English: Thank you, Minister, for your statement this afternoon and for welcoming the Finance Committee's report regarding the mutual investment model. I did listen to your opening comments, but I think even you would have to admit that what you called 'Westminster-imposed austerity' has certainly come to an end - well, certainly recently this year, when you look at the massive amounts of additional investment that have been coming from Westminster to the Welsh Government to deal with the COVID pandemic crisis. You mentioned the awarding of the contract to the Future Valleys consortium to complete sections 5 and 6 of the A465 dualling. We are well aware, all of us, of some of the long-standing issues that have plagued the current Clydach gorge section of that project, significantly over budget and over time. Can you give assurances that sections 5 and 6 will be better managed as this MIM scheme proceeds? Also, if you could say a little bit more about the community benefits, as I've been asked by constituents in the Gilwern area about those, and they're eager to know that those benefits do actually come on the ground, within good time and do deliver what is initially promised by contract. You mentioned decarbonisation in your contribution, and specifically the planting of 30,000 trees. This is great news, by the way - I'm all for the planting of trees, particularly with road projects - but what is the timescale for this planting, and can you give us an estimated carbon recovery from that tree planting? We often talk about the need to input carbon budgeting into the normal budget process, but we don't often then hear the figures about the carbon recovery that's anticipated. So, either if you can give us that today, or if your officers can work it out - I think many Members would agree that carbon sinks are the way ahead. So, we need to see some figures for that. You mentioned education and the tendering of projects using MIM contracts by WEPCo. This sounds a good opportunity for contractors. Will you be ensuring that there is an even playing field for contractors to bid? Often, in the past, this sounds great on the face of it, and we all see the importance of public sector procurement, but too often, in practice, contractors don't feel that they do have an even playing field to bid on, or the process could be better. It may be a commitment to minimum levels of supply chain engagement, which you talked about, but we want to aim higher than that, don't we? This isn't just about minimum standards, this is about reaching a higher level and, of course, having an ambition. Even if, at the start, that ambition seems too high, it's something that we should be aiming for. I'm pleased that the future generations Act is included in your statement. Too often, it's seen as an add-on, and something that isn't incorporated into all departments in early parts of the decision-making process. So, I'm pleased to see that there. How are you ensuring that the delivery of that Act is central to the MIM model? I know there were similarities with private finance initiatives, some bad, some good, but I know that MIM does have several advantages over that. But I think if we can incorporate the future generations legislation fully into the MIM process, then that's beneficial to the way we proceed. You've mentioned online resources. Now, in the past, I think that probably would have been less significant than it is now, but, clearly, at the moment online resources are all-important with the pandemic and lockdowns going on. So, could you tell us more about COVID-19 adaptations of the MIM process, certainly over the next couple of years? Thanks for the update on the Velindre cancer centre. Please keep us updated on that and when that independent advice will be received. You mentioned the Development Bank of Wales and Welsh Government determining that that would act as a public shareholder in MIM schemes. That sounds eminently sensible to me, but can you give us an assurance that due diligence will be carried and it will be integral to the use of the development bank? Finally, what safeguards can you give us that due diligence is being properly exercised across all of these potential MIM projects? Because we know what happened with the Heads of the Valleys scheme - a very ambitious scheme, something we all support, but at the end of the day, over time and over budget, and due diligence does seem to have failed there. So, what safeguards are you incorporating into the MIM system to make sure that doesn't happen on the next sections?
