English: The report says that we need to do more to look after the roads we already have, and pay more attention to supporting the movement of freight. I've today published a written statement on a review of our approach to road maintenance, and we will also be publishing a freight plan later in the year. We need roads, but we need to remember that roads are not just for cars. The panel said we need to give greater priority to buses and active travel networks in road schemes. The report also says that, where there are road safety concerns, we should be looking first to reduce speeds in collision blackspots. And when we do take forward a new scheme, we should opt for the one with the lowest environmental impact. About a third of the carbon generated from a road scheme comes from the materials used in constructing, lighting and maintaining it over its whole lifecycle: steel, concrete, asphalt, water - everything that goes into a road scheme has a significant carbon footprint of its own. And we need to reduce this embodied carbon, through innovation, but also through making the most of what we have. The central argument presented by the roads review panel is that we can't build our way out of congestion. When looked at in isolation, there is often a case to be made for a by-pass or an extra lane, but, cumulatively, it exacerbates the problem. In the short term, creating new road space often speeds up a car journey and makes it more attractive than a public transport alternative. This encourages more people to drive. But over time, this generates more journeys, with people travelling longer distances. This then creates extra traffic and congestion. It also results in retail and residential developments popping up close to the new junctions, as we have seen right across Wales. And these are places, usually, that have few public transport or active travel options, and so people have little choice but to get to them by car, and this produces even more traffic. As people drive more, fewer people use public transport, which results in fewer services being viable, leaving people with even fewer alternatives. This disproportionately disadvantages women and people on low incomes, who we know from the data are the most dependent on public transport. For those who feel forced into running a car to access work, the costs can be punitive. Studies have shown that the poorest households can spend up to a quarter of their income on transport costs, putting them into transport poverty. Not only has our approach been running counter to our climate policy and our planning policy, but it has also been running counter to our social justice policies, and that has to change. Llywydd, our approach for the last 70 years is not working. As the review points out, the by-pass that was demanded to relieve congestion often ends up leading to extra traffic, which, in time, brings further demands for extra lanes, wider junctions and more roads. Round and round we go, emitting more and more carbon as we do it. This is an internationally recognised trend that academics call 'induced demand'. And the panel report says very clearly that schemes that create extra road capacity for cars should not be supported. Instead, they recommend greater attention should be given to schemes that focus on demand management, improvements in public transport, and active travel. This, they say, will help to reduce non-essential traffic and make capacity available for essential road users, including freight operators. We have accepted the report's case for change. We will not get to net zero unless we stop doing the same thing over and over. Where we can create an easier alternative to driving, let's do so. It's an approach that will bring multiple benefits, and it will help those who have no alternative to the car to go about their business. That's the best way to address congestion and costs for businesses in the short term. And in the longer term, economists have warned us that the knock-on consequences of rising temperatures will trigger annual falling rates of gross domestic product of between 5 per cent and 7 per cent, bringing profound harm to jobs and investment. So, there is no long-term conflict between the environment and the economy. Our policies will help both. We need both. The national transport delivery plan that we are publishing today lists the road schemes that we will continue to develop over the next five years. Where the roads review panel has recommended a scheme should not proceed, we will not be progressing