English: Thank you, Deputy Presiding Officer. It is widely acknowledged that autism services are improving, but I am acutely aware that many autistic people and their families still face a daily struggle to access the support that they need. I understand that services must not only continue on this improvement trajectory, but do so at increased pace. That is why, today, I have published an updated autistic spectrum disorder strategy delivery plan. The revised plan reflects important new commitments to improve services. These new commitments reflect feedback that we and our partners have heard from autistic people, their families, carers and wider stakeholders. The commitments include: issuing a code of practice on the delivery of autism services under the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 and the National Health Service Act 2006; issuing a code of practice on the Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018 and roll-out of the new ALN system from 2020; updating and expanding Welsh Government autism guidance for housing providers; improving data collection through developing GP autism registers; consulting on making autism a stand-alone theme for future population needs assessments; raising awareness by improving engagement and involvement of autistic people in policy development; and expanding the independent evaluation to look at the alignment between children's neurodevelopmental and wider autism services and to address the continuing barriers to reducing diagnostic waiting times. I want to say more today about my intentions for the statutory code of practice on the delivery of autism services, which I have already committed to publish within this National Assembly term. This code will set out how local authorities, health boards and their partners should have services available to meet the identified needs of autistic people and their families and carers. In November, I will issue a public consultation to gather views on where we need to focus the autism code. The code will have a significant influence on where and how local authorities and health boards prioritise resources and how they actually deliver autism services. We need to get the balance right between requiring certain outcomes while at the same time enabling continuing innovation. The consultation document will reflect the feedback that has already been received from stakeholders, including our ASD advisory group and professionals working to provide autism services. As I reflect on individual's experiences of struggling to get the support they need, I particularly want to hear more from autistic people and their parents, carers and wider family about what they want to see in a code of practice that will make a practical difference in their daily lives. We also want to hear more from those who deliver support, who will be able to advise on current practice to tell us where improvements should be made. We also want to know if there are any unintended consequences that could arise because of any guidance that we choose to put in place. The consultation document will focus on five key areas and will seek to capture many of the issues that are set out in the autism Bill, which I believe can be addressed without the need for the legislation proposed in the Autism (Wales) Bill currently beginning scrutiny. These are: assessment and diagnosis; accessing care and support; staff training; planning; and stakeholder engagement in service planning and delivery. The consultation will ask for feedback on where our plans could unintentionally cause harm to existing services and impede the successful delivery of the ASD strategic action plan, particularly the national integrated autism service. For example, we plan to maintain the 26-week assessment waiting time standard for children and expand this into adult services. We do not think it is wise to change these