English: Diolch yn fawr, Llywydd. Carl Sargeant was a gentle giant and I am saddened beyond measure by the tragedy which occasions this tribute. Although the full story is yet to be established, Carl did not deserve to suffer as he did. I know from bitter personal experience the anguish that must have engulfed Carl and his family just over a week ago in the wake of the allegations against him. Sixteen years ago, my wife and I were both accused of rape, a story that became a tabloid sensation. Now, if you're in public life then life is public, but unless you've experienced it you can't fully appreciate the pressures created by the publicity and the sense of isolation that it engenders. The presumption of innocence to which all accused persons are entitled under British law often becomes obscured. It's easy for the public to forget that politicians are human beings, with feelings, hopes, fears, emotions and insecurities. They're not soap opera characters, but flesh and blood. Too often forgotten by critics swift to judgment stands the family behind the politician: spouses, children, parents and others, and Carl's family must feel as if they've been hit by an express train. I send them my most genuine condolences in their enduring distress, because that is the heart-rending human cost of the political bear pit. I'm pleased that the coroner will be, quote, 'examining carefully the steps taken by the Assembly to have regard to Mr Sargeant's mental welfare prior to his death'. Collectively, we've clearly failed our late colleague in this respect. Carl and I were diametrically opposed politically, and we cheerfully hurled verbal bricks at each other across the Chamber, but he was a civilised and decent man, and big enough to recognise an opponent's sincerity, and he didn't allow political differences to preclude cordial relations outside the Chamber. I indeed had a jokey conversation with him on the way back to our offices after the last Plenary session, a week ago last Wednesday. I little thought that was the last time that I would see him. As a recent arrival here, I didn't know him very well, but I liked him for his avuncular geniality, his friendliness and his authenticity - above all for his authenticity. He was a genuine man of the people, never lost touch with his roots, and I believe still lived on the council estate where he grew up. He never acquired airs and graces, despite rising to and holding high office in government for many years. I frequently saw him sitting with Assembly catering staff or security in the canteen. He never saw himself as more important than anybody else. I admired him also for his candour and his openness. For example, I was impressed by the decisive way that he handled the failures of Communities First. He was not a man for stonewalling or self-justification. He shot straight from the shoulder and told it like it is. As a result he earned my respect and perhaps blunted my sword. Carl's family has lost its mainspring. The Assembly has lost a worthy Member. Wales has lost a devoted son. May he rest in peace, and let us all honour his memory.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Roedd Carl Sargeant yn gawr addfwyn ac rwy'n hynod o drist yn sgil y drasiedi sydd wedi arwain at y deyrnged hon. Nid ydym yn gwybod y stori lawn eto ond nid oedd Carl yn haeddu dioddef fel y gwnaeth. Gwn o brofiad personol chwerw y gofid a amgylchynodd Carl a'i deulu ychydig dros wythnos yn ôl yn sgil yr honiadau yn ei erbyn. Un ar bymtheg o flynyddoedd yn ôl, ces i a fy ngwraig ein cyhuddo o drais rhywiol, stori a achosodd gynnwrf mawr yn y papurau newydd tabloid. Nawr, os ydych chi mewn bywyd cyhoeddus, mae bywyd yn gyhoeddus, ond oni bai eich bod wedi cael profiad ohono, ni allwch chi fyth â gwerthfawrogi'n llawn y pwysau a ddaw yn sgil y cyhoeddusrwydd a'r ymdeimlad o unigedd sy'n deillio o hynny. Mae'r rhagdybiaeth o ddiniweidrwydd y mae gan bob person a gyhuddir hawl iddi o dan gyfraith Prydain yn aml yn cael ei chymylu. Mae'n hawdd i'r cyhoedd anghofio bod gwleidyddion yn bobl, sydd â theimladau, gobeithion, ofnau, emosiynau ac ansicrwydd. Nid cymeriadau opera sebon mohonynt, maen nhw'n bobl o gig a gwaed. Yr hyn y mae'r beirniaid sy'n rhuthro i feirniadu yn ei anghofio, yw teulu'r gwleidydd: gwŷr a gwragedd, plant, rhieni ac eraill, ac mae'n rhaid bod teulu Carl yn teimlo fel pe bai trên cyflym wedi'u taro. Rwy'n anfon fy nghydymdeimlad mwyaf diffuant atyn nhw yn eu gofid parhaus, oherwydd honno yw'r gost ddynol ddirdynnol o'r talwrn gwleidyddol. Rwy'n falch y bydd y crwner yn edrych yn ofalus ar y camau a gymerwyd gan y Cynulliad i roi sylw i les meddwl Mr Sargeant cyn ei farwolaeth. Rydym ni i gyd yn amlwg wedi methu ein diweddar gyd-Aelod yn hyn o beth. Roedd Carl a minnau yn gwbl groes i'n gilydd yn wleidyddol, a byddem ni'n taflu cerrig at ein gilydd ar draws y Siambr yn llon, ond yr oedd yn ddyn gwâr a gweddus, ac yn ddigon o ddyn i gydnabod diffuantrwydd y gwrthwynebydd, ac nid oedd yn caniatáu i wahaniaethau gwleidyddol atal perthynas ddymunol y tu allan i'r Siambr. Yn wir, ces i sgwrs hwyliog ag ef ar y ffordd yn ôl i'n swyddfeydd ar ôl y cyfarfod llawn diwethaf, wythnos yn ôl ddydd Mercher diwethaf. Prin yr oeddwn i'n meddwl mai hwnnw oedd y tro diwethaf y byddwn i'n ei weld. Fel un sy'n weddol newydd yma, nid oeddwn i'n ei adnabod yn dda iawn, ond roeddwn i'n ei hoffi am ei sirioldeb dymunol, ei gyfeillgarwch a'r ddiffuantrwydd - ei ddiffuantrwydd yn anad dim. Roedd e'n ddyn y bobl go iawn, heb golli ei gysylltiad â'i wreiddiau, ac rwy'n credu ei fod yn dal i fyw ar y stad cyngor lle cafodd ei fagu. Ni wnaeth fyth arddangos unrhyw feddwl uchel o'i hun, er gwaethaf ei ddyrchafu i swyddi uchel yn y Llywodraeth am flynyddoedd lawer. Byddwn i'n aml yn ei weld yn eistedd gyda staff arlwyo y Cynulliad neu'r staff diogelwch yn y ffreutur. Nid oedd yn ystyried ei hun yn bwysicach nag unrhyw un arall. Roeddwn i'n ei edmygu hefyd am ei onestrwydd a'i ddidwylledd. Er enghraifft, gwnaeth argraff arnaf i am ei ffordd bendant o ymdrin â methiannau Cymunedau yn Gyntaf. Nid oedd ef yn un am wrthod ymateb neu hunan-gyfiawnhau. Yr oedd yn siarad yn ddi-flewyn-ar-dafod ac yn cyflwyno pethau'n blaen. O ganlyniad i hynny, fe wnaeth ennyn fy mharch ac efallai torri blaen fy nghleddyf. Mae teulu Carl wedi colli ei angor. Mae'r Cynulliad wedi colli Aelod teilwng. Mae Cymru wedi colli mab ffyddlon. Gorffwysed mewn hedd, a gadewch inni roi iddo bob dyledus glod.