techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Even in those countries that have been successful in disease suppression, of course the price of liberty from the virus, if you like, is eternal vigilance, particularly as regards new outbreaks, and we see possibly in Leicester as well, don't we, the danger potentially of not having local intelligence turned quickly enough into local action. So, drawing on recent experience in Wales as well, is the First Minister prepared to make a number of commitments to ensure a rapid turnaround between testing and results, particularly in relation to local outbreaks, and to publishing local dashboards of indicators to identify local spikes? And, finally, can you set out the circumstances and the practical means by which a local lockdown, if it became necessary, would be implemented in Wales?
Welsh: Hyd yn oed yn y gwledydd hynny sydd wedi llwyddo i atal y clefyd, wrth gwrs y pris am ryddid o'r feirws, os mynnwch chi, yw gwyliadwriaeth dragwyddol, yn enwedig o ran achosion newydd, ac rydym ni'n gweld yng Nghaerlŷr hefyd o bosibl, onid ydym ni, y perygl o beidio â throi gwybodaeth leol yn weithredu lleol yn ddigon cyflym. Felly, gan fanteisio ar brofiad diweddar yng Nghymru hefyd, a yw'r Prif Weinidog yn barod i wneud nifer o ymrwymiadau i sicrhau trefn gyflym rhwng profion a chanlyniadau, yn enwedig o ran achosion lleol, ac i gyhoeddi dangosfyrddau lleol o ddangosyddion i nodi cynnydd mewn achosion lleol? Ac, yn olaf, a allwch chi nodi'r amgylchiadau a'r modd ymarferol y byddai cyfyngiadau symud lleol, pe byddai eu hangen, yn cael eu gweithredu yng Nghymru?
English: Diolch, Llywydd. First Minister, yesterday's news that Airbus is set to cut 1,700 jobs across the UK, as it struggles with the effects of the coronavirus crisis, is a devastating blow to workers in Broughton and, indeed, in north-east Wales, and the Welsh Government rightly responded to say that it would use all of the levers at its disposal to support workers throughout this difficult time. As you said earlier, it's crucial now that inter-governmental work takes place immediately, and I hope that Governments are working together at all levels to best support the workers in Broughton at this time. First Minister, you've already described what measures you are looking to take to support the company and its workers at Airbus, but this news will, as Mark Isherwood said earlier, also undoubtedly have an effect on the wider supply chain, which will include a number of local businesses. So, can you tell us what specific measures and schemes the Welsh Government is at the moment considering to ensure that the supply chain is as supported as it can be?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, mae'r newyddion ddoe bod Airbus yn bwriadu torri 1,700 o swyddi ledled y DU, wrth iddo gael trafferthion gydag effeithiau'r argyfwng coronafeirws, yn ergyd drom i weithwyr ym Mrychdyn ac, yn wir, yn y gogledd-ddwyrain, ac ymatebodd Llywodraeth Cymru yn briodol i ddweud y byddai'n defnyddio'r holl arfau sydd ar gael iddi i gefnogi gweithwyr drwy gydol y cyfnod anodd hwn. Fel y dywedasoch yn gynharach, mae'n hollbwysig nawr bod gwaith rhynglywodraethol yn cael ei wneud ar unwaith, ac rwy'n gobeithio bod Llywodraethau yn gweithio gyda'i gilydd ar bob lefel i roi'r cymorth gorau i'r gweithwyr ym Mrychdyn ar yr adeg hon. Prif Weinidog, rydych chi eisoes wedi disgrifio pa fesurau yr ydych chi'n bwriadu eu cymryd i gynorthwyo'r cwmni a'i weithwyr yn Airbus, ond nid oes amheuaeth, fel y dywedodd Mark Isherwood yn gynharach, y bydd y newyddion hwn yn cael effaith ar y gadwyn gyflenwi ehangach, a fydd yn cynnwys nifer o fusnesau lleol. Felly, a allwch chi ddweud wrthym ni pa fesurau a chynlluniau penodol y mae Llywodraeth Cymru yn eu hystyried ar hyn o bryd i sicrhau bod y gadwyn gyflenwi yn cael ei chefnogi cymaint ag y gellir gwneud hynny?
