techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I just want to echo the comments raised by the Member for Arfon, and recognise that this important focus is required on public transport, especially for rural areas, in areas like Arfon and across north Wales - the region I represent, of course. Deputy Minister, I'm sure you are an avid reader of the Welsh Conservative manifesto, especially the one for the 2021 Senedd elections. In that, we as Conservatives called for free bus travel and discounted rail travel for 16 to 24-year-olds, to help our young people access education, training and employment. This of course could embed that modal shift that you and I are so keen to see, whilst also supporting our environment, so importantly. So, in light of this, Minister, what consideration have you and the Welsh Government given to this type of idea, to see that free access to buses for our young people, so we can see that modal shift whilst also supporting our environment? Thank you very much.
Welsh: Hoffwn adleisio'r sylwadau a godwyd gan yr Aelod dros Arfon, a chydnabod bod angen y ffocws pwysig hwn ar drafnidiaeth gyhoeddus, yn enwedig ar gyfer ardaloedd gwledig, mewn ardaloedd fel Arfon ac ar draws gogledd Cymru - y rhanbarth rwy'n ei gynrychioli, wrth gwrs. Ddirprwy Weinidog, rwy'n siŵr eich bod yn un o ddarllenwyr brwd maniffesto'r Ceidwadwyr Cymreig, yn enwedig yr un ar gyfer etholiadau'r Senedd yn 2021. Ynddo, roeddem ni fel y Ceidwadwyr yn galw am deithiau bws am ddim a theithiau trên am bris gostyngol i bobl ifanc 16 i 24 oed, i helpu ein pobl ifanc i gael mynediad at addysg, hyfforddiant a chyflogaeth. Wrth gwrs, gallai hyn sicrhau'r newid rydych chi a minnau mor awyddus i'w weld yn ein dulliau teithio, gan gefnogi ein hamgylchedd ar yr un pryd, sydd mor bwysig. Felly, yng ngoleuni hyn, Weinidog, pa ystyriaeth rydych chi a Llywodraeth Cymru wedi'i rhoi i'r math hwn o syniad, i sicrhau teithio am ddim ar fysiau i'n pobl ifanc, fel y gallwn weld newid mewn dulliau teithio a chefnogi ein hamgylchedd hefyd? Diolch yn fawr iawn.
English: Well, there's no doubt that, if we had lower prices, we'd have higher use. There are schemes right across the world, including free bus use in Normandy and elsewhere, and free bus schemes in Wales, in Cardiff and Swansea and Newport, for short periods, which have shown an uptake in usage. So, we know that, when fares drop, people are more likely to use it. There's no shortage of opportunities and ideas to increase usage and to reduce fares, and incentivise people to use public transport. The challenge always is the resource. So, I'm not sure how the Conservatives plan to fund that initiative that they had in their manifesto, but there are no easy options that I'm aware of to do just that. We do have an offer on buses where people aged between 16 and 21 have a third off an adult bus ticket, and we've been doing a lot of work, as part of our commitment to a fairer fares regime, to model what we could achieve if we had much lower bus fares. And the figures are all very encouraging; the resource is the challenge.
Welsh: Wel, nid oes unrhyw amheuaeth y byddai gennym fwy o ddefnydd pe bai gennym brisiau is. Mae cynlluniau ar waith ledled y byd, gan gynnwys y defnydd o fysiau am ddim yn Normandi a mannau eraill, a chynlluniau bysiau am ddim yng Nghymru, yng Nghaerdydd ac Abertawe a Chasnewydd, am gyfnodau byr, sydd wedi dangos cynnydd mewn defnydd. Felly, pan fydd prisiau'n gostwng, gwyddom fod pobl yn fwy tebygol o'u defnyddio. Nid oes prinder cyfleoedd a syniadau i gynyddu defnydd a lleihau prisiau tocynnau, a chymell pobl i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus. Yr her bob amser yw'r adnoddau. Felly, nid wyf yn siŵr sut mae'r Ceidwadwyr yn bwriadu ariannu'r cynllun a oedd ganddynt yn eu maniffesto, ond nid wyf yn ymwybodol o unrhyw opsiynau hawdd i wneud hynny. Mae gennym gynnig ar fysiau lle mae pobl rhwng 16 a 21 oed yn cael traean oddi ar docyn bws oedolyn, ac rydym wedi bod yn gwneud llawer o waith, fel rhan o'n hymrwymiad i drefn brisiau siwrneiau decach, ar fodelu'r hyn y gallem ei gyflawni pe bai gennym docynnau bysiau llawer rhatach. Ac mae'r holl ffigurau'n galonogol iawn; yr adnoddau yw'r her.
