English: Thanks. Okay. Please feel free to interject and contribute if you wish. The idea is to float this as something that we want to do in the not-too-distant future in this city. So, I've called a debate to see whether or not, here in the National Assembly for Wales, we can start to advance the idea of a Welsh stock exchange. I'm really pleased to see that Plaid Cymru's policy of establishing a Welsh development bank, a policy we've had for a number of years, is about to happen, which is good. With tax powers being devolved and the Welsh Revenue Authority being set up, Wales is finally taking steps towards financial sovereignty, but one thing we don't have is a stock exchange. Stock exchanges play a different role to a development bank. Whereas a development bank is bound by strict due diligence and means businesses take on new debts, a stock exchange allows investors to take shares in a company, so they can complement each other very well. Before I get into that, maybe I should clarify: rather than saying 'still not having' a stock exchange, it's more accurate to say that we no longer have a stock exchange. The Coal Exchange, just minutes away from the Assembly, which, thankfully, is being renovated now, or saved from collapse, and is being redeveloped as a hotel, was a market floor for trading coal in Wales. As many of us know, the coal exchange was where the world's first £1 million cheque was signed. So, Wales does have some pedigree here. Stock exchanges are not like other businesses. The performance of national stock exchanges is often taken as a proxy for the health of a nation's economy, or at least investor enthusiasm for the country's prospects. National exchanges also play an underappreciated policy role in deciding and listing compliance standards for companies that wish to go public. On top of all that, there's a nebulous but real sense that national pride is somehow tied into stock exchanges. I do think that it would contribute to pride in Wales if we could get one up and running. Shares are often seen as complicated things, but the principle behind them is simple and straightforward. Shares, also known as equities, provide you with part ownership of a company, so when you invest in shares, you're buying a share of that business. Companies issue shares to raise money and investors buy shares in a business because they believe the company will do well and they want a share in its success. I want to see more Welsh people share in the success of Welsh companies and a stock exchange would give them the opportunity to do that. Owning shares in a company means that you're entitled to have a say in its affairs. All public limited companies have annual meetings where shareholders vote on matters such as the company's accounts, director appointments, pay packages and so on, and this is something that I want to see more of in Wales. I think it could help us to become a more prosperous and equal country. There are many examples around the world of smaller countries having their own exchanges: Gibraltar, Armenia, Cyprus and Iceland. The Sarajevo stock exchange was set up in 2001 and by 2005, market capitalisation had risen by around 20 times to €3.3 billion. The average daily trading volumes hit €1.5 million by 2005. This could be Wales. There are 25 Welsh companies currently listed on the London stock exchange, so that shows the potential that we have here. It's widely acknowledged that an exchange can help increase economic activity and drive economic growth. It can be a boost to business, and simply put, stock exchanges give companies the ability to raise capital and develop their businesses. The ability to list shares on a stock exchange and thereby raise money from investors, old and new, is an important boost to economic activity. Access to capital makes it easier for companies to expand their operations and listing might one day draw the attention of mutual funds - institutional traders and so on - to the potential of a Welsh business. They're also a shop window; anyone in the world could invest in a Welsh exchange. Establishing one has the potential of opening up the Welsh economy to greater international investment, allowing Welsh businesses and companies to benefit from global investors. This would take time, but it could also serve to enhance a company's credibility and public profile. Listing on the stock market can be a form of indirect advertising for a company.
