English: May I please declare I'm a Flintshire county councillor? The 9.4 per cent uplift to local authorities in Wales is welcome, as is the three-year budget, which will help with planning. I am aware the provisional settlement in England provided a lower uplift of 6.9 per cent to councils, and with the assumption that they raise their council tax by the maximum permitted without a referendum. And much of Scotland's local authority funding was hypothecated. During the Minister's statement on the draft budget, I raised concerns about funding for highways maintained by councils, and will continue to do so now. It's a real concern that the capital funding from UK Government to Welsh Government will reduce by 11 per cent by the 2024-25 budget, and under the UK Government's community review fund, Wales will receive only £46 million this year, compared to at least £375 million we would have received from the EU structural funds from January 2021. I am aware that the major infrastructure works on the A55 currently taking place in north-west Wales, which will also include drainage to make it more resilient to flooding, is being funded with £20 million from Europe through the Welsh Government. It has been highlighted in the Local Government and Housing Committee report the importance of maintaining the roads we already have, not just for motorists but for pedestrians and cyclists as well, for whom potholes pose an even bigger threat. The recent additional Welsh Government annual grant funding of £20 million has provided authorities with the opportunity to arrest some deterioration of the highways that has occurred as a direct result of years of Tory austerity. And so, I really welcome the announcement made by the Minister for Local Government and Finance last week that extra in-year capital funding would be given to councils of £70 million, including for highways, which I hope will be ring-fenced as I know the pressure various local government departments are under when setting their capital programme, competing to match fund Welsh Government's funding for commendable, important capital programme schemes, such as twenty-first century schools, childcare provision and building zero-carbon homes for rent. Going forward, there needs to be a planned maintenance scheme and funding for highways. The Climate Change, Environment and Infrastructure Committee recommends the Welsh Government should set out how the significant backlog in road and highway maintenance can be addressed on both the local and trunk road network, and clarify the basis for the decision not to continue with the public highways refurbishment grant. This should include details of any assessment that was made of the impact of the decision on the local road network, as well as value for money in local highway maintenance, road safety, et cetera. Over the years, there have been some good examples of joint work on the highway asset undertaken by Welsh Government and councils, such as the national highway maintenance backlog project and asset management contracts. And these projects were developed by Welsh Government and the County Surveyors' Society Wales, the body for local authority highways technical officers. One of the previous positive outcomes from these initiatives included the local government borrowing initiative, which provided much-needed financial support for enhanced maintenance regimes to improve the existing highway network across Wales for the travelling public. It has been raised here several times that there are also a number of highways in north Wales impacted by the ever-increasing storms as a result of climate change, resulting in full or partial closure over the last two years. This has impacted on communities in Llangoed and Penmon in Anglesey, in Newbridge in Wrexham, the bridge near Tremeirchion in Denbighshire and a landslide in Ffrith, Flintshire, each costing more than the local authorities have funding for. I am aware that the one in Ffrith will cost £3.8 million to resolve. From my recent investigations, I know that there is the emergency finance assistance scheme, formerly known as the Bellwin scheme, which is available to provide emergency financial assistance to help local authorities meet unmeasurable, uninsurable costs that they incur when dealing with the aftermath of an emergency in their area. And there is the emergency resilience fund, which I will make the local authorities aware of. I hope that these important areas will fit the remit of the funding, but I do have some concerns. I hope that the Welsh Government will continue to work with the WLGA to explore alternative ways of supporting larger capital budgets for local government in future, including the role of supported borrowing to fund the road maintenance backlog, and address roads impacted by natural disasters. Diolch.