English: Thank you, Janet. The Welsh Government is investing £293 million in reducing flood risk to coastal communities across Wales through our coastal risk management programme. This will reduce flood risk to over 15,000 properties, and includes, for example, more than £19 million of investment in Aberconwy. An interactive map showing our investment is published online.
Welsh: Diolch, Janet. Mae Llywodraeth Cymru yn buddsoddi £293 miliwn mewn lleihau perygl llifogydd i gymunedau arfordirol ledled Cymru drwy ein rhaglen rheoli risgiau arfordirol. Bydd hyn yn lleihau'r perygl o lifogydd i dros 15,000 eiddo, ac mae'n cynnwys, er enghraifft, mwy na £19 miliwn o fuddsoddiad yn Aberconwy. Mae map rhyngweithiol yn dangos ein buddsoddiad wedi'i gyhoeddi ar-lein.
English: Thank you, Minister. I'm sure you're aware that, in 2014, our lovely sandy beach, north shore, Llandudno, received, without any notice, the dumping of some 50,000 tonnes of freshly and dirty quarried rock. At the time, it was described as 'shingle'. The town was in uproar, with residents, visitors and business owners still angry to this day. I can recall our sea washing up a white, milky froth for around three weeks, whilst this was described at the time as 'clean and inert shingle.' Now, in 2023 - well, sooner than that, actually - we're now aware of the several options that have been brought forward to you to bring forward a new sea water flood defence scheme. One of the options is to implement a scheme that would replace sand, and stage 1 was even supported. I cannot overemphasise my immense disappointment that this scheme now will not be supported, as you feel that the cost outweighs the aesthetic benefits of using sand renourishment. Llandudno is the queen of the Welsh resorts, and the jewel in the crown -
Welsh: Diolch, Weinidog. Rwy'n siŵr eich bod yn ymwybodol, yn 2014, fod oddeutu 50,000 tunnell o graig chwarel ffres a budr wedi cael ei ddympio heb unrhyw rybudd ar ein traeth tywodlyd hyfryd, traeth y gogledd yn Llandudno. Ar y pryd, fe'i gelwid yn 'raean'. Roedd y dref yn gandryll, gyda thrigolion, ymwelwyr a pherchnogion busnesau yn dal yn flin hyd heddiw. Gallaf gofio'r ewyn llaethog, gwyn yn cael ei olchi i'r lan am oddeutu tair wythnos, a'i fod yn cael ei alw ar y pryd yn 'raean glân ac anadweithiol.' Nawr, yn 2023 - wel, cyn hynny, a dweud y gwir - rydym bellach yn ymwybodol o'r nifer o opsiynau a gynigiwyd i chi i gyflwyno cynllun amddiffynfeydd llifogydd o'r môr newydd. Un o'r opsiynau yw gweithredu cynllun a fyddai'n ailgyflenwi tywod, a chefnogwyd cam 1 hyd yn oed. Ni allaf orbwysleisio fy siom aruthrol na fydd y cynllun hwn yn cael ei gefnogi mwyach, gan eich bod yn teimlo bod y gost yn ormod o gymharu â manteision esthetig adfer tywod. Llandudno yw brenhines cyrchfannau Cymru, a phrif drysor -
English: I'm going to have to call you to ask your question now, because I'm about to ask you to ask your spokespeople questions, of which there are three. So, can you ask your question?
Welsh: Rwy'n mynd i orfod galw arnoch i ofyn eich cwestiwn nawr, gan fy mod ar fin gofyn ichi ofyn eich cwestiynau fel llefarydd, ac mae tri o'r rheini. Felly, a wnewch chi ofyn eich cwestiwn?
