English: Thank you, First Minister, for your statement this afternoon. I agree entirely with the sentiments expressed within this statement. A year today, obviously, we first had the restrictions imposed on us, and the tragedy that has befallen 7,000 plus families of losing a much-loved member of that family is completely unimaginable, and the love and compassion that is shown by the society as a whole across Wales is a credit to that community spirit that exists in every corner of Wales. The dedication that services have provided in supporting families, from the NHS right the way through the public sector and into the charitable sector, is an exemplar for anyone to look upon with great pride. I think it's a matter of great pride as a country that we can look at the way we've faced this virus. I might well have had my policy disagreements with the First Minister, but it is a fact that, as a country of 3 million people, everyone has played their part in facing down the virus, and, as the First Minister's pointed out, we're not out of the woods yet, but certainly we've put a lot of that dark undergrowth behind us, and the spring looks a lot brighter than it did a couple of weeks ago. With that in mind, First Minister, if I could ask a series of questions out of the statement, I would be grateful for some answers. At the end of the statement you talk about that we are living with the coronavirus and it is likely we will be living with it for some time. You've made representations in the media recently that you believe that quite a few regulations will be still with us right the way through 2021 and into 2022. Could you give an indication of what your thinking is, from the information you have before you, of what type of restrictions we might be looking at as we carry on into 2021 and into 2022? Also, the point you make about the living memorials - I welcome that, in particular the way you've geographically spread them to north and south Wales, but I do wonder why consideration has not been given to establishing a memorial in mid Wales, so that all parts of Wales do have that garden of remembrance that could be visited in an equal spread across Wales. And so I just wonder whether you have given consideration to the thought of establishing such a woodland in mid Wales, as it was notable by its absence in the announcement that you made last week. In another part of the statement, you touch on loneliness, isolation, anxiety and frustration, the full force of which may yet be to come. What assessment has the Government made of the demands that may well be pressed on the mental health services that are provided? A welcome move by the Government was to establish a dedicated mental health Minister back in the autumn, and I hope that the Government have been able to make assessments of the requirements that we need to build our services going forward. And I think that's a very important line in this statement, about loneliness, isolation, anxiety and frustration, because that has been acutely felt by many people across the whole of Wales. And finally, you highlight the success of the vaccination roll-out, something we can all celebrate in all parts of the United Kingdom, where over 50 per cent of the adult population has been vaccinated. Regrettably, there has been dialogue between the European Union and the UK and other parts of the world, and in particular the European Union, about withholding supplies. I very much hope that's not the case. I realise the difficulties the European Union finds itself in with its own roll-out and, indeed, dealing with the third wave now that is engulfing the continent is something that none of wish to see, but I'd invite you to make a comment on what you would personally send as a message to the European Union President not to go down this route of sanction and reneging on contracts, to allow vaccines to flow freely where they are contracted. No-one is looking to walk outside of the contract parameters, but I do think it's important that you're on record, First Minister, because this is such a topic of great concern and, ultimately, those contracts are in place and we do not want to see anything that hinders the vaccine roll-out which, as your statement this afternoon alludes to has (a) been such a success and (b) offers some bright sunshine into the spring that we're walking into. Thank you, First Minister.