English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I am pleased to open this debate on social care, carers and community hospitals. We often discuss, as we should do in this Chamber, the health service - the NHS - but it is extremely important that we always bear in mind that, behind the NHS, there is an ecosystem of support of social care, third sector groups and unpaid carers - all of them contributing to what is needed by people the length and breadth of Wales. We've often referred to the mistaken policy of the Conservative Government in London of safeguarding the NHS budget at the expense of local authority budgets, including social care. I'm not going to spend too much time on that issue. I do think, however, that it is fair to say that the Welsh Conservatives have a different view to their fellow Conservatives in Westminster. I think that the Member for Carmarthen west deserves praise for that. I don't think that we could have said the same a year ago. The Welsh Government often reminds us about the fact - and it is a fact - that expenditure on social care here hasn't been cut to the same extent here as it has in England. It is true: if you compare with the financial year 2011-12, expenditure on social services for adults is around £100 million more in cash terms in the most recent year, and this also translates into a real terms increase, too. So, we should be seeing improvements, and I want you to bear that in mind during this debate. But I am more interested, as I hope others are, in outputs rather than budgets. So, I have been looking at the trends over this period of time in order to have an overview of how social care is performing, whilst acknowledging that the pressures are increasing because of an ageing population. There was an increase in the number of hours of homecare provided until 2014-15, but there has been a reduction in the past year. That is something that we should be concerned about, and we should certainly be keeping an eye on in terms of the trend. It's also worth noting that the hours of care provided directly by local authorities have decreased, whilst the hours of care provided by independent contractors on behalf of local authorities have increased. There are excellent companies providing care, of course, but we do need to be guarded in safeguarding staff and service users in a climate where zero-hours contracts and low wages are commonplace. I will move to adaptation and personal equipment. Here, we see a reduction of 21 per cent in home adaptations, and a reduction of 15 per cent in equipment. What the Minister said in response to a question from me last week was that we need to bear in mind that everyone's needs are different, and that we shouldn't be jumping to conclusions, but seeing a reduction of 21 per cent at a time when the population is ageing and demands on the service are increasing is quite surprising to me, certainly. I will now turn to delayed transfers of care, which is a very important measure of the way in which the NHS and social care interact and collaborate. The Government has highlighted this performance as an example of success, and if we look at the annual numbers of cases of delayed transfers of care for reasons of social care, then there has been excellent attainment. One has to say that in that period between 2000 and 2013, when we saw a reduction from some 5,000 cases a year down to 1,200 a year, there's no question that that was a significant improvement, but since 2013, the figures have been creeping up slowly. Last year, there were 1,343 cases of delayed transfers of care for social care reasons, and therefore, I would warn Government - and I hope that they don't do this - that they shouldn't become complacent. Things at present are moving in the wrong direction, with more than 100 cases of delayed transfers of care every month, because of issues related to social care. This is a problem for the NHS, of course, but it is also something that causes anguish to patients who find themselves caught in these kinds of situations.