techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, but again, my questions, really, are trying to ascertain what you are actually doing, rather than saying, 'Oh, this is for the UK Government' or, 'It's for those who wanted Brexit'. I'm trying to establish what you are doing in your capacity. Now, I appreciate that the Welsh Government has urged all hauliers and freight companies that transport goods from Welsh ports to Ireland to familiarise themselves with the process. In fact, there is some hope that the pressure of paperwork will ease with practice and familiarity, and, hopefully, in the short term. Now, with regard to sailings from Wales to the EU, you will be aware of concerns that there could be a shift away from Holyhead, particularly in terms of weekend and off-peak traffic. Now, Wales office Minister, David T.C. Davies, has highlighted that there are issues that could be some teething problems, and I am very aware that our Secretary of State for Wales, Simon Hart MP, is keeping a very wary eye on this matter. So, I hope that this situation is only a temporary dip, especially as the fact remains that Welsh ports are the quickest and most efficient route between Ireland and the UK and then onward to the EU. So, what steps, please, will you commit to taking to promote the benefit to EU businesses of continuing to use our Welsh ports? You have a role to play in this, Counsel General, and I'm asking you not only to step up to the plate, but actually to tell the Senedd exactly what you are doing. Diolch.
Welsh: Diolch, ond eto, mae fy nghwestiynau'n ceisio canfod beth rydych yn ei wneud mewn gwirionedd, yn hytrach na dweud, 'O, mater i Lywodraeth y DU yw hwn' neu, 'Mater i'r rhai a oedd eisiau Brexit yw hwn'. Rwy'n ceisio sefydlu'r hyn rydych chi'n ei wneud yn rhinwedd eich swydd. Nawr, rwy'n sylweddoli bod Llywodraeth Cymru wedi annog yr holl gludwyr a chwmnïau cludo llwythi sy'n cludo nwyddau o borthladdoedd Cymru i Iwerddon i ymgyfarwyddo â'r broses. Yn wir, mae rhywfaint o obaith y bydd pwysau gwaith papur yn lleddfu drwy ymarfer ac ymgyfarwyddo, a hynny, gobeithio, yn y tymor byr. Nawr, o ran hwylio o Gymru i'r UE, fe fyddwch yn ymwybodol o bryderon y gallai fod pethau'n symud o Gaergybi, yn enwedig o ran traffig penwythnos ac allfrig. Nawr, mae Gweinidog swyddfa Cymru, David T.C. Davies, wedi tynnu sylw at y ffaith bod rhai problemau cychwynnol, ac rwy'n ymwybodol iawn fod Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Simon Hart AS, yn cadw llygad barcud ar y mater hwn. Felly, rwy'n gobeithio mai dim ond gostyngiad dros dro yw hwn, yn enwedig gan mai porthladdoedd Cymru yw'r llwybrau cyflymaf a mwyaf effeithlon o hyd rhwng Iwerddon a'r DU ac yna ymlaen i'r UE. Felly, pa gamau, os gwelwch yn dda, y byddwch yn ymrwymo i'w cymryd i hyrwyddo'r budd o barhau i ddefnyddio ein porthladdoedd yng Nghymru i fusnesau'r UE? Mae gennych rôl i'w chwarae yn hyn, Gwnsler Cyffredinol, ac rwy'n gofyn i chi nid yn unig i wneud yr hyn sydd ei angen, ond dweud wrth y Senedd hefyd beth yn union rydych chi'n ei wneud. Diolch.
English: If you can start again, David; I'm sorry, the microphone wasn't unmuted in time.
Welsh: Os gallwch ddechrau eto, David; mae'n ddrwg gennyf, nid oedd y meicroffon wedi cael ei agor mewn pryd.
English: I was a bit quick off the mark.
Welsh: Roeddwn braidd yn gyflym.
English: We recently published a new export action plan, which sets out the support available to Welsh exporters to help them understand and navigate the new barriers to exporting to the EU as a result of the decision to leave the customs union and the deal negotiated by the UK Government.