Welsh: A gaf i ddatgan fy mod yn gynghorydd sir yn sir y Fflint? Mae'r cynnydd o 9.4 y cant i awdurdodau lleol yng Nghymru i'w groesawu, yn ogystal â'r gyllideb tair blynedd, a fydd yn helpu gyda chynllunio. Rwyf yn ymwybodol bod y setliad dros dro yn Lloegr wedi darparu cynnydd is o 6.9 y cant i gynghorau, a gyda'r rhagdybiaeth eu bod yn codi eu treth gyngor o'r uchafswm a ganiateir heb refferendwm. Ac roedd llawer o gyllid awdurdodau lleol yr Alban wedi'i neilltuo. Yn ystod datganiad y Gweinidog ar y gyllideb ddrafft, codais bryderon ynghylch cyllid ar gyfer priffyrdd a gynhelir gan gynghorau, a fe wnaf barhau i wneud hynny yn awr. Mae'n bryder gwirioneddol y bydd y cyllid cyfalaf gan Lywodraeth y DU i Lywodraeth Cymru yn gostwng 11 y cant erbyn cyllideb 2024-25, ac o dan gronfa adolygu cymunedol Llywodraeth y DU, dim ond £46 miliwn y bydd Cymru yn ei gael eleni, o'i gymharu ag o leiaf £375 miliwn y byddem wedi'i gael o gronfeydd strwythurol yr UE o fis Ionawr 2021. Rwyf yn ymwybodol bod y gwaith seilwaith mawr ar yr A55 sy'n digwydd ar hyn o bryd yng ngogledd-orllewin Cymru, a fydd hefyd yn cynnwys draenio i'w wneud yn fwy cydnerth i lifogydd, yn cael ei ariannu gyda £20 miliwn o Ewrop drwy Lywodraeth Cymru. Amlygwyd yn adroddiad y Pwyllgor Llywodraeth Leol a Thai bwysigrwydd cynnal y ffyrdd sydd gennym eisoes, nid yn unig i fodurwyr ond i gerddwyr a beicwyr hefyd, y mae tyllau yn y ffordd yn fygythiad mwy fyth iddynt. Mae'r cyllid grant blynyddol ychwanegol diweddar gan Lywodraeth Cymru o £20 miliwn wedi rhoi cyfle i awdurdodau atal rhywfaint o ddirywiad yn y priffyrdd sydd wedi digwydd o ganlyniad uniongyrchol i flynyddoedd o gyni y Torïaid. Ac felly, rwyf yn croesawu'n fawr y cyhoeddiad a wnaed gan y Gweinidog Llywodraeth Leol a Chyllid yr wythnos diwethaf y byddai cyllid cyfalaf ychwanegol o £70 miliwn yn ystod y flwyddyn yn cael ei roi i gynghorau, gan gynnwys ar gyfer priffyrdd, a fydd, gobeithio, yn cael ei glustnodi gan fy mod yn gwybod y pwysau sydd ar wahanol adrannau llywodraeth leol wrth bennu eu rhaglen gyfalaf, cystadlu i gyfateb arian Llywodraeth Cymru ar gyfer cynlluniau rhaglenni cyfalaf clodwiw, pwysig, fel ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, darpariaeth gofal plant ac adeiladu cartrefi di-garbon i'w rhentu. Wrth symud ymlaen, mae angen cynllun cynnal a chadw wedi'i gynllunio a chyllid ar gyfer priffyrdd. Mae'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Seilwaith yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru nodi sut y gellir mynd i'r afael â'r ôl-groniad sylweddol o ran cynnal a chadw ffyrdd a phriffyrdd ar y rhwydwaith ffyrdd lleol a chefnffyrdd, ac egluro'r sail ar gyfer y penderfyniad i beidio â pharhau â'r grant adnewyddu priffyrdd cyhoeddus. Dylai hyn gynnwys manylion unrhyw asesiad a wnaed o effaith y penderfyniad ar y rhwydwaith ffyrdd lleol, yn ogystal â gwerth am arian mewn cynnal a chadw priffyrdd lleol, diogelwch ar y ffyrdd, ac yn y blaen. Dros y blynyddoedd, cafwyd rhai enghreifftiau da o waith ar y cyd ar yr ased priffyrdd a wnaed gan Lywodraeth Cymru a chynghorau, fel y prosiect ôl-groniad cenedlaethol o waith cynnal a chadw priffyrdd a chontractau rheoli asedau. A datblygwyd y prosiectau hyn gan Lywodraeth Cymru a Chymdeithas Syrfewyr Sirol Cymru, y corff ar gyfer swyddogion technegol priffyrdd awdurdodau lleol. Roedd un o ganlyniadau cadarnhaol blaenorol y mentrau hyn yn cynnwys y fenter benthyca llywodraeth leol, a oedd yn darparu cymorth ariannol y mae mawr ei angen ar gyfer cyfundrefnau cynnal a chadw gwell i wella'r rhwydwaith priffyrdd presennol ledled Cymru ar gyfer y cyhoedd sy'n teithio. Mae wedi'i godi sawl gwaith yn y fan yma fod nifer o briffyrdd yn y gogledd hefyd yn cael eu heffeithio gan y stormydd cynyddol o ganlyniad i newid hinsawdd, gan arwain at eu cau yn llawn neu yn rhannol dros y ddwy flynedd ddiwethaf. Mae hyn wedi effeithio ar gymunedau yn Llangoed a Phenmon yn Ynys Môn, yn Nhrecelyn yn Wrecsam, y bont ger Tremeirchion yn sir Ddinbych a thirlithriad yn Ffrith, sir y Fflint, bob un yn costio mwy nag y mae gan yr awdurdodau lleol gyllid ar ei gyfer. Rwyf yn ymwybodol y bydd yr un yn Ffrith yn costio £3.8 miliwn i'w ddatrys. O fy ymchwiliadau diweddar, rwy'n gwybod bod y cynllun cymorth cyllid brys, a elwid gynt yn gynllun Bellwin, sydd ar gael i ddarparu cymorth ariannol brys i helpu awdurdodau lleol dalu costau anfesuradwy, na ellir eu hyswirio y maen nhw'n eu hysgwyddo wrth ymdopi ag achosion brys yn eu hardal. Ac mae'r gronfa cadernid brys, y byddaf yn sicrhau bod yr awdurdodau lleol yn ymwybodol ohoni. Rwy'n gobeithio y bydd y meysydd pwysig hyn yn cyd-fynd â chylch gwaith y cyllid, ond mae gennyf rai pryderon. Rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i archwilio ffyrdd eraill o gefnogi cyllidebau cyfalaf mwy ar gyfer llywodraeth leol yn y dyfodol, gan gynnwys swyddogaeth benthyca â chymorth i ariannu'r ôl-groniad o waith cynnal a chadw ffyrdd, a mynd i'r afael â ffyrdd y mae trychinebau naturiol yn effeithio arnynt. Diolch.