English: I welcome the opportunity to contribute in this debate, which has become almost an annual debate, just before Armistice Day, tabled by the Welsh Conservatives, and you cannot disagree with the sentiments that have been echoed across the Chamber from nearly all - well, all - the political parties here. But I do think we do need to reflect on the positive experience that people - many people - have in the armed services. It's quite right to focus on the assistance that's required for people with health issues and being returned back to work, but the all-party group on the armed services, which attended a recent meeting in Sennybridge, to which David Rowlands came - Lee Waters from Llanelli came as well - really saw the army, and the work that the army provides in training, the enthusiasm of soldiers of all levels, right from the hierarchy right down to the squaddies, and the pride and passion that they have for the role that they undertake. Many had many years' service in the army, but I'm sure this will resonate in the navy and the RAF as well, and it is a wonderful experience for many young men and women in whatever they choose to do. As has been touched on by the Member for Neath, the experience via careers and developing the character of the individuals who sign up is life-changing for many of the individuals who experience that, in a very positive way. Many people, when they return back to civilian life, wish to keep their privacy and very often wish to get on with their lives and use the experiences that they've gained in the military and put that to good use in civilian life. One thing that I always remember, when we did an inquiry in the health committee, was that, when we were looking at sharing health information - the reason I use the word 'privacy' is because the army made the point, and the Ministry of Defence made the point, that many servicemen and women when they leave the army don't particularly want to disclose that information or pass it on. They see it as their information. We do have to respect individuals' rights and individuals' rights to privacy, whilst making sure that we put measures in place that do help those men and women who do suffer the horrendous consequences of PTSD and life-changing injuries that might happen, and also supporting the families that have had bereavement through loved ones being lost in theatre and have paid the ultimate price and the ultimate sacrifice. It is the families that we should be reflecting on because, very often, they are the ones who go on for years and decades aching for the love that they felt for that individual who laid down their life in that theatre of war, that conflict, that the Government of the day has chosen to deploy our armed services in, whether that be in special forces or whether that be the RAF, navy or the army. I do want to reflect on how we can develop those services, because the motion today does call for us to reflect on the experience of what the Scottish Government brought forward in 2014 in bringing forward a veterans commissioner. This isn't along the lines of the commissioners that we understand - the children's commissioner, the older persons' commissioner, the future generations commissioner - with an all-singing, all-dancing office with a lot of personnel and a considerable budget. This is someone who is a champion of veterans' rights and veterans provisions within society, whether working with Government or working with private business. It does not cost a lot of money. It is a role that has proven to be very successful in providing advice and help to Government Ministers in Scotland to provide that support, whether it be in job creation schemes, in training or in promoting positive images of veterans and the armed services. The way I'm reading the motion on the order paper today, with the amendment that is before us from the Government - I am detecting that the Government are going to support that, unless the Cabinet Secretary indicates, because the Government amendment clearly does not seek to delete it. So, I would ask the Plaid Cymru spokesperson to reflect, because her amendment does seek to delete that very important part of this motion about the creation of a veterans commissioner here in Wales. I take the point, Bethan, about how we would need to learn from best practice and look internationally about how we might be able to increase or decrease the scope and capacity of such a commissioner, but I think I'm correct that what you were saying was that you don't actually object to the role of the commissioner - what we need to put in place to assist was your reasoning for deleting that particular part of the motion. If that part of your amendments was withdrawn, then we would have a motion that would have the requirement for the Government to consider creating that veterans commissioner here in Wales. I do think that that is a really important credit that the Assembly could get at the end of this debate this afternoon. So, I would implore you to give consideration to your first amendment that is seeking to delete that specific point in the motion today, because we can actually move forward on this very important agenda item if you were to withdraw that amendment from voting later on this afternoon. I urge support for the motion before us today.
