English: But there are things that have been done that are to be welcomed. I am thinking in particular of what the Welsh Government did during the coronavirus pandemic, which is, of course, ongoing, in terms of ensuring that what the public saw in terms of the current regulations was summarised, so we could see exactly the text that was in force through the use of tracked changes - something simple that has existed for decades, but for some reason there's been some reticence in the corridors of power in terms of using this - and also a summary in more accessible language, perhaps, to accompany that in terms of the situation from time to time. And these changes were made promptly and well, and I think that's one way forward - I know that a great deal of Government resources went into this - to foster that kind of approach. In the same way, legislation.gov.uk now ensures that Welsh constitutional statutes are kept up to date. There was a time when they weren't, but they have improved that a great deal. If we look at the question of awareness, again, as with accessibility, public awareness and the awareness of the profession or lawyers are two elements of this. As was previously mentioned, there are two projects that the training and education group will be looking at initially, and they are looking at those two elements. If I may deal with public awareness first, the project team that will be led by Dr Huw Pritchard from Cardiff University is going to be looking at the whole question of how public knowledge of the law is developed and fostered and what kinds of methods exist in order to educate the public about the law. This is a huge and wide-ranging issue, and our resources mean that, no matter how much we might wish to do so, we can't sustain a programme of that scale. But despite that, we will hope to look at good practice in other places. Of course, the Senedd missed the opportunity to do something about this when it was decided not to legislate to include in the education curriculum information about the devolution settlement and so on. That opportunity has gone by, but let us look at what else might be possible. But if we turn to the awareness of the profession, that exists on several levels, and I think that the most concerning level is the lack of awareness of the fact that there is a difference at all between Wales and England. That is, the presumption that what is true in England is going to be true in Wales and vice versa is a presumption that continues in several corners of the profession. Now, some of this derives from the fact that the majority or a large number of those who practise law qualified as lawyers before the devolution settlement came into existence, and this is to do with continuing education, but I think there are some principles that it would be worth establishing, and, with my president's permission, I'm taking my hat off here and expressing my own personal opinion. The first principle is that no lawyer practising in Wales and England who has any case or transaction that has a Welsh dimension should presume that exactly the same law applies to that transaction or case as would be applicable in England and vice versa. So, if you are a lawyer, for example, practising in London and you're advising someone who's buying a care home in Wales, then you need to know the Welsh law, you need to be aware; that switch needs to be turned in your mind so that you think, 'Well, Wales - this could be different.' And on the other hand, for example, if you're in Gloucester, advising the parent of a child being educated in Wales, in a relationship, and the mother lives in Wales, then, again, that switch has to go on in your mind. Secondly, as well as that switch being activated, every lawyer should know how to check this, how to check whether the law is different, and this is where we come back to the accessibility of law and how to be able to access the relevant law. That's the second aspect. And the third principle is that they should also be aware of the significant areas where it's likely that there will be a difference. They should be aware with regard to