English: I am speaking today in support of saving Cowbridge old girls' school from demolition, and to speak on behalf of everyone who wants to see this building brought back to life. The issue is a complex one in that the school building is subject to an owner who wants to sell it and release its value, likely meaning its demolition, a local community that wants to keep it, and Cadw, who refuse to give it any protected status. As we have heard, the school was the first purpose-built secondary school for girls' education in England and Wales, and, as such, I believe it has significant historic relevance. It is also valued by the local community as a heritage building, with highly regarded architecture and local significance. And in this regard, I can clearly see why this petition's prompted such a large local response. The building is also home to the first ever laboratory facility in the UK for the teaching of practical science skills to girls. In my mind, this makes saving this building even more important, because it reflects a turning point in our country in recognising the equality, value and potential of women in science - principles that are now recognised internationally on 11 February. Sadly, the issue is complicated by the fact that Cadw refuse to give listed status, mainly because the original building has been altered, in their minds, extensively, and because several other better examples of secondary schools built in this period have already been listed. For all concerned, there needs to be a resolution, otherwise the building will fall into further disrepair, more funds will be used in maintaining the property and the building could possibly become structurally unsound, meaning that its current potential to be repurposed and brought back to life will be lost. We hear in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 the Welsh Government's desire for more cohesive communities and for them to have a greater say in what affects them. I believe here we have an example of how the system is letting this community down. If this Government wants greater community cohesion, it needs to encourage communities to have a greater say over the buildings and spaces they see as part of their community, and support them when they speak up to save their local heritage. There were over 5,500 signatures on the petition, which embodies the strength of local feeling over this building. The Minister has an opportunity to act decisively here and call in the application for a review, and, frankly, if they choose not to act to save this building, it shows more than anything the contempt that they have for the community in trying to stand up and save something that is clearly important to them. In my mind, the cause of this current situation falls squarely on the shoulders of Cadw. Cadw's lack of concern for the conservation of this building because it fails to tick enough boxes for them could ultimately see this former school destroyed and lost for future generations. Cadw should be more sympathetic to giving protected status to buildings that have local significance, and not just national significance, because it is distressing for communities to have architecture, buildings they value, buildings that they have grown up with and buildings that reflect their local history destroyed simply because it's the most profitable thing to do. Demolition of the Cowbridge old girls' school would, in my mind, be an outright failure of this nation to protect significant local heritage and, with this in mind, I hope Members today will join me in supporting this petition. Thank you.
Welsh: Rwy'n siarad heddiw i gefnogi achub yr hen ysgol i ferched y Bont-faen rhag cael ei dymchwel, ac i siarad ar ran pawb sydd am weld yr adeilad hwn yn cael ei adfer. Mae'r mater yn un cymhleth gan fod adeilad yr ysgol yn eiddo i berchennog sydd am ei werthu a rhyddhau ei werth, sy'n golygu ei ddymchwel mae'n debyg, cymuned leol sydd am ei gadw, a Cadw, sy'n gwrthod rhoi unrhyw statws gwarchodedig iddo. Fel y clywsom, yr ysgol oedd yr ysgol uwchradd gyntaf a adeiladwyd yn bwrpasol ar gyfer addysgu merched yng Nghymru a Lloegr, ac fel y cyfryw, credaf fod iddi gryn dipyn o berthnasedd hanesyddol. Hefyd, mae'r gymuned leol yn gweld ei gwerth fel adeilad treftadaeth, gyda phensaernïaeth sydd wedi ennyn llawer o barch ac arwyddocâd lleol. Ac yn hyn o beth, gallaf weld yn glir pam y mae'r ddeiseb wedi ysgogi ymateb mor fawr yn lleol. Mae'r adeilad hefyd yn gartref i'r cyfleuster labordy cyntaf erioed yn y DU ar gyfer addysgu sgiliau gwyddoniaeth ymarferol i ferched. Yn fy marn i, mae hyn yn gwneud achub yr adeilad hwn hyd yn oed yn bwysicach, oherwydd mae'n adlewyrchu trobwynt yn ein gwlad pan ddechreuwyd cydnabod cydraddoldeb, gwerth a photensial menywod mewn gwyddoniaeth - egwyddorion sydd bellach yn cael eu cydnabod yn rhyngwladol ar 11 Chwefror. Yn anffodus, cymhlethir y mater gan y ffaith bod Cadw yn gwrthod rhoi statws rhestredig, yn bennaf am fod yr adeilad gwreiddiol wedi'i newid, yn helaeth yn eu barn hwy, ac oherwydd bod sawl enghraifft arall well o ysgol uwchradd a adeiladwyd yn y cyfnod hwn eisoes wedi'u rhestru. I bawb sy'n gysylltiedig â'r mater, mae angen penderfyniad, neu fel arall bydd yr adeilad yn dadfeilio ymhellach, caiff mwy o arian ei ddefnyddio i gynnal yr eiddo a gallai'r adeiladwaith ddirywio nes ei fod yn anniogel, sy'n golygu y collir ei botensial presennol i gael ei addasu at ddibenion gwahanol a'i adfywio. Clywn yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 awydd Llywodraeth Cymru i weld cymunedau mwy cydlynol ac iddynt gael mwy o lais yn yr hyn sy'n effeithio arnynt. Credaf yma fod gennym enghraifft o sut y mae'r system yn gwneud cam â'r gymuned hon. Os yw'r Llywodraeth am gael mwy o gydlyniant cymunedol, mae angen iddi annog cymunedau i gael mwy o lais dros yr adeiladau a'r mannau y maent yn eu gweld fel rhan o'u cymuned, a'u cefnogi pan fyddant yn codi llais i achub eu treftadaeth leol. Roedd dros 5,500 o lofnodion ar y ddeiseb, sy'n cyfleu cryfder y teimlad lleol ynghylch yr adeilad hwn. Mae cyfle i'r Gweinidog weithredu'n bendant yma a galw'r cais am adolygiad i mewn, ac a dweud y gwir, os ydynt yn dewis peidio â gweithredu i achub yr adeilad hwn, mae'n dangos yn fwy na dim y dirmyg sydd ganddynt yn erbyn y gymuned sy'n ceisio gwneud safiad ac achub rhywbeth sy'n amlwg yn bwysig iddynt. Yn fy marn i, Cadw sydd ar fai yn llwyr am y sefyllfa bresennol. Yn y pen draw, gallai diffyg pryder Cadw ynghylch cadwraeth yr adeilad hwn am ei fod yn methu ticio digon o flychau arwain at ddinistrio'r hen ysgol hon a'i cholli i genedlaethau'r dyfodol. Dylai Cadw fod yn fwy cydymdeimladol i roi statws gwarchodedig i adeiladau sydd ag arwyddocâd lleol, ac nid arwyddocâd cenedlaethol yn unig, oherwydd mae'n peri gofid i gymunedau weld pensaernïaeth, adeiladau y maent yn eu hystyried yn werthfawr, adeiladau y maent wedi tyfu i fyny gyda hwy ac adeiladau sy'n adlewyrchu eu hanes lleol yn cael eu dinistrio'n unig am mai dyna'r peth mwyaf proffidiol i'w wneud. Yn fy marn i, byddai dymchwel yr hen ysgol i ferched y Bont-faen yn dangos methiant llwyr y wlad hon i ddiogelu treftadaeth leol arwyddocaol a chyda hyn mewn golwg, rwy'n gobeithio y bydd yr Aelodau heddiw yn ymuno â mi i gefnogi'r ddeiseb hon. Diolch.