English: I thank the Member for that. I actually can't give the answer, but it's an interesting point we can add to the list of questions we will be asking. We already have businesses saying they will move out. Now, moving out means they're not coming in, and therefore we're losing business to the economy. The MOJ claims this prison will bring new jobs to local people - numbers, by the way, that they can't confirm. Never mind the 200, they actually can't confirm, because they've said to me they don't know how many until they know which operator. Well, that operator could be a private operator, so they haven't got a clue. By the way, if it's a private operator, the Labour Party manifesto in this year's general election actually stated we should not be involved in building any more new private prisons. The reality is Swansea and Cardiff, both Victorian prisons, will close, and those jobs will be transferred to this site. That means no new jobs, actually, but people coming in, but they won't necessarily move into the area. Supply chains will also go with them, so no supply chain jobs coming in. Once operational, there will be no growth. This will not meet the objectives of the enterprise zone of bringing growth to our economy. What will bring jobs are new industrial units to attract other businesses to come in and to invest in We haven't got units of 5,000 to 10,000 sq ft; let's get them in. Why not do the same here as for other areas of Wales and establish a strong offer for businesses? Cabinet Secretary, I have actually asked the Welsh Government for published evidence to support the claims of economic prosperity from building a prison, and I hope that we will get some, because I haven't had any yet. Can I also ask the question of whether the Welsh Government has had discussions with the chair of the enterprise zone board and if he is in favour of this proposal? Cabinet Secretary, also, the history of this site is known to local people, including myself. I can remember when ponies were walking across it as a marshland. We can all tell you that this location is the wrong site for this development. My call to you now, and in the future, will be, 'Don't sell this land, or lease this land, to the MOJ'. Now, another question is the claim that the prison will offer inmates preparation for following release. Wonderful, but that preparation will include work placements. How many businesses are actually being approached and asked whether they will take this opportunity? I can tell you: none. How can reform work if a basic analysis hasn't been undertaken into delivering rehabilitation? The whole economic and rehabilitation premise of this development is flawed. Llywydd, I know there's little time, and, in concluding my contribution, I ask the Cabinet Secretary: if prisons were devolved to Wales, would the Welsh Government build a superprison in the heart of a community on such flimsy evidence? I sincerely hope not. There's clearly no justice coming to Port Talbot from the Ministry of Justice. Instead, I ask the Welsh Government to deliver it and say 'no' when asked to sell or lease the land to the MOJ. Set our economy as the priority, and not the MOJ's desire to save money.
Welsh: Diolch i'r Aelod am hynny. Ni allaf roi'r ateb mewn gwirionedd, ond mae'n bwynt diddorol y gallwn ei ychwanegu at y rhestr o gwestiynau y byddwn yn eu gofyn. Mae gennym fusnesau'n dweud eisoes y byddant yn symud allan. Nawr, mae symud allan yn golygu nad ydynt yn dod i mewn, ac felly rydym yn colli busnes i'r economi. Mae'r Weinyddiaeth Gyfiawnder yn honni y bydd y carchar hwn yn dod â swyddi newydd i bobl leol - niferoedd, gyda llaw, na allant eu cadarnhau. Heb sôn am y 200, ni allant gadarnhau mewn gwirionedd, oherwydd maent wedi dweud wrthyf nad ydynt yn gwybod faint hyd nes eu bod yn gwybod pa weithredwr. Wel, gallai'r gweithredwr fod yn weithredwr preifat, felly nid oes ganddynt syniad. Gyda llaw, os yw'n weithredwr preifat, roedd maniffesto'r Blaid Lafur yn yr etholiad cyffredinol eleni yn datgan mewn gwirionedd na ddylem fod yn rhan o'r gwaith o adeiladu unrhyw garchardai preifat newydd mwyach. Y realiti yw y bydd Abertawe a Chaerdydd, y ddau'n garchardai Fictoraidd, yn cau, a bydd y swyddi hynny'n cael eu trosglwyddo i'r safle hwn. Mae hynny'n golygu nad oes swyddi newydd, mewn gwirionedd, ond pobl yn dod i mewn, ond ni fyddant o reidrwydd yn symud i mewn i'r ardal. Bydd cadwyni cyflenwi yn mynd gyda hwy hefyd, felly ni fydd swyddi'r gadwyn gyflenwi yn dod i mewn. Pan fydd yn weithredol, ni fydd unrhyw dwf. Ni fydd hyn yn cyflawni amcanion yr ardal fenter o ddod â thwf i'n heconomi. Yr hyn a fydd yn dod â swyddi yw unedau diwydiannol newydd i ddenu busnesau eraill i mewn ac i fuddsoddi. Nid oes gennym unedau o 5,000 i 10,000 troedfedd sgwâr; gadewch i ni eu cael. Beth am wneud yr un peth yma ag ar gyfer ardaloedd eraill yng Nghymru a sefydlu cynnig cryf i fusnesau? Ysgrifennydd y Cabinet, rwyf fi wedi gofyn i Lywodraeth Cymru am dystiolaeth wedi'i chyhoeddi i gefnogi honiadau o ffyniant economaidd yn deillio o adeiladu carchar, ac rwy'n gobeithio y byddwn yn cael peth, oherwydd nid wyf wedi cael unrhyw dystiolaeth hyd yn hyn. A gaf fi ofyn hefyd a yw Llywodraeth Cymru wedi cael trafodaethau gyda chadeirydd bwrdd yr ardal fenter ac a yw ef o blaid y cynnig hwn? Ysgrifennydd y Cabinet, hefyd, mae hanes y safle hwn yn hysbys i bobl leol, gan fy nghynnwys i. Gallaf gofio pan oedd merlod yn cerdded ar ei draws fel corstir. Gall pob un ohonom ddweud wrthych fod y lleoliad hwn yn safle anghywir ar gyfer y datblygiad hwn. Fy ngalwad i chi yn awr, ac yn y dyfodol, fydd, 'Peidiwch â gwerthu'r tir hwn, na gosod y tir ar brydles i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder'. Nawr, cwestiwn arall yw'r honiad y bydd y carchar yn paratoi carcharorion ar gyfer ar ôl cael eu rhyddhau. Gwych, ond bydd y paratoad hwnnw'n cynnwys lleoliadau gwaith. Faint o fusnesau y cysylltir â hwy i ofyn a fyddant yn manteisio ar y cyfle hwn mewn gwirionedd? Gallaf ddweud wrthych: dim un. Sut y gall diwygio weithio os na wnaed dadansoddiad sylfaenol o ddarpariaeth adsefydlu? Mae holl gynsail economaidd ac adsefydlu'r datblygiad hwn yn ddiffygiol. Llywydd, rwy'n gwybod nad oes llawer o amser, ac wrth orffen fy nghyfraniad, gofynnaf i Ysgrifennydd y Cabinet: pe bai carchardai wedi cael eu datganoli i Gymru, a fyddai Llywodraeth Cymru yn adeiladu uwch garchar yng nghanol cymuned ar dystiolaeth simsan o'r fath? Rwy'n mawr obeithio na fyddai. Mae'n amlwg nad oes unrhyw gyfiawnder yn dod i Bort Talbot gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder. Yn lle hynny, gofynnaf i Lywodraeth Cymru ei sicrhau a dweud 'na' pan ofynnir iddi werthu'r tir neu ei osod ar brydles i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder. Gosodwch ein heconomi yn flaenoriaeth, ac nid dymuniad y Weinyddiaeth Gyfiawnder i arbed arian.