housing, and in terms of care and education, for example, that there will be differences. So, we were considering - . That is generally true and is a wider truth than our specific projects, but in looking at our project, the intention of the project is to seek the baseline for a course in Welsh law. What needs to be known? Well, you'll need to understand the history: how have we got to where we are today? You need to understand what the settlement is now: who does what? What are the limitations on the settlement, through cases in the Supreme Court and through legislation? One also needs to understand what the main areas are and what the law is in those different areas, such as with regard to housing. And, fourthly, you need to understand that wider picture, the panorama of the law in Wales. The Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 and the commissioners, how do these work differently and create some sort of separate framework in Wales? And our hope is that we will be able not only to establish a curriculum of that kind, but also go on to facilitate collaboration between the law schools to transfer that information. It doesn't, perhaps, entirely answer your question, but that's how we see it at the moment. May I just add one more thing? The Solicitors Regulation Authority has shown a great deal of interest in the work that we intend to do, and we've been holding very beneficial discussions with the SRA with regard to the amendments that are needed to the assessment criteria for the new solicitors qualifying examination to ensure that the principles that I have outlined are transferred, and I'm pleased to say that they do intend to continue with this work. So, in a way, this is a kind of spin-off from our main job of work. They've seen what we're doing, that has meant that they have engaged with us to an extent, and we have proceeded with something that I believe genuinely needs to be done. Thank you.
Welsh: Ond mae yna bethau sydd wedi cael eu gwneud sydd i'w croesawu. Dwi'n meddwl yn arbennig am yr hyn a wnaeth Llywodraeth Cymru yn ystod pandemig y coronafeirws, sydd, wrth gwrs, yn parhau, o ran sicrhau bod yr hyn roedd y cyhoedd yn ei weld o ran y rheoliadau cyfredol wedi ei grynhoi, felly roeddem ni'n gallu gweld yn union beth oedd y testun oedd mewn grym drwy ddefnyddio tracked changes - rhywbeth syml iawn sydd wedi bod yma ers degawdau, ond am ryw reswm neu'i gilydd mae rhyw fath o ymwrthod wedi bod tu mewn i goridorau grym i ddefnyddio hyn - a hefyd, gyda hynny, grynodeb mewn iaith fwy hygyrch, efallai, o beth yw'r sefyllfa o bryd i bryd. Ac roedd y newidiadau hyn yn cael eu gwneud yn fuan ac yn dda, a dwi'n gweld hwnna fel efallai un ffordd ymlaen o leiaf - rwy'n deall bod llawer iawn o adnoddau'r Llywodraeth, wrth gwrs, wedi mynd i mewn i hyn - o feithrin y math yna o ffordd o fynd ati. Yn yr un modd, mae legislation.gov.uk bellach yn sicrhau bod statudau cyfansoddiadol Cymreig yn cael eu cadw'n gyfredol. Roedd yna adeg pan oedden nhw ddim, ac maen nhw wedi gwella yn enfawr fel yna. Ond os edrychwn ni ar y cwestiwn o ymwybyddiaeth, unwaith eto, fel gyda hygyrchedd, mae ymwybyddiaeth y cyhoedd ac ymwybyddiaeth y proffesiwn neu'r cyfreithwyr yn ddwy elfen o hyn. Fel y soniwyd gynnau, mae yna ddau brosiect y bydd y grŵp addysg a hyfforddiant yn edrych arnyn nhw i gychwyn, ac maen nhw'n edrych ar y ddwy agwedd yna. Os caf i ddelio ag ymwybyddiaeth y cyhoedd i ddechrau, mae'r tîm prosiect sy'n cael ei arwain gan Dr Huw Pritchard o Brifysgol Caerdydd yn mynd i fod yn edrych ar yr holl gwestiwn o sut mae gwybodaeth y cyhoedd am y gyfraith yn cael ei meithrin a pha fath o ddulliau sydd yn bodoli er mwyn addysgu'r cyhoedd am y gyfraith. Nawr, mae hwn yn bwnc enfawr a llydan iawn, ac mae ein hadnoddau ni'n golygu na fyddwn ni ddim yn mynd ati, er cymaint yr hoffem ni, i allu cynnal rhaglen o'r fath. Serch hynny, mi fyddwn ni'n gobeithio edrych i weld beth yw'r arfer da mewn llefydd eraill. Wrth gwrs, mi gollodd y Senedd y cyfle i wneud rhywbeth am hyn pan benderfynwyd peidio â deddfu er mwyn cynnwys yn y cwricwlwm addysg wybodaeth am y setliad datganoli ac