English: I very much agree with you: it's vital that Governments and parties are working together, where they can, to support workers at this time, and I'll do whatever I can to constructively work with you, and colleagues in Westminster, to ensure that everything that can be done will be done to support those affected by this news. Now, sadly, it's not the only announcement regarding job losses in Wales recently, and given that unemployment in Wales doubled in the month of April, it's critical that support is in place for those who have lost their jobs as a result of the coronavirus pandemic. Now is the time for the Welsh Government to be having discussions, of course, with business leaders and skills providers about developing packages to help support people across Wales who may not be able to retain their employment at the end of the furlough scheme because of the COVID-19 pandemic. There are families across Wales who are in an extremely vulnerable position, and given that there will be a degree of uncertainty in the job market for some time yet, it is important that families across Wales feel that support and advice is available. Therefore, can you tell us what assessment has the Welsh Government made of the impact of COVID-19 on employment across Wales, and what discussions has the Welsh Government had with business leaders, and skills providers, about how best to mitigate against any economic shocks as a result of COVID-19?
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr â chi: mae'n hanfodol bod Llywodraethau a phleidiau yn gweithio gyda'i gilydd, lle bo modd, i gefnogi gweithwyr ar yr adeg hon, a byddaf yn gwneud beth bynnag a allaf i weithio'n adeiladol gyda chi, a chydweithwyr yn San Steffan, i sicrhau y bydd popeth y gellir ei wneud yn cael ei wneud i gefnogi'r rhai sy'n cael eu heffeithio gan y newyddion hyn. Nawr, yn anffodus, nid dyma'r unig gyhoeddiad ynglŷn â cholli swyddi yng Nghymru yn ddiweddar, ac o gofio bod diweithdra yng Nghymru wedi dyblu ym mis Ebrill, mae'n hollbwysig bod cymorth ar gael i'r rhai sydd wedi colli eu swyddi o ganlyniad i bandemig y coronafeirws. Nawr yw'r amser i Lywodraeth Cymru gynnal trafodaethau, wrth gwrs, gydag arweinyddion busnes a darparwyr sgiliau ynglŷn â datblygu pecynnau i helpu i gefnogi pobl ledled Cymru efallai na fyddan nhw'n gallu cadw eu cyflogaeth ar ddiwedd y cynllun ffyrlo oherwydd pandemig COVID-19. Ceir teuluoedd ledled Cymru sydd mewn sefyllfa hynod o fregus, ac o gofio y bydd rhywfaint o ansicrwydd yn y farchnad swyddi am gryn amser eto, mae'n bwysig bod teuluoedd ledled Cymru yn teimlo bod cymorth a chyngor ar gael. Felly, a allwch chi ddweud wrthym ni pa asesiad y mae Llywodraeth Cymru wedi ei wneud o effaith COVID-19 ar gyflogaeth ledled Cymru, a pha drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru wedi eu cael gydag arweinyddion busnes, a darparwyr sgiliau, ynghylch y ffordd orau o liniaru unrhyw ergydion economaidd o ganlyniad i COVID-19?
English: May I congratulate all the children who are back in school in Wales this week, even if it is part time, and all those who have worked so hard to get them back, not least your education Secretary, Kirsty Williams? I would have liked more children to have returned earlier, but I do not want to criticise the Welsh Government, cavil with what is happening versus what was promised, or make comparisons with England today. First Minister, whatever our own particular views or interests, shouldn't we all respect that it is you, your Cabinet and Kirsty Williams who are responsible and have the democratic mandate to decide when and how schools should return? Can you confirm that, unlike the teaching unions, you must consider not only the interests of their members, including teacher safety and any now far lower risk of infection, but also the pressing need of many parents to get back to work, and, still more, the purpose of schools being to educate our children, who have already lost too much of that right?
