English: Good evening, Minister. Firstly, I'd like to make clear my concerns at the high COVID rates here in Wales, and I totally agree that COVID has not gone away. We have all been willing to accept during the course of the pandemic what would in normal times be unpalatable, restrictive and illiberal measures, such as lockdown, mandatory face masks and so on, but these are measures that have been proven to work and have saved lives. You will not be surprised to hear that I continue to object to the use of vaccine passports for the following five reasons, and I'll briefly outline them. First and foremost, it's about the lack of evidence here in Wales. I have been presented, and still have been presented, with no evidence that vaccine passports work to reduce transmission or to improve the uptake of the vaccine. Whilst the public health challenge remains clear, the Welsh Government have failed to produce the evidence to prove that they are working. The Minister must have access to the test, trace and protect data since the introduction of COVID passports on 11 October, and I have written to the Minister to request this information and have yet to receive a response. I am open to hearing that evidence, as I can hear others are as well, when the Minister can provide that. I'd like to challenge Plaid Cymru on this issue too. Just over a month ago, as we've heard, Plaid Cymru voted - like me - against domestic vaccine passports, because as Rhun ap Iorwerth said in the Chamber, the evidence was not forthcoming. I am still unclear what evidence Plaid Cymru have from Wales that COVID passes are lowering transmission and that they encourage the take-up of vaccines. And as for my colleagues in the Conservative Party, it seems that their opposition to vaccine passports is rooted far more in opportunism than principle, given that Boris Johnson himself toyed with this very idea. The second reason I will not be supporting this are the people who will be definitely affected negatively: those who are working in the arts sector. Their predominant concern is that costs will increase due to the extra layer of door staff needed to check COVID passports upon arrival, but with little to no financial help being available. I was contacted by a Plaid Cymru community councillor in the region of Mid and West Wales, whose local community-run cinema is likely to be forced to close due to the disproportionate pressure being put on volunteers who run the cinema to police COVID passports. My third objection to vaccine passports is the matter of principle. Quite simply, I don't think that people should have to provide medical data to a complete stranger who is not their clinician. The fourth reason is that there is no end to this, no deadline. The Welsh Government are leaving open the possibility of extending vaccine passports to even more hospitality settings. So, it does beg the question: when will it end? Are the Welsh Government considering widening the scope of vaccine passports to include cafes and restaurants? Are there other venues and sectors that we will be considering in four weeks' time? Lastly - you'll be glad to hear - it is my view that these measures demonstrate poor law making on the part of the Welsh Government. There is no sunset clause. I am aware that the vote for the extension will be successful today, unlike the previous vote being passed by accident, by just one vote. Therefore, please could the Welsh Government abide by their mantra, which is about evidence-informed decisions? And could they also outline how they might be able to support the affected businesses and venues financially, so that they are able to stay open? Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Noswaith dda, Gweinidog. Yn gyntaf, hoffwn i egluro fy mhryderon ynghylch y cyfraddau COVID uchel yma yng Nghymru, ac rwy'n cytuno'n llwyr nad yw COVID wedi diflannu. Rydym ni i gyd wedi bod yn barod i dderbyn yn ystod y pandemig beth fyddai ar adegau arferol yn fesurau annymunol, cyfyngol ac afresymegol, megis y cyfyngiadau symud, masgiau wyneb gorfodol ac yn y blaen, ond mae'r rhain yn fesurau sydd wedi eu profi i fod yn gweithio ac sydd wedi achub bywydau. Ni fyddwch chi'n synnu clywed fy mod i'n parhau i wrthwynebu defnyddio pasbortau brechlyn am y pum rheswm canlynol, a byddaf i'n eu hamlinellu'n fyr. Yn gyntaf ac yn bennaf, mae'n ymwneud â'r diffyg tystiolaeth yma yng Nghymru. Rwyf i wedi cael cyflwyniadau, ac rwyf i wedi cael cyflwyniadau o hyd, heb unrhyw dystiolaeth bod pasbortau brechlyn yn gweithio i leihau'r trosglwyddiad neu i wella'r nifer sy'n manteisio ar y brechlyn. Er bod yr her iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn glir, mae Llywodraeth Cymru wedi methu â chynhyrchu'r dystiolaeth i brofi eu bod yn gweithio. Mae'n rhaid bod y Gweinidog yn gallu gweld y data profi, olrhain a diogelu ers cyflwyno pasbortau COVID ar 11 Hydref, ac rwyf i wedi ysgrifennu at y Gweinidog i ofyn am yr wybodaeth hon ac nid wyf i wedi cael ymateb eto. Rwy'n agored i glywed y dystiolaeth honno, ac rwy'n clywed bod eraill yn barod hefyd, pan all y Gweinidog ddarparu hynny. Hoffwn i herio Plaid Cymru ar y mater hwn hefyd. Ychydig dros fis yn ôl, fel yr ydym ni wedi ei glywed, pleidleisiodd Plaid Cymru - fel fi - yn erbyn pasbortau brechlyn domestig, oherwydd fel y dywedodd Rhun ap Iorwerth yn y Siambr, nid oedd y dystiolaeth ar gael. Nid wyf i'n glir o hyd ba dystiolaeth sydd gan Blaid Cymru o Gymru bod pasys COVID yn gostwng cyfraddau trosglwyddo a'u bod yn annog pobl i fanteisio ar y brechlynnau. Ac o ran fy nghyd-Aelodau yn y Blaid Geidwadol, mae'n ymddangos bod eu gwrthwynebiad i basbortau brechlyn wedi ei wreiddio'n llawer mwy mewn achub y cyfle nag egwyddor, o gofio bod Boris Johnson ei hun wedi ystyried yr union syniad hwn. Yr ail reswm na fyddaf yn cefnogi hyn yw'r bobl a fydd yn sicr yn teimlo effaith negyddol: y rhai sy'n gweithio yn y sector celfyddydau. Eu prif bryder yw y bydd costau'n cynyddu oherwydd yr haen ychwanegol o staff drws sydd eu hangen i wirio pasbortau COVID wrth gyrraedd, ond heb fawr ddim cymorth ariannol ar gael. Cysylltodd cynghorydd cymuned Plaid Cymru â mi yn rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru, y mae ei sinema leol sy'n cael ei rhedeg gan y gymuned yn debygol o orfod cau oherwydd y pwysau anghymesur sy'n cael ei roi ar wirfoddolwyr sy'n rhedeg y sinema i blismona'r pasbortau COVID. Mae fy nhrydydd gwrthwynebiad i basbortau brechlyn yn fater o egwyddor. Yn syml iawn, nid wyf i'n credu y dylai pobl orfod darparu data meddygol i ddieithryn llwyr nad yw'n glinigwr iddyn nhw. Y pedwerydd rheswm yw nad oes terfyn ar hyn, dim dyddiad cau. Mae Llywodraeth Cymru yn gadael ar agor y posibilrwydd o ymestyn pasbortau brechlyn i hyd yn oed mwy o leoliadau lletygarwch. Felly, mae'n codi'r cwestiwn: pryd y bydd yn dod i ben? A yw Llywodraeth Cymru yn ystyried ehangu cwmpas pasbortau brechlyn i gynnwys caffis a bwytai? A oes lleoliadau a sectorau eraill y byddwn yn eu hystyried ymhen pedair wythnos? Yn olaf - byddwch chi'n falch o glywed - fy marn i yw bod y mesurau hyn yn dangos deddfu gwael ar ran Llywodraeth Cymru. Nid oes cymal machlud. Rwy'n ymwybodol y bydd y bleidlais ar gyfer yr estyniad yn llwyddiannus heddiw, yn wahanol i'r bleidlais flaenorol a gafodd ei phasio drwy ddamwain, o un bleidlais yn unig. Felly, a wnaiff Llywodraeth Cymru gadw at eu mantra, sy'n ymwneud â phenderfyniadau sy'n seiliedig ar dystiolaeth? Ac a wnaiff hefyd amlinellu sut y gall roi cymorth ariannol i'r busnesau a'r lleoliadau yr effeithir arnyn nhw, fel y gallan nhw aros ar agor? Diolch yn fawr iawn.