English: Okay. What steps, Minister, can you take? How do we move forward on this? What steps will you take to ensure that we have the right sea defences we need, but that, at some stage, we can see our sandy beach restored in Llandudno? Diolch.
Welsh: Iawn. Pa gamau y gallwch eu cymryd, Weinidog? Sut rydym yn gwneud cynnydd ar hyn? Pa gamau y byddwch yn eu cymryd i sicrhau bod gennym yr amddiffynfeydd môr cywir sydd eu hangen arnom, ond y gallwn hefyd, ar ryw gam, weld ein traeth tywodlyd yn cael ei adfer yn Llandudno? Diolch.
English: Diolch, Llywydd, and thank you, Minister, Now, there is no denying that the UK Government is taking decisive action to tackle unsafe buildings. The Rt Hon Michael Gove MP has sent all developers legally binding contracts that will commit them to pay to repair these unsafe buildings. This contract will see developers commit an estimated £2 billion or more for repairs to buildings that they've developed or refurbished over the past 30 years, and protect thousands of leaseholders living in hundreds of buildings across England. In England, the UK Government is looking to prevent developers from operating freely in the housing market if they fail to sign and comply with the remediation contract. Will you do the same for those operating in Wales who either refuse to sign or breach the terms of the Welsh Government's developers pact?
Welsh: Diolch, Lywydd, a diolch, Weinidog, Nawr, ni ellir gwadu bod Llywodraeth y DU yn cymryd camau pendant i fynd i'r afael ag adeiladau anniogel. Mae'r Gwir Anrhydeddus Michael Gove AS wedi anfon contractau cyfreithiol rwymol i bob datblygwr a fydd yn eu hymrwymo i dalu i gyweirio'r adeiladau anniogel hyn. Bydd y contract hwn yn golygu bod datblygwyr yn ymrwymo oddeutu £2 biliwn neu fwy ar gyfer atgyweiriadau i adeiladau a ddatblygwyd neu a adnewyddwyd ganddynt dros y 30 mlynedd diwethaf, ac yn diogelu miloedd o lesddeiliaid sy'n byw mewn cannoedd o adeiladau ledled Lloegr. Yn Lloegr, mae Llywodraeth y DU yn ceisio atal datblygwyr rhag gweithredu'n rhydd yn y farchnad dai os nad ydynt yn arwyddo ac yn cydymffurfio â'r contract cyweirio. A fyddwch yn gwneud yr un peth ar gyfer y rheini sy'n gweithredu yng Nghymru ac sydd naill ai'n gwrthod cefnogi neu'n torri telerau cytundeb datblygwyr Llywodraeth Cymru?
English: Thank you for that comprehensive answer, Minister, it's really appreciated. I'm sure you would agree with me that the longer it takes to resolve this crisis, the greater the mental and financial pressure for these vulnerable residents. I'm sure you'd agree with me too that we shouldn't be allowing other people to get on the back of this and actually benefit financially. The reason I'm mentioning this now is that individuals have written to me explaining, in some instances, that the service fee, since all this, for a three-bedroomed apartment has increased from £2,500 to around £5,000 a year. Alongside that, it's been alleged to me that as least one managing agent is charging an in-house brokerage fee for insurance, also serving section 20 notices, not carrying out the works, charging admin fees on top of the management fee, and that some have no corporate policy for proactive maintenance or for the regular checking of singular compartmentalisation of escape routes. That strikes me as an abhorrent management regime. Would you be prepared to look into this further by means of a review or some form of inquiry to establish how exactly each managing agent in Wales has responded to this cladding crisis and if there is any sign that some could actually be profiteering from this situation?
