English: Thank you, Deputy Presiding Officer. First of all, can I thank all the Members who spoke today? And can I say something I rarely say? I agreed with every word that every one of you said. So, I could sit down now and say, 'I agree with everything you've said', but I think, perhaps, I'd better say a bit more. Can I also thank the Minister for her reply? Most of all - and I think everybody would agree - I'd like to thank Margaret Hutcheson for getting the petition and bringing this before us. Angela Burns: a woman dies every two hours in the UK. That means two have died since we started this meeting. It's a difficult cancer to spot, and I loved your description, 'the mistress of disguise' - I wish I'd thought of it. It can be confused with irritable bowel syndrome or the menopause, and, really, you catch it early and people live; you catch it late and people die. Rhun ap Iorwerth: we need to change the structure and improve survival rates. I think everybody has said that. We want people to be found early and to survive. We need to increase awareness among women and GPs. To paraphrase you, we do have the problem in health all the time of the worried well as opposed to the unworried ill. Hannah Blythyn, can I just thank you for showing the courage and raising a family issue? It must've been very difficult, but can I thank you for that, because I think, when people bring personal experiences to these debates, it adds a great deal more than those of us who speak in the third person? Ovarian Cancer Awareness Month - very important. I didn't know that it is the UK's most deadly gynaecological cancer. I think it's something that we do need to get out. We need to raise awareness. People need to know that a smear test does not detect it, and it's crucial that GPs have an enhanced understanding. Caroline Jones, again, talked about early diagnosis and the problem of false positives from screening - that is one of the reasons why we didn't support screening. We need a reliable screening method, and the sooner we get that the better. Julie Morgan mentioned Annie Mulholland. Many of us knew her mission to highlight cancer and ovarian cancer. The evidence that the CA125 test does not work, that's why the committee did not recommend it, but we do need early diagnosis. We need people to go to their GPs, we need the GPs to recognise it, not to say, 'Well, it's probably irritable bowel syndrome', or, 'It's your menopause, come back in three months' time.' But, a couple of these three months are reducing the chances of survival dramatically. Minister, you're absolutely right, screening causes harm and worry. If you're screening people and you get false positives, people worry. I've been with a family member who, thankfully, didn't have anything, to a cancer screening, and I'll tell you what, I actually could have read the paper upside down and I wouldn't have noticed I was doing so. It brings a huge amount of worry. That is why the committee did not recommend bringing in screening at this time. It is a silent killer; those were not my words, those were the words of the petitioner, but it is something we desperately need to get out there. Can I just say, I still am, and I'm sure the rest of the committee will be and maybe other Members are, disappointed that the proposal that we try and get it promoted, we try and get greater understanding among GPs and patients of what it is was not accepted by the Minster? So, can I, as a plea, ask the Minister to think again about it? It really is important that we get out there and let people know. As I say, two women will have died this afternoon since we met. There are two families who are now in mourning because of it. The chances are they were caught late. If they had been caught early, those families would now be going through ordinary family life. That's the bit that hits home for me, I don't know if it does to others, that we are making a decision. If you catch it early, then people will live, and if you catch it late - . I think it was Angela Burns who said you've got a one in 10 chance of dying if it's caught very early, and a one in 10 chances of surviving if it's caught very late. That's the difference. There's a death sentence if we get it wrong. A plea to the Minister to reconsider, again, getting more information out there and getting more people to realise how important it is that if they've got any of these symptoms, to get there and for GPs to treat it seriously. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Yn gyntaf oll, hoffwn ddiolch i'r holl Aelodau a siaradodd heddiw. Ac a gaf fi ddweud rhywbeth nad wyf yn aml yn ei ddweud? Roeddwn yn cytuno â phob gair a ddywedodd pob un ohonoch. Felly, gallwn eistedd yn awr a dweud, 'Rwy'n cytuno â phopeth rydych wedi'i ddweud', ond rwy'n meddwl efallai y byddai'n well i mi ddweud ychydig bach rhagor. A gaf fi hefyd ddiolch i'r Gweinidog am ei hateb? Yn bennaf oll - ac rwy'n meddwl y byddai pawb yn cytuno - hoffwn ddiolch i Margaret Hutcheson am drefnu'r ddeiseb a dod â hyn ger ein bron. Angela Burns: mae dynes yn marw bob dwy awr yn y DU. Mae hynny'n golygu bod dwy wedi marw ers i ni gychwyn y cyfarfod hwn. Mae'n ganser anodd ei ganfod, ac roeddwn yn dwli ar eich disgrifiad, 'meistres mewn cuddwisg' - hoffwn pe bawn wedi meddwl amdano. Gellir drysu rhyngddo a syndrom coluddyn llidus neu'r menopos, ac mewn gwirionedd, os byddwch yn ei ddal yn gynnar, mae pobl yn byw; os byddwch yn ei ddal yn hwyr, mae pobl yn marw. Rhun ap Iorwerth: mae angen inni newid y strwythur a gwella cyfraddau goroesi. Rwy'n credu bod pawb wedi dweud hynny. Rydym am i bobl gael eu canfod yn gynnar a goroesi. Mae angen i ni gynyddu ymwybyddiaeth ymhlith menywod a meddygon teulu. I aralleirio'r hyn a ddywedwch, problem y rhai iach pryderus sydd gennym ym maes iechyd drwy'r amser yn hytrach na'r rhai sâl nad ydynt yn poeni. Hannah Blythyn, a gaf fi ddiolch i chi am ddangos dewrder drwy sôn am fater teuluol? Rhaid ei bod yn anodd iawn, ond a gaf fi ddiolch ichi am hynny, oherwydd pan fydd pobl yn cyflwyno profiadau personol i'r dadleuon hyn, credaf ei fod yn ychwanegu llawer mwy na'r rhai ohonom sy'n siarad yn y trydydd person? Mis Ymwybyddiaeth o Ganser yr Ofari - pwysig iawn. Nid oeddwn yn gwybod mai dyma ganser gynaecolegol mwyaf marwol y DU. Rwy'n credu ei fod yn rhywbeth sydd angen i ni ei gyfleu. Mae angen i ni godi ymwybyddiaeth. Mae angen i bobl wybod nad yw prawf ceg y groth yn ei ganfod, ac mae'n rhaid i ddealltwriaeth meddygon teulu wella. Unwaith eto, siaradodd Caroline Jones am ddiagnosis cynnar a phroblem canlyniadau positif anghywir yn sgil sgrinio - dyna un o'r rhesymau pam nad ydym wedi cefnogi sgrinio. Mae arnom angen dull sgrinio dibynadwy, a gorau po gyntaf y cawn hynny. Soniodd Julie Morgan am Annie Mulholland. Roedd llawer ohonom yn gwybod am ei chenhadaeth i dynnu sylw at ganser a chanser yr ofari. Mae'r dystiolaeth yn dangos nad yw'r prawf CA125 yn gweithio, a dyna pam nad oedd y pwyllgor yn ei argymell, ond mae angen i ni gael diagnosis cynnar. Mae angen i bobl fynd at eu meddygon teulu, mae angen i'r meddygon teulu ei adnabod, a pheidio â dweud, 'Wel, efallai mai syndrom coluddyn llidus ydyw yn ôl pob tebyg', neu, 'Eich menopos ydyw, dowch yn ôl mewn tri mis'. Ond mae dau o'r tri mis yn lleihau'r gobaith o oroesi yn ddramatig. Weinidog, rydych yn hollol gywir, mae sgrinio yn achosi niwed a gofid. Os ydych yn sgrinio pobl a'ch bod yn cael canlyniadau positif anghywir, mae pobl yn poeni. Rwyf wedi bod gydag aelod o'r teulu i gael ei sgrinio ar gyfer canser, a diolch byth, nid oedd ganddynt ganser, ond gallaf ddweud wrthych, gallwn fod wedi darllen y papur ar ei ben i lawr ac ni fyddwn wedi sylwi fy mod yn gwneud hynny. Mae'n creu llawer iawn o bryder. Dyna pam nad oedd y pwyllgor yn argymell cyflwyno sgrinio ar hyn o bryd. Mae'n lladdwr distaw; nid fy ngeiriau i, ond geiriau'r deisebydd, ond mae'n rhywbeth y mae gwir angen i ni ei gael allan. Hoffwn ddweud fy mod yn dal yn siomedig, ac rwy'n siŵr y bydd gweddill y pwyllgor ac efallai Aelodau eraill yn siomedig nad yw'r cynnig y ceisiwn ei hyrwyddo, y cynnig y ceisiwn gael gwell dealltwriaeth ymhlith meddygon teulu a chleifion o'r hyn ydyw, wedi cael ei dderbyn gan y Gweinidog. Felly, a gaf fi, fel apêl, ofyn i'r Gweinidog feddwl eto am y peth? Mae'n wirioneddol bwysig ein bod yn mynd allan ac yn gadael i bobl wybod. Fel y dywedais, bydd dwy fenyw wedi marw y prynhawn yma ers i ni gyfarfod. Mae dau o deuluoedd bellach yn galaru o'i herwydd. Y tebygolrwydd yw eu bod wedi cael eu dal yn hwyr. Pe baent wedi cael eu dal yn gynnar, byddai'r teuluoedd hynny yn awr yn mynd drwy fywyd teuluol arferol. Dyna'r darn sy'n dod â'r neges adref i mi, nid wyf yn gwybod a yw'n gwneud hynny i eraill, ein bod yn gwneud penderfyniad. Os ydych yn ei ddal yn gynnar, yna bydd pobl yn byw, ac os byddwch yn ei ddal yn hwyr - . Rwy'n credu mai Angela Burns a ddywedodd fod y posibilrwydd y byddwch yn marw ohono yn un mewn 10 os yw'n cael ei ddal yn gynnar iawn, a'r posibilrwydd y byddwch yn goroesi yn un mewn 10 os yw'n cael ei ddal yn hwyr iawn. Dyna'r gwahaniaeth. Mae'n ddedfryd marwolaeth os ydym yn ei gael yn anghywir. Dyma apelio ar y Gweinidog i ailystyried, unwaith eto, i gael mwy o wybodaeth ar gael a chael mwy o bobl i sylweddoli pa mor bwysig yw hi os oes ganddynt unrhyw un o'r symptomau hyn, i fynd yno ac i feddygon teulu fod o ddifrif yn ei gylch. Diolch.