with that scheme as planned. But where there is an agreed transport problem, we will work with the scheme sponsors to identify a solution that meets the new tests for investment. Our new roads policy makes clear that we will continue to invest in new and existing roads, but, to qualify for future funding, the focus should be on minimising carbon emissions, not increasing capacity, not increasing emissions through higher vehicle speeds, and not adversely affecting ecologically valuable sites. For those roads that are designed to link to sites of economic development, the report has made a series of suggestions, and I have asked Councillor Anthony Hunt, the leader of Torfaen council, and Councillor Llinos Medi, the leader of Ynys Môn council, to work with us to find a practical way of allowing for growth sites to go forward that is consistent with our planning and transport policies. Llywydd, let's remember what Julie James and I said when we took up our posts: in this decade, Wales has to make greater cuts in emissions than we have in the whole of the last three decades combined. Greater cuts in the next 10 years than we've managed in the whole of the last 30. That's what the science says we need to do. We know what's coming. Our task is to futureproof Wales. I would urge Members to read the roads review panel report in full. None of this is easy, but neither is the alternative. The UN general secretary has warned that, unless we act decisively now, we face a climate catastrophe. I say this with all sincerity to all Members: if we are to declare a climate and nature emergency, legislate to protect the well-being of future generations, which we've done, and put into law a requirement to reach net zero by 2050, we simply have to be prepared to follow through, and I'm very grateful to the roads review panel for helping us set out a way to do that. Diolch.
Welsh: Mae'r adroddiad yn mynegi bod angen i ni wneud mwy i ofalu am y ffyrdd sydd gennym ni eisoes, a rhoi mwy o sylw i gefnogi cludo nwyddau. Rwyf i wedi cyhoeddi datganiad ysgrifenedig heddiw ar adolygiad o'n dull ni o gynnal a chadw ffyrdd, ac fe fyddwn ni'n cyhoeddi cynllun cludo nwyddau yn ddiweddarach yn y flwyddyn hefyd. Mae angen ffyrdd arnom ni, ond mae angen i ni gofio nad ar gyfer ceir yn unig y mae ffyrdd. Dywedodd y panel fod angen i ni roi mwy o flaenoriaeth i fysiau a rhwydweithiau teithio llesol mewn cynlluniau ar gyfer ffyrdd. Mae'r adroddiad yn mynegi hefyd, lle ceir pryderon ynglŷn â diogelwch ar y ffyrdd, y dylem ni ystyried yn gyntaf leihau cyflymder mewn mannau lle ceir gwrthdrawiadau. A phan fyddwn ni'n bwrw ymlaen â chynllun newydd, fe ddylem ni ddewis yr un sydd â'r effaith amgylcheddol leiaf. Daw tua thraean o'r carbon a gynhyrchir o gynllun ffordd o'r deunyddiau a ddefnyddir wrth adeiladu, goleuo a'i chynnal drwy ei hoes gyfan: dur, concrit, asffalt, dŵr - mae gan bopeth sy'n mynd i gynllun ffordd ôl troed carbon sylweddol ei hun. Ac mae angen i ni leihau'r carbon hwn a gaiff ei ymgorffori, drwy arloesedd, ond drwy wneud y mwyaf o'r hyn sydd gennym ni hefyd. Y ddadl ganolog a gyflwynwyd gan y panel adolygu ffyrdd yw na allwn ni adeiladu ein ffordd allan o dagfeydd. Wrth edrych ar hyn ar ei ben ei hun, yn aml mae achos dros ffordd osgoi neu lôn ychwanegol, ond, yn gronnus, gwaethygu'r broblem a wna hynny. Yn y byrdymor, mae creu lle newydd ar gyfer ffordd yn aml yn cyflymu taith mewn car ac yn gwneud hynny'n fwy deniadol na dewis arall ar drafnidiaeth gyhoeddus. Mae hyn yn annog mwy o bobl i yrru. Ond gydag amser, mae hyn yn creu mwy o deithiau, gyda phobl yn teithio pellteroedd hirach. Mae hyn yn ei dro yn creu traffig a thagfeydd ychwanegol. Mae'n arwain hefyd at ddatblygiadau manwerthu a phreswyl yn ymddangos yn agos at y cyffyrdd newydd, fel yr ydym wedi'u gweld ledled Cymru. Ac mae'r rhain yn fannau sydd, fel arfer, yn brin o gysylltiadau trafnidiaeth gyhoeddus neu ddewisiadau o ran teithio llesol, ac felly nid oes gan bobl fawr o ddewis ond eu cyrraedd mewn car, ac mae hyn yn creu mwy o draffig eto, hyd yn oed. Wrth i bobl yrru mwy, mae llai o bobl yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, sy'n golygu bod llai o wasanaethau yn hyfyw, gan adael pobl â llai fyth o ddewisiadau amgen. Mae hyn yn anfanteisiol yn anghymesur i fenywod a phobl ar incwm isel, yr ydym ni'n gwybod o'r data sy'n fwyaf dibynnol ar drafnidiaeth gyhoeddus. I'r rhai sy'n teimlo eu bod nhw'n cael eu gorfodi i redeg car ar gyfer gallu gweithio, fe all y costau fod yn uchel iawn. Mae astudiaethau wedi dangos bod