English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. I'd like to begin by thanking the Conservative group for bringing forward this debate on this very important issue, and to say a personal thank you to Mark Isherwood for his excellent work on this very, very important topic, which, as he says, has been a consistent feature of his contribution to the Assembly ever since he was elected. And I know that colleagues in the third sector and the hospice movement are very grateful to Mark Isherwood for everything that he does, and I'm sure, actually, that that gratitude is shared across this Chamber, regardless of party. I'd like to speak, if I may, Deputy Presiding Officer, briefly to our two amendments and then make one further general comment. Our second amendment, amendment 2, calls attention to the importance of carers and support for carers in this regard. Of course, Members of the Assembly will be aware that the Health and Social Services Committee has been doing a big piece of work looking at support for carers overall. The impact, of course, of caring for someone in this situation is huge, and, for many people, the emotional impact is very serious. The issues around caring for a younger person towards the end of their life - you may then also, perhaps, as a grandparent, be caring for the children of that younger person. The pattern, of course - we very often see that the younger person, let's say with cancer, may rally, may be well for some months, may be very unwell again; the pattern isn't consistent. And so carers supporting people in palliative care situations have particular needs and they also need that support after bereavement. There is that loss of role, as well, if you've been caring for somebody for some time and suddenly they're no longer with you. You have the grief at their loss and then a question about how you go forward with your own life, and I'm sure that many of us have seen this in our own families. Of course, the hospice movement does some very good work around that grief support, but we shouldn't rely on them alone. So, I'd recommend our second amendment to what is, overall, a very strong motion to the Assembly. Our amendment 3 speaks about the need to provide a variety of services, and I think Mark Isherwood has acknowledged in his speech that people want different things towards the end of their lives. It is the one thing that is certain that will come to us all, but where we feel most comfortable to spend our last hours and days may be very different from one person to another. Many people choose support at home, and I put on record again my gratitude to the Marie Curie nurses who helped us to take care of my mother at home. Other people don't want that; they don't want to put what they see as a pressure on their family members and their carers. So, we must ensure that there is a variety of services. And, as a representative for Mid and West Wales, I'm particularly anxious that we make sure that those are available across rural communities as well, and there are some excellent hospice-at-home services, the Paul Sartori foundation, for example -
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i grŵp y Ceidwadwyr am gyflwyno'r ddadl hon ar y mater pwysig hwn, a diolch yn bersonol i Mark Isherwood am ei waith rhagorol ar y pwnc eithriadol o bwysig hwn sydd, fel y dywed, wedi bod yn nodwedd gyson o'i gyfraniad i'r Cynulliad ers iddo gael ei ethol. A gwn fod cydweithwyr yn y trydydd sector a'r mudiad hosbis yn ddiolchgar iawn i Mark Isherwood am bopeth y mae'n ei wneud, ac rwy'n siŵr y caiff y diolch hwnnw ei ategu ar draws y pleidiau yn y Siambr. Hoffwn siarad yn fyr am ein dau welliant, os caf, Ddirprwy Lywydd, a gwneud un sylw cyffredinol pellach. Mae ein hail welliant, gwelliant 2, yn tynnu sylw at bwysigrwydd gofalwyr a chymorth i ofalwyr yn hyn o beth. Wrth gwrs, bydd Aelodau'r Cynulliad yn ymwybodol fod y Pwyllgor Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol wedi bod yn gwneud gwaith mawr yn edrych ar gymorth i ofalwyr yn gyffredinol. Mae effaith gofalu am rywun yn y sefyllfa hon yn enfawr wrth gwrs, ac i lawer o bobl, mae'r effaith emosiynol yn ddifrifol iawn. Mae'r materion sydd ynghlwm wrth ofalu am unigolyn iau tuag at ddiwedd eu hoes - efallai y byddwch hefyd, efallai, fel taid neu nain, yn gofalu am blant yr unigolyn iau hwnnw. Mae'r patrwm, wrth gwrs - gwelwn yn aml iawn y bydd yr unigolyn iau, sydd â chanser dyweder, yn teimlo'n well am rai misoedd efallai, ond yn anhwylus iawn eto drachefn; nid yw'r patrwm yn gyson. Ac felly mae gan ofalwyr sy'n cynorthwyo pobl mewn sefyllfaoedd gofal lliniarol anghenion penodol ac mae angen y cymorth hwnnw arnynt hefyd ar ôl profedigaeth. Mae'r rôl honno'n cael ei cholli, yn ogystal, os ydych chi wedi bod yn gofalu am rywun ers peth amser ac yn sydyn, nid ydynt yno gyda chi mwyach. Rydych yn wynebu'r galar o'u colli a chwestiwn ynglŷn â sut yr ewch ymlaen â'ch bywyd eich hun, ac rwy'n siŵr bod llawer ohonom wedi gweld hyn yn ein teuluoedd ein hunain. Wrth gwrs, mae'r mudiad hosbis yn gwneud gwaith da iawn mewn perthynas â chymorth profedigaeth o'r fath, ond ni ddylem ddibynnu arnynt hwy yn unig. Felly, hoffwn argymell ein hail welliant i'r hyn sydd, yn gyffredinol, yn gynnig cryf iawn i'r Cynulliad. Mae ein gwelliant 3 yn sôn am yr angen i ddarparu amrywiaeth o wasanaethau, a chredaf fod Mark Isherwood wedi cydnabod yn ei araith fod ar bobl eisiau pethau gwahanol tuag at ddiwedd eu hoes. Dyma'r un peth sy'n sicr o ddod i bawb ohonom, ond mae'n bosibl fod lle y teimlwn yn fwyaf cyfforddus i dreulio ein horiau a'n dyddiau olaf yn amrywio'n fawr o un person i'r llall. Mae llawer o bobl yn dewis cymorth yn y cartref, ac rwyf am gofnodi fy niolch unwaith eto i'r nyrsys Marie Curie a'n helpodd i ofalu am fy mam gartref. Ni fydd eraill eisiau hynny; nid ydynt am roi'r hyn a welant fel pwysau ar aelodau o'u teuluoedd a'u gofalwyr. Felly, rhaid inni sicrhau bod amrywiaeth o wasanaethau ar gael. Ac fel cynrychiolydd ar gyfer Canolbarth a Gorllewin Cymru, rwy'n arbennig o awyddus ein bod yn sicrhau bod y rheini ar gael ar draws cymunedau gwledig hefyd, a cheir rhai gwasanaethau hosbis yn y cartref rhagorol, sefydliad Paul Sartori, er enghraifft -