English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and I do move amendment 3 in the name of Darren Millar. And can I thank Plaid Cymru, and Llyr Gruffydd in particular, for tabling today's motion? I think it is a very important debate, and we've heard, in fairness, two very passionate contributions. And it's hardly surprising, given the challenges that we now know we face from indisputable scientific evidence. The UK Committee on Climate Change has observed that progress remains a long way short of the Welsh Government's existing targets to reduce emission levels to 40 per cent below their 1990 level by 2020. And, there are reasons for this; it's not something we can just beat the Government with, and Wales has a heavy burden from its former industrial past, and we still have a very high share of the heavy industry that remains in the United Kingdom. But this isn't a get-out-of-jail card or free pass either. So, I think we need to ensure that this debate brings a bit of energy, if I can use that word, and doesn't just become lacklustre, but we come and present our own alternatives where we think the Government is falling short, and that's what I intend to do this afternoon. There is much in the Plaid motion that I could agree with. Points 1 to 4 cause me no difficulty, but I don't agree with everything that's in point 5. I'm sure this doesn't surprise you, hence our amendment. If I can just look at some specifics, on the M4, I think we do need to wait for the inquiry report on what route should be chosen, if we do want a massive road scheme there. And, this is quite rightly a contestable area, and we should have a very thorough debate on this. But it might be justified, and we certainly need to hold an open mind on it. In terms of nuclear, this is obviously Neil's amendment rather than Plaid's motion. We don't believe you can just say nuclear is not part of the mix. We think it is, because it's needed particularly in its back-up role for sustainable renewable sources to be there, because they do fluctuate and we need that sort of constant back-up for 20 per cent or so, in the foreseeable future, anyway, until we get a better means of delivering that. So, for that reason, we do not support your amendment. Then, on fracking, we acknowledge that there are justified scientific and technical concerns that clearly would need to be addressed before any scheme could go ahead. I have to say there is some danger of us being deflected from the drive to renewables by seeing cleaner fossil fuels. That again has to be faced - it's a real challenge - but I wouldn't remove it entirely from the mix. Some of you may have attended Swansea University's meeting, held here in the Senedd last month, which did look at waterless fracking and its benefits, and, indeed, I think Helen Mary Jones sponsored that event, though more in a previous role, if I can be discreet in describing it as such. So, let's just not say absolutely 'no'. Let's act on the evidence. That's what we're urging people to do, surely, in terms of climate change. So, we would argue for a broad range of measures to rapidly reduce our carbon footprint, and some of the things we've emphasised we've packaged in our strategy for urban renewal, 'Liveable Cities', and, indeed, that constitutes the bulk of our amendment 3, because we do believe we need to make very rapid progress. We've heard that we've had global warming so far of one degree, and that if we do nothing we're going to have warming of over three degrees. As Martin Wolf says in today's Financial Times - and it is something when some of the best journalism is from the leading business paper - he just says: what will our descendants think? Well, they're likely to think along the lines of what we think about our ancestors who calmly sat back and did nothing about slavery. It will be seen in that sort of moral dimension, so we really have to get a move on and act quickly. One of the things that we would like to see is Cardiff becoming the first city in the UK to be carbon neutral. A variety of European cities are pushing for this, and some hope to achieve it as early as 2025. So that's one specific. We would increase -
