English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I would like to thank Jeremy Miles for raising this important topic. I think this is probably the most critical time since devolution in terms of Wales's international agenda. It's also good to use the opportunity tonight to welcome the extensive experience that you are bringing to this debate, and indeed, into this Assembly, and to draw attention to the fact that we are probably not fully enabling that experience and that focus - which David Rees also drew attention to - in our proceedings. But, I think it is important, as you say, that we did publish 'Wales in the World', the Welsh Government's international agenda, in 2015. But, what a great - you know, what happenings. What a great deal has happened since then. The EU referendum result and last week's election showed, of course, the impact of events, and of course, these events have a major impact on our international agenda. I think that when the implications of Brexit are clearer, we will be able to prioritise how we engage in a reshaped European Union and beyond, and take informed decisions about how best to allocate our resources. At that point, we will publish a new international strategy. But, in the meantime, we are continuing with our international engagement on all the fronts that you have referred to, and I will touch on those. Now, more than ever, we need to develop the economy to ensure that Wales continues to prosper. The focus of our international work is clear: to create a more prosperous and sustainable Wales through increased export and investment while increasing Wales's influence and international recognition. I think that's that kind of wider diplomatic, political role that we need to focus on that you've drawn attention to today. We need to continue to promote Wales as a great place to live, study, work, visit and do business. We need to secure the financial position for this generation, our children's generation, and generations to come. Since devolution, the Welsh Government has a good story to tell. Our international reputation around the globe has grown and continues to grow, and where we are known we are no longer regarded as a little backwater with a scarred landscape, as a reminder of days gone by when we had a thriving coal industry; we now have a completely different profile and are better known for our knowledge-based economy, cutting-edge research, excellent higher education sector, a fantastic location to visit, with tourism figures going up and up, and for the excellent quality of our food and produce. In terms of reputation, earlier this month, the eyes of the world were on Wales when over 200 million people from over 200 countries and territories watched the UEFA Champions League finals, the first time that the men's and women's finals have been held in the same city on the same weekend, and 170,000 visitors from across the globe came to Cardiff for these events. And you can't put a price on the value of positive international profile. You've mentioned culture. Culture has a huge part to play in developing profile, helping to develop influential links at all levels. And Wales is rich in culture and heritage, and we need to make that work for us, now becoming known internationally as the home of the Singer of the World competition, which is taking place this week, of Artes Mundi, the largest art prize in the UK and one of the most significant in the world, and of the Dylan Thomas prize, one of the most prestigious awards for young writers. And Wales is also at the forefront in leading the world in several initiatives, such as becoming the world's first Fairtrade Nation, developing a Wales for Africa programme, and introducing