English: Thank you. It's a great pleasure to open this discussion on the Welsh Language Standards (No. 7) Regulations 2018. The regulations allow the Welsh Language Commissioner to place standards on health boards, health trusts, community health councils and the Board of Community Health Councils in Wales. These are organisations that provide crucial services to the public and are among the leading employers of Wales. These standards will build upon 'More than just words', the Welsh Government's strategic framework for Welsh language services in health, social services and social care. The framework introduces the principle of the active offer, that one should be offered a Welsh language service without having to request it. 'More than just words' recognises that care and language go hand in hand with the importance of ensuring the dignity and respect of Welsh speakers. It is more than complying with legal requirements and maintaining professional standards. It relates to providing quality public services that focus on the individual. The regulations build on the firm foundations that the language schemes and 'More than just words' have created within the sector. The most important thing about the policy of creating standards and extending it to new organisations and bodies is to ensure that more bodies provide Welsh language services for their users and their staff. But there's a great deal of capacity-building work to be done, and these standards reflect that. Everyone uses health services at some point or another, and therefore I'm pleased to be able to introduce these standards, which have the potential of improving the experiences of Welsh speakers as they access these services. In preparing the regulations, we have been aware that some of these bodies run services 24/7 every day of the year, and I've also considered the broad range of services that they provide in a range of locations, from the commonplace to heart surgery, from emergency care to end-of-life care. Ensuring that the Welsh language is at the heart of all of these services is challenging, and there is an understanding that it won't happen overnight. If we're to succeed, the bodies will have to change the way they work, and we will ensure that the support is available to them to improve Welsh language services. In preparing these regulations, I have listened and considered the responses received to the consultation, and I accept that the timetable for scrutiny has been tight, but I do think it's important that we make progress. A number of consultations have taken place, and I think it is now time to start this journey. Given the evidence received, I have amended some of the draft standards, and I believe that these standards assist bodies in planning and increasing their capacity to provide Welsh language services. The ultimate aim is that everyone will be able to access services in the language of their choice. These regulations are part of the jigsaw. If we're to deliver that aim of providing more Welsh language services, it makes sense to support these regulations, which will put foundations in place for actions with other interventions in order to build the capacity required within the sector to provide services through the medium of Welsh. For example, through the Welsh Language in Business project, officials are working with businesses to increase their use of the Welsh language, and we will be running a pilot project with some GP clusters in the Hywel Dda and Aneurin Bevan areas to increase and enhance their use of the Welsh language. There will also be a toolkit developed for independent providers of primary care on how to operate bilingually. A new pilot scheme has been launched by the Coleg Cymraeg Cenedlaethol in partnership with the universities of Cardiff and Swansea to increase the number of Welsh-speaking students who study medicine. Over 50 year-12 pupils have joined this pilot, and I saw an excellent example at Cardiff School of Medicine of a lecture being presented through the medium of Welsh to a lecture theatre full of students, most of those students listening via headphones. The National Centre for Learning Welsh is developing courses that are specifically designed for the health sector. The regulations before you are a key part of this jigsaw, which will lead to improved services in the health sector over time.
