English: I welcome the report from the Equality, Local Government and Communities Committee. I support all the recommendations, which do accord with my long-standing commitment to achieve fair play in the workforce in Wales. Indeed, it takes me back to my time as the first co-ordinator of Chwarae Teg, in the early 1990s, and many of the issues then are still with us today. But there is progress, and the opportunity now, through the Assembly, to bring this evidence together. I was also proud to play my role as a Minister in bringing in the specific equality duties, as laid out in the Equality Act 2010 (Statutory Duties) (Wales) Regulations 2011. And I have welcomed the phase 1 gender equality review. So, we now have a Welsh Government that can respond to this evidence, and these recommendations - a progressive Welsh Government to respond to the committee recommendations. I particularly welcome the Welsh Government's response to recommendations 1, 2 and 3, relating to flexible working by default, and the recommendations and the encouragement of Welsh Government to lead by example - to lead from the top. I very much concur with Siân Gwenllian's views on this point. We now need to see that in action, by encouraging leadership roles to be job shared; what are the barriers to this being taken forward? Indeed, Welsh Government's response to recommendation 3 is very welcome indeed - that Welsh Government accepts the need to consider the case for changing the legislation in relation to ministerial roles, with Welsh Government saying it already welcomes job-sharing applications for public appointments. But I would have to ask the Cabinet Secretary: have we actually got any examples of this? If we have, I'm very pleased; I see the nodding of the head by the Cabinet Secretary. But I'm not sure how many actually are aware that this is - . And of course, this is for men as well as women, in terms of the opportunities. Now, I am aware of a job share of cabinet members at Swansea city council, Mike Hedges - and maybe he was going to comment on this as well. I welcome Welsh Government bringing forward proposals to facilitate job sharing of cabinet roles in local government. And, Dirprwy Lywydd, I do say that this is an issue that we have been discussing for decades. In fact, I've mentioned in a previous debate a book that I wrote in 1992, 'Making Opportunities: A Guide for Working Women and Employers', and it would say the same things today, though the language might slightly change: 'Job sharing is being seen as a major attraction in the recruitment and retention of women employees, particularly for those who are having, or have had, a job or a career break. It is also being used by male employees as a way of combining work and home responsibilities, and diversifying job experiences.' Well, that was in 1992, and we're still saying the same things today. We really have got to move this forward. Also, Deputy Llywydd, I have been raising questions about the gender pay gap over the past year. And, indeed, it is the World Economic Forum that said that women would have to wait 217 years before they earn as much as men, and that's according to the global gender pay gap review. Again, how can we ensure that we don't lose sight of the statutory duty, which of course received publicity earlier this year, requiring employers to declare on their gender pay gap profile? So, I'd be interested as well in whether Welsh Government will respond to the Women's Equality Network manifesto, calling for Welsh Government to halve the gender pay gap from 15 per cent to 7 per cent by 2028. It would be good too if the Government were supporting that. Finally, I welcome recommendations 9 and 10, in recognising the opportunities and the response to the recommendations as well - for Welsh Government to drive change as key criteria in the economic contract. Funding contracts, procurement code - these are the drivers for change. I do welcome, as well, in terms of childcare, that particular recommendation 16 regarding wraparound childcare. I would say that, I think, the provision of free school breakfast in primary schools - I've always said that I wish I'd had that when mine were young, because it actually provides free childcare from 08:15 in the morning, as well as a nutritious, free breakfast. Finally, I would like to welcome the evidence and recommendations on parental leave, to examine actual take-up of shared parental leave, because this is about engaging both parents; it's not just about women's rights, but about a change in society and about a work/family approach, which, of course, you see very clearly in Sweden. I welcome the recommendation on specialist advice services to be taken forward. We should be able to take the lead as a result of this committee's report, and I also hope that this could be reflected in the way that we look at the wider issues of diversity and equality, not just in the workforce, but here in this Senedd.
