English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I thank Jack Sargeant for introducing this afternoon's short debate on a topic that I know Jack and many others know is very close to my heart too? Although it's been a few weeks since the world cup play-off final against Ukraine, it still doesn't feel quite real, does it? The euphoria around that is still with us, but the achievement of the Cymru men's senior team in reaching the finals of a FIFA World Cup for the first time in 64 years is just simply awesome, an accomplishment that has been considered an impossible dream for so long. And there have been so many near misses along the way of that painful journey since 1958, but, finally, we can put that particular heartache to rest. It's a fitting testament to the determination, the perseverance and the belief of Rob Page's players and staff. The passion, the commitment, the sportsmanship shown by the team both on and, equally important, as Llyr Gruffydd said, off the pitch has rightly been praised across the sporting world and inspired the nation. When, as a small nation, Wales does well on the sporting stage, the whole nation glows, and we can certainly feel the positive energy building from this exciting opportunity that lies ahead. Wales reaching the world cup finals has already given a boost to the whole country, and I'm sure it will open the door for many opportunities. And to that end, we are working with the FAW and other stakeholders to consider how to maximise the opportunities that will come to Wales with participation on this international stage. Football, especially a prestigious global tournament such as the world cup, is an opportunity to reach a global audience and to tell the world about Wales, who we are and what we do. I'm certain that this success will inspire many people, boys and girls, young and old, to participate in a sport and will undoubtedly leave a very strong and positive legacy. We should also remember, as Jack Sargeant pointed out, that the Cymru women's senior team is still well placed to qualify for the women's world cup next year as well, a reflection of how much positive progress has been made in recent years in the women's game. Like many of us, I'm looking forward to the remaining matches in their qualifying campaign in September and would like to take this opportunity to wish them all the very best too. Now, these successes don't happen overnight, of course, and it starts by getting it right at grass roots and making sure that our young athletes have the opportunity to develop their skills and have the facilities to play. Our programme for government recognises that sport is of vital importance to both the Welsh economy and to national life. It commits the Welsh Government to harness the creativity and sporting ability of the people in Wales and ensure that the industry has the support it needs to maintain its proper place on the world stage. And that is why the Welsh Government is investing £24 million over the next three years in sporting facilities, so that sportspeople of all ages and abilities can enjoy their chosen sport and learn new skills. I'm particularly pleased that the FAW has also committed to using its world cup qualification dividend to support and develop grass-roots facilities, and I would certainly encourage Buckley Town and any club wanting to improve their facilities to get in touch with the FAW and Sport Wales to discuss the options open to them. I also agree with Jack's point that there's more room for football clubs to play a role as centres for the community and to encourage and inspire people to focus on their health and well-being, and I applaud the work that Jack has done in this area. I'm also pleased that the FAW is already thinking along these lines too. Of course, I have to mention my own team, Merthyr Town, in this context, and the club is very much community orientated and fan owned and has a track record of raising and supporting issues around mental health, from the We Wear The Same Shirt campaign with Time to Change and the FAW back in 2015 to the most recent Mind Cymru's Terrace