English: I'm pleased, therefore, to be able to report that we are taking substantive action in this area, and that we are reasonably confident that disruption at our ports will not lead to severe problems on our road network. This does not, however, reduce the risk of border disruption adversely affecting our businesses and our citizens, with potential chaos at Dover a much more serious threat from this perspective. In particular, the potential difficulties at the ports could have an impact on the ability to bring sufficient supply of medicines and medical devices into the country, as the committee has identified in its report on the preparedness of the healthcare and medicines sector in Wales. The Welsh Government has been clear that a 'no deal' Brexit would cause serious and unavoidable harm to our health and care services. As the Minister for Health and Social Services outlined in Plenary, we have been working closely with the NHS, local authorities and professional and representative bodies to plan and prepare wherever possible, and we've worked with them to understand the risks and how they can be reduced. We've been focusing on ensuring the availability of a supply of medicines, medical devices and clinical consumables in the event of a 'no deal' Brexit. For medicines, again, the principal responsibility lies squarely with the UK Government. But in acknowledgement of the point that David Rees raised, we have been doing, and continue to do, everything we can to ensure that the assurances that UK Ministers are giving about the ability of the buffer requirements placed on pharmaceutical companies, the additional warehousing and alternative transport routes, including air routes for radioisotopes, are well founded. On medical devices and consumables, as the health Minister outlined, we will use UK arrangements where that is the right thing to do, but we are already taking additional steps, including with regard to storage capacity, where we have areas of concern or where we feel we can provide additional certainty in Wales. Turning to the food and drinks sector, which, as Huw Irranca-Davies noted, is a crucial part of the Welsh economy, and one that could face significant upheaval in the event of leaving without a deal, as the Minister for Environment, Energy and Rural Affairs indicated in her statement in the Chamber last week, where she addressed the risk to what David Melding referred to very powerfully as 'the backbone of our agricultural sector'. We are supporting food and drink businesses on how to check their readiness and understand the implications for their supply chains for 'no deal' through our Brexit portal and through the business resilience and red meat project, funded through our EU transition fund. Regardless of our strong differences of opinion with the UK Government, we are working closely with them and the other devolved administrations on issues such as the geographical indicators about which Huw Irranca-Davies asked, and, in this context, to ensure there is a UK-wide contingency plan with a view to maintaining food supply to the public in the event even of the worst-case scenarios. And we see how vital this is, given the contents of the letter this week to Members of Parliament from the British Retail Consortium, which David Melding and others referred to. We are in an ongoing process of assurance about the actions under way. Finally, I would like to acknowledge that the committee's reports all flag the importance of effective communications with the public, businesses and partners. The Welsh Government shares the committee's view, and our website, Paratoi Cymru, is a single, comprehensive source of information for the people of Wales about the actions we are taking to prepare for the significant impact of a 'no deal' Brexit. It sets out guidance and advice for citizens, organisations, and a breadth of sectors across Wales, about the steps that need to be taken to prepare for this outcome, and I would seek your support in this Chamber in ensuring the people of Wales make full use of this resource.
