English: This Bill is not, of course, a Government Bill. It has been introduced to the Assembly by the Finance Committee, and the recommendations produced by the two committees will be for the Member in charge of the Bill to take forward. However, I would like to take this opportunity to set out the Government's position, particularly in light of the evidence taken by the Equality, Local Government and Communities Committee. The Bill proposes new powers in four distinct areas for the ombudsman, and I will take each in turn. The Government supports the proposal that the ombudsman should be able to accept oral complaints. We also support the Equality, Local Government and Communities Committee's recommendation, as John Griffiths pointed out, for the ombudsman to maintain a register of all complaints received. This has the potential to yield more valuable information about the quality of public services in Wales. The Government also supports the proposal for a power to investigate private healthcare providers where a complaint concerns both NHS and private healthcare. Again, we agree with the Equality, Local Government and Communities Committee's recommendations that the Finance Committee must do more work to improve the Bill's regulatory impact assessment, particularly in respect of the costs to private healthcare providers. This section is currently uncosted in the Bill's RIA. I turn next to the proposal to enable the Ombudsman to conduct own-initiative investigations. The Government has followed the evidence carefully in relation to this section of the Bill, and accepts the argument that the Ombudsman will be in a position to react to emerging themes and issues across the public sector. However, we share some of the concerns raised by stakeholders about the potential for the ombudsman to duplicate investigatory work already being carried out by other regulators and inspectors. The Equality, Local Government and Communities Committee has recommended that an amendment should be brought forward at Stage 2 to require the ombudsman to consult with other regulators and commissioners before embarking on an own-initiative investigation. We support this as it would go some way to reduce the risk of overlap, confusion and duplication. Dirprwy Lywydd, I now turn to the final proposal in the Bill: the power for the ombudsman to set common complaints standards for the public sector. The Government has paid close attention to the evidence given during the Stage 1 process, including the analysis of the regulatory impact assessment by the independent expert in relation to common complaints standards. We have concerns that we mirrored in the evidence taken by the committee about whether the power to set common complaints standards could cut across existing statutory complaints procedures, many of which have been agreed and passed by this National Assembly. We believe it could be helpful for the ombudsman to publish principles and model complaints-handling procedures to provide consistency for service users and public services generally. But these should not undermine existing statutory complaints procedures, such as 'Putting Things Right', already referred to in this debate. This could create uncertainty for individual organisations and for the ombudsman and complainants. We could support this part of the Bill if the Member in charge brought forward amendments to ensure existing statutory complaints processes are respected. I'm pleased to note that the Member in charge has accepted this in his response to the committee's report. Dirprwy Lywydd, the Welsh Government also has some concerns about section 71 of the Bill, which, as we've heard, contains provisions requiring the ombudsman to have a Welsh language strategy. This was raised during scrutiny by the Welsh Language Commissioner and by Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. The Equality, Local Government and Communities Committee has said that this section of the Bill needs strengthening, and we would be very happy to work with the Member in charge to bring forward an