English: It's important they have a statutory right to those services. We can't wait for another refreshed strategy; we've waited too long, and I'll address the concerns that justify that position expressed by the community to me as I develop my speech. Well, this stated that statutory backing to the strategy, combined with much closer measurement of progress to meet the key aims of the strategy, is vital in securing the change we all want to see for autistic children and adults and their family members. That's based on feedback from people in the community itself. NAS Cymru's 2015 online survey to find out what matters to people in Wales with autism received 668 responses from autistic people living in Wales or, where they were unable to participate, their parents or carers. Nearly 90 per cent said that specific autism legislation is needed on similar lines in Wales to that already existing in England and Northern Ireland, to make their strategies come to life. The survey report states: 'despite the progress made, the needs of autistic people are still being overlooked at a local level. Families and adults on the spectrum report having to wait years for a diagnosis. Local authorities don't know how many autistic people are in their area and so aren't planning appropriately for the support they need. Professionals aren't able to support people on the spectrum properly, as they lack training and understanding. It has become increasingly clear that decisive action from the Government is needed.' It recommends an autism Act for Wales 'puts a duty on health boards to ensurea clear pathway to diagnosis of autism in every area; puts a duty on local authorities to record the numbers of autistic children and adults in their area to inform planning processes'. And don't tell me it can't be done, because the other parts of the UK somehow manage it. It says every local area should use 'this data, alongside consultation with local people on the spectrum and their families to develop a plan on how they will meet the needs of the local autistic population; makes sure that this data is regularly reviewed and shared between children's and adult services to ensure smooth transitions for autistic young people; ensures statutory guidance is developed to set out which professionals need what levels of training to ensure that autistic children and adults are supported by professionals who understand them; makes clear that autistic children and adults shouldn't be turned away from accessing public services because they're seen as "too able" and their IQ "too high"; is regularly reviewed and monitored to make sure clear progress is being made.' Although the Welsh Government have said that not one response to its consultation on the refreshed plan asked for an Act, an autism Act wasn't part of the consultation document or the consultation questions. The Welsh Government have not yet published the responses to that consultation, but we suspect there are lots of references to what an Act could and would do, i.e. ensure a clear pathway to diagnosis; training for professionals; local plans developed for services; and support based on individual need. Without legislation, a strategy is a voluntary wish list with no obligation on local authorities or local health boards to implement it, and therefore no redress. According to the consultation on the refreshed autism strategy, the new integrated autism service was due to begin from 2016, but the Welsh Local Government Association are only just collecting data on what a service should look like. The Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 establishes seven regional partnership boards that must respond to a population assessment. One of the core themes of the area plans following population assessments includes mental health and 'learning disability/autism'. However, autism is a condition in its own right, and coupling it again with learning disabilities will not give a clear picture of the needs of people with