English: First Minister, I'm grateful to you for the statement this afternoon and, like you, I share the disappointment that we're not going to be able to move forward with a Bill to reregulate bus services. Deregulation, of course, was a Thatcherite disaster that is continuing to wreck our services, especially in places like my constituency where we spend the money, but we don't get the services we require. I think we all want to see buses being reregulated to ensure that we do have the services that we require. First Minister, there are a number of different areas where I believe we could benefit from additional legislation. I've been considering environmental legislation, the protection of our ecology and fragile environments. The First Minister will remember that I put forward proposals to create a new national park in Wales, in the Valleys, and I think it is important that we look again at how we regulate and designate our national parks. There are, of course, other parts of the country that would benefit from the designation of a national park. I remember the campaign for a Cambrian mountains national park in Ceredigion and Carmarthenshire as well, and there are other parts of the country. Could we also consider a clean Wales Act? The First Minister's referred to a clean air Act, and I fully support that proposal, but he will be aware of the littering we're seeing in our communities and the great distress that is caused to people, in different parts of the country, by fly-tipping. I've seen fly-tipping increase over recent years in my own constituency, where our beautiful hillsides and mountains are used to dump waste. It is already illegal, but we need to be able to ensure that we can increase the penalties and make more robust law to protect our communities from that. It would also be useful to see a deposit-return scheme introduced in Wales. I remember when Corona was pop, returning my bottle in order to get my penny to buy some more pop, and I think it would be something we would like to see the return of. And finally, First Minister, can I speak on a more personal note? Members will be aware, and I'm obviously very grateful to Members for their kind words and sympathy, but I suffered a cardiac event some months ago. I was very, very lucky that I was with somebody who understood CPR and was able to find a defibrillator within minutes. When my heart stopped beating, there was somebody there who could help me and save my life. The provision of defibrillators, the provision of training in basic resuscitation, together with a statutory path of survival, planning for all public service bodies and health authorities to work together, with the general public, to ensure that everybody has the same opportunity for life that I was given. And when I was speaking to the people who had saved my life some months ago, they were very clear that it was members of the public who were there when my heart stopped beating that gave the ambulance crew and the surgeons in the Heath hospital the opportunity to give me a second breath of life. So, it is the public and it is our professionals working together with a path of survival, together with the materials, the opportunities and the training, to enable everybody to have that chance of life.
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n ddiolchgar i chi am y datganiad y prynhawn yma ac, fel chi, rwy'n rhannu'r siom na fyddwn ni'n gallu symud ymlaen gyda Bil i ail-reoleiddio gwasanaethau bysiau. Roedd dadreoleiddio, wrth gwrs, yn drychineb Thatcheraidd sy'n parhau i ddifetha ein gwasanaethau, yn enwedig mewn lleoedd fel fy etholaeth i lle'r ydym yn gwario'r arian, ond nid ydym yn cael y gwasanaethau sydd eu hangen arnom ni. Rwy'n credu ein bod ni i gyd eisiau gweld bysiau'n cael eu hail-reoleiddio er mwyn sicrhau bod gennym y gwasanaethau sydd eu hangen arnom ni. Prif Weinidog, mae nifer o wahanol feysydd lle y credaf y gallem ni elwa o ddeddfwriaeth ychwanegol. Rwyf wedi bod yn ystyried deddfwriaeth amgylcheddol, diogelu ein hecoleg ac amgylcheddau sy'n agored i niwed. Bydd y Prif Weinidog yn cofio imi gyflwyno cynigion i greu parc cenedlaethol newydd yng Nghymru, yn y Cymoedd, a chredaf ei bod hi'n bwysig inni edrych eto ar sut yr ydym yn rheoleiddio ac yn dynodi ein parciau cenedlaethol. Wrth gwrs, mae rhannau eraill o'r wlad a fyddai'n elwa ar gael eu dynodi'n barciau cenedlaethol. Rwy'n cofio'r ymgyrch dros barc cenedlaethol mynyddoedd Cambria yng Ngheredigion a Sir Gaerfyrddin hefyd, ac mae yna rannau eraill o'r wlad. A allem ni hefyd ystyried Deddf Cymru lân? Cyfeiriodd y Prif Weinidog at Ddeddf aer glân, ac rwy'n cefnogi'r cynnig hwnnw'n llwyr, ond bydd yn ymwybodol o'r sbwriel yr ydym yn ei weld yn ein cymunedau a'r trallod mawr a achosir i bobl, mewn gwahanol rannau o'r wlad, drwy dipio anghyfreithlon. Rwyf wedi gweld cynnydd mewn tipio anghyfreithlon dros y blynyddoedd diwethaf yn fy etholaeth fy hun, lle mae ein bryniau a'n mynyddoedd prydferth yn cael eu defnyddio i waredu gwastraff. Mae eisoes yn anghyfreithlon, ond mae angen inni allu sicrhau ein bod yn gallu cynyddu'r cosbau a gwneud cyfraith gadarnach i ddiogelu ein cymunedau rhag hynny. Byddai hefyd yn ddefnyddiol gweld cynllun dychwelyd ernes yn cael ei gyflwyno yng Nghymru. Rwy'n cofio pan mai pop oedd Corona, ac y dychwelwn fy mhotel er mwyn cael fy ngheiniog i brynu ychydig mwy o bop, ac rwy'n credu y byddai'n rhywbeth yr hoffem ni ei weld yn dychwelyd. Ac yn olaf, Prif Weinidog, a gaf i siarad ar nodyn mwy personol? Bydd Aelodau'n ymwybodol, ac rwy'n amlwg yn ddiolchgar iawn i'r Aelodau am eu geiriau caredig a'u cydymdeimlad, ond fe ges i drawiad ar y galon rai misoedd yn ôl. Roeddwn yn ffodus iawn, iawn fy mod i gyda rhywun oedd yn deall y broses o ddadebru cardio-pwlmonaidd ac a allodd ddod o hyd i ddiffibriliwr o fewn munudau. Pan stopiodd fy nghalon guro, roedd rhywun yno a allai fy helpu ac achub fy mywyd. Darparu diffibrilwyr, darparu hyfforddiant mewn dadebru sylfaenol, ynghyd â chamau statudol ar gyfer goroesi, cynllunio i holl gyrff y gwasanaeth cyhoeddus a'r awdurdodau iechyd weithio gyda'i gilydd, gyda'r cyhoedd, i sicrhau bod pawb yn cael yr un cyfle i gael byw ag a roddwyd i mi. A phan oeddwn yn siarad â'r bobl a oedd wedi achub fy mywyd rai misoedd yn ôl, roeddent yn glir iawn mai aelodau o'r cyhoedd a oedd yno pan stopiodd fy nghalon guro a roddodd gyfle i'r criw ambiwlans a'r llawfeddygon yn ysbyty'r Mynydd Bychan roi ail anadl einioes imi. Felly, y cyhoedd a'n gweithwyr proffesiynol yn cydweithio gyda chamau goroesi, ynghyd â'r deunyddiau, y cyfleoedd a'r hyfforddiant, sy'n cynnig i bawb y cyfle hwnnw i gael byw.