English: Thank you, Deputy Presiding Officer. It is now two years since the UK left the European Union, and 13 months since the end of the transition period, when our relationships with the European Union changed radically. Today I want to give an update with my assessment of the current impact on Wales, as our relationship with what remains our closest and most important trading partner moves into a new normal. I'll also talk about our plans to further strengthen our relationship with Europe. The UK's exit from the European Union has radically changed both the UK's position in the world and the role of devolved Governments. We have significant new responsibilities and duties in relation to matters that previously sat with European institutions. Our EU exit has also led to significant changes in the governance of the UK and the relations between the Governments of the UK. Some of these are the product, I'm afraid, of the UK Government's hostility towards devolution, but others are even more fundamental and arise from our democratic devolution settlement being designed around the UK's membership of the EU. Leaving the EU has given the UK the ability to enter into its own free trade agreements with countries across the world. Whilst we remain generally supportive of new free trade agreements, these deals have been comparatively small to date and will not make up for the loss of trade with our closest trading partners. For example, the UK Government's own impact assessment of the free trade agreement with Australia is that it could increase UK gross domestic product in the long run by 0.08 per cent. And, of course, the Office for Budget Responsibility's current assessment is that leaving the EU could reduce GDP by 4 per cent. We will continue to support our businesses to adapt to the new trading relationship with the EU, including those changes that have yet to take effect. However, there should be no illusions about the hit that EU exit is having on the economy of Wales and, indeed, the UK as a whole. With that backdrop, I want to set out how we are trying to manage our new relationship with the EU, as set out in the trade and co-operation agreement. The TCA provides for a system of governance and oversight. This consists of a series of official-level specialised committees and trade specialised committees that ultimately report to the partnership council. Members will recall that we have consistently pressed for proper Welsh Government engagement in these structures, given our legitimate devolved interests. On the whole, in respect of the committees and working groups in which we do have a devolved interest, I'm pleased to report that engagement with the UK Government at official level has been generally good. Officials have been engaged in the preparations for a number of committees and have attended as observers. It is, however, disappointing that the UK Government has not responded to our legitimate call for devolved Government Ministers to be active participants in meetings of the UK-EU partnership council. I intend to raise this again with Liz Truss, who, as Members know, has succeeded Lord Frost as the lead UK Minister. Before I turn to Wales's relationship with Europe, I want to briefly mention the Northern Ireland protocol. Our position has consistently been that respecting and safeguarding the Good Friday agreement must be the first priority of the discussions about the future of the protocol. We also have a direct interest in anything that affects the way in which goods flow between Great Britain and the island of Ireland, particularly given the significant impact the EU exit has already had upon our west-facing ports. Only last week, Stena Line reported a 30 per cent reduction in volumes through Welsh ports since the end of transition, which it linked explicitly to leaving the EU. There is real uncertainty about whether this fall in trade will recover or whether the loss is permanent. It's vitally important that the issues at stake are resolved, and this can only happen through continued dialogue. I therefore hope that the more constructive tone that we have heard in recent weeks will continue. If agreement on the protocol can be reached, it might also