techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: No, I think I shall disagree with every point. It's hard to answer, isn't it, a question like that? Well, it's not questions, it's comments - it's comments, which I won't be responding to in terms of your last point at all. We have an independent children's commissioner who was appointed by a cross-party panel, and we wish her well in her post. But can I say that this, of course, is a commitment from this Welsh Government, in our programme for government, supported, I know, by Plaid Cymru and the Welsh Liberal Democrats, that we remove, we eliminate, private profit from the care of looked-after children and that we progress with it. And of course that involves working with stakeholders as we progress that. Of course, it's collaborative work with our stakeholders and it's about transitioning to not-for-profit provisioning. The transition is key and the support for our looked-after children - the First Minister answered this in full yesterday afternoon - I think is robust in terms of our commitment to ensuring that we're not just caring for our looked-after children, but also that we ensure that fewer children have to come into the looked-after care system.
Welsh: Na, rwy'n credu fy mod yn anghytuno â phob pwynt. Mae'n anodd ateb cwestiwn fel hwnnw, onid yw? Wel, nid cwestiynau ydynt, ond sylwadau - sylwadau ydynt, ac ni fyddaf yn ymateb i'ch pwynt olaf o gwbl. Mae gennym gomisiynydd plant annibynnol a benodwyd gan banel trawsbleidiol, ac rydym yn dymuno'n dda iddi yn ei swydd. Ond a gaf fi ddweud bod hwn, wrth gwrs, yn ymrwymiad gan y Llywodraeth hon yng Nghymru, yn ein rhaglen lywodraethu, a gefnogir, rwy'n gwybod, gan Blaid Cymru a Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, y byddwn yn cael gwared ar elw preifat o ofal plant sy'n derbyn gofal ac yn bwrw ymlaen â hynny. Ac wrth gwrs, mae hynny'n golygu gweithio gyda rhanddeiliaid wrth inni fwrw ymlaen â hynny. Wrth gwrs, mae'n waith cydweithredol gyda'n rhanddeiliaid ac mae'n ymwneud â newid i ddarpariaeth ddielw. Mae'r newid yn allweddol ac mae'r gefnogaeth i'n plant sy'n derbyn gofal - atebodd y Prif Weinidog y cwestiwn hwn yn llawn brynhawn ddoe - yn gadarn yn fy marn i o ran ein hymrwymiad i sicrhau ein bod yn gofalu am ein plant sy'n derbyn gofal, ond hefyd ein bod yn sicrhau bod llai o blant yn gorfod dod i mewn i'r system plant sy'n derbyn gofal.
English: Thank you, Huw Irranca-Davies. The Welsh Government did not see the bill before it was introduced. It requires and is now receiving careful consideration, and we certainly continue to hold fundamental concerns about its potential regressive impact on human rights in the UK and on our positive agenda in Wales.
Welsh: Diolch, Huw Irranca-Davies. Ni welodd Llywodraeth Cymru y bil cyn iddo gael ei gyflwyno. Mae'n galw am, ac mae bellach yn cael ystyriaeth ofalus, ac rydym yn sicr yn parhau i fod â phryderon sylfaenol am ei effaith anflaengar bosibl ar hawliau dynol yn y DU ac ar ein hagenda gadarnhaol yng Nghymru.
English: So, Minister, thank you for the answer, and apologies for a slight diversion into history, but we know that it was in the shadow of world war two that Churchill and Mitterrand and others backed a convention, supported by 100 parliamentarians from the 12 member states of the Council of Europe, to draft this charter of human rights and establish a court to enforce it. The British MP and lawyer Sir David Maxwell Fyfe was one of the leading members who guided the drafting of the convention, but, as a prosecutor at the Nuremberg trials, he had first-hand knowledge of how international justice could be applied effectively. The UK Government has now decided, in its wisdom, it can do the job better. We will see. But the European Court of Human Rights have made it clear that the competence of Welsh institutions could be changed, depending on the scope of this brave new bill of rights, and this might materially affect the breadth and nature of our devolved competences. Our recent experience with the UK Government in this respect has not been good, so do you have confidence, Minister, that the views of Wales and the rights of people in Wales will be protected in the drafting of this UK bill of rights?
Welsh: Felly, Weinidog, diolch am yr ateb, ac ymddiheuriadau am wyro ychydig i hanes, ond gwyddom mai yng nghysgod yr ail ryfel byd y cefnogodd Churchill a Mitterrand ac eraill gonfensiwn, gyda chefnogaeth 100 o seneddwyr o 12 aelod-wladwriaeth Cyngor Ewrop, i ddrafftio'r siarter hawliau dynol a sefydlu llys i'w gorfodi. Yr AS Prydeinig a'r cyfreithiwr Syr David Maxwell Fyfe oedd un o'r aelodau blaenllaw a arweiniodd y gwaith o ddrafftio'r confensiwn, ond fel erlynydd yn nhreialon Nuremberg, roedd ganddo wybodaeth uniongyrchol o'r modd y gellid cymhwyso cyfiawnder rhyngwladol yn effeithiol. Mae Llywodraeth y DU bellach wedi penderfynu, yn ei doethineb, y gall wneud y gwaith yn well. Cawn weld. Ond mae Llys Hawliau Dynol Ewrop wedi dweud yn glir y gellid newid cymhwysedd sefydliadau Cymru, yn dibynnu ar gwmpas y bil hawliau newydd hwn, a gallai effeithio'n sylweddol ar ehangder a natur ein cymwyseddau datganoledig. Nid yw ein profiad diweddar gyda Llywodraeth y DU wedi bod yn dda yn hyn o beth, felly a ydych yn hyderus, Weinidog, y bydd barn Cymru a hawliau pobl yng Nghymru yn cael eu diogelu wrth ddrafftio bil hawliau'r DU?
English: Well, thank you for that supplementary question. We made clear our fundamental opposition to the proposals in the Bill of Rights Bill during consultation at the start of the year, and you know the Counsel General and I issued a written statement on 22 June, reinforcing our concerns. Last week, we had an excellent cross-party group, chaired by Sioned Williams, on human rights. The voice from civil society was so strong, as well as cross-party representation, making clear their concerns about the Bill, and, of course, that spreads well beyond Government - absolute rejection of all the consultation responses that came out against the so-called bill of rights. We also now are setting up a human rights advisory group. It's meeting later this month; we'll be discussing the Bill. We want to take forward a positive and progressive plan of action to strengthen and advance equality and human rights for all the people of Wales. The situation now in terms of the UK Government: let's call on them again today to change direction while it's still possible to do so. Perhaps some of those who resigned might join us in that call today.
Welsh: Wel, diolch ichi am y cwestiwn atodol hwnnw. Fe wnaethom ein gwrthwynebiad sylfaenol i'r cynigion yn y Bil Hawliau yn glir yn ystod yr ymgynghoriad ar ddechrau'r flwyddyn, ac fe wyddoch i'r Cwnsler Cyffredinol a minnau gyhoeddi datganiad ysgrifenedig ar 22 Mehefin i atgyfnerthu ein pryderon. Yr wythnos diwethaf, cawsom gyfarfod grŵp trawsbleidiol rhagorol, dan gadeiryddiaeth Sioned Williams, ar hawliau dynol. Roedd llais y gymdeithas sifil mor gryf, yn ogystal â chynrychiolaeth drawsbleidiol, yn egluro eu pryderon am y Bil, ac wrth gwrs, mae hynny'n ymestyn ymhell y tu hwnt i'r Llywodraeth - gwrthodwyd yn llwyr yr holl ymatebion i'r ymgynghoriad a gyflwynwyd yn erbyn y bil hawliau fel y'i gelwir. Rydym hefyd yn awr yn sefydlu grŵp cynghori ar hawliau dynol. Mae'n cyfarfod yn ddiweddarach y mis hwn; byddwn yn trafod y Bil. Rydym eisiau bwrw ymlaen â chynllun gweithredu cadarnhaol a blaengar i gryfhau a hyrwyddo cydraddoldeb a hawliau dynol i holl bobl Cymru. Y sefyllfa yn awr o ran Llywodraeth y DU: gadewch inni alw arnynt eto heddiw i newid cyfeiriad tra bo modd gwneud hynny. Efallai y gallai rhai o'r rhai a ymddiswyddodd ymuno â ni yn yr alwad honno heddiw.
English: Diolch yn fawr, Rhys ab Owen. National milestones are an important part of Shaping Wales' Future. We're delivering the national milestones in two waves. The first wave was laid before the Senedd in December 2021 and the consultation on wave 2 was published in June. This autumn's 'Wellbeing of Wales' report will include a progress update on the national milestones.
Welsh: Diolch yn fawr, Rhys ab Owen. Mae cerrig milltir cenedlaethol yn rhan bwysig o Llunio Dyfodol Cymru. Rydym yn cyflwyno'r cerrig milltir cenedlaethol mewn dau gam. Gosodwyd y cam cyntaf gerbron y Senedd ym mis Rhagfyr 2021 a chyhoeddwyd yr ymgynghoriad ar gam 2 ym mis Mehefin. Bydd adroddiad 'Llesiant Cymru' yr hydref hwn yn cynnwys diweddariad cynnydd ar y cerrig milltir cenedlaethol.
English: Well, it's vital in terms of enforceability. It's about delivering our goals, isn't it, our national milestones. So, we've got agreed national milestone values, which do represent that shared vision for Wales. And we did develop those in collaboration with public bodies and stakeholders. But we have to recognise, in terms of the national milestones, that all public bodies that are captured in the Act have to outline what steps they're taking to contribute to their success. And, indeed, you have to hold us to account, as you do, and, indeed, we hold those public bodies to account as well. And this is crucial in terms of the work that's being undertaken as well by the Equality and Social Justice Committee in terms of looking at the efficacy of the Act as well as a post-legislative review.
Welsh: Wel, mae'n hanfodol o ran gorfodadwyedd. Mae'n ymwneud â chyflawni ein nodau, onid yw, ein cerrig milltir cenedlaethol. Felly, rydym wedi cytuno ar werthoedd cerrig milltir cenedlaethol, sy'n cynrychioli'r weledigaeth gyffredin ar gyfer Cymru. Ac fe wnaethom ddatblygu'r rheini ar y cyd â chyrff cyhoeddus a rhanddeiliaid. Ond mae'n rhaid inni gydnabod, o ran y cerrig milltir cenedlaethol, fod yn rhaid i bob corff cyhoeddus sy'n cael ei gynnwys yn y Ddeddf amlinellu pa gamau y maent yn eu cymryd i gyfrannu at eu llwyddiant. Ac yn wir, rhaid i chi ein dwyn i gyfrif, fel y gwnewch, ac yn wir, rydym yn dwyn y cyrff cyhoeddus hynny i gyfrif hefyd. Ac mae hyn yn hanfodol o safbwynt y gwaith sy'n cael ei wneud hefyd gan y Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol ar edrych ar effeithiolrwydd y Ddeddf yn ogystal ag adolygiad ôl-ddeddfwriaethol.
English: The next item is questions to the Counsel General and Minister for the Constitution, and the first question is from Sarah Murphy.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol a Gweinidog y Cyfansoddiad, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Sarah Murphy.
English: Thank you for the question. Court closures in Wales, restrictions on sitting days, a dwindling supply of barristers willing to enter or remain working in a chronically underfunded profession, together with court backlogs, all contribute to making the criminal justice system perilously close to not being able to function effectively at all.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Mae cau llysoedd yng Nghymru, cyfyngiadau ar y dyddiau y maent yn weithredol, cyflenwad sy'n lleihau o fargyfreithwyr sy'n barod i fynd i mewn neu barhau i weithio mewn proffesiwn sy'n cael ei danariannu'n ddifrifol, ynghyd ag ôl-groniadau llysoedd, i gyd yn cyfrannu at y ffaith bod y system cyfiawnder troseddol yn beryglus o agos at fethu gweithredu'n effeithiol o gwbl.
English: Thank you, Minister - sorry, thank you, Counsel General. I agree with what you've said: barristers in Wales are facing the brunt of the UK Conservative Government's underfunding of the justice system in Wales. This does not only impact barristers working in the industry - the lack of investment and support for them by the UK Government impacts the entire justice system and this inevitably affects those seeking justice in our communities. Welsh barristers and our nation deserve more than this. Counsel General, what does this mean for attracting people into the profession and the justice system in Wales under the Tory Government?
Welsh: Diolch, Weinidog - mae'n ddrwg gennyf, diolch, Gwnsler Cyffredinol. Cytunaf â'r hyn yr ydych wedi'i ddweud: mae bargyfreithwyr yng Nghymru yn dioddef yn sgil y ffaith bod Llywodraeth Geidwadol y DU yn tanariannu'r system gyfiawnder yng Nghymru. Nid yn unig y mae hyn yn effeithio ar fargyfreithwyr sy'n gweithio yn y diwydiant - mae'r diffyg buddsoddiad a chefnogaeth iddynt gan Lywodraeth y DU yn effeithio ar y system gyfiawnder gyfan ac mae hyn yn anochel yn effeithio ar y rhai sy'n chwilio am gyfiawnder yn ein cymunedau. Mae bargyfreithwyr Cymru a'n cenedl yn haeddu mwy na hyn. Gwnsler Cyffredinol, beth y mae hyn yn ei olygu mewn perthynas â denu pobl i mewn i'r proffesiwn a'r system gyfiawnder yng Nghymru o dan y Llywodraeth Dorïaidd?
English: Thank you for those supplementary points and question. Our view is that the whole justice system, and legal aid in particular, has been chronically underfunded for some time, and Wales is suffering, in fact, disproportionately. We have had, of course, the Bellamy review. I met with Lord Bellamy, and we discussed the improvements that he is proposing in respect of criminal legal aid. Some improvements have been not only recommended, but it has been indicated by the UK Government that they will be implemented. Of course, Lord Bellamy is now a justice Minister, but it's profoundly disappointing that the UK Government has done so little and refused to move on so many of the recommendations, but also potential recommendations that could be made. The reality is - and we begin to see this in Wales ourselves, particularly within the criminal area, but in many other areas where legal aid is no longer available - that we are seeing fewer and fewer young solicitors and young barristers coming into the profession to do legal aid work, to do criminal legal aid work. We already have a problem with advice deserts and there are very significant intrinsic and now institutionalised issues that undermine the future in respect of access to justice and the ability to get access to proper legal representation.
Welsh: Diolch am y pwyntiau a'r cwestiwn atodol. Ein barn ni yw bod y system gyfiawnder gyfan, a chymorth cyfreithiol yn arbennig, wedi'i thanariannu'n ddifrifol ers peth amser, ac mae Cymru'n dioddef yn anghymesur mewn gwirionedd. Cawsom adolygiad Bellamy wrth gwrs. Cyfarfûm â'r Arglwydd Bellamy, a thrafodasom y gwelliannau y mae'n eu hargymell mewn perthynas â chymorth cyfreithiol troseddol. Nid yn unig fod rhai gwelliannau wedi'u hargymell, mae Llywodraeth y DU wedi dynodi hefyd y byddant yn cael eu gweithredu. Wrth gwrs, mae'r Arglwydd Bellamy bellach yn Weinidog cyfiawnder, ond mae'n hynod siomedig fod Llywodraeth y DU wedi gwneud cyn lleied ac wedi gwrthod bwrw ymlaen â chymaint o'r argymhellion, ond hefyd yr argymhellion posibl y gellid eu gwneud. Y realiti yw - ac rydym yn dechrau gweld hyn yng Nghymru ein hunain, yn enwedig yn y maes troseddol, ond mewn llawer o feysydd eraill lle nad oes cymorth cyfreithiol ar gael mwyach - ein bod yn gweld llai a llai o gyfreithwyr ifanc a bargyfreithwyr ifanc yn dod i mewn i'r proffesiwn i wneud gwaith cymorth cyfreithiol, i wneud gwaith cymorth cyfreithiol troseddol. Mae gennym broblem eisoes gyda phrinder cyngor ac mae problemau cynhenid arwyddocaol, sydd wedi'u hymwreiddio bellach, yn tanseilio'r dyfodol o ran mynediad at gyfiawnder a'r gallu i gael mynediad at gynrychiolaeth gyfreithiol briodol.
English: Thank you for the question. None.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Dim.
English: Good. [ Laughter. ] Our union of four nations is currently undergoing a monumental task in safeguarding our children's future from invading Russian forces in Ukraine. The gravity of the war has been felt in every single home here in Wales and will continue to do so until Putin is removed from office. The results of the war have perpetuated a cost-of-living crisis and a food security dilemma. Now is the time for us all to be discussing ways in which we can support our agricultural and food production industries here in Wales, not by hypothesising about ripping up our union in the name of a Welsh nationalist agenda that has no electoral mandate. It is for Scotland and the UK Government to determine the constitutional arrangements of their own between each other, but can the Counsel General confirm, if the Supreme Court grants Scotland a legal basis for a second independence referendum, that the Welsh Government will certainly not seek equal provisions for a Welsh independence referendum?
Welsh: Da iawn. [ Chwerthin. ] Mae ein hundeb o bedair gwlad yn ymgymryd â thasg aruthrol ar hyn o bryd wrth geisio diogelu dyfodol ein plant rhag grymoedd Rwsia sy'n ymosod ar Wcráin. Rydym wedi teimlo difrifoldeb y rhyfel ym mhob cartref yma yng Nghymru a byddwn yn parhau i wneud hynny hyd nes y caiff Putin ei hel ymaith. Mae canlyniadau'r rhyfel wedi gwaethygu argyfwng costau byw a diogeledd bwyd. Dyma'r amser i bawb ohonom fod yn trafod ffyrdd y gallwn gefnogi ein diwydiannau amaethyddol a chynhyrchu bwyd yma yng Nghymru, nid drwy ddamcaniaethu ynglŷn â hollti ein hundeb yn enw agenda genedlaetholgar Gymreig nad oes ganddi fandad etholiadol. Mater i'r Alban a Llywodraeth y DU yw penderfynu ar eu trefniadau cyfansoddiadol eu hunain gyda'i gilydd, ond a all y Cwnsler Cyffredinol gadarnhau, os bydd y Goruchaf Lys yn rhoi sail gyfreithiol i'r Alban ar gyfer ail refferendwm annibyniaeth, na fydd Llywodraeth Cymru yn ceisio darpariaethau cyfartal i gynnal refferendwm annibyniaeth i Gymru?
English: Well, I can help the Member by saying that a referendum for independence is a matter that is clearly important to the Scottish Government and was raised by them during the last Scottish Parliament elections. The reference by the Lord Advocate was served on me as a fellow law officer on 28 June 2022. The Supreme Court issued an order on 29 June, providing details of when the law officers should file an acknowledgement of service and case if they wished to participate. I will now consider carefully the matters included in the reference, including any implications for Wales. Once I've had the opportunity to do that, I will then determine if I should participate in the reference or take any further steps in relation to this issue, and the Member can be assured that I will, of course, keep Members of the Senedd updated as this matter progresses.
Welsh: Wel, gallaf helpu'r Aelod drwy ddweud bod refferendwm ar annibyniaeth yn fater sy'n amlwg yn bwysig i Lywodraeth yr Alban a'i fod wedi'i godi ganddynt yn ystod etholiadau diwethaf Senedd yr Alban. Cafodd y cyfeiriad gan yr Arglwydd Adfocad ei gyflwyno i mi fel cyd-swyddog y gyfraith ar 28 Mehefin 2022. Cyhoeddodd y Goruchaf Lys orchymyn ar 29 Mehefin, yn rhoi manylion ynglŷn â pha bryd y dylai swyddogion y gyfraith ffeilio cydnabyddiad cyflwyno ac achos pe baent yn dymuno cymryd rhan. Byddaf yn awr yn ystyried y materion sydd wedi'u cynnwys yn y cyfeiriad yn ofalus, gan gynnwys unrhyw oblygiadau i Gymru. Pan fyddaf wedi cael cyfle i wneud hynny, byddaf wedyn yn penderfynu a ddylwn gymryd rhan yn y cyfeiriad neu gymryd unrhyw gamau pellach mewn perthynas â'r mater hwn, a gall yr Aelod fod yn sicr y byddaf, wrth gwrs, yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau'r Senedd wrth i'r mater hwn fynd rhagddo.
English: Diolch, Llywydd. Although there is no absolute doctrine of separation of powers in the UK, the concept of separation of powers between the legislature, i.e. Senedd, Executive, i.e. Welsh Government, and the judiciary has long applied in and across the UK to prevent the concentration of power by providing checks and balances - [ Interruption. ] I'm sorry. I didn't hear you very clearly.
Welsh: Diolch, Lywydd. Er nad oes athrawiaeth absoliwt o wahanu pwerau yn y DU, mae'r cysyniad o wahanu pwerau rhwng y ddeddfwrfa, h.y. y Senedd, y Weithrediaeth, h.y. Llywodraeth Cymru, a'r farnwriaeth wedi bod yn berthnasol ers tro byd yn y DU ac ar draws y DU i atal pŵer rhag cronni drwy ddarparu dulliau o gadw'r cydbwysedd - [ Torri ar draws. ] Mae'n ddrwg gennyf. Nid oeddwn yn eich clywed yn glir iawn.
English: You don't need to hear him. Carry on with your question.
Welsh: Nid oes angen i chi ei glywed. Parhewch â'ch cwestiwn.
English: Last September, referring to the Law Commission consultation paper on devolved tribunals in Wales to help shape the tribunal Bill for Wales, designed to regulate a single system for tribunals, I asked you for your initial response to the consultation paper's proposals to reform the Welsh Tribunals unit, the part of the Welsh Government that currently administers most devolved tribunals, into a non-ministerial department. Last December, the Law Commission published its final report on devolved tribunals in Wales, which included that 'we are persuaded that the non-ministerial department model is the one that should be adopted for the future administration of the system of devolved tribunals in Wales'. Although this also stated: 'The tribunals service should be operationally independent from the Welsh Government', your subsequent written statement on devolved tribunals in Wales only states that: 'The Welsh Government strongly endorses the fundamental principle of the Law Commission's recommendations for a unified, single structurally independent system of tribunals in Wales.' What conclusions have you therefore now reached after considering the Law Commission's findings regarding this specific point?
Welsh: Fis Medi diwethaf, gan gyfeirio at bapur ymgynghori Comisiwn y Gyfraith ar dribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru i helpu i lunio Bil tribiwnlysoedd Cymru, a gynlluniwyd i reoleiddio un system ar gyfer tribiwnlysoedd, gofynnais i chi am eich ymateb cychwynnol i gynigion y papur ymgynghori i ddiwygio uned Tribiwnlysoedd Cymru, y rhan o Lywodraeth Cymru sy'n gweinyddu'r rhan fwyaf o dribiwnlysoedd datganoledig ar hyn o bryd, i fod yn adran anweinidogol. Fis Rhagfyr diwethaf, cyhoeddodd Comisiwn y Gyfraith ei adroddiad terfynol ar dribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru, a oedd yn cynnwys 'rydym wedi ein hargyhoeddi mai model yr adran anweinidogol yw'r un y dylid ei fabwysiadu ar gyfer gweinyddu'r system tribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru yn y dyfodol'. Er ei fod hefyd yn nodi: 'Dylai'r gwasanaeth tribiwnlysoedd fod yn annibynnol yn weithredol ar Lywodraeth Cymru', nid yw eich datganiad ysgrifenedig dilynol ar dribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru ond yn datgan hyn: 'Mae Llywodraeth Cymru yn gryf ei chymeradwyaeth o egwyddor sylfaenol yr argymhellion a wnaed gan Gomisiwn y Gyfraith, sef y dylid gweithredu un system sy'n annibynnol yn strwythurol ar gyfer tribiwnlysoedd yng Nghymru.' Pa gasgliadau y daethoch iddynt erbyn hyn ar ôl ystyried canfyddiadau Comisiwn y Gyfraith mewn perthynas â'r pwynt penodol hwn?