the Well-being of future Generations (Wales) Act 2015. And since devolution, we have developed relations with countries and regions such as Ireland and Brittany, where we have clear affinities, all of which have meant developing productive international working relationships and creating opportunities to share best practice. Post Brexit, we'll be looking to develop new relationships where it makes sense to do so, and I'm also glad that Joyce Watson drew attention to the vibrant work and engagement led by Joyce in particular in terms of the Commonwealth Women Parliamentarians group and association - and we had a great conference here in Cardiff, which Joyce hosted, only recently, looking at women's entrepreneurship and looking at some really interesting examples here from Wales. But at the heart of our international and economic strategy, it's about how we provide meaningful support for Welsh companies that want to export their goods and services, internationalise their business, increasing the values of exports, and the number of Welsh companies that export - central pillars of our economic strategy. We've got a comprehensive range of support for existing and would-be exporters that is focused on four key areas: inspiring them to start or grow their exports; transferring the knowledge and skills to build their capabilities to export; helping them to connect with potential customers overseas; and supporting visits to overseas markets. So, we assist companies at every stage of their export journey, and we've helped Welsh companies to win new export orders. And last year, we took more than 170 different companies on trade missions and overseas exhibitions to a diverse range of markets. And this year, our programme includes some familiar destinations: India, China, Japan, for example, as well as less familiar markets such as Singapore, Vietnam, South Korea and Iran. And while Wales exports two thirds of its goods to EU countries, this programme emphasises the importance of maintaining and creating trade links with markets outside of Europe. But we're determined to support Welsh exporters as much as we can in a post-Brexit economy - at the front and centre of any message to companies is the statement that Wales is open for business. Companies in Wales have already taken action to respond to the challenges of a post-EU economy, and we're working with more and more companies to support them to export. And I want everyone across Wales and the rest of Europe to understand that, for us, departing the EU in no sense means that Wales will turn its back on Europe; we've always been clear that the Welsh Government respects the decision to leave the European Union, but our White Paper, 'Securing Wales' Future', does provide a comprehensive and credible plan for the negotiations as the UK prepares to exit from the EU. Can I also say again how important is David Rees's chairing of what is now increasingly the external affairs rather than additional legislation Committee - what an important role that is playing here in the Assembly, and is recognised beyond here in the UK and Europe? Of course, Jeremy Miles is a key member of that committee. I think the role will develop, and is developing substantially, as we move forward. We stand ready to work constructively with the UK Government to secure a deal that protects Welsh businesses, our economy and the future prosperity of Wales. Our young people have not known life outside the European Union, with its free exchange of people and EU-funded programmes. You mentioned Erasmus; in 2015, Erasmus+ in Wales support some 2,600 staff and students in the higher and further education and youth sectors to study, work, volunteer, teach and train in