Welsh: Diolch am eich ateb cynhwysfawr, Weinidog, rwy'n ei werthfawrogi'n fawr. Rwy'n siŵr y byddech yn cytuno â mi, po hiraf y mae'n ei gymryd i ddatrys yr argyfwng hwn, y mwyaf yw'r pwysau meddyliol ac ariannol ar y trigolion agored i niwed hyn. Rwy'n siŵr y byddech yn cytuno â mi hefyd na ddylem fod yn caniatáu i bobl eraill fanteisio ar hyn ac elwa'n ariannol. Y rheswm pam rwy'n sôn am hyn nawr yw am fod unigolion wedi ysgrifennu ataf yn egluro, mewn rhai achosion, fod y ffi gwasanaeth, ers hyn oll, am fflat dair ystafell wely wedi cynyddu o £2,500 i oddeutu £5,000 y flwyddyn. Ochr yn ochr â hynny, clywais yr honiad fod o leiaf un asiant rheoli'n codi ffi broceriaeth fewnol am yswiriant, a hefyd yn rhoi hysbysiadau adran 20, ddim yn gwneud y gwaith, yn codi ffioedd gweinyddol ar ben y ffi reoli, ac nad oes gan rai ohonynt unrhyw bolisi corfforaethol ar gyfer gwaith cynnal a chadw rhagweithiol nac ar gyfer gwirio'n rheolaidd fod ffyrdd o ddianc wedi'u hadrannu'n unigol rhag tân. Rwy'n ystyried bod honno'n drefn reoli erchyll. A fyddech yn barod i ymchwilio ymhellach i hyn drwy gyfrwng adolygiad neu ryw fath o ymchwiliad i ganfod sut yn union y mae pob asiant rheoli yng Nghymru wedi ymateb i'r argyfwng cladin, ac a oes unrhyw arwydd y gallai rhai fod yn elwa o'r sefyllfa hon?
English: Thank you, again, Minister. I can't argue with that response at all. Now, my final point: in the budget for 2023-24, building safety funding is set to receive a 37 per cent reduction in resource. Despite the indicative budget setting aside £9.5 million for 2023-24, the draft budget allocation has dropped to £6 million. I'm just a little baffled and maybe you could explain better. So, how can you on the one hand say that building safety is one of your top priorities, but you're cutting it at the same time?
Welsh: Diolch, unwaith eto, Weinidog. Ni allaf ddadlau â'r ymateb hwnnw o gwbl. Nawr, fy mhwynt olaf: yn y gyllideb ar gyfer 2023-24, mae cyllid diogelwch adeiladau ar fin cael gostyngiad o 37 y cant mewn adnoddau. Er bod y gyllideb ddangosol wedi neilltuo £9.5 miliwn ar gyfer 2023-24, mae dyraniad y gyllideb ddrafft wedi gostwng i £6 miliwn. Rwyf braidd yn ddryslyd ac efallai y gallech esbonio'r sefyllfa'n well. Felly, sut y gallwch ddweud ar y naill law fod diogelwch adeiladau yn un o'ch prif flaenoriaethau, ond eich bod yn ei dorri ar yr un pryd?
English: So, it's a multi-angled programme, basically, and so, what we're having to do is calibrate the budget out to the point where we're doing the remedial work. So, you'll see that we're spending less at the beginning of the programme because we're doing surveys. We have done some remediation. We've obviously done remediation in social buildings that meet the criteria, for example. We're about to start the orphan building remediation that I discussed. Some of the buildings that are in private sector ownership will go into remediation. But it's quite clear that this programme will run over several years - four or five years for this kind of capital programme, generally speaking. So, you need to look at the budget in the round.
Welsh: Felly, mae'n rhaglen amlochrog yn y bôn, ac felly, yr hyn y mae'n rhaid inni ei wneud yw graddnodi'r gyllideb hyd at y pwynt lle rydym yn gwneud y gwaith cyweirio. Felly, fe welwch ein bod yn gwario llai ar ddechrau'r rhaglen gan ein bod yn cynnal arolygon. Rydym wedi gwneud rhywfaint o waith cyweirio. Rydym yn amlwg wedi gwneud gwaith cyweirio ar adeiladau cymdeithasol sy'n bodloni'r meini prawf, er enghraifft. Rydym ar fin dechrau'r gwaith cyweirio y soniais amdano ar adeiladau amddifad. Bydd rhai o'r adeiladau sy'n eiddo i'r sector preifat yn cael eu cyweirio. Ond mae'n amlwg y bydd y rhaglen hon yn rhedeg dros nifer o flynyddoedd - pedair neu bum mlynedd, yn gyffredinol, ar gyfer rhaglen gyfalaf o'r fath. Felly, mae angen ichi edrych ar y gyllideb yn ei chyfanrwydd.
