English: Aberfan: 50 years ago today, an obscure pit village barely known beyond its physical horizons, but within 48 hours known throughout the world for the dreadful cataclysm that engulfed the village school and rendered its name immortal. The tip slide not only crushed the bodies of 116 children and 28 adults but temporarily crushed the heart of our nation too and it touches yet the heart of generations then unborn. I remember Friday 21 October 1966 very vividly. It was half term. My parents, my sister and I had crossed the newly built Severn bridge to stay for a few days with my father's aunt and uncle near Bath. In those days there was no rolling 24-hour tv news, no mobile phones - my relatives had no phone at all. We heard the news on what we then called the 'wireless'. My father was the National Coal Board chief engineer in west Wales and he went out to the village red phone box to get a first-hand account of what was happening. Our holiday was abruptly cut short. We packed our bags immediately, as he rushed to help in the rescue operation. I grew up in a vanished world of coal tips and pithead winding gear. Wales has seen many mining disasters, and some like Senghennydd in 1913 and Gresford in 1934 with even greater loss of life, but Aberfan was something else. Danger was endemic in a deep mine, but this disaster on the surface seemed even more a sacrifice of innocence. Looking back now at the images of the black and white world that we then lived in, what strikes me most is the nobility on the faces of the bereaved and the stoic, silent sadness of their grief. This day, we remember not ony those who died, but those who survived: their familes, their friends and neighbours. 'Blessed are they that mourn: for they shall be comforted.'
Welsh: Aberfan: 50 mlynedd yn ôl i heddiw, pentref pwll glo di-nod nad oedd fawr o neb y tu hwnt i'w orwelion ffisegol yn gwybod amdano, ond o fewn 48 awr daeth yn adnabyddus ledled y byd am y trychineb ofnadwy a lyncodd ysgol y pentref a sicrhau anfarwoldeb i'w enw. Malodd llithrad y domen gyrff 116 o blant a 28 o oedolion a malodd galon ein cenedl hefyd am gyfnod ac mae'n dal i gyffwrdd â chalonau cenedlaethau nad oedd wedi eu geni bryd hynny. Cofiaf ddydd Gwener 21 Hydref, 1966 yn glir iawn. Roedd hi'n hanner tymor. Roedd fy rhieni, fy chwaer a minnau wedi croesi'r bont a oedd newydd gael ei hadeiladu dros yr Hafren i aros am ychydig ddyddiau gyda modryb ac ewythr fy nhad ger Caerfaddon. Yn y dyddiau hynny nid oedd yna newyddion teledu 24 awr, nid oedd yna ffonau symudol - nid oedd gan fy mherthnasau ffôn o gwbl. Clywsom y newyddion ar yr hyn a alwem y pryd hwnnw yn 'wireless'. Roedd fy nhad yn brif beiriannydd y Bwrdd Glo Cenedlaethol yng ngorllewin Cymru ac aeth i flwch ffôn coch y pentref i gael clywed drosto'i hun beth oedd yn digwydd. Daeth ein gwyliau i ben yn sydyn. Fe baciom ein bagiau ar unwaith, wrth iddo ruthro i helpu gyda'r gwaith achub. Cefais fy magu mewn byd sydd wedi diflannu, o domenni glo ac offer weindio pen pwll. Mae Cymru wedi gweld llawer o drychinebau pyllau glo, a chollwyd hyd yn oed mwy o fywydau yn rhai ohonynt fel Senghennydd yn 1913 a Gresffordd yn 1934, ond roedd Aberfan yn rhywbeth arall. Roedd perygl yn endemig mewn pwll dwfn, ond roedd y trychineb hwn ar yr wyneb yn ymddangos yn aberth mwy byth o ddiniweidrwydd. Wrth edrych yn ôl yn awr ar fyd y lluniau du a gwyn roeddem yn byw ynddo bryd hynny, yr hyn sy'n fy nharo fwyaf yw'r urddas ar wynebau'r galarwyr a thristwch stoicaidd, tawel eu galar. Heddiw fe gofiwn, nid yn unig y rhai a fu farw, ond y rhai a oroesodd: eu teuluoedd, eu ffrindiau a'u cymdogion. 'Gwyn eu byd y rhai sy'n galaru: oherwydd cânt hwy eu cysuro.'