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o gael agor y ddadl yma ar ofal cymdeithasol, gofalwyr ac ysbytai cymunedol. Yr ydym yn siarad yn aml iawn, fel y dylem, yn y Siambr hon, am y gwasanaeth iechyd - am yr NHS - ond mae'n hynod bwysig ein bod ni bob amser yn cofio bod yna, y tu ôl i'r NHS, ecosystem gefnogol o ofal cymdeithasol, grwpiau trydydd sector, gofalwyr di-dâl - y cyfan ohonynt yn cyfrannu at yr hyn sydd ei angen ar drigolion ar hyd a lled Cymru. Yr ydym wedi cyfeirio yn aml at gamsyniad polisi y Llywodraeth Geidwadol yn Llundain o ddiogelu cyllideb yr NHS yn Lloegr ar draul cyllidebau awdurdodau lleol, yn cynnwys gofal cymdeithasol. Nid wyf am dreulio llawer o amser ar hynny. Rydw i yn meddwl, serch hynny, ei bod yn deg dweud bod gan y Ceidwadwyr Cymreig farn wahanol i'w cyd-Aelodau Ceidwadol yn San Steffan. Rydw i'n meddwl bod yr Aelod dros orllewin Caerfyrddin yn haeddu clod am hynny. Nid wyf yn meddwl y byddem yn gallu dweud yr un peth flwyddyn yn ôl. Mae Llywodraeth Cymru yn ein hatgoffa ni yn aml am y ffaith - ac y mae'n ffaith - nad yw'r gwariant ar ofal cymdeithasol yma wedi cael ei dorri fel y mae o yn Lloegr. Mae o'n wir: o'i gymharu â'r flwyddyn ariannol 2011-12, mae'r gwariant ar wasanaethau gofal cymdeithasol i oedolion rhyw £100 miliwn yn fwy mewn termau arian parod yn y flwyddyn ariannol ddiweddaraf, ac mae hyn hefyd yn trosi i gynnydd termau real. Felly, mi ddylem ni fod yn gweld gwelliannau. Rydw i am ichi gadw hynny mewn cof yn ystod y ddadl yma. Ond mae gen i fwy o ddiddordeb - fel y mae gan bob un ohonom ni, rwy'n gobeithio - mewn allbynnau na mewn cyllidebau. Felly, rydw i wedi bod yn edrych ar y tueddiadau dros y cyfnod yma o amser er mwyn cael trosolwg o sut mae gofal cymdeithasol yn perfformio, a hynny tra'n cydnabod bod y pwysau yn cynyddu oherwydd poblogaeth sydd yn heneiddio. Mi oedd yna gynnydd yn nifer yr oriau o ofal cartref hyd at y flwyddyn 2014-15, ond mae yna ostyngiad wedi bod yn y flwyddyn ddiwethaf. Mae hynny yn rhywbeth y dylem ni fod yn bryderus yn ei gylch, ac yn sicr yn cadw llygad arno o ran y patrwm. Mae hefyd yn werth nodi bod yr oriau sy'n cael eu darparu o ofal yn uniongyrchol gan awdurdodau lleol wedi gostwng, tra bod yr oriau o ofal sy'n cael eu darparu gan gontractwyr annibynnol ar ran awdurdodau lleol wedi codi. Mae yna gwmnïau rhagorol, wrth gwrs, yn darparu gofal, ond mae angen bod yn ofalus i warchod staff a defnyddwyr gwasanaeth mewn hinsawdd lle mae contractau sero awr a chyflogau isel yn gyffredin. Mi symudaf i at ddarparu addasiadau a chyfarpar yn y cartref. Yno rydym ni'n gweld gostyngiad o 21 y cant mewn addasiadau cartref a gostyngiad o 15 y cant mewn offer. Beth ddywedodd y Gweinidog mewn ateb i gwestiwn gen i wythnos diwethaf oedd bod angen cofio bod anghenion pawb yn wahanol ac na ddylem ni fod yn neidio i gasgliadau. Ond, mae gweld gostyngiad o 21 y cant ar adeg pan fo'r boblogaeth yn heneiddio a'r galwadau ar y gwasanaeth yn cynyddu yn creu rhywfaint o syndod i fi, o leiaf. Mi wnaf i droi at oedi wrth drosglwyddo gofal, sy'n fesur pwysig iawn, wrth gwrs, o'r ffordd y mae'r NHS a gofal cymdeithasol yn gweithio efo'i gilydd. Mae'r Llywodraeth wedi tynnu sylw at y perfformiad yma fel enghraifft o lwyddiant, ac yn wir, os ydym ni'n edrych ar y niferoedd blynyddol o achosion o oedi wrth drosglwyddo gofal am resymau gofal cymdeithasol, mae yna gyflawniad gwych wedi bod. Mae'n rhaid dweud, yn y cyfnod yna rhwng 2000 a 2013 pan welsom ni ostyngiad o ryw 5,000 o achosion mewn blwyddyn i lawr i 1,200 y flwyddyn, nid oes yna ddim cwestiwn bod hynny yn welliant sylweddol, ond ers 2013, wedyn, mae'r ffigurau wedi bod yn cropian i fyny yn araf. Y llynedd mi oedd yna 1,343 o achosion o oedi wrth drosglwyddo gofal am resymau gofal cymdeithasol. Felly, mi fuaswn i'n rhybuddio'r Llywodraeth - ac rydw i'n gobeithio na fyddan nhw ddim - i beidio â llaesu dwylo. Mae pethau ar hyn o bryd yn symud i'r cyfeiriad anghywir a mwy na 100 o achosion o oedi bob mis am resymau gofal cymdeithasol yn dal i fod. Mae hyn yn broblem i'r NHS, wrth gwrs, ond mae o yn rhywbeth sy'n achosi problemau a loes meddwl, yn sicr, i gleifion sy'n canfod eu hunain wedi'u dal gan y mathau yma o oedi.