Welsh: A gaf i longyfarch yr holl blant sydd yn ôl yn yr ysgol yng Nghymru yr wythnos hon, hyd yn oed os yw'n rhan-amser, a phawb sydd wedi gweithio mor galed i'w cael nhw yn ôl, nid lleiaf eich Ysgrifennydd addysg, Kirsty Williams? Byddwn wedi hoffi gweld mwy o blant yn dychwelyd yn gynharach, ond nid wyf i eisiau beirniadu Llywodraeth Cymru, pigo bai ar yr hyn sy'n digwydd yn erbyn yr hyn a addawyd, na gwneud cymariaethau â Lloegr heddiw. Prif Weinidog, beth bynnag fo ein safbwyntiau neu ein buddiannau penodol ein hunain, oni ddylai pob un ohonom ni barchu mai chi, eich Cabinet a Kirsty Williams sy'n gyfrifol ac sydd â'r mandad democrataidd i benderfynu pryd a sut y dylai ysgolion ddychwelyd? A allwch chi gadarnhau, yn wahanol i'r undebau athrawon, bod yn rhaid i chi ystyried nid yn unig buddiannau eu haelodau, gan gynnwys diogelwch athrawon ac unrhyw risg is o lawer erbyn hyn o haint, ond hefyd angen taer llawer o rieni i fynd yn ôl i'r gwaith, ac, yn fwy fyth, pwrpas ysgolion yw addysgu ein plant, sydd eisoes wedi colli gormod o'r hawl hwnnw?
English: Well, I thank the Member for what he said about the efforts that have been made, and they have been made in the way that we try to do things in Wales, in that social partnership way, by bringing teacher unions, non-teacher unions, the local education authorities and the Welsh Government around the table together to craft a way ahead. I sometimes have felt, in the way that some of these arguments have played out publicly, that the word 'children' has not been given the prominence that it needed and deserves. In the end, the reason why we are committed to bringing young people back to school over these weeks is because of our concerns that those young people get a change to meet their teachers again, to catch up with their classmates, to be able to prepare for the summer, and it is their interests in the end - with all the others that we have to bear in mind - that need to, and we think do do, come out at the very top of our agenda.
Welsh: Wel, diolchaf i'r Aelod am yr hyn a ddywedodd am yr ymdrechion sydd wedi eu gwneud, ac maen nhw wedi eu gwneud yn y ffordd yr ydym ni'n ceisio gwneud pethau yng Nghymru, yn y ffordd partneriaeth gymdeithasol honno, trwy ddod ag undebau athrawon, undebau'r rhai nad ydyn nhw'n athrawon, yr awdurdodau addysg lleol a Llywodraeth Cymru at ei gilydd o amgylch y bwrdd i lunio ffordd ymlaen. Rwyf i wedi teimlo weithiau, yn y ffordd y mae rhai o'r dadleuon hyn wedi cael eu cynnal yn gyhoeddus, nad yw'r gair 'plant' wedi cael yr amlygrwydd yr oedd ei angen ac yn ei haeddu. Yn y pen draw, y rheswm pam yr ydym ni wedi ymrwymo i ddod â phobl ifanc yn ôl i'r ysgol dros yr wythnosau hyn yw oherwydd ein pryderon bod y bobl ifanc hynny yn cael newid i gyfarfod â'u hathrawon unwaith eto, i weld eu cyd-ddisgyblion, i allu paratoi ar gyfer yr haf, a'u buddiannau nhw yn y pen draw - ynghyd â'r holl rai eraill y maen rhaid i ni eu cadw mewn cof - sydd angen bod ar frig ein hagenda, ac rwy'n credu eu bod nhw.
English: The First Minister speaks of social partnership, but an impression many parents have got over the last month or two is that, with powers split between Welsh Government, councils and schools themselves, the teaching unions may have been too dominant an aspect of that partnership. When you, First Minister, spoke about even giving consideration to schools coming back after half term, you quickly were pressed into clarifying that that wasn't going to happen. It was said under union pressure. We then saw the chief medical officer say that schools returning in the second week of August would be the best, at least in terms of virus risks, but we were then told that wasn't happening because it wasn't an attractive option to the unions. We then saw your education Secretary announce that schools would come back this week for four weeks, yet almost everywhere, that's not happening, and it will be three weeks. Again, we're told because that's the position of the unions. Do you share any of that concern that the unions may have had too great an influence on what the timing and what the decisions have been, and what might be done about that?
