techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Presiding Officer. Of course, another way of building resilience is to look at the health service in the round. And you will know that, in west Wales, we have struggled to be able to deliver sustainable, resilient health services for the whole of west Wales. And there is a plan to perhaps build a new hospital, and there is continued uncertainty, of course, therefore, over the future of Glangwili and the future of Withybush. And I would like to know, First Minister, whether you are able to tell us whether or not the Welsh Government has in fact received any form of bid or inquiry from Hywel Dda University Health Board as to the potential of having funds going forward in order to move this forward. We have people who aren't coming to west Wales at the moment because the whole area is in a state of flux, and we need to know whether the ideas really have legs and possibility, or whether it is just a candle in the wind.
Welsh: Diolch, Llywydd. Wrth gwrs, ffordd arall o feithrin cydnerthedd yw ystyried y gwasanaeth iechyd yn ei gyfanrwydd. A byddwch yn gwybod ein bod ni, yn y Gorllewin, wedi'i chael hi'n anodd darparu gwasanaethau iechyd cynaliadwy a chadarn ar gyfer y cyfan o'r Gorllewin. Ac mae cynllun i adeiladu ysbyty newydd efallai, ac mae ansicrwydd parhaus, wrth gwrs, felly, ynghylch dyfodol Glangwili a dyfodol Llwynhelyg. A hoffwn i wybod, Prif Weinidog, a allwch chi ddweud wrthym a yw Llywodraeth Cymru mewn gwirionedd wedi derbyn unrhyw fath o gais neu ymchwiliad gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda o ran y posibilrwydd o gael arian i symud hyn ymlaen. Nid oes pobl yn dod i'r Gorllewin ar hyn o bryd oherwydd bod yr ardal gyfan mewn cyflwr o ansicrwydd, ac mae angen inni wybod a oes gan y syniadau botensial a phosibilrwydd mewn gwirionedd, neu ai breuddwyd gwrach yn unig ydyn nhw.
English: Well, Llywydd, I congratulate those clinicians in the Hywel Dda area who have led the conversation about the changing nature of demand and provision in that part of south-west Wales. And we look forward to receiving the next iteration of proposals from the health board, so that we can look for ways in which we will be able to support them in that endeavour. But the Member began by making, I thought, an important point - that the health service needs to be seen in the round, and that cannot mean a focus just on hospitals. For too long, the debate in south-west Wales has often been bedevilled by thinking that the health service equals a hospital. What we mean by 'in the round' is a reliance on the interface between primary care and secondary care, but also the interface between the health service and social care services. And some of the most imaginative proposals - thinking of Caroline Jones's question - and some of the most imaginative ways in which the money that we provide to primary care clusters in Wales have been found in Pembrokeshire, where use of that money in primary care, involving the third sector as well, seems to me a pretty good example of what we really ought to mean when we talk about a service 'in the round', rather than a service that is always focused just on one, and probably the most visible, part of what the health service does.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n llongyfarch y clinigwyr hynny yn ardal Hywel Dda sydd wedi arwain y sgwrs am natur gyfnewidiol y galw a'r ddarpariaeth yn y rhan honno o'r De-orllewin. Ac rydym ni'n edrych ymlaen at gael y fersiwn nesaf o gynigion gan y bwrdd iechyd, fel y gallwn edrych am ffyrdd o'u cefnogi yn yr ymdrech honno. Ond dechreuodd yr Aelod drwy wneud pwynt pwysig, meddyliais i - bod angen i'r gwasanaeth iechyd gael ei weld yn ei gyfanrwydd, ac ni all hynny olygu canolbwyntio ar ysbytai'n unig. Ers gormod o amser, mae'r ddadl yn y De-orllewin yn aml wedi cael ei felltithio drwy feddwl bod y gwasanaeth iechyd yn golygu ysbytai. Yr hyn a olygwn wrth 'yn ei gyfanrwydd' yw dibyniaeth ar y rhyngwyneb rhwng gofal sylfaenol a gofal eilaidd, ond hefyd y rhyngwyneb rhwng y gwasanaeth iechyd a'r gwasanaethau gofal cymdeithasol. Ac mae rhai o'r cynigion mwyaf dychmygus - wrth ystyried cwestiwn Caroline Jones - a rhai o'r ffyrdd mwyaf dychmygus y mae'r arian a ddarperir ar gyfer clystyrau gofal sylfaenol yng Nghymru wedi'i ganfod yn Sir Benfro. Mae defnydd o'r arian yno mewn gofal sylfaenol, gan gynnwys y trydydd sector hefyd, i mi yn enghraifft eithaf da o'r hyn y dylem ni ei olygu mewn gwirionedd wrth sôn am wasanaeth 'yn ei gyfanrwydd', yn hytrach na gwasanaeth sydd bob amser yn canolbwyntio ar ddim ond un rhan, a'r rhan fwyaf gweladwy, fwy na thebyg, o'r hyn y mae'r gwasanaeth iechyd yn ei wneud.