Welsh: Yn ddiweddar, cyhoeddwyd cynllun gweithredu newydd gennym ar gyfer allforio, sy'n nodi'r cymorth sydd ar gael i allforwyr Cymru i'w helpu i ddeall a llywio'r rhwystrau newydd i allforio i'r UE o ganlyniad i'r penderfyniad i adael yr undeb tollau a'r cytundeb a negodwyd gan Lywodraeth y DU.
English: Thank you for that answer. I'm particularly concerned about small and medium-sized enterprises that export, or have done, into the single market in the past. These SMEs are often sector leaders, they're highly innovative - some of our best businesses - and also have great potential for growth. But now, many of them, to get through the thicket of certification and other bureaucracy, which is going to run into billions of pounds, I'm told, from the UK economy, need, for instance, to employ export brokers. What sort of help are you going to give so that they can at least contract with people who are reputable and operate at reasonably low cost?
Welsh: Diolch ichi am yr ateb hwnnw. Rwy'n pryderu'n benodol am fusnesau bach a chanolig sy'n allforio i'r farchnad sengl neu sydd wedi gwneud hynny yn y gorffennol. Mae'r busnesau bach a chanolig hyn yn aml yn arweinwyr sector, maent yn arloesol iawn - rhai o'n busnesau gorau - ac mae ganddynt botensial mawr ar gyfer twf hefyd. Ond nawr, er mwyn sicrhau eu bod yn mynd drwy ddrysni tystysgrifau a biwrocratiaeth arall, sy'n mynd i fod yn filiynau o bunnoedd allan o economi'r DU yn ôl yr hyn a ddywedir wrthyf, mae llawer ohonynt angen cyflogi broceriaid allforio er enghraifft. Pa fath o gymorth rydych chi'n mynd i'w roi fel y gallant o leiaf gontractio gyda phobl sydd ag enw da ac sy'n gweithredu am gost weddol isel?
English: Well, I thank David Melding for that question that highlights a very important issue. He will be aware, of course, of the equivalent to the trusted trader schemes that have been introduced as part of the new arrangements. However, generally speaking, those tend to be larger companies rather than many of the smaller and medium-sized companies that his question is concerned about and that, obviously, represent a large percentage of the Welsh economy. The export action plan highlights a few practical things that we are doing to tackle the challenge that his question highlights. The economy Minister recently wrote an open letter to businesses setting out the support and guidance that we have available, including some that is available through the EU transition portal. There is, in addition to that, a new online export hub, which provides very practical advice around the kind of customs procedures, the paperwork and the finding of new clients that he refers to in his question. Alongside that, we've developed a series of webinars, which aim to walk exporters through the new rules of origin requirements, export certification requirements and so on. In addition to that, the economy Minister has expanded capacity through the recruitment of international trade advisers, who are able to work directly with businesses referred on from Business Wales. They provide very bespoke support and advice to particular businesses about how they can navigate some of these challenges in their particular sectors, which offers a very practical and hands-on function to support them.
Welsh: Wel, diolch i David Melding am y cwestiwn hwnnw sy'n tynnu sylw at fater pwysig iawn. Fe fydd yn ymwybodol, wrth gwrs, o'r hyn sy'n cyfateb i'r cynlluniau masnachwyr dibynadwy sydd wedi'u cyflwyno fel rhan o'r trefniadau newydd. Fodd bynnag, yn gyffredinol, mae'r rheini'n tueddu i fod yn gwmnïau mwy yn hytrach na llawer o'r cwmnïau llai a chanolig eu maint y mae ei gwestiwn yn cyfeirio atynt ac mae rheini, yn amlwg, yn cynrychioli canran fawr o economi Cymru. Mae'r cynllun gweithredu ar allforio yn tynnu sylw at ychydig o bethau ymarferol rydym yn eu gwneud i fynd i'r afael â'r her y mae ei gwestiwn yn tynnu sylw ati. Yn ddiweddar, ysgrifennodd Gweinidog yr economi lythyr agored at fusnesau yn nodi'r cymorth a'r canllawiau sydd ar gael gennym, gan gynnwys rhai sydd ar gael drwy borth pontio'r UE. Yn ogystal â hynny, ceir hwb allforio newydd ar-lein, sy'n rhoi cyngor ymarferol iawn ar y math o weithdrefnau tollau, y gwaith papur a'r gwaith o ganfod cleientiaid newydd y mae'n eu crybwyll yn ei gwestiwn. Ochr yn ochr â hynny, rydym wedi datblygu cyfres o weminarau ar gyfer egluro'r gofynion rheolau tarddiad newydd, a gofynion tystysgrifau allforio ac yn y blaen, i allforwyr. Yn ogystal â hynny, mae Gweinidog yr economi wedi ehangu capasiti drwy recriwtio cynghorwyr masnach rhyngwladol, sy'n gallu gweithio'n uniongyrchol gyda busnesau a atgyfeirir gan Busnes Cymru. Maent yn rhoi cymorth a chyngor pwrpasol iawn i fusnesau penodol ynglŷn â sut y gallant lywio'u ffordd drwy rai o'r heriau hyn yn eu sectorau penodol, sy'n ffordd ymarferol iawn o'u cefnogi.
