English: Counsel General, we both know from our legal careers of the close link between social justice and the justice system, so I'm pleased to see the joint statement between you and the social justice Minister. Factors such as poverty, health inequalities and social disadvantage play a huge role in one's relationship with the justice system. Do you agree, therefore, that the devolution of justice, equalities and even welfare needs to be pursued as a package here? Despite all the unquestionable evidence to the contrary, the Tories in Wales - and we saw it again this afternoon - the Tories in Wales and the Tories in Westminster continue the same tired argument that the jurisdiction of England and Wales is serving the Welsh people well. Well, it is not. Instead of filling clear gaps within our justice system, the Westminster Government is hellbent on restricting further rights - the right to judicial review, the right to rely on the European convention on human rights, the right to quash unlawful secondary legislation. I'll ask the Tories here present: why do you think the Welsh Government is spending £10 million on the single advice fund, an area that is reserved? They are doing so as, without it, 128,000 people - more than the population of Wrexham and Bridgend put together - will not receive legal advice otherwise. I'll ask again for the Tories here present: why do you think the Welsh Government is funding a Ministry of Justice pilot, the family drug and alcohol court in Cardiff? The answer is because these families would not have the support they need otherwise. And I'll ask the Counsel General: what proportion has the Welsh Government spent on this very important Ministry of Justice project? As the Counsel General highlighted, we see in Wales a huge arc between Swansea and Wrexham without hardly any legal services or courts and tribunals. For example, a person needing to travel to the Aberystwyth Justice Centre from Cardigan would have a two-hour journey using public transport. There are no courts in Anglesey. To travel from Anglesey by public transport to Caernarfon would mean a 90-minute journey on two buses. In many rural areas, as James Evans, the Conservative Member, mentions very often, there is no real proper public transport. So, what are the Welsh Government doing to ensure court centres and tribunals are connected by good public transport. Remote hearings have worked well on the whole during the COVID pandemic. It doesn't suit everybody, I admit, but will virtual hearings continue in the Welsh tribunals in the future? If Mark Isherwood thinks that the Westminster Government kept justice moving during the COVID pandemic, then obviously he has not spoken to the legal professions. There are now longer delays than ever. Yes, partly because of COVID, but the long delays existed well before the pandemic. They existed because of cuts, systematic cut, year after year, to the justice system. And you cannot ignore that. I can attest to the comments of Sir Christopher Bellamy about criminal law practitioners. Many of my contemporaries who started off practicing in criminal law have now moved to other areas or have left the profession altogether. In mid and west Wales, 60 per cent of the criminal law solicitors are over 50 years old. But I note, Counsel General, that for the Welsh Government, the majority of the barristers they are instructing are still based in England. Do you agree with me that Welsh Government and Welsh public bodies as a whole - local authorities, health boards - can do far more to support the Welsh legal profession? Llywydd, we are seeing the erosion of rights in the UK. We are seeing rights being taken away from the Welsh public. We need a strong justice system. We need access to justice now more than ever before. Diolch yn fawr.