Welsh: Diolch. Mae'n bleser mawr cael agor y drafodaeth hon ar Reoliadau Safonau'r Gymraeg (Rhif 7) 2018. Mae'r rheoliadau yn caniatáu Comisiynydd y Gymraeg i osod safonau ar fyrddau iechyd, ymddiriedolaethau iechyd, cynghorau iechyd cymunedol a Bwrdd Cynghorau Iechyd Cymuned Cymru. Maent yn gyrff sy'n darparu gwasanaethau hanfodol i'r cyhoedd, ac ymhlith prif gyflogwyr Cymru. Bydd y safonau hyn yn adeiladu ar 'Mwy na geiriau', fframwaith strategol Llywodraeth Cymru ar gyfer gwasanaethau Cymraeg mewn iechyd, gwasanaethau cymdeithasol a gofal cymdeithasol. Mae'r fframwaith yn cyflwyno'r egwyddor o gynnig rhagweithiol, fod rhywun yn cael cynnig gwasanaeth Cymraeg heb orfod gofyn amdano. Mae 'Mwy na geiriau' yn cydnabod bod gofal ac iaith yn mynd law yn llaw â phwysigrwydd sicrhau urddas a pharch i siaradwyr Cymraeg. Mae'n fwy na chydymffurfio â gofynion cyfreithiol a chynnal safonau proffesiynol yn unig. Mae'n ymwneud â darparu gwasanaethau cyhoeddus da sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn. Mae'r rheoliadau yn adeiladu ar y seiliau cryf mae'r cynlluniau iaith a 'Mwy na geiriau' wedi eu creu o fewn y sector. Y peth pwysicaf am y polisi o greu safonau a'i ymestyn i gyrff newydd yw ei fod yn sicrhau bod mwy o gyrff yn cynnig gwasanaethau Cymraeg i'w defnyddwyr ac i'w staff. Ond mae llawer o waith adeiladu capasiti i'w wneud, ac mae'r safonau hyn yn adlewyrchu hynny. Mae pawb yn defnyddio gwasanaethau iechyd ar ryw adeg neu'i gilydd, felly rwy'n falch o fedru cyflwyno y rheoliadau yma, sydd â photensial i wella profiad siaradwyr Cymraeg wrth ddefnyddio'r gwasanaethau hynny. Wrth baratoi'r rheoliadau, rydym wedi bod yn ymwybodol bod rhai o'r cyrff yn rhedeg gwasanaethau 24 awr bob diwrnod o'r flwyddyn, ac rwyf hefyd wedi ystyried yr ystod eang o wasanaethau maen nhw'n eu cynnig mewn amrywiaeth o leoliadau, o'r arferol i lawdriniaeth y galon, o ofal brys i ofal diwedd oes. Mae sicrhau bod y Gymraeg yn ganolog i'r holl wasanaethau yma yn heriol, ac mae yna ddealltwriaeth na fydd yn digwydd dros nos. Ond er mwyn llwyddo, bydd angen i'r cyrff newid eu dulliau o weithio, a byddwn yn sicrhau bod y gefnogaeth ar gael i wella gwasanaethau Cymraeg. Wrth baratoi'r rheoliadau yma, rydw i wedi gwrando ac ystyried ymatebion a dderbyniwyd i'r ymgynghoriad, ac rydw i'n derbyn bod yr amserlen wedi bod yn dynn i graffu arnynt, ond mae'n bwysig, rydw i'n meddwl, ein bod ni'n symud ymlaen. Mae sawl ymgynghoriad wedi bod, ac mae'n bryd, rydw i'n meddwl, nawr, i gychwyn ar y daith. Yn sgil y dystiolaeth a dderbyniwyd, rydw i wedi diwygio rhai o'r safonau drafft, ac rydw i'n credu bod y safonau yma yn cynorthwyo'r cyrff i gynllunio a chynyddu eu gallu i gynnig gwasanaethau cyfrwng Cymraeg. Y nod yn y pen draw yw bod pawb yn medru derbyn gwasanaethau yn yr iaith o'u dewis. Rhan o'r jig-so yw'r rheoliadau hyn. Er mwyn gwireddu'r nod o fwy o wasanaethau cyfrwng Cymraeg, mae'n gwneud synnwyr i gefnogi'r rheoliadau hyn fydd yn gosod seilwaith i weithredu gydag ymyraethau eraill er mwyn adeiladu'r capasiti yn y sector i gynnig gwasanaethau yn y Gymraeg. Er enghraifft, trwy'r prosiect Cymraeg Byd Busnes, mae swyddogion yn gweithio gyda busnesau i gynyddu eu defnydd o'r Gymraeg, ac mi fyddwn yn rhedeg project peilot gyda rhai clystyrau meddygon teulu yn ardaloedd byrddau iechyd Hywel Dda ac Aneurin Bevan i gynyddu eu defnydd o'r Gymraeg. Hefyd, fe fydd yna toolkit yn cael ei ddatblygu ar gyfer darparwyr gofal sylfaenol annibynnol, gan gynnwys cyngor ar sut i weithredu yn ddwyieithog. Mae cynllun peilot newydd wedi'i lansio gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol mewn partneriaeth â phrifysgolion Caerdydd ac Abertawe i gynyddu nifer y myfyrwyr Cymraeg eu hiaith sy'n astudio meddygaeth. Mae dros 50 o ddisgyblion blwyddyn 12 wedi ymuno â'r peilot yma, ac mi welais i enghraifft wych yn Ysgol Feddygol Caerdydd o ddarlith yn cael ei chyflwyno yn y Gymraeg i ddarlithfa llawn myfyrwyr, a'r rhan fwyaf o'r rheini yn gwrando drwy glustffonau. Mae'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn datblygu cyrsiau sy'n benodol ar gyfer y sector iechyd. Mae'r rheoliadau sydd ger eich bron yn rhan allweddol o'r jig-so hwn a fydd yn arwain at well gwasanaethau yn y sector iechyd dros amser.