English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I move the motion tabled in my name. Dirprwy Lywydd, last week we debated our report on the recovery of the tourism, hospitality and retail sectors in Wales, and how the cost of living and the cost of doing business was affecting them. This week, we debate our report into some of the most pressing issues our communities face: how cost-of-living pressures have been affecting households and workers; the impact of rising costs of doing business; and the particular needs of our rural communities. In this inquiry, we examined the effectiveness of the support measures that the Welsh and UK Governments have put in place, and what further support might be needed over the coming months. We were clear that we wanted to build on the work of other Senedd committees rather than reinventing the wheel, and the committee is very grateful to all those who gave evidence to our inquiry. Back in the summer, the escalating cost of living was already being felt across Wales and affecting almost every area of public and private life. With wages and fixed incomes not stretching as far, people were tightening their belts and making difficult choices. Businesses were facing a double whammy of increased costs and consumers reducing their discretionary spending. And all of these issues are amplified in rural communities, which face a rural premium for accessing goods and services. Of course, things have moved on significantly since we reported in late July, but even then we were looking ahead to how businesses and individuals could be supported through the autumn and winter period we now find ourselves in. The Minister has provided a very comprehensive response to this report, in a timely manner, which I believe reflects the importance of action in this area.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n gwneud y cynnig a gyflwynwyd yn fy enw. Ddirprwy Lywydd, yr wythnos diwethaf, fe wnaethom drafod ein hadroddiad ar adfer y sectorau twristiaeth, lletygarwch a manwerthu yng Nghymru, a sut roedd costau byw a chostau gwneud busnes yn effeithio arnynt. Yr wythnos hon, rydym yn trafod ein hadroddiad ar rai o'r materion mwyaf dybryd y mae ein cymunedau'n eu hwynebu: sut mae pwysau costau byw wedi bod yn effeithio ar aelwydydd a gweithwyr; effaith costau cynyddol gwneud busnes; ac anghenion penodol ein cymunedau gwledig. Yn yr ymchwiliad hwn, fe wnaethom archwilio pa mor effeithiol yw'r mesurau cymorth y mae Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU wedi'u rhoi ar waith, a pha gymorth pellach y gallai fod ei angen dros y misoedd nesaf. Roeddem yn glir ein bod eisiau adeiladu ar waith pwyllgorau eraill y Senedd yn hytrach nag ailddyfeisio'r olwyn, ac mae'r pwyllgor yn ddiolchgar iawn i bawb a roddodd dystiolaeth i'n hymchwiliad. Yn ôl yn yr haf, roedd costau byw cynyddol eisoes i'w teimlo ar draws Cymru ac yn effeithio ar bron bob agwedd ar fywyd cyhoeddus a phreifat. Nid oedd cyflogau ac incwm sefydlog yn ymestyn cyn belled, ac roedd pobl yn tynhau eu gwregysau ac yn gwneud dewisiadau anodd. Roedd busnesau'n wynebu ergyd ddwbl costau uwch a defnyddwyr yn lleihau eu gwariant dewisol. Ac mae'r holl faterion hyn yn cael eu chwyddo mewn cymunedau gwledig, sy'n wynebu premiwm gwledig am gael mynediad at nwyddau a gwasanaethau. Wrth gwrs, mae pethau wedi symud ymlaen yn sylweddol ers inni gyflwyno ein hadroddiad ddiwedd mis Gorffennaf, ond hyd yn oed bryd hynny roeddem yn edrych ar sut y gellid cefnogi busnesau ac unigolion drwy gyfnod yr hydref a'r gaeaf sydd bellach ar ein gwarthaf. Mae'r Gweinidog wedi rhoi ymateb cynhwysfawr iawn i'r adroddiad hwn, mewn modd amserol, a chredaf fod hynny'n adlewyrchu pwysigrwydd gweithredu yn y maes hwn.