Talk campaign. I was also pleased to learn that Trefelin Boys and Girls Club in Cymru south league appointed a dedicated mental health officer earlier this year, working alongside a local charity to support their players and staff whenever needed. Turning now to broadcasting of matches, as you know, this isn't a devolved area, so there is a limit to what the Welsh Government can do here. So, although there is good news in the short term, and partnership work with S4C has been very positive, the UK Government needs to be doing much more to make sure that the 'crown jewels' sporting list is still relevant to all countries in the UK. Dirprwy Lywydd, it's not just about matters on the pitch that we can demonstrate our strength as a nation. We can also show leadership, and it is absolutely right that this includes diversity at all levels of the game. That leadership, soft power or public diplomacy, is also a lever for international engagement; it raises Wales's profile and enables us to tell our story on a world stage. This is particularly relevant in this world cup, as I know many Members and fans do have concerns about the host country, Qatar. As such, I believe we've got a moral responsibility to engage with countries that do not always share our values, whether that is on human rights, LGBTQ+ rights, workers' rights, or political and religious freedoms. Engaging with countries is an opportunity to develop a platform for further discussion, to raise awareness and to influence. In conclusion, Dirprwy Lywydd, I'm grateful to Members for their contributions and the unity in this Senedd behind Cymru. It's wonderful to see us as a nation expand our reach on the world stage even further through the power of sport, and I can't wait for the world cup finals later this year. I'm sure all Members will join me in wishing the players, staff and the fans all the very, very best of luck in Qatar.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddiolch i Jack Sargeant am gyflwyno'r ddadl fer y prynhawn yma ar bwnc y gwn fod Jack a llawer o rai eraill yn gwybod ei fod yn agos iawn at fy nghalon innau hefyd? Er bod rhai wythnosau ers rownd derfynol gemau ail gyfle cwpan y byd yn erbyn Wcráin, nid yw'n teimlo'n real o hyd, oni chytunwch? Mae'r ewfforia yn ei gylch yn dal i fod gyda ni, ond mae cyflawniad uwch dîm dynion Cymru yn cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd FIFA am y tro cyntaf ers 64 o flynyddoedd yn anhygoel, camp a gafodd ei hystyried yn freuddwyd amhosibl cyhyd. A bu cymaint o fethiannau agos ar hyd y daith boenus honno ers 1958, ond o'r diwedd gallwn gefnu ar y siom. Mae'n dyst addas i benderfyniad, dyfalbarhad a chred chwaraewyr a staff Rob Page. Mae'r angerdd, yr ymrwymiad, y sbortsmonaeth a welwyd gan y tîm ar y cae, a'r un mor bwysig, oddi ar y cae, fel y dywedodd Llyr Gruffydd, wedi cael ei ganmol yn briodol ar draws y byd chwaraeon ac wedi ysbrydoli'r genedl. Pan fydd Cymru, fel cenedl fach, yn gwneud yn dda ar y llwyfan chwaraeon, mae'r genedl gyfan yn ei gogoniant, ac yn sicr gallwn deimlo'r ynni cadarnhaol yn tyfu o'r cyfle cyffrous hwn sydd o'n blaenau. Mae i Gymru gyrraedd rowndiau terfynol cwpan y byd eisoes wedi rhoi hwb i'r wlad gyfan, ac rwy'n siŵr y bydd yn agor y drws ar lawer o gyfleoedd. Ac i'r perwyl hwnnw, rydym yn gweithio gyda Chymdeithas Bêl-droed Cymru a rhanddeiliaid eraill i ystyried sut i fanteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd a ddaw i Gymru wrth iddi gymryd rhan ar y llwyfan rhyngwladol hwn. Mae pêl-droed, yn enwedig twrnament byd-eang o fri fel cwpan y byd, yn gyfle i gyrraedd cynulleidfa fyd-eang ac i ddweud wrth y byd am Gymru, pwy ydym ni a beth rydym yn ei wneud. Rwy'n sicr y bydd y llwyddiant hwn yn ysbrydoli llawer o bobl, bechgyn a merched, hen ac ifanc, i gymryd rhan mewn chwaraeon ac yn sicr o adael gwaddol cryf a chadarnhaol iawn. Dylem gofio hefyd, fel y nododd Jack Sargeant, fod uwch dîm menywod Cymru mewn sefyllfa dda o hyd i gyrraedd rowndiau terfynol cwpan y byd i fenywod y flwyddyn nesaf hefyd, sy'n adlewyrchu faint o gynnydd cadarnhaol a wnaed yn ystod y blynyddoedd diwethaf yng ngêm