English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and thank you, Lee, for bringing forward this short debate today. I'd also like to welcome the work of the Institute of Welsh Affairs' Re-energising Wales project. The work considers how we could meet 100 per cent of our energy demand from renewables by 2035, and the benefits this could offer for Wales. I await the outcomes of their research with interest. Last year I set an ambitious target of generating 70 per cent of Wales's energy consumption from renewable sources. Achieving 100 per cent renewable generation would be very challenging and could leave us relying on our neighbours to keep the lights on in Wales. Last week, the Intergovernmental Panel on Climate Change released a very hard-hitting report on the impacts of global warming. This highlighted how limiting warming to 1.5 degrees rather than 2 degrees would offer multiple benefits for food and water supplies, human health and the environment. To limit global warming to 1.5 degrees, the IPCC recommend we need to scale up renewable generation rapidly to provide around 85 per cent of the world's electricity by 2050. This would be supported by nuclear and fossil fuels with carbon capture and storage. IPCC state gas is likely to generate around 80 per cent of electricity worldwide to provide flexibility and security. Limiting emissions would require carbon capture and storage, and this technology is as yet unproven. In its national infrastructure assessment, the UK National Infrastructure Commission recommended the energy system should be running off at least 50 per cent renewable generation by 2030, as part of a transition to a highly renewable generation mix. The commission's modelling showed delivering a low-carbon electricity system for 2050, powered mainly by renewables, is a low-cost option. In Wales, we are already acting on climate change through the Environment (Wales) Act 2016, where we have legislated to reduce emissions by at least 80 per cent by 2050. I will be asking the Assembly to approve our interim emissions targets to 2050 and our first two carbon budgets later this year. Our focus is now on the actions we need to take to deliver against our targets. We are developing our evidence base to inform the development of our first low-carbon delivery plan, which will be published in March next year. I've raised concerns with the UK Government about their decision to exclude onshore wind and solar technologies from contracts for difference, the proposed closure of the feed-in tariff, and the lack of funding to support wave and tidal technologies. These support mechanisms have driven the mass uptake of renewable generation and enabled dramatic cost reductions. We need the UK Government to review the current subsidy regime so it reflects the importance of onshore wind and solar to an affordable energy mix. In Wales, we're working to promote and enable renewable energy and this work is taking effect. Renewables generated enough electricity to meet 43 per cent of consumption in Wales in 2016, and indications are this has risen further to 48 per cent in 2017. This summer, the Minister for Environment attended the inauguration of the Brechfa Forest West windfarm and launched the £460,000 annual community investment fund. The Welsh Government woodland estate also hosts Pen y Cymoedd, which is the largest onshore wind project in England and Wales. In addition to the work the Crown estate, with whom I met this morning, is undertaking for potential new leasing, it has also identified potential for an extension to the existing Gwynt y Môr offshore windfarm. Renewable energy generation on its own, however, does nothing to decrease our carbon emissions. We must remove fossil fuel generation in order to decarbonise. Currently, Wales hosts 19 per cent of the UK's gas-fired electricity generation capacity. However, we use less than 6 per cent of the UK's total electricity. Eighty-two per cent of the electricity generated in Wales last year was from coal and gas. We are considering how much gas generation Wales should host in the future and the levers we have available to manage this. Decisions on future nuclear plants will be taken at a UK Government level. Wylfa Newydd will provide valuable low-carbon base-load energy for the UK system. However, if Wales is to host such strategic energy