English: Minister, I've received an e-mail from the owner of a substantial transport company in my constituency, and he writes to me, 'We are currently in a crisis in relation to exports to Ireland. We were under the impression that once the Christmas Eve deal was finalised, procedures would be immediately put in place to allow exports to Ireland, but we're still unable to export to Northern Ireland, which we believe is still part of Great Britain. Our company specialises in exporting essential medical equipment to Dublin and various areas of Belfast - equipment, we would add, which is tax-paid, and would allow patients to leave hospital, freeing up beds for those in desperate need at this current time. The bureaucracy of the new system is flawed, overcomplicated and inadequate, and no-one seems to want to accept responsibility for what measures need to be put in place to enable the exports to continue as they have previously.' Minister, who is responsible for this economic shambles?
Welsh: Weinidog, rwyf wedi derbyn e-bost gan berchennog cwmni trafnidiaeth sylweddol yn fy etholaeth, ac mae'n dweud, Rydym mewn argyfwng ar hyn o bryd mewn perthynas ag allforion i Iwerddon. Roeddem o dan yr argraff, pan fyddai cytundeb Noswyl Nadolig wedi'i gwblhau, y byddai gweithdrefnau'n cael eu rhoi ar waith ar unwaith i ganiatáu allforion i Iwerddon, ond nid ydym yn gallu allforio i Ogledd Iwerddon o hyd, y credwn ei fod yn dal i fod yn rhan o Brydain. Mae ein cwmni'n arbenigo mewn allforio offer meddygol hanfodol i Ddulyn a gwahanol ardaloedd o Belfast - offer y mae treth wedi'i dalu arno, carwn ychwanegu, ac a fyddai'n caniatáu i gleifion adael yr ysbyty, gan ryddhau gwelyau i'r rhai sydd eu hangen yn daer ar hyn o bryd. Mae biwrocratiaeth y system newydd yn ddiffygiol, yn rhy gymhleth ac yn annigonol, ac nid yw'n ymddangos bod neb eisiau derbyn cyfrifoldeb am ba fesurau y mae angen eu rhoi ar waith i alluogi'r allforion i barhau fel o'r blaen. Weinidog, pwy sy'n gyfrifol am y llanast economaidd hwn?
English: Well, the responsibility for the new obstacles to export and freight through our ports is the direct consequence of the UK Government's political priorities in the trade and co-operation agreement with the European Union. There obviously were new obstacles to trade introduced on 1 January. What I would say though is that we've put in place, as a Government, plans to handle the transport and traffic impact of that on our ports, and indeed are working with the UK Government and Her Majesty's Revenue and Customs and the Irish Government to ensure that there are as smooth as possible arrangements in place for freight passing through Holyhead and through our ports in the south-west in particular. And that is absolutely having an effect in making that journey smoother. But the point that he makes in his question is that these are, essentially, matters of political choice. They are new barriers to trade that, obviously, we very much regret having seen imposed on Welsh hauliers.
