English: I'd like to start with the amendment. I'll take the second one first. It's remarkable how anyone could read this report and think that UK-wide solutions are going to address the specific Welsh issues in this report. It's the sort of amendment that looks like it's been tabled by somebody who didn't bother even reading the report, and I'll say no more on that. The first amendment adds nothing to the motion. There is, of course, a UK agenda on prison reform, but it's an agenda of underfunding, overcrowding and warehousing that isn't worth even noting outside the context of arguing for Wales to do things differently. I welcome this timely report from the Wales Governance Centre. It's hard to believe that we're still having this debate as to whether Wales should have control over its own criminal justice system. Not only that, but the Westminster establishment continues to believe that giant prisons are good for prisoners as well as for economic development when neither is true. There are obvious conclusions that can be drawn from this report. Having no control over criminal justice has led to the situation where Westminster sees Wales becoming a net importer of prisoners. At the same time, we lack the facilities to ensure that Welsh prisoners can serve their sentences closer to home and be properly rehabilitated. Having no control has also meant Westminster not recognising Welsh needs. All the data gathered for this report had to be obtained through freedom of information requests. Doesn't that say it all? Welsh language needs, which are clearly crucial to rehabilitation, are often not even recognised, let alone catered for when those responsible for collecting the data don't know or care how many prisoners are Welsh speakers. Westminster has had 11 years since the Welsh Affairs Committee asked the Ministry of Justice to collect and publish this information, and still nothing. I wonder why. The current prison set-up is discriminatory against Welsh women, and I've made this point on numerous occasions. Women are sent further away. They will be separated from their children for longer. They will be more likely to reoffend and they will fail to receive the support that they need when returning home. This report has also shown that 75 per cent of women who obtain custodial sentences in Wales receive a sentence of less than six months for a non-violent offence. This demonstrates that the majority of women are not dangerous people, yet we're imposing more severe punishment on women offenders and placing them into a faraway environment that makes rehabilitation much more challenging. We can also see that prisoners who stay in Wales and are closer to family - again, crucial to preventing reoffending - face an environment that sees record numbers of self-harm and assault. This is despite not one of the prisons concerned being a category A prison, where we would expect to see the more dangerous and violent prisoners housed. This tells me that we've got too many people in prison with serious mental health problems. Should they all be in prison? I doubt it very much. Is this related to the question of quality of prison management? Well, having set out a total of 212 recommendations within its previous inspections in Wales, HMIP's most recent findings reported that only 77 had been fully achieved. Why would management bother implementing these recommendations anyway? It's not as if anyone from the MOJ is actually bothering to check. No-one is watching. I presume that the reason that Westminster has resisted the devolution of the criminal justice system for so long is because they genuinely believe that they can do a better job, or maybe they're afraid that Wales would do something different and focus on rehabilitation and the reduction of reoffending rates, which is what I think the majority of us in this Chamber and in our country would want to see. But it's no good just blaming Westminster when we still have a First Minister who has been ambiguous at best about taking responsibility for the criminal justice system and whose Government's initial reaction to the Port Talbot prison was to negotiate the price for the land required with the MOJ. And I'd like to pay tribute to all those campaigners for their victory on that front. It remains the case that we have a Government whose instinct is against taking responsibility. As a former probation officer, I know that the first stage in anybody's rehabilitation is that you have to take responsibility for yourself. The Welsh Government needs to begin its own rehabilitation and seek and take the responsibility so that we can correct the injustices that are highlighted in this report.