ati. Dyna ni, mae hynny wedi mynd nawr, ond gadewch inni edrych i weld beth arall sydd yn bosibl. Ond os trown ni at ymwybyddiaeth y proffesiwn, mae hwn yn bodoli ar sawl lefel, a dwi'n credu mai'r lefel fwyaf pryderus ydy diffyg ymwybyddiaeth o'r ffaith bod yna wahaniaeth o gwbl rhwng Cymru a Lloegr. Mae'r rhagdybiaeth fod yr hyn sydd yn wir yn Lloegr yn mynd i fod yn wir yng Nghymru, ac fel arall rownd, yn rhagdybiaeth sydd yn parhau mewn llawer o gorneli o'r proffesiwn. Nawr, mae rhan o hyn yn ddibynnol ar y ffaith bod y rhan fwyaf neu nifer fawr o'r rhai sydd yn ymarfer y gyfraith wedi eu cymhwyso fel cyfreithwyr cyn bod y setliad datganoli wedi dod i fodolaeth, ac mae hyn yn ymwneud ag addysg barhaol, ond dwi'n credu bod yna rai egwyddorion y byddai'n werth inni eu gosod, a, gyda chaniatâd fy llywydd fan hyn, dwi'n tynnu fy het a dwi'n mynegi fy marn os liciwch chi. Yr egwyddor gyntaf ydy na ddylai unrhyw gyfreithiwr sydd yn ymarfer yng Nghymru a Lloegr sydd ag unrhyw achos neu drafodiad - transaction - sydd â dimensiwn Cymreig ragdybio bod yr un gyfraith yn gwmws yn berthnasol i'r achos neu'r trafodiad hwnnw â'r hyn a fyddai'n berthnasol yn Lloegr ac i'r gwrthwyneb. Felly, os ydych chi, er enghraifft, yn gyfreithiwr sydd yn ymarfer yn Llundain yn cynghori rhywun sydd yn prynu cartref gofal yng Nghymru, mae angen ichi wybod y gyfraith Gymreig, mae angen ichi fod yn ymwybodol; mae'n rhaid i'r switsh yna fynd yn eich meddwl chi, 'Cymru - gallai hwn fod yn wahanol.' Os ydych chi, ar y llaw arall, er enghraifft, yng Nghaerloyw, yn cynghori rhiant i blentyn sydd yn cael ei addysg yng Nghymru, mewn perthynas, a bod y fam yn byw yng Nghymru, unwaith eto, dylai'r switsh yma fynd ymlaen yn eich meddwl chi. Yr ail beth ydy, yn ogystal â'r switsh yn mynd yn ei flaen, dylai pob cyfreithiwr wybod sut i wirio hyn, sut i wirio ydy'r gyfraith yn wahanol, a dyma le dŷn ni'n dod yn ôl at hygyrchedd y gyfraith a sut i gael mynediad at y gyfraith berthnasol. Dyna'r ail beth. A'r drydedd egwyddor ydy y dylen nhw hefyd fod yn ymwybodol o'r meysydd sylweddol lle mae'n debygol y bydd yna wahaniaeth. Dylen nhw fod yn ymwybodol ym maes tai, ym maes gofal ac ym maes addysg, er enghraifft. Felly, roeddem ni'n ystyried - . Mae hynny'n wir, yn gyffredinol, mae'n wirionedd ehangach na'n prosiectau ni, ond o edrych ar ein prosiect ni, bwriad y prosiect yw dod o hyd i beth yw'r waelodlin ar gyfer cwrs mewn cyfraith Cymru. Beth yw'r pethau y mae'n rhaid eu gwybod? Mae angen deall yr hanes: sut dŷn ni wedi cyrraedd yma? Mae angen deall beth yw'r setliad nawr: pwy sydd yn gwneud beth? Beth yw'r cyfyngiadau ar y setliad, drwy achosion y Goruchaf Lys a thrwy'r ddeddfwriaeth? Mae eisiau deall hefyd beth yw'r prif feysydd. Beth yw'r gyfraith yn y prif feysydd, fel tai, er enghraifft? Ac, yn bedwerydd, mae eisiau deall y darlun ehangach, y panorama ehangach o ran y gyfraith yng Nghymru. Pethau fel Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a'r comisiynwr, sut mae'r rhain yn gweithio yn wahanol, yn creu rhyw fath o fframwaith ar wahân yng Nghymru? A'n gobaith ni yw y byddwn ni'n gallu nid yn unig sefydlu cwricwlwm o'r fath, ond hefyd bwrw ymlaen wedyn i gynnal cydweithio rhwng yr ysgolion cyfraith a'i gilydd er mwyn trosglwyddo'r wybodaeth yma drosodd. Ddim yn hollol yn ateb eich cwestiwn chi, ond dyna fel dŷn ni'n ei gweld hi. Allaf i jest ychwanegu un peth arall? Mae'r Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr wedi dangos diddordeb mawr yn y gwaith dŷn ni'n bwriadu ei wneud - y Solicitors Regulation Authority - a dŷn ni wedi bod yn cynnal trafodaethau buddiol iawn â'r SRA ynglŷn â'r diwygiadau sydd eu hangen ar gyfer y fanyleb asesu ar gyfer y solicitors qualifying examination newydd er mwyn sicrhau bod yr egwyddorion dwi wedi eu hamlinellu yn cael eu trosglwyddo, a dwi'n falch i ddweud eu bod nhw yn bwriadu bwrw ymlaen â hyn. Felly mae hyn, mewn ffordd, yn rhyw fath o spin-off oddi wrth ein prif waith ni. Maen nhw wedi gweld beth dŷn ni'n ei wneud, mae hynny wedi golygu rhyw fath o ymwneud â ni, a dŷn ni wedi wedyn bwrw ymlaen ar gyfer rhywbeth dwi'n credu sydd wir ei angen. Diolch.