English: Thank you, Presiding Officer. Members will remember in my recent oral statement I set out what the Welsh Government is doing to support active travel in Wales and what we're doing more broadly to encourage people to become more physically active. I'm pleased to give my full support to the motion being debated today and I'm very grateful to Members for the genuine interest and enthusiasm that they are bringing to this agenda. Our programme for government includes a commitment to support people to be healthy and active. Achieving this, though, requires cross-portfolio action to create the environment and the opportunity for people to make healthier lifestyle choices. We continue to work closely with our partners, including Sport Wales, Public Health Wales, Natural Resources Wales and a really wide range of third sector organisations to ensure that people are aware of the benefits of physical activity and are motivated and provided with opportunities to introduce physical activity into their daily lives. Sport Wales has a number of programmes in place which encourage young people in particular to take part in sport and physical activity and I'm really pleased to report that participation rates are increasing, but we do know that there is more work to do. Over the summer we have considered, alongside interested parties, a range of recommendations to increase levels of physical activity. Dr Frank Atherton, the Chief Medical Officer for Wales, will chair a newly established cross-cutting group to prioritise our actions to support this agenda. This work will help inform our healthy and active strategy, which we have committed to in our programme for government. The second point of the motion today refers to the Welsh health survey data on physical activity rates among children. Improving the physical activity levels amongst children must be a priority because the benefits of a healthy and active lifestyle in childhood are realised throughout life. There is also a link between physical activity and educational attainment. I saw a real example of this recently when I visited Pantysgallog Primary School to see how they've introduced a 1-mile walk, jog or run for all key stage 2 pupils, and that takes place between breakfast club and the start of the school day. In addition to the health benefits, the teachers at the school have noticed a reduction in disruptive behaviour during lessons and the children told me about their improved concentration levels. They also told me how much fun they thought it was, and we can't over emphasise how important that is. The latest Welsh health survey results reported that the rate of school-age children meeting the chief medical officer's recommended level of physical activity has increased by 1 per cent to 36 per cent, so things are moving in the right direction, but we want to accelerate that improvement. This requires a whole-of-society response. Schools do have a key role to play. In response to the 'Successful Futures' report by Professor Donaldson, we're developing a new curriculum that will support children and young people to become healthy and confident individuals. The implementation of six new areas of learning experiences will be central to the new curriculum and one of which will be health and well-being. Our programme for government makes clear our commitment to work with schools to raise awareness of the importance of healthy lifestyle choices. The Welsh Network of Healthy School Schemes supports a whole-school approach to health. Ninety-nine per cent of all maintained schools are involved in the scheme and it's regarded as one of the best in Europe. Furthermore, the scheme has been successfully extended now to include pre-school settings. The Active Journeys programme, which works in schools to promote active travel to and from school, complements these efforts in a really practical way and makes resources and support available to schools across Wales. To build on this, I can announce today that I'll be commissioning Living Streets to deliver a Walk to School in Wales project, which will highlight the health benefits of active travel. It will also support a number of schools to carry out their