English: I thank the - [ Interruption. ] No. I thank the Member for the point of order and, just for the record, no Member has succeeded to shout me down in this chair this afternoon. I will look at the record and review the record, on what has been said during the contribution by Mark Reckless earlier on during First Minister's questions, and whether that was within Standing Orders and was in any way a breach of those Standing Orders or any criminal proceedings that may ensue. Members will be aware that I said earlier on this afternoon that South Wales Police and an acting standards commissioner are now the appropriate organisations to pursue many of these matters further. But just to reflect on this afternoon and, indeed, some of yesterday, I'm very angry at times at how Members behave in this Chamber or undertake their elected work. I'm not angry today; I'm deeply saddened by much of what I have seen and heard in this Chamber and much of what is happening outside of this Chamber. And I will say that Wales deserves better from some of its elected Members, present and not present. And I will now - [ Interruption.]. And I include myself in the expectation that Wales deserves of the behaviour of its Members. All of us here, those present and those not present, are expected to do our work in good, orderly conduct, and I'm saddened that some of us, some of you, today, have failed to reach that standard that I would expect Wales deserves of us.
Welsh: Diolch i'r - [ Torri ar draws. ] Na. Hoffwn i ddiolch i'r Aelod am y pwynt o drefn ac, ar gyfer y cofnod yn unig, nid oes yr un Aelod wedi llwyddo i weiddi ar fy nhraws i yn y gadair hon y prynhawn yma. Byddaf yn edrych ar y cofnod ac yn adolygu'r hyn a ddywedwyd yn ystod y cyfraniad gan Mark Reckless yn gynharach yn ystod cwestiynau'r Prif Weinidog, ac a oedd hynny o fewn y Rheolau Sefydlog ac a oedd mewn unrhyw ffordd yn torri'r Rheolau Sefydlog hynny neu unrhyw achos troseddol a allai godi. Bydd yr Aelodau yn ymwybodol imi ddweud yn gynharach y prynhawn yma mai Heddlu De Cymru a'r Comisiynydd Safonau dros dro yw'r sefydliadau priodol bellach i fynd ar drywydd llawer o'r materion hyn. Ond i fyfyrio ar y prynhawn yma ac, yn wir, ran o ddoe, rwy'n ddig iawn ar adegau am sut mae'r Aelodau yn ymddwyn yn y Siambr hon neu'n ymgymryd â'u gwaith etholedig. Nid wyf yn ddig heddiw; mae llawer o'r hyn yr wyf i wedi'i weld ac wedi'i glywed yn y Siambr hon a llawer o'r hyn sy'n digwydd y tu allan i'r Siambr hon yn peri tristwch mawr imi. A dywedaf fod Cymru yn haeddu gwell gan rai o'i Haelodau etholedig, sy'n bresennol a heb fod yn bresennol. A byddaf i nawr - [ Torri ar draws.]. Ac rwyf yn cynnwys fy hun yn yr hyn y mae Cymru yn ei haeddu o ymddygiad ei Haelodau. Mae disgwyl i bob un ohonom ni yma, y rhai sy'n bresennol a'r rhai nad ydyn nhw'n bresennol, wneud ein gwaith mewn modd da a threfnus, ac rwy'n siomedig bod rhai ohonom ni, rhai ohonoch chi, heddiw, wedi methu â chyrraedd y safon honno y byddwn i'n disgwyl i Gymru ei haeddu gennym ni.
