English: As austerity continues, the amount of money needed to run public services to the level the public want and need is not being provided. I'm sure the Minister will agree with me that austerity is not an economic policy but a political direction of travel. The Conservatives at Westminster want to reduce public expenditure and roll back the state provision of services. As we pass the tenth year of at best sluggish economic growth, we need a change of direction and we need economic growth. The amount of money available to run the public services in Wales is inadequate. Unfortunately, we have to have a budget based upon what is available rather than what the people of Wales need. I will be supporting the budget today but I would be failing in my duty to my constituents if I failed to raise the serious concerns I have. Firstly, I have seen no evidence that the budget has been driven by either the programme for government or by the future generations legislation. What this budget has done, in line with all recent ones, is increase the share of the Welsh Government budget spent on health and reduce the proportion spent on local government and other services, with some protection for the economy and transport. At a recent Finance Committee meeting, Michael Trickey identified when the percentage of the Welsh budget allocated to health would reach 60 per cent if the current policy continues. Health is, in my opinion, a misnomer. The money is allocated to health, then it goes to the health boards, then it goes mainly to hospital services. The proportion of the health budget spent on primary care is decreasing. The Royal College of General Practitioners regularly identify the relative reduction in primary care expenditure. This is affecting primary care practices. Between October 2015 and October 2018, 21 GP practices closed, 37 submitted a sustainability application to the health board, and 45 practices were at risk. Too many people are now using accident and emergency as their primary care service, which is causing huge problems in A&E. There has been discussion on prudent health: diet, obesity, exercise, not smoking, limiting alcohol intake - all reduce ill health, and I think we need to talk far more about reducing ill health than we do about trying to treat people at the end of it. Let's have fewer ill people. The auditor general, in about 2015, produced a report on medical interventions that do no good to the patient estimated at that time at several hundred million pounds. This did not include expenditure where the operation was successful but, following hospitalisation, the individual was no longer able to look after themselves and ended up in a nursing home. Elderly people who are just about able to cope at home with community care support, too often end up in a care home after a successful operation. And I had one of my constituents who didn't end up there, thankfully, because he was only in hospital for one week - he came back having lost 10 lbs, having lost a lot of mobility, but he recovered. If he'd been in hospital another seven days, he almost certainly would have ended up in a nursing home. I think this is where one of the problems is: we treat parts of a person, not the whole person. I'm sure that a lot of elderly people, if you told them that the choice was to continue having pain with their knee or end up in a nursing home, might well decide that they can continue to live with a little bit of pain in their knee. The late Dr Julian Tudor Hart, with others, identified expenditure on things such as reducing slightly raised blood pressure that do no identifiable good to the patient, yet we still pay substantial sums for the medication. The First Minister, whilst health Secretary, identified the different intervention rates for the removal of tonsils between two areas in the same health board - twice as likely to