English: I'd like to thank Dr Atherton for his report, and record my thanks to Professor Jones for holding the fort following Dr Hussey's retirement. Dr Atherton makes it clear that the biggest health challenge facing our nation is tackling the health inequalities between the richest and poorest in our country. The fact that the gap in life expectancy between those living in our most and least deprived areas is growing should shock us all. We cannot stand idly by when the poorest in Wales can expect to live 11 years shorter than the most affluent. The reasons for the existence of the social gradient in health are complex, but contributory factors include poor diet; a greater prevalence of smoking and alcohol misuse in our most deprived areas; poorer housing conditions; high-rise flats with no garden for children to play in, getting the much-needed exercise; damp conditions leading to respiratory problems; and also high unemployment rates in poorer areas. People in our most deprived areas are twice as likely to smoke as those living in more affluent areas of Wales. We need collaboration of services and partnerships to help with these inequalities. While we are making progress in reducing the numbers of smokers overall, tobacco control measures have been more successful in reducing uptake than in encouraging existing smokers to quit. Children with at least one parent who smokes are 72 per cent more likely to smoke in adolescence, and if both parents smoke, children are four times more likely to start smoking than if neither parent smokes. Therefore, we must redouble our efforts to encourage parents to quit smoking. A study for the British Medical Journal found that smokers underestimate the risk of lung cancer, both relative to other smokers and to non-smokers, and demonstrate other misunderstandings of smoking risks. This is put down to the fact that, as a species, we're not very good at evaluating future risk. Telling someone that they may develop cancer in 30 or 40 years unfortunately doesn't motivate them to quit smoking. However, we are much better at evaluating risks to our children. Telling a parent that their behaviour is encouraging their children to smoke may have the desired outcome. We have to accept that many smokers find it nearly impossible to quit. Research by the UK Centre for Tobacco and Alcohol Studies found that approximately one in three smokers in the UK currently attempts to quit each year, but only about one in six of those who try to quit remains abstinent for more than a few weeks or months. Most smokers who try to quit do so without accessing professional help, and those who use over-the-counter nicotine replacement treatments appear to be no more likely to quit than those getting no help. However, those who switch to e-cigarettes are far more likely to quit tobacco. The Royal College of Physicians states that 'in the interests of public health it is important to promote the use of e-cigarettes, NRT and other non-tobacco nicotine products as widely as possible as a substitute for smoking in the UK. ' Public Health England advocate the use of e-cigarettes as an alternative to smoking and issue guidance to employers stating that they may consider allowing people to use e-cigarettes at work if it is part of a policy to help tobacco smokers kick the habit. The Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency has approved a brand of e-cigarettes to be marketed as an aid to help people stop smoking. As the chief medical officer says in this report, the NHS should not make the social gradient worse. I therefore urge you, Cabinet Secretary, to adopt a similar approach to England when it comes to e-cigarettes and their role in reducing harm from tobacco. We should be encouraging those smokers who are unlikely to quit to switch to e-cigarettes, highlighting the fact that e-cigarettes are 95 per cent safer than tobacco products, rather than focusing on the potential harms of vaping. Thank you. Diolch yn fawr.