English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I'm pleased to see the Public Health (Wales) Bill resurface after the ridiculous farrago we saw earlier this year, and I would restate this party's commitment to enabling e-cigarettes to be one of a number of tools in the smoking cessation toolbox. Minister, there is very little in this Bill that I would quarrel with. In fact, given the stated objective of the Public Health (Wales) Bill, which is to use appropriate legislation to improve and protect the health and well-being of the population of Wales, I find that there are a number of areas that I wish to explore to see if we can bring forward more robust legislation in order to achieve that aim. I would also wish to examine better some of the fiscal implications of the proposed Bill. I note the desire to create a national register of retailers of tobacco and nicotine products, and this is a move I support. However, Minister, given the costs this would incur, what consideration have you given to that duty being carried out by local authorities? After all, they already license premises to sell alcohol, and I would suggest to you that most premises selling alcohol, be it a supermarket, pub, corner shop, will also be the ones wishing to retail tobacco and nicotine products. I do accept that there will be some venues that might specialise in nothing but the sale of tobacco and nicotine products, but they can be added, I would have thought at lower cost, to the existing licensing regime. I note the intent to prohibit the handing over of tobacco or nicotine products to anyone under 18. Minister, have you given thought to what penalties you would apply and upon whom? It would be most concerning if the retailer were deemed responsible for over-18s buying cigarettes and the like and then handing them over to under-18s just around the corner. How will you catch, prove and punish any perpetrator? I note the very welcome protection for minors you have proposed by banning intimate piercings. Under that same intent to protect a minor, could you give strength to laws around tattooing and body modifications, given that many tattoos and some body modifications are also in areas deemed intimate? I've understood your concerns over prohibition making something more attractive, but this is about child protection and my understanding is that, also, the industry would like to see more regulation for their protection as well. I note the requirement for local authorities to prepare local strategy plans to reflect the need for public toilets. To be frank, Minister, you could drive a coach and horses through this element of the Bill. I'd be interested to know how you think this could deal with arterial routes, tourist areas with high tourism footfall but low community need, and more rural areas. Do you not think that there also needs to be an overarching national plan to tie together the local plans and fill the gaps? Minister, Wales is home to some of the most polluted areas in the UK. The A472 road near Crumlin has the highest rate of pollution in any area outside of London, predominantly caused by congestion from heavy-duty vehicles. People living in the area are increasingly being exposed to harmful pollutants, which is denigrating their health. Research is enabling us to have a far fuller understanding of just how harmful long-term exposure to air pollutants is for our health. Damage by air pollutants can be linked to cancer, asthma, heart disease, stroke, diabetes, obesity and dementia. In 2010, harm from air pollutants contributed to 1,320 deaths in Wales, and this plays a major role in many of our health challenges. Minister, the Government must ensure that local authorities are fulfilling their role effectively. Local government does have a requirement to effectively monitor the local air quality and alert the public when levels exceed guidelines. Equally, they have a responsibility to deliver localised air management strategies. So, it is essential that these are being delivered in tandem with national strategic objectives.