English: Cabinet Secretary, I too would like to thank the campaigners and Julie Morgan and the cross-party group for their tenaciousness and determination in following this subject to this conclusion. 'One of the biggest treatment disasters in the history of the NHS', and that was the motion passed in the House of Commons in 2016, and I think it sums up the scale of this scandal exactly. What I find almost beyond belief is the evidence that officials in the Department of Health knew or suspected that imported factor concentrates were risky as early as the 1980s, and yet the NHS continued to give that blood out or those factors out to haemophiliacs. Cabinet Secretary, will you assure us that there will be total transparency for any records that may be available either in or from Wales to aid in this inquiry? There was, as you know, an independent inquiry instituted by Lord Morris of Manchester and it took some two years. Cabinet Secretary, will you exert what influence you can to ensure that this inquiry, whilst being thorough, is also timely? Public inquiries have a terrible reputation for getting utterly bogged down in process, but this is about people and the hurt they have suffered, and they want answers. Will you also ensure - and I think Julie mentioned this - that the people in Wales who wish to speak or give evidence are given that opportunity? I wonder, Cabinet Secretary, if you would actually think about how we might support them to get there, and support them in giving any evidence, because I am utterly convinced that it will be an exceptionally traumatic occasion for them and if we can offer support to enable them on that journey, I think that would be a very kind thing that you, as a Government, and we, as an Assembly, could do. I'm sure that you will press for complete transparency, but could you assure us that any lessons learnt from the end of this inquiry will be implemented with rigour throughout Wales, so that this type of dreadful event can never happen again? Finally, Cabinet Secretary, there is a question of culpability. If people are found to have been mendacious, deceitful, fraudulent, or even plain stupid, and any of it rebounds on any process, organisation, or person in Wales, I would hope that you can reassure us today that you will take appropriate action with them.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, hoffwn innau hefyd ddiolch i'r ymgyrchwyr a Julie Morgan a'r grŵp trawsbleidiol am eu cryfder a'u penderfyniad yn dilyn y mater i'r canlyniad hwn. 'Un o'r trychinebau gwaethaf yn ymwneud â thriniaethau yn hanes y GIG', a dyna'r cynnig a basiwyd yn Nhŷ'r Cyffredin yn 2016, ac rwy'n credu ei fod yn crynhoi maint y sgandal hon yn berffaith. Yr hyn rwy'n ei gael bron yn amhosibl ei gredu yw'r dystiolaeth fod swyddogion yn yr Adran Iechyd yn gwybod neu'n amau bod crynodiadau ffactor wedi'u mewnforio yn beryglus mor gynnar â'r 1980au, ac eto parhaodd y GIG i roi'r gwaed hwnnw i bobl neu'r ffactorau hynny i hemoffiligion. Ysgrifennydd y Cabinet, a wnewch chi ein sicrhau y bydd tryloywder llwyr mewn perthynas ag unrhyw gofnodion a allai fod ar gael naill ai yng Nghymru neu o Gymru i gynorthwyo'r ymchwiliad hwn? Fel y gwyddoch, cafwyd ymchwiliad annibynnol a sefydlwyd gan yr Arglwydd Morris o Fanceinion ac fe gymerodd tua dwy flynedd i'w gwblhau. Ysgrifennydd y Cabinet, a wnewch chi ymdrechu i ddefnyddio'r dylanwad sydd gennych i sicrhau bod yr ymchwiliad hwn, yn ogystal â bod yn drwyadl, hefyd yn amserol? Mae gan ymchwiliadau cyhoeddus enw drwg ofnadwy am gael eu llethu'n llwyr yn y broses, ond mae hyn yn ymwneud â phobl a'r boen y maent wedi'i dioddef, ac maent eisiau atebion. A wnewch chi sicrhau hefyd - ac rwy'n credu bod Julie wedi crybwyll hyn - fod y bobl yng Nghymru sydd eisiau siarad neu roi tystiolaeth yn cael cyfle i wneud hynny? Ysgrifennydd y Cabinet, tybed a wnewch chi ystyried mewn gwirionedd sut y gallem eu cefnogi i wneud hynny, a'u cynorthwyo i roi unrhyw dystiolaeth, oherwydd rwy'n hollol argyhoeddedig y bydd yn achlysur hynod drawmatig iddynt ac os gallwn gynnig cefnogaeth i hwyluso'r daith honno iddynt, rwy'n credu y byddai hynny'n beth caredig iawn y gallech chi, fel Llywodraeth, ac y gallem ni, fel Cynulliad, ei wneud. Rwy'n siŵr y byddwch yn pwyso am dryloywder llwyr, ond a allech ein sicrhau y bydd unrhyw wersi a gaiff eu dysgu ar ddiwedd yr ymchwiliad hwn yn cael eu rhoi ar waith yn drylwyr ledled Cymru, er mwyn sicrhau na all y math hwn o ddigwyddiad ofnadwy byth ddigwydd eto? Yn olaf, Ysgrifennydd y Cabinet, mae yna gwestiwn yn codi ynglŷn ag euogrwydd. Os canfyddir bod pobl wedi bod yn gelwyddog, yn anonest, yn dwyllodrus, neu'n dwp hyd yn oed, a bod goblygiadau i hynny o ran unrhyw broses, sefydliad neu unigolyn yng Nghymru, byddwn yn gobeithio y gallwch ein sicrhau heddiw y byddwch yn rhoi camau priodol ar waith mewn perthynas â hwy.