English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and can I thank the Minister for making her statement? I'm a little disappointed; I think I have to be candid about this, given that we've had an earlier statement, the one in March, and I had hoped there'd be more pace and purpose in the May statement, which was promised in the earlier statement. At the moment, we know that the Government accepts all the recommendations in the expert group's report in principle. We were promised a detailed response in May, and I think to say that the recommendations are accepted in principle is perhaps a little disappointing. I was hoping that we'd have something perhaps similar to the narrative we have when the Welsh Government responds to Assembly committee reports, so that we know those that are immediately going to be accepted in practice and then those that are in principle but will be heavily reworked, usually, by the Government. So, that's the first thing I want to say. In March, the Minister also promised a clear project plan, and that was supposed to be delivered today, but I don't think without that clear response to the recommendations of the expert group's report that you can have something that constitutes such a delivery plan. I do acknowledge that there has been some progress in terms of the detail about next steps. For instance, I do welcome the fact that the height threshold will be no higher than 18m. I think that is a very helpful statement and I think it will be a reassuring one, and it is one that we support. Another step I welcome is making fire and rescue authorities consultees in the planning process. There is, however, as I hinted earlier, less progress in other areas - for example, promoting the retrofitting of sprinklers. The Minister really has not done much more than repeat what she said in March. I do not think it is exactly a clear project plan to say, regarding sprinklers, that there will be a relaunch of the 'Householders Guide to Fire Sprinklers' that was first published in 2015. I really did expect more at this stage. I said in my response to the March statement that we need to engage residents more fully and effectively. And while I'm pleased that the Welsh Government will work with Community Housing Cymru to, and I quote, 'consider how to enhance the role of residents by ensuring that their voices are heard' - end quote - I had expected something a bit more definitive and certainly quicker. Much of the necessary work to implement the expert group's recommendations, at least those that we will get to hear are accepted in practice, will fall to the two work streams, as the Minister indicated. And I do realise there is a need to consider matters carefully and fully. However, there's also a need to act swiftly and to give fire safety the highest priority. Indeed, the Minister said in her March statement - and now I quote again - that there would be a 'project plan, with transparent timescales'. Well, the only transparent timescale I can see in this statement is the promise of a consultation in the summer of 2020. That's a promise of a consultation one year hence. Not the conclusion of a consultation in a year, but the commencement of a consultation in one year, and that with a view - a view - to legislate in the next Assembly term. We have to be upfront here: this is slow pace, and it resembles, in my view, more the sort of orderly legislative process that a Government would have in an area of public policy that needs updating and reform, but didn't have critical matters of danger within it, as I'm afraid we do at the moment in some aspects of fire safety, in particular in regard to high-rise buildings. We need to move more quickly so that we can act on the strong evidence base that the Hackitt review and this expert group's recommendations have developed. Can I say - ? If you do move more swiftly, we've still got two years of this Assembly term. I know our group will work very fully with you in that, and I'm sure that the other groups in this Assembly would do the same. We can move more quickly; I urge you to do so.