Welsh: Diolch. Iawn. Mae croeso i chi dorri ar draws a chyfrannu os ydych yn dymuno. Y syniad yw awgrymu hyn fel rhywbeth yr ydym am ei wneud yn y dyfodol heb fod mor bell yn y ddinas hon. Felly, rwyf wedi galw dadl i weld a allwn, yma yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru, ddechrau hyrwyddo'r syniad o gyfnewidfa stoc i Gymru. Rwy'n hynod o falch o weld bod polisi Plaid Cymru o sefydlu banc datblygu Cymru, polisi a fu gennym ers nifer o flynyddoedd, ar fin digwydd, sy'n beth da. Gyda phwerau treth yn cael eu datganoli ac Awdurdod Cyllid Cymru yn cael ei sefydlu, mae Cymru o'r diwedd yn camu tuag at sofraniaeth ariannol, ond un peth nad oes gennym yw cyfnewidfa stoc. Mae cyfnewidfeydd stoc yn chwarae rôl wahanol i fanc datblygu. Tra bo banc datblygu wedi'i rwymo gan ddiwydrwydd dyladwy llym ac yn golygu bod busnesau yn ysgwyddo dyledion newydd, mae cyfnewidfa stoc yn caniatáu i fuddsoddwyr gymryd cyfrannau mewn cwmni, fel y gallant ategu ei gilydd yn dda iawn. Cyn i mi fanylu ar hynny, efallai y dylwn egluro: yn hytrach na dweud 'yn dal i fod heb' gyfnewidfa stoc, mae'n fwy cywir dweud nad oes gennym gyfnewidfa stoc mwyach. Roedd y Gyfnewidfa Lo, sydd rai munudau o bellter yn unig oddi wrth y Cynulliad, ac sydd, diolch byth, yn cael ei hadnewyddu yn awr, neu ei hachub rhag cwympo ac yn cael ei hailddatblygu fel gwesty, yn arfer bod yn llawr masnachu ar gyfer masnachu glo yng Nghymru. Fel y bydd llawer ohonom yn gwybod, yn y gyfnewidfa lo y llofnodwyd siec £1 filiwn gyntaf y byd. Felly, mae gan Gymru rywfaint o hanes yn hyn o beth. Nid yw cyfnewidfeydd stoc yr un fath â busnesau eraill. Mae perfformiad cyfnewidfeydd stoc cenedlaethol yn aml yn cael ei gymryd fel mesur arall o iechyd economi'r genedl, neu o leiaf, o frwdfrydedd buddsoddwyr ynglŷn â rhagolygon y wlad. Mae cyfnewidfeydd cenedlaethol hefyd yn chwarae rôl bolisi nad yw'n cael ei gwerthfawrogi'n ddigonol wrth bennu a rhestru safonau cydymffurfio ar gyfer cwmnïau sy'n dymuno mynd yn gyhoeddus. Ar ben hyn oll, mae yna ymdeimlad niwlog ond real fod balchder cenedlaethol rywsut ynghlwm wrth gyfnewidfeydd stoc. Rwy'n credu y byddai'n cyfrannu at falchder yng Nghymru pe gallem gael un ar waith. Ystyrir cyfranddaliadau yn bethau cymhleth yn aml, ond mae'r egwyddor sy'n sail iddynt yn syml. Mae cyfranddaliadau, a elwir hefyd yn ecwitïau, yn rhoi rhan i chi ym mherchnogaeth cwmni, felly pan fyddwch yn buddsoddi mewn cyfranddaliadau, rydych yn prynu cyfran o'r busnes hwnnw. Mae cwmnïau'n cyhoeddi cyfranddaliadau i godi arian a bydd buddsoddwyr yn prynu cyfranddaliadau mewn busnes am eu bod yn credu y bydd y cwmni'n gwneud yn dda ac maent eisiau cyfran yn ei lwyddiant. Rwyf am weld mwy o bobl yng Nghymru yn rhannu yn llwyddiant cwmnïau Cymru a chyfnewidfa stoc a fyddai'n rhoi cyfle iddynt wneud hynny. Mae bod yn berchen ar gyfranddaliadau mewn cwmni yn golygu bod gennych hawl i gael llais yn ei fusnes. Mae pob cwmni cyfyngedig cyhoeddus yn cynnal cyfarfodydd blynyddol lle y bydd cyfranddalwyr yn pleidleisio ar faterion megis cyfrifon y cwmni, penodi cyfarwyddwr, pecynnau cyflog ac yn y blaen, ac mae hyn yn rhywbeth yr hoffwn weld mwy ohono yng Nghymru. Rwy'n credu y gallai ein helpu i ddod yn wlad fwy ffyniannus a chyfartal. Ceir llawer o enghreifftiau o gwmpas y byd o wledydd llai â'u cyfnewidfeydd eu hunain: Gibraltar, Armenia, Cyprus a Gwlad yr Iâ. Sefydlwyd cyfnewidfa stoc Sarajevo yn 2001 ac erbyn 2005, roedd cyfalafiad y farchnad 20 gwaith yn fwy ar €3.3 biliwn. Roedd y cyfeintiau masnachu dyddiol cyfartalog yn €1.5 miliwn erbyn 2005. Gallai Cymru wneud hyn. Mae 25 o gwmnïau o Gymru wedi'u rhestru ar y gyfnewidfa stoc yn Llundain ar hyn o bryd, fellly mae hynny'n dangos y potensial sydd gennym yma. Cydnabyddir yn eang y gall cyfnewidfa helpu i gynyddu gweithgarwch economaidd a hybu twf economaidd. Gall fod yn hwb i fusnesau, ac o'i roi'n syml, mae cyfnewidfeydd stoc yn rhoi'r gallu i gwmnïau godi cyfalaf a datblygu eu busnesau. Mae'r gallu i restru cyfranddaliadau ar gyfnewidfa stoc a thrwy hynny godi arian gan fuddsoddwyr, hen a newydd, yn hwb pwysig i weithgarwch economaidd. Mae mynediad at gyfalaf yn ei gwneud yn haws i gwmnïau ehangu eu gweithgarwch a gallai rhestru dynnu sylw cronfeydd cydfuddiannol ryw ddiwrnod - masnachwyr sefydliadol ac ati - at botensial busnes o Gymru. Maent hefyd yn ffenestr siop; gallai unrhyw un yn y byd fuddsoddi mewn cyfnewidfa Gymreig. Drwy sefydlu un, ceir potensial i agor economi Cymru i fwy o fuddsoddiad rhyngwladol, gan ganiatáu i fusnesau a chwmnïau o Gymru elwa o fuddsoddwyr byd-eang. Byddai hyn yn cymryd amser, ond gallai hefyd wella hygrededd cwmni a'i broffil cyhoeddus. Gall rhestru ar y farchnad stoc fod yn fath o hysbyseb anuniongyrchol i gwmni.