English: Plaid Cymru spokesperson now, Mabon ap Gwynfor, to ask his questions to the Deputy Minister. Mabon ap Gwynfor.
Welsh: Llefarydd Plaid Cymru nawr, Mabon ap Gwynfor, i ofyn ei gwestiynau i'r Dirprwy Weinidog. Mabon ap Gwynfor.
English: Thank you, Llywydd. I want to start by acknowledging that there's a great deal of work going on at the moment with public transport services in Wales. The recent report by the North Wales Transport Commission was very interesting, for example, with one particular interesting statistic, which stated that two-thirds of the journeys of people in north Wales were 15 km or less, but that data was heavily weighted towards the more populated areas obviously. A number of metro schemes are also in the pipeline, and if we look again at north Wales, there is significant talk there about developing train links from Llandudno and Wrexham to Liverpool and Manchester. The Swansea bay metro in south-west Wales talks about the urban centres, again. But what is notable in all of this is the total absence of plans for rural Wales. Where are Ceredigion, Powys, most of Gwynedd, and the heartlands in these metro programmes? So, what are the Government's ambitions in ensuring that residents in rural Wales can access public transport?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Dwi am gychwyn drwy gydnabod bod yna lot o waith yn mynd ymlaen ar hyn o bryd efo gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus Cymru. Roedd adroddiad diweddar Comisiwn Trafnidiaeth Gogledd Cymru, er enghraifft, yn ddifyr iawn, efo un ystadegyn arbennig o ddifyr a oedd yn dweud bod dwy ran o dair o siwrneiau pobl y gogledd yn 15 km neu lai, ond roedd y data yna wedi pwyso'n sylweddol i'r ardaloedd mwyaf poblog yn amlwg. Mae nifer o gynlluniau metro ar y gweill hefyd, ac os edrychwn ni unwaith eto ar y gogledd, mae yna sôn sylweddol yno am ddatblygu linciau trên o Landudno a Wrecsam i Lerpwl a Manceinion. Mae metro bae Abertawe yng ngorllewin Cymru yn sôn am y canolfannau trefol unwaith eto. Ond yr hyn sydd yn nodedig yn hyn oll ydy absenoldeb llwyr cynlluniau ar gyfer y Gymru wledig. Ble mae Ceredigion, Powys, y rhan fwyaf o Wynedd a'r berfeddwlad yn y cynlluniau metro? Felly, beth ydy uchelgais y Llywodraeth er mwyn sicrhau bod trigolion y Gymru wledig yn medru cael mynediad at drafnidiaeth gyhoeddus?
English: I thank the Deputy Minister for that response and the warm words in supporting provision in rural areas, but further to that, it's been brought to my attention that the bus emergency scheme that was introduced during COVID is to be redirected to meet other requirements within Government, and that this funding will come to an end very suddenly indeed. A number of bus providers have contacted Members on these benches over the past few days saying that this BES scheme, which was supposed to extend for another year, is to be dropped at the end of this financial year. This, of course, has destroyed the plans of these bus companies and means that they can't give necessary notice for bringing particular routes to an end. These are local and relatively small providers in the most part, that don't have great reserves to compensate for some of these routes. As a result, they warn us that this will mean that many routes will disappear, and some businesses may also go bust. Those bus providers are tuning in to this session today, listening in to hear whether the Deputy Minister can give them an assurance that the budget and grant will continue to support these bus routes. So, can I ask the Minister to give us an assurance that the funding for bus services in Wales, which means the bus emergency scheme, will not be cut, and that it will continue for the next financial year?