Welsh: Diolch i chi, Ddirprwy Lywydd, ac rwy'n cynnig gwelliant 3 yn enw Darren Millar. Ac a gaf fi ddiolch i Blaid Cymru, a Llyr Gruffydd yn benodol, am gyflwyno'r cynnig heddiw? Credaf ei bod yn ddadl bwysig iawn, ac rydym wedi clywed dau gyfraniad angerddol iawn a bod yn deg. Ac nid yw'n syndod, o ystyried yr heriau y gwyddom ein bod yn eu hwynebu o ran tystiolaeth wyddonol ddiamheuol. Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi gweld bod y cynnydd yn parhau i fod ymhell o dargedau presennol Llywodraeth Cymru i leihau lefelau allyriadau i 40 y cant islaw eu lefel yn 1990 erbyn 2020. Ac mae rhesymau am hyn; nid yw'n rhywbeth y gallwn ymroi'n unig i golbio'r Llywodraeth yn ei gylch, ac mae baich trwm ar Gymru o'i gorffennol diwydiannol blaenorol, ac mae gennym gyfran uchel iawn o'r diwydiant trwm sy'n weddill yn y Deyrnas Unedig. Ond nid yw hynny'n esgus dros beidio â gweithredu ychwaith. Felly, credaf fod angen inni sicrhau bod y ddadl hon yn creu rhywfaint o egni, os caf ddefnyddio'r gair hwnnw, ac nad yw'n ddifflach, ond ein bod yn cyflwyno ein hatebion amgen ein hunain lle credwn fod y Llywodraeth yn ddiffygiol, a dyna rwy'n bwriadu ei wneud y prynhawn yma. Mae llawer yng nghynnig Plaid Cymru y gallwn gytuno ag ef. Nid yw pwyntiau 1 i 4 yn peri unrhyw anhawster imi, ond nid wyf yn cytuno â phopeth ym mhwynt 5. Rwy'n siŵr nad yw hynny'n syndod i chi, a dyna'r rheswm dros ein gwelliant. Os caf edrych ar rai manylion, o ran yr M4, credaf fod angen inni ddisgwyl am adroddiad yr ymchwiliad ar ba lwybr y dylid ei ddewis, os ydym eisiau cynllun ffordd enfawr yno. Ac mae hwn yn gwbl briodol yn faes dadleuol, a dylem gael dadl drylwyr iawn arno. Ond efallai y gellid ei gyfiawnhau, ac yn sicr mae angen inni gadw meddwl agored ar y mater. O ran ynni niwclear, gwelliant Neil yn hytrach na chynnig Plaid Cymru yw hwn yn amlwg. Ni chredwn y gallwch ddweud yn syml nad yw niwclear yn rhan o'r gymysgedd. Credwn ei fod, oherwydd mae ei angen yn enwedig yn ei rôl wrth gefn i ffynonellau adnewyddadwy cynaliadwy allu bod yno, oherwydd maent yn amrywio ac mae arnom angen darpariaeth wrth gefn gyson o'r fath ar gyfer tua 20 y cant, yn y dyfodol y gellir ei ragweld beth bynnag, hyd nes y cawn well ffordd o'i ddarparu. Felly, am y rheswm hwnnw, nid ydym yn cefnogi eich gwelliant. Yna, ar ffracio, rydym yn cydnabod bod yna bryderon gwyddonol a thechnegol y gellir eu cyfiawnhau ac y byddai'n amlwg angen rhoi sylw iddynt cyn y gallai unrhyw gynllun fynd rhagddo. Rhaid imi ddweud fod yna beth perygl y cawn ein perswadio i roi'r gorau i'r ymgyrch dros ynni adnewyddadwy wrth weld tanwyddau ffosil glanach. Mae'n rhaid wynebu hynny eto - mae'n her go iawn - ond ni fuaswn yn ei ddileu'n gyfan gwbl o'r cymysgedd. Efallai y bydd rhai ohonoch wedi mynychu cyfarfod Prifysgol Abertawe, a gynhaliwyd yma yn y Senedd fis diwethaf, a edrychai ar ffracio di-ddŵr a'i fanteision, ac yn wir, credaf fod Helen Mary Jones wedi noddi'r digwyddiad hwnnw, er yn fwy mewn rôl flaenorol, os gallaf fod yn gynnil yn ei disgrifio felly. Felly, gadewch i ni beidio â dweud 'na' ar ei ben. Gadewch inni weithredu ar sail y dystiolaeth. Dyna rydym yn annog pobl i'w wneud, does bosib, mewn perthynas â newid hinsawdd. Felly, byddem yn dadlau o blaid amrywiaeth eang o fesurau i leihau ein hôl troed carbon yn gyflym, ac rydym wedi pecynnu rhai o'r pethau rydym wedi'u pwysleisio yn ein strategaeth ar gyfer adfywio trefol, 'Dinasoedd Byw', ac yn wir, dyna yw swmp a sylwedd ein gwelliant 3, oherwydd credwn fod angen inni wneud cynnydd cyflym iawn. Clywsom ein bod wedi cael cynhesu byd-eang o un radd eisoes, ac os na wnawn ddim byddwn yn gweld cynhesu o dros dair gradd. Fel y dywed Martin Wolf yn y Financial Times heddiw - ac mae'n rhywbeth pan ddaw peth o'r newyddiaduraeth orau o'r prif bapur busnes - mae'n dweud: beth fydd ein disgynyddion yn ei feddwl? Wel, maent yn debygol o feddwl rhywbeth yn debyg i'r hyn y meddyliwn ni am ein cyndeidiau a eisteddai'n ôl yn ddigyffro a gwneud dim byd ynglŷn â chaethwasiaeth. Bydd yn cael ei weld mewn dimensiwn moesol o'r fath, felly rhaid inni fynd ati a gweithredu'n gyflym. Un o'r pethau yr hoffem ei weld yw Caerdydd yn dod yn ddinas gyntaf y DU i fod yn niwtral o ran carbon. Mae amryw o ddinasoedd Ewropeaidd yn anelu tuag at y nod hwn, a rhai ohonynt yn gobeithio'i gyflawni mor fuan â 2025. Felly, dyna un peth penodol. Byddem yn cynyddu'r -