projects, they must provide wider economic, social and environmental benefits to Wales. Moving towards clean energy also requires action to move away from fossil fuel extraction. I'm committed to taking action to prevent Wales being locked into further fossil fuel extraction through onshore unconventional oil and gas, such as shale or coal-bed methane. By the end of this year, I will be launching a comprehensive update of 'Planning Policy Wales'. In response to Jenny Rathbone's question, I'll be doing PPW's revised edition before the end of this term. As you know, we are looking at a review of building regulations that will go into early next year. As part of the revision of PPW, I will strengthen planning policy in relation to the extraction of onshore unconventional oil and gas. PPW will be a key part of our stronger national policy to promote renewable energy. I want local planning authorities to see renewable resources as valuable assets. We've introduced new requirements for local authorities to identify areas for new wind and solar generation and to set local targets for renewable energy in their plans. The national development framework and the national marine plan for Wales provide us with an opportunity to consider the infrastructure we need to deliver a decarbonsied economy. For the NDF, we are working to identify onshore wind and solar resources in Wales, the impacts of harnessing them, and the most appropriate areas for generation to be encouraged. Similarly, for the marine plan, policies will be developed to harness sustainable marine renewable energy. However, given the electricity that Wales already exports, new generation must deliver sufficient benefit to justify Wales hosting it. Research undertaken by the Centre for Low Carbon Futures, across a range of global city regions, shows significant export of economic value simply by paying energy bills. In the UK regions studied, this was between 5.9 per cent and 18 per cent of gross value added being exported. Locally owned generation provides a strong opportunity to retain money in the local economy, contributing to prosperity. This is why I set a target for 1 GW of locally owned electricity generation by 2030 and an expectation for all new developments to have an element of local ownership from 2020. Our policy position on renewable energy must deliver the purpose of retaining benefit locally whilst not acting as a barrier to new generation. Our call for evidence on local ownership closed in the spring and I will publish our response next month. We will be supporting regional energy planning through the energy atlas. This will be a tool to help local authorities and others realise the central role of decarbonisation in planning for the future of their areas. Regional energy planning will need to encompass electricity, heat and future developments, such as increasing demand for power from electric vehicles. The roll-out of electric vehicles requires infrastructure, as Lee Waters referred to, and we are working with the National Grid and two distribution network operators in Wales to support their work to understand the impacts of expanding the charging infrastructure in Wales. We also need to understand more about how a smart and interconnected energy system will work in practice. We are fortunate in Wales having SPECIFIC and FLEXIS - EU-funded initiatives that have brought together expertise from our universities to inform innovative developments in energy positive buildings and smart living. We are complementing this with our work on the smart living demonstrators. I've proposed a debate, Deputy Presiding Officer, for 20 November, during which I would like us to explore what role Wales should play in the UK and global energy marketplace. It would be helpful to explore the levels of generation Members think we should be looking for. This is important as we will need collectively to exhibit strong leadership to deliver these changes and secure maximum benefits for the people of Wales. Diolch.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd, a diolch, Lee, am gyflwyno'r ddadl fer hon heddiw. Hefyd, hoffwn groesawu gwaith y prosiect Ail-egnïo Cymru gan y Sefydliad Materion Cymreig. Mae'r gwaith yn ystyried sut y gellid diwallu 100 y cant o'n galw am ynni o ffynonellau adnewyddadwy erbyn 2035, a'r manteision y gallai hyn eu cynnig i Gymru. Rwy'n disgwyl canlyniadau eu hymchwil gyda diddordeb. Y flwyddyn diwethaf gosodais darged uchelgeisiol i gynhyrchu 70 y cant o ddefnydd ynni Cymru o ffynonellau adnewyddadwy. Byddai cyflawni 100 y cant o gynhyrchiant ynni adnewyddadwy yn heriol iawn a gallai ein gadael yn ddibynnol ar ein cymdogion i gadw'r goleuadau ynghynn yng Nghymru. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddodd y Panel Rhynglywodraethol ar y Newid yn yr Hinsawdd adroddiad grymus iawn ar effeithiau cynhesu byd-eang. Tynnodd sylw at sut y byddai gyfyngu cynhesu i 1.5 gradd yn hytrach na 2 radd yn cynnig manteision lluosog o ran y cyflenwad bwyd a dŵr, iechyd dynol a'r amgylchedd. Er mwyn cyfyngu cynhesu byd-eang i 1.5 gradd, mae'r panel yn argymell fod angen inni gynyddu cynhyrchiant ynni adnewyddadwy yn gyflym i ddarparu tua 85 y cant o drydan y byd erbyn 2050. Câi hyn ei gefnogi gan ynni niwclear a thanwydd ffosil gyda dal a storio carbon. Mae'r panel yn datgan fod nwy yn debygol o gynhyrchu tua 80 y cant o'r trydan ledled y byd i ddarparu hyblygrwydd a diogelwch. Byddai cyfyngu ar allyriadau yn galw am ddal a storio carbon, ac nid yw'r dechnoleg hon wedi'i phrofi eto. Yn eu hasesiad o'r seilwaith cenedlaethol, argymhellodd Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol y DU y dylai'r system ynni fod yn rhedeg ar 50 y cant o gynhyrchiant ynni adnewyddadwy fan lleiaf erbyn 2030, fel rhan o'r trawsnewid i gymysgedd o ddulliau cynhyrchu hynod adnewyddadwy. Dangosodd modelau'r comisiwn fod darparu system drydan carbon isel erbyn 2050, wedi'i phweru'n bennaf gan ffynonellau adnewyddadwy, yn opsiwn cost isel. Yng Nghymru, rydym eisoes yn gweithredu ar newid hinsawdd drwy Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, lle rydym wedi deddfu i leihau allyriadau o leiaf 80 y cant erbyn 2050. Byddaf yn gofyn i'r Cynulliad gymeradwyo ein targedau allyriadau dros dro hyd at 2050 a'n dwy gyllideb garbon gyntaf yn ddiweddarach eleni. Mae ein ffocws yn awr ar y camau sydd angen inni eu cymryd i gyflawni yn erbyn ein targedau. Rydym yn datblygu ein sylfaen dystiolaeth i lywio'r gwaith o ddatblygu ein cynllun cyflawni carbon isel cyntaf, a gyhoeddir ym mis Mawrth y flwyddyn nesaf. Rwyf wedi mynegi pryderon wrth Lywodraeth y DU ynglŷn â'u penderfyniad i hepgor technolegau ynni'r haul a gwynt ar y tir o gontractau gwahaniaeth, y bwriad i ddod â'r tariff cyflenwi trydan i ben, a'r diffyg cyllid i gefnogi technolegau'r tonnau a'r llanw. Mae'r mecanweithiau cymorth hyn wedi ysgogi nifer enfawr o bobl i gynhyrchu ynni adnewyddadwy ac wedi sicrhau gostyngiadau dramatig yn y gost. Mae angen i Lywodraeth y DU adolygu'r gyfundrefn gymorthdaliadau gyfredol fel ei bod yn adlewyrchu pwysigrwydd datblygiadau ynni'r haul a gwynt i gymysgedd ynni fforddiadwy. Yng Nghymru, rydym yn gweithio i hybu a hwyluso cynlluniau ynni adnewyddadwy ac mae effeithiau'r gwaith hwn i'w gweld. Cynhyrchodd ynni adnewyddadwy ddigon o drydan i ddiwallu 43 y cant o'r defnydd yng Nghymru yn 2016, ac mae'r arwyddion yn dynodi ei fod wedi codi ymhellach i 48 y cant yn 2017. Yr haf hwn, mynychodd Gweinidog yr Amgylchedd agoriad fferm wynt Gorllewin Coedwig Brechfa a lansiodd y gronfa buddsoddi cymunedol flynyddol sy'n werth £460,000. Mae ystâd coetiroedd Llywodraeth Cymru hefyd yn cynnal Pen y Cymoedd, sef y prosiect gwynt ar y tir mwyaf yng Nghymru a Lloegr. Yn ogystal â'r gwaith y mae ystâd y Goron, y cefais gyfarfod â hwy y bore yma, yn ei wneud ar lesoedd newydd posibl, maent hefyd wedi nodi'r potensial ar gyfer estyniad i fferm wynt ar y môr bresennol Gwynt y Môr. Nid yw cynhyrchu ynni adnewyddadwy ar ei ben ei hun, fodd bynnag, yn gwneud dim i leihau ein hallyriadau carbon. Rhaid inni ddileu cynhyrchiant tanwydd ffosil er mwyn ddatgarboneiddio. Ar hyn o bryd, mae Cymru'n cynhyrchu 19 y cant o'r capasiti trydan a gynhyrchir o nwy yn y DU. Fodd bynnag, rydym yn defnyddio llai na 6 y cant o gyfanswm trydan y DU. Roedd 82 y cant o'r trydan a gynhyrchwyd yng Nghymru y llynedd wedi'i gynhyrchu o lo a nwy. Rydym yn ystyried faint y dylai Cymru ei gynhyrchu o nwy yng Nghymru yn y dyfodol a'r dulliau sydd ar gael gennym i reoli hyn. Bydd penderfyniadau ar safleoedd niwclear yn y dyfodol yn cael eu gwneud ar lefel Llywodraeth y DU. Bydd Wylfa Newydd yn darparu ynni carbon isel llwyth sylfaenol gwerthfawr ar gyfer system y DU. Fodd bynnag, os yw Cymru i gynnal prosiectau