English: I just wanted to endorse briefly some of the comments Rhun made. Rhun referred to the excellent work that the north Wales community health council has done, particularly on vascular services, but that's one of very many cases. I can tell you that the CHC has played a crucial role in the work around the newborn intensive care units. You remember that campaign that was ultimately won and the CHC was at the heart of it. They have been a superb advocate for families and those affected by events at Tawel Fan. That, again, was a very prominent case across north Wales, and the CHC were at the very heart of the work there. We've heard about vascular services. There's the whole agenda around special measures. Once again, it's the community health council that is the voice of the people. They have been there in all circumstances, fighting and standing shoulder to shoulder with patients and citizens, doing exactly what it says on the tin. Nobody here should be under any misapprehension: this is seen as the Welsh Government closing down a strong and effective voice and advocate for the people of north Wales. I know that the Minister will argue differently, and he has every right to do so, but that's the perception. Now, I don't know whether some of the CHCs are less effective and that we see the loss of the north Wales CHC because of the failings of others. I don't know. I'm only aware of the situation in north Wales. I tell you now: the perception is that it's seen as a way of avoiding the scrutiny and the accountability that the health board and the Government have faced over a period of years. You could do one thing to send a clear message to the people of north Wales. You could make a decision that this body will be located, as Rhun said, in north Wales. I think that would go some of the way to alleviating some of the concerns of people in north Wales. But, unfortunately, losing the community health council will be a loss and the Government has a great deal of work to do to convince people that there isn't another agenda being played out here.
Welsh: Dim ond i ategu yn sydyn iawn rhai o'r sylwadau roedd Rhun yn eu gwneud. Fe gyfeiriodd Rhun at y gwaith godidog mae'r cyngor iechyd cymunedol yn y gogledd wedi'i wneud ar y gwasanaethau fasgwlar yn benodol, ond un o nifer helaeth o achosion yw hwnnw. Mi ddywedaf wrthych chi fod y cyngor iechyd cymunedol wedi chware rôl allweddol yn y gwaith o gwmpas yr unedau gofal dwys i fabanod newydd-anedig. Ydych chi'n cofio'r ymgyrch fawr honno, yr ymgyrch a enillwyd yn y pen draw? Mi oedd y cyngor iechyd ynghanol yr ymgyrch honno. Maen nhw wedi bod yn lladmerydd ardderchog i deuluoedd a'r rheini a gafodd eu heffeithio gan y sefyllfa yn Nhawel Fan. Mae honno wedi bod yn achos flaenllaw iawn ar draws y gogledd, a'r cyngor iechyd cymunedol ynghanol y gwaith yn y fan yna. Fasgwlar, rydyn ni wedi clywed amdano fe. Yr holl agenda o gwmpas y mesurau arbennig. Unwaith eto, y cyngor iechyd cymunedol yw llais y bobl, sydd wedi bod yno bob tro, ym mhob amgylchiadau, yn ymladd ac yn sefyll wrth gefn y cleifion a'r trigolion, yn gwneud yn union beth mae'n dweud ar y tin. Ddylai neb yn y fan hyn fod o dan unrhyw gamddealltwriaeth: mae hwn yn cael ei weld fel Llywodraeth Cymru yn cau i lawr llais cryf ac effeithiol a lladmerydd dros bobl gogledd Cymru. Nawr, dwi'n gwybod y bydd y Gweinidog yn dadlau yn wahanol, ac, wrth gwrs, mae hawl gyda fe i'w wneud, ond dyna yw'r canfyddiad. Nawr, dwi ddim yn gwybod a yw rhai o'r cynghorau iechyd eraill yn llai effeithiol, ac efallai ein bod ni'n gweld colli'r cyngor iechyd yn y gogledd oherwydd methiannau eraill. Dwi ddim yn gwybod. Dim ond y cyngor iechyd yn y gogledd dwi'n gwybod amdano fe. Dwi'n dweud wrthych chi nawr: y canfyddiad yw ei fod e'n cael ei weld fel ffordd i osgoi y sgrwtini, a'r atebolrwydd a'r craffu mae'r bwrdd iechyd a'r Llywodraeth wedi'i wynebu dros y blynyddoedd. Nawr, mi allech chi wneud un peth i anfon neges glir i bobl gogledd Cymru. Mi allech chi wneud penderfyniad cydwybodol y bydd y corff yma'n cael ei leoli, fel yr oedd Rhun yn ei ddweud, yng ngogledd Cymru. Dwi'n meddwl byddai hynny'n mynd peth o'r ffordd i daweli feddyliau pobl y gogledd. Ond, yn anffodus, does dim amheuaeth - mae colli'r cyngor iechyd yn mynd i fod yn golled ac mae gan y Llywodraeth lawer iawn o waith i'w wneud i ddarbwyllo pobl nad oes yna agenda arall yn cael ei chwarae allan fan hyn.