Welsh: Wel, mae'r cyfrifoldeb am y rhwystrau newydd i allforio a chludo llwythi drwy ein porthladdoedd yn ganlyniad uniongyrchol i flaenoriaethau gwleidyddol Llywodraeth y DU yn y cytundeb masnach a chydweithredu gyda'r Undeb Ewropeaidd. Mae'n amlwg fod rhwystrau newydd i fasnachu wedi'u cyflwyno ar 1 Ionawr. Yr hyn y byddwn yn ei ddweud serch hynny yw ein bod wedi rhoi cynlluniau ar waith fel Llywodraeth i ymdrin ag effaith hynny ar drafnidiaeth a thraffig ein porthladdoedd, ac yn wir rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU a Chyllid a Thollau Ei Mawrhydi a Llywodraeth Iwerddon i sicrhau bod trefniadau mor llyfn â phosibl ar waith ar gyfer cludo llwythi drwy Gaergybi a thrwy ein porthladdoedd yn y de-orllewin yn arbennig. Ac mae hynny'n sicr yn cael effaith ar wneud y daith honno'n fwy llyfn. Ond y pwynt y mae'n ei wneud yn ei gwestiwn yw bod y rhain, yn y bôn, yn faterion o ddewis gwleidyddol. Maent yn rhwystrau newydd i fasnach ac rydym yn amlwg yn gresynu'n fawr eu bod yn cael eu gorfodi ar gludwyr Cymru.
English: It's clear that the Act creates uncertainty in terms of the Senedd's ability to legislate. Therefore, I have issued formal proceedings in the administrative court here in Cardiff seeking permission for judicial review in terms of its impact on our Senedd.
Welsh: Mae'n glir bod y Ddeddf yn creu ansicrwydd yn nhermau gallu'r Senedd i ddeddfu. Felly, yn sgil hynny, rwyf wedi dechrau achos llys yn y llys gweinyddol yma yng Nghaerdydd am gydsyniad y llys i edrych ar effaith y ddeddfwriaeth ar ein Senedd ni.
English: I'm grateful to the Counsel General for that response. It's clearly unacceptable that we have now lost the power to ban the sale of single-use plastics and to legislate in this area, so I do hope that the Counsel General is successful in the court proceedings. I'm interested in the fact that the Counsel General said in an external address recently, on the basis of the proceedings, that the basis to take our powers would be unaccountable, even if the Westminster Government were serious about safeguarding environmental standards and workers' rights. You also said that you were in favour of increasing the powers of this Senedd. Now, this is an argument in favour of the principle that the powers that this Senedd needs should lie here, come what may, so that we can regulate in a way that accords with the aspirations of the people of Wales. Does this mean that you are now in favour of a confederal constitutional settlement, with the Welsh Parliament deciding which powers to retain and which to share with the rest of the UK?
Welsh: Dwi'n ddiolchgar i'r Cwnsler Cyffredinol am yr ateb yna. Mae'n amlwg yn annerbyniol ein bod, ar hyn o bryd, wedi colli'r pŵer i wahardd gwerthiant plastigau un-defnydd a deddfu yn y maes, felly rwy'n gobeithio bydd y Cwnsler Cyffredinol yn llwyddiannus yn yr achos llys. Mae gen i ddiddordeb yn y ffaith bod y Cwnsler wedi dweud mewn araith allanol diweddar ynglŷn â sail yr achos llys, y byddai'r sail i wrthod yr ymgais i gipio'n pwerau yn anatebol, hyd yn oed petai Llywodraeth San Steffan o ddifrif ynghylch gwarchod safonau amgylcheddol a hawliau gweithwyr. Dywedoch chi hefyd eich bod chi o blaid cynyddu pwerau'r Senedd. Mae hon yn ddadl o blaid yr egwyddor y dylai'r pwerau y mae'r Senedd hon eu hangen orwedd yma, doed a ddelo, er mwyn rheoleiddio mewn ffordd sy'n cyd-fynd â dymuniadau dinasyddion Cymru. A yw hyn yn golygu eich bod chi bellach o blaid setliad cyfansoddiadol conffederal, gyda Senedd Cymru yn penderfynu pa bwerau i'w cadw a pha rai i'w rhannu gyda gweddill y Deyrnas Gyfunol?
