English: Thank you, Dr Dai. I do take your advice, I do have quite a low blood pressure level. I bicycle to the Senedd most days and I find it very beneficial. If I don't, I don't feel as well. Cardiff is the fastest growing city in Europe, and over the next 20 years we're going to have an extra 40,000 homes, making it a third larger than it is now. Given the already unacceptable levels of air pollution we already have, it's imperative that we change the way we travel around the city. Otherwise, this bigger, expanding city will become completely unliveable and the golden goose will have been cooked. So, no change is not an option in my view. I'm completely delighted that Natural Resources Wales has teamed up with Cardiff Council to get pupils measuring the level of pollution in their playground - a very powerful tool. I'm sure it won't make comfortable reading. Six schools in my constituency, nine across the city, already have illegal levels of air pollution. That knowledge will give pupils the clout that they need to ensure that not just that they change but that the adults all around them are changing too. Because we know that nearly half the children surveyed by Sustrans back in 2010 wanted to cycle to school, but only 4 per cent were allowed to do it - of the ones who were surveyed. It was obviously a bit self-selecting because, as we've already heard from Huw Irranca, only 1 per cent cycle to school. It's because parents say, 'There's too much traffic for our children to walk to school, so we drive them.' But by doing so, they add to those very same traffic levels that deter children from walking or cycling to school. This circular argument is completely unsustainable. One of primary schools in my constituency recently banned children from leaving their bikes and scooters on the school premises. This is the same school where adults use the lanes at the back of the main road as a rat run and displace pedestrians and the occasional cyclist off the path - a clear example of how people are absolutely doing the wrong thing, and even imposing their wrong behaviour on others who are doing the right thing. So, people take their kids to school in a car, exposing them to more traffic fumes in the car than by walking or cycling, and also make it more unpleasant for those who are doing the right thing. These so-called 'school runs' - no running involved - account for 60 per cent of the pollution that children take in each day and generate 20 to 30 per cent of rush hour traffic. We'll be able to see next week the difference when there'll be far fewer cars on the road as a result of half term. So, we are absolutely a very long way off from Cardiff's target for over 50 per cent of journeys to be made by bike, foot or public transport. Getting people to leave their car at home for commuting to work and school is the quickest, most effective way of tackling this major public health problem, as well as tackling our carbon targets. With polluted air killing more people every year than road accidents, we know that we have to do something about it. In particular in relation to children, damage to the lungs in early age is irreversible. Children breathing in dirty air is linked to chronic chest problems later in life. So, we have an obligation, all of us adults who make decisions on behalf of children, to change the way we're doing things. So, active travel to school is absolutely key to this, and I'm delighted that Cardiff Council has now dedicated £100,000 to ensure all schools in Cardiff have active travel plans by next year, 2020. That will be very important, because at the moment we have lots of fine words in the local development plan, and indeed in the Cardiff Council cycling strategy, but actually what's happening is the opposite. We have to take leaves out of other cities who have banned parents from dropping children off at the gate of school - it's very dangerous for children who are walking to school anyway - and forcing people to park and stride the last part of the journey. I'm not clear how Cardiff Council is going to achieve this. It's no use having active travel plans for each school if they don't have the resources to then implement them and make them safer for everybody. So, my question to Government is: when Cardiff Council submits a business plan to you detailing the actions they're obliged to achieve to comply with the EU ambient air quality limits this June, what will the Government do if it doesn't include a clean air zone, which is what would give councils the resources - like Cardiff - to actually implement the good intentions that they now have?