Europe. We must see these opportunities continue after Brexit. Also, you talked about Wales being a welcoming country, benefitting from inward migration, from many parts of the world, including the EU, and migrants in Wales are making a huge contribution to delivering our vital public services and working in our key economic sectors, welcoming thousands of students from all over the world to study here and strengthening our world-class university offering. I think, looking ahead, we need to see that we still need to recruit from both the EU and around the world for jobs where there is a clear need to do so because of a shortage. We want to make those who are already here continue to play their part in making Wales the successful, outward-looking nation that it is. I'm glad you've drawn attention again to the outward-looking, welcoming work that's been done by the Equality, Local Government and Communities Committee on refugees, and we will be debating that again shortly. So, finally I want to mention the fact that, over the past 10 years as a Government we've supported and encouraged tens of thousands of people in Wales to get involved and contribute to international development through our Wales for Africa programme. More children are now going to school, thousands of women have been empowered through skills training and some of the poorest families are healthier thanks to the extensive training Welsh health workers have offered as part of that. In conclusion, Brexit and globalisation present both challenges and opportunities for Wales. Working together across the political spectrum with a wide range of partners in Wales, the UK and internationally, we can maximise our footprint across the world and help Wales to become a more prosperous, globally responsible nation.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. Hoffwn ddiolch i Jeremy Miles am godi'r pwnc pwysig hwn. Rwy'n credu mai dyma'r adeg fwyaf allweddol, mae'n debyg, ers datganoli o ran agenda ryngwladol Cymru. Mae hefyd yn dda i ddefnyddio'r cyfle heno i groesawu'r profiad helaeth rydych yn ei gynnig i'r ddadl hon, ac yn wir, i'r Cynulliad hwn, ac i dynnu sylw at y ffaith nad oeddem yn ôl pob tebyg yn gwneud defnydd llawn o'r profiad hwnnw a'r ffocws hwnnw - a thynnodd David Rees sylw at hyn hefyd - yn ein trafodion. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig, fel y dywedwch, ein bod wedi cyhoeddi 'Cymru yn y Byd', agenda ryngwladol Llywodraeth Cymru, yn 2015. Ond am anferth - wyddoch chi, am ddigwyddiadau. Mae cymaint wedi digwydd ers hynny. Dangosodd canlyniad refferendwm yr UE a'r etholiad yr wythnos diwethaf, wrth gwrs, effaith digwyddiadau, ac wrth gwrs, mae'r digwyddiadau hyn yn effeithio'n fawr ar ein hagenda ryngwladol. Pan fydd goblygiadau Brexit yn gliriach, credaf y byddwn yn gallu blaenoriaethu sut y byddwn yn cymryd rhan mewn Undeb Ewropeaidd ar ei newydd wedd a thu hwnt, ac yn gwneud penderfyniadau gwybodus ynglŷn â'r ffordd orau i ddyrannu ein hadnoddau. Ar yr adeg honno, byddwn yn cyhoeddi strategaeth ryngwladol newydd. Ond yn y cyfamser, rydym yn parhau â'n hymgysylltiad rhyngwladol ym mhob un o'r ffyrdd a grybwyllwyd gennych, a byddaf yn cyffwrdd â'r rheini. Yn awr, yn fwy nag erioed, mae angen i ni ddatblygu'r economi i sicrhau bod Cymru yn parhau i ffynnu. Mae ffocws ein gwaith rhyngwladol yn glir: creu Cymru fwy ffyniannus a chynaliadwy drwy fwy o allforio a buddsoddi gan wella dylanwad ac enw Cymru yn rhyngwladol. Rwy'n credu mai ar rôl ddiplomyddol, rôl wleidyddol ehangach o'r fath y dylem ganolbwyntio, fel rydych wedi tynnu sylw ati heddiw. Mae angen i ni barhau i hyrwyddo Cymru fel lle gwych i fyw, astudio, gweithio, ymweld ag ef a gwneud busnes. Mae angen i ni ddiogelu'r