Welsh: Rwy'n falch, felly, i allu dweud ein bod ni'n gweithio'n ddygn yn y maes hwn, a'n bod ni'n weddol ffyddiog na fydd tarfu ar ein porthladdoedd yn arwain at broblemau difrifol ar ein rhwydwaith ffyrdd. Nid yw hyn, fodd bynnag, yn lleihau'r risg y bydd anhrefn ar y ffin yn effeithio'n andwyol ar ein busnesau a'n dinasyddion, gydag anhrefn posib yn Dover yn fygythiad mwy difrifol o lawer yn hyn o beth. Yn benodol, gallai anawsterau posib yn y porthladdoedd effeithio ar y gallu i ddod â chyflenwad digonol o feddyginiaethau a dyfeisiau meddygol i'r wlad, fel y nodwyd gan y pwyllgor yn ei adroddiad ynglŷn â pharodrwydd y sector gofal iechyd a meddyginiaethau yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn glir y byddai Brexit heb gytundeb yn achosi niwed difrifol ac anochel i'n gwasanaethau iechyd a gofal. Fel yr amlinellodd y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn y Cyfarfod Llawn, rydym ni wedi bod yn gweithio'n agos gyda'r GIG, awdurdodau lleol a chyrff proffesiynol a chynrychiadol i gynllunio a pharatoi lle bo hynny'n bosib, ac rydym ni wedi cydweithio â nhw i ddeall y peryglon a sut y gellir eu lleihau. Rydym ni wedi bod yn canolbwyntio ar sicrhau bod cyflenwad o feddyginiaethau, dyfeisiau meddygol a nwyddau traul clinigol os bydd Brexit heb gytundeb. O ran meddyginiaethau, unwaith eto, Llywodraeth y DU sy'n bennaf gyfrifol. Ond i gydnabod sylw David Rees, rydym ni wedi bod yn gwneud, ac yn parhau i wneud, popeth a allwn ni i sicrhau bod y sicrwydd y mae Gweinidogion y DU yn ei roi ynghylch gallu'r gofynion byffer a roddir ar gwmnïau fferyllol, y storfeydd ychwanegol a'r llwybrau trafnidiaeth amgen, gan gynnwys llwybrau awyr ar gyfer radioisotopau, yn rhesymol. O ran dyfeisiau meddygol a nwyddau traul, fel yr amlinellodd y Gweinidog iechyd, byddwn yn defnyddio trefniadau'r DU os mai dyna yw'r peth priodol i'w wneud, ond rydym ni eisoes yn cymryd camau ychwanegol, gan gynnwys o ran capasiti storio, lle mae gennym ni feysydd sy'n peri pryder neu lle'r ydym ni'n teimlo y gallwn ni ddarparu sicrwydd ychwanegol yng Nghymru. Gan droi at y sector bwyd a diod, sydd, fel y nododd Huw Irranca-Davies, yn rhan hanfodol o economi Cymru, ac yn un a allai wynebu newid sylweddol pe byddid yn gadael heb gytundeb, fel y cyfeiriodd Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig ato yn ei datganiad yn y Siambr yr wythnos diwethaf, lle bu'n ymdrin â'r perygl i'r hyn y cyfeiriodd David Melding yn rymus iawn ato fel 'asgwrn cefn ein sector amaethyddol'. Rydym ni'n cefnogi busnesau bwyd a diod o ran sut i wirio eu bod yn barod ac yn deall y goblygiadau ar gyfer eu cadwyni cyflenwi pe na byddai cytundeb trwy ein porth Brexit a thrwy'r prosiect cydnerthedd busnesau a chig coch, a ariennir drwy ein cronfa bontio'r UE. Er gwaethaf ein gwahaniaethau barn cryf â Llywodraeth y DU, rydym ni'n gweithio'n agos gyda nhw a'r gweinyddiaethau datganoledig eraill ar faterion fel y dangosyddion daearyddol yr holodd Huw Irranca-Davies yn eu cylch, ac, yn y cyd-destun hwn, i sicrhau bod yna gynllun wrth gefn ar gyfer y DU yn ei chyfanrwydd gyda golwg ar gynnal cyflenwad bwyd i'r cyhoedd hyd yn oed pe byddai'r sefyllfaoedd gwaethaf posib yn digwydd. A gwelwn mor hanfodol yw hyn, o ystyried cynnwys y llythyr yr wythnos hon i Aelodau Seneddol gan Gonsortiwm Manwerthu Prydain, y cyfeiriodd David Melding ac eraill ato. Rydym ni mewn proses barhaus o sicrwydd ynghylch y camau gweithredu ar y gweill. Yn olaf, fe hoffwn i gydnabod bod adroddiadau'r pwyllgor i gyd yn cyfeirio at bwysigrwydd cyfathrebu effeithiol gyda'r cyhoedd, busnesau a phartneriaid. Mae Llywodraeth Cymru o'r un farn â'r pwyllgor, ac mae ein gwefan, Paratoi Cymru, yn ffynhonnell unigol, gynhwysfawr o wybodaeth i bobl Cymru ynglŷn â'r hyn yr ydym ni'n ei wneud i baratoi ar gyfer effaith sylweddol Brexit heb gytundeb. Mae'n nodi canllawiau a chyngor i ddinasyddion, sefydliadau, ac amrywiaeth o sectorau ledled Cymru, am yr hyn sydd angen ei wneud i baratoi ar gyfer y canlyniad hwn, ac rwy'n gofyn am eich cymorth yn y Siambr hon i sicrhau bod pobl Cymru yn gwneud defnydd llawn o'r adnodd hwn.