own review of walking routes in their area, offering a sustainable way of assessing and identifying ways of improving the active travel infrastructure. The home environment also plays a vital role. Public Health Wales's 10 Steps to a Healthy Weight campaign helps parents instil healthy habits in their children by setting out easy steps they can take to support their child to develop and maintain a healthy weight, such as limiting screen time and encouraging outdoor play. Through our newly launched Healthy Child Wales programme, we'll ensure that health visitors are able to support families to make healthy choices from before birth to the age of seven. The third point in the motion highlights the potential of the active travel Act to raise physical activity levels across the population. You've heard me say before that I see active travel as a key element of building physical activity into people's daily lives and that the Act puts in place the framework to support this. It does so by mandating the planning of coherent walking and cycling networks in our communities across Wales and promoting their use. To ensure that these networks are fit for purpose and that they really meet people's needs, local authorities need to involve those who regularly walk and cycle, but also, as we've heard, crucially, those who don't. I was pleased to meet recently with our active travel board, to demonstrate how seriously I take their work. And I'm delighted that Dr Adrian Davis has agreed to join our board as he brings with him a significant expertise, both in active travel and in public health. In relation to the fourth point of the motion, we agree that effective community engagement is key to determining how local active infrastructure is best designed, and this is a requirement that we put on local authorities, which are best placed to engage with the varying needs and assets of their local communities.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Bydd yr Aelodau'n cofio fy mod wedi nodi yn fy natganiad llafar yn ddiweddar yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i gefnogi teithio llesol yng Nghymru a beth rydym yn ei wneud yn fwy eang i annog pobl i fod yn fwy egnïol yn gorfforol. Rwy'n falch o roi fy nghefnogaeth lawn i'r cynnig sy'n cael ei drafod heddiw, ac rwy'n ddiolchgar iawn i'r Aelodau am y diddordeb diffuant a'r brwdfrydedd y maent yn ei gyfrannu i'r agenda hon. Mae ein rhaglen lywodraethu yn cynnwys ymrwymiad i gynorthwyo pobl i fod yn iach ac yn heini. Mae cyflawni hyn, fodd bynnag, yn galw am weithredu ar draws y portffolios i greu'r amgylchedd a'r cyfle i bobl ddewis ffyrdd o fyw iachach. Rydym yn parhau i weithio'n agos gyda'n partneriaid, gan gynnwys Chwaraeon Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Cyfoeth Naturiol Cymru ac ystod wirioneddol eang o sefydliadau trydydd sector i sicrhau bod pobl yn ymwybodol o fanteision gweithgarwch corfforol ac yn cael eu hysgogi, a bod cyfleoedd yn cael eu darparu iddynt allu cynnwys gweithgarwch corfforol yn eu bywydau bob dydd. Mae gan Chwaraeon Cymru nifer o raglenni ar waith sy'n annog pobl ifanc yn arbennig i gymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol ac rwy'n wirioneddol falch o ddweud bod y cyfraddau sy'n cymryd rhan yn cynyddu, ond rydym yn gwybod bod mwy o waith i'w wneud. Dros yr haf, rydym wedi ystyried, ochr yn ochr â rhai sydd â diddordeb, amrywiaeth o argymhellion i gynyddu lefelau gweithgarwch corfforol. Bydd Dr Frank Atherton, Prif Swyddog Meddygol Cymru, yn cadeirio grŵp trawsbynciol sydd newydd ei sefydlu i flaenoriaethu ein camau gweithredu i gefnogi'r agenda hon. Bydd y gwaith hwn yn helpu i lywio ein strategaeth iach a gweithgar yr ymrwymasom iddi yn ein rhaglen lywodraethu. Mae ail bwynt y cynnig heddiw yn cyfeirio at ddata arolwg iechyd Cymru ar y cyfraddau gweithgarwch corfforol ymhlith plant. Mae'n rhaid i wella lefelau gweithgarwch corfforol ymysg plant fod yn flaenoriaeth oherwydd bod manteision ffordd iach a gweithgar o fyw yn ystod plentyndod yn cael eu gwireddu drwy gydol oes yr unigolyn. Hefyd ceir cysylltiad rhwng gweithgarwch corfforol a chyrhaeddiad addysgol. Gwelais enghraifft go iawn o hyn yn ddiweddar pan ymwelais ag