sefyllfa ariannol ar gyfer y genhedlaeth hon, cenhedlaeth ein plant, a chenedlaethau i ddod. Ers datganoli, mae gan Lywodraeth Cymru stori dda i'w hadrodd. Mae ein henw da yn rhyngwladol o gwmpas y byd wedi tyfu ac yn parhau i dyfu, a lle mae pobl yn gwybod amdanom, ni chawn ein hystyried bellach fel man anghysbell gyda thirlun creithiog, fel atgof o'r dyddiau a fu pan oedd gennym ddiwydiant glo ffyniannus; erbyn hyn mae gennym broffil hollol wahanol ac rydym yn fwy adnabyddus am ein heconomi sy'n seiliedig ar wybodaeth, ein hymchwil arloesol, ein sector addysg uwch ardderchog, lleoliad gwych i ymweld ag ef, gyda ffigurau twristiaeth yn codi o hyd, ac am ansawdd rhagorol ein bwyd a'n cynnyrch. O ran enw da, yn gynharach y mis hwn, roedd llygaid y byd ar Gymru pan fu dros 200 miliwn o bobl mewn dros 200 o wledydd a thiriogaethau yn gwylio rownd derfynol Cynghrair Pencampwyr UEFA, y tro cyntaf i rowndiau terfynol y dynion a'r menywod gael eu cynnal yn yr un ddinas ar yr un penwythnos, a daeth 170,000 o ymwelwyr o bedwar ban byd i Gaerdydd ar gyfer y digwyddiadau hyn. Ac ni allwch roi pris ar werth proffil rhyngwladol cadarnhaol. Rydych wedi crybwyll diwylliant. Mae gan ddiwylliant ran enfawr i'w chwarae yn datblygu proffil, yn helpu i ddatblygu cysylltiadau dylanwadol ar bob lefel. Ac mae gan Gymru gyfoeth o ddiwylliant a threftadaeth, ac mae angen i ni wneud i hynny weithio drosom, a ninnau bellach yn dod yn enwog yn rhyngwladol fel cartref cystadleuaeth Canwr y Byd, sy'n cael ei chynnal yr wythnos hon, Artes Mundi, gwobr gelf fwyaf y DU ac un o'r rhai mwyaf arwyddocaol yn y byd, a gwobr Dylan Thomas, un o'r gwobrau mwyaf mawreddog i ysgrifenwyr ifanc. Ac mae Cymru hefyd ar flaen y gad yn arwain y byd mewn nifer o fentrau, megis dod yn Genedl Masnach Deg gyntaf y byd, datblygu rhaglen Cymru o blaid Affrica, a chyflwyno Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Ac ers datganoli, rydym wedi datblygu cysylltiadau gyda gwledydd a rhanbarthau fel Iwerddon a Llydaw, lle mae gennym gysylltiadau clir, ac mae pob un ohonynt wedi golygu datblygu perthynas waith gynhyrchiol yn rhyngwladol a chreu cyfleoedd i rannu arferion gorau. Ar ôl Brexit, byddwn yn ceisio datblygu cysylltiadau newydd lle mae'n gwneud synnwyr i wneud hynny, ac rwy'n falch hefyd fod Joyce Watson wedi tynnu sylw at y gwaith bywiog a'r ymrwymiad dan arweiniad Joyce yn arbennig mewn perthynas â grŵp a chymdeithas Seneddwragedd y Gymanwlad - a chawsom gynhadledd wych yma yng Nghaerdydd, a gynhaliwyd gan Joyce yn ddiweddar iawn, cynhadledd a edrychai ar entrepreneuriaeth menywod ac a edrychodd ar enghreifftiau diddorol iawn yma o Gymru. Ond wrth wraidd ein strategaeth ryngwladol ac economaidd, mae'n ymwneud â sut rydym yn darparu cefnogaeth ystyrlon i gwmnïau o Gymru sy'n awyddus i allforio eu nwyddau a'u gwasanaethau, rhyngwladoli eu busnesau, cynyddu gwerth allforion, a nifer y cwmnïau o Gymru sy'n allforio - pileri canolog ein strategaeth economaidd. Mae gennym ystod gynhwysfawr o gymorth i allforwyr presennol a darpar allforwyr sy'n canolbwyntio ar bedwar maes allweddol: eu hysbrydoli i ddechrau neu dyfu eu hallforion; trosglwyddo'r wybodaeth a'r sgiliau i adeiladu eu gallu i allforio; eu helpu i gysylltu â darpar gwsmeriaid dramor; a chefnogi ymweliadau â marchnadoedd tramor. Felly, rydym yn helpu cwmnïau ar bob cam o'u taith allforio, ac rydym wedi helpu cwmnïau o Gymru i ennill archebion allforio newydd. Ac yn y flwyddyn ddiwethaf, aethom â mwy na 170 o gwmnïau gwahanol ar deithiau masnach ac i arddangosfeydd tramor mewn ystod amrywiol o farchnadoedd. Ac eleni, mae ein rhaglen yn cynnwys rhai cyrchfannau cyfarwydd: India, Tsieina, Japan, er enghraifft, yn ogystal â marchnadoedd llai cyfarwydd, megis