English: The licence fee is not perfect, but it's better than anything else that anybody else has proposed, because it's absolutely vital that the BBC remains independent of government of all kinds, because one of its key roles is to hold politicians and Government to account, and it cannot be fettered by the idea that, because the BBC is robust in uncovering things that are untoward, they might get their licence fee slashed. In recent times, there have been lots of risks of that happening. I think that it's underplayed just how important the BBC is as an institution in our public life. Professor Brian Cox, who has done more for popular understanding of science than perhaps anybody else in recent memory, described the BBC as a public institution first, and a media company second, and I completely agree with that. We have to understand that those three letters - BBC - are probably the best recognised logo anywhere in the world, and we should dismantle it at our risk. They may not be as effective at selling the Wales brand as getting into the semi-finals of a major sporting competition, but there's no doubt that the way in which the BBC both projects Wales to the wider world and projects back onto our own understanding of our own Welshness is seriously important. I take issue with Bethan Jenkins on one issue, which is that we cannot explain the Brexit vote based on the fact that all the newspapers were published in London, because obviously London, in the main, voted to remain. I think it's much more complicated than that, but it's certainly the case that, because the majority of newspapers - and there's a declining readership of newspapers - are produced in London, the coverage of Wales is miniscule and extremely impoverished. So, that is why it is doubly important that we have a very strong broadcasting element in Wales in order to enable people to understand the world that we live in and the politics that we operate in. We have to recall that, in the days before the Broadcasting Act 1990, the ITV companies, too, were obliged to have regional content, and that helped reinforce the vigour and rigour with which the BBC undertook its obligations. Since the disappearance of the regional ITV companies under Mrs Thatcher's slashing, really, we've got an entirely impoverished ITV regionally, and it has enabled this withering on the vine of the BBC radio and television coverage. It's almost surprising that they manage to do as much as they do with the little that they have, but it's absolutely vital to the public discourse about what it is that makes up our public realm that we do have radio and television, because with 25 per cent of our population functionally illiterate, that is the way the majority of people receive their information and their understanding of the world. And it is extremely dangerous when we go out campaigning and we listen to people telling us, 'We're not voting Labour any longer because of the cuts you've made to the disabled'. It takes your breath away, but that is the level of misunderstanding about what is going on in the world, and who is making decisions on people's behalf, that it got us to where we were on the referendum. There was an excellent website provided by the BBC to try and deconstruct the claims and counterclaims of the 'leave' and 'remain' teams, but I very much doubt whether most people who were struggling to understand what this complicated referendum was about ever got there, and it would have been so much better if we had addressed some of the counterintuitive inspirations for why people were voting 'leave', which were mainly from people who lived in areas where there were very few immigrants, and yet people were inspired to vote 'leave' on the grounds that it was going to put a stop to immigration. There would have been plenty of programmes that could have explored that contradiction, and might have enabled people to have a better understanding of what was at stake. But I think we have to go back to the fact that the Reithian role for the BBC to inform, educate and entertain has to be kept as one, and we cannot have the BBC fragmented into only doing serious programmes and not doing popular ones. So, I think it's absolutely vital that this new board is, in the main, done by a public appointments process. I understand that the Government will need to appoint the chair, but the rest of the board, including the representative for Wales, need to be appointed by the public appointments process.
