English: Diolch yn fawr, Lywydd. I'm very glad that I've had the chance to stay and hear this short debate. I thought Julie Morgan's contribution was absolutely characteristically thoughtful about the issues and committed to finding answers for people who need them most of all. She began by talking about the life of Jo Cox, and I don't think there's anything I could say that would add to the tributes that were paid yesterday, and again in the short debate, to her life. I thought what I would do is just to think, for a moment or two, about the causes that the money that has flooded in in the aftermath of her death - the causes to which that money is to be devoted. Because that money is a spontaneous way in which people, so touched by what happened and struggling to know what they could do to say anything about their own reaction to it - handing some money in is just one way that people feel they can do something practical, and there are three causes, as people will know, that her remarkable family have decided that that money should be devoted to. The first is to help volunteers in combating loneliness in her constituency. Now we were urged earlier this afternoon to listen to what people say to us on the doorstep. And when we are puzzling, as we must, as to why so many people who in other ways would share many other things that we think are important are going to vote in a different way than we would hope they would vote tomorrow, then - I think, as I went around the business of knocking doors in my constituency in March and April, that the more people are cut off from the life of the rest of the community around them, the more they feel they lack connections to ordinary and mainstream things, then the more people were likely to ask you about the referendum and more likely to tell you that they were going to vote to leave the European Union. The social bonds that connect us in our own communities are the same social bonds that allow us to feel confident in wanting to be part of communities even beyond our own. The work that that money will do in helping to combat loneliness is part of work to stitch back that social fabric for people who have been disconnected from it by the impact of austerity, but also, for people that Julie spoke of who come to live in our society and who often struggle most of all to feel that they are welcome and that they have connections that they can build on to build a future for themselves amongst the rest of us, that money will help them as well. And it will help them in a way that the second of the organisations that money will help explains very well indeed, because it will be money for HOPE not hate. It is true, as we've heard in this Chamber this afternoon, that, amongst some of those who have tried to persuade other people to vote to leave the European Union, their appeal has been to fear and to hate. We cannot possibly fashion a future that is the one we would want to see for ourselves or those that we hold dear to us that is based on that way of thinking. For a family that has been the direct recipients of the outcome of what hate can do to put money into hope, and hope for the future, I think is an absolutely remarkable decision, and which links the way in which people who feel apart from society, and therefore are susceptible to appeals that there is some easy answer that involves blaming somebody else for the predicament that they find themselves in - . To say that what we must offer those people is not hatred of other people, but hope for themselves and for their communities, is, I think, a genuine tribute to her life and what it has meant. The third organisation is the White Helmets organisation, an organisation that operates not in this country, let alone her constituency, but in Syria - an organisation that has saved 51,000 lives of people trapped under the rubble that comes from being under a real threat of death and disruption. And that third sense of being connected, not just to the life of people in the community that is around you, but the way that that community can be connected to the lives of people experiencing things that we can barely imagine, I think is that third and remarkable tribute to her life, but not just to her life, but to the things that her life held to be important, and which would be identified with so very strongly by so many people in this National Assembly for Wales. Now, Julie went on to make her own connections between the life of Jo Cox and the decision that is going to be made in this country tomorrow. The public has undoubtedly been exposed to a huge range of information during the referendum campaign, so