English: Caroline Jones is absolutely right to remind us that there are front-line workers in many aspects of life here in Wales, people who have kept serving food, people who have collected our refuse, social workers who continue to go out and make sure that vulnerable children and older people are looked after. Right across the public service, people have been willing to put themselves at risk in order to protect other people, and it's right that we recognise that this afternoon. And I also recognise Caroline Jones's starting point, of course, that there's more than one form of harm from coronavirus. And everything we do is a very, very challenging matter of trying to strike that balance. I don't myself sign up to the proposition that the way to get through coronavirus is to isolate the sick, or to try and keep people who are vulnerable out of society, so that everybody else can carry on with their lives. Personally, I don't think that is an ethical position to take. But even if you didn't have ethical qualms about it, it's not a practical way either, because those people have so many connections with other people in their lives. It doesn't work, as well as being unacceptable. I've referred a number of times this afternoon to the potential that there are new testing opportunities ahead of us. And I just want to emphasise again that that is a potential, it is not an actual. There is still a lot of work going on, on the reliability of those tests, of how those tests can be successfully administered, the use that could be put to them. Nobody should think that we're just around the corner from, as I say, some sort of magic breakthrough. But undoubtedly there will be new possibilities in the future, and it will allow us, as Caroline Jones said, to make different choices and to protect people in new ways. And everything we do as a Welsh Government is designed to do two things. It's designed to deal with the here and now - that's why we are expanding the number of current tests, why we now have labs working 24 hours a day here in Wales - but also to prepare for the future, and to make sure that we are right up to date with all those possible developments, and to make sure that, when they are genuinely available, we're ready to take advantage of them in Wales.
Welsh: Mae Caroline Jones yn llygad ei lle yn ein hatgoffa ni bod yna weithwyr rheng flaen mewn sawl agwedd ar fywyd yma yng Nghymru, pobl sydd wedi dal ati i weini bwyd, pobl a fu wrthi'n casglu ein sbwriel, gweithwyr cymdeithasol sy'n parhau i fynd allan a sicrhau bod plant a phobl hŷn sy'n agored i niwed yn cael gofal. Ym mhob rhan o'r gwasanaeth cyhoeddus, mae pobl wedi bod yn barod i roi eu hunain mewn perygl er mwyn amddiffyn pobl eraill, ac mae'n briodol ein bod yn cydnabod hynny y prynhawn yma. Ac rwyf hefyd yn cydnabod sylw agoriadol Caroline Jones, wrth gwrs, fod mwy nag un math o niwed yn deillio o'r coronafeirws. Ac mae popeth yr ydym ni'n ei wneud yn fater heriol iawn, iawn o geisio sicrhau'r cydbwysedd hwnnw. Nid wyf fi fy hun yn cytuno â'r cynnig mai'r ffordd o ymdrin â'r coronafeirws yw ynysu pobl sâl, na cheisio eithrio pobl sy'n agored i niwed o gymdeithas, fel y gall pawb arall barhau â'u bywydau. Yn bersonol, nid wyf yn credu bod hwnnw'n safbwynt moesegol i'w arddel. Ond hyd yn oed os nad oes gennych chi bryderon moesegol ynghylch hynny, nid yw'n ffordd ymarferol o fynd ati chwaith, oherwydd mae gan y bobl hynny gynifer o gysylltiadau â phobl eraill yn eu bywydau. Nid yw'n gweithio, yn ogystal â bod yn annerbyniol. Rwyf wedi cyfeirio sawl gwaith y prynhawn yma at y posibilrwydd bod cyfleoedd newydd o'n blaenau o ran profion. Ac fe hoffwn i bwysleisio eto fod hynny'n bosibilrwydd, nid yn sicrwydd gwirioneddol. Mae llawer o waith yn mynd rhagddo o hyd, o ran dibynadwyedd y profion hynny, o ran sut y gellir gweinyddu'r profion hynny'n llwyddiannus, sut y gellid eu defnyddio. Ni ddylai neb feddwl ein bod o fewn trwch blewyn o daro ar ryw fath o ddatblygiad hud, fel y dywedais. Ond yn ddi-os bydd posibiliadau newydd yn y dyfodol, a bydd yn caniatáu i ni, fel y dywedodd Caroline Jones, wneud dewisiadau gwahanol ac amddiffyn pobl mewn ffyrdd newydd. Ac mae dau ddiben i bopeth yr ydym ni, Lywodraeth Cymru, yn ei wneud. Mae ein gweithredoedd wedi eu cynllunio i ymdrin â'r presennol - dyna pam ein bod ni yn ehangu nifer y profion cyfredol, dyna pam mae gennym ni labordai sydd nawr yn gweithio 24 awr y dydd yma yng Nghymru - ond hefyd i baratoi ar gyfer y dyfodol, ac i sicrhau ein bod yn gyfredol gyda'r holl ddatblygiadau posib hynny, ac i sicrhau, pan fyddant mewn gwirionedd ar gael, ein bod yn barod i fanteisio arnyn nhw yng Nghymru.