English: Can I also make a declaration of interest as a school governor? I'm very grateful for your statement today, Minister, and, indeed, for the briefing that you and your officials provided last week. I know that you are personally very committed to addressing the shortcomings in our existing statutory framework for learners with additional needs, and I do appreciate the way in which you've responded to the concerns that have been expressed by the children's commissioner and all of the other stakeholders following the publication of the draft legislation earlier this year. We all know that the current system isn't working, and you've alluded to the fact that many people spend far too long having to fight the system in order to get the support that they need for their children at present, and it simply isn't good enough. When you consider the fact that just 23 per cent of pupils with additional learning needs last year achieved five GCSEs or more compared with 59 per cent of their peers, we know that the system simply isn't working. We've got to improve our game. We very much welcome some of the provisions in the Bill. I appreciate the work that you've done to extend the scope of the Bill right up to the age of 25 so that young people accessing college and other places of education are able to benefit from some support, and, indeed, the redress opportunities that come if they don't get that support. They currently don't have that, of course. And I also appreciate the work that you've done in order to improve the Bill in terms of making sure that we're holding the national health service to account for the provision of access to health professionals and, indeed, for them to meet their obligations to meet the individual needs of learners. We also appreciate the work that you've done to increase the emphasis on Welsh-medium support, and I very much welcome the comments that you made in response to Llyr Huws Gruffydd on that. But I do have some concerns. I know that I've discussed some of these with you, but I think it's important that we also put them on the record here in the Chamber, particularly in relation to those learners with health needs. They may not have additional learning needs, but they may have health needs that require some interventions in the classroom or their place of learning. Those with diabetes, epilepsy and other conditions, for example, are not currently within the scope of the Bill, but it may well be necessary to manage their conditions during the school day, during educational hours, to ensure that their needs are met so that they can sustain their learning in the classroom. I'm very concerned that, with them not being included in the Bill, we may well be falling foul of the UN Convention on the Rights of the Child. So, I would appreciate it, Minister - and you've already indicated that you're prepared to look at amendments to the Bill in the future and I know that that's a genuine offer, as it were - if you could consider that more widely and perhaps tell us what you might do to address those particular concerns. The Bill also, of course, fails to touch on home-to-school transport, specifically. We know that this Assembly passed legislation in the learner travel Measure many years back in respect of home-to-school transport, but some individuals require special home-to-school transport arrangements by virtue of their additional learning needs or by virtue of their health needs, particularly if they've got very long journeys to school, as is often the case in rural parts of Wales. So, I wonder whether you might tell us whether the code that is well under way, in terms of the working on the code, will actually address some of those issues. One of the important features, of course, in the Bill is the introduction of these new individual development plans and the support that they will underpin. You've made it quite clear in the past, although not in your statement today, that one of the main features of that is that it's going to be portable between local