yr aelwydydd tlotaf yn gallu gwario hyd at chwarter eu hincwm ar gostau trafnidiaeth, gan eu rhoi mewn tlodi trafnidiaeth. Nid yn unig y mae ein dull gweithredu wedi bod yn mynd yn gwbl groes i'n polisi hinsawdd a'n polisi cynllunio, mae hefyd wedi bod yn mynd yn gwbl groes i'n polisïau cyfiawnder cymdeithasol, ac mae'n rhaid i hynny newid. Llywydd, nid yw ein hymagwedd ni am y 70 mlynedd diwethaf yn gweithio. Fel mae'r adolygiad yn nodi, mae'r ffordd osgoi a fynnwyd i leddfu tagfeydd yn aml yn arwain at draffig ychwanegol, sydd, ymhen amser, yn dod â galwadau pellach am lonydd ychwanegol, cyffyrdd ehangach a mwy o ffyrdd. Rownd a rownd yr awn ni, gan allyrru mwy a mwy o garbon wrth wneud hynny. Mae hon yn duedd a gydnabyddir yn rhyngwladol y mae academyddion yn ei galw yn 'ysgogi galw'. Ac mae adroddiad y panel yn dweud yn eglur iawn na ddylai cynlluniau sy'n creu mwy o le i geir ar ffyrdd gael eu cefnogi. Yn hytrach, maen nhw'n argymell y dylid rhoi mwy o sylw i gynlluniau sy'n canolbwyntio ar reoli galw, gwelliannau mewn trafnidiaeth gyhoeddus, a theithio llesol. Fe fydd hyn, medden nhw, yn helpu i leihau traffig nad yw'n hanfodol a sicrhau bod lle digonol ar gael i ddefnyddwyr ffyrdd hanfodol, gan gynnwys cludwyr nwyddau. Rydym ni wedi derbyn achos yr adroddiad dros newid. Ni fyddwn ni'n cyrraedd sero net oni bai ein bod ni'n rhoi'r gorau i wneud yr un peth dro ar ôl tro. Lle gallwn ni greu dewis arall sy'n rhwyddach na gyrru, gadewch i ni wneud hynny. Mae hwn yn ddull a fydd yn dod â llawer o fanteision, ac fe fydd yn helpu'r rhai sydd heb ddewis heblaw am gar i barhau â'u gweithgarwch. Dyna'r ffordd orau i fynd i'r afael â thagfeydd a chostau i fusnesau yn y byrdymor. Ac yn y tymor hirach, mae economegwyr wedi ein rhybuddio y bydd canlyniadau tymereddau cynyddol yn achosi gostyngiad mewn cyfraddau blynyddol o gynnyrch domestig gros o rhwng 5 y cant a 7 y cant, gan beri niwed mawr i swyddi a buddsoddiad. Felly, nid oes unrhyw wrthdaro rhwng yr amgylchedd a'r economi yn yr hirdymor. Bydd ein polisïau ni o gymorth gyda'r ddau. Mae angen y ddau arnom ni. Mae'r cynllun cyflawni cenedlaethol ar gyfer trafnidiaeth yr ydym ni'n ei gyhoeddi heddiw yn rhestru'r cynlluniau ffyrdd y byddwn ni'n parhau â'u datblygiad dros y pum mlynedd nesaf. Lle mae'r panel adolygu ffyrdd wedi argymell na ddylai cynllun fynd yn ei flaen, ni fyddwn ni'n bwrw ymlaen â'r cynllun hwnnw fel y cynlluniwyd. Ond lle mae cytundeb ynglŷn â phroblem drafnidiaeth, fe fyddwn ni'n gweithio gyda noddwyr y cynllun i nodi ateb sy'n bodloni'r profion newydd ar gyfer buddsoddiad. Mae ein polisi ffyrdd newydd yn ei gwneud yn eglur y byddwn ni'n parhau i fuddsoddi mewn ffyrdd newydd a ffyrdd sy'n bodoli eisoes, ond, i fod yn gymwys i dderbyn cyllid yn y dyfodol, fe ddylid canolbwyntio ar leihau allyriadau carbon, nid creu mwy o gapasiti, peidio â chynyddu allyriadau drwy gynyddu cyflymder cerbydau, a pheidio â dinistrio safleoedd sy'n werthfawr yn ecolegol. Ar gyfer y ffyrdd hynny sydd wedi eu cynllunio i gysylltu â safleoedd o ddatblygiad economaidd, mae'r adroddiad wedi gwneud cyfres o awgrymiadau, ac rwyf i wedi gofyn i'r Cynghorydd Anthony Hunt, arweinydd cyngor Torfaen, a'r Cynghorydd Llinos Medi, arweinydd cyngor Ynys Môn, weithio gyda ni er mwyn dod o hyd i ddull ymarferol o ganiatáu i safleoedd twf gael eu hyrwyddo sy'n unol â'n polisïau cynllunio a thrafnidiaeth. Llywydd, gadewch i ni gofio'r hyn a ddywedodd Julie James ac y dywedais i wrth ddechrau yn ein swyddi: yn y degawd hwn, mae'n rhaid i Gymru wneud mwy o doriadau mewn allyriadau nag a wnaethom ni yn y tri degawd diwethaf i gyd gyda'i gilydd. Mwy o doriadau yn y 10 mlynedd nesaf nag a lwyddom yn ystod y 30 diwethaf i gyd. Dyna mae'r wyddoniaeth yn dweud bod angen i ni ei wneud. Fe wyddom ni beth sy'n dod. Ein gorchwyl ni yw paratoi Cymru ar gyfer y dyfodol. Rwy'n annog yr Aelodau i ddarllen adroddiad y panel adolygu ffyrdd yn llawn. Nid oes dim yn hawdd yn hyn, ond nid yw'r dewis arall yn hawdd chwaith. Mae ysgrifennydd cyffredinol y Cenhedloedd Unedig wedi rhybuddio, oni bai ein bod ni'n gweithredu yn bendant nawr, byddwn ni'n wynebu trychineb hinsawdd. Rwy'n dweud hyn gyda phob diffuantrwydd wrth yr holl Aelodau: os ydym ni am ddatgan argyfwng hinsawdd a natur, a deddfu i ddiogelu llesiant cenedlaethau'r dyfodol, fel gwnaethom ni, a'i gwneud hi'n ofyniad cyfreithiol i gyrraedd sero net erbyn 2050, mae'n rhaid i ni fod yn barod i weithredu ar hynny, ac rwy'n ddiolchgar iawn i'r panel adolygu ffyrdd am ein helpu ni i nodi ffordd o wneud hynny. Diolch.