English: I only want to make a brief few remarks in response to some of the speeches here this afternoon. I'd like to wholeheartedly endorse what John Griffiths said about the potential of the parkrun. I recently took part in the new Llanelli coast parkrun, which was a terrific experience. Every time I've taken part in the parkrun, as somebody who is not a natural runner, I'm always warmly enthused by the support of the volunteers who really encourage you along. For most of the people taking part in the parkrun, were it not for that activity, they'd be doing nothing at 9 o'clock on a Saturday morning. For the £6,000 of investment needed to get them up and running, I think they are a no-brainer from a public health investment point of view, and I'm pleased to see them flourishing across the country. I wanted to talk in particular about the element of the motion around the untapped potential of the active travel Act, which I think is perhaps a little harsh, given that the Act has only recently become enacted, but I think it's right to point out that we really can't just see this as a tick-box exercise and nor can we approach it in a half-cocked manner. This is a huge opportunity to try and get people who currently take little or no physical activity to take some. There's plentiful evidence to show that for those people who are physically inactive, the way to get them to take some physical activity is as part of their everyday routine, and simply expecting them to go to leisure centres or gyms is likely to be ineffective. So, this is a huge chance to reach a section of the population we most need to reach out to. I think we do suffer sometimes in this Chamber from what's known as 'cognitive dissonance' when we say one thing, but we do another. We talk, in public health terms, enthusiastically about the value of active travel and physical activity, and yet, when we talk about an economic strategy, for example, or we talk about transport matters, we put this to one side, and we seem to think that physical activity is the responsibility of the health profession. When we do other activities, we don't think about how those tasks can be used to deliver the rising levels of physical activity we need to see. So, for example, to return to a theme that I've talked about recently - the encouragement of free car parking in town centres. We should be encouraging town centres and towns that are cycle and walking friendly, and using scarce public investment to build in networks to encourage people to take those short everyday journeys. Some 20 per cent of car journeys are under a mile. A lot of those could be replaces by walking and cycling trips. In my town of Llanelli, for example, there was a proposal for an urban cycling network to connect people up with those everyday destinations they want to go to. But, unfortunately, the county council - pre-active travel days, but those schemes are now on the books - are focusing their investment on longer-distance routes and tourism routes, and not on those everyday routes. It's essential, instead of hardwiring in policies that are going to encourage sedentary lifestyles, such as free car parking, we really need to be seizing every opportunity to build in physical activity to all of our plans. I note recently that Cardiff council has published an ambitious cycling strategy for the city, which we really must get behind and enthusiastically endorse. I know they've been having difficulty within the city region, for example. The city deal, which is still littered with very orthodox and old-fashioned thinking, where local authorities up and down the Valleys see an opportunity for funding and dust off road schemes that they've had on the shelves for 30 and 40 years in some cases. Cardiff, to be fair to them, are showing real leadership in building on the gains we've seen in the last 10 years in the city of increased levels of cycling, and they've put together an ambitious plan. But I know they've had difficulty within the city region in getting support for that. I'm pleased, in the case of the Swansea bay city region, that Terry Matthews's vision hasn't been about roads and enterprise parks - it's been about digital connectivity. I think that's the thinking that we must embrace. The active travel Act, as has been mentioned, presents us with an enormous potential prize within our grasp. But it can't simply be seen as a duty that we have to discharge. It's something that we must embrace enthusiastically. We must push - all of us in our leadership roles within our communities - to get people to feed in the potential routes they'd like to see as part of the integrated network maps, to get those everyday journeys put into the plans so that they are the first to be delivered. It's a huge prize, and obesity will only be tackled by actions like these. So, we really need to abandon this cognitive dissonance, and scan every opportunity to build in increases in physical activity in all of our programmes. Diolch.