help to move the relationship as a whole away from the antagonistic approach that has all too often been adopted by the UK Government and to put it on a more positive and constructive footing. We want to move over the medium to long term towards the stronger and closer relationship with the EU that we have always advocated. Deputy Llywydd, following the agreement of the TCA, the First Minister wrote to European Commission President, Ursula von der Leyen, setting out our vision for a close and constructive relationship between Wales and the EU. Our economic, social and cultural histories are intertwined with the rest of Europe and we share with the EU fundamental values covering human dignity, freedom, democracy, equality, the rule of law and human rights. The EU will continue to be the UK's closest and most important trading partner, and the influence of the EU on policy making and the regulatory framework in Wales will remain significant for the foreseeable future. It is for all these reasons that we have appointed Derek Vaughan to be our representative on Europe. Supported by our Brussels office, Derek will make connections, gather relevant information and work across the Welsh Government and with stakeholders to support developing policy priorities. He visited Brussels last week for the first time in this role and held very positive and constructive discussions with senior colleagues in the EU institutions, UK Government, other devolved Governments and stakeholders. There is much goodwill towards Wales still within Europe, but many challenges to develop a relationship that can support the needs of the Welsh economy and citizens. All of our European engagement will support the priorities set out in our international strategy: raising our profile, growing our economy and being globally responsible. We in the Welsh Government will continue to do everything in our power to build a close and positive relationship with the EU, for the benefit of all Welsh businesses and, of course, our citizens. Thank you, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae dwy flynedd bellach ers i'r DU ymadael â'r Undeb Ewropeaidd, a 13 mis ers diwedd y cyfnod pontio, pan newidiodd ein perthynas â'r Undeb Ewropeaidd yn sylweddol. Heddiw rwyf am roi'r wybodaeth ddiweddaraf am fy asesiad o'r effaith bresennol ar Gymru, wrth i'n perthynas â'r hyn sy'n parhau i fod yn bartner masnachu agosaf a phwysicaf symud i normal newydd. Byddaf hefyd yn sôn am ein cynlluniau i gryfhau ein perthynas ag Ewrop ymhellach. Mae ymadawiad y DU â'r Undeb Ewropeaidd wedi newid sefyllfa'r DU yn y byd a swyddogaeth Llywodraethau datganoledig yn sylweddol. Mae gennym gyfrifoldebau a dyletswyddau newydd sylweddol mewn cysylltiad â materion a oedd yn eistedd gyda sefydliadau Ewropeaidd yn flaenorol. Mae ein hymadawiad â'r UE hefyd wedi arwain at newidiadau sylweddol yn y broses o lywodraethu'r DU a'r berthynas rhwng Llywodraethau'r DU. Mae rhai o'r rhain yn deillio, mae arnaf ofn, o elyniaeth Llywodraeth y DU tuag at ddatganoli, ond mae eraill hyd yn oed yn fwy sylfaenol ac yn deillio o'n setliad datganoli democrataidd yn cael ei gynllunio o amgylch aelodaeth y DU o'r UE. Mae ymadael â'r UE wedi rhoi'r gallu i'r DU ymrwymo i'w chytundebau masnach rydd ei hun gyda gwledydd ledled y byd. Er ein bod yn parhau i fod yn gefnogol ar y cyfan i gytundebau masnach rydd newydd, mae'r cytundebau hyn wedi bod yn gymharol fach hyd yma ac ni fyddan nhw'n gwneud iawn am golli masnach gyda'n partneriaid masnachu agosaf. Er enghraifft, asesiad effaith Llywodraeth y DU ei hun o'r cytundeb masnach rydd gydag Awstralia yw y gallai gynyddu cynnyrch domestig gros y DU yn y tymor hir 0.08 y cant. Ac, wrth gwrs, asesiad cyfredol y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol yw y gallai ymadael â'r UE leihau cynnyrch domestig gros 4 y cant. Byddwn yn parhau i gefnogi ein busnesau i addasu i'r berthynas fasnachu newydd â'r UE, gan gynnwys y newidiadau hynny nad ydyn nhw wedi dod i rym eto. Fodd bynnag, ni ddylid bod ag unrhyw gamargraff ynghylch yr ergyd y mae ymadael â'r UE yn ei chael ar economi Cymru ac, yn wir, y DU gyfan. Gyda'r cefndir hwnnw, rwyf eisiau nodi sut yr ydym yn ceisio rheoli ein perthynas newydd â'r