Welsh: Diolch, Gweinidog, am eich datganiad y prynhawn yma ac am groesawu adroddiad y Pwyllgor Cyllid ynglŷn â'r model buddsoddi cydfuddiannol. Gwrandewais ar eich sylwadau agoriadol, ond credaf y byddai'n rhaid i chi hyd yn oed gyfaddef bod yr hyn a alwyd gennych yn 'gyni a orfodwyd gan San Steffan' yn sicr wedi dod i ben - wel, yn sicr yn ddiweddar eleni, pan edrychwch chi ar y symiau enfawr o fuddsoddiad ychwanegol sydd wedi dod o San Steffan i Lywodraeth Cymru i ymdrin ag argyfwng pandemig COVID. Fe wnaethoch chi sôn am ddyfarnu'r contract i gonsortiwm Cymoedd y Dyfodol i gwblhau adrannau 5 a 6 o'r gwaith o ddeuoli'r A465. Rydym yn ymwybodol iawn, pob un ohonom ni, o rai o'r materion hirsefydlog sydd ar hyn o bryd wedi plagio rhan ceunant Clydach o'r prosiect hwnnw, mae wedi mynd dros y gyllideb yn sylweddol ac mae hefyd ar ei hôl hi. A allwch chi roi sicrwydd y bydd rhannau 5 a 6 yn cael eu rheoli'n well wrth i'r cynllun model buddsoddi cydfuddiannol hwn fynd rhagddo? Hefyd, a wnewch chi ddweud ychydig mwy am y manteision cymunedol, gan fod etholwyr yn ardal Gilwern wedi gofyn imi am y rheini, ac maen nhw'n awyddus i wybod bod y manteision hynny'n dod i lawr gwlad, mewn da bryd ac yn cyflawni'r hyn a addawyd i ddechrau drwy'r contract. Fe wnaethoch chi sôn am ddatgarboneiddio yn eich cyfraniad, ac yn benodol am blannu 30,000 o goed. Mae hyn yn newyddion gwych, gyda llaw - rwy'n hollol gefnogol i blannu coed, yn enwedig gyda phrosiectau ffyrdd - ond beth yw'r amserlen ar gyfer y plannu hwn, ac a allwch chi roi amcangyfrif ynghylch adferiad carbon i ni yn sgil y plannu coed hwnnw? Rydym yn sôn yn aml am yr angen i gynnwys cyllidebu carbon ym mhroses arferol y gyllideb, ond nid ydym ni yn aml yn clywed y ffigurau o ran yr adferiad carbon a ragwelir. Felly, os gallwch chi roi'r ffigurau hynny inni heddiw, neu os gall eich swyddogion eu cyfrifo - rwy'n credu y byddai llawer o Aelodau'n cytuno mai dalfeydd carbon yw'r ffordd ymlaen. Felly, mae angen inni weld rhai ffigurau ar gyfer hynny. Fe wnaethoch chi sôn am addysg a thendro prosiectau gan ddefnyddio contractau model buddsoddi cydfuddiannol gan WEPCo. Mae hyn yn swnio'n gyfle da i gontractwyr. A fyddwch yn sicrhau y byddwch yn trin pob contractwr yn yr un modd o ran gwneud ceisiadau? Yn aml, yn y gorffennol, mae hyn yn swnio'n wych ar yr wyneb, ac rydym ni i gyd yn gweld pwysigrwydd caffael yn y sector cyhoeddus, ond yn rhy aml, yn ymarferol, nid yw contractwyr yn teimlo eu bod yn cael eu trin yn yr un modd wrth wneud cais, neu y gallai'r broses fod yn well. Efallai ei fod yn ymwneud ag ymrwymiad i lefelau gofynnol o ymgysylltu â'r gadwyn gyflenwi, y sonioch chi amdanyn nhw, ond rydym ni eisiau anelu'n uwch na hynny, onid ydym ni? Nid yw hyn yn ymwneud â safonau gofynnol yn unig, mae hyn yn ymwneud â chyrraedd lefel uwch ac, wrth gwrs, bod ag uchelgais. Hyd yn oed os yw'r uchelgais hwnnw, ar y dechrau, yn ymddangos yn rhy uchel, mae'n rhywbeth y dylem ni fod yn anelu ato. Rwy'n falch bod Deddf cenedlaethau'r dyfodol wedi'i chynnwys yn eich datganiad. Yn rhy aml, mae'n cael ei hystyried yn ychwanegiad, ac yn rhywbeth nad yw wedi'i hymgorffori ym mhob adran yn rhannau cynnar o'r broses o wneud penderfyniadau. Felly, rwy'n falch o weld hynny wedi ei chynnwys. Sut ydych chi'n sicrhau bod cyflawni'r Ddeddf honno'n ganolog i'r model buddsoddi cydfuddiannol? Gwn fod elfennau tebyg mewn mentrau cyllid preifat, rhai yn ddrwg, rhai yn dda, ond gwn fod gan y model buddsoddi cydfuddiannol sawl mantais dros hynny. Ond rwy'n credu os gallwn ni ymgorffori deddfwriaeth cenedlaethau'r dyfodol yn llawn yn y broses model buddsoddi cydfuddiannol, yna bydd hynny o fudd i'r ffordd yr ydym ni'n bwrw iddi. Rydych chi wedi sôn am adnoddau ar-lein. Nawr, yn y gorffennol, rwy'n credu y byddai hynny wedi bod yn llai arwyddocaol nag yw ar hyn o bryd, mae'n debyg, ond, yn amlwg, ar hyn o bryd mae adnoddau ar-lein yn hollbwysig gyda'r pandemig a'r cyfyngiadau symud. Felly, a wnewch chi ddweud mwy wrthym ni ynglŷn â sut mae proses y model buddsoddi cydfuddiannol wedi ei addasu i COVID-19, yn sicr dros yr ychydig flynyddoedd nesaf? Diolch am yr wybodaeth ddiweddaraf am ganolfan ganser Felindre. Parhewch i roi'r wybodaeth ddiweddaraf inni am hynny a phryd y caiff y cyngor annibynnol hwnnw ei dderbyn. Fe wnaethoch chi sôn am Fanc Datblygu Cymru a Llywodraeth Cymru yn penderfynu y byddai hwnnw'n gweithredu fel cyfranddaliwr cyhoeddus yng nghynlluniau'r model buddsoddi cydfuddiannol. Mae hynny'n swnio'n synhwyrol iawn i mi, ond a allwch chi roi sicrwydd inni y bydd diwydrwydd dyladwy'n cael ei arfer ac y bydd yn rhan annatod o ddefnyddio'r banc datblygu? Yn olaf, pa sicrwydd allwch chi ei roi inni fod diwydrwydd dyladwy yn cael ei arfer yn briodol ar draws yr holl brosiectau model buddsoddi cydfuddiannol posibl hyn? Oherwydd rydym ni'n gwybod beth a ddigwyddodd gyda chynllun Blaenau'r Cymoedd - cynllun uchelgeisiol iawn, rhywbeth yr ydym ni i gyd yn ei gefnogi, ond yn y pen draw, a oedd ar ei hôl hi a thros y gyllideb, ac mae'n ymddangos bod diwydrwydd dyladwy wedi methu yn y fan yna. Felly, pa fesurau diogelu ydych chi yn eu cynnwys yn y system model buddsoddi cydfuddiannol i sicrhau nad yw hynny'n digwydd yn y rhannau nesaf?