y menywod. Fel llawer ohonom, rwy'n edrych ymlaen at y gemau sy'n weddill yn eu hymgyrch i gyrraedd y rowndiau terfynol ym mis Medi a hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i ddymuno'r gorau iddynt hwythau hefyd. Nawr, nid yw'r llwyddiannau hyn yn digwydd dros nos, wrth gwrs, ac mae'n dechrau drwy ei gael yn iawn ar lawr gwlad a sicrhau bod ein hathletwyr ifanc yn cael cyfle i ddatblygu eu sgiliau a chael cyfleusterau i chwarae. Mae ein rhaglen lywodraethu yn cydnabod bod chwaraeon yn hollbwysig i economi Cymru ac i fywyd cenedlaethol. Mae'n ymrwymo Llywodraeth Cymru i harneisio creadigrwydd a gallu chwaraeon pobl Cymru a sicrhau bod y diwydiant yn cael y cymorth sydd ei angen arno i gael lle priodol ar lwyfan y byd. A dyna pam y mae Llywodraeth Cymru yn buddsoddi £24 miliwn dros y tair blynedd nesaf mewn cyfleusterau chwaraeon, fel y gall rhai sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon o bob oed a gallu fwynhau'r gamp y maent wedi'i dewis a dysgu sgiliau newydd. Rwy'n arbennig o falch fod Cymdeithas Bêl-droed Cymru hefyd wedi ymrwymo i ddefnyddio'r ffaith eu bod wedi cyrraedd rowndiau terfynol cwpan y byd i gefnogi a datblygu cyfleusterau ar lawr gwlad, a byddwn yn sicr yn annog tîm pêl-droed Bwcle ac unrhyw glwb sydd am wella eu cyfleusterau i gysylltu â Chymdeithas Bêl-droed Cymru a Chwaraeon Cymru i drafod yr opsiynau sydd ar gael iddynt. Rwy'n cytuno hefyd â phwynt Jack fod mwy o le i glybiau pêl-droed chwarae rôl fel canolfannau i'r gymuned ac annog ac ysbrydoli pobl i ganolbwyntio ar eu hiechyd a'u llesiant, ac rwy'n cymeradwyo'r gwaith y mae Jack wedi'i wneud yn y maes hwn. Rwyf hefyd yn falch fod Cymdeithas Bêl-droed Cymru eisoes yn meddwl ar hyd y llinellau hyn hefyd. Wrth gwrs, rhaid imi sôn am fy nhîm fy hun, clwb pêl-droed Merthyr, yn y cyd-destun hwn, ac mae'r clwb yn canolbwyntio'n fawr ar y gymuned ac yn eiddo i'r cefnogwyr, ac mae ganddo hanes o godi a chefnogi materion sy'n ymwneud ag iechyd meddwl, o ymgyrch Ry'n Ni'n Gwisgo'r Un Crys gydag Amser i Newid a Chymdeithas Bêl-droed Cymru yn ôl yn 2015 i ymgyrch ddiweddaraf Mind Cymru, Terrace Talk. Roeddwn hefyd yn falch o glywed bod Clwb Bechgyn a Merched Trefelin yng nghynghrair de Cymru wedi penodi swyddog iechyd meddwl penodol yn gynharach eleni, gan weithio ochr yn ochr ag elusen leol i gefnogi eu chwaraewyr a'u staff pryd bynnag y bo angen. Os caf droi yn awr at ddarlledu gemau, fel y gwyddoch, nid yw hwn yn faes sydd wedi'i ddatganoli, felly mae terfyn ar yr hyn y gall Llywodraeth Cymru ei wneud yma. Felly, er bod newyddion da yn y tymor byr, a bod gwaith partneriaeth gydag S4C wedi bod yn gadarnhaol iawn, mae angen i Lywodraeth y DU wneud llawer mwy i sicrhau bod rhestr o'r digwyddiadau chwaraeon gorau yn dal yn berthnasol i bob gwlad yn y DU. Ddirprwy Lywydd, gallwn ddangos ein cryfder fel gwlad mewn perthynas â mwy na digwyddiadau ar y cae yn unig. Gallwn ddangos arweiniad hefyd, ac mae'n gwbl briodol fod hyn yn cynnwys amrywiaeth ar bob lefel o'r gêm. Mae'r arweinyddiaeth honno, y pŵer meddal neu ddiplomyddiaeth gyhoeddus, hefyd yn gyfrwng ar gyfer ymgysylltu rhyngwladol; mae'n codi proffil Cymru ac yn ein galluogi i adrodd ein stori ar lwyfan y byd. Mae hyn yn arbennig o berthnasol yng nghwpan y byd y tro hwn, gan fy mod yn gwybod bod gan lawer o'r Aelodau a chefnogwyr bryderon am y wlad sy'n cynnal y bencampwriaeth, Qatar. O'r herwydd, credaf fod gennym gyfrifoldeb moesol i ymgysylltu â gwledydd nad ydynt bob amser yn rhannu ein gwerthoedd, boed hynny ar hawliau dynol, hawliau LGBTQ+, hawliau gweithwyr, neu ryddid gwleidyddol a chrefyddol. Mae ymgysylltu â gwledydd yn gyfle i ddatblygu llwyfan ar gyfer trafodaeth bellach, i godi ymwybyddiaeth ac i ddylanwadu. I gloi, Ddirprwy Lywydd, rwy'n ddiolchgar i'r Aelodau am eu cyfraniadau a'r undod yn y Senedd y tu ôl i Gymru. Mae'n wych ein gweld fel cenedl yn ehangu ein cyrhaeddiad ar lwyfan y byd hyd yn oed ymhellach drwy rym chwaraeon, ac ni allaf aros am rowndiau terfynol cwpan y byd yn ddiweddarach eleni. Rwy'n siŵr y bydd pob Aelod yn ymuno â mi i ddymuno pob lwc i'r chwaraewyr, y staff a'r cefnogwyr yn Qatar.