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i'r Dirprwy Weinidog am yr ateb hynny, a'r geiriau cynnes iawn sydd wedi cael eu rhoi yn cefnogi cael darpariaeth yn yr ardaloedd gwledig, ond ymhellach i hynny, mae wedi dod i fy sylw i fod y cynllun bus emergency scheme, a gafodd ei gyflwyno yn ystod COVID, am gael ei arallgyfeirio er mwyn digolledi anghenion eraill o fewn y Llywodraeth, ac felly bod y pres yma'n dirwyn i ben yn ddisymwth iawn. Mae sawl darparwr bysus wedi cysylltu efo Aelodau'r meinciau yma dros y dyddiau diwethaf yn sôn fod y cynllun BES yma, a oedd i fod i ymestyn am flwyddyn arall, wedi cael ei ollwng ar ddiwedd y flwyddyn ariannol yma. Mae hyn, wrth gwrs, wedi chwalu cynlluniau bysus, y cwmnïau, ac yn golygu nad ydyn nhw'n medru rhoi notis angenrheidiol ar gyfer dirwyn llwybr penodol i ben. Darparwyr lleol a chymharol fach ydy'r rhan fwyaf ohonyn nhw, sydd heb gronfa fawr o arian i'w galluogi i ddigolledi rhai o'r llwybrau yma. O ganlyniad, maen nhw'n ein rhybuddio ni y bydd hyn yn golygu bod nifer o lwybrau yn mynd i ddod i ben, a hwyrach rhai busnesau yn dirwyn i ben. Mae'r darparwyr bysus hynny'n tiwnio i mewn heddiw i'r sesiwn yma ac yn gwrando i weld os medrith y Dirprwy Weinidog roi sicrwydd iddyn nhw y bydd y gyllideb a'r grant yn parhau i ariannu'r llwybrau bysus yma. Felly, a gaf i ofyn i'r Gweinidog ein sicrhau na fydd yr ariannu i wasanaethau bysus Cymru yn ei chyfanrwydd, sydd yn golygu'r bus emergency scheme, yn cael ei dorri, ac y bydd yn parhau yn y flwyddyn ariannol nesaf?
English: Thank you, Natasha. In 2021, renewables projects in Wales generated the equivalent of 55 per cent of our electricity use. Evidence published alongside our review of energy targets shows there is a pipeline of projects in development to meet our 2030 target, an ambitious but credible route to our proposed 100 per cent target by 2035.
Welsh: Diolch, Natasha. Yn 2021, cynhyrchodd prosiectau ynni adnewyddadwy yng Nghymru yr hyn sy'n cyfateb i 55 y cant o'n defnydd o drydan. Mae tystiolaeth a gyhoeddwyd ochr yn ochr â'n hadolygiad o dargedau ynni'n dangos bod cyfres o brosiectau ar y gweill i gyflawni ein targed ar gyfer 2030, llwybr uchelgeisiol ond credadwy at ein targed arfaethedig o 100 y cant erbyn 2035.
English: Thanks, Minister. I recently met and received a presentation from the developers behind a proposed solar energy farm at Craig Y Perthi near Uskmouth power station. Solar power, I'm sure you know better than anyone, is currently one of the cheapest forms of energy generation, and with schemes like Craig Y Perthi solar farm in the pipeline, there is a real potential for solar energy to address not just our energy demands, but also provide support for people suffering with high energy bills at present. So, Minister, can you advise us here in the Chamber today and beyond what progress is being made, specifically, on increasing the number of solar photovoltaic projects here in Wales? Thank you.
Welsh: Diolch, Weinidog. Cyfarfûm yn ddiweddar a chefais gyflwyniad gan ddatblygwyr fferm ynni solar arfaethedig yng Nghraig y Perthi ger gorsaf ynni Aber-wysg. Mae ynni solar, fel y gwyddoch yn well nag unrhyw un rwy'n siŵr, yn un o'r ffyrdd rhataf o gynhyrchu ynni ar hyn o bryd, a chyda chynlluniau fel fferm solar Craig y Perthi ar y gweill, mae gwir botensial gan ynni solar nid yn unig i fynd i'r afael â'n gofynion ynni, ond hefyd i ddarparu cymorth i bobl sy'n dioddef gyda biliau ynni uchel ar hyn o bryd. Felly, Weinidog, a allwch roi gwybod i ni yma yn y Siambr heddiw a thu hwnt pa gynnydd sy'n cael ei wneud, yn benodol, ar gynyddu nifer y prosiectau solar ffotofoltäig yma yng Nghymru? Diolch.