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog, am eich datganiad chi'r prynhawn yma. Rwy'n cytuno'n llwyr â'r teimladau a fynegwyd yn y datganiad hwn. Flwyddyn i heddiw, yn amlwg, fe osodwyd y cyfyngiadau cyntaf arnom ni, a phrin iawn y gellir dychmygu maint y drasiedi sydd wedi digwydd i 7,000 a mwy o deuluoedd oherwydd colli aelod annwyl o'u teulu, ac mae'r cariad a'r cydymdeimlad sy'n cael eu harddangos gan y gymdeithas gyfan ledled Cymru yn glod i'r ysbryd cymunedol hwnnw sy'n bodoli ym mhob cwr o Gymru. Mae'r ymroddiad yng ngwaith y gwasanaethau wrth gefnogi teuluoedd, o'r GIG yr holl ffordd at y sector cyhoeddus a'r sector elusennol, yn esiampl i unrhyw un ei hystyried gyda balchder mawr. Rwy'n credu y gallwn ni ymfalchïo llawer iawn yn y ffordd y mae'r wlad wedi wynebu'r feirws hwn. Mae'n ddigon posibl fy mod i wedi anghytuno gyda'r Prif Weinidog o bryd i'w gilydd o ran polisi, ond mae'n ffaith bod pawb, yn wlad o 3 miliwn o bobl, wedi chwarae eu rhan wrth wynebu'r feirws, ac, fel y nododd y Prif Weinidog, nid ydym wedi cyrraedd y lan eto, ond rydym wedi cefnu ar ran fawr o'r fordaith honno, ac mae'r gwanwyn yn edrych yn llawer goleuach nag yr oedd ychydig wythnosau yn ôl. Gyda hynny mewn golwg, Prif Weinidog, hoffwn i ofyn cyfres o gwestiynau sy'n deillio o'r datganiad, fe fyddwn i'n ddiolchgar am rai atebion. Ar ddiwedd y datganiad rydych chi'n sôn ein bod ni'n byw gyda'r coronafeirws ac mae'n debygol y byddwn ni am gryn amser eto. Rydych chi wedi cyflwyno sylwadau yn y cyfryngau yn ddiweddar eich bod chi'n credu y bydd cryn dipyn o gyfyngiadau yn parhau arnom trwy gydol 2021 ac i mewn i 2022. A wnewch chi roi amcan o'r hyn sydd ar eich meddwl, o'r wybodaeth sydd ger eich bron, ynglŷn â pha fath o gyfyngiadau y gallem ni fod yn eu disgwyl yn ystod gweddill 2021 ac i mewn i 2022? Hefyd, y pwynt yr ydych chi'n ei wneud o ran cofebion byw - rwy'n croesawu hynny, yn enwedig y ffordd yr ydych chi wedi eu lledaenu nhw'n ddaearyddol i'r Gogledd a'r De, ond tybed pam na roddwyd ystyriaeth i sefydlu cofeb yn y Canolbarth, fel bod gardd goffa fel hyn ym mhob rhan o Gymru ac y byddai modd ymweld ag un heb deithio'n rhy bell o unrhyw fan yng Nghymru. Felly, tybed a ydych chi'n ystyried y syniad o sefydlu coetir o'r fath yn y Canolbarth, gan fod hynny'n amlwg yn absennol yn y cyhoeddiad a wnaethoch chi'r wythnos diwethaf. Mewn rhan arall o'r datganiad, rydych chi'n sôn am unigrwydd, arwahanrwydd, pryder a rhwystredigaeth, ac efallai nad yw eu penllanw nhw wedi bod eto. Pa asesiad a wnaeth y Llywodraeth o'r gofynion y mae'n ddigon posibl y byddan nhw'n creu pwysau ar y gwasanaethau iechyd meddwl sy'n cael eu darparu? Roedd sefydlu swydd arbennig Gweinidog Iechyd Meddwl nôl yn yr hydref yn ddatblygiad i'w groesawu, ac rwy'n gobeithio bod y Llywodraeth wedi gallu gwneud asesiadau o'r gofynion y mae eu hangen arnom i adeiladu ein gwasanaethau ni yn y dyfodol. Ac rwy'n credu bod hwnnw'n bwynt pwysig iawn yn y datganiad hwn, ynghylch unigrwydd, arwahanrwydd, pryder a rhwystredigaeth, oherwydd mae llawer o bobl ledled Cymru wedi teimlo hynny'n enbyd. Ac yn olaf, rydych chi'n tynnu sylw at y llwyddiant wrth gyflwyno'r brechiadau, rhywbeth y gallwn ni i gyd ei ddathlu ym mhob rhan o'r Deyrnas Unedig, lle mae dros 50 y cant o'r boblogaeth oedolion wedi eu brechu. Yn anffodus, mae deialog wedi bod rhwng yr Undeb Ewropeaidd a'r DU a rhannau eraill o'r byd, ac yn enwedig yr Undeb Ewropeaidd, ynghylch atal cyflenwadau. Rwy'n gobeithio'n fawr nad yw hynny'n wir. Rwy'n sylweddoli maint yr anawsterau y mae'r Undeb Ewropeaidd yn eu hwynebu yn ystod eu proses gyflwyno, ac, yn wir, mae ymdrin â'r drydedd don sy'n traflyncu'r cyfandir nawr yn rhywbeth nad oes unrhyw un ohonom ni'n dymuno ei weld. Ond rwy'n eich gwahodd chi i roi sylw ar yr hyn y byddech chi'n ei anfon mewn neges bersonol i Arlywydd yr Undeb Ewropeaidd o ran peidio â dilyn y trywydd hwn o sancsiynau a thorri cytundebau, a chaniatáu rhwydd hynt i frechlynnau a addawyd mewn cytundebau. Nid oes unrhyw un yn bwriadu gweithredu y tu allan i baramedrau'r cytundebau, ond rwy'n credu ei bod yn bwysig ichi fynegi hynny ar goedd, Prif Weinidog. Oherwydd mae hwn yn destun cryn bryder ac, yn y pen draw, mae'r cytundebau hynny ar waith ac nid ydym yn dymuno gweld unrhyw beth a fyddai'n llesteirio'r broses o gyflwyno brechlynnau sydd, fel y cyfeiriodd eich datganiad ato y prynhawn yma, yn gyntaf, wedi bod yn llwyddiannus iawn ac, yn ail, yn cynnig heulwen olau'r gwanwyn sydd ar gerdded yn ein gwlad ni. Diolch, Prif Weinidog.