authorities in Wales, so that people don't have to face what can be a devastating upheaval if they relocate from one local authority to the next and they then have to restart the battle, reboot the battle, with the new local authority to get the support that their child needs in school. I know that that is something that this Bill seeks to address by ensuring that there will be that portability, but that is only portability within Wales, of course, particularly in my part of north Wales and, indeed, in other parts of Wales, the issue of people relocating from one country to the next, into Wales, is an issue. I wonder, Minister, whether you can tell us what your plans are in terms of making sure that there are some short-term interim arrangements for those pupils moving from an education system elsewhere in the UK into Wales with a package of support that they've been used to having, and whether that is something you would expect local authorities and schools to continue to maintain in the short term, while they transition into our new framework, once this Bill ends up being law in Wales. The education sector unions quite rightly have expressed some concerns regarding the demands that the new legislation might place upon the education workforce. You've touched on this in your response to Llyr Huws Gruffydd, just in terms of the capacity building that needs to be done within the education workforce. I know that you've made some resources available to upskill the workforce, and I think everybody in this Chamber would want a professionalised workforce dealing with what can be a very specialised area, but, clearly, the capacity of smaller schools in particular is going to be a challenge to meet these new obligations. I wonder whether you can tell us whether you want to see schools working together to ensure that they have adequate specialism being developed, which is local to them, as it were, and easily accessible to them, in order that the vision that this Bill seeks to achieve is actually fulfilled. Can you also give us some assurances about the access to health professionals? We've heard about educational psychologists, and many of us in this Chamber have been lobbied by educational psychologists about the need for them to be involved, as appropriate, in ensuring that there's an appropriate package of support, but what about speech therapists and other health professionals who, sometimes, a parent or a school may not know they need to access in order to ensure that a young person is adequately assessed? I just wonder whether the code might have something to say on this and about that sort of access, particularly for those parents who may be trying to navigate what is a complex system, sometimes for the very first time. Finally, just on transition to the new arrangements, this is a cause of quite a bit of anxiety at the moment, particularly for parents and pupils that are already in the current system receiving excellent support, in some cases, across the country. Many of those parents will be very concerned that the new arrangements may mean that their children get less support in the future. I think it's important, Minister, for you to put on the record some sort of guarantee about the support being provided to them: that that will not be diminished as a result of the Bill, and that those children who are already in the system, receiving support - . Yes, absolutely, it is appropriate that that support is reviewed from time to time, but there's nothing in this Bill that would cause that support to be diminished of right to those children. I think, perhaps, Minister, if you could give us some assurances on that, it would be very welcome. As I said at the start, I'm very pleased to see the Bill being published. I very much appreciate the way in which you've been working on a cross-party basis, and with stakeholders thus far. I look forward to working with you to improve this Bill through the legislative process before it finally becomes law.
