English: Diolch, Lywydd. I thought it fitting in the week when Wales hosted the British-Irish Parliamentary Assembly that this National Assembly take a moment to recognise the bond between Wales and Ireland, and the significant contribution made to Welsh life by Irish people. The flow of people between Wales and Ireland spans millennia and, of course, led to a Welshman becoming their patron saint. Of course, not all visits over the years from across the Irish sea were of a friendly nature, and not all were universally welcomed here. Indeed, notable Welsh figures such as Iolo Morganwg lamented the arrival of Irish people to the shores of Pembrokeshire and Anglesey following the rebellion of 1798. The most notable migration of Irish people to Wales, of course, occurred in the context of the horrors of the great famine, 'an gorta mór', where the hungry came for food and for life itself. A memorial stands in Cathays cemetery today, recognising those who fled that famine and as a mark of remembrance to the hundreds of thousands who perished. The Irish community have enriched Welsh life, providing us with sportspeople, artists, workers, friends, and even a health Minister, and 2016 marks the centenary of the Irish proclamation of independence, a period and an event in which Wales featured. Irish prisoners of war were held at Frongoch camp, and it is said that two Welsh soldiers facilitated the escape of Irish rebels, Ernie O'Malley, Frank Teeling and Simon Donnelly from Kilmainham gaol in 1920. As their centenary year comes to its end, it is fitting, Llywydd, that we recognise the contribution of Irish people to our nation, and commit ourselves to strengthen the bonds between our two countries in the years to come. Diolch.
Welsh: Diolch, Lywydd. Roeddwn yn credu y buasai'n addas, yn ystod yr wythnos y mae Cymru'n cynnal y Cynulliad Seneddol Prydeinig-Gwyddelig, i'r Cynulliad Cenedlaethol roi eiliad i gydnabod y cwlwm rhwng Cymru ac Iwerddon, a chyfraniad sylweddol Gwyddelod i fywyd Cymru. Mae llif y bobl rhwng Cymru ac Iwerddon yn rhychwantu miloedd o flynyddoedd ac wrth gwrs, arweiniodd hynny at Gymro'n dod yn nawddsant iddynt. Wrth gwrs, nid oedd pob ymweliad ar draws Môr Iwerddon dros y blynyddoedd o natur gyfeillgar, ac ni chafodd pob un groeso gan bawb yma. Yn wir, roedd cymeriadau Cymreig enwog fel Iolo Morganwg yn anhapus iawn ynglŷn â dyfodiad y Gwyddelod i lannau Sir Benfro ac Ynys Môn yn dilyn gwrthryfel 1798. Digwyddodd y mewnlifiad mwyaf nodedig o Wyddelod i Gymru, wrth gwrs, yng nghyd-destun erchyllterau'r newyn mawr, 'an gorta mór', pan ddaeth y newynog draw i Gymru i chwilio am fwyd ac i gael byw. Saif cofeb ym mynwent Cathays heddiw sy'n cydnabod y rhai a ffoes y newyn hwnnw ac er cof am y cannoedd o filoedd a fu farw. Mae'r gymuned Wyddelig wedi cyfoethogi bywyd Cymru, gan roi athletwyr, artistiaid, gweithwyr, ffrindiau, a Gweinidog iechyd hyd yn oed, i ni, ac mae 2016 yn nodi canmlwyddiant proclamasiwn annibyniaeth Iwerddon, cyfnod a digwyddiad yr oedd Cymru yn rhan ohono. Cafodd carcharorion rhyfel Gwyddelig eu carcharu yng ngwersyll Frongoch, a dywedir bod dau filwr o Gymru wedi hwyluso ymdrech gwrthryfelwyr Gwyddelig, Ernie O'Malley, Frank Teeling a Simon Donnelly i ddianc o garchar Kilmainham yn 1920. Wrth i'w blwyddyn ganmlwyddiant ddirwyn i ben, mae'n briodol, Lywydd, ein bod yn cydnabod cyfraniad y Gwyddelod i'n cenedl, ac yn ymrwymo i gryfhau'r cysylltiadau rhwng ein dwy wlad yn y blynyddoedd i ddod. Diolch.