English: Thank you very much, acting Chair. May I first of all thank and acknowledge Andrew R.T. Davies's contribution to this debate, and also, if I may say, for the good neighbourliness - for which he is well known - in the Vale of Glamorgan? But, perhaps he won't agree with much more that I have to say today, because the first message that I have to restate today on behalf of the Welsh Government is that the first consideration for us as a responsible Government is public health. The fact that this debate has had to take place today, rather than earlier on, demonstrates how dangerous it is for us to take decisions with regard to public health on short-term changes. Because by this evening, the situation with regard to public health in Wales is entirely serious. So, I don't think that it is appropriate for us to state any kind of promise with regard to a timescale for when we could change this situation. Now, clearly, I am just as eager as Andrew R.T. Davies is to see crowds of supporters returning to sports grounds. I accept that crowds of supporters are vital to sport being enjoyable. But, the same debate arises with regard to audiences in other fields that are my responsibility, in the arts, for example. And even though we want to see supporters returning, that does have to happen in a safe way. We, of course, compare our situation with what is happening in England and Scotland, and what has happened, unfortunately, in London and the south-east of England over the past few days. So, it is very important that we do make it clear that the Welsh Government has the firm will to allow the return of sports. I accept what Andrew R.T. Davies has said about the importance of sports clubs and the revenue that comes from sports clubs, particularly with regard to football, on the community level as well as the national level. We had started with a number of plans for test events that would have included supporters, but we did have to postpone those test events. But, I can give an assurance that my officials who are involved in sport and who engage specifically with public health within the Government do have constant, consistent communication with all of the football associations, the rugby associations, the cricket bodies and the sports societies as well. We work with Sport Wales very closely, as well as with the national governing bodies. I announced recently a sport and leisure fund that was worth £14 million for 2020-21 to help the sector, and I accept that this is insufficient to deal with the situation. But this sport and leisure recovery fund is being administered on behalf of the Welsh Government by Sport Wales as our main partner in this field, and that work continues. And I am very eager to provide assurance to Andrew R.T. Davies that the Welsh Government is very willing to have that constant, consistent dialogue with the sports organisations, but the first priority has to be the prioritisation of public health.
Welsh: Diolch y fawr, Llywydd gweithredol. A gaf i yn gyntaf ddiolch a chydnabod cyfraniad Andrew R.T. Davies i'r ddadl hon, a hefyd os caf i ddweud, i'r gymdogaeth dda - ac mae o'n enwog amdani - ym Mro Morgannwg? Ond, efallai na fydd o ddim yn cytuno â llawer pellach sydd gen i i'w ddweud, oherwydd y neges gyntaf y mae'n rhaid imi ei hailosod ar ran Llywodraeth Cymru yw mai'r ystyriaeth gyntaf inni fel Llywodraeth gyfrifol yw iechyd cyhoeddus. Mae'r ffaith bod y ddadl yma wedi gorfod digwydd heddiw, yn hytrach nag yn gynt, yn dangos mor beryglus ydy hi inni gymryd penderfyniadau ynglŷn ag iechyd cyhoeddus ar newidiadau tymor byr. Oherwydd erbyn heno mae sefyllfa iechyd cyhoeddus Cymru yn gyfan gwbl ddifrifol. Felly, dwi ddim yn meddwl ei bod hi'n briodol inni ddatgan unrhyw fath o addewidion am amser pryd y gallem ni newid y sefyllfa. Nawr, yn amlwg, rydw i yr un mor awyddus ag y mae Andrew R.T. Davies i weld cynulleidfa o gefnogwyr yn dod yn ôl i chwaraeon. Rydw i yn derbyn bod cynulleidfa o gefnogwyr yn hanfodol i chwaraeon allu bod yn fwynhad. Ond, mae'r un ddadl yn codi ynglŷn â chynulleidfaoedd mewn perfformiadau mewn meysydd eraill sydd yn gyfrifoldeb imi, yn y celfyddydau, er enghraifft. Ac er ein bod ni am weld cefnogwyr yn dod yn ôl, mae'n rhaid i hynny ddigwydd yn ddiogel. Rydym ni, wrth gwrs, yn cymharu ein sefyllfa gyda beth sy'n digwydd yn Lloegr, beth sy'n digwydd yn yr Alban, a beth sydd wedi digwydd, yn druenus iawn, yn Llundain ac yn ne-ddwyrain Lloegr yn ystod y dyddiau diwethaf. Felly, mae'n bwysig ein bod ni'n ei gwneud yn glir bod gan Lywodraeth Cymru yr ewyllys gadarn i ganiatáu i chwaraeon ddod yn ôl. Dwi'n derbyn y cyfan y mae Andrew R.T. Davies wedi'i ddweud ynglŷn â phwysigrwydd clybiau chwaraeon a'r refeniw sy'n dod o glybiau chwaraeon, yn enwedig ym maes pêl-droed, ar lefel gymunedol yn ogystal ag ar lefel genedlaethol. Mi oeddem ni wedi cychwyn gyda nifer o gynlluniau ar gyfer digwyddiadau prawf a fyddai wedi bod yn cynnwys cefnogwyr, ond bu'n rhaid inni ohirio hynny. Ond, fe rof i sicrwydd fel hyn: mae fy swyddogion i sy'n ymwneud â chwaraeon ac sy'n ymwneud yn benodol â iechyd cyhoeddus o fewn y Llywodraeth, maen nhw'n trafod yn gyson gyda'r holl gymdeithasau pêl-droed, cymdeithasau rygbi, cymdeithasau criced, cymdeithasau chwaraeon. Ac rydyn ni'n gweithio'n arbennig o agos gyda Chwaraeon Cymru, yn ogystal â'r cyrff llywodraethu cenedlaethol. Fe gyhoeddais i yn ddiweddar gronfa chwaraeon a hamdden oedd yn werth £14 miliwn ar gyfer 2020-21 i helpu'r sector, a dwi'n derbyn nad yw hyn yn ddigon i ddelio â'r sefyllfa. Ond mae'r gronfa adfer chwaraeon a hamdden yn cael ei gweinyddu ar ran Llywodraeth Cymru gan Chwaraeon Cymru fel ein prif bartner yn y maes yma, ac mae'r gwaith hwnnw yn parhau. Ac rydw i'n awyddus i roi sicrwydd, felly, i Andrew R.T. Davies fod Llywodraeth Cymru yn barod iawn i drafod yn gyson gyda'r sefydliadau chwaraeon, ond mae'n rhaid i'r flaenoriaeth gyntaf fod yn flaenoriaeth iechyd cyhoeddus.