Singapore, Fietnam, De Korea ac Iran. Ac er bod Cymru'n allforio dwy ran o dair o'i nwyddau i wledydd yr UE, mae'r rhaglen hon yn pwysleisio pwysigrwydd cynnal a chreu cysylltiadau masnach gyda marchnadoedd y tu allan i Ewrop. Ond rydym yn benderfynol o gefnogi allforwyr Cymru gymaint ag y gallwn mewn economi ôl-Brexit - ar y blaen ac ynghanol unrhyw neges i gwmnïau, mae'r datganiad fod Cymru ar agor i fusnes. Mae cwmnïau yng Nghymru eisoes wedi rhoi camau ar waith i ymateb i heriau economi ôl-UE, ac rydym yn gweithio gyda mwy a mwy o gwmnïau i'w cynorthwyo i allforio. Ac rwyf am i bawb ar draws Cymru a gweddill Ewrop ddeall nad yw gadael yr UE, i ni, mewn unrhyw ystyr yn golygu y bydd Cymru yn troi ei chefn ar Ewrop; rydym bob amser wedi bod yn glir fod Llywodraeth Cymru yn parchu'r penderfyniad i adael yr Undeb Ewropeaidd, ond mae ein Papur Gwyn, 'Diogelu Dyfodol Cymru', yn darparu cynllun cynhwysfawr a chredadwy ar gyfer y trafodaethau wrth i'r DU baratoi i adael yr UE. A gaf fi ddweud eto hefyd pa mor bwysig yw cadeiryddiaeth David Rees o'r hyn sydd bellach yn gynyddol yn Bwyllgor materion allanol yn hytrach na deddfwriaeth ychwanegol - am rôl bwysig y mae'r pwyllgor hwnnw'n ei chwarae yma yn y Cynulliad, rôl sy'n cael ei chydnabod y tu hwnt i'r fan hon yn y DU ac Ewrop? Wrth gwrs, mae Jeremy Miles yn aelod allweddol o'r pwyllgor hwnnw. Rwy'n credu y bydd y rôl yn datblygu, ac mae'n datblygu'n sylweddol, wrth inni symud ymlaen. Rydym yn barod i weithio'n adeiladol gyda Llywodraeth y DU i sicrhau cytundeb sy'n diogelu busnesau Cymru, ein heconomi a ffyniant Cymru yn y dyfodol. Nid yw ein pobl ifanc yn gwybod am fywyd y tu allan i'r Undeb Ewropeaidd, gyda'i hawliau i bobl symud yn rhydd a rhaglenni a ariannwyd gan yr UE. Soniasoch am Erasmus; yn 2015, roedd Erasmus + yng Nghymru yn cynorthwyo tua 2,600 o staff a myfyrwyr yn y sector addysg bellach ac uwch a'r sector ieuenctid i astudio, gweithio, gwirfoddoli, dysgu a hyfforddi yn Ewrop. Rhaid i ni weld y cyfleoedd hyn yn parhau ar ôl Brexit. Hefyd, fe siaradoch am Gymru'n wlad groesawgar sy'n elwa ar fewnfudo o sawl rhan o'r byd, gan gynnwys yr UE, ac mae ymfudwyr i Gymru yn cyfrannu'n helaeth tuag at ddarparu ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol a gweithio yn ein sectorau economaidd allweddol, gan groesawu miloedd o fyfyrwyr o bob cwr o'r byd i astudio yma a chryfhau ein prifysgolion o safon fyd-eang. Wrth edrych i'r dyfodol, rwy'n credu bod angen i ni weld bod angen o hyd i ni recriwtio o'r UE ac o amgylch y byd i swyddi lle mae angen clir i wneud hynny oherwydd prinder. Rydym am wneud i'r rhai sydd eisoes yma barhau i chwarae eu rhan yn gwneud Cymru yn genedl lwyddiannus sy'n edrych tuag allan. Rwy'n falch eich bod wedi tynnu sylw eto at y gwaith croesawus, sy'n edrych tuag allan, a wneir gan y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol ar ffoaduriaid, a byddwn yn trafod hynny eto cyn bo hir. Felly, yn olaf rwyf am sôn am y ffaith ein bod fel Llywodraeth, dros y 10 mlynedd diwethaf, wedi cynorthwyo ac annog degau o filoedd o bobl yng Nghymru i gymryd rhan a chyfrannu at ddatblygu rhyngwladol drwy ein rhaglen Cymru o blaid Affrica. Mae mwy o blant yn mynd i'r ysgol bellach, mae miloedd o fenywod wedi cael eu grymuso drwy hyfforddiant sgiliau ac mae rhai o'r teuluoedd tlotaf yn iachach diolch i'r hyfforddiant helaeth y mae gweithwyr iechyd Cymru wedi'i gynnig yn rhan o hynny. I gloi, mae Brexit a globaleiddio yn cyflwyno heriau a chyfleoedd i Gymru. Trwy weithio gyda'n gilydd ar draws y sbectrwm gwleidyddol gydag ystod eang o bartneriaid yng Nghymru, y DU ac yn rhyngwladol, gallwn adael cymaint â phosibl o'n hôl ar y byd a helpu Cymru i ddod yn wlad fwy ffyniannus a chyfrifol yn fyd-eang.