much of it highly negative. But the case that we would make, the Welsh Government would wish to make, and other people in this Chamber would wish to make, for the future that has us in the European Union is one that is wholly positive. Being part of the European Union has been a positive experience for Wales economically, environmentally and socially. When we think of what we know about how people may vote tomorrow, then, as well as a difference between those people who feel isolated and cut off and those people who are able to live connected lives, there will be a difference, as far as we can tell, between the decisions of older people, who are more likely to feel that they are at a distance from the life of the community, and how young people will vote. The future of the European Union for young people in Wales seems to me absolutely essential in making it clear that we are a nation in the European mainstream where our young people can work, live and study in other European states, can go, can take the richness of the culture we have here in Wales and return to Wales enriched still further by the opportunities that they will have had. It's that positive sense of what being a European is about that I think should be at the heart of our message to people and why we want them to vote tomorrow for Wales to continue to be connected into a European Union that is vital to the present and future prosperity of Wales, that promotes and protects our businesses, our children's education, our environment and the services that we rely on, that protects our workers' rights, that is clear that environmental damage does not stop at borders and that progress against climate change, for example, can only be made by nations acting together - a Europe that helps keep us safer at a time when understandable fears about security are felt by everyone, a Europe that acts together to tackle the great challenges of our time and acts positively to provide a future for our children and our nation of the sort that those three organisations that the money raised in memory of Jo Cox will be doing in her part of the world and across the world as a whole. Thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Rwy'n falch iawn fy mod wedi cael y cyfle i aros a chlywed y ddadl fer hon. Roeddwn i'n meddwl bod cyfraniad Julie Morgan yn gwbl nodweddiadol feddylgar am y materion sy'n codi ac yn ymrwymedig i ddod o hyd i atebion ar gyfer y bobl sydd fwyaf o'u hangen. Dechreuodd drwy sôn am fywyd Jo Cox, ac nid wyf yn credu bod unrhyw beth y gallwn ei ddweud a fyddai'n ychwanegu at y teyrngedau a roddwyd ddoe, ac eto yn y ddadl fer, i'w bywyd. Roeddwn i'n meddwl mai'r hyn y byddwn yn ei wneud yw meddwl, am funud neu ddau, am yr achosion y mae'r arian sydd wedi llifo i mewn yn dilyn ei marwolaeth - yr achosion y rhoddir yr arian hwnnw tuag atynt. Oherwydd mae'r arian hwnnw'n ffordd ddigymell y mae pobl sydd wedi'u cyffwrdd cymaint gan yr hyn a ddigwyddodd ac sy'n ei chael yn anodd gwybod beth y gallent ei wneud i ddweud unrhyw beth am eu hymateb iddo - mae cyfrannu ychydig o arian yn un ffordd y mae pobl yn teimlo y gallant wneud rhywbeth ymarferol, a cheir tri achos, fel y bydd pobl yn gwybod, y mae ei theulu eithriadol wedi penderfynu rhoi'r arian hwnnw tuag atynt. Y cyntaf yw helpu gwirfoddolwyr i frwydro yn erbyn unigrwydd yn ei hetholaeth. Nawr cawsom ein hannog yn gynharach y prynhawn yma i wrando ar yr hyn mae pobl yn ei ddweud wrthym ar garreg y drws. A phan fyddwn yn cwestiynu, fel y mae'n rhaid i ni, pam fod cymaint o bobl a fyddai mewn ffyrdd eraill yn rhannu llawer o bethau eraill y credwn eu bod yn bwysig yn bwriadu pleidleisio mewn ffordd wahanol i'r un y byddem yn ei obeithio yfory, yna - rwy'n meddwl, wrth i mi fynd o gwmpas yn curo drysau yn fy etholaeth ym mis Mawrth a mis Ebrill, po fwyaf y bydd pobl wedi'u gwahanu oddi wrth fywyd gweddill y gymuned o'u cwmpas, y mwyaf y maent yn teimlo nad oes ganddynt gysylltiad â phethau cyffredin a phrif ffrwd, yna'r mwyaf y bydd bobl yn debygol o ofyn i chi am y refferendwm a'r mwyaf tebygol y byddent o ddweud wrthych eu bod yn mynd i bleidleisio dros adael yr Undeb Ewropeaidd. Y clymau cymdeithasol sy'n ein cysylltu yn ein cymunedau yw'r un clymau cymdeithasol sy'n ein galluogi i deimlo'n hyderus i fod yn rhan o gymunedau, hyd yn oed y tu hwnt i'n rhai ni ein hunain. Mae'r gwaith y bydd yr arian yn ei wneud i helpu i wrthsefyll unigrwydd yn rhan o'r gwaith ar bwytho'r gwead cymdeithasol yn ôl at ei gilydd ar gyfer pobl sydd wedi'u datgysylltu oddi wrth gymdeithas gan effaith caledi, ond hefyd, ar gyfer pobl y soniodd Julie amdanynt sy'n dod i fyw yn