techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Llywydd, let me agree with what the Member has said about the importance of smallholdings to their local economies; the way in which diversification has always had to be part of what a smallholding owner has to think of, because by itself it's unlikely to be able to support a family. In addition to the things that I mentioned in my answer to David Melding, Farming Connect will hold an innovation and diversification show on 26 September this year. It will be an opportunity to bring smallholders from across Wales together. There will undoubtedly there be a focus on food production and local food production, and to support the sector in the efforts that it makes to provide those products that are saleable locally but often have a market further afield as well.
Welsh: Llywydd, gadewch i mi gytuno â'r hyn y mae'r Aelod wedi ei ddweud am bwysigrwydd tyddynnod i'w heconomïau lleol; y ffordd y bu'n rhaid i arallgyfeirio fod yn rhan o'r hyn y mae'n rhaid i berchennog tyddyn feddwl amdano erioed, oherwydd ar ei ben ei hun, mae'n annhebygol o allu cefnogi teulu. Yn ogystal â'r pethau y soniais amdanyn nhw yn fy ateb i David Melding, bydd Cyswllt Ffermio yn cynnal sioe arloesi ac arallgyfeirio ar 26 Medi eleni. Bydd yn gyfle i ddod â thyddynwyr o bob cwr o Gymru ynghyd. Mae'n sicr y bydd pwyslais ar gynhyrchu bwyd a chynhyrchu bwyd yn lleol, ac i gefnogi'r sector yn yr ymdrechion y mae'n eu gwneud i ddarparu'r cynhyrchion hynny y gellir eu gwerthu'n lleol ond y mae ganddyn nhw farchnad ymhellach i ffwrdd yn aml hefyd.
English: Could I also commend David on an excellent event, hosting the Glamorgan Smallholders association? We look forward to it coming back next year bigger and better again. But could I ask the First Minister: what's his vision, both for smallholders and other land managers in a post-Brexit scenario? It was only a few years ago that we marked the fiftieth anniversary of the common agricultural policy, and that was going to change whether we stayed in the EU or not, but now we're in a very different perspective. So, going forward, can he paint that vision about how different that future is in a post-Brexit scenario, and what opportunities, if there are, there would be for a different type of land management?
Welsh: A gaf innau hefyd ganmol David am ddigwyddiad ardderchog, yn cynnal cymdeithas Tyddynwyr Morgannwg? Edrychwn ymlaen at ei weld yn dod yn ôl y flwyddyn nesaf yn fwy ac yn well eto. Ond a gaf i ofyn i'r Prif Weinidog: beth yw ei weledigaeth, ar gyfer tyddynwyr a rheolwyr tir eraill mewn sefyllfa ôl-Brexit? Dim ond ychydig flynyddoedd yn ôl y dathlwyd hanner canmlwyddiant y polisi amaethyddol cyffredin, ac roedd hwnnw'n mynd i newid pa un a oeddem ni'n aros yn yr UE ai peidio, ond rydym ni mewn sefyllfa wahanol iawn erbyn hyn. Felly, yn y dyfodol, a all ef gyflwyno'r weledigaeth honno am ba mor wahanol yw'r dyfodol hwnnw mewn sefyllfa ôl-Brexit, a pha gyfleoedd, os oes rhai, a fyddai ar gyfer gwahanol fath o reoli tir?
English: I thank Huw Irranca-Davies for that. I had the opportunity to speak at the annual general meeting of the Farmers Union of Wales last week in Aberystwyth, and this was exactly the point of discussion at that AGM. If the UK leaves the European Union, then direct subsidies under the CAP will cease, and that's why so much effort has been made in Wales, through 'Brexit and our land', to begin to take our future into our own hands. We had a fantastic response to that consultation, over 12,000 responses to it, and we are about to publish our successor set of proposals in which we will learn from that consultation and put forward proposals for sustainable farming in which sustainable food production and sustainable use of the land, environmental stewardship of the land, come together in order to provide that sustainable future. I look forward to further conversations with farming interests and other land managers in forestry and so on to find ways in which, provided we have the resources here in Wales the other side of the CAP, and we're committed to using those resources to go on supporting rural and agricultural communities, to do so in a way that rewards active farmers for the work they do in food production, but also for the work they do in securing public goods for which the public is prepared to make an investment.
