English: From this Saturday, Welsh taxpayers will be paying these Welsh rates of income tax, and while taxpayers here in Wales will see little noticeable difference in the coming tax year, the committee feels that it is important that everyone knows about these changes and understands them, and we are concerned, perhaps, that the message is not reaching some Welsh taxpayers. The committee heard that some had found that the leaflet that was issued by HMRC and the Welsh Government was confusing, with some interpreting it as meaning that they would have to pay 10p more than their current rates by paying income tax in Wales. In addition, the committee carried out informal polling in February, which suggested that almost a third of Welsh taxpayers remained unaware of the changes, and this is evidently concerning. The Welsh Government is about to undertake a formal evaluation of its communications activity post-implementation, and we would welcome a timely update on the outcomes of this evaluation when this is available. HMRC confirmed that the work involved in the transfer to LTT is almost complete, and that it remains confident that the costs will come in within the revised estimate of between £1.75 million and £2 million. HMRC also confirmed that the costs for implementing Welsh rates of income tax remain also within the £7.5 million to £9.5 million range provided in October. The committee would like to receive an update on the final costs of turning off stamp duty land tax and of the implementation of Welsh rates of income tax once this information is known. Now, as part of this inquiry, the committee invited the Secretary of State to provide evidence - as the committee did last year, of course - and we are very disappointed by the Secretary of State's unwillingness to engage with us once again. Despite the introduction of Welsh rates, income tax remains a UK tax and HMRC is one of the UK Government departments, and that's the body that collects it. As such, evidence from the Secretary of State is essential, particularly given the failure to include 400,000 Scottish taxpayers in the new system. So, it's essential that the committee is able to establish that Wales' interests are being adequately protected at the UK level. The Secretary of State's offer to meet committee members individually and in private was very frustrating, I have to say. The committee believes that public scrutiny should be undertaken on such constitutionally significant changes and a formal, public committee session would be much more appropriate, much more transparent, and, of course, of much greater value for all of us. This is especially true when it's so important to raise public awareness of these changes. Discussions in private, as the Secretary of State was proposing, contribute nothing to the public's engagement and understanding. Devolution in Wales is a landscape that is constantly changing, and the committee is pleased that the latest leg of this devolution journey has been carried out in what appears to be a smooth and well-managed process. However, it's essential that we avoid complacency when it comes to informing the people of Wales of these new changes, and the committee intends to monitor this as well as the way in which the new taxes and the Welsh rates of income tax function in the coming months and years. However, given that we have stated that it's important to recognise when things are done well, I want to commend everyone involved in the process thus far, including the various finance Ministers and officials, as well as the way in which the HMRC and Welsh Government departments have worked together. Setting up new taxes, a new tax collection body, and making fundamental changes to the way in which taxes work in this country are significant events, and the work is progressing on time, within budget, and in a successful manner. I'd like to thank everyone, therefore, for their contributions to the committee's inquiry, and I look forward to updating the Assembly in the coming years on this new era of Welsh fiscal devolution. Thank you.
