English: I'm pleased to welcome the fact that the Welsh Government has changed its policy. It's not a reaffirmation, as the First Minister said, it is a change of policy on the need for a referendum in order to put the final say on our relationship with the European Union in the hands of the people. I'm not sure how many times we've discussed this issue in this Chamber with the Government insisting that a sensible Brexit remains possible, but at least now, thanks to the European elections, perhaps, you have come to the conclusion that Plaid Cymru came to many moons ago, that a referendum is the only way of resolving the Brexit dilemma. Now, I agree with what you've had to say about how appropriate and constructive the publication of 'Securing Wales' Future' in 2017 was, and I'd like to pay tribute to the excellent work of my predecessor, Steffan Lewis, in drawing that up jointly with your Government. But it did become apparent at a very early stage for us that we couldn't reason with the UK Government, who simply refused to listen to the voice of Wales. There was no choice then but to seek a public vote. I would like to ask, therefore: in light of your u-turn, what actions will your Government now take in order to deliver this objective? What steps will you take to put the necessary arrangements in place to hold a referendum? How will you go about campaigning in order to secure a referendum and to win that referendum on the 'remain' side, and what pressure will you put on the Labour Party centrally, which continues to refuse to give a clear policy statement? Clearly, the referendum itself is only part of the picture. Major work is required in order to bring society back together, in order to start to reintegrate our communities and to alleviate the splits that have developed over the years. So, what plans do you have in relation to this? I'd also like to ask for details on the process of how the Government decided to change the policy. When was the decision taken? Was it before the vote at the European elections or after the results of the election? What was the process? I'm asking for the sake of transparency, to try to understand how the Government makes major decisions such as this one. Finally, I would like to ask for clarity on something that you said in a meeting of the external affairs committee yesterday. In discussing a disagreement between your Government and the UK Government on state aid, you said, and I quote,
Welsh: Rwy'n falch o groesawu'r ffaith bod Llywodraeth Cymru wedi newid eich polisi. Dyw e ddim yn reaffirmation, fel yr oedd y Prif Weinidog yn ei ddweud yn gynharach, mae yn newid polisi ar yr angen i gynnal refferendwm er mwyn rhoi'r penderfyniad terfynol am ein perthynas â'r Undeb Ewropeaidd yn nwylo'r bobl. Dwi ddim yn sicr faint o weithiau rydym wedi trafod y mater yn y Siambr hon gyda'r Llywodraeth yn mynnu bod Brexit synhwyrol yn parhau i fod yn bosib, ond o leiaf nawr, diolch i ganlyniad yr etholiad Ewropeaidd, efallai, rydych wedi dod i'r casgliad y daeth Plaid Cymru iddo amser maith yn ôl, sef mai refferendwm yw'r unig fodd o ddatgloi'r cwlwm Brexit. Rwy'n cytuno â'r hyn rydych wedi ei ddweud ynghylch pa mor briodol ac adeiladol oedd cyhoeddi 'Diogelu Dyfodol Cymru' yn 2017, a hoffwn roi teyrnged i waith ardderchog fy rhagflaenydd, Steffan Lewis, wrth ei lunio ar y cyd gyda'ch Llywodraeth. Ond daeth hi'n amlwg yn fuan iawn i ni nad oedd modd rhesymu gyda'r Llywodraeth Brydeinig, oedd yn gwrthod yn lân â gwrando ar lais Cymru. Felly, doedd dim dewis wedyn ond ceisio am bleidlais gyhoeddus. Hoffwn ofyn felly: yn sgil eich tro pedol, pa gamau gweithredol y bydd eich Llywodraeth yn eu cymryd nawr er mwyn gwireddu'r amcan hwn? Pa gamau byddwch chi'n eu cymryd er mwyn rhoi'r trefniadau mewn lle er mwyn cynnal refferendwm? Sut y byddwch yn mynd ati i ymgyrchu er mwyn sicrhau refferendwm ac yna ei ennill ar yr ochr 'aros', a pha bwysau y byddwch yn ei roi ar y Blaid Lafur ganolog, sydd yn parhau i wrthod datgan polisi clir? Yn amlwg, dim ond un cam o'r darlun yw'r refferendwm ei hun. Mae gwaith mawr angen ei wneud er mwyn dod â chymdeithas yn ôl ynghyd er mwyn dechrau ailintegreiddio ein cymunedau a lleddfu'r rhaniadau sydd wedi datblygu dros y blynyddoedd diwethaf. Pa gynlluniau sydd gennych mewn cysylltiad â hyn? Hoffwn ofyn yn ogystal am fanylion ynghylch y broses o sut wnaeth y Llywodraeth newid y polisi. Pryd gafodd y penderfyniad ei wneud yn union? Ai cyn pleidlais yr etholiad, cyn i ganlyniadau'r etholiad gael eu cyhoeddi neu wedyn? Beth oedd y broses oedd yn cael ei dilyn? Rwy'n gofyn er budd tryloywder i geisio deall sut mae'r Llywodraeth yn gwneud penderfyniadau mawr fel hyn. Yn olaf, rwyf eisiau gofyn i chi am eglurder ynglŷn â rhywbeth wnaethoch chi ddweud yn y cyfarfod o'r pwyllgor materion allanol ddoe. Wrth drafod yr anghytundeb rhwng eich Llywodraeth chi a Llywodraeth Prydain ar state aid, fe ddywedoch, ac rwy'n dyfynnu,