English: May I come back - ?
Welsh: A gaf fi ddod yn ôl - ?
English: I am moving on to questions to the Deputy Minister, and the first question in this session is from Mark Isherwood.
Welsh: Rwy'n symud ymlaen at gwestiynau i'r Dirprwy Weinidog, a daw cwestiwn cyntaf yn y sesiwn hon gan Mark Isherwood.
English: We work closely with the Equality and Human Rights Commission Wales, who are the regulator of the Equality Act 2010. The commission published sectoral briefings of their latest monitoring exercise earlier in the summer.
Welsh: Rydym ni'n gweithio'n agos gyda Chomisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol Cymru, sy'n rheoleiddio Deddf Cydraddoldeb 2010. Cyhoeddodd y Comisiwn friffiau sectoraidd o'u hymarfer monitro diweddaraf yn gynharach yn yr haf.
English: Thank you. The Equality Act 2010 requires - and I'm quoting here - that service providers must think ahead and take steps to address barriers that impede disabled people. In doing this, it says it's a good idea to consider the range of disabilities that your actual or potential service users might have and that you should not wait until a disabled person experiences difficulties using a service. It also says that those to whom the provisions apply are required to take such steps as is reasonable to take to avoid putting disabled people at a substantial disadvantage, where failure to comply with this duty is a form of discrimination. And this reflects the social model of disability, requiring changes to the environment, as well as attitudinal and behavioural changes. And yet, every day, I'm having to write, currently, casework relating to child safeguarding, access to education, exclusions from schools and colleges, access to care and support from social services and access to health services in Wales, and having to repeat the content of this legislation to the same service providers I've repeated it to previously. This is a failure of monitoring. How are we not only going to manage the change to ensure that these public bodies at the top floor understand what this means, but then also monitor to ensure that they actually implement it?
Welsh: Diolch. Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn mynnu - ac rwy'n dyfynnu yma - bod yn rhaid i ddarparwyr gwasanaethau feddwl o flaen llaw a chymryd camau i fynd i'r afael â rhwystrau sy'n llesteirio pobl anabl. Wrth wneud hyn, mae'n dweud ei bod yn syniad da ystyried yr amrywiaeth o anableddau a allai fod gan eich darpar ddefnyddwyr gwasanaethau ac na ddylech aros nes y bydd person anabl yn cael anhawster defnyddio gwasanaeth. Mae hefyd yn dweud ei bod yn ofynnol i'r rhai y mae'r darpariaethau yn berthnasol iddynt gymryd camau rhesymol i osgoi rhoi pobl anabl dan anfantais sylweddol, pan fod methu â chydymffurfio â'r ddyletswydd hon yn fath o wahaniaethu. Ac mae hyn yn adlewyrchu model cymdeithasol anabledd, sy'n gofyn am newidiadau i'r amgylchedd, yn ogystal â newidiadau o ran agwedd ac ymddygiad. Ac eto, bob dydd, rwy'n gorfod ysgrifennu, ar hyn o bryd, gwaith achos sy'n ymwneud â diogelu plant, manteisio ar addysg, gwaharddiadau o ysgolion a cholegau, manteisio ar ofal a chymorth gan wasanaethau cymdeithasol a manteisio ar wasanaethau iechyd yng Nghymru, a gorfod ailadrodd cynnwys y ddeddfwriaeth hon i'r un darparwyr gwasanaeth yr wyf eisoes wedi ailadrodd iddyn nhw'n flaenorol. Mae hyn yn fethiant o ran monitro. Sut ydym ni'n mynd i reoli'r newid i sicrhau bod y cyrff cyhoeddus hyn ar y llawr uchaf yn deall beth mae'n ei olygu, ond yna hefyd yn monitro i sicrhau eu bod yn ei gweithredu?