autism. In fact, it insults them. Local authorities have a mental health and a learning disability team but not necessarily a specific autism team. The risk therefore remains that autistic people will continue to fall down the gap between them. There is no mandatory autism training for professionals. The population assessment is a general assessment and may not go into enough detail to be able to make an assessment of autism, which requires input from several agencies. There are many genetic syndromes, such as fragile X syndrome, which may underlie an autism diagnosis. These diagnoses should also be seen as meaningful by services and be used to help guide support. The Act makes no reference to diagnosis, and the new eligibility criteria could actually mean that autistic people are deemed not eligible for care and support. Therefore, we can't rely on the Social Services and Well-being (Wales) Act to meet the needs and rights of the autism community in Wales. In response to the January 2015 debate, the then health Minister, Mark Drakeford, said his officials would monitor spend after ring-fencing of the autism money for local authorities was removed. We need to know how much each local authority has received and how the money is being spent. England's autism Act covers only adults. The Northern Ireland Act covers all ages and all Government departments. Wales needs an autism Act to meet the needs of children and adults with autism spectrum conditions in Wales, and to protect and promote the rights of both adults and children with autism in Wales. Four of the five parties represented here made a commitment to autism legislation in their manifestos this year, and thousands have signed an online petition in favour of an autism Act for Wales. It's time to make it happen.
Welsh: Mae'n bwysig fod ganddynt hawl statudol i'r gwasanaethau hynny. Ni allwn aros am ddiweddariad arall o'r strategaeth; rydym wedi aros yn rhy hir, a byddaf yn mynd i'r afael â'r pryderon sy'n cyfiawnhau'r safbwynt hwnnw a fynegwyd wrthyf gan y gymuned wrth i mi ddatblygu fy araith. Wel, roedd hwn yn datgan bod cefnogaeth statudol i'r strategaeth, ynghyd â mesur llawer mwy manwl o'r cynnydd tuag at gyflawni amcanion allweddol y strategaeth, yn hanfodol er mwyn sicrhau'r newid rydym i gyd am ei weld i blant ac oedolion awtistig ac aelodau eu teuluoedd. Mae hynny'n seiliedig ar adborth gan bobl yn y gymuned ei hun. Derbyniodd arolwg ar-lein NAS Cymru 2015 i ddarganfod beth sy'n bwysig i bobl yng Nghymru sydd ag awtistiaeth 668 o ymatebion gan bobl awtistig sy'n byw yng Nghymru, neu lle nad oeddent yn gallu cymryd rhan, gan eu rhieni neu eu gofalwyr. Roedd bron i 90 y cant yn dweud bod angen deddfwriaeth awtistiaeth benodol yng Nghymru sy'n debyg i'r hyn sy'n bodoli eisoes yn Lloegr a Gogledd Iwerddon, er mwyn bywiogi eu strategaethau. Dywed yr adroddiad ar yr arolwg: er gwaethaf y cynnydd a wnaed, mae anghenion pobl awtistig yn dal i gael eu hanwybyddu ar lefel leol. Mae teuluoedd ac oedolion ar y sbectrwm yn sôn am orfod aros blynyddoedd i gael diagnosis. Nid yw awdurdodau lleol yn gwybod faint o bobl awtistig sy'n byw yn eu hardal ac felly nid ydynt yn cynllunio'n briodol ar gyfer y cymorth sydd ei angen arnynt. Nid yw gweithwyr proffesiynol yn gallu cefnogi pobl ar y sbectrwm yn iawn, gan nad ydynt wedi cael digon o hyfforddiant a dealltwriaeth. Mae wedi dod yn fwyfwy amlwg fod angen camau pendant gan y Llywodraeth. Mae'n argymell bod Deddf awtistiaeth i Gymru yn gosod dyletswydd ar fyrddau iechyd i sicrhau llwybr clir i ddiagnosis o awtistiaeth ym mhob ardal; yn gosod dyletswydd ar awdurdodau lleol i gofnodi nifer y plant ac oedolion awtistig sy'n byw yn eu hardal er mwyn llywio prosesau cynllunio. A pheidiwch â dweud wrthyf na ellir ei wneud, gan fod y rhannau eraill o'r DU yn llwyddo i'w wneud. Mae'n dweud y dylai pob ardal leol ddefnyddio'r data hwn, ynghyd ag ymgynghori â phobl leol ar y sbectrwm a'u teuluoedd i ddatblygu cynllun ar sut y byddant yn ateb anghenion y boblogaeth