have tonsils removed in one than the other. The Nuffield Foundation produced research showing that there has been a reduction of over 25 per cent in total in-patient admissions per hospital community health services doctor between 1999-2000 and 2011-12. Now, I'm not saying health is not important, but health boards do tend to act in a vacuum, and there is an awful lot of other things happening out there that need to be dealt with. I have not got time to expand on this statement, but I believe that the current structure of health boards and the ambulance trust is less than optimum. On the rest of the budget, local government continues to be under pressure, despite providing services that can improve lifestyle and, hence, health. The importance of community care to allow people to leave hospital and also to keep them out of hospital - . I think that we underestimate the work done by a number of relatively low-paid, predominantly women in the social care service, which keeps people in their home and gives them a good lifestyle. I think we underestimate how much use they are, and I think it's unfortunate that, because of budget pressure, too many of those have been moved out of being directly employed by local authorities and have been moved into the private sector. Also, local government provides the services we use continually: the roads, the pavements, the rubbish collection, street cleaning, parks, libraries, as well as education. That really is, for many people, the way of improving the lifestyles and life chances of them and their families. I think that we need to talk more about providing additional resources to education, so that every child gets the opportunity to do the best they can.
Welsh: Wrth i gyni barhau, nid yw'r swm o arian sydd ei angen i redeg gwasanaethau cyhoeddus ar y lefel y mae'r cyhoedd yn ei ddymuno a'i angen yn cael ei ddarparu. Rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog yn cytuno â mi nad yw cyni'n bolisi economaidd ond yn gyfeiriad teithio gwleidyddol. Mae'r Ceidwadwyr yn San Steffan eisiau lleihau gwariant cyhoeddus a lleihau'r ddarpariaeth o wasanaethau gan y wladwriaeth. Wrth i ni fynd heibio'r ddegfed flwyddyn o dwf economaidd araf ar y gorau, mae angen newid cyfeiriad arnom ac y mae arnom ni angen twf economaidd. Mae'r swm o arian sydd ar gael i redeg y gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn annigonol. Yn anffodus, mae'n rhaid inni gael cyllideb yn seiliedig ar yr hyn sydd ar gael yn hytrach na'r hyn y mae pobl Cymru ei angen. Byddaf yn cefnogi'r gyllideb heddiw, ond fe fyddwn yn methu yn fy nyletswydd i'm hetholwyr pe na bawn i'n codi'r pryderon difrifol sydd gennyf. Yn gyntaf, nid wyf wedi gweld unrhyw dystiolaeth fod y gyllideb wedi'i hysgogi gan naill ai'r rhaglen ar gyfer llywodraethu na ddeddfwriaeth cenedlaethau'r dyfodol. Yr hyn a wnaeth y gyllideb hon, yn unol â'r rhai diweddar i gyd, yw cynyddu cyfran cyllideb Llywodraeth Cymru a gafodd ei wario ar iechyd a lleihau cyfran y gwario ar lywodraeth leol a gwasanaethau eraill, gyda rhywfaint o ddiogelu'r economi a thrafnidiaeth. Mewn cyfarfod diweddar o'r Pwyllgor Cyllid, nododd Michael Trickey pryd y byddai'r ganran o gyllideb Cymru a ddyrannwyd i iechyd yn cyrraedd 60 y cant pe byddai'r polisi presennol yn parhau. Mae iechyd, yn fy marn i, yn gamenw. Caiff yr arian ei ddyrannu i iechyd, yna mae'n mynd i'r byrddau iechyd, yna mae'n mynd i wasanaethau ysbyty yn bennaf. Mae'r gyfran o'r gyllideb iechyd sy'n cael ei wario ar ofal sylfaenol yn gostwng. Mae Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol yn nodi'n rheolaidd y gostyngiad cymharol a geir mewn gwariant gofal sylfaenol. Mae hyn yn effeithio ar arferion gofal sylfaenol. Rhwng Hydref 2015 a mis Hydref 2018, caeodd 21 o bractisau meddygon teulu, cyflwynodd 37 ohonyn nhw gais cynaliadwyedd i'r bwrdd iechyd, ac roedd 45 o bractisau mewn perygl. Mae