arrangements, as our tested approach will enable service providers to organise and deliver timely first-assessment appointments, rather than just to signal that assessment has commenced, as proposed in the autism Bill. Our approach will help to ensure there remain sufficient resources to provide a post-diagnostic service. I think there is little to be gained by focusing hard-pressed resources on funneling individuals through assessment at the cost of providing care further down the line, where it is most needed. The code, when published, will reinforce the duties already placed on local health boards and local authorities to provide autism assessment services, setting out guidance on the arrangements and the scope of service provision. It will highlight the need for compliance with nationally agreed diagnostic pathways, which have already been published, and by encouraging named lead roles to ensure services are regularly reviewed and reflect up-to-date practice. There will also be guidance on how autistic people should be able to access care and support services based on their needs and made accessible through adapted practice. That should reflect the existing duties in social care legislation. In recent years, we have also made significant progress in raising awareness of autism amongst services and across the community. And we want to do more by asking services to undertake a training needs assessment of all of their staff and then to provide training identified as suitable for their role and experience. The national autism framework for Wales is already available as a tool to undertake this work. The code will also provide additional guidance for regional partnership boards in relation to service planning and existing duties to undertake a population needs assessment. We will make autism a mandatory stand-alone core theme for future assessments. This will ensure that regions have clear plans in place to deliver and monitor autism services. And, lastly, but perhaps most importantly, the new guidance will set out the steps that should be taken to ensure that autistic people, their families and carers are engaged in planning activity and involved in the service development. In developing the code, I will of course take account of the work being undertaken on the Assembly Member led Autism (Wales) Bill that has recently been introduced. As the Health, Social Care and Sport Committee gather evidence on the proposed legislation over the next few months, I will of course be listening. I'll be attending committee and presenting written evidence. However, it does remain my view that the Bill is not the right answer to improve services for people, in the context of the range of service developments that are, or will be, put in place. In the context of all the actions I've set out today, the potential legislation being discussed in the Assembly will not, I believe, provide us with new tools to improve services. It would though, I believe, install a rigid set of requirements that are likely to do harm to the improvement trajectory that we have put our services on. It will not result in more money being put into the system; it would result in existing resources being used less effectively. I believe we're on the right path. Rather than change course now, we need to get on with delivery, including through taking the steps I've outlined today. And I do hope that colleagues across parties can get behind our plan and, as a result, that outcomes for autistic people, their families and carers will continue to improve.