English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I am pleased to open today's debate and to move the motion tabled in my name on our report on changes to freedom of movement after Brexit and its implications for Wales. Let me place on record our thanks to all those who contributed to our work, particularly those EU citizens who have made Wales their new home. Our report addresses three broad areas related to changes to the free movement of people after Brexit. They are immigration policy after Brexit, the operation of the EU settlement scheme, and the potential case for regional variations to immigration policy in the future. We published this report in a highly uncertain policy landscape. I should also note that whilst nationality and immigration are reserved matters under the Government of Wales Act 2006, there are a number of Wales-specific proposals in the UK Government's White Paper and the wider policy debate that merit detailed consideration by this Assembly. Furthermore, we have a duty to represent the interests of the people of Wales. This includes ensuring that the impact on devolved areas are reflected in UK policy. Turning to our recommendations and the Welsh Government's response, we made a total of 12 recommendations and I am pleased that the Welsh Government has accepted 11 in full, and one in principle. I do acknowledge the reason provided in the Welsh Government's response as to why they could only accept in principle. In addition to our recommendations, we make a number of conclusions. These conclusions formed the basis of our committee's submission to the Home Office, and largely concern the operation of the EU settlement scheme, which I will cover in more detail a little bit later. We will continue to monitor the situation in relation to the scheme and intend to press the case with the Home Secretary now that the dust has settled on the 2019 general election result. The UK's withdrawal from the European Union will bring about some of the biggest changes to immigration policy in decades. Crucially, it is the Government's policy that freedom of movement will end and that a new Australian-style points-based immigration system will replace the current system. Central to this will be the proposals for a £30,000-a-year salary threshold to be applied to most immigrants coming into the UK from the EU after Brexit. This will be in line with the current system for non-EU workers. Most of the evidence we received highlighted concerns with the proposed salary threshold. Many highlighted the fact that the vast majority of EU nationals currently living and working in Wales earn under that salary threshold, even those in medium and high-skilled roles. Our report welcomed the fact that the migration advisory committee has been tasked with reviewing this threshold. In undertaking this review, it was clear to us that the migration advisory committee should take into account the fact that a £30,000 salary threshold would set the bar at a higher level than the average earnings in Wales. Our first set of conclusions and recommendations highlight these concerns and call on the Welsh Government to use all the means at its disposal to ensure that the threshold is reduced in order to better reflect the Welsh context. I do note that there are reports today speculating that the threshold will be either abandoned or lowered. I will await the publication of the MAC's report, which is due shortly. If those reports are accurate, I very much welcome the possibility of this change. We also heard wide-ranging concerns about the operation of the EU settlement scheme in Wales. Our work on the EU settlement scheme was informed by an online forum and face-to-face discussions with citizens from other EU nations living in Wales and representatives of charities and organisations working with them as individuals and families. In particular, we heard of low levels of registration in Wales compared to the other nations in the UK. The figures as of November 2019 were around 59 per cent of EU citizens in Wales had applied to the scheme, compared to 79 per cent in England, 63 per cent in Scotland, and 66 per cent in Northern Ireland. So, we are at the bottom of those levels. Concerns around the digital-by-default aspects of the scheme and the general awareness of how and where to access the advice and support were highlighted. Now, we share these concerns, and noted the views of the House of Lords' EU justice committee that the lack of physical documentation provided to citizens has clear parallels with the Windrush scandal. There is clearly a role for both Governments to play here in providing not only advice and support to EU citizens accessing the scheme, but also in providing reassurance that their status will be secure and permanent after Brexit. It is for this reason that we call upon the Welsh Government to provide a stronger lead in signposting citizens to the package of measures it has in place to support them, and to reiterate its messages of support loudly to EU citizens here. In conveying this message, we should also be mindful that our colleagues in the European Parliament have also taken a keen interest in the rights of citizens after Brexit. Indeed, key figures in the European Parliament have repeatedly stated that the rights of EU citizens will be among their primary considerations when it comes to giving their view on whether or not to agree the UK-EU withdrawal agreement, which, if I am right, will take place next week. And we should be fully aware, therefore, that last week, the European Parliament adopted a resolution - by 610 in favour, 29 against, and 68 abstentions, so quite a large majority - expressing wide-ranging concerns about the UK Government's approach to securing citizen's rights after Brexit. In many areas these concerns chimed with our own, including the absence of physical documentation for successful applicants, and issues surrounding accessibility of the scheme. I therefore repeat our committee's calls for these issues to be addressed as a matter of urgency. Our third central theme explored whether there is a case for different immigration rules for Wales after Brexit. We received a significant amount of evidence that highlighted the particular demographic challenges and economic needs of Wales. The challenges, particularly an ageing population, are likely to be exacerbated by the end of freedom of movement. Furthermore, it is the case that some sectors of the economy are likely to be hit harder by the end of freedom of movement than others. We did not draw a firm conclusion on whether the Welsh Government should press the case for greater control of the immigration system in Wales after Brexit. However, we would draw the attention of the Assembly to examples in other countries, most notably Canada and Australia, where such differentiation does occur. And similarly, we agreed that the Welsh Government should undertake exploratory work on a spatially differentiated immigration policy after Brexit. This should include research on future demographic trends and the potential impact of lower levels of migration for the Welsh economy. Only then will we have the robust evidence base needed to inform future policy in this area, which is tailored to the needs of Wales. And I did note in the Welsh Government's response that the indication of a reduction in the population in the years ahead of us is something we need to reflect upon, particularly as we are an ageing population. If we have a reduction in population, it's more likely that the younger people are not going to be here. Finally, before concluding my opening remarks, I would like to reflect upon perhaps the most important message that I took from our work in this area. We heard directly from EU citizens living in Wales about the toll that negative rhetoric around migration is having on their emotional well-being and that of their friends and families. I call upon all of my fellow Members in this Chamber and other elected representatives at all levels, from all political parities, to reflect upon the damaging effects that some of the rhetoric and language that has been used around immigration is having on the people affected. Perhaps we don't always understand the words we use and the impact it has on people. We need to be careful. We have a duty to act on behalf of these people who told us of their sense that they feel unwelcome and unwanted in our country because of the language being used, and that language being reiterated by individuals in our public life. We have a duty to lead on that. We need to ensure that these people - who are here to help and work, who are not here for any other reason - feel welcome, that they feel part of our community. They want to be part of our community. It is our job to ensure that the nation speaks in one language, and that is a welcoming language for