Welsh: Diolch i chi, Dr Dai. Rwy'n cymryd eich cyngor, mae gennyf lefel pwysedd gwaed eithaf isel. Rwy'n beicio i'r Senedd ar y rhan fwyaf o ddiwrnodau ac rwy'n cael hynny'n fuddiol iawn. Os nad wyf yn gwneud hynny, nid wyf yn teimlo cystal. Caerdydd yw'r ddinas sy'n tyfu gyflymaf yn Ewrop, a dros yr 20 mlynedd nesaf bydd gennym 40,000 o gartrefi ychwanegol, gan ei gwneud draean yn fwy o faint na'r hyn ydyw yn awr. O ystyried y lefelau llygredd aer sydd eisoes yn annerbyniol o uchel, mae'n hollbwysig ein bod yn newid y ffordd rydym yn teithio o amgylch y ddinas. Fel arall, bydd hi'n dod yn gwbl amhosibl byw yn y ddinas fwy o faint hon sy'n ehangu, a bydd unrhyw fanteision yn cael eu colli. Felly, nid yw dim newid yn opsiwn yn fy marn i. Rwy'n falch tu hwnt fod Cyfoeth Naturiol Cymru wedi ymuno â Chyngor Caerdydd i gael disgyblion i fesur lefel y llygredd ar dir chwarae'r ysgol - dyna arf pwerus iawn. Rwy'n siŵr na fydd yn braf darllen y canlyniadau hynny. Eisoes, mae lefelau anghyfreithlon o lygredd aer mewn chwe ysgol yn fy etholaeth, a naw ledled y ddinas. Bydd y wybodaeth honno'n rhoi'r grym sydd ei angen arnynt i ddisgyblion sicrhau nid yn unig eu bod hwy'n newid ond bod yr oedolion o'u cwmpas yn newid hefyd. Oherwydd fe wyddom fod bron hanner y plant a holwyd gan Sustrans yn ôl yn 2010 eisiau beicio i'r ysgol, ond 4 y cant yn unig oedd yn cael gwneud hynny - o'r rhai a holwyd. Roedd yn amlwg yn ymarfer braidd yn hunanddewisol oherwydd, fel y clywsom eisoes gan Huw Irranca, 1 y cant yn unig sy'n beicio i'r ysgol. Oherwydd bod rhieni'n dweud, 'Mae gormod o draffig i'n plant allu cerdded i'r ysgol, felly rydym yn eu cludo yn ein ceir.' Ond drwy wneud hynny, maent yn ychwanegu at yr union lefelau traffig sy'n atal plant rhag cerdded neu feicio i'r ysgol. Mae'r ddadl gylchol hon yn gwbl anghynaladwy. Yn ddiweddar, gwaharddodd un o'r ysgolion cynradd yn fy etholaeth y plant rhag gadael eu beiciau a'u sgwteri ar safle'r ysgol. Dyma'r un ysgol lle mae oedolion yn defnyddio'r lonydd y tu ôl i'r brif ffordd fel llwybrau tarw gan yrru cerddwyr ac ambell feiciwr oddi ar y llwybr - enghraifft glir o sut y mae pobl yn gwneud y peth cwbl anghywir, a hyd yn oed yn gorfodi eu hymddygiad anghywir ar eraill sy'n gwneud y peth iawn. Felly, mae pobl yn mynd â'u plant i'r ysgol mewn car, gan eu gwneud yn agored i fwy o fwg traffig yn y car nag y byddent yn ei gael drwy gerdded neu seiclo, a hefyd yn ei gwneud yn fwy annymunol i'r rhai sy'n gwneud y peth iawn. Hebrwng plant i'r ysgol ac oddi yno yn y car sydd i gyfrif am 60 y cant o'r llygredd y mae plant yn ei gymryd i mewn bob dydd ac sy'n cynhyrchu 20 i 30 y cant o'r traffig oriau brig. Byddwn yn gallu gweld y gwahaniaeth yr wythnos nesaf pan fydd llawer llai o geir ar y ffyrdd o ganlyniad i hanner tymor. Felly, rydym yn bell iawn o gyrraedd targed Caerdydd i dros 50 y cant o deithiau gael eu gwneud ar feic, ar droed neu ar drafnidiaeth gyhoeddus. Cael pobl i adael eu car gartref ar gyfer cymudo i'r gwaith ac i'r ysgol yw'r ffordd gyflymaf a mwyaf effeithiol o fynd i'r afael â'r broblem iechyd cyhoeddus fawr hon, yn ogystal â mynd i'r afael â'n targedau allyriadau carbon. Gydag aer llygredig yn lladd mwy o bobl bob blwyddyn na damweiniau ffyrdd, rydym yn gwybod bod rhaid inni wneud rhywbeth yn ei gylch. Yn benodol mewn perthynas â phlant, mae niwed i'r ysgyfaint ar oedran cynnar yn rhywbeth na ellir ei wrthdroi. Mae cysylltiad rhwng plant yn anadlu aer brwnt a phroblemau cronig ar y frest yn ddiweddarach mewn bywyd. Felly, mae gennym ddyletswydd, bob un ohonom oedolion sy'n gwneud penderfyniadau ar ran plant, i newid y ffordd y gwnawn bethau. Felly, mae teithio llesol i'r ysgol yn hollol allweddol i hyn, ac rwy'n falch iawn fod Cyngor Caerdydd bellach wedi neilltuo £100,000 i sicrhau bod gan bob ysgol yng Nghaerdydd gynlluniau teithio llesol erbyn y flwyddyn nesaf, 2020. Bydd hynny'n bwysig iawn, oherwydd ar hyn o bryd mae gennym lawer o eiriau teg yn y cynllun datblygu lleol, ac yn wir yn strategaeth feicio Cyngor Caerdydd, ond yr hyn sy'n digwydd mewn gwirionedd yw'r gwrthwyneb. Rhaid inni ddilyn esiampl dinasoedd eraill sydd wedi gwahardd rhieni rhag gollwng plant wrth giât yr ysgol - mae'n beryglus iawn i blant sy'n cerdded i'r ysgol beth bynnag - a gorfodi pobl i barcio a cherdded y rhan olaf o'r daith. Nid wyf yn glir sut y mae Cyngor Caerdydd yn mynd i gyflawni hyn. Nid oes unrhyw ddiben mewn cael cynlluniau teithio llesol ar gyfer pob ysgol os nad oes ganddynt adnoddau wedyn i'w gweithredu a'u gwneud yn fwy diogel i bawb. Felly, fy nghwestiwn i'r Llywodraeth yw: pan fo Cyngor Caerdydd yn cyflwyno cynllun busnes i chi yn rhoi manylion y camau y cânt eu gorfodi i'w cyflawni er mwyn cydymffurfio â therfynau'r UE ar ansawdd aer yr amgylchedd ym mis Mehefin, beth fydd y Llywodraeth yn ei wneud os nad yw'n cynnwys parth aer glân, sef beth fyddai'n rhoi adnoddau i'r cynghorau - fel Caerdydd - i weithredu'r bwriadau da sydd ganddynt yn awr?