Welsh: Diolchaf i Huw Irranca-Davies am hynna. Cefais gyfle i siarad yng nghyfarfod blynyddol cyffredinol Undeb Amaethwyr Cymru yr wythnos diwethaf yn Aberystwyth, a dyma'n union oedd y pwynt trafod yn y cyfarfod hwnnw. Os bydd y DU yn gadael yr Undeb Ewropeaidd, yna bydd cymorthdaliadau uniongyrchol o dan y PAC yn dod i ben, a dyna pam mae cymaint o ymdrech wedi ei gwneud yng Nghymru, drwy 'Brexit a'n tir', i ddechrau cymryd ein dyfodol i'n dwylo ein hunain. Cawsom ymateb gwych i'r ymgynghoriad hwnnw, dros 12,000 o ymatebion iddo, ac rydym ni ar fin cyhoeddi cyfres o gynigion olynol pryd y byddwn yn dysgu o'r ymgynghoriad hwnnw ac yn cyflwyno cynigion ar gyfer ffermio cynaliadwy lle bydd cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy a defnydd cynaliadwy o'r tir, stiwardiaeth amgylcheddol y tir, yn dod ynghyd i ddarparu'r dyfodol cynaliadwy hwnnw. Edrychaf ymlaen at gael trafodaethau pellach gyda buddiannau ffermio a rheolwyr tir eraill ym maes coedwigaeth ac yn y blaen i ganfod ffyrdd, cyn belled â bod yr adnoddau gennym ni yma yng Nghymru yr ochr arall i'r PAC, ac rydym ni'n ymrwymedig i ddefnyddio'r adnoddau hynny i barhau i gefnogi cymunedau gwledig ac amaethyddol, i wneud hynny mewn ffordd sy'n gwobrwyo ffermwyr gweithgar am y gwaith y maen nhw'n ei wneud ym maes cynhyrchu bwyd, ond hefyd am y gwaith y maen nhw'n ei wneud o ran sicrhau nwyddau cyhoeddus y mae'r cyhoedd yn barod i wneud buddsoddiad ynddyn nhw.
English: Listed buildings form an important part of our heritage and are given special protection in legislation, recently strengthened by the Historic Environment (Wales) Act, passed here in this National Assembly in 2016. Over this autumn Cadw will launch a training programme for local authority conservation teams, focusing on the role of enforcement action in protecting listed buildings.
Welsh: Mae adeiladau rhestredig yn rhan bwysig o'n treftadaeth ac yn cael gwarchodaeth arbennig mewn deddfwriaeth, a atgyfnerthwyd yn ddiweddar gan Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru), a basiwyd yma yn y Cynulliad Cenedlaethol hwn yn 2016. Yn ystod yr hydref hwn, bydd Cadw yn lansio rhaglen hyfforddi ar gyfer timau cadwraeth awdurdodau lleol, gan ganolbwyntio ar swyddogaeth camau gorfodi i ddiogelu adeiladau rhestredig.
English: Yes, thanks for that, and I look forward to progress reports from Cadw. We did have a slightly different emphasis from you when you were answering a question from Nick Ramsay recently about a particular planning issue in his area. You said at that point that you were thinking about reviewing the rules around planning appeals. The question did relate to listed buildings, so in light of that response, could I ask you for any more detail on that and any time frame for progress on that?
Welsh: Ie, diolch am hynna, ac edrychaf ymlaen at weld adroddiadau ar gynnydd gan Cadw. Cawsom bwyslais ychydig yn wahanol gennych chi pan oeddech chi'n ateb cwestiwn gan Nick Ramsay yn ddiweddar am fater cynllunio penodol yn ei ardal ef. Dywedasoch bryd hynny eich bod yn ystyried adolygu'r rheolau yn ymwneud ag apeliadau cynllunio. Roedd y cwestiwn yn ymwneud ag adeiladau rhestredig, felly yng ngoleuni'r ymateb hwnnw, a gaf i ofyn i chi am fwy o fanylion am hynny ac am unrhyw amserlen ar gyfer cynnydd yn hynny o beth?
