English: I'm delighted to make my first contribution as the new culture and heritage spokesperson for my party, following in the great example of the person now chairing our proceedings; I think that's an elegant link. Can I say, Minister, that for 12 most distinguished years, you sat in that chair and you promoted the concept of constructive challenge, and that's the type of relationship I think that we will now have, and it's one I very much look forward to? I do commend the document. I think it's set out very nicely and well illustrated. I was particularly delighted to see a picture in there of Neath abbey - more specifically, the way Neath abbey was adapted after the terror of the reformation, and nicely modernised by the Tudors into a mansion and residence, which is a reminder of the terrific forces we have in history. But I was born 2 miles from this site. Most of my family live fairly close to it, even to this day, and when I return to Neath, I often go on a walk that takes me down to Neath abbey along the Tennant canal. You see the canal there, and then the other early signs of industrialisation and the copper workings, and the abbey. It's a remarkable sight. I think it stands in comparison, almost - almost; it didn't have a romantic poet - with Tintern abbey, and we should remember we have these sites. They're only just below the premier league, but they are of enormous value and I know how proud the people of Neath are in Neath abbey. We don't have such a glorious castle. Our main historical site, of that antiquity, is the abbey, and I'm delighted to see it illustrated. Can I commend your commitment to partnership working? I think, in this sector, it is key. The work with volunteers and work with civic groups has always been so enormous. In fact, in the 1920s, when the remains of Neath abbey were worked on by a great archeological group, with a mixture of academics and people in civic societies and just enthusiasts - it led the way. It's really, really important, and I wonder if you might even go as far as commending the work of Dr Mark Baker. My colleague is a Conservative councillor in north Wales, but his commitment to heritage is remarkable, and he has been recognised for his work in saving and conserving Gwrych castle - work he started when he was just 13 - and he's been recognised by the Prime Minister with a special Points of Light award. I'm not making a partisan point here at all; I'm just saying that it is people with that vision that are really key, because they value their local sites and see their true significance, as I have perhaps indicated with Neath abbey.
Welsh: Rwy'n falch o wneud fy nghyfraniad cyntaf fel llefarydd treftadaeth a diwylliant newydd fy mhlaid, yn dilyn enghraifft wych y sawl sydd yn awr yn cadeirio ein trafodion; rwy'n credu bod hynny'n gyswllt rhagorol. A gaf i ddweud, Gweinidog, ers 12 mlynedd nodedig iawn, rydych chi wedi bod yn eistedd yn y gadair honno ac wedi hyrwyddo'r cysyniad o her adeiladol, a dyna'r math o berthynas rwy'n credu y bydd gennym ni bellach, ac mae'n un yr wyf yn edrych ymlaen ati yn fawr? Rwyf yn cymeradwyo'r ddogfen. Rwy'n credu ei bod wedi ei gosod allan yn dda gyda darluniau pwrpasol. Roeddwn yn arbennig o falch o weld llun yno o Abaty Nedd - yn fwy penodol, y ffordd yr addaswyd Abaty Nedd ar ôl terfysg y diwygiad Protestannaidd, a'i foderneiddio'n braf gan y Tuduriaid i fod yn blasty a phreswylfa, sy'n ein hatgoffa o'r grymoedd anhygoel sydd gennym ni mewn hanes. Ond fe'm ganwyd i ddwy filltir o'r safle hwn. Mae'r rhan fwyaf o'm teulu yn byw yn weddol agos ato, hyd yn oed heddiw, a phan rwy'n dychwelyd i Gastell-nedd, rwy'n aml yn mynd am dro sy'n mynd â mi i lawr i Abaty Nedd ar hyd Camlas Tennant. Rydych chi'n gweld y gamlas yno, ac wedyn yr arwyddion cynnar eraill o ddiwydiannu a gweithfeydd copr, a'r abaty. Mae'n olygfa ryfeddol. Credaf ei fod yn gymharol, bron - bron; doedd ganddo ddim bardd rhamantus - gydag Abaty Tyndyrn, ac fe ddylem gofio bod gennym ni'r safleoedd hyn. Maen nhw fymryn bach yn is na'r uwch-gynghrair, ond yn werthfawr iawn, a gwn pa mor falch yw pobl Castell-nedd o Abaty Nedd. Nid oes gennym ni gastell godidog o'r fath. Ein prif safle hanesyddol, o'r oes honno, yw'r abaty, ac rwy'n falch o weld darluniau ohono. A gaf i gymeradwyo eich ymrwymiad i gydweithio? Credaf, yn y sector hwn, bod hyn yn allweddol. Bu'r gwaith gyda gwirfoddolwyr a gwaith gyda grwpiau dinesig bob amser yn aruthrol iawn. Yn wir, yn yr 1920au, pan oedd grŵp archeolegol mawr yn gweithio ar olion Abaty Nedd, yn gymysgedd o academyddion a phobl mewn cymdeithasau dinesig a phobl a oedd yn ddim ond selogion - fe wnaeth hynny fraenaru'r tir. Mae'n bwysig iawn, iawn. Tybed a fyddai modd efallai hyd yn oed mynd mor bell â chanmol gwaith Dr Mark Baker. Mae fy nghyd-Aelod yn gynghorydd Ceidwadol yn y gogledd, ond mae ei ymrwymiad i dreftadaeth yn hynod, ac mae wedi ei gydnabod am ei waith yn arbed a gwarchod Castell Gwrych - gwaith a ddechreuodd pan oedd yn 13 oed yn unig - ac mae Prif Weinidog y DU wedi ei gydnabod â gwobr Points of Light arbennig. Nid wyf yn gwneud pwynt pleidiol yma o gwbl; dim ond dweud yr wyf i mai pobl â'r weledigaeth honno sy'n allweddol mewn gwirionedd, oherwydd maen nhw'n gwerthfawrogi eu safleoedd lleol ac yn gweld eu gwir arwyddocâd, fel yr awgrymais efallai gydag Abaty Nedd.