Welsh: A gaf i hefyd wneud datganiad o fuddiant fel llywodraethwr ysgol? Rwy'n ddiolchgar iawn am eich datganiad heddiw, Weinidog, ac, yn wir, am y nodyn briffio a ddarparwyd gennych chi a'ch swyddogion yr wythnos diwethaf. Rwy'n gwybod eich bod chi yn bersonol yn ymroddedig iawn i ymdrin â'r diffygion yn ein fframwaith statudol presennol ar gyfer dysgwyr ag anghenion ychwanegol, ac rwy'n gwerthfawrogi'r modd yr ydych wedi ymateb i'r pryderon a fynegwyd gan y comisiynydd plant a phob un o'r rhanddeiliaid eraill ers cyhoeddi'r ddeddfwriaeth ddrafft yn gynharach eleni. Rydym ni i gyd yn gwybod nad yw'r system bresennol yn gweithio, ac rydych chi wedi cyfeirio at y ffaith bod llawer o bobl yn treulio llawer gormod o amser yn gorfod ymladd yn erbyn y system er mwyn cael y cymorth sydd ei angen arnynt ar gyfer eu plant ar hyn o bryd, ac yn syml, nid yw hynny'n ddigon da. Pan fyddwch yn ystyried y ffaith mai dim ond 23 y cant o ddisgyblion ag anghenion dysgu ychwanegol y llynedd a enillodd bum TGAU neu fwy o gymharu â 59 y cant o'u cyfoedion, rydym yn gwybod, yn syml, nad yw'r system yn gweithio. Mae'n rhaid inni wella pethau. Rydym yn croesawu rhai o'r darpariaethau yn y Bil yn fawr. Rwy'n gwerthfawrogi'r gwaith yr ydych wedi ei wneud i ymestyn cwmpas y Bil hyd at 25 oed fel bod pobl ifanc sy'n mynd i golegau a mannau addysg eraill yn gallu elwa ar rywfaint o gefnogaeth, ac, yn wir, y cyfleoedd sydd ar gael i wneud yn iawn os nad ydynt yn cael y cymorth hwnnw. Nid yw hynny ar gael iddynt ar hyn o bryd, wrth gwrs. Ac rwyf hefyd yn gwerthfawrogi'r gwaith yr ydych wedi ei wneud er mwyn gwella'r Bil o ran gwneud yn siŵr ein bod yn dal y gwasanaeth iechyd gwladol i gyfrif am ddarparu mynediad at weithwyr iechyd proffesiynol ac, yn wir, am iddynt gyflawni eu rhwymedigaethau i ddiwallu anghenion unigol dysgwyr. Rydym hefyd yn gwerthfawrogi'r gwaith yr ydych chi wedi'i wneud i gynyddu'r pwyslais ar gefnogaeth cyfrwng Cymraeg, ac rwy'n croesawu'n fawr y sylwadau a wnaethoch wrth ymateb i Llyr Huws Gruffydd ar hynny. Ond mae gennyf rai pryderon. Rwy'n gwybod fy mod wedi trafod rhai o'r rhain gyda chi, ond rwy'n meddwl ei bod yn bwysig ein bod ni hefyd yn eu rhoi ar y cofnod yma yn y Siambr, yn enwedig o ran y dysgwyr hynny sydd ag anghenion iechyd. Efallai nad oes ganddynt anghenion dysgu ychwanegol, ond gall fod ganddynt anghenion iechyd sy'n golygu bod angen ymyraethau yn y dosbarth neu eu man dysgu. Nid yw plant sydd â diabetes, epilepsi a chyflyrau eraill, er enghraifft, o fewn cwmpas y Bil ar hyn o bryd, ond gall fod angen rheoli eu cyflyrau yn ystod y diwrnod ysgol, yn ystod oriau addysgol, i sicrhau bod eu hanghenion yn cael eu diwallu fel y gallant ddal i ddysgu yn yr ystafell ddosbarth. Rwy'n bryderus iawn, gan nad ydynt wedi'u cynnwys yn y Bil, y gallem fethu â bodloni Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn. Felly, byddwn yn gwerthfawrogi, Weinidog - ac rydych eisoes wedi nodi eich bod yn barod i edrych ar welliannau i'r Bil yn y dyfodol, ac rwy'n gwybod bod hynny'n gynnig diffuant, fel petai - pe gallech ystyried hynny'n fwy eang ac efallai ddweud wrthym beth y gallech ei wneud i ymdrin â'r pryderon penodol hynny. Mae'r Bil hefyd, wrth gwrs, yn methu â sôn am gludiant o'r cartref i'r ysgol, yn benodol. Rydym yn gwybod bod y Cynulliad hwn wedi pasio deddfwriaeth yn y Mesur teithio i ddysgwyr lawer o flynyddoedd yn ôl ynglŷn â chludiant o'r cartref i'r ysgol, ond mae ar rai unigolion angen trefniadau arbennig ar gyfer cludiant o'r cartref i'r ysgol o ganlyniad i'w hanghenion dysgu ychwanegol neu o ganlyniad i'w hanghenion iechyd, yn enwedig os oes ganddynt deithiau hir iawn i'r ysgol, fel sy'n digwydd yn aml mewn rhannau gwledig o Gymru. Felly, rwy'n meddwl tybed a allech ddweud wrthym a fydd y cod sydd ar y gweill, o ran y gwaith ar y cod, yn ymdrin â rhai o'r materion hynny mewn gwirionedd. Un o nodweddion pwysig y Bil, wrth gwrs, yw cyflwyno'r cynlluniau datblygu unigol newydd hyn a'r gefnogaeth y byddant yn sail iddi. Rydych wedi ei gwneud yn gwbl glir yn y gorffennol, ond nid yn eich datganiad heddiw, mai