English: Diolch, Llywydd. I'm sure that the Deputy Minister will agree with me that, when addressing issues in the Equality Act 2010, it's important that the appropriate language is always used. I'm wondering if she shares my concern that there has been an increasing tendency in public discourse to use the terms 'sex' and 'gender' interchangeably. Now, as things stand at present, gender is not a protected characteristic, and I wonder if the Deputy Minister would agree with me that it may be time to update the Equality Act to catch up with the current language. I think the Act, as it stands, refers to people who are transsexual; it doesn't refer specifically to people who are transgender. So, in our view, that Act does need to be modified to accept current good practice. But will the Deputy Minister also agree with me that, in the meantime, it's very important that when referring to discrimination between women and men, public bodies use the term 'sex discrimination' and not 'gender discrimination' because it confuses two separate but very important equality issues?
Welsh: Diolch, Llywydd. Rwy'n siŵr y bydd y Dirprwy Weinidog yn cytuno â mi, wrth fynd i'r afael â materion yn Neddf Cydraddoldeb 2010, ei bod yn bwysig bod yr iaith briodol yn cael ei defnyddio bob amser. Tybed a yw hi'n rhannu fy mhryder y bu tueddiad cynyddol mewn trafodaethau cyhoeddus i ddefnyddio'r termau 'rhyw' a 'rhywedd' yn gyfnewidiol. Nawr, fel mae pethau'n sefyll ar hyn o bryd, nid yw rhywedd yn nodwedd warchodedig. Tybed a fyddai'r Dirprwy Weinidog yn cytuno â mi efallai ei bod yn bryd diweddaru'r Ddeddf Cydraddoldeb i adlewyrchu'r iaith gyfredol. Credaf fod y Ddeddf, fel y mae, yn cyfeirio at bobl sy'n drawsrywiol; nid yw'n cyfeirio'n benodol at bobl sy'n drawsryweddol. Felly, yn ein barn ni, mae angen addasu'r Ddeddf honno er mwyn derbyn arfer da presennol. Ond a wnaiff y Dirprwy Weinidog hefyd gytuno â mi, yn y cyfamser, ei bod yn bwysig iawn, wrth gyfeirio at wahaniaethu rhwng menywod a dynion, fod cyrff cyhoeddus yn defnyddio'r term 'gwahaniaethu ar sail rhyw' ac nid 'gwahaniaethu ar sail rhywedd' gan ei fod yn drysu rhwng dau fater cydraddoldeb gwahanol i'w gilydd ond pwysig iawn?
English: Well, I appreciate Helen Mary Jones has got a view, as others have, on this issue. I am very content with the advice that we have been given, not just in terms of the Equality Act and how it's been delivered by the Equality and Human Rights Commission, but also by organisations like the Women's Equality Network, who represent women's organisations across Wales, and also by Stonewall Cymru, particularly in terms of their advice in terms of transgender. In fact, not only are we funding Stonewall Cymru, but we are funding them to employ a transgender worker as well. I'm very committed to the outcome of the gender review from Chwarae Teg, which I think has to be the way forward, and certainly the Welsh Government will be reporting soon on our response to that.
Welsh: Wel, rwy'n gwerthfawrogi bod gan Helen Mary Jones farn, yn yr un modd ag eraill, ar y mater hwn. Rwy'n fodlon iawn ar y cyngor a roddwyd inni, nid yn unig o ran y Ddeddf Cydraddoldeb a sut y cafodd ei darparu gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, ond hefyd gan sefydliadau fel y Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod, sy'n cynrychioli sefydliadau menywod ledled Cymru, a hefyd gan Stonewall Cymru, yn enwedig ynghylch eu cyngor ar drawsrywedd. Yn wir, nid yn unig yr ydym yn ariannu Stonewall Cymru, ond rydym yn eu hariannu i gyflogi gweithiwr trawsrywiol hefyd. Rwy'n ymroddedig iawn i ganlyniad yr adolygiad o'r rhywiau gan Chwarae Teg, sef y ffordd ymlaen yn fy marn i, ac yn sicr bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd yn fuan ar ein hymateb i hynny.