English: Llywydd, let me be clear about the nature of my exchange with Nick Ramsay last week. Nick was referring to Troy House in his constituency, a listed building where recent attempts to find a future for it have been difficult. Nick Ramsay asked me a question about the way in which planning rules either support or get in the way of viable and sustainable use of those properties. I undertook to make sure that we looked at the planning rulebook so that, when a listed building does have a viable and sustainable use, the planning system takes into account its status as a listed building. Because in the end, Llywydd, listing by itself is not enough. We have over 30,000 buildings listed here in Wales, and listing by itself does not guarantee that building a future. The building must have a future beyond listing and that means finding a use for it in the future that will give it that viable use and that long-term future. That's what we want to provide here in Wales. We provide financial assistance for historic community assets, community halls, historic places of worship and so on. The majority of listed buildings are in private hands, and private owners have to play their part too in finding those uses that will give those buildings a long-term future.
Welsh: Llywydd, gadewch i mi fod yn eglur ynghylch natur y drafodaeth a gefais gyda Nick Ramsay yr wythnos diwethaf. Roedd Nick yn cyfeirio at Troy House yn ei etholaeth ef, adeilad rhestredig lle mae ymdrechion diweddar i ddod o hyd i ddyfodol iddo wedi bod yn anodd. Gofynnodd Nick Ramsay gwestiwn i mi am y ffordd y mae rheolau cynllunio naill ai'n cefnogi neu'n rhwystro defnydd hyfyw a chynaliadwy o'r adeiladau hynny. Ymgymerais i wneud yn siŵr ein bod ni'n edrych ar y llyfr rheolau cynllunio fel bod y system gynllunio, pan fydd gan adeilad rhestredig ddefnydd hyfyw a chynaliadwy, yn cymryd ei statws fel adeilad rhestredig i ystyriaeth. Oherwydd yn y pen draw, Llywydd, nid yw rhestru ar ei ben ei hun yn ddigon. Mae gennym ni dros 30,000 o adeiladau sydd wedi eu rhestru yma yng Nghymru, ac nid yw rhestru ar ei ben ei hun yn sicrhau dyfodol i'r adeilad hwnnw. Mae'n rhaid i'r adeilad gael dyfodol y tu hwnt i'w restru ac mae hynny'n golygu dod o hyd i ddefnydd iddo yn y dyfodol a fydd yn rhoi'r defnydd ymarferol hwnnw iddo a'r dyfodol hirdymor hwnnw iddo. Dyna yr ydym ni eisiau ei ddarparu yma yng Nghymru. Rydym ni'n darparu cymorth ariannol i asedau cymunedol hanesyddol, neuaddau cymunedol, addoldai hanesyddol ac yn y blaen. Mae mwyafrif yr adeiladau rhestredig mewn dwylo preifat, ac mae'n rhaid i berchenogion preifat chwarae eu rhan hefyd i ddod o hyd i'r defnyddiau hynny a fydd yn rhoi dyfodol hirdymor i'r adeiladau hynny.
English: I was pleased to hear your reference there to places of worship, First Minister. One of the communities that was once very vibrant in Wales and, indeed, had faith communities across the country, was the Jewish community. Unfortunately, the numbers of people in the Jewish community across Wales have fallen in recent years, and they're pretty much confined now to Cardiff, Swansea and Llandudno in north Wales. Very often, though, those places of worship have been lost to future generations. And I know that Dawn Bowden, of course, has been ardently campaigning, quite rightly so, for a fantastic synagogue in her own constituency. But, unfortunately, I've lost places in my constituency, in places like Colwyn Bay, where there used to be a synagogue. Can you tell us what you are doing as a Government to particularly protect the last vestiges, if you like, of the Jewish community's heritage here in Wales, given the importance of this to the rich fabric and history of our nation?