English: Well, I've been clear on this in many contexts, that I believe that we should have as many powers as the people of Wales aspire to have in Wales under the control of this Parliament and this Government, in terms of ministerial responsibilities, here in Wales. So, that's certainly a principle, I would say, that is non-contentious these days. What we have seen after the efforts of the Westminster Government in this recent legislation is that our constitutional settlement is placed under specific pressures, because we have a Conservative Government in Westminster who are certainly trying to undermine the devolution settlement, and all of us who are supportive of it, and want to see more powers coming to Wales, must respond appropriately to that.
Welsh: Wel, dwi wedi bod yn glir am hyn mewn amryw o gyd-destunau, fy mod i'n credu y dylem ni gael cymaint o bwerau ag y mae pobl Cymru eisiau eu cael yng Nghymru o dan reolaeth y Senedd ac o dan reolaeth y Llywodraeth, o ran Gweinidogion ac ati, yma yng Nghymru. Felly, mae hynny yn sicr yn egwyddor, buaswn i'n dweud, sydd ddim yn un dadleuol iawn bellach. Beth rŷn ni wedi'i weld yn sgil ymgais y Llywodraeth yn San Steffan yn y Ddeddf ddiweddar hon yw bod ein setliad cyfansoddiadol ni o dan bwysau penodol, oherwydd mae gennym ni Lywodraeth Geidwadol yn San Steffan sydd yn sicr yn ceisio tanseilio'r setliad datganoli, ac mae'n rhaid i ni i gyd sydd yn gefnogol i hynny, ac yn bleidiol i weld mwy o bwerau yn dod yma i Gymru, ymateb mewn ffordd addas i hynny.
English: Counsel General, I see questions like this, and I hear the answers, and I understand completely why this place is called 'a bubble'. We are still in the middle of a pandemic, people have lost their lives and livelihoods, they've lost hope, and we appear in this Senedd to be navel gazing. That being said, I'd be grateful to know what is the Welsh Government prevented from doing by this Act that it could do unfettered previously? And what difference does it actually make to our constituents? Thank you.
Welsh: Gwnsler Cyffredinol, rwy'n gweld cwestiynau fel hyn, ac rwy'n clywed yr atebion, a deallaf yn iawn pam y gelwir y lle hwn yn 'swigen'. Rydym yn dal i fod ynghanol pandemig, mae pobl wedi colli eu bywydau a'u bywoliaeth, maent wedi colli gobaith, ac mae'n ymddangos ein bod yn bogailsyllu yn y Senedd hon. Wedi dweud hynny, hoffwn wybod beth y mae'r Ddeddf hon yn rhwystro Llywodraeth Cymru rhag ei wneud y gallai ei wneud yn ddilyffethair o'r blaen? A pha wahaniaeth y mae'n ei wneud mewn gwirionedd i'n hetholwyr? Diolch.
English: Well, she may feel that she works and lives in a bubble; I certainly don't feel that. The point about the Act is it makes a very real difference to people's weekly shop. So, if you're interested in making sure that food is of the standard that Welsh producers and Welsh consumers are accustomed to, this Act poses a threat to that. If you're interested in making sure that we don't pollute our environment with excessive use of plastics, this Act represents a threat to that. If you want to make sure that there are proper regulations in relation to service providers in Wales, this Act is a threat to that. These are not, as it where, simply constitutional matters; they affect the daily lives of all our constituents, and I think that is why it is of such significance that people should be aware of what this Act contains, and I would ask her to help us extend some of that outside the bubble that she describes.