gormod o bobl bellach yn defnyddio adrannau damweiniau ac achosion brys fel eu gwasanaeth gofal sylfaenol, sy'n achosi problemau enfawr mewn unedau damweiniau ac achosion brys. Bu trafodaethau ar iechyd darbodus: deiet, gordewdra, ymarfer corff, peidio ag ysmygu, yfed llai o alcohol - mae pob un yn lleihau afiechyd, ac rwy'n credu y dylem ni sôn llawer mwy am leihau afiechyd yn hytrach na sôn am geisio trin pobl yn ddiweddarach. Gadewch inni gael llai o bobl sâl. Tua 2015 fe luniodd yr archwilydd cyffredinol adroddiad ar ymyriadau meddygol sy'n gwneud dim lles i'r claf, ac amcangyfrifwyd ar y pryd eu bod yn costio sawl can miliwn o bunnoedd. Nid oedd hyn yn cynnwys gwariant pryd y bu'r llawdriniaeth yn llwyddiannus, ond ar ôl bod yn yr ysbyty nid oedd yr unigolyn yn gallu edrych ar ôl ei hun mwyach ac yn y pen draw bu'n rhaid iddo fynd i gartref nyrsio. Yn rhy aml mae pobl oedrannus sydd fwy neu lai dim ond yn gallu ymdopi gartref gyda chymorth gofal cymunedol, yn y pen draw yn mynd i gartref gofal ar ôl llawdriniaeth lwyddiannus. Ac roedd gen i un etholwr na fu'n rhaid iddo fynd i gartref, diolch byth, oherwydd ei fod yn yr ysbyty am wythnos yn unig - fe ddaeth yn ôl ar ôl colli 10 pwys, ac roedd yn ei chael hi'n anodd iawn symud o amgylch, ond fe wellodd. Pe byddai wedi bod yn yr ysbyty am saith diwrnod arall, rwyf bron yn sicr y byddai wedi gorfod mynd i gartref nyrsio. A dyma le ceir un o'r problemau rwy'n credu: rydym ni'n trin rhannau o'r person, nid y person cyfan. Rwy'n siŵr petaech chi'n gofyn i lawer o bobl oedrannus ddewis rhwng parhau mewn poen oherwydd eu pen-glin neu fynd i gartref nyrsio, y bydden nhw'n dewis parhau i fyw gydag ychydig o boen yn eu pen-glin. Nododd y diweddar Dr Julian Tudor Hart, gydag eraill, wariant ar bethau fel lleihau pwysedd gwaed a oedd dim ond wedi codi ychydig, rhywbeth nad oedd yn gwneud dim lles amlwg i'r claf, ac eto rydym ni'n dal i dalu symiau sylweddol am y feddyginiaeth. Fe nododd y Prif Weinidog, pan oedd yn Ysgrifennydd iechyd, gyfraddau ymyrryd gwahanol ar gyfer tynnu tonsiliau a gafwyd mewn dwy ardal yn yr un bwrdd iechyd - roedd yn ddwywaith mwy tebygol i donsiliau gael eu tynnu yn un nag yr oedd yn y llall. Cyflwynodd Sefydliad Nuffield ymchwil yn dangos y bu gostyngiad o dros 25 y cant yng nghyfanswm y nifer o dderbyniadau cleifion mewnol fesul meddyg gwasanaethau iechyd ysbytai cymunedol rhwng 1999 a 2000 a rhwng 2011 a 2012. Nawr, nid wyf yn dweud nad yw iechyd yn bwysig, ond y mae byrddau iechyd yn tueddu i weithredu mewn gwactod, ac mae llawer iawn o bethau eraill yn digwydd y mae angen ymdrin â nhw. Nid oes amser imi ymhelaethu ar y datganiad hwn, ond rwy'n credu bod strwythur presennol y byrddau iechyd a'r ymddiriedolaeth ambiwlans yn llai na'r optimwm. Ynghylch gweddill y gyllideb, mae llywodraeth leol yn parhau i fod o dan bwysau, er ei bod yn darparu gwasanaethau a all wella ffordd o fyw ac felly, iechyd. Mae pwysigrwydd gofal cymunedol er mwyn galluogi pobl i adael yr ysbyty a hefyd i'w cadw allan o'r ysbyty - . Rwy'n credu ein bod ni'n tanbrisio'r gwaith a wneir gan nifer â chyflogau cymharol isel, menywod yn bennaf, yn y gwasanaeth gofal cymdeithasol, sy'n cadw pobl yn eu cartrefi ac yn cynnig ffordd o fyw dda iddyn nhw. Rwy'n credu ein bod ni'n tanbrisio pa mor ddefnyddiol ydyn nhw, ac yn anffodus, oherwydd pwysau cyllideb, mae gormod o'r rheini wedi symud allan o gyflogaeth uniongyrchol yr awdurdodau lleol ac wedi symud i'r sector preifat. Hefyd, mae llywodraeth leol yn darparu'r gwasanaethau a ddefnyddiwn yn barhaus: y ffyrdd, y palmentydd, casglu sbwriel, glanhau strydoedd, parciau, llyfrgelloedd, yn ogystal ag addysg. Dyna'r ffordd mewn gwirionedd i lawer o bobl wella eu ffyrdd o fyw a'u cyfleoedd bywyd nhw a'u teuluoedd. Rwy'n credu bod angen inni sôn mwy am ddarparu adnoddau ychwanegol i addysg, fel bod pob plentyn yn cael y cyfle i wneud y gorau y gall.