English: The Welsh Government was, and remains the only Government in the UK to have been White Ribbon accredited. We're renewing our accreditation and I encourage all men, all male staff members and Assembly Members to consider becoming White Ribbon ambassadors and women to become champions.
Welsh: Llywodraeth Cymru oedd yr unig Lywodraeth yn y Deyrnas Unedig i ennill achrediad y Rhuban Gwyn. Rydym ni'n adnewyddu ein hachrediad ac yn annog pob dyn, pob aelod o staff ac Aelod Cynulliad sy'n ddyn, i ystyried bod yn llysgenhadon Rhuban Gwyn ac i fenywod fod yn bencampwyr.
English: Can I thank the Minister for that response? Perhaps I should declare I am a White Ribbon ambassador, thanks to my friend Jack Sargeant, who sent me all the information to become one. But when I speak on issues like these, it is much more as the father of a 21-year-old woman than as a politician. Violence against women is always unacceptable. We all need to stand up and speak out when we see it. I wear my White Ribbon with pride. How can the Welsh Government promote White Ribbon Day across the whole of the public sector in Wales?
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r Gweinidog am yr ymateb hwnnw? Efallai y dylwn i ddatgan fy mod yn Llysgennad Rhuban Gwyn, diolch i fy nghyfaill Jack Sargeant, a anfonodd yr holl wybodaeth ataf ar gyfer bod yn un. Ond pan fydda i'n siarad am faterion fel hyn, mae hynny'n fwy o lawer fel tad i ferch 21 oed na fel gwleidydd. Mae trais yn erbyn menywod bob amser yn annerbyniol. Mae angen i bawb ohonom wneud safiad a siarad yn ei erbyn pan fyddwn yn dod ar ei draws. Rwy'n gwisgo fy Rhuban Gwyn gyda balchder. Sut y gall Llywodraeth Cymru hyrwyddo Diwrnod Rhuban Gwyn ledled yr holl sector cyhoeddus yng Nghymru?
English: Well, I thank Mike Hedges for bringing this question and standing up and speaking as an ambassador, and also, obviously, reflecting on Jack Sargeant's impact and influence on this. We, of course, will be very shortly working towards the day where we acknowledge White Ribbon Day, the International Day for the Elimination of Violence against Women. That's on 25 November, and I also look forward to joining Joyce Watson, and I'm sure many of you will, on the twenty-fifth, when we have a cross-party stakeholder event. I hope this is very much recognised cross-party in this Chamber today. But also recognising that the Welsh Government has a national strategy in terms of implementing our pioneering Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015. I think it's so important today that we take on board that message of, 'Don't be a bystander,' in terms of domestic violence and violence against women. Wales won't stand by. That's linked very closely to the White Ribbon campaign message. But in terms of the public sector, there are four local authorities, two fire and rescue services, two police forces and one town council in Wales that are accredited, as well as the Older People's Commissioner for Wales. I think we can use this year to, again, strengthen recognition and awareness raising amongst the public sector to ensure that we move on from the 28 White Ribbon ambassadors that we've had, many of whom are in key leadership roles within the Welsh Government.