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Cydnabyddir yn gyffredinol bod gwasanaethau awtistiaeth yn gwella, ond rwy'n ymwybodol iawn bod llawer o bobl awtistig a'u teuluoedd yn dal i wynebu brwydr ddyddiol i gael gafael ar y cymorth sydd ei angen arnynt. Rwy'n deall bod yn rhaid i wasanaethau nid yn unig barhau i wella, ond gwella'n gyflymach hefyd. Dyna pam, heddiw, fy mod i wedi cyhoeddi fersiwn diwygiedig o'r cynllun cyflawni ar anhwylderau'r sbectrwm awtistig. Mae'r cynllun diwygiedig yn adlewyrchu ymrwymiadau newydd pwysig i wella gwasanaethau. Mae'r ymrwymiadau newydd hyn yn adlewyrchu'r adborth yr ydym ni a'n partneriaid wedi ei glywed gan bobl awtistig, eu teuluoedd, gofalwyr a rhanddeiliaid ehangach. Mae'r ymrwymiadau'n cynnwys: cyhoeddi cod ymarfer ar ddarparu gwasanaethau awtistiaeth o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 a Deddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol 2006; cyhoeddi cod ymarfer ar Ddeddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a'r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 a chyflwyno'r system ADY newydd o 2020 ymlaen; diweddaru ac ehangu canllawiau awtistiaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer darparwyr tai; gwella casglu data drwy ddatblygu cofrestri awtistiaeth ar gyfer meddygon teulu; ymgynghori ar wneud awtistiaeth yn thema annibynnol ar gyfer asesiadau o anghenion poblogaeth y dyfodol; codi ymwybyddiaeth drwy wella ymgysylltiad a chyfranogiad pobl awtistig wrth ddatblygu polisïau; ac ehangu'r gwerthusiad annibynnol i edrych ar yr hyn sy'n gyffredin rhwng gwasanaethau niwroddatblygiadol plant a gwasanaethau awtistiaeth ehangach a mynd i'r afael â'r rhwystrau parhaus i leihau amseroedd aros am ddiagnosis. Rwyf eisiau dweud rhagor heddiw am fy mwriadau ar gyfer y cod ymarfer statudol ar ddarparu gwasanaethau awtistiaeth, yr wyf eisoes wedi ymrwymo i'w gyhoeddi o fewn tymor y Cynulliad Cenedlaethol hwn. Bydd y cod hwn yn nodi sut y dylai awdurdodau lleol, byrddau iechyd a'u partneriaid fod â gwasanaethau ar gael i ddiwallu anghenion a nodwyd gan bobl awtistig a'u teuluoedd a'u gofalwyr. Ym mis Tachwedd, byddaf yn cyhoeddi ymgynghoriad cyhoeddus i gasglu barn ar yr hyn y mae angen inni ganolbwyntio arno yn y cod awtistiaeth. Bydd y cod yn cael dylanwad sylweddol ar ble a sut y mae awdurdodau lleol a byrddau iechyd yn blaenoriaethu adnoddau a sut y maen nhw'n darparu gwasanaethau awtistiaeth mewn gwirionedd. Mae angen inni gael y cydbwysedd cywir rhwng gwneud canlyniadau penodol yn ofynnol ac ar yr un pryd galluogi arloesi parhaus. Bydd y ddogfen ymgynghori yn adlewyrchu'r adborth a dderbyniwyd eisoes gan randdeiliaid, gan gynnwys ein grŵp cynghori ar anhwylderau'r sbectrwm awtistig a gweithwyr proffesiynol sy'n gweithio i ddarparu gwasanaethau awtistiaeth. Wrth imi ystyried profiadau unigolion yn brwydro i gael y cymorth sydd ei angen, rwy'n benodol eisiau clywed rhagor gan bobl awtistig a'u rhieni, gofalwyr a'r teulu ehangach ynghylch yr hyn y maen nhw eisiau ei weld mewn cod ymarfer a fydd yn gwneud gwahaniaeth ymarferol yn eu bywydau bob dydd. Rydym ni hefyd eisiau clywed rhagor gan y rhai hynny sy'n darparu cymorth, a fydd yn gallu cynghori ar yr hyn sydd eisoes yn digwydd i ddweud wrthym ni lle y dylid gwneud gwelliannau. Rydym ni hefyd eisiau gwybod a oes unrhyw ganlyniadau anfwriadol a allai godi oherwydd unrhyw ganllawiau yr ydym ni'n dewis eu rhoi ar waith. Bydd y ddogfen ymgynghori yn canolbwyntio ar bum maes allweddol a bydd yn ceisio casglu llawer o'r materion a nodir yn y Bil awtistiaeth yr wyf yn credu y gellir rhoi sylw iddyn nhw heb yr angen am y ddeddfwriaeth a gynigir ym Mil Awtistiaeth (Cymru) sy'n dechrau ar ei gyfnod craffu ar hyn o bryd. Y rhain yw: asesu a rhoi diagnosis; manteisio ar ofal a chymorth; hyfforddiant staff; cynllunio; ac ymgysylltu â rhanddeiliaid wrth gynllunio a darparu gwasanaethau. Bydd yr ymgynghoriad yn gofyn am adborth ar feysydd lle y gallai ein cynlluniau achosi niwed yn anfwriadol i wasanaethau presennol a llesteirio cyflawniad llwyddiannus y cynllun gweithredu strategol ar anhwylderau'r sbectrwm awtistig, yn arbennig y gwasanaeth awtistiaeth integredig cenedlaethol. Er enghraifft, rydym yn bwriadu cynnal y safon amser aros am asesiad o 26 wythnos