Welsh: Rwy'n croesawu'r cyfle i gyfrannu at y ddadl hon a gyflwynwyd gan y Ceidwadwyr Cymreig, sydd wedi tyfu'n ddadl flynyddol bron ychydig cyn Diwrnod y Cadoediad, ac ni allwch anghytuno â'r teimladau sydd wedi cael eu hadleisio ar draws y Siambr gan bron bob un - wel, pob un - o'r pleidiau gwleidyddol yma. Ond rwy'n meddwl bod angen i ni ystyried y profiad cadarnhaol y mae pobl - llawer o bobl - yn ei gael yn y lluoedd arfog. Mae'n hollol gywir i ganolbwyntio ar y cymorth sydd ei angen ar bobl â phroblemau iechyd a dychwelyd i'r gwaith, ond fe welodd y grŵp trawsbleidiol ar y lluoedd arfog, a fynychodd gyfarfod diweddar ym Mhontsenni, y daeth David Rowlands iddo - daeth Lee Waters o Lanelli yno hefyd - y fyddin fel y mae go iawn, a'r gwaith y mae'r fyddin yn ei ddarparu mewn hyfforddiant, brwdfrydedd milwyr ar bob lefel, o'r hierarchaeth yr holl ffordd i lawr at y milwyr cyffredin, a'r balchder a'r angerdd sydd ganddynt tuag at y rôl y maent yn ei chyflawni. Roedd llawer ohonynt wedi bod yn gwasanaethu yn y fyddin ers blynyddoedd lawer, ond rwy'n siwr y bydd hyn yn cael ei adleisio yn y llynges a'r llu awyr hefyd, ac mae'n brofiad gwych i lawer o ddynion a menywod ifanc beth bynnag y byddant yn dewis ei wneud. Fel y crybwyllodd yr Aelod dros Gastell-nedd, mae'r profiad drwy yrfaoedd a datblygu cymeriad yr unigolion sy'n cofrestru yn newid bywyd i lawer o'r unigolion sy'n ei brofi, a hynny mewn ffordd bositif iawn. Mae llawer o bobl, pan fyddant yn dychwelyd at fywyd ar y tu allan, yn dymuno cadw eu preifatrwydd ac yn aml iawn yn dymuno bwrw ymlaen â'u bywydau a defnyddio'r profiadau a gawsant yn y lluoedd arfog a gwneud defnydd da ohonynt yn eu bywyd ar y tu allan. Un peth rwyf bob amser yn ei gofio, pan wnaethom ymholiad yn y pwyllgor iechyd, a ninnau'n edrych ar rannu gwybodaeth iechyd - y rheswm rwy'n defnyddio'r gair 'preifatrwydd' yw am fod y fyddin wedi gwneud y pwynt, a gwnaeth y Weinyddiaeth Amddiffyn y pwynt, nad yw llawer o filwyr pan fyddant yn gadael y fyddin yn arbennig o awyddus i ddatgelu'r wybodaeth honno neu ei throsglwyddo. Maent yn ei gweld fel eu gwybodaeth hwy. Mae'n rhaid i ni barchu hawliau unigolion a hawl unigolyn i breifatrwydd, gan wneud yn siŵr ein bod yn rhoi mesurau ar waith sy'n helpu'r dynion a'r menywod sy'n dioddef canlyniadau erchyll anhwylder straen wedi trawma ac anafiadau sy'n newid bywydau a allai ddigwydd, a chefnogi teuluoedd hefyd sydd wedi cael profedigaeth drwy golli anwyliaid ar faes y gad ac sydd wedi talu'r pris eithaf a gwneud yr aberth eithaf. Y teuluoedd y dylem eu hystyried, gan mai hwy yn aml iawn yw'r rhai sy'n dal i hiraethu am flynyddoedd a degawdau am y cariad a deimlent tuag at yr unigolyn a roddodd eu bywyd ar faes y gad, yn y gwrthdaro y dewisodd Llywodraeth y dydd ddefnyddio ein lluoedd arfog ynddo, boed ar ffurf y lluoedd arbennig, y llu awyr, y llynges neu'r fyddin. Rwyf am ystyried sut y gallwn ddatblygu'r gwasanaethau hynny, gan fod y cynnig heddiw yn galw arnom i ystyried profiad yr hyn a gyflwynodd Llywodraeth yr Alban yn 2014 wrth gyflwyno comisiynydd cyn-filwyr. Nid yw ar yr un patrwm comisiynydd a ddeallwn - y comisiynydd plant, comisiynydd pobl hŷn, comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol - gyda swyddfa bwrpasol a llwyth o weithwyr a chyllideb sylweddol. Mae'n rhywun sy'n hyrwyddwr hawliau cyn-filwyr a darpariaethau ar gyfer cyn-filwyr yn y gymdeithas, boed yn gweithio gyda'r Llywodraeth neu'n gweithio i fusnes preifat. Nid yw'n costio llawer o arian. Mae'n rôl sydd wedi profi'n llwyddiant mawr yn rhoi cyngor a chymorth i Weinidogion Llywodraeth yr Alban i ddarparu'r gefnogaeth honno, boed ar ffurf cynlluniau creu swyddi, mewn hyfforddiant neu drwy hyrwyddo delweddau positif o gyn-filwyr a'r lluoedd arfog. Y ffordd rwy'n darllen y cynnig ar y papur trefn heddiw, gyda'r gwelliant sydd ger ein bron gan y Llywodraeth - rwy'n synhwyro bod y Llywodraeth yn mynd i gefnogi hwnnw, oni bai bod Ysgrifennydd y Cabinet yn nodi, oherwydd mae'n amlwg nad yw gwelliant y Llywodraeth yn ceisio'i ddileu. Felly, byddwn yn gofyn i lefarydd Plaid Cymru ystyried, am fod ei gwelliant yn ceisio dileu'r rhan bwysig iawn o'r cynnig ynglŷn â chreu comisiynydd i gyn-filwyr yma yng Nghymru. Rwy'n derbyn y pwynt, Bethan, ynglŷn â sut y byddai angen i ni ddysgu o arferion gorau ac edrych yn rhyngwladol ar sut y gallem gynyddu neu leihau cyrhaeddiad a gallu comisiynydd o'r fath, ond rwy'n meddwl fy mod yn gywir mai'r hyn roeddech yn ei ddweud oedd nad ydych yn gwrthwynebu rôl y comisiynydd mewn gwirionedd - yr hyn sydd angen i ni ei roi yn ei le i gynorthwyo oedd eich rhesymeg dros ddileu'r rhan benodol honno o'r cynnig. Pe bai'r rhan honno o'ch gwelliannau'n cael ei thynnu'n ôl, yna byddai gennym gynnig a fyddai'n ei gwneud yn ofynnol i'r Llywodraeth ystyried creu comisiynydd i gyn-filwyr yma yng Nghymru. Rwy'n credu bod hwnnw'n glod pwysig iawn y gallai'r Cynulliad ei gael ar ddiwedd y ddadl hon y prynhawn yma. Felly, carwn bwyso arnoch i ystyried eich gwelliant cyntaf sy'n ceisio dileu'r pwynt penodol hwnnw yn y cynnig heddiw, oherwydd gallwn symud ymlaen ar yr eitem bwysig hon ar yr agenda mewn gwirionedd pe baech yn tynnu'r gwelliant hwnnw'n ôl rhag pleidleisio arno yn nes ymlaen y prynhawn yma. Rwy'n annog cefnogaeth i'r cynnig sydd ger ein bron heddiw.