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o weld Bil Iechyd y Cyhoedd (Cymru) yn ailymddangos ar ôl y llanastr chwerthinllyd a welsom yn gynharach eleni, a hoffwn ailddatgan ymrwymiad y blaid hon i'w gwneud yn bosibl i e-sigaréts fod ymysg yr amryw offer yn y blwch offer ar gyfer helpu i roi'r gorau i ysmygu. Weinidog, ychydig iawn sydd yn y Bil hwn y dymunaf anghytuno ag ef. Yn wir, o ystyried amcan datganedig Bil Iechyd y Cyhoedd (Cymru), sef defnyddio deddfwriaeth briodol i wella a diogelu iechyd a lles poblogaeth Cymru, rwy'n credu bod nifer o feysydd yr hoffwn eu harchwilio i weld a allwn ni gyflwyno deddfwriaeth fwy cadarn er mwyn cyrraedd y nod hwnnw. Byddwn hefyd yn dymuno edrych yn fanylach ar rai o oblygiadau cyllidol y Bil arfaethedig. Nodaf yr awydd i greu cofrestr genedlaethol o fanwerthwyr cynhyrchion tybaco a nicotin, ac mae hwn yn gam yr wyf yn ei gefnogi. Fodd bynnag, Weinidog, o ystyried y costau a fyddai'n gysylltiedig â hyn, pa ystyriaeth ydych chi wedi'i rhoi i awdurdodau lleol yn cyflawni'r ddyletswydd honno? Wedi'r cyfan, maent eisoes yn rhoi trwyddedau i safleoedd werthu alcohol, a byddwn yn awgrymu i chi bod y rhan fwyaf o safleoedd sy'n gwerthu alcohol, boed hynny'n archfarchnad, yn dafarn, yn siop gornel, hefyd yn dymuno gwerthu cynhyrchion tybaco a nicotin. Rwy'n derbyn wrth gwrs y bydd yna rai lleoliadau a fydd yn arbenigo mewn gwerthu dim ond cynhyrchion tybaco a nicotin, ond gellir eu hychwanegu hwy, ac am gost is y byddwn i'n tybio, at y gyfundrefn drwyddedu bresennol. Nodaf y bwriad i wahardd rhoi cynhyrchion tybaco neu gynnyrch nicotin i unrhyw un o dan 18 oed. Weinidog, a ydych chi wedi ystyried pa gosbau y byddech yn eu gorfodi ac ar bwy? Byddai'n bryder mawr pe ystyrid bod y manwerthwr yn gyfrifol am bobl dros 18 oed yn prynu sigaréts ac yn y blaen, ac yna'n eu rhoi i blant dan 18 oed rownd y gornel. Sut y byddwch chi'n dal, yn profi'r achos ac yn cosbi unrhyw droseddwr? Nodaf yr amddiffyniad yr ydych wedi'i gynnig i bobl ifanc dan oed drwy wahardd rhoi tyllau mewn man personol o'u cyrff. O dan yr un bwriad i amddiffyn plentyn dan oed, a wnewch chi gryfhau cyfreithiau sy'n ymwneud â thatŵio ac addasu'r corff, o ystyried bod llawer o datŵs a rhai addasiadau i'r corff hefyd yn cael eu rhoi ar neu mewn rhannau o'r corff yr ystyrir eu bod yn bersonol? Rwy'n deall eich pryderon bod cyhoeddi gwaharddiad yn gwneud rhywbeth yn fwy deniadol, ond mae a wnelo hyn ag amddiffyn plant ac o'r hyn yr wyf i'n ei ddeall, byddai'r diwydiant hefyd yn hoffi gweld mwy o reoleiddio er mwyn eu hamddiffyn hwythau hefyd. Nodaf y gofyniad i awdurdodau lleol baratoi cynlluniau strategaeth leol i adlewyrchu'r angen am doiledau cyhoeddus. Y gwir amdani yw, Weinidog, bod yr elfen hon o'r Bil yn wan a dweud y lleiaf. Byddai gennyf ddiddordeb mewn cael gwybod sut yr ydych yn credu y gallai hyn fynd i'r afael â phrif lwybrau, ardaloedd twristaidd sydd â nifer uchel o ymwelwyr twristiaeth ond angen cymunedol isel, ac ardaloedd mwy gwledig. Onid ydych chi'n credu bod angen cynllun cenedlaethol cyffredinol hefyd i ddwyn y cynlluniau lleol at ei gilydd a llenwi'r bylchau? Weinidog, mae Cymru yn gartref i rai o'r ardaloedd mwyaf llygredig yn y DU. Ffordd yr A472 ger Crymlyn sydd â'r gyfradd uchaf o lygredd mewn unrhyw ardal y tu allan i Lundain, wedi'i achosi'n bennaf gan dagfeydd oherwydd cerbydau trwm. Mae pobl sy'n byw yn yr ardal yn dod i gysylltiad â mwy a mwy o lygryddion niweidiol, sy'n niweidio'u hiechyd. Mae ymchwil yn ein galluogi ni i gael dealltwriaeth lawer gwell o ba mor niweidiol yw cysylltiad hirdymor â'r llygryddion aer hyn ar gyfer ein hiechyd. Gall niwed gan lygryddion aer fod yn gysylltiedig â chanser, asthma, clefyd y galon, strôc, diabetes, gordewdra a dementia. Yn 2010, cyfrannodd niwed gan lygryddion aer at 1,320 o farwolaethau yng Nghymru, ac mae'n chwarae rhan bwysig mewn llawer o'n heriau iechyd. Weinidog, mae'n rhaid i'r Llywodraeth sicrhau bod awdurdodau lleol yn cyflawni eu swyddogaeth yn effeithiol. Mae gofyniad ar lywodraeth leol i fonitro ansawdd yr aer lleol yn effeithiol a rhoi gwybod i'r cyhoedd pan fydd lefelau yn uwch na'r hyn a nodir yn y canllawiau. Yn yr un modd, mae ganddynt gyfrifoldeb i gyflawni strategaethau rheoli aer lleol. Felly, mae'n hanfodol bod y rhain yn cael eu cyflwyno ar y cyd â'r amcanion strategol cenedlaethol.