Welsh: Wel, efallai ei bod hi'n teimlo ei bod yn gweithio ac yn byw mewn swigen; yn sicr, nid wyf fi'n teimlo hynny. Y pwynt am y Ddeddf yw ei bod yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i restr siopa wythnosol pobl. Felly, os oes gennych ddiddordeb mewn sicrhau bod bwyd o'r safon y mae cynhyrchwyr Cymru a defnyddwyr Cymru yn gyfarwydd â hi, mae'r Ddeddf hon yn fygythiad i hynny. Os oes gennych ddiddordeb mewn sicrhau nad ydym yn llygru ein hamgylchedd gyda defnydd gormodol o blastigau, mae'r Ddeddf hon yn fygythiad i hynny. Os ydych eisiau sicrhau bod rheoliadau priodol ar waith mewn perthynas â darparwyr gwasanaethau yng Nghymru, mae'r Ddeddf hon yn fygythiad i hynny. Nid materion cyfansoddiadol yn unig yw'r rhain; maent yn effeithio ar fywydau bob dydd ein hetholwyr ni i gyd, a dyna pam ei bod yn hollbwysig fod pobl yn ymwybodol o'r hyn y mae'r Ddeddf hon yn ei gynnwys, a gofynnaf iddi ein helpu i ymestyn rhywfaint o hynny y tu hwnt i'r swigen y mae'n ei disgrifio.
English: Well, until December, Welsh ports were the easiest route for traffic between Ireland and mainland Europe. The new regulatory barriers resulting from the UK Government's deal with the European Union have changed that, and we are pressing the UK Government to improve transit procedures to restore the competitive advantage of Welsh ports.
Welsh: Wel, tan fis Rhagfyr, porthladdoedd Cymru oedd y llwybr hawsaf ar gyfer traffig rhwng Iwerddon a thir mawr Ewrop. Mae'r rhwystrau rheoleiddiol newydd sy'n deillio o gytundeb Llywodraeth y DU â'r Undeb Ewropeaidd wedi newid hynny, ac rydym yn pwyso ar Lywodraeth y DU i wella gweithdrefnau tramwy er mwyn adfer mantais gystadleuol porthladdoedd Cymru.
English: I welcome, genuinely, that constructive engagement by the Minister with UK counterparts, but, you know, I've got to call a spade a spade here. Minister, those people who said that we would have, after EU withdrawal, frictionless trade that would allow these land routes across the UK to continue were either too daft to realise what they were saying to the public in Wales, and across Britain, or they were outright telling porky pies. And, in fact, the UK bureaucracy that we currently have is exactly what Boris Johnson railed against previously, when he pointed his arrows at the European Union. So, I wonder, Minister, I see commercial operators out of Ireland now espousing the benefits of long-term diversion, away from the land link across the UK, and by going direct from Ireland to the EU. Will he push UK Ministers to redress the damage that they have done and to make sure that this is as temporary as possible and that they get this trade going back through our ports in Wales?
Welsh: Mewn gwirionedd, rwy'n croesawu'r ymgysylltiad adeiladol rhwng y Gweinidog â chymheiriaid yn y DU, ond wyddoch chi, mae'n rhaid i mi siarad yn ddi-flewyn ar dafod yma. Weinidog, roedd y bobl a oedd yn dweud y byddai gennym fasnach ddirwystr ar ôl ymadael â'r UE a fyddai'n caniatáu i'r llwybrau tir hyn ledled y DU barhau naill ai'n rhy wirion i sylweddoli'r hyn roeddent yn ei ddweud wrth y cyhoedd yng Nghymru, ac ar draws Prydain, neu roeddent yn dweud celwyddau noeth. Ac mewn gwirionedd, mae'r fiwrocratiaeth sydd gennym yn y DU ar hyn o bryd yn union yr un fath â'r hyn y cwynai Boris Johnson amdano yn y gorffennol, pan oedd yn lladd ar yr Undeb Ewropeaidd. Felly, Weinidog, rwy'n gweld gweithredwyr masnachol o Iwerddon nawr yn arddel manteision dargyfeirio hirdymor, i ffwrdd o'r cyswllt tir ar draws y DU, a thrwy fynd yn uniongyrchol o Iwerddon i'r UE. A wnaiff bwyso ar Weinidogion y DU i unioni'r niwed y maent wedi'i wneud a sicrhau mai dros dro yn unig fydd hyn a'u bod yn cael y fasnach hon yn ôl drwy ein porthladdoedd yng Nghymru cyn gynted â phosibl?