UE, fel y nodir yn y cytundeb masnach a chydweithredu. Mae'r cytundeb masnach a chydweithredu yn darparu ar gyfer system o lywodraethu a goruchwylio. Mae hyn yn cynnwys cyfres o bwyllgorau arbenigol ar lefel swyddogol a phwyllgorau masnach arbenigol sy'n adrodd i'r cyngor partneriaeth yn y pen draw. Bydd yr Aelodau'n cofio ein bod wedi pwyso'n gyson am ymgysylltiad priodol gan Lywodraeth Cymru yn y strwythurau hyn, o ystyried ein buddiannau datganoledig cyfreithlon. Ar y cyfan, o ran y pwyllgorau a'r gweithgorau lle mae gennym ddiddordeb datganoledig, rwy'n falch o adrodd bod ymgysylltu â Llywodraeth y DU ar lefel swyddogol wedi bod yn dda ar y cyfan. Mae swyddogion wedi bod yn rhan o'r paratoadau ar gyfer nifer o bwyllgorau ac wedi bod yn bresennol fel arsylwyr. Fodd bynnag, mae'n siomedig nad yw Llywodraeth y DU wedi ymateb i'n galwad ddilys i Weinidogion datganoledig y Llywodraeth fod yn gyfranogwyr gweithredol yng nghyfarfodydd cyngor partneriaeth y DU a'r UE. Rwy'n bwriadu codi hyn eto gyda Liz Truss, sydd, fel y gŵyr yr Aelodau, wedi olynu'r Arglwydd Frost fel Gweinidog arweiniol y DU. Cyn i mi droi at berthynas Cymru ag Ewrop, rwyf eisiau sôn yn fyr am brotocol Gogledd Iwerddon. Ein safbwynt ni'n gyson yw mai parchu a diogelu cytundeb Dydd Gwener y Groglith yw blaenoriaeth gyntaf y trafodaethau am ddyfodol y protocol. Mae gennym hefyd ddiddordeb uniongyrchol mewn unrhyw beth sy'n effeithio ar y ffordd y mae nwyddau'n llifo rhwng Prydain Fawr ac ynys Iwerddon, yn enwedig o ystyried yr effaith sylweddol y mae ymadael â'r UE eisoes wedi'i chael ar ein porthladdoedd sy'n wynebu'r gorllewin. Dim ond yr wythnos diwethaf, nododd Stena Line ostyngiad o 30 y cant yn y niferoedd drwy borthladdoedd Cymru ers diwedd y cyfnod pontio, a oedd yn gysylltiedig yn benodol ag ymadael â'r UE. Mae ansicrwydd gwirioneddol ynghylch a fydd y gostyngiad hwn mewn masnach yn gwella neu a yw'r golled yn barhaol. Mae'n hanfodol bwysig bod y problemau sydd yn y fantol yn cael eu datrys, a dim ond drwy ddeialog barhaus y gall hyn ddigwydd. Gobeithiaf felly y bydd y cywair mwy adeiladol yr ydym wedi'i glywed yn ystod yr wythnosau diwethaf yn parhau. Os gellir dod i gytundeb ar y protocol, gallai hefyd helpu i symud y berthynas yn ei chyfanrwydd oddi wrth y dull gwrthweithiol sydd wedi'i fabwysiadu'n rhy aml gan Lywodraeth y DU a'i roi ar sail fwy cadarnhaol ac adeiladol. Rydym eisiau symud dros y tymor canolig i'r hirdymor tuag at y berthynas gryfach ac agosach â'r UE yr ydym bob amser wedi'i hyrwyddo. Dirprwy Lywydd, yn dilyn y cytundeb masnach a chydweithredu, ysgrifennodd y Prif Weinidog at Lywydd y Comisiwn Ewropeaidd, Ursula von der Leyen, yn nodi ein gweledigaeth ar gyfer perthynas agos ac adeiladol rhwng Cymru a'r UE. Mae ein hanesion economaidd, cymdeithasol a diwylliannol wedi'u cydblethu â gweddill Ewrop ac rydym yn rhannu gwerthoedd sylfaenol yr UE sy'n cwmpasu urddas dynol, rhyddid, democratiaeth, cydraddoldeb, rheolaeth y gyfraith a hawliau dynol. Yr UE fydd partner masnachu agosaf a phwysicaf y DU o hyd, a bydd dylanwad yr UE ar lunio polisïau a'r fframwaith rheoleiddio yng Nghymru yn parhau'n sylweddol hyd y gellir rhagweld. Am yr holl resymau hyn yr ydym wedi penodi Derek Vaughan i fod yn gynrychiolydd ar Ewrop. Gyda chefnogaeth ein swyddfa ym Mrwsel, bydd Derek yn gwneud cysylltiadau, yn casglu gwybodaeth berthnasol ac yn gweithio ar draws Llywodraeth Cymru a gyda rhanddeiliaid i gefnogi datblygu blaenoriaethau polisi. Ymwelodd â Brwsel yr wythnos diwethaf am y tro cyntaf yn y swydd hon a chynhaliodd drafodaethau cadarnhaol ac adeiladol iawn gydag uwch gydweithwyr yn sefydliadau'r UE, Llywodraeth y DU, Llywodraethau datganoledig eraill a rhanddeiliaid. Mae llawer o ewyllys da tuag at Gymru o hyd o fewn Ewrop, ond mae llawer o heriau i ddatblygu perthynas a all gefnogi anghenion economi a dinasyddion Cymru. Bydd ein holl ymgysylltu Ewropeaidd yn cefnogi'r blaenoriaethau a nodir yn ein strategaeth ryngwladol: codi ein proffil, tyfu ein heconomi a bod yn gyfrifol yn fyd-eang. Byddwn ni yn Llywodraeth Cymru yn parhau i wneud popeth o fewn ein gallu i feithrin perthynas agos a chadarnhaol â'r UE, er budd holl fusnesau Cymru ac, wrth gwrs, ein dinasyddion. Diolch, Dirprwy Lywydd.