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Dr Atherton am ei adroddiad, a chofnodi fy niolch i'r Athro Jones am gynnal yr achos yn dilyn ymddeoliad Dr Hussey. Mae Dr Atherton yn ei gwneud yn glir mai'r her iechyd fwyaf sy'n wynebu ein cenedl yw mynd i'r afael â'r anghydraddoldebau iechyd rhwng y cyfoethocaf a'r tlotaf yn ein gwlad. Dylai'r ffaith fod y bwlch mewn disgwyliad oes rhwng y rhai sy'n byw yn ein hardaloedd o amddifadedd mwyaf a lleiaf yn tyfu fod yn sioc i ni i gyd. Ni allwn sefyll yn segur tra gall y tlotaf yng Nghymru ddisgwyl byw 11 mlynedd yn llai na'r cyfoethocaf. Mae'r rhesymau dros fodolaeth y graddiant cymdeithasol mewn iechyd yn gymhleth, ond mae ffactorau cyfrannol yn cynnwys diet gwael; camddefnyddio alcohol a smygu yn fwy cyffredin yn ein hardaloedd mwyaf difreintiedig; amodau tai tlotach; fflatiau aml-lawr heb ardd i blant chwarae ynddi, a chael yr ymarfer corff sydd ei angen; amodau llaith yn arwain at broblemau anadlu; a hefyd gyfraddau diweithdra uchel mewn ardaloedd tlotach. Mae pobl yn ein hardaloedd o amddifadedd mwyaf ddwywaith yn fwy tebygol o smygu na'r rheini sy'n byw yn ardaloedd mwy cefnog Cymru. Mae angen cydweithio rhwng gwasanaethau a phartneriaethau i helpu gyda'r anghydraddoldebau hyn. Er ein bod yn gwneud cynnydd o ran lleihau nifer yr ysmygwyr yn gyffredinol, mae mesurau rheoli tybaco wedi bod yn fwy llwyddiannus wrth leihau'r nifer sy'n dechrau nag annog ysmygwyr presennol i roi'r gorau iddi. Mae plant sydd ag o leiaf un rhiant yn smygu 72 y cant yn fwy tebygol o smygu yn ystod llencyndod, ac os yw'r ddau riant yn smygu, mae plant bedair gwaith yn fwy tebygol o ddechrau smygu nag ydynt os nad yw unrhyw riant yn smygu. Felly, rhaid inni ddyblu ein hymdrechion i annog rhieni i roi'r gorau i smygu. Canfu astudiaeth ar gyfer y British Medical Journal bod ysmygwyr yn amcangyfrif yn rhy isel y risg o ganser yr ysgyfaint, o ran ysmygwyr eraill a rhai nad ydynt yn ysmygu, ac yn dangos camddealltwriaeth o risgiau ysmygu. Caiff hyn ei briodoli i'r ffaith nad ydym, fel rhywogaeth, yn dda iawn am werthuso risg yn y dyfodol. Nid yw dweud wrth rywun y gallant ddatblygu canser mewn 30 neu 40 mlynedd yn anffodus yn eu cymell i roi'r gorau i smygu. Fodd bynnag, rydym yn llawer gwell wrth werthuso risgiau i'n plant. Gall dweud wrth riant bod eu hymddygiad yn annog eu plant i smygu efallai gael y canlyniad a ddymunir. Mae'n rhaid i ni dderbyn bod llawer o ysmygwyr yn ei chael bron yn amhosibl rhoi'r gorau iddi. Canfu ymchwil gan Ganolfan y DU ar gyfer Astudiaethau Tybaco ac Alcohol bod tua un o bob tri o ysmygwyr yn y DU ar hyn o bryd yn ceisio rhoi'r gorau iddi bob blwyddyn, ond dim ond tua un o bob chwech o'r rhai sy'n ceisio rhoi'r gorau iddi sy'n parhau i ymwrthod am fwy nag ychydig wythnosau neu fisoedd. Mae'r rhan fwyaf o ysmygwyr sy'n ceisio rhoi'r gorau iddi yn gwneud hynny heb gael unrhyw gymorth proffesiynol, ac nid yw'n ymddangos bod y rhai sy'n defnyddio triniaethau amnewid nicotin dros y cownter yn fwy tebygol o roi'r gorau iddi na'r rhai nad ydynt yn cael help. Fodd bynnag, mae'r rhai sy'n newid i e-sigaréts yn llawer mwy tebygol o roi'r gorau i dybaco. Mae Coleg Brenhinol y Ffisigwyr yn nodi er budd iechyd y cyhoedd, mae'n bwysig hyrwyddo'r defnydd o e-sigaréts, NRT a chynhyrchion nicotin eraill heb dybaco mor eang ag y bo modd i gymryd lle smygu yn y DU. Mae Iechyd y Cyhoedd Lloegr yn argymell y defnydd o e-sigaréts fel dewis arall i smygu ac yn cyhoeddi canllawiau i gyflogwyr yn dweud y gallant ystyried caniatáu pobl i ddefnyddio e-sigaréts yn y gwaith os yw'n rhan o bolisi i helpu ysmygwyr tybaco i roi'r gorau i'r arfer. Mae'r Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd wedi cymeradwyo brand o e-sigaréts i gael ei farchnata fel cymorth i helpu pobl i roi'r gorau i smygu. Fel y mae'r prif swyddog meddygol yn ei ddweud yn yr adroddiad hwn, ni ddylai'r GIG wneud y graddiant cymdeithasol yn waeth. Felly, rwy'n eich annog, Ysgrifennydd y Cabinet, i fabwysiadu dull tebyg i Loegr pan ddaw at e-sigaréts a'u swyddogaeth wrth leihau niwed gan dybaco. Dylem fod yn annog yr ysmygwyr hynny sy'n annhebygol o roi'r gorau iddi i newid i e-sigaréts, gan dynnu sylw at y ffaith bod e-sigaréts 95 y cant yn fwy diogel na chynnyrch tybaco, yn hytrach na chanolbwyntio ar y niwed posibl o ddefnyddio e-sigaréts. Diolch. Diolch yn fawr.