ynni strategol o'r fath, rhaid iddynt ddarparu manteision economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol ehangach i Gymru. Mae symud tuag at ynni glân hefyd yn galw am weithredu er mwyn symud oddi wrth echdynnu tanwydd ffosil. Rwyf wedi ymrwymo i weithredu er mwyn atal Cymru rhag cael ei chloi i mewn i echdynnu tanwydd ffosil pellach drwy olew a nwy anghonfensiynol ar y tir, megis methan gwely glo neu siâl. Erbyn diwedd y flwyddyn hon, byddaf yn lansio diweddariad cynhwysfawr o 'Polisi Cynllunio Cymru'. I ateb cwestiwn Jenny Rathbone, byddaf yn llunio argraffiad diwygiedig o Bolisi Cynllunio Cymru cyn diwedd y tymor hwn. Fel y gwyddoch, rydym yn edrych ar adolygiad o'r rheoliadau adeiladu a fydd yn mynd i mewn i ddechrau'r flwyddyn nesaf. Fel rhan o'r gwaith o adolygu polisi cynllunio Cymru, byddaf yn cryfhau'r polisi cynllunio mewn perthynas ag echdynnu nwy ac olew anghonfensiynol ar y tir. Bydd Polisi Cynllunio Cymru yn rhan allweddol o'n polisi cenedlaethol cryfach i hyrwyddo ynni adnewyddadwy. Rwyf am i awdurdodau cynllunio lleol weld adnoddau adnewyddadwy fel asedau gwerthfawr. Rydym wedi cyflwyno gofynion newydd i awdurdodau lleol nodi ardaloedd ar gyfer cynhyrchiant ynni'r haul a gwynt newydd ac i osod targedau lleol ar gyfer ynni adnewyddadwy yn eu cynlluniau. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol a'r cynllun morol cenedlaethol ar gyfer Cymru yn darparu cyfle i ystyried y seilwaith sydd ei angen arnom i sicrhau economi wedi'i datgarboneiddio. Ar gyfer y fframwaith datblygu cenedlaethol, rydym yn gweithio i nodi adnoddau ynni'r haul a gwynt ar y tir yng Nghymru, effeithiau eu harneisio, a'r ardaloedd mwyaf priodol ar gyfer annog cynhyrchiant. Yn yr un modd, ar gyfer y cynllun morol, datblygir polisïau i harneisio ynni adnewyddadwy morol cynaliadwy. Fodd bynnag, o ystyried y trydan y mae Cymru eisoes yn ei allforio, rhaid i gynhyrchiant newydd ddarparu digon o fudd i gyfiawnhau ei gyflawni yng Nghymru. Dengys ymchwil a gyflawnwyd gan y Ganolfan ar gyfer Dyfodol Carbon Isel ar draws ystod o ddinas-ranbarthau byd-eang, y ceir allforio sylweddol o werth economaidd yn syml drwy dalu biliau ynni. Yn rhanbarthau'r DU a astudiwyd, roedd hyn rhwng 5.9 y cant a 18 y cant o'r gwerth ychwanegol gros a gâi ei allforio. Mae'r cynhyrchiant sy'n eiddo lleol yn darparu cyfle da i gadw arian yn yr economi leol, gan gyfrannu at ffyniant. Dyma pam y gosodais darged i sicrhau 1 GW o gynhyrchiant trydan sy'n eiddo lleol erbyn 2030 a disgwyliad i bob datblygiad newydd fod ag elfen o berchnogaeth leol o 2020 ymlaen. Rhaid i'n safbwynt polisi ar ynni adnewyddadwy gyflawni'r diben o gadw budd yn lleol heb weithredu fel rhwystr i gynhyrchiant newydd. Daeth ein galwad am dystiolaeth ar berchnogaeth leol i ben yn y gwanwyn a byddaf yn cyhoeddi ein hymateb y mis nesaf. Byddwn yn cefnogi cynlluniau ynni rhanbarthol drwy'r atlas ynni. Adnodd fydd hwn ar gyfer helpu awdurdodau lleol ac eraill i sicrhau rôl ganolog i ddatgarboneiddio mewn cynlluniau ar gyfer dyfodol eu hardaloedd. Bydd angen i gynlluniau ynni rhanbarthol gynnwys trydan, gwres a datblygiadau yn y dyfodol, megis cynnydd yn y galw am bŵer cerbydau trydan. Mae cyflwyno cerbydau trydan yn galw am seilwaith, fel y nododd Lee Waters, ac rydym yn gweithio gyda'r Grid Cenedlaethol a dau weithredwr rhwydwaith dosbarthu yng Nghymru i gefnogi eu gwaith ar ddeall effeithiau ehangu'r seilwaith gwefru yng Nghymru. Hefyd, mae angen inni ddeall mwy ynglŷn â sut y bydd system ynni glyfar a chydgysylltiedig yn gweithio'n ymarferol. Rydym yn ffodus fod gan Gymru y Ganolfan Beirianneg Cynnyrch Cynaliadwy ar gyfer Haenau Diwydiannol Gweithredol Arloesol a Systemau Ynni Integredig Hyblyg - mentrau a ariennir gan yr UE sydd wedi dwyn arbenigedd ynghyd o'n prifysgolion i lywio datblygiadau arloesol mewn adeiladau ynni positif a byw yn glyfar. Rydym yn ategu hyn â'n gwaith ar yr arddangoswyr byw yn glyfar. Rwyf wedi cynnig dadl, Ddirprwy Lywydd, ar gyfer 20 Tachwedd, a hoffwn inni archwilio yn ystod y ddadl honno pa rôl y dylai Cymru ei chwarae ym marchnad ynni'r DU ac yn fyd-eang. Byddai'n ddefnyddiol inni archwilio'r lefelau cynhyrchiant y mae'r Aelodau'n credu y dylem fod yn anelu atynt. Mae hyn yn bwysig gan y bydd angen i ni arddangos arweinyddiaeth gref ar y cyd i gyflawni'r newidiadau hyn a sicrhau'r budd mwyaf posibl ar gyfer pobl Cymru. Diolch.