Ysgol Gynradd Pantysgallog i weld sut y maent wedi cyflwyno taith gerdded, loncian neu redeg 1 filltir o hyd i holl ddisgyblion cyfnod allweddol 2, ac sy'n digwydd rhwng y clwb brecwast a dechrau'r diwrnod ysgol. Yn ogystal â'r manteision iechyd, mae'r athrawon yn yr ysgol wedi sylwi ar ostyngiad mewn ymddygiad aflonyddgar yn ystod y gwersi a dywedodd y plant wrthyf am eu lefelau canolbwyntio gwell. Roeddent hefyd yn dweud wrthyf faint o hwyl oedd gwneud hyn, ac ni allwn orbwysleisio pa mor bwysig yw hynny. Dangosodd canlyniadau'r arolwg iechyd Cymru diweddaraf fod y gyfradd o blant oedran ysgol sy'n cyrraedd y lefel a argymhellir gan y prif swyddog meddygol o weithgarwch corfforol wedi cynyddu 1 y cant i 36 y cant, felly mae pethau'n symud i'r cyfeiriad cywir, ond rydym am gyflymu'r gwelliant hwnnw. Mae hyn yn galw am ymateb y gymdeithas gyfan. Mae gan ysgolion rôl allweddol i'w chwarae. Mewn ymateb i'r adroddiad 'Dyfodol Llwyddiannus' gan yr Athro Donaldson, rydym yn datblygu cwricwlwm newydd a fydd yn cynorthwyo plant a phobl ifanc i ddod yn unigolion iach a hyderus. Bydd gweithredu chwe maes newydd o brofiadau dysgu yn ganolog i'r cwricwlwm newydd ac un ohonynt fydd iechyd a lles. Mae ein rhaglen lywodraethu yn egluro ein hymrwymiad i weithio gydag ysgolion i godi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd dewis ffyrdd iach o fyw. Mae Rhwydwaith Cymru o Gynlluniau Ysgolion Iach yn cefnogi ymagwedd ysgol gyfan tuag at iechyd. Mae 99 y cant o'r holl ysgolion a gynhelir yn rhan o'r cynllun a chaiff ei ystyried yn un o'r goreuon yn Ewrop. Ar ben hynny, mae'r cynllun wedi ei ymestyn yn llwyddiannus bellach i gynnwys lleoliadau cyn ysgol. Mae'r rhaglen Teithiau Llesol, sy'n gweithio mewn ysgolion i hyrwyddo teithio llesol i ac o'r ysgol, yn ategu'r ymdrechion hyn mewn ffordd wirioneddol ymarferol ac yn sicrhau bod adnoddau a chymorth ar gael i ysgolion ledled Cymru. I adeiladu ar hyn, gallaf gyhoeddi heddiw y byddaf yn comisiynu Living Streets i gyflwyno prosiect Cerdded i'r Ysgol yng Nghymru a fydd yn tynnu sylw at fanteision teithio llesol i iechyd. Bydd hefyd yn cynorthwyo nifer o ysgolion i gyflawni eu hadolygiad eu hunain o lwybrau cerdded yn eu hardal, gan gynnig ffordd gynaliadwy o asesu a nodi ffyrdd o wella'r seilwaith teithio llesol. Mae amgylchedd y cartref hefyd yn chwarae rhan hanfodol. Mae ymgyrch 10 Cam at Bwysau Iach Iechyd Cyhoeddus Cymru yn helpu rhieni i ennyn arferion iach yn eu plant drwy nodi camau hawdd y gallant eu cymryd i gynorthwyo eu plentyn i ddatblygu a chynnal pwysau iach, fel cyfyngu amser o flaen sgrîn ac annog chwarae awyr agored. Drwy ein rhaglen sydd newydd ei lansio, Plant Iach Cymru, byddwn yn sicrhau bod ymwelwyr iechyd yn gallu cynorthwyo teuluoedd i wneud dewisiadau iach o'r cyfnod cyn geni hyd at saith oed. Mae'r trydydd pwynt yn y cynnig yn tynnu sylw at botensial y Ddeddf teithio llesol i godi lefelau gweithgarwch corfforol ar draws y boblogaeth. Rydych wedi fy nghlywed yn dweud o'r blaen fy mod yn gweld teithio llesol fel elfen allweddol o gynnwys gweithgarwch corfforol ym mywydau pob dydd pobl a bod y Ddeddf yn gosod fframwaith i gefnogi hyn. Mae'n gwneud hynny drwy sicrhau bod rhwydweithiau cerdded a beicio cydlynol yn cael eu cynllunio yn ein cymunedau ar draws Cymru a thrwy hyrwyddo eu defnydd. Er mwyn sicrhau bod y rhwydweithiau hyn yn addas i'r diben a'u bod yn diwallu anghenion pobl mewn gwirionedd, mae angen i awdurdodau lleol gynnwys y rhai sy'n cerdded ac yn beicio'n rheolaidd, ond hefyd, yn hollbwysig, y rhai nad ydynt yn gwneud hynny, fel rydym wedi clywed. Roeddwn yn falch o gael cyfarfod yn ddiweddar gyda'n bwrdd teithio llesol, er mwyn dangos fy mod yn gwbl o ddifrif ynglŷn â'u gwaith. Ac rwyf wrth fy modd fod Dr Adrian Davis wedi cytuno i ymuno â'n bwrdd gan ei fod yn cyfrannu cryn dipyn o arbenigedd ym maes teithio llesol ac ym maes iechyd cyhoeddus. Mewn perthynas â phedwerydd pwynt y cynnig, rydym yn cytuno bod ymgysylltu'n effeithiol â'r gymuned yn allweddol i bennu'r ffordd orau o gynllunio seilwaith teithio llesol lleol, ac mae hwn yn ofyniad rydym yn ei fynnu gan awdurdodau lleol, sydd yn y sefyllfa orau i ymgysylltu ag anghenion ac asedau amrywiol eu cymunedau lleol.