ein cymdeithas ac sy'n aml yn ei chael yn anodd yn bennaf oll i deimlo bod croeso iddynt a bod ganddynt gysylltiadau y gallant adeiladu arnynt i greu dyfodol iddynt eu hunain ymhlith y gweddill ohonom, a bydd yr arian hwnnw'n eu helpu hwythau hefyd. A bydd yn eu helpu mewn ffordd y mae'r ail sefydliad y bydd yr arian hwnnw'n ei helpu yn ei esbonio'n dda iawn yn wir, oherwydd bydd yr arian yn mynd i HOPE not hate. Fel y clywsom yn y Siambr hon y prynhawn yma, mae'n wir fod rhai o'r rheini sydd wedi ceisio perswadio pobl eraill i bleidleisio dros adael yr Undeb Ewropeaidd yn apelio at ofn a chasineb. Ni allwn greu dyfodol y byddem am ei weld i ni ein hunain neu'r rhai sy'n annwyl i ni yn seiliedig ar y ffordd honno o feddwl. Mae i deulu sydd wedi dioddef canlyniad yr hyn y gall casineb ei wneud yn uniongyrchol roi arian tuag at obaith, a gobaith ar gyfer y dyfodol, rwy'n meddwl bod hwnnw'n benderfyniad hollol eithriadol, ac mae'n cysylltu'r ffordd y mae pobl sy'n teimlo ar wahân i gymdeithas, ac felly'n agored i apêl fod yna ateb hawdd sy'n cynnwys beio rhywun arall am y trafferthion y maent ynddynt eu hunain yn - . Rwy'n credu bod dweud mai'r hyn sy'n rhaid i ni ei gynnig i'r bobl hynny yw gobaith iddynt eu hunain a'u cymunedau yn hytrach na chasineb tuag bobl eraill yn deyrnged wirioneddol i'w bywyd a'r hyn y mae wedi'i olygu. Y trydydd sefydliad yw sefydliad White Helmets, sefydliad sy'n gweithredu, nid yn y wlad hon, heb sôn am ei hetholaeth, ond yn hytrach yn Syria - sefydliad sydd wedi achub 51,000 o fywydau pobl a gaethiwyd dan y rwbel sy'n deillio o fod dan fygythiad gwirioneddol o farwolaeth ac aflonyddwch. A'r trydydd ymdeimlad hwnnw o fod wedi'ch cysylltu, nid yn unig â bywyd pobl yn y gymuned sydd o'ch cwmpas, ond y ffordd y gall y gymuned honno fod wedi'i chysylltu at fywydau pobl sy'n dioddef pethau na allwn eu dychmygu bron, rwy'n meddwl mai dyna'r drydedd deyrnged hynod i'w bywyd, ond nid yn unig i'w bywyd hi, ond i'r pethau roedd hi'n eu hystyried yn bwysig yn ei bywyd, ac y byddai cymaint o bobl yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru yn uniaethu mor gryf â hwy. Nawr, aeth Julie ymlaen i wneud ei chysylltiadau ei hun rhwng bywyd Jo Cox a'r penderfyniad sy'n mynd i gael ei wneud yn y wlad hon yfory. Yn ddiamau, mae'r cyhoedd wedi bod yn agored i amrywiaeth enfawr o wybodaeth yn ystod ymgyrch y refferendwm, a chymaint ohono'n hynod negyddol. Ond mae'r achos y byddem yn ei wneud, yr achos y byddai Llywodraeth Cymru am ei wneud, ac y byddai pobl eraill yn y Siambr hon yn dymuno ei wneud dros ddyfodol sy'n ein cynnwys yn yr Undeb Ewropeaidd yn un sy'n gyfan gwbl gadarnhaol. Mae bod yn rhan o'r Undeb Ewropeaidd wedi bod yn brofiad cadarnhaol i Gymru yn economaidd, yn amgylcheddol ac yn gymdeithasol. Pan fyddwn yn meddwl am yr hyn a wyddom ynglŷn â sut y bydd pobl yn pleidleisio yfory, yna, yn ogystal â gwahaniaeth rhwng y bobl hynny sy'n teimlo'u bod wedi'u hynysu ac wedi'u torri i ffwrdd oddi wrth y bobl sy'n gallu byw bywydau cysylltiedig, bydd yna wahaniaeth, cyn belled ag y gallwn ddweud, rhwng penderfyniadau pobl hŷn, sy'n fwy tebygol o deimlo eu bod yn bell oddi wrth fywyd y gymuned, a sut y bydd pobl ifanc yn pleidleisio. Mae dyfodol yr Undeb Ewropeaidd i bobl ifanc yng Nghymru yn ymddangos i mi yn gwbl hanfodol o ran ei gwneud yn glir ein bod yn genedl yn y brif ffrwd yn Ewrop lle y gall ein pobl ifanc weithio, byw ac astudio mewn gwladwriaethau Ewropeaidd eraill, a gallu mynd, gallu mynd â chyfoeth y diwylliant sydd gennym yma yng Nghymru a dychwelyd i Gymru wedi'u cyfoethogi ymhellach gan y cyfleoedd y byddant wedi'u cael. Credaf mai'r ymdeimlad cadarnhaol hwnnw o beth yw bod yn Ewropead a ddylai fod wrth wraidd ein neges i bobl a pham rydym am iddynt bleidleisio yfory er mwyn i Gymru barhau i fod yn gysylltiedig mewn Undeb Ewropeaidd sy'n hanfodol i ffyniant presennol Cymru a'u ffyniant yn y dyfodol, sy'n hyrwyddo ac yn diogelu ein busnesau, addysg ein plant, ein hamgylchedd a'r gwasanaethau rydym yn dibynnu arnynt, sy'n amddiffyn hawliau ein gweithwyr, sy'n glir nad yw difrod amgylcheddol yn dod i ben gyda ffiniau gwledydd ac na ellir gwneud cynnydd yn erbyn y newid yn yr hinsawdd er enghraifft, oni bai bod gwledydd yn gweithio gyda'i gilydd - Ewrop sy'n helpu i'n cadw'n fwy diogel ar adeg pan fo pawb yn teimlo ofnau dealladwy ynglŷn â diogelwch, Ewrop sy'n gweithredu gyda'i gilydd i fynd i'r afael â heriau mawr ein hoes ac sy'n gweithredu'n gadarnhaol i roi dyfodol i'n plant a'n cenedl o'r math y bydd y tri sefydliad y mae'r arian a godir er cof am Jo Cox yn ei wneud yn ei rhan hi o'r byd ac ar draws y byd yn gyfan. Diolch yn fawr iawn.