English: No, I've got very few - a very short time. As others have recognised, the scale of the threat to Wales's communities from the climate emergency is very clear, and the frequency and intensity of storm events like Ciara and Dennis is increasing, so it's vital that we drive a more rapid and comprehensive response to the climate emergency. The Government amendment to the Plaid Cymru motion reflects a commitment that I hope this Senedd will share. We must offer real, specific and immediate relief to people at the same time as ensuring that we urgently put measures in place to protect our communities over the longer term. If I can look at point 4 - and I think that this is in response, firstly, to Leanne Wood - the Welsh Government will ensure that local authorities carry out their duty to investigate the causes of the recent flooding. Those reports must be published and will be available for public scrutiny not only by affected communities and independent experts, but by the Members of this Senedd. As Leanne knows, NRW is working closely with RCT to investigate and draw together their findings. I think they should be allowed to do that, and I give you my commitment that I will visit with you and I will ensure NRW come with me at the appropriate time. In relation to supporting people, we've found money, as Members know, immediately to help people affected, and have given additional help for those without insurance. We managed to get a system in place very quickly to get that money out through the door to those affected. I know people have already started to receive those payments of £500 and £1,000. Members make very important points around insurance: the UK Government's Flood Re scheme has made it possible for many people who, a few years ago, would have been unable to get insurance against flood damage. But I don't think enough people know about that, so I think that's an area we need to work with the insurance association to promote. In relation to the longer term, we are working with local authorities around the scale of the damage because, again, we are going to bring forward additional funding in the shorter term and in the longer term. But, as I said yesterday, people will have to be patient, because it could take many months to ascertain the final amount of funding that's needed. We've also invited local authorities to apply for funding to undertake emergency repair works to flood assets. We have said we will fund those by 100 per cent, and my officials are also reviewing the applications received, and will be releasing funding as soon as possible to local authorities and NRW. Several Members have raised concerns around planning rules and how they should be strengthened so that greater resilience to flood is designed into all new developments, particularly in light of the climate emergency. Members will be aware that we've had a recent consultation on technical advice note 15, and that will bring forward the changes we believe are necessary to achieve that. We will also be publishing a new national strategy for flood and coastal erosion risk management. That will set out our approach in Wales over the next decade, complementing new planning advice and aligning with our natural resources policy, encouraging wider catchment approaches and better information for the public. Somebody else - I think it was Bethan Sayed - made a point around the public receiving better information. This year we will also publish a new flood risk assessment for Wales to inform our decision making using the latest data, and prioritise investment to those communities at highest risk. It is already clear that our investment in flood defences in recent years protected 73,000 homes across Wales - 9,000 homes on the River Taff alone. I want to increase financial and practical support to local authorities so that we can accelerate the development of new flood defence schemes and natural alleviation projects. We also need to work with our local authorities and NRW to have a look at the flood defences. Every flood defence held, but some only just, and we need to revisit and ensure, if any work is needed to be done, that we do that very quickly. Andrew R.T. Davies I think made a really important point about scams, because we have seen this, haven't we, in other situations, maybe when people have been made redundant and had significant redundancy money, for instance - we've been aware that scams have taken place, so I think that's a really good point to make. [ Interruption.] Sorry - I'm going to run out of time. So, it is about all working together. I'm sure everybody in this Senedd will want to do that, because we know that the last few weeks have been a very testing time across Wales. I wish to reassure people who've been affected by flooding that the Welsh Government will continue to do all we can to assist them with the restoration of their communities.
