English: Housing is a basic need and a basic right. I think that is something that we really do need at the forefront of our minds every time we discuss housing. No week is complete without the need for more affordable housing being made clear to me by my constituents - in the last seven days, a family of four, including a disabled child, living in a one-bedroomed flat; someone who is effectively homeless, sofa surfing, using sofas in friends' houses, as they currently have no fixed abode, where the next stop could be the street; a newly divorced woman who is finding it increasingly hard to pay the rent being charged by a private landlord. This is the reality of living in twenty-first century Wales. Each one is a personal tragedy. The sad thing is, if I was making this speech next week, I would be talking about three or four different cases of people with exactly the same housing need. How did we get here? Thirty years ago, finding affordable housing was not a problem. You might not have got either a council house or a housing association house in your area of first choice, but accommodation was available. A number of things have happened, some of which we've had control over and some which we haven't. There has been a decrease in the size of households. There's been an increase in population. Both have put pressure on needing more accommodation. We had a boom in the early 2000s, where people were being given 110 per cent mortgages, where we had steady economic growth. People thought everything was going to fine forever, until we reached the problem of the banking collapse. Within Britain, the average price of a house was £100,000 in the year 2000 and £225,000 in 2007, before the financial crash brought the boom to an end. This was unsustainable.
Welsh: Mae tai yn angen sylfaenol ac yn hawl sylfaenol. Rwyf wir yn credu bod hynny'n rhywbeth y mae angen inni ei gadw yn flaenllaw yn ein meddyliau bob tro y byddwn ni'n trafod tai. Does dim wythnos yn mynd heibio heb i fy etholwyr ei gwneud hi'n glir imi fod angen mwy o dai fforddiadwy - yn y saith diwrnod diwethaf, teulu o bedwar, gan gynnwys plentyn anabl, yn byw mewn fflat un ystafell wely; rhywun sydd i bob pwrpas yn ddigartref, yn mynd o soffa i soffa, gan ddefnyddio soffas yn nhai ffrindiau, gan nad oes ganddo gartref sefydlog ar hyn o bryd, a gallai'r man nesaf fod ar y stryd; menyw newydd ysgaru sy'n ei chael hi'n fwyfwy anodd talu'r rhent a godir gan landlord preifat. Dyma realiti byw yng Nghymru'r unfed ganrif ar hugain. Mae pob un yn drasiedi bersonol. Y peth trist yw, pe bawn i'n gwneud yr araith hon yr wythnos nesaf, byddwn i'n sôn am dri neu bedwar achos gwahanol o bobl â'r un angen am dŷ yn union. Sut rydym ni wedi cyrraedd y fath sefyllfa? Ddeng mlynedd ar hugain yn ôl, doedd dod o hyd i dŷ fforddiadwy ddim yn broblem. Efallai na fyddech chi wedi cael tŷ cyngor neu dŷ cymdeithas dai yn ardal eich dewis cyntaf, ond roedd llety ar gael. Mae nifer o bethau wedi digwydd, rhai ohonynt o dan ein rheolaeth ni, a rhai heb fod. Mae maint aelwydydd wedi lleihau. Mae'r boblogaeth wedi cynyddu. Mae'r ddau ffactor hyn wedi rhoi pwysau ar fod angen mwy o dai. Cawsom ymchwydd yn y 2000au cynnar, lle'r oedd pobl yn cael morgeisi 110 y cant, lle'r oedd gennym ni dwf economaidd cyson. Roedd pobl yn credu bod popeth yn mynd i fod yn iawn am byth, nes inni gyrraedd problem y cwymp bancio. Ym Mhrydain, roedd pris cyfartalog tŷ yn £100,000 yn y flwyddyn 2000 ac yn £225,000 yn 2007, cyn i'r chwalfa ariannol ddod â'r ffyniant i ben. Roedd hyn yn anghynaliadwy.