un o brif nodweddion hynny yw y bydd yn gludadwy rhwng awdurdodau lleol yng Nghymru, fel nad oes yn rhaid i bobl wynebu cynnwrf a all fod yn ddinistriol os ydynt yn symud o un awdurdod lleol i'r nesaf, ac yna'n gorfod ailddechrau'r frwydr, ailgychwyn y frwydr, gyda'r awdurdod lleol newydd i gael y gefnogaeth sydd ei hangen ar eu plentyn yn yr ysgol. Rwy'n gwybod bod hynny'n rhywbeth y mae'r Bil hwn yn ceisio ymdrin ag ef drwy sicrhau y bydd yn gludadwy, ond dim ond yn gludadwy o fewn Cymru, wrth gwrs, yn enwedig yn fy rhan i o'r gogledd ac, yn wir, mewn rhannau eraill o Gymru, mae'r mater o bobl sy'n adleoli o un wlad i'r llall, i mewn i Gymru, yn broblem. Tybed, Weinidog, a allwch ddweud wrthym beth yw eich cynlluniau o ran gwneud yn siŵr bod trefniadau dros dro tymor byr ar gyfer y disgyblion hynny sy'n symud o system addysg yn rhywle arall yn y DU i Gymru gyda phecyn o gefnogaeth y maent wedi arfer ei chael, ac a yw hynny'n rhywbeth y byddech yn disgwyl i awdurdodau lleol ac ysgolion barhau i'w gynnal yn y tymor byr, tra eu bod yn trosglwyddo i'n fframwaith newydd, pan fydd y Bil hwn yn gyfraith yn y pen draw yng Nghymru. Mae undebau'r sector addysg wedi mynegi rhai pryderon am y gofynion y gallai'r ddeddfwriaeth newydd eu rhoi ar y gweithlu addysg, a hynny'n gwbl briodol. Rydych wedi sôn am hyn yn eich ymateb i Llyr Huws Gruffydd, dim ond o ran y meithrin gallu y mae angen ei wneud o fewn y gweithlu addysg. Rwy'n gwybod eich bod wedi darparu rhai adnoddau i wella sgiliau'r gweithlu, ac rwy'n meddwl yr hoffai pawb yn y Siambr hon weld gweithlu proffesiynol yn ymdrin â'r maes hwn, a all fod yn faes arbenigol iawn, ond, yn amlwg, bydd yn her arbennig i ysgolion llai allu bodloni'r rhwymedigaethau newydd hyn. Tybed a allwch ddweud wrthym a hoffech weld ysgolion yn gweithio gyda'i gilydd i sicrhau eu bod yn datblygu arbenigedd digonol, sy'n lleol iddyn nhw, fel petai, ac yn hygyrch iddynt, er mwyn sicrhau bod y weledigaeth y mae'r Bil hwn yn ceisio ei chyflawni yn cael ei chyflawni mewn gwirionedd. A wnewch chi hefyd roi rhywfaint o sicrwydd inni ynghylch mynediad at weithwyr iechyd proffesiynol? Rydym wedi clywed am seicolegwyr addysg, ac mae llawer ohonom yn y Siambr hon wedi cael ein lobïo gan seicolegwyr addysgol am yr angen iddynt gymryd rhan, fel y bo'n briodol, yn y broses o sicrhau bod pecyn cymorth priodol ar gael, ond beth am therapyddion lleferydd a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill na fydd rhiant neu ysgol, weithiau, yn gwybod bod angen iddynt gael mynediad atynt i sicrhau bod person ifanc yn cael ei asesu'n ddigonol? Rwy'n meddwl tybed a allai fod gan y cod rywbeth i'w ddweud am hyn ac am y math hwnnw o fynediad, yn enwedig i'r rhieni hynny a allai fod yn ceisio llywio drwy system a all fod yn gymhleth, weithiau am y tro cyntaf erioed. Yn olaf, dim ond gair ar drosglwyddo i'r trefniadau newydd, mae hyn yn destun cryn dipyn o bryder ar hyn o bryd, yn enwedig i rieni a disgyblion sydd eisoes yn y system bresennol ac yn cael cymorth rhagorol, mewn rhai achosion, ar draws y wlad. Bydd llawer o'r rhieni hynny'n bryderus iawn y gallai'r trefniadau newydd olygu bod eu plant yn cael llai o gefnogaeth yn y dyfodol. Rwy'n meddwl ei bod hi'n bwysig, Weinidog, eich bod yn rhoi ar y cofnod rhyw fath o sicrwydd am y gefnogaeth a ddarperir iddynt: na chaiff hi ei lleihau o ganlyniad i'r Bil, a bod y plant hynny sydd eisoes yn y system, yn cael cymorth - . Ie, yn hollol, mae'n briodol adolygu'r gefnogaeth honno o bryd i'w gilydd, ond does dim byd yn y Bil hwn a fyddai'n peri lleihau'r cymorth hwnnw i'r plant hynny. Rwy'n meddwl, efallai, Weinidog, pe gallech roi rhywfaint o sicrwydd inni ynglŷn â hynny, y byddai croeso mawr i hynny. Fel y dywedais ar y dechrau, rwy'n falch iawn o weld y Bil yn cael ei gyhoeddi. Rwy'n gwerthfawrogi'n fawr iawn y ffordd yr ydych wedi bod yn gweithio ar sail drawsbleidiol, a gyda rhanddeiliaid hyd yn hyn. Rwy'n edrych ymlaen at weithio gyda chi i wella'r Bil hwn drwy'r broses ddeddfwriaethol cyn iddo o'r diwedd ddod yn gyfraith.