ar gyfer plant ac ehangu hyn i wasanaethau oedolion. Nid ydym yn credu ei bod yn ddoeth newid y trefniadau hyn, gan y bydd ein dull sydd wedi ei brofi yn galluogi darparwyr gwasanaethau i drefnu a darparu apwyntiadau asesu cyntaf yn brydlon, yn hytrach na dim ond nodi bod asesiad wedi dechrau, fel y cynigiwyd yn y Bil awtistiaeth. Bydd ein dull yn helpu i sicrhau bod digon o adnoddau yn parhau i fod ar gael i ddarparu gwasanaeth ar ôl rhoi diagnosis. Credaf nad oes llawer i'w ennill drwy ganolbwyntio adnoddau sydd o dan bwysau ar wasgu unigolion drwy asesiad ar draul darparu gofal ymhellach yn y broses, lle mae ei angen fwyaf. Bydd y cod, pan gaiff ei gyhoeddi, yn atgyfnerthu'r dyletswyddau a osodir eisoes ar fyrddau iechyd lleol ac awdurdodau lleol i ddarparu gwasanaethau asesu awtistiaeth, ac yn nodi canllawiau ynglŷn â threfniadau a chwmpas darpariaeth y gwasanaeth. Bydd yn amlygu bod angen cydymffurfio â llwybrau diagnostig y cytunwyd arnynt yn genedlaethol, sydd eisoes wedi'u cyhoeddi, a thrwy annog swyddogaethau arweiniol penodol i sicrhau bod gwasanaethau'n cael eu hadolygu'n rheolaidd ac yn adlewyrchu arferion cyfredol. Bydd canllawiau hefyd ar sut y dylai pobl awtistig allu manteisio ar wasanaethau gofal a chymorth sy'n seiliedig ar eu hanghenion a'u bod ar gael drwy addasu arferion. Dylai hynny adlewyrchu'r dyletswyddau presennol mewn deddfwriaeth gofal cymdeithasol. Yn y blynyddoedd diwethaf, rydym ni hefyd wedi gwneud cynnydd sylweddol wrth godi ymwybyddiaeth o awtistiaeth ymhlith gwasanaethau ac ar draws y gymuned. Ac rydym ni eisiau gwneud mwy drwy ofyn i wasanaethau gynnal asesiad o anghenion hyfforddi pob un o'u staff ac yna darparu hyfforddiant a nodwyd ei fod yn addas ar gyfer eu swyddogaeth a'u profiad. Mae fframwaith awtistiaeth cenedlaethol Cymru ar gael fel adnodd i wneud y gwaith hwn eisoes. Bydd y cod hefyd yn rhoi canllawiau ychwanegol i fyrddau partneriaeth rhanbarthol ynghylch cynllunio gwasanaethau a dyletswyddau presennol i gynnal asesiad anghenion y boblogaeth. Byddwn yn gwneud awtistiaeth yn thema graidd orfodol annibynnol ar gyfer asesiadau yn y dyfodol. Bydd hyn yn sicrhau bod gan ranbarthau gynlluniau clir ar waith i ddarparu a monitro gwasanaethau awtistiaeth. Ac, yn olaf, ond efallai yn fwyaf pwysig, bydd y canllawiau newydd yn nodi'r camau y dylid eu cymryd i sicrhau bod pobl awtistig, eu teuluoedd a'u gofalwyr yn cymryd rhan mewn gweithgaredd cynllunio ac yn ymwneud â datblygu'r gwasanaeth. Wrth ddatblygu'r cod, byddaf wrth gwrs yn ystyried y gwaith a wneir ar Fil Awtistiaeth (Cymru) a arweinir gan un o'n Haelodau Cynulliad, a gyflwynwyd yn ddiweddar. Wrth i'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon gasglu tystiolaeth ar y ddeddfwriaeth arfaethedig dros yr ychydig fisoedd nesaf, byddaf wrth gwrs yn gwrando. Byddaf yn mynychu'r pwyllgor ac yn cyflwyno tystiolaeth ysgrifenedig. Fodd bynnag, rwy'n dal i gredu nad y Bil yw'r ateb cywir i wella gwasanaethau i bobl, yng nghyd-destun yr ystod o ddatblygiadau gwasanaeth sy'n cael, neu a fydd yn cael eu rhoi ar waith. Yng nghyd-destun yr holl gamau gweithredu yr wyf wedi eu hamlinellu heddiw, ni fydd y ddeddfwriaeth bosibl sy'n cael ei thrafod yn y Cynulliad, yn fy marn i, yn darparu adnoddau newydd i ni wella gwasanaethau. Fe fyddai, er hynny, yn fy marn i, yn sefydlu cyfres anhyblyg o ofynion sy'n debygol o wneud niwed i'r cynnydd y mae ein gwasanaethau yn ei wneud. Ni fydd yn arwain at fwy o arian yn cael ei roi yn y system; byddai'n arwain at adnoddau presennol yn cael eu defnyddio'n llai effeithiol. Rwy'n credu ein bod ar y trywydd iawn. Yn hytrach na newid cwrs nawr, mae angen inni fwrw ati i gyflawni, gan gynnwys drwy gymryd y camau yr wyf wedi eu hamlinellu heddiw. Ac rwy'n gobeithio y gall cydweithwyr ar draws y pleidiau gefnogi ein cynllun ac, o ganlyniad, y bydd canlyniadau ar gyfer pobl awtistig, eu teuluoedd a'u gofalwyr yn parhau i wella.