Welsh: Roeddwn i'n falch o'ch clywed chi'n cyfeirio at addoldai nawr, Prif Weinidog. Un o'r cymunedau a fu'n fywiog iawn yng Nghymru ar un adeg ac, yn wir, a oedd â chymunedau ffydd ar draws y wlad, oedd y gymuned Iddewig. Yn anffodus, mae nifer y bobl yn y gymuned Iddewig ledled Cymru wedi gostwng yn y blynyddoedd diwethaf, ac maen nhw fwy neu lai wedi eu cyfyngu i Gaerdydd, Abertawe a Llandudno yn y gogledd erbyn hyn. Yn aml iawn, serch hynny, mae'r addoldai hynny wedi eu colli i genedlaethau'r dyfodol. A gwn fod Dawn Bowden, wrth gwrs, wedi bod yn ymgyrchu'n frwd, a hynny'n gwbl briodol, dros synagog ffantastig yn ei hetholaeth ei hun. Ond, yn anffodus, rwyf i wedi colli mannau yn fy etholaeth i, mewn lleoedd fel Bae Colwyn, lle'r oedd synagog ers talwm. A allwch chi ddweud wrthym ni beth yr ydych chi'n ei wneud fel Llywodraeth i ddiogelu'n arbennig yr olion olaf, os mynnwch chi, o dreftadaeth y gymuned Iddewig yma yng Nghymru, o gofio pwysigrwydd hyn i wead a hanes cyfoethog ein gwlad?
English: I thank Darren Millar for that question. He's absolutely right to point to the changes in the nature of the Jewish community here in Wales, and the rich legacy, both in the built environment, but also in many other ways, which that community provides. In my own constituency, there is a listed frontage to a synagogue that Members will have noticed on Cathedral Road here. There are local activities. Darren Millar asked me last week about local history, and I'm sure that he will have seen a local exhibition in Bangor that was held earlier this year that traced the history of Jewish people in that part of Wales. And a really fascinating exhibition it was too. I have been working with some Jewish interest groups to see whether we could have an exhibition here in the National Assembly, drawing attention to the history of Jewish people here in Wales. And the education Minister is meeting people on that score next week as well. So, there are steps we need to take, I agree, at this point in the history of that community, to make sure that people are aware of that very rich heritage. And where there are things that can be done to preserve it and to draw it to wider public attention, the Welsh Government will be keen to play our part in that.
Welsh: Diolchaf i Darren Millar am y cwestiwn yna. Mae'n hollol iawn i dynnu sylw at y newidiadau yn natur y gymuned Iddewig yma yng Nghymru, a'r etifeddiaeth gyfoethog, yn yr amgylchedd adeiledig, ond hefyd mewn llawer o ffyrdd eraill, y mae'r gymuned honno yn ei chynnig. Yn fy etholaeth fy hun, ceir ffryntiad rhestredig i synagog y bydd Aelodau wedi sylwi arno ar Cathedral Road yn y fan yma. Ceir gweithgareddau lleol. Gofynnodd Darren Millar i mi yr wythnos diwethaf am hanes lleol, ac rwy'n siŵr y bydd wedi gweld arddangosfa leol ym Mangor a gynhaliwyd yn gynharach eleni a oedd yn olrhain hanes pobl Iddewig yn y rhan honno o Gymru. Ac arddangosfa hynod ddiddorol oedd hi hefyd. Rwyf i wedi bod yn gweithio gyda rhai grwpiau buddiant Iddewig i weld pa un a allem ni gael arddangosfa yma yn y Cynulliad Cenedlaethol, yn tynnu sylw at hanes pobl Iddewig yma yng Nghymru. Ac mae'r Gweinidog Addysg yn cyfarfod â phobl ynghylch hynny yr wythnos nesaf hefyd. Felly, mae camau y mae angen i ni eu cymryd, rwy'n cytuno, ar yr adeg hon yn hanes y gymuned honno, i wneud yn siŵr bod pobl yn ymwybodol o'r dreftadaeth hynod gyfoethog honno. A phan fo pethau y gellir eu gwneud i'w chadw ac i dynnu sylw'r cyhoedd yn ehangach ati, bydd Llywodraeth Cymru yn awyddus i chwarae ein rhan yn hynny.
English: I thank Hefin David for that. The Cardiff capital region city deal continues to make progress in key actions, such as its £30 million metro plus proposals in transport, a housing investment fund to help bring forward challenging stalled sites, and its innovative graduate scheme placing graduates in private businesses in growth areas.
Welsh: Diolchaf i Hefin David am hynna. Mae bargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd yn parhau i wneud cynnydd o ran camau allweddol, fel ei metro gwerth £30 miliwn ynghyd â chynigion ym maes trafnidiaeth, cronfa buddsoddi mewn tai i helpu i gyflwyno safleoedd heriol sydd wedi arafu, a'i chynllun arloesol i raddedigion sy'n lleoli graddedigion mewn busnesau preifat mewn ardaloedd twf.
