English: Diolch, Llywydd. I'm grateful for the opportunity to update Members on the work of the Valleys taskforce and outline its direction for the remainder of this Assembly. We should all be grateful for the huge amount of work done by my predecessor, Alun Davies, in establishing the taskforce, and to those who made significant contributions as its members. I've been keen to take the opportunity to take stock, and I set out in a written statement to Members on 18 July how the taskforce has now agreed to focus on seven priority areas, each with a sub-group of its own of the taskforce to take forward their area of work. Some of the original members have taken the opportunity to step away and allow new members to join - I'm grateful for all their work, and I'm pleased the main group will now be gender balanced. I'm also keen that our plans are scrutinised, and it's important that today we have a proper debate to help inform our next steps. I have already engaged with Members representing Valleys constituencies and I've met with each council leader across the area to test emerging ideas and to ask for examples of best practice that we might scale across the whole area. Rather than imposing ideas on communities, it is much better to identify local good practice and seek to spread it to neighbouring valleys. In my first meeting with Councillor Andrew Morgan, the leader of Rhondda Cynon Taf council, he explained to me the success that his council has had in bringing empty homes back into use. Their own scheme of giving grants to people who take on properties that have been empty for six months or more is one other council leaders agreed would benefit them too, and they've endorsed housing becoming the first of our new strategic priorities. We're setting aside £10 million for the scheme over the next two years and, crucially, this is funding that will flow across the Valleys, not just into the strategic hubs as originally intended, but in the northern Valleys too. We'll emulate the RCT scheme and look to add to it where we can. For example, we're looking at how we can retrofit energy-saving measures as we regenerate the housing stock. In my meeting with the leader of Swansea Council, Councillor Rob Stewart, he persuaded me of the case for allowing local authorities to access this funding to bring empty homes into council ownership too, to make them available to people waiting for affordable homes to rent. I'm pleased that my colleague Julie James, the Minister for housing, has embraced this suggestion with enthusiasm. The chief executive of Carmarthenshire council convinced me of adopting the model used in the twenty-first century schools project of match funding to make the funding pot even larger and to give councils skin in the game, as he put it. We'll be looking to adopt these ideas as we approach the second year of the scheme. Our priority now is to crack on with rolling out the project. And in an excellent example of regional collaboration, RCT council are taking on the role of lead authority, using their expertise and experience to help deliver this for all councils in the taskforce area. And I'm delighted that the people in the Amman and Gwendraeth valleys will be able to benefit from this too, now that we've extended the taskforce boundary to encompass the western edge of the old coalfield.
Welsh: Diolch, Llywydd. Rwy'n ddiolchgar am y cyfle i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am waith tasglu'r Cymoedd ac amlinellu ei gyfeiriad ar gyfer gweddill y Cynulliad hwn. Dylem ni i gyd fod yn ddiolchgar am y gwaith aruthrol a wnaethpwyd gan fy rhagflaenydd, Alun Davies, wrth sefydlu'r tasglu, ac i'r rhai a wnaeth gyfraniadau sylweddol fel ei aelodau. Rwyf wedi bod yn awyddus i achub ar y cyfle i bwyso a mesur, ac fe wnes i nodi mewn datganiad ysgrifenedig i'r Aelodau ar 18 Gorffennaf sut y mae'r tasglu bellach wedi cytuno i ganolbwyntio ar saith maes blaenoriaeth, pob un ag is-grŵp ei hun o'r tasglu i fwrw ymlaen â'u maes gwaith. Mae rhai o'r aelodau gwreiddiol wedi manteisio ar y cyfle i gamu o'r neilltu a chaniatáu i aelodau newydd ymuno - rwy'n ddiolchgar am eu holl waith, ac rwy'n falch y bydd gan y prif grŵp nawr gytbwysedd rhwng y rhywiau. Rwyf hefyd yn awyddus y creffir ar ein cynlluniau, ac mae'n bwysig ein bod heddiw yn cael dadl drwyadl i helpu i lywio ein camau nesaf. Rwyf eisoes wedi ymgysylltu ag Aelodau sy'n cynrychioli etholaethau'r Cymoedd ac rwyf wedi cwrdd â phob arweinydd cyngor yn yr ardal i brofi syniadau sy'n datblygu a gofyn am enghreifftiau o arferion gorau y gallem eu rhannu drwy'r ardal gyfan. Yn hytrach na gosod syniadau ar gymunedau, mae'n llawer gwell nodi arferion da lleol a cheisio'u lledaenu i gymoedd cyfagos. Yn fy nghyfarfod cyntaf gyda'r Cynghorydd Andrew Morgan, arweinydd cyngor Rhondda Cynon Taf, esboniodd wrthyf y llwyddiant a gafodd ei gyngor wrth sicrhau bod cartrefi gwag yn cael eu defnyddio unwaith eto. Mae eu cynllun nhw eu hunain o roi grantiau i bobl sy'n cymryd cyfrifoldeb am eiddo sydd wedi bod yn wag am chwe mis neu fwy yn gynllun y mae arweinwyr cynghorau eraill yn gytûn y byddai o fudd iddyn nhw hefyd, ac maen nhw wedi cymeradwyo ein bwriad i dai fod y cyntaf o'n blaenoriaethau strategol newydd. Rydym yn neilltuo £10 miliwn ar gyfer y cynllun dros y ddwy flynedd nesaf ac, yn hollbwysig, dyma gyllid a fydd yn llifo ar draws y Cymoedd, nid yn unig i'r canolfannau strategol fel y bwriadwyd yn wreiddiol, ond yn y Cymoedd gogleddol hefyd. Byddwn yn efelychu cynllun RhCT ac yn ceisio ychwanegu ato lle gallwn. Er enghraifft, rydym yn ystyried sut y gallwn ni addasu mesurau arbed ynni wrth i ni adfywio'r stoc dai. Yn fy nghyfarfod gydag arweinydd Cyngor Abertawe, y Cynghorydd Rob Stewart, fe'm perswadiwyd gan y ddadl dros ganiatáu i awdurdodau lleol gael yr arian hwn i ddod â chartrefi gwag i berchnogaeth y cyngor hefyd, er mwyn sicrhau eu bod ar gael i bobl sy'n aros am dai fforddiadwy i'w rhentu. Rwy'n falch bod fy nghydweithiwr, Julie James, y Gweinidog tai, wedi croesawu'r awgrym hwn yn frwd. Fe'm darbwyllwyd gan brif weithredwr Cyngor Sir Gaerfyrddin i fabwysiadu'r model o arian cyfatebol a ddefnyddir ym mhrosiect ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, i wneud y gronfa arian hyd yn oed yn fwy gan roi cyfle i gynghorau fuddsoddi yn y cynllun i gyflawni'r nod hwnnw. Bwriadwn fabwysiadu'r syniadau hyn wrth i ni nesáu at ail flwyddyn y cynllun. Ein blaenoriaeth nawr yw mynd ati i gyflwyno'r prosiect. Ac fel enghraifft ragorol o gydweithredu rhanbarthol, mae cyngor Rhondda Cynon Taf yn ymgymryd â swyddogaeth yr awdurdod arweiniol, gan ddefnyddio eu harbenigedd a'u profiad i helpu i gyflawni hyn ar gyfer pob cyngor yn ardal y tasglu. Ac rwyf wrth fy modd y bydd y bobl yng nghymoedd Aman a Gwendraeth yn gallu elwa ar hyn hefyd, gan ein bod bellach wedi ymestyn ffin y tasglu i gwmpasu ymyl orllewinol yr hen faes glo.