amendment to ensure the ombudsman is subject to the Welsh language standards requirements. With that said, the Government will today support the general principles of the Public Services Ombudsman (Wales) Bill. Dirprwy Lywydd, I would like to say a few words about the next steps and the development of the Bill. The Equality, Local Government and Communities Committee has set out in its report a very clear recommendation that further work must be carried out on the Bill's financial costings and to the RIA. As they are currently presented, and as the Member in charge noted in his opening speech, there are a number of gaps in the costings and a number of areas where the financial evidence needs to be developed, including the robustness of the ombudsman's running costs and the costs to private healthcare providers. Until this work is carried out, the Government will not be tabling a financial resolution for this Bill. This will give the Finance Committee time to further consider the RIA and to undertake the work in line with the committee's recommendations. Any extra costs for providing the ombudsman with additional powers will be met from the Welsh consolidated fund. Put bluntly, more money spent on the ombudsman will mean less for front-line public services at a time of ongoing austerity. It's essential, therefore, that we have a robust analysis of the costs. Finally, Dirprwy Lywydd, my colleague the Cabinet Secretary for Finance has met the Member in charge of the Bill and shared a legal analysis of the Bill identifying a number of areas where changes need to be made to ensure that it functions correctly, if enacted, to meet the stated policy intent. I should stress that these are essential requirements for efficacy, rather than discretionary improvements and enhancements. The Government is keen to work with the Member in charge as the Bill progresses to remedy the issues highlighted.
Welsh: Nid Bil y Llywodraeth yw'r Bil hwn wrth gwrs. Cafodd ei gyflwyno i'r Cynulliad gan y Pwyllgor Cyllid, a mater i'r Aelod sy'n gyfrifol am y Bil yw bwrw ymlaen â'r argymhellion a wnaed gan y ddau bwyllgor. Fodd bynnag, hoffwn gymryd y cyfle hwn i nodi safbwynt y Llywodraeth, yn enwedig yng ngoleuni'r dystiolaeth a roddwyd i'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau. Mae'r Bil yn cynnig pwerau newydd i'r ombwdsmon mewn pedwar maes gwahanol, a byddaf yn rhoi sylw i bob un yn ei dro. Mae'r Llywodraeth yn cefnogi'r cynnig y dylai'r ombwdsmon allu derbyn cwynion ar lafar. Rydym hefyd yn cefnogi argymhelliad y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau, fel y nododd John Griffiths, y dylai'r ombwdsmon gadw cofrestr o'r holl gwynion a dderbyniwyd. Mae gan hyn botensial i gynhyrchu gwybodaeth fwy gwerthfawr am ansawdd gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Mae'r Llywodraeth hefyd yn cefnogi'r argymhelliad ynglŷn â phŵer i archwilio darparwyr gofal iechyd preifat pan fydd cwyn yn berthnasol i'r GIG a gofal iechyd preifat. Unwaith eto, rydym yn cytuno ag argymhellion y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau y dylai'r Pwyllgor Cyllid wneud mwy o waith i wella asesiad effaith rheoleiddiol y Bil, yn enwedig o ran y costau i ddarparwyr gofal iechyd preifat. Nid oes unrhyw waith costio wedi'i wneud ar yr adran hon yn asesiad effaith rheoleiddiol y Bil ar hyn o bryd. Trof yn awr at yr argymhelliad i alluogi'r ombwdsmon i gynnal ymchwiliadau ar ei liwt ei hun. Mae'r Llywodraeth wedi dilyn y dystiolaeth yn ofalus mewn perthynas â'r adran hon o'r Bil, ac mae'n derbyn y ddadl y bydd yr ombwdsmon mewn sefyllfa i ymateb i themâu a materion a ddaw'n amlwg ar draws y sector cyhoeddus. Fodd bynnag, rydym yn rhannu rhai o'r pryderon a fynegwyd gan randdeiliaid ynglŷn â'r posibilrwydd y gallai'r ombwdsmon ddyblygu gwaith ymchwilio sydd eisoes ar y gweill gan reoleiddwyr ac arolygwyr eraill. Mae'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau wedi argymell y dylid cyflwyno gwelliant yng Nghyfnod 2 a fydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r ombwdsmon ymgynghori â rheoleiddwyr a