English: In order to address the problems of speculative planning applications along the M4 belt on high-demand land, we've got to work together on a cross-party basis, and parties of all colours need to work together to try and resolve these issues. The first thing I did when I was elected in 2016 was call on the Welsh Government and local authorities to develop a strategic development plan for south-east Wales, and that was provided for in law by the Planning (Wales) Act 2015, which the Welsh Government had introduced in 2015. It's got to be done on a cross-party basis, and I'm pleased to see the 10 local authorities of the capital region are now working together to produce that regional plan for south-east Wales that will enable local authorities to work across boundaries in Wales that local development plans simply do not allow. Would the First Minister provide an update on progress with the strategic development plan, and also outline what he and the Welsh Government are doing to target housing need in the areas that we need to build houses, not those of greatest demand, and what he's doing to take on the big developers that have no concern at all for local communities - the cartel developers, the likes of Redrow?
Welsh: Er mwyn mynd i'r afael â phroblemau ceisiadau cynllunio ar hap ar hyd llain yr M4 ar dir â galw uchel amdano, mae'n rhaid i ni weithio gyda'n gilydd ar sail drawsbleidiol, ac mae angen i bleidiau o bob lliw gydweithio i geisio datrys y problemau hyn. Y peth cyntaf a wneuthum pan gefais fy ethol yn 2016 oedd galw ar Lywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol i ddatblygu cynllun datblygu strategol ar gyfer y de-ddwyrain, a darparwyd ar gyfer hynny yn y gyfraith gan Ddeddf Cynllunio (Cymru) 2015, yr oedd Llywodraeth Cymru wedi ei chyflwyno yn 2015. Mae'n rhaid ei wneud ar sail drawsbleidiol, ac rwy'n falch o weld bod 10 awdurdod lleol y brifddinas-ranbarth yn cydweithio erbyn hyn i lunio'r cynllun rhanbarthol hwnnw ar gyfer y de-ddwyrain a fydd yn galluogi awdurdodau lleol i weithio ar draws ffiniau yng Nghymru nad yw cynlluniau datblygu lleol yn ei ganiatáu. A wnaiff y Prif Weinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd gyda'r cynllun datblygu strategol, a hefyd amlinellu'r hyn y mae ef a Llywodraeth Cymru yn ei wneud i dargedu'r angen am dai yn yr ardaloedd lle mae angen i ni adeiladu tai, nid y rhai lle mae'r galw mwyaf, a'r hyn y mae'n ei wneud i frwydro'r datblygwyr mawr nad ydyn nhw'n poeni o gwbl am gymunedau lleol - y datblygwyr cartel, cwmnïau fel Redrow?
English: I thank the Member for that question, and he will, I know, be glad to have recognised the fact that the joint cabinet of the Cardiff capital city deal have now agreed to develop a strategic development plan for the region. And, Llywydd, that is a significant step ahead, because it does mean that each of the 10 contributing councils have individually agreed to delegate this responsibility to that regional level. The development of a strategic development plan was not part of the original joint agreement that established the city deal and I think it is genuinely a sign of the ambition that the leaders of the deal have that they have been able to come together in this way. So, I congratulate all those who have taken the lead in it, the Vale of Glamorgan and I think Caerphilly councils have been nominated to lead the process, and, of course, we will look forward to seeing the outcome of that here. It will be part of that general effort that we are making as a Government to make sure that housing need as well as housing demand is recognised in the way that we discharge our responsibilities, in promoting building, as I said in answer to an earlier question, in the way that we protect tenants in the private rented sector, in the way that we have prevented the sale of council housing, which diminishes housing stock. All of those are measures that this Government is taking to put the emphasis on need as well as demand, and the action that is now being taken by the Cardiff capital cabinet will, I think, be a very important contribution to that in this part of Wales.