Welsh: Cwnsler Cyffredinol, mae'r ddau ohonom ni'n gwybod o'n gyrfaoedd cyfreithiol am y cysylltiad agos rhwng cyfiawnder cymdeithasol a'r system gyfiawnder, felly rwy'n falch o weld y datganiad ar y cyd rhyngoch chi a'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol. Mae ffactorau fel tlodi, anghydraddoldebau iechyd ac anfantais gymdeithasol yn chwarae rhan enfawr ym mherthynas rhywun â'r system gyfiawnder. A ydych chi'n cytuno, felly, fod angen mynd ar drywydd datganoli cyfiawnder, cydraddoldebau a hyd yn oed lles fel pecyn yma? Er gwaethaf yr holl dystiolaeth ddiamheuol i'r gwrthwyneb, mae'r Torïaid yng Nghymru - a gwelsom hynny eto y prynhawn yma - mae'r Torïaid yng Nghymru a'r Torïaid yn San Steffan yn parhau â'r un ddadl flinedig bod awdurdodaeth Cymru a Lloegr yn gwasanaethu pobl Cymru'n dda. Wel, dydy hi ddim. Yn hytrach na llenwi bylchau clir o fewn ein system gyfiawnder, mae Llywodraeth San Steffan yn benderfynol o gyfyngu ar hawliau ychwanegol - yr hawl i adolygiad barnwrol, yr hawl i ddibynnu ar y confensiwn Ewropeaidd ar hawliau dynol, yr hawl i ddileu is-ddeddfwriaeth anghyfreithlon. Gofynnaf i'r Torïaid yma heddiw: pam, yn eich barn chi, y mae Llywodraeth Cymru yn gwario £10 miliwn ar y gronfa gynghori sengl, maes a gadwyd yn ôl. Maen nhw'n gwneud hynny oherwydd hebddon ni fydd 128,000 o bobl - mwy na phoblogaeth Wrecsam a Phen-y-bont ar Ogwr - yn cael cyngor cyfreithiol fel arall. Fe ofynnaf i eto i'r Torïaid sy'n bresennol yma: pam ydych chi'n credu bod Llywodraeth Cymru yn ariannu cynllun treialu gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder, y llys teulu cyffuriau ac alcohol yng Nghaerdydd? Yr ateb yw na fyddai'r teuluoedd hyn yn cael y cymorth sydd ei angen arnyn nhw fel arall. Ac fe ofynnaf i'r Cwnsler Cyffredinol: pa gyfran y mae Llywodraeth Cymru wedi'i gwario ar y prosiect pwysig iawn hwn gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder? Fel yr amlygodd y Cwnsler Cyffredinol, gwelwn yng Nghymru arc enfawr rhwng Abertawe a Wrecsam heb fawr ddim gwasanaethau cyfreithiol na llysoedd a thribiwnlysoedd. Er enghraifft, byddai gan unigolyn sydd angen teithio i Ganolfan Gyfiawnder Aberystwyth o Aberteifi daith ddwy awr wrth ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus. Nid oes llysoedd ym Môn. Byddai teithio o Ynys Môn ar drafnidiaeth gyhoeddus i Gaernarfon yn golygu taith 90 munud ar ddau fws. Mewn llawer o ardaloedd gwledig, fel y sonia James Evans, yr Aelod Ceidwadol, yn aml iawn, nid oes trafnidiaeth gyhoeddus foddhaol o gwbl. Felly, beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau bod canolfannau llys a thribiwnlysoedd wedi'u cysylltu gan drafnidiaeth gyhoeddus dda. Mae gwrandawiadau o bell wedi gweithio'n dda ar y cyfan yn ystod pandemig COVID. Nid yw'n addas i bawb, rwy'n cyfaddef, ond a fydd gwrandawiadau rhithwir yn parhau yn nhribiwnlysoedd Cymru yn y dyfodol? Os yw Mark Isherwood yn credu bod Llywodraeth San Steffan wedi parhau i gadw cyfiawnder ar waith yn ystod pandemig COVID, yna mae'n amlwg nad yw wedi siarad â'r proffesiynau cyfreithiol. Erbyn hyn mae oedi hirach nag erioed. Ie, yn rhannol oherwydd COVID, ond roedd yr oedi hir yn bodoli ymhell cyn y pandemig. Roedden nhw'n bodoli oherwydd toriadau, toriad systematig, flwyddyn ar ôl blwyddyn, i'r system gyfiawnder. Ac ni allwch anwybyddu hynny. Gallaf dystio i sylwadau Syr Christopher Bellamy am ymarferwyr cyfraith trosedd. Mae llawer o'm cyfoeswyr a ddechreuodd ymarfer mewn cyfraith trosedd bellach wedi symud i feysydd eraill neu wedi gadael y proffesiwn yn gyfan gwbl. Yn y canolbarth a'r gorllewin, mae 60 y cant o gyfreithwyr cyfraith trosedd dros 50 mlwydd oed. Ond rwy'n sylwi, Cwnsler Cyffredinol, ar gyfer Llywodraeth Cymru fod y rhan fwyaf o'r bargyfreithwyr y maen nhw'n eu cyfarwyddo yn dal i fod wedi'u lleoli yn Lloegr. A ydych chi'n cytuno â mi y gall Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus Cymru yn gyffredinol - awdurdodau lleol, byrddau iechyd - wneud llawer mwy i gefnogi proffesiwn cyfreithiol Cymru? Llywydd, rydym ni'n gweld erydu hawliau yn y DU. Rydym yn gweld hawliau'n cael eu tynnu oddi wrth y cyhoedd yng Nghymru. Mae arnom angen system gyfiawnder gref. Mae arnom angen mynediad at gyfiawnder nawr yn fwy nag erioed o'r blaen. Diolch yn fawr.