Welsh: Hoffwn wneud rhai sylwadau cryno mewn ymateb i rai o'r areithiau yma y prynhawn yma. Hoffwn gefnogi'r hyn a ddywedodd John Griffiths am botensial y parkrun yn frwd. Yn ddiweddar, cymerais ran yn y parkrun newydd ar arfordir Llanelli, a oedd yn brofiad gwych. Bob tro rwyf wedi cymryd rhan yn y parkrun, fel rhywun nad yw'n rhedwr naturiol, rwyf bob amser yn cael fy llenwi â brwdfrydedd gan gefnogaeth y gwirfoddolwyr sy'n eich annog i ddal ati. I'r rhan fwyaf o bobl sy'n cymryd rhan yn y parkrun, oni bai am y gweithgaredd hwnnw, ni fyddent yn gwneud dim am 9 o'r gloch ar fore Sadwrn. Am y £6,000 o fuddsoddiad sydd ei angen i'w gweithredu, rwy'n meddwl eu bod yn gwbl amlwg yn fuddsoddiad iechyd y cyhoedd gwerth chweil, ac rwy'n falch o'u gweld yn ffynnu ar draws y wlad. Roeddwn eisiau siarad yn benodol am yr elfen o'r cynnig sy'n ymwneud â photensial dihysbydd y Ddeddf teithio llesol, a chredaf ei bod ychydig yn llym o bosibl, o ystyried mai newydd gael ei rhoi mewn grym y mae'r Ddeddf, ond rwy'n credu ei bod yn gywir nodi na allwn weld hwn fel ymarfer ticio blychau'n unig ac ni allwn ei weithredu rywsut-rywsut. Dyma gyfle enfawr i geisio cael pobl nad ydynt yn gwneud fawr ddim gweithgarwch corfforol ar hyn o bryd i wneud hynny. Mae yna ddigon o dystiolaeth i ddangos mai'r ffordd i gael pobl sy'n segur yn gorfforol i wneud rhywfaint o weithgarwch corfforol yw ei wneud yn rhan o'u trefn bob dydd, ac mae disgwyl iddynt fynd i ganolfannau hamdden neu gampfeydd yn debygol o fod yn aneffeithiol. Felly, dyma gyfle enfawr i gyrraedd rhan o'r boblogaeth sydd fwyaf o angen i ni estyn allan ati. Rwy'n credu ein bod yn dioddef weithiau yn y Siambr hon o'r hyn a elwir yn 'anghysondeb gwybyddol' pan fyddwn yn dweud un peth, ond yn gwneud rhywbeth arall. O ran iechyd y cyhoedd, rydym yn siarad yn frwdfrydig am werth teithio llesol a gweithgarwch corfforol, ac eto, pan fyddwn yn sôn am strategaeth economaidd, er enghraifft, neu os ydym yn siarad am faterion trafnidiaeth, rydym yn rhoi hynny i'r naill ochr, ac rydym fel pe baem yn meddwl mai cyfrifoldeb y proffesiwn iechyd yw gweithgarwch corfforol. Pan fyddwn yn gwneud gweithgareddau eraill, nid ydym yn meddwl sut y gellir defnyddio'r tasgau hynny i gyflawni'r lefelau cynyddol o weithgarwch corfforol sydd angen i ni eu gweld. Felly, er enghraifft, i ddychwelyd at thema rwyf wedi siarad amdani'n ddiweddar - annog parcio am ddim yng nghanol trefi. Dylem fod yn annog canol trefi a threfi sy'n gwneud beicio a cherdded yn hawdd, a defnyddio buddsoddiad cyhoeddus prin i adeiladu rhwydweithiau i annog pobl i wneud y teithiau dyddiol byr hynny. Mae tua 20 y cant o deithiau car yn llai na milltir. Gellid cerdded a beicio yn lle defnyddio car ar lawer o'r teithiau hyn. Er enghraifft, yn fy nhref i, sef Llanelli, cafwyd argymhelliad ar gyfer rhwydwaith beicio trefol i gysylltu pobl â'r cyrchfannau pob dydd y byddant eisiau eu cyrraedd. Ond yn anffodus, mae'r cyngor sir - cyn dyddiau teithio llesol, ond mae'r cynlluniau hynny bellach ar y gweill - yn canolbwyntio eu buddsoddiad ar lwybrau pellter hwy a llwybrau twristiaeth, ac nid ar lwybrau bob dydd. Yn hytrach na sefydlu polisïau sy'n mynd i annog ffyrdd o fyw llonydd, megis meysydd parcio rhad ac am ddim, mae gwirioneddol angen i ni achub ar bob cyfle i gynnwys gweithgarwch corfforol ym mhob un o'n cynlluniau. Nodaf yn ddiweddar fod cyngor Caerdydd wedi cyhoeddi strategaeth feicio uchelgeisiol ar gyfer y ddinas, ac mae gwir angen i ni ei chefnogi a'i hyrwyddo. Gwn eu bod wedi bod yn cael trafferth o fewn y dinas-ranbarth, er enghraifft. Mae'r cytundeb dinas, sy'n dal yn frith o feddwl uniongred a hen-ffasiwn iawn, lle y mae awdurdodau lleol ar hyd a lled y Cymoedd yn gweld cyfle am gyllid ac yn chwythu'r llwch oddi ar gynlluniau ffyrdd sydd wedi bod ganddynt ar y silffoedd ers 30 a 40 mlynedd mewn rhai achosion. Mae Caerdydd, i fod yn deg â hwy, yn dangos gwir arweiniad yn adeiladu ar yr enillion a welsom yn y 10 mlynedd diwethaf yn y ddinas o ran lefelau uwch o feicio, ac maent wedi llunio cynllun uchelgeisiol. Ond rwy'n gwybod eu bod wedi cael anhawster yn y dinas-ranbarth i gael cymorth ar gyfer hynny. Rwy'n falch, yn achos dinas-ranbarth bae Abertawe, nad yw gweledigaeth Terry Matthews wedi ymwneud â ffyrdd a pharciau menter - mae wedi ymwneud â chysylltedd digidol. Rwy'n credu mai dyna'r meddylfryd sy'n rhaid i ni ei gofleidio. Mae'r Ddeddf teithio llesol, fel y crybwyllwyd, yn rhoi gwobr enfawr bosibl o fewn ein gafael. Ond ni ellir ei hystyried yn syml fel dyletswydd y mae'n rhaid i ni ei chyflawni. Mae'n rhywbeth y mae'n rhaid i ni ei gofleidio'n frwdfrydig. Mae'n rhaid i ni wthio - pob un ohonom yn ein rolau arweiniol yn ein cymunedau - i gael pobl i fwydo'r llwybrau posibl y byddent yn hoffi eu gweld i mewn yn rhan o'r mapiau rhwydwaith integredig, er mwyn cael y teithiau bob dydd hynny yn y cynlluniau fel mai dyna a gaiff ei ddarparu'n gyntaf. Mae'n wobr enfawr, a dim ond camau gweithredu o'r fath sy'n mynd i drechu gordewdra. Felly, mae gwir angen i ni roi'r gorau i'r anghysondeb gwybyddol, ac archwilio pob cyfle i gynnwys cynnydd mewn gweithgarwch corfforol yn ein holl raglenni. Diolch.