Welsh: Nid yw'r ffi'r drwydded yn berffaith, ond mae'n well na dim arall a gynigiodd unrhyw un erioed, oherwydd mae'n gwbl hanfodol fod y BBC yn parhau i fod yn annibynnol oddi ar lywodraethau o bob math, gan mai un o'i swyddogaethau allweddol yw dwyn gwleidyddion a Llywodraeth i gyfrif, ac ni ellir ei lyffetheirio gan y syniad y gallai ffi'r drwydded gael ei thorri am fod y BBC yn mynd ati'n drylwyr i ddatgelu pethau sy'n anffafriol. Yn ddiweddar, gwelwyd risg sylweddol y gallai hynny ddigwydd. Nid yw pwysigrwydd y BBC fel sefydliad yn ein bywyd cyhoeddus wedi ei bwysleisio'n ddigonol. Mae'r Athro Brian Cox, sydd wedi gwneud mwy i ddealltwriaeth boblogaidd o wyddoniaeth nag unrhyw un arall yn ddiweddar o bosibl, wedi disgrifio'r BBC fel sefydliad cyhoeddus yn gyntaf, a chwmni cyfryngau yn ail, a chytunaf yn llwyr â hynny. Mae'n rhaid i ni ddeall mai'r tair llythyren - BBC - yn ôl pob tebyg yw'r logo a adwaenir orau yn unrhyw le yn y byd, ac ni ddylem geisio dadwneud hynny. Efallai nad ydynt mor effeithiol am werthu brand Cymru ag yr oedd cyrraedd rownd gyn-derfynol cystadleuaeth chwaraeon fawr, ond nid oes amheuaeth fod y ffordd y mae'r BBC yn cyflwyno Cymru i'r byd ehangach ac yn adlewyrchu'n ôl ar ein dealltwriaeth ein hunain o'n Cymreictod ein hunain yn eithriadol o bwysig. Rwy'n anghytuno gyda Bethan Jenkins ar un mater, sef na allwn esbonio pleidlais i adael yr UE ar sail y ffaith fod yr holl bapurau newydd yn cael eu cyhoeddi yn Llundain, am fod Llundain, ar y cyfan, wedi pleidleisio dros aros, wrth gwrs. Rwy'n credu ei fod yn llawer mwy cymhleth na hynny, ond mae'n sicr yn wir fod y sylw a roddir i Gymru yn fach iawn ac yn eithriadol o wan am fod y rhan fwyaf o bapurau newydd - ac mae llai a llai o bobl yn darllen papurau newydd - yn cael eu cynhyrchu yn Llundain. Felly, dyna pam ei bod ddwywaith mor bwysig i ni gael elfen ddarlledu gref iawn yng Nghymru er mwyn galluogi pobl i ddeall y byd rydym yn byw ynddo a'r wleidyddiaeth y gweithredwn o'i mewn. Yn y dyddiau cyn Deddf Darlledu 1990, rhaid i ni gofio bod gofyn i gwmnïau ITV hefyd sicrhau cynnwys rhanbarthol, ac roedd hynny'n helpu i gynnal y modd egnïol a thrylwyr yr âi'r BBC i'r afael â'i rwymedigaethau. Ers diflaniad y cwmnïau ITV rhanbarthol dan doriadau Mrs Thatcher, mae gennym ITV hollol wan yn rhanbarthol, ac mae wedi caniatáu i gynnwys radio a theledu'r BBC wywo yn ei sgil. Mae bron yn syndod eu bod yn llwyddo i wneud cymaint ag y maent yn ei wneud gyda'r ychydig sydd ganddynt, ond mae cael teledu a radio yn gwbl hanfodol i'r drafodaeth gyhoeddus ynglŷn â'r hyn sy'n creu ein byd cyhoeddus, oherwydd gyda 25 y cant o'n poblogaeth yn anllythrennog yn ymarferol, dyna'r ffordd y mae'r rhan fwyaf o bobl yn cael eu gwybodaeth am y byd a'u dealltwriaeth ohono. Ac mae'n beryglus iawn pan fyddwn yn ymgyrchu ac yn gwrando ar bobl yn dweud wrthym, 'Nid ydym yn pleidleisio Llafur rhagor oherwydd y toriadau rydych wedi eu gwneud i'r anabl.' Mae'n mynd â'ch gwynt, ond dyna lefel y gamddealltwriaeth ynglŷn â'r hyn sy'n digwydd yn y byd, a phwy sy'n gwneud penderfyniadau ar ran pobl, a aeth â ni i ble'r oeddem gyda'r refferendwm. Darparodd y BBC wefan ardderchog i geisio dadelfennu honiadau a gwrth-honiadau timau'r ymgyrch dros adael yr UE a'r ymgyrch dros aros, ond rwy'n amau'n fawr a lwyddodd y rhan fwyaf o bobl a oedd yn ei chael yn anodd deall yr hyn roedd y refferendwm cymhleth hwn yn ymwneud ag ef i gyrraedd yno byth, a byddai wedi bod yn well o lawer pe baem wedi mynd i'r afael â rhywfaint o'r ysgogiadau croes i reswm a wnaeth i bobl bleidleisio dros adael, yn bennaf y bobl a oedd yn byw mewn ardaloedd heb lawer iawn o fewnfudwyr, ac eto ysgogwyd pobl i bleidleisio dros adael ar y sail ei fod yn mynd i roi diwedd ar fewnfudo. Byddai yna ddigon o raglenni wedi gallu archwilio'r gwrthddywediad hwnnw, ac efallai y byddai wedi galluogi pobl i gael gwell dealltwriaeth o'r hyn a oedd yn y fantol. Ond rwy'n credu bod rhaid i ni fynd yn ôl at y ffaith fod yn rhaid cadw rôl Reithaidd y BBC i hysbysu, addysgu a diddanu yn unedig, ac ni allwn adael i'r BBC gael ei ddarnio i wneud rhaglenni difrifol a pheidio â gwneud rhai poblogaidd. Felly, rwy'n credu ei bod yn gwbl hanfodol y dylai'r bwrdd newydd hwn, at ei gilydd, gael ei wneud drwy broses benodiadau cyhoeddus. Rwy'n deall y bydd angen i Lywodraeth benodi cadeirydd, ond mae angen i weddill y bwrdd, gan gynnwys cynrychiolydd Cymru, gael eu penodi drwy'r broses benodiadau cyhoeddus.