Welsh: Rwy'n croesawu'r adroddiad gan y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau. Rwy'n cefnogi'r holl argymhellion, sy'n cyd-fynd â fy ymrwymiad hirsefydlog i sicrhau chwarae teg yn y gweithlu yng Nghymru. Yn wir, mae'n mynd â mi yn ôl i fy amser fel cydgysylltydd cyntaf Chwarae Teg ar ddechrau'r 1990au, ac mae llawer o'r materion a oedd gyda ni bryd hynny yn dal i fod gyda ni heddiw. Ond mae yna gynnydd, a chyfle yn awr, drwy'r Cynulliad, i ddod â'r dystiolaeth hon at ei gilydd. Roeddwn yn falch hefyd o chwarae fy rôl fel Gweinidog wrth gyflwyno'r dyletswyddau cydraddoldeb penodol, fel y'u pennwyd yn Rheoliadau Deddf Cydraddoldeb 2010 (Dyletswyddau Statudol) (Cymru) 2011. Ac rwyf wedi croesawu'r adolygiad cam 1 o gydraddoldeb rhywiol. Felly, mae gennym Lywodraeth Cymru yn awr sy'n gallu ymateb i'r dystiolaeth hon, a'r argymhellion hyn - Llywodraeth Cymru flaengar i ymateb i argymhellion y pwyllgor. Rwy'n croesawu'n arbennig ymateb Llywodraeth Cymru i argymhellion 1, 2 a 3, sy'n ymwneud â gweithio hyblyg yn ddiofyn, ac argymhellion ac anogaeth i Lywodraeth Cymru arwain drwy esiampl - i arwain o'r brig. Rwy'n cytuno'n gryf â safbwyntiau Siân Gwenllian ar y pwynt hwn. Mae angen inni weld hynny ar waith yn awr, drwy annog rhannu swyddi mewn rolau arweinyddol; beth yw'r rhwystrau i fwrw ymlaen â hyn? Yn wir, mae ymateb Llywodraeth Cymru i argymhelliad 3 yn dderbyniol iawn - fod Llywodraeth Cymru yn derbyn yr angen i ystyried yr achos dros newid y ddeddfwriaeth mewn perthynas â swyddogaethau gweinidogol, gyda Llywodraeth Cymru yn dweud ei bod eisoes yn croesawu ceisiadau i rannu swyddi ar gyfer penodiadau cyhoeddus. Ond byddai'n rhaid imi ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet: a oes gennym unrhyw enghreifftiau o hyn mewn gwirionedd? Os oes, rwy'n falch iawn; gwelaf Ysgrifennydd y Cabinet yn ysgwyd ei phen. Ond nid wyf yn siŵr faint o bobl sy'n ymwybodol fod hyn - . Ac wrth gwrs, mae hyn ar gyfer dynion yn ogystal â menywod, o ran y cyfleoedd. Nawr, rwy'n ymwybodol fod aelodau o gabinet cyngor dinas Abertawe yn rhannu swydd, Mike Hedges - ac efallai ei fod am wneud sylw ar hyn yn ogystal. Rwy'n croesawu'r ffaith bod Llywodraeth Cymru yn cyflwyno cynigion i hwyluso rhannu swyddi rolau cabinet mewn llywodraeth leol. Ac rwy'n dweud, Ddirprwy Lywydd, fod hwn yn fater y buom yn ei drafod ers degawdau. Yn wir, cyfeiriais mewn dadl flaenorol at lyfr a ysgrifennais yn 1992, 'Gwneud Cyfleoedd: Canllaw i Fenywod a Chyflogwyr', a byddai'n dweud yr un pethau heddiw, er y gallai'r iaith newid ychydig: Mae rhannu swyddi'n cael ei weld fel atyniad mawr wrth recriwtio a chadw gweithwyr benywaidd, yn enwedig i'r rheini sy'n cael, neu sydd wedi cael seibiant gyrfa. Caiff ei ddefnyddio hefyd gan weithwyr gwrywaidd fel ffordd o gyfuno cyfrifoldebau'r cartref a gwaith, ac arallgyfeirio profiadau gwaith. Wel, yn 1992 oedd hynny, ac rydym yn dal i ddweud yr un pethau heddiw. Mae gwir raid inni symud hyn yn ei flaen. Hefyd, Dirprwy Lywydd, rwyf wedi bod yn gofyn cwestiynau am y bwlch cyflog rhwng y rhywiau dros y flwyddyn ddiwethaf. Ac yn wir, Fforwm Economaidd y Byd a ddywedodd y byddai'n rhaid i fenywod aros am 217 o flynyddoedd cyn eu bod yn ennill cymaint â dynion, a hynny yn ôl yr adolygiad byd-eang o'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau. Unwaith eto, sut y gallwn sicrhau nad ydym yn colli golwg ar y ddyletswydd statudol, a gafodd gyhoeddusrwydd yn gynharach eleni wrth gwrs, gan ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr ddatgan eu proffil o ran y bwlch cyflog rhwng y rhywiau? Felly, hoffwn wybod hefyd a fydd Llywodraeth Cymru'n ymateb i faniffesto'r Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod sy'n galw ar Lywodraeth Cymru i haneru'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau o 15 y cant i 7 y cant erbyn 2028. Byddai'n dda hefyd pe bai'r Llywodraeth yn cefnogi hynny. Yn olaf, rwy'n croesawu argymhellion 9 a 10, o ran cydnabod y cyfleoedd a'r ymateb i'r argymhellion yn ogystal - i Lywodraeth Cymru ysgogi newid fel meini prawf allweddol yn y cytundeb economaidd. Contractau cyllido, cod caffael - y rhain yw'r ffactorau sy'n sbarduno newid. Rwy'n croesawu, yn ogystal, o ran gofal plant, argymhelliad 16 yn arbennig ynghylch gofal plant cofleidiol. Buaswn yn dweud, rwy'n credu, bod darparu brecwast ysgol am ddim mewn ysgolion cynradd - rwyf wedi dweud bob amser y byddai wedi bod yn dda gennyf fod wedi cael hynny pan oedd fy mhlant yn ifanc, oherwydd mae'n darparu gofal plant am ddim o 08:15 yn y bore, yn ogystal â brecwast maethlon, yn rhad ac am ddim. Yn olaf, hoffwn groesawu'r dystiolaeth a'r argymhellion ar absenoldeb rhiant, i archwilio'r defnydd gwirioneddol o absenoldeb rhiant a rennir, gan ei fod yn ymwneud â'r ddau riant; nid â hawliau menywod yn unig y mae'n ymwneud, ond â newid yn y gymdeithas a dull gwaith/teulu o weithredu, fel y gwelwch yn glir iawn yn Sweden wrth gwrs. Rwy'n croesawu'r argymhelliad ar ddatblygu gwasanaethau cynghori arbenigol. Dylem allu cymryd yr awenau o ganlyniad i'r adroddiad pwyllgor hwn, ac rwyf hefyd yn gobeithio y gellid ei adlewyrchu yn y ffordd yr edrychwn ar faterion ehangach amrywiaeth a chydraddoldeb, nid yn unig yn y gweithlu, ond yma yn y Senedd hon.