Welsh: Hoffwn ddechrau gyda'r gwelliant. Fe gymeraf i'r ail un yn gyntaf. Mae'n rhyfeddol sut y gallai unrhyw un ddarllen yr adroddiad hwn a meddwl bod atebion ledled y DU yn mynd i fynd i'r afael â materion penodol Cymru yn yr adroddiad hwn. Y mae y math o welliant sy'n edrych fel ei fod wedi'i gyflwyno gan rywun sydd heb drafferthu hyd yn oed i ddarllen yr adroddiad, ac ni ddywedaf ddim mwy am hynny. Nid yw'r gwelliant cyntaf yn ychwanegu dim at y cynnig. Wrth gwrs, ceir agenda DU ar ddiwygio carchardai, ond mae'n agenda o danariannu, gorlenwi a storio mewn warws nad yw'n werth ei nodi hyd yn oed y tu allan i'r cyd-destun dadlau dros Gymru i wneud pethau'n wahanol. Rwy'n croesawu'r adroddiad amserol hwn gan Ganolfan Llywodraethiant Cymru. Mae'n anodd credu ein bod ni'n dal yn cael y ddadl hon ynghylch a ddylai Cymru gael rheolaeth dros ei system cyfiawnder troseddol ei hun. Nid yn unig hynny, ond y mae sefydliad San Steffan yn parhau i gredu bod carchardai enfawr yn dda ar gyfer carcharorion yn ogystal ag ar gyfer datblygu economaidd pan nad yw'r naill na'r llall yn wir. Ceir casgliadau amlwg y gellir eu tynnu o'r adroddiad hwn. Mae peidio â chael unrhyw reolaeth dros gyfiawnder troseddol wedi arwain at sefyllfa lle mae San Steffan yn gweld Cymru yn fewnforiwr net o garcharorion. Ar yr un pryd, nid oes gennym y cyfleusterau i sicrhau y gall carcharorion o Gymru dreulio'u tymor yn y carchar yn agosach at adref a chael eu hadsefydlu' n briodol. Mae peidio â chael unrhyw reolaeth hefyd yn golygu nad yw San Steffan yn cydnabod anghenion Cymru. Roedd yn rhaid cael gafael ar yr holl ddata a gasglwyd ar gyfer yr adroddiad drwy geisiadau rhyddid gwybodaeth. Onid yw hynny'n dweud y cyfan? Nid yw anghenion iaith Gymraeg, sydd yn amlwg yn hanfodol i adsefydlu, yn cael eu cydnabod yn aml, heb sôn am ddarparu ar eu cyfer pan nad yw'r rhai sy'n gyfrifol am gasglu'r data yn gwybod neu'n malio faint o garcharorion sy'n siaradwyr Cymraeg. Mae San Steffan wedi cael 11 mlynedd ers i'r Pwyllgor Materion Cymreig ofyn i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder gasglu a chyhoeddi'r wybodaeth hon, a dim byd o hyd. Tybed pam. Mae sefydliad y carchardai presennol yn gwahaniaethu yn erbyn menywod Cymru, a dwi wedi gwneud y pwynt hwn droeon. Anfonir menywod ymhellach i ffwrdd. Byddant yn cael eu gwahanu oddi wrth eu plant am gyfnod hirach. Byddant yn fwy tebygol o aildroseddu a byddant yn methu cael y cymorth y mae arnynt ei angen pan fyddant yn dychwelyd adref. Mae'r adroddiad hwn hefyd yn dangos bod 75 y cant o fenywod sy'n cael dedfrydau o garchar yng Nghymru yn cael dedfryd o lai na chwe mis am drosedd di-drais. Mae hyn yn dangos nad yw'r rhan fwyaf o fenywod yn bobl beryglus, ac eto rydym ni'n gosod cosb fwy difrifol ar droseddwyr sy'n fenywod a'u gosod mewn amgylchedd yn bell i ffwrdd sy'n gwneud adsefydlu yn llawer mwy heriol. Gallwn hefyd weld bod y carcharorion sydd yn aros yng Nghymru ac yn agosach at deulu - unwaith eto, yn hollbwysig er mwyn atal aildroseddu - yn wynebu amgylchedd lle ceir y niferoedd uchaf erioed o achosion o hunan-niwed ac ymosod. Mae hyn er gwaetha'r ffaith nad yw un o'r carchardai dan sylw yn garchar categori A, lle y byddem yn disgwyl gweld y carcharorion mwy peryglus a threisgar yn cael eu cadw. Mae hyn yn dweud wrthyf bod gennym ormod o bobl yn y carchar sydd â phroblemau iechyd meddwl difrifol. A ddylai pob un fod yn y carchar? Rwy'n amau hynny'n fawr iawn. A yw hyn yn gysylltiedig â chwestiwn ansawdd rheoli carchar? Wel, ar ôl nodi cyfanswm o 212 o argymhellion o fewn ei harolygiadau blaenorol yng Nghymru, roedd canfyddiadau diweddaraf Arolygiaeth Carchardai ei Mawrhydi yn adrodd mai dim ond 77 sydd wedi'u cyflawni'n llawn. Pam y byddai rheolwyr yn trafferthu i weithredu'r argymhellion hyn beth bynnag? Nid yw fel pe bai unrhyw un o'r Weinyddiaeth Gyfiawnder yn trafferthu i gadw golwg. Nid oes neb yn gwylio. Tybiaf mai'r rheswm pam mae San Steffan wedi gwrthsefyll datganoli'r system cyfiawnder troseddol cyhyd yw oherwydd eu bod y wir yn credu y gallant wneud y gwaith yn well, neu efallai eu bod yn ofni y byddai Cymru yn gwneud rhywbeth gwahanol ac yn canolbwyntio ar adsefydlu a lleihau cyfraddau aildroseddu, sef yr hyn y credaf i y byddai'r rhan fwyaf ohonom yn y Siambr hon ac yn ein gwlad eisiau ei weld. Ond ofer yw dim ond beio San Steffan pan fod gennym Brif Weinidog sydd wedi bod yn amwys ar y gorau ynglŷn â chymryd cyfrifoldeb am y system cyfiawnder troseddol ac ymateb cychwynnol ei Lywodraeth i garchar Port Talbot oedd trafod y pris ar gyfer y tir sydd ei angen gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder. A hoffwn dalu teyrnged i'r holl ymgyrchwyr hynny am eu buddugoliaeth yn hynny o beth. Mae'n dal yn wir bod gennym Lywodraeth y mae ei greddf yn erbyn cymryd cyfrifoldeb. Fel cyn swyddog prawf, fe wn mai'r cam cyntaf wrth adsefydlu yw eich bod yn gorfod cymryd cyfrifoldeb drosoch eich hun. Mae angen i Lywodraeth Cymru ddechrau ei hadsefydlu ei hun a cheisio a chymryd y cyfrifoldeb fel y gellir cywiro'r anghyfiawnder a amlygir yn yr adroddiad hwn.