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna, a gwn y bydd yn falch o gael cydnabyddiaeth o'r ffaith bod cyd-gabinet bargen ddinesig prifddinas Caerdydd wedi cytuno erbyn hyn i ddatblygu cynllun datblygu strategol ar gyfer y rhanbarth. A, Llywydd, mae hwnnw'n gam sylweddol ymlaen, gan ei fod yn golygu bod pob un o'r 10 cyngor sy'n cyfrannu wedi cytuno'n unigol i ddirprwyo'r cyfrifoldeb hwn i'r lefel ranbarthol honno. Nid oedd datblygu cynllun datblygu strategol yn rhan o'r cydgytundeb gwreiddiol a sefydlodd y fargen ddinesig ac rwy'n credu ei fod yn arwydd gwirioneddol o'r uchelgais sydd gan arweinyddion y fargen eu bod wedi gallu dod at ei gilydd fel hyn. Felly, rwy'n llongyfarch pawb sydd wedi cymryd yr awenau yn y mater, enwebwyd cynghorau Bro Morgannwg a Chaerffili, rwy'n credu, i arwain y broses, ac, wrth gwrs, edrychwn ymlaen at weld canlyniad hynny yma. Bydd yn rhan o'r ymdrech gyffredinol honno yr ydym ni'n ei gwneud fel Llywodraeth i wneud yn siŵr bod yr angen hwnnw am dai yn ogystal â'r galw am dai yn cael eu cydnabod yn y ffordd yr ydym ni'n cyflawni ein cyfrifoldebau, wrth hyrwyddo adeiladu, fel y dywedais mewn ateb i gwestiwn cynharach, yn y ffordd yr ydym ni'n diogelu tenantiaid yn y sector rhentu preifat, yn y ffordd yr ydym ni wedi atal gwerthu tai cyngor, sy'n lleihau'r stoc tai. Mae'r rheini i gyd yn fesurau y mae'r Llywodraeth hon yn eu cymryd i roi'r pwyslais ar angen yn ogystal â galw, a chredaf y bydd y camau sy'n cael eu cymryd nawr gan gabinet prifddinas Caerdydd yn gyfraniad pwysig iawn at hynny yn y rhan hon o Gymru.
English: First Minister, I'm very grateful to listen to that answer and the more collaborative working model that does exist within the city deal concept. One thing that has changed is Government policy, quite considerably, in the last couple of weeks with the deceleration of a climate change emergency, various statement positions that obviously the Minister has made about clean air, for example, we've got carbon reduction this afternoon, and indications of future legislation that might come forward in the next two or three years. How does the Welsh Government work with the city deal board to make sure that the aims and ambitions of what the Welsh Government is seeking to achieve via its legislative proposals and its policy positions are informing the decisions at the city board deal level, which, obviously, will be charged with implementing much of this on the ground, especially when it comes to regeneration and renewal projects?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n ddiolchgar iawn o gael gwrando ar yr ateb yna a'r model gweithio mwy cydweithredol sy'n bodoli yn y cysyniad bargen ddinesig. Un peth sydd wedi newid yw polisi'r Llywodraeth, yn eithaf sylweddol, yn yr ychydig wythnosau diwethaf gyda'r datganiad o argyfwng newid yn yr hinsawdd, gwahanol safbwyntiau a wnaed gan y Gweinidog ar aer glân, er enghraifft, mae gennym ni lleihau carbon y prynhawn yma, ac arwyddion o ddeddfwriaeth yn y dyfodol a allai gael ei chyflwyno yn ystod y ddwy neu dair blynedd nesaf. Sut mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda bwrdd y fargen ddinesig i sicrhau bod nodau ac uchelgeisiau'r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ceisio ei gyflawni drwy ei chynigion deddfwriaethol a'i safbwyntiau polisi yn hysbysu'r penderfyniadau ar lefel bwrdd y fargen ddinesig, a fydd, yn amlwg, yn gyfrifol am weithredu llawer o hyn ar lawr gwlad, yn enwedig o ran prosiectau adfywio ac adnewyddu?
English: I thank Helen Mary Jones for that. Welsh language standards provide the basis from which the use of the Welsh language in public services can be extended. One hundred and twenty-five bodies are currently covered by those standards.
Welsh: Diolchaf i Helen Mary Jones am hynna. Mae Safonau'r Gymraeg yn darparu'r sail ar gyfer ehangu'r defnydd o'r Gymraeg mewn gwasanaethau cyhoeddus. Mae 125 o gyrff yn ddarostyngedig i'r safonau hynny ar hyn o bryd.