awtistig leol; sicrhau bod y data hwn yn cael ei adolygu a'i rannu rhwng gwasanaethau plant ac oedolion yn rheolaidd er mwyn sicrhau prosesau pontio llyfn i bobl ifanc awtistig; sicrhau bod canllawiau statudol yn cael eu datblygu i nodi pa weithwyr proffesiynol sydd angen pa lefel o hyfforddiant i sicrhau bod plant ac oedolion awtistig yn cael eu cefnogi gan weithwyr proffesiynol sy'n eu deall; gwneud yn glir na ddylai plant ac oedolion awtistig gael eu troi ymaith rhag gwneud defnydd o wasanaethau cyhoeddus oherwydd eu bod yn cael eu hystyried yn 'rhy alluog' a bod eu IQ yn 'rhy uchel'; adolygu'r data'n rheolaidd a'i fonitro i sicrhau bod cynnydd clir yn cael ei wneud. Er bod Llywodraeth Cymru wedi dweud nad oedd un ymateb i'w ymgynghoriad ar y cynllun ar ei newydd wedd wedi gofyn am Ddeddf, nid oedd Deddf awtistiaeth yn rhan o'r ddogfen ymgynghori na'r cwestiynau ymgynghori. Nid yw Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi'r ymatebion i'r ymgynghoriad hwnnw eto, ond rydym yn amau bod llawer o gyfeiriadau at yr hyn y gallai ac y byddai Deddf yn ei wneud, h.y. sicrhau llwybr clir at ddiagnosis; hyfforddiant ar gyfer gweithwyr proffesiynol; datblygu cynlluniau lleol ar gyfer gwasanaethau; a chymorth yn seiliedig ar angen yr unigolyn. Heb ddeddfwriaeth, nid yw strategaeth yn ddim ond rhestr wirfoddol o ddymuniadau heb unrhyw rwymedigaeth ar awdurdodau lleol na byrddau iechyd lleol i'w gweithredu, na ffordd felly o sicrhau iawn. Yn ôl yr ymgynghoriad ar y strategaeth awtistiaeth ar ei newydd wedd, roedd y gwasanaeth awtistiaeth integredig newydd i fod i ddechrau o 2016 ymlaen, ond newydd ddechrau casglu data ar sut ffurf ddylai fod i'r gwasanaeth y mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn sefydlu saith bwrdd partneriaeth rhanbarthol y mae'n rhaid iddynt ymateb i asesiad o'r boblogaeth. Mae un o themâu craidd y cynlluniau ardal yn dilyn asesiadau o'r boblogaeth yn cynnwys iechyd meddwl ac 'anabledd dysgu/awtistiaeth'. Fodd bynnag, mae awtistiaeth yn gyflwr yn ei hawl ei hun, ac ni fydd ei gyplysu unwaith eto gydag anableddau dysgu yn rhoi darlun clir o anghenion pobl ag awtistiaeth. Yn wir, mae'n eu sarhau. Mae gan awdurdodau lleol dîm iechyd meddwl ac anabledd dysgu ond nid tîm awtistiaeth penodol o reidrwydd. Mae'r risg yn aros felly y bydd pobl awtistig yn parhau i ddisgyn i'r bwlch rhyngddynt. Nid oes unrhyw hyfforddiant awtistiaeth gorfodol ar gyfer gweithwyr proffesiynol. Mae'r asesiad o'r boblogaeth yn asesiad cyffredinol ac efallai na fydd yn ddigon manwl i allu gwneud asesiad o awtistiaeth, sy'n galw am fewnbwn gan sawl asiantaeth. Mae yna lawer o syndromau genetig, fel syndrom X frau, a all fod wrth wraidd diagnosis o awtistiaeth. Dylid ystyried y diagnosisau hyn hefyd fel rhai ystyrlon gan wasanaethau a'u defnyddio i helpu i arwain cymorth. Nid yw'r Ddeddf yn cyfeirio at ddiagnosis, a gallai'r meini prawf cymhwyster newydd olygu mewn gwirionedd y pennir nad yw pobl awtistig yn gymwys i gael gofal a chymorth. Felly, ni allwn ddibynnu ar Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) i ateb anghenion a hawliau'r gymuned awtistiaeth yng Nghymru. Mewn ymateb i ddadl Ionawr 2015, dywedodd y Gweinidog iechyd ar y pryd, Mark Drakeford, y byddai ei swyddogion yn monitro gwariant ar ôl rhoi'r gorau i neilltuo arian awtistiaeth ar gyfer awdurdodau lleol. Mae angen i ni wybod faint y mae pob awdurdod lleol wedi ei dderbyn a sut y mae'r arian yn cael ei wario. Oedolion yn unig sydd wedi'u cynnwys yn Neddf awtistiaeth Lloegr. Mae Deddf Gogledd Iwerddon yn cynnwys pob oedran a holl adrannau'r Llywodraeth. Mae ar Gymru angen Deddf awtistiaeth i ateb anghenion plant ac oedolion â chyflyrau ar y sbectrwm awtistig yng Nghymru, ac i ddiogelu a hyrwyddo hawliau oedolion a phlant ag awtistiaeth yng Nghymru. Mae pedwar o'r pum plaid a gynrychiolir yma wedi ymrwymo i ddeddfwriaeth awtistiaeth yn eu maniffestos eleni, ac mae miloedd wedi arwyddo deiseb ar-lein o blaid Deddf awtistiaeth i Gymru. Mae'n bryd gwneud iddi ddigwydd.