Welsh: Wel, rwy'n diolch i Mike Hedges am gyflwyno'r cwestiwn hwn ac am sefyll a siarad fel llysgennad, a hefyd, wrth gwrs, gan ystyried effaith a dylanwad Jack Sargeant ar hyn. Yn fuan iawn, wrth gwrs, byddwn ni'n gweithio tuag at y diwrnod pan fyddwn yn cydnabod Dydd y Rhuban Gwyn, sef diwrnod rhyngwladol dileu trais yn erbyn menywod. Mae hynny ar 25 Tachwedd, ac edrychaf ymlaen hefyd at ymuno â Joyce Watson, fel y mae'n siŵr y bydd llawer ohonoch chi, ar y pumed ar hugain o Dachwedd, pan fydd gennym ddigwyddiad trawsbleidiol ar gyfer rhanddeiliaid. Gobeithio bod hyn yn cael ei gydnabod yn drawsbleidiol yn y Siambr hon heddiw. Ond rydym hefyd yn cydnabod bod gan Lywodraeth Cymru strategaeth genedlaethol o ran gweithredu ein deddf arloesol, Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015. Rwy'n credu ei bod mor bwysig heddiw ein bod yn rhoi sylw i'r neges, 'Paid cadw'n dawel' o ran trais yn y cartref a thrais yn erbyn menywod. Ni fydd Cymru'n sefyll o'r neilltu. Mae hynny'n wedi'i gysylltu'n agos iawn â neges ymgyrch y Rhuban Gwyn. Ond o ran y sector cyhoeddus, mae pedwar awdurdod lleol, dau wasanaeth tân ac achub, dau heddlu ac un cyngor tref yng Nghymru sydd wedi'u hachredu, yn ogystal â Chomisiynydd Pobl Hŷn Cymru. Rwy'n credu y gallwn ddefnyddio'r flwyddyn hon i gryfhau unwaith eto'r gydnabyddiaeth a'r broses o godi ymwybyddiaeth ymhlith y sector cyhoeddus er mwyn sicrhau ein bod yn symud ymlaen o'r 28 llysgennad Rhuban Gwyn sydd wedi bod gyda ni, lawer ohonyn nhw â swyddogaethau arwain allweddol o fewn Llywodraeth Cymru.
English: Thank you to the Minister for those responses.
Welsh: Diolch i'r Gweinidog am ei hatebion.
English: And that brings us to the business statement and announcement. I call on the Minister and Trefnydd to make the statement. Rebecca Evans.
Welsh: Ac felly'r datganiad a chyhoeddiad busnes sydd nesaf. Dwi'n galw ar y Gweinidog a'r Trefnydd i wneud y datganiad. Rebecca Evans.
English: Diolch, Llywydd. There are no changes to this week's business. Draft business for the next three weeks is set out in the business statement and announcement, which can be found amongst the papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Llywydd. Nid oes unrhyw newidiadau i fusnes yr wythnos hon. Nodir y busnes drafft ar gyfer y tair wythnos nesaf yn y datganiad a chyhoeddiad busnes, a gellir ei weld ymhlith y papurau sydd ar gael i'r Aelodau yn electronig.
English: Minister, may I ask for a statement from the Minister for Education on examination results in Wales? According to Estyn, the proportion of pupils who do not move from year 10 to the final year of GCSEs has already doubled in the last six years. They went on to say the data suggested that the majority of pupils repeating year 10 were not doing so for genuine reasons. In the light of Estyn's concerns, can we have a statement from the Minister on what actions she intends to take to ensure that schools are not moving pupils off their registers as an easy way of improving exam data in Wales?
Welsh: Gweinidog, a gaf i ofyn am ddatganiad gan y Gweinidog Addysg ar ganlyniadau arholiadau yng Nghymru? Yn ôl Estyn, mae cyfran y disgyblion nad ydyn nhw'n symud o flwyddyn 10 i flwyddyn olaf TGAU eisoes wedi dyblu yn y chwe blynedd diwethaf. Aethon nhw ymlaen i ddweud bod y data'n awgrymu nad oedd mwyafrif y disgyblion a oedd yn ailadrodd blwyddyn 10 yn gwneud hynny oherwydd resymau dilys. Yng ngoleuni pryderon Estyn, a gawn ni ddatganiad gan y Gweinidog ar y camau y mae'n bwriadu eu cymryd i sicrhau nad yw ysgolion yn symud disgyblion oddi ar eu cofrestri fel ffordd hawdd o wella data arholiadau yng Nghymru?
English: Thank you to Mohammad Asghar for raising this important issue this afternoon, and I'll be sure to ask the education Minister to write to you with information as to what the Welsh Government is doing to ensure that young people are taking the exams at the appropriate time.
Welsh: Diolch i Mohammad Asghar am godi'r mater pwysig hwn y prynhawn yma, ac yn sicr, byddaf i'n gofyn i'r Gweinidog Addysg ysgrifennu atoch gyda gwybodaeth am yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau bod pobl ifanc yn sefyll yr arholiadau ar yr adeg briodol.