chomisiynwyr eraill cyn cychwyn ar ymchwiliad ar ei liwt ei hun. Rydym yn cefnogi hyn gan y byddai'n helpu i leihau'r risg o orgyffwrdd, dryswch a dyblygu. Ddirprwy Lywydd, trof yn awr at argymhelliad olaf y Bil: y pŵer i'r ombwdsmon bennu safonau cwynion cyffredin ar gyfer y sector cyhoeddus. Mae'r Llywodraeth wedi edrych yn ofalus ar y dystiolaeth a roddwyd yn ystod proses Cyfnod 1, gan gynnwys dadansoddiad o'r asesiad effaith rheoleiddiol gan arbenigwr annibynnol mewn perthynas â safonau cwynion cyffredin. Mae gennym bryderon, a adlewyrchwyd gennym yn y dystiolaeth a roddwyd i'r pwyllgor, ynglŷn ag a allai'r pŵer i bennu safonau cwynion cyffredin dorri ar draws gweithdrefnau cwyno statudol sy'n bodoli'n barod, gyda llawer ohonynt yn weithdrefnau y mae'r Cynulliad Cenedlaethol hwn wedi cytuno arnynt ac wedi eu pasio. Rydym yn credu y gallai fod yn ddefnyddiol i'r ombwdsmon gyhoeddi egwyddorion a gweithdrefnau ymdrin â chwynion enghreifftiol i ddarparu cysondeb ar gyfer defnyddwyr gwasanaethau a gwasanaethau cyhoeddus yn gyffredinol. Ond ni ddylai'r rhain danseilio gweithdrefnau cwyno statudol sy'n bodoli'n barod, megis 'Gweithio i Wella', y cyfeiriwyd ato eisoes yn y ddadl hon. Gallai hyn greu ansicrwydd i sefydliadau unigol ac i'r ombwdsmon ac achwynwyr. Gallem gefnogi'r rhan hon o'r Bil pe bai'r Aelod sy'n gyfrifol yn cyflwyno gwelliannau i sicrhau bod y prosesau cwyno statudol sy'n bodoli'n barod yn cael eu parchu. Rwy'n falch o nodi bod yr Aelod sy'n gyfrifol wedi derbyn hyn yn ei ymateb i adroddiad y pwyllgor. Ddirprwy Lywydd, mae gan Lywodraeth Cymru rai pryderon hefyd ynglŷn ag adran 71 o'r Bil, sydd, fel y clywsom, yn cynnwys darpariaethau sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r ombwdsmon fod â strategaeth iaith Gymraeg. Codwyd hyn gan Gomisiynydd y Gymraeg a Chymdeithas yr Iaith Gymraeg yn ystod y broses graffu. Mae'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau wedi dweud bod angen cryfhau'r adran hon o'r Bil, a byddem yn hapus iawn i weithio gyda'r Aelod sy'n gyfrifol i gyflwyno gwelliant a fydd yn sicrhau bod yr ombwdsmon yn ddarostyngedig i ofynion safonau iaith Gymraeg. Wedi dweud hynny, bydd y Llywodraeth yn cefnogi egwyddorion cyffredinol Bil Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) heddiw. Ddirprwy Lywydd, hoffwn ddweud ychydig eiriau am y camau nesaf a datblygiad y Bil. Mae'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau wedi nodi argymhelliad clir iawn yn ei adroddiad y dylid gwneud gwaith pellach ar gostau ariannol y Bil a'r asesiad effaith rheoleiddiol. Fel y cânt eu cyflwyno ar hyn o bryd, ac fel y nododd yr Aelod sy'n gyfrifol yn ei araith agoriadol, ceir nifer o fylchau yn y costau a nifer o feysydd lle mae angen datblygu'r dystiolaeth ariannol, gan gynnwys trylwyredd costau rhedeg yr ombwdsmon a'r costau i ddarparwyr gofal iechyd preifat. Hyd nes y caiff y gwaith hwn ei wneud, ni fydd y Llywodraeth yn cyflwyno penderfyniad ariannol ar gyfer y Bil hwn. Bydd hyn yn rhoi amser i'r Pwyllgor Cyllid roi ystyriaeth bellach i'r asesiad effaith rheoleiddiol ac i ymgymryd â'r gwaith yn unol ag argymhellion y pwyllgor. Bydd unrhyw gostau ychwanegol am ddarparu pwerau ychwanegol i'r ombwdsmon yn cael eu talu o gronfa gyfunol Cymru. A dweud y gwir yn blaen, bydd gwario mwy o arian ar yr ombwdsmon yn golygu llai o arian ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus rheng flaen mewn cyfnod o gyni parhaus. Mae'n hanfodol, felly, ein bod yn cael dadansoddiad trylwyr o'r costau. Yn olaf, Ddirprwy Lywydd, mae fy nghyd-Aelod, Ysgrifennydd y Cabinet dros gyllid, wedi cyfarfod â'r Aelod sy'n gyfrifol am y Bil ac wedi rhannu dadansoddiad cyfreithiol o'r Bil sy'n nodi nifer o feysydd lle mae angen gwneud newidiadau i sicrhau ei fod yn gweithio'n gywir, os caiff ei weithredu, er mwyn cyflawni'r bwriad polisi a nodwyd. Dylwn bwysleisio bod y rhain yn ofynion hanfodol ar gyfer effeithiolrwydd, yn hytrach na gwelliannau ac ychwanegiadau dewisol. Mae'r Llywodraeth yn awyddus i weithio gyda'r Aelod sy'n gyfrifol wrth i'r Bil fynd rhagddo er mwyn datrys y materion a amlygwyd.