Welsh: Na, ychydig iawn o amser sydd gennyf. Fel y cydnabu eraill, mae maint y bygythiad i gymunedau Cymru yn sgil yr argyfwng hinsawdd yn glir iawn, ac mae amlder a dwyster stormydd fel Ciara a Dennis yn cynyddu, felly mae'n hanfodol ein bod yn ysgogi ymateb cyflymach a mwy cynhwysfawr i'r argyfwng hinsawdd. Mae gwelliant y Llywodraeth i gynnig Plaid Cymru yn adlewyrchu ymrwymiad y gobeithiaf y bydd y Senedd hon yn ei rannu. Rhaid inni gynnig rhyddhad gwirioneddol, penodol a buan i bobl ar yr un pryd â sicrhau ein bod yn rhoi mesurau ar waith ar frys i amddiffyn ein cymunedau yn fwy hirdymor. Os caf edrych ar bwynt 4 - a chredaf fod hyn mewn ymateb, yn gyntaf, i Leanne Wood - bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod awdurdodau lleol yn cyflawni eu dyletswydd i ymchwilio i achosion y llifogydd diweddar. Rhaid cyhoeddi'r adroddiadau hynny a sicrhau eu bod ar gael i'r cyhoedd graffu arnynt nid yn unig gan y cymunedau yr effeithiwyd arnynt ac arbenigwyr annibynnol, ond gan Aelodau'r Senedd hon. Fel y gŵyr Leanne, mae CNC yn gweithio'n agos gyda RhCT i ymchwilio a dwyn ynghyd eu canfyddiadau. Rwy'n credu y dylid caniatáu iddynt wneud hynny, ac rwy'n rhoi fy ymrwymiad i chi y byddaf yn dod ar ymweliad gyda chi a byddaf yn sicrhau bod CNC yn dod gyda mi ar yr adeg briodol. O ran cefnogi pobl, rydym wedi dod o hyd i arian, fel y gŵyr yr Aelodau, ar unwaith i helpu pobl yr effeithiwyd arnynt, ac wedi rhoi cymorth ychwanegol i'r rhai sydd heb yswiriant. Llwyddasom i sicrhau bod system ar waith yn gyflym iawn i gael yr arian hwnnw drwy'r drws i'r rhai yr effeithiwyd arnynt. Gwn fod pobl eisoes wedi dechrau derbyn y taliadau hynny o £500 a £1,000. Mae Aelodau'n gwneud pwyntiau pwysig iawn ynglŷn ag yswiriant: mae cynllun Flood Re Llywodraeth y DU wedi ei gwneud yn bosibl i lawer o bobl na fyddent wedi gallu gwneud hynny ychydig flynyddoedd yn ôl i gael yswiriant rhag difrod llifogydd. Ond ni chredaf fod digon o bobl yn gwybod am hwnnw, felly rwy'n credu ei fod yn faes y mae angen i ni weithio gyda'r gymdeithas yswiriant i'w hyrwyddo. O ran y tymor hwy, rydym yn gweithio gydag awdurdodau lleol mewn perthynas â maint y difrod oherwydd unwaith eto, rydym yn mynd i gyflwyno arian ychwanegol yn y tymor byrrach ac yn y tymor hwy. Ond fel y dywedais ddoe, bydd yn rhaid i bobl fod yn amyneddgar, oherwydd gallai gymryd misoedd lawer i ganfod y swm terfynol o gyllid sydd ei angen. Rydym hefyd wedi gwahodd awdurdodau lleol i wneud cais am arian i gyflawni gwaith atgyweirio brys i asedau llifogydd. Rydym wedi dweud y byddwn yn ariannu'r rheini 100 y cant, ac mae fy swyddogion hefyd yn adolygu'r ceisiadau a ddaw i law, a byddant yn rhyddhau cyllid cyn gynted ag sy'n bosibl i awdurdodau lleol a CNC. Mae sawl Aelod wedi mynegi pryderon ynglŷn â rheolau cynllunio a sut y dylid eu cryfhau fel bod mwy o allu i wrthsefyll llifogydd yn cael ei gynllunio ym mhob datblygiad newydd, yn enwedig o ystyried yr argyfwng hinsawdd. Bydd yr Aelodau'n ymwybodol ein bod wedi cael ymgynghoriad yn ddiweddar ar nodyn cyngor technegol 15, a bydd hwnnw'n cyflwyno'r newidiadau sy'n angenrheidiol yn ein barn ni er mwyn cyflawni hynny. Byddwn hefyd yn cyhoeddi strategaeth genedlaethol newydd ar gyfer rheoli perygl llifogydd ac erydu arfordirol. Bydd honno'n nodi ein dull o weithredu yng Nghymru dros y degawd nesaf, gan ategu cyngor cynllunio newydd a chysoni â'n polisi adnoddau naturiol, annog dulliau o weithredu ar sail dalgylchoedd ehangach a darparu gwell gwybodaeth i'r cyhoedd. Roedd rhywun arall - rwy'n credu mai Bethan Sayed a wnaeth y pwynt ynghylch gwell gwybodaeth i'r cyhoedd. Eleni byddwn hefyd yn cyhoeddi asesiad newydd o berygl llifogydd ar gyfer Cymru i lywio ein penderfyniadau gan ddefnyddio'r data diweddaraf, a blaenoriaethu buddsoddiad i'r cymunedau sy'n wynebu'r risg fwyaf. Mae eisoes yn amlwg fod ein buddsoddiad mewn amddiffynfeydd rhag llifogydd yn y blynyddoedd diwethaf wedi diogelu 73,000 o gartrefi ledled Cymru - 9,000 o gartrefi ar Afon Taf yn unig. Rwyf am roi mwy o gymorth ariannol ac ymarferol i awdurdodau lleol fel y gallwn gyflymu'r gwaith o ddatblygu cynlluniau amddiffyn rhag llifogydd a phrosiectau lliniaru naturiol newydd. Mae angen inni weithio gyda'n hawdurdodau lleol hefyd a CNC i edrych ar yr amddiffynfeydd rhag llifogydd. Llwyddodd pob amddiffyniad rhag llifogydd i ddal ei dir, ond dim ond o drwch blewyn yn achos rhai, ac mae angen inni ailedrych a sicrhau, os oes angen gwneud unrhyw waith, ein bod yn gwneud hynny'n gyflym iawn. Gwnaeth Andrew R.T. Davies, rwy'n credu, bwynt pwysig iawn am sgamiau, oherwydd rydym wedi gweld hyn, onid ydym, mewn sefyllfaoedd eraill, efallai pan fydd pobl wedi colli eu swyddi ac wedi cael arian diswyddo sylweddol, er enghraifft - rydym wedi bod yn ymwybodol fod sgamiau wedi digwydd, felly rwy'n credu bod hwnnw'n bwynt da iawn i'w wneud. [ Torri ar draws.] Mae'n ddrwg gennyf - mae fy amser yn dod i ben. Felly, mae'n ymwneud â phawb yn gweithio gyda'i gilydd. Rwy'n siŵr y bydd pawb yn y Senedd hon am wneud hynny, oherwydd gwyddom fod yr wythnosau diwethaf wedi bod yn gyfnod anodd iawn ledled Cymru. Rwyf am dawelu meddwl pobl yr effeithiwyd arnynt gan lifogydd y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i wneud popeth yn ein gallu i'w helpu i adfer eu cymunedau.