Welsh: Mae'r Prif Weinidog yn sôn am bartneriaeth gymdeithasol, ond yr argraff y mae llawer o rieni wedi ei chael yn ystod y mis neu ddau diwethaf, gyda phwerau wedi'u rhannu rhwng Llywodraeth Cymru, cynghorau ac ysgolion eu hunain, yw ei bod hi'n bosibl bod yr undebau athrawon wedi bod yn agwedd rhy flaenllaw ar y bartneriaeth honno. Pan wnaethoch chi, Prif Weinidog, sôn am hyd yn oed rhoi ystyriaeth i ysgolion ddod yn ôl ar ôl yr hanner tymor, rhoddwyd pwysau arnoch yn gyflym i egluro nad oedd hynny'n mynd i ddigwydd. Dywedwyd bod hynny yn dilyn pwysau gan yr undebau. Yna gwelsom y prif swyddog meddygol yn dweud mai ysgolion yn dychwelyd yn ystod ail wythnos mis Awst fyddai orau, o leiaf o ran peryglon y feirws, ond dywedwyd wrthym wedyn nad oedd hynny'n digwydd gan nad oedd yn ddewis deniadol i'r undebau. Yna gwelsom eich Ysgrifennydd addysg yn cyhoeddi y byddai ysgolion yn dod yn ôl yr wythnos hon am bedair wythnos, ac eto bron ym mhobman, nid yw hynny'n digwydd, a tair wythnos fydd hynny. Unwaith eto, dywedir wrthym ei fod oherwydd mai dyna yw safbwynt yr undebau. A ydych chi'n rhannu'r pryder hwnnw bod yr undebau efallai wedi cael gormod o ddylanwad ar yr amseriad ac ar y penderfyniadau, a'r hyn y gellid ei wneud am hynny?
English: Well, Llywydd, I congratulate teachers in Wales for everything that they have done during this pandemic. We've had 450 schools open as hub schools throughout the experience, with teachers going in, on the front line, at the height of the pandemic, and doing that every single day, working all the way through their half term at the end of May. So, the big picture for me has been the enormous efforts that teachers, supported by their unions, have carried out here in Wales. There are contractual rights that people have, and unions are there to speak up for their members where their contracts are concerned. Social partnership is never about cosy conversations. It's never about people avoiding difficult issues. We have sat round the table together with our partners in the local education authorities and the people who represent the workforce. We have forged a way together, which means that, uniquely in the United Kingdom, children in Wales are back in school today, and I think that is a very significant achievement, and I'm very glad we've been able to work with colleagues to bring it about.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n llongyfarch athrawon yng Nghymru am bopeth y maen nhw wedi ei wneud yn ystod y pandemig hwn. Bu gennym ni 450 o ysgolion ar agor fel ysgolion hyb trwy gydol y profiad, gydag athrawon yn mynd i mewn, ar y rheng flaen, yn anterth y pandemig, ac yn gwneud hynny bob un dydd, yn gweithio drwy eu hanner tymor cyfan ddiwedd mis Mai. Felly, y darlun mawr i mi fu'r ymdrechion aruthrol y mae athrawon, gyda chymorth eu hundebau, wedi eu gwneud yma yng Nghymru. Mae hawliau cytundebol sydd gan bobl, ac mae undebau yno i siarad ar ran eu haelodau lle mae eu contractau yn y cwestiwn. Nid yw partneriaeth gymdeithasol byth yn golygu sgyrsiau cysurus. Nid yw byth yn golygu pobl yn osgoi materion anodd. Rydym ni wedi eistedd o amgylch y bwrdd gyda'n partneriaid yn yr awdurdodau addysg lleol a'r bobl sy'n cynrychioli'r gweithlu. Rydym ni wedi creu ffordd gyda'n gilydd, sy'n golygu, yn unigryw yn y Deyrnas Unedig, bod plant yng Nghymru yn ôl yn yr ysgol heddiw, ac rwy'n credu bod hwnnw'n gyflawniad sylweddol iawn, ac rwy'n falch iawn ein bod ni wedi gallu gweithio gyda chydweithwyr i'w wireddu.
English: I thank the Member, Llywydd. The Welsh Government's chief economist provides regular advice on the impact of the coronavirus crisis on the Welsh economy. That advice is reported monthly to the COVID core group of Ministers and others, which meets every Wednesday.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod, Llywydd. Mae prif economegydd Llywodraeth Cymru yn rhoi cyngor rheolaidd ar effaith argyfwng coronafeirws ar economi Cymru. Mae'r cyngor hwnnw'n cael ei adrodd yn fisol i grŵp craidd COVID o Weinidogion ac eraill, sy'n cyfarfod bob dydd Mercher.
English: I thank the First Minister for that reply. After 20 years of devolution, 22 per cent of the people of Wales of working age are living in poverty, and the average disposable income in Wales is only three quarters of the average in the United Kingdom. Those in poverty are more likely to be hit by the economic impacts of COVID than anybody else. The Learning and Work Institute Cymru has said recently that Wales is more exposed than many other parts of the UK to the economic impact of lockdown, and we've got the highest proportion, at 18 per cent, of workers employed in industries most affected by lockdown measures. So, if unemployment goes up amongst those groups, we're going to be in a very serious economic predicament in Wales. Cardiff University has shown in a paper published this week that Wales's lowest earners are 10 times more likely to have been affected by COVID-19 shutdown than those on the highest salaries. So, isn't it true, First Minister, that a harsher lockdown and a longer lockdown means that Wales will go backwards and those at the lowest levels of income in society are going to be the ones who suffer most? So, considering that the economic effects of the lockdown will hit the poorest hardest, how do you justify keeping Wales in lockdown whilst the rest of the United Kingdom opens up?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ateb yna. Ar ôl 20 mlynedd o ddatganoli, mae 22 y cant o bobl Cymru o oedran gweithio yn byw mewn tlodi, ac mae'r incwm gwario cyfartalog yng Nghymru dri chwarter yn unig o gyfartaledd y Deyrnas Unedig. Mae'r rhai sydd mewn tlodi yn fwy tebygol o gael eu taro gan effeithiau economaidd COVID nag unrhyw un arall. Mae Sefydliad Dysgu a Gwaith Cymru wedi dweud yn ddiweddar bod Cymru yn fwy agored na llawer o rannau eraill o'r DU i effaith economaidd y cyfyngiadau symud, ac mae gennym ni'r gyfran uchaf, sef 18 y cant, o weithwyr a gyflogir mewn diwydiannau sydd wedi eu heffeithio fwyaf gan gyfyngiadau symud. Felly, os bydd diweithdra yn cynyddu ymhlith y grwpiau hynny, rydym ni'n mynd i fod mewn sefyllfa economaidd ddifrifol iawn yng Nghymru. Mae Prifysgol Caerdydd wedi dangos mewn papur a gyhoeddwyd yr wythnos hon bod enillwyr isaf Cymru 10 gwaith yn fwy tebygol o fod wedi cael eu heffeithio gan gyfyngiadau symud COVID-19 na'r rhai ar y cyflogau uchaf. Felly, onid yw'n wir, Prif Weinidog, bod cyfyngiadau symud llymach a chyfyngiadau symud hwy yn golygu y bydd Cymru'n mynd tuag yn ôl, ac mai'r rhai ar y lefelau incwm isaf mewn cymdeithas fydd y rhai sy'n dioddef fwyaf? Felly, o ystyried y bydd effeithiau economaidd y cyfyngiadau symud yn taro'r tlotaf galetaf, sut ydych chi'n cyfiawnhau cadw Cymru yn destun cyfyngiadau symud tra bod gweddill y Deyrnas Unedig yn agor?
English: Well, Llywydd, while I don't disagree with some of the Member's diagnosis, I very much disagree with his description of the recipe. He is right to say that coronavirus has a disproportionate impact on some members of our society, and those most disadvantaged to begin with feel the impact of this disease most significantly. The best way to help them is to make sure that the Welsh economy has a smooth and reliable recovery from coronavirus - that we don't have a recovery in which we open up too much too soon and then see a clampdown being needed again so the economy goes into reverse. So, he offers us a sort of Texas approach to coronavirus, in which you lift the lockdown rapidly, you let all sorts of things resume again because you think that's right for the economy, and, lo and behold, the virus is off circulating again everywhere and you have to clamp down all over again. That is what we're avoiding here in Wales in the way that we are doing things. We are reopening our economy, we are doing it step by step, we are monitoring it as we go, we are doing our best to make sure that we can have confidence in our economy and that we will not find ourselves in a position of having to put all of that into reverse, because nothing could be worse for the economy or for those people who rely on it.
Welsh: Wel, Llywydd, er nad wyf i'n anghytuno â rhywfaint o ddiagnosis yr Aelod, rwy'n anghytuno'n llwyr â'i ddisgrifiad o'r rysáit. Mae'n iawn i ddweud bod coronafeirws yn cael effaith anghymesur ar rai aelodau o'n cymdeithas, a'r rhai sydd dan yr anfantais fwyaf i ddechrau sy'n teimlo effaith y clefyd hwn yn fwyaf sylweddol. Y ffordd orau o'u helpu nhw yw gwneud yn siŵr bod economi Cymru yn cael adferiad didrafferth a dibynadwy o'r coronafeirws - nad oes gennym ni adferiad lle'r ydym ni'n agor gormod yn rhy fuan ac yna'n gweld angen cyfyngiadau symud unwaith eto fel bod yr economi yn mynd tuag at yn ôl unwaith eto. Felly, mae'n cynnig rhyw fath o ddull Texas o ymdrin â coronafeirws, lle'r ydych chi'n codi'r cyfyngiadau symud yn gyflym, rydych chi'n gadael i bob math o bethau ailddechrau unwaith eto gan eich bod chi'n credu bod hynny'n iawn i'r economi, ac, er mawr syndod, mae'r feirws yn dechrau cylchredeg ym mhobman unwaith eto ac mae'n rhaid i chi gyflwyno cyfyngiadau symud unwaith eto. Dyna'r ydym ni'n ei osgoi yma yng Nghymru yn y ffordd yr ydym ni'n gwneud pethau. Rydym ni'n ailagor ein heconomi, rydym ni'n gwneud hynny gam wrth gam, rydym ni'n ei fonitro wrth i ni symud ymlaen, rydym ni'n gwneud ein gorau i wneud yn siŵr y gallwn ni fod yn hyderus yn ein heconomi ac na fyddwn ni'n ein canfod ein hunain mewn sefyllfa o orfod gwrthdroi hynny i gyd, oherwydd ni allai dim fod yn waeth i'r economi nac i'r bobl hynny sy'n dibynnu arni.
English: First Minister, last week, the UK Government introduced the Business and Planning Bill in Parliament, which included a set of urgent measures to help businesses adjust to new ways of working to respond to the current pandemic. The hospitality industry in Wales have said that it needs a clear road map for reopening and Government support to get back on its feet. So, I think it certainly will be important that, in the short term, any obstacles are removed that could get in the way, including easing restrictions in the planning and licensing system in particular. As I understand it, the planning Bill has a mix of measures, both reserved and devolved areas. How is the Welsh Government going to respond to the devolved areas and how is any legislation in particular going to support the hospitality sector?
Welsh: Prif Weinidog, yr wythnos diwethaf, cyflwynodd Llywodraeth y DU y Bil Busnes a Chynllunio yn Senedd y DU, a oedd yn cynnwys cyfres o fesurau brys i helpu busnesau i addasu i ffyrdd newydd o weithio i ymateb i'r pandemig presennol. Mae'r diwydiant lletygarwch yng Nghymru wedi dweud bod angen map ffordd eglur arno ar gyfer ailagor a chymorth gan y Llywodraeth i'w gael yn ôl ar ei draed. Felly, rwy'n meddwl y bydd yn sicr yn bwysig, yn y tymor byr, i unrhyw rwystrau gael eu dileu a allai fod yn y ffordd, gan gynnwys lleddfu cyfyngiadau yn y system gynllunio a thrwyddedu yn arbennig. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, ceir cymysgedd o fesurau yn y Bil cynllunio, yn feysydd sydd wedi eu cadw yn ôl ac wedi eu datganoli. Sut mae Llywodraeth Cymru yn mynd i ymateb i'r meysydd datganoledig a sut mae unrhyw ddeddfwriaeth yn benodol yn mynd i gefnogi'r sector lletygarwch?