Welsh: O'r dydd Sadwrn yma, bydd trethdalwyr Cymru'n talu cyfraddau treth incwm Cymru, ac, er na fydd trethdalwyr yma yng Nghymru yn gweld unrhyw wahaniaeth amlwg yn ystod y flwyddyn dreth nesaf, mae'r pwyllgor yn teimlo'i bod yn bwysig bod pawb yn gwybod am y newidiadau hyn ac yn eu deall nhw, ac rŷn ni'n pryderu, efallai, nad yw'r neges yn cyrraedd rhai o drethdalwyr Cymru. Fe glywodd y pwyllgor fod rhai o'r farn bod y daflen a gyhoeddwyd gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi a Llywodraeth Cymru braidd yn ddryslyd a bod rhai'n credu y bydden nhw'n talu 10c mwy na'r cyfraddau presennol drwy dalu treth incwm yng Nghymru. Yn ogystal â hyn, aeth y pwyllgor ati i gynnal arolwg anffurfiol ym mis Chwefror, ac mi ddangosodd hwn nad oedd bron un o bob tri o drethdalwyr Cymru yn gwybod am y newidiadau, ac mae hyn, yn amlwg, yn peri pryder. Nawr, mae Llywodraeth Cymru ar fin cynnal gwerthusiad ffurfiol o'i gwaith cyfathrebu ar ôl rhoi'r newidiadau ar waith, a bydden ni yn falch o gael y wybodaeth ddiweddaraf am ganlyniadau'r gwerthusiad hwn pan fydd hynny ar gael. Cadarnhaodd Cyllid a Thollau ei Mawrhydi fod y gwaith sydd ynghlwm wrth drosglwyddo'r dreth trafodion tir bron â'i gwblhau, a'u bod yn parhau'n hyderus y bydd y costau'n cyd-fynd â'r amcangyfrif diwygiedig o rhwng £1.75 miliwn a £2 filiwn. Cadarnhaodd Cyllid a Thollau ei Mawrhydi hefyd fod y gost o roi cyfraddau treth incwm Cymru ar waith hefyd o fewn yr amrediad o £7.5 miliwn i £9.5 miliwn a bennwyd ym mis Hydref. Hoffai'r pwyllgor gael gwybod y costau terfynol o ddileu'r dreth dir y dreth stamp a rhoi cyfraddau treth incwm Cymru ar waith cyn gynted ag y bydd y wybodaeth hon ar gael. Nawr, fel rhan o'r ymchwiliad hwn, wrth gwrs, gwahoddodd y pwyllgor yr Ysgrifennydd Gwladol i roi tystiolaeth i ni - fel gwnaeth y pwyllgor llynedd, wrth gwrs - ac rŷn ni yn siomedig iawn yn ei amharodrwydd ef i ymgysylltu â ni unwaith eto. Er y penderfyniad i gyflwyno cyfraddau Cymru, treth y Deyrnas Unedig, wrth gwrs, yw treth incwm o hyd, ac mae Cyllid a Thollau ei Mawrhydi'n un o adrannau Llywodraeth y DU hefyd, a nhw sy'n casglu'r dreth honno, wrth gwrs. Gan hynny, mae tystiolaeth yr Ysgrifennydd Gwladol yn hanfodol, yn enwedig o ystyried na chafodd dros 400,000 o drethdalwyr yr Alban eu cynnwys yn eu system newydd nhw. Felly, mae'n hanfodol bod y pwyllgor yn gallu cadarnhau bod buddiannau Cymru'n cael eu diogelu'n ddigonol ar lefel y Deyrnas Unedig. Roedd cynnig yr Ysgrifennydd Gwladol i gwrdd ag Aelodau yn unigol ac yn breifat yn rhwystredig iawn, mae'n rhaid i fi ei ddweud. Mae'r pwyllgor o'r farn y dylid craffu'n gyhoeddus ar newidiadau sydd mor gyfansoddiadol bwysig. Byddai sesiwn bwyllgor ffurfiol a chyhoeddus yn llawer mwy priodol, yn llawer mwy tryloyw, ac yn llawer mwy gwerthfawr i bob un ohonom ni. Mae hyn yn arbennig o wir pan fo'n mor bwysig codi ymwybyddiaeth y cyhoedd o'r newidiadau hyn hefyd. Dyw trafodaethau preifat, fel roedd yr Ysgrifennydd Gwladol yn eu cynnig, yn cyfrannu dim at ennyn diddordeb a hybu dealltwriaeth y cyhoedd. Mae datganoli yng Nghymru yn dirwedd, wrth gwrs, sy'n newid yn gyson, ac mae'r pwyllgor yn falch bod y cam diweddaraf hwn yn y broses ddatganoli wedi'i chwblhau mewn ffordd sydd - mae'n ymddangos, beth bynnag - wedi bod yn bur ddidrafferth ac sydd wedi cael ei rheoli'n dda. Ond mae'n hanfodol peidio â gorffwys ar ein rhwyfau o ran rhoi gwybod i bobl Cymru am y newidiadau newydd hyn, ac mae'r pwyllgor yn bwriadu monitro hyn, yn ogystal â'r modd y mae'r trethi newydd a chyfraddau treth incwm Cymru'n gweithio yn ystod y misoedd a'r blynyddoedd nesaf. Fodd bynnag, gan ein bod wedi datgan ei bod yn bwysig cydnabod pan fydd pethau'n cael eu gwneud yn dda, fe hoffwn i ganmol pawb a fu'n rhan o'r broses hyd yma, gan gynnwys y gwahanol Weinidogion cyllid a'r swyddogion, yn ogystal â'r modd y mae Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi ac adrannau Llywodraeth Cymru wedi cydweithio gyda'i gilydd. Mae creu system drethi newydd, sefydlu corff casglu trethi newydd, a chyflwyno newidiadau sylfaenol yn y modd y mae trethi'n gweithio yn y wlad hon yn ddigwyddiadau arwyddocaol iawn, ac mae'r gwaith yn mynd rhagddo ar amser, o fewn y gyllideb a bennwyd, ac yn llwyddiannus. Hoffwn i, felly, Dirprwy Lywydd, ddiolch i bawb a gyfrannodd at ymchwiliad y pwyllgor. Dwi'n edrych ymlaen at roi diweddariadau cyson i'r Cynulliad hwn yn ystod y blynyddoedd nesaf am y cyfnod newydd a chyffrous hwn o ddatganoli cyllidol yng Nghymru. Diolch.