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, ac a gaf i ddiolch i'r Gweinidog am wneud ei datganiad? Rwyf ychydig yn siomedig; rwy'n credu bod yn rhaid i mi fod yn onest am hyn, o gofio ein bod wedi cael datganiad cynharach, yr un ym mis Mawrth, ac roeddwn wedi gobeithio y byddai mwy o frys a phwrpas yn natganiad mis Mai, a addawyd yn y datganiad cynharach. Ar hyn o bryd, gwyddom fod y Llywodraeth yn derbyn yr holl argymhellion yn adroddiad y grŵp arbenigol mewn egwyddor. Addawyd ymateb manwl inni ym mis Mai, a chredaf fod dweud y derbynnir yr argymhellion mewn egwyddor efallai ychydig yn siomedig. Roeddwn yn gobeithio y byddai gennym ni rywbeth tebyg efallai i'r naratif sydd gennym ni pan fydd Llywodraeth Cymru'n ymateb i adroddiadau pwyllgorau'r Cynulliad, fel ein bod yn gwybod pa rai sydd ar fin cael eu derbyn yn ymarferol ac wedyn y rhai sydd mewn egwyddor ond a fydd yn cael eu diwygio'n sylweddol, fel arfer, gan y Llywodraeth. Felly, dyna'r peth cyntaf yr wyf eisiau ei ddweud. Ym mis Mawrth, addawodd y Gweinidog hefyd gynllun prosiect clir, ac roedd hynny i fod i gael ei gyflwyno heddiw, ond nid wyf yn credu, heb yr ymateb clir hwnnw i argymhellion adroddiad y grŵp arbenigwyr y gallwch chi gael rhywbeth sy'n gyfystyr â chynllun cyflenwi o'r fath. Rwy'n cydnabod bod rhywfaint o gynnydd wedi'i wneud o ran y manylion am y camau nesaf. Er enghraifft, rwyf yn croesawu'r ffaith na fydd y trothwy uchder yn uwch na 18m. Credaf fod hwnnw'n ddatganiad defnyddiol iawn a chredaf y bydd yn un calonogol, ac mae'n un yr ydym yn ei gefnogi. Cam arall yr wyf yn ei groesawu yw gwneud yr awdurdodau tân ac achub yn gyrff ymgynghori yn y broses gynllunio. Fodd bynnag, fel yr awgrymais yn gynharach, mae llai o gynnydd mewn meysydd eraill - er enghraifft, hyrwyddo ôl-osod systemau chwistrellu. Nid yw'r Gweinidog wedi gwneud llawer mwy nag ailadrodd yr hyn a ddywedodd ym mis Mawrth. Nid wyf yn credu ei fod yn wirioneddol yn gynllun prosiect clir i ddweud, ynghylch chwistrellwyr dŵr, y bydd 'Canllaw i Ddeiliad Tai ar Systemau Chwistrellu', a gyhoeddwyd am y tro cyntaf yn 2015, yn cael ei ail-lansio. Roeddwn i wir yn disgwyl mwy erbyn hyn. Dywedais yn fy ymateb i ddatganiad mis Mawrth fod angen inni gynnwys trigolion yn llawnach ac yn fwy effeithiol. Ac er fy mod yn falch y bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda Chartrefi Cymunedol Cymru i, a dyfynnaf, ystyried sut i wella swyddogaeth preswylwyr drwy sicrhau bod eu lleisiau'n cael eu clywed - diwedd y dyfyniad - roeddwn wedi disgwyl rhywbeth ychydig yn fwy pendant ac yn sicr yn gynt. Bydd llawer o'r gwaith angenrheidiol i weithredu argymhellion y grŵp arbenigol, o leiaf y rhai y byddwn ni'n clywed iddyn nhw gael eu derbyn yn ymarferol, yn gyfrifoldeb y ddwy ffrwd waith, fel y nododd y Gweinidog. Ac rwy'n sylweddoli bod angen ystyried materion yn ofalus ac yn llawn. Fodd bynnag, mae hefyd angen gweithredu'n gyflym a rhoi'r flaenoriaeth uchaf i ddiogelwch tân. Yn wir, dywedodd y Gweinidog yn ei datganiad ym mis Mawrth - a dyfynnaf eto nawr - y byddai: cynllun prosiect, gydag amserlenni clir. Wel, yr unig amserlen glir y gallaf ei gweld yn y datganiad hwn yw'r addewid o ymgynghoriad yn yr haf, sef 2020. Mae hynny'n addewid o ymgynghoriad mewn blwyddyn o nawr felly. Nid canlyniad ymgynghoriad mewn blwyddyn yw hwn, ond cychwyn ymgynghoriad mewn blwyddyn, a hynny gyda'r bwriad - bwriad - o ddeddfu yn y tymor Cynulliad nesaf. Rhaid inni fod yn agored yn hyn o beth: mae hyn yn araf, ac yn fy marn i, mae'n debycach i'r broses ddeddfwriaethol drefnus a fyddai gan Lywodraeth mewn unrhyw faes polisi cyhoeddus y mae angen ei diweddaru a'i diwygio, a heb faterion tyngedfennol o berygl ynddi, fel sydd gennym ni, mae arnaf ofn, ar hyn o bryd mewn rhai agweddau ar ddiogelwch tân, yn enwedig mewn cysylltiad ag adeiladau uchel iawn. Mae angen inni weithredu'n gyflymach fel y gallwn ni weithredu ar sail gadarn y dystiolaeth y mae adolygiad Hackitt ac argymhellion y grŵp arbenigol hwn wedi'i datblygu. A gaf i ddweud - ? Os byddwch yn gweithredu yn gyflymach, mae gennym ni ddwy flynedd o hyd o'r tymor Cynulliad hwn. Rwy'n gwybod y bydd ein grŵp yn gweithio'n llawn gyda chi ar hynny, ac rwy'n siŵr y byddai'r grwpiau eraill yn y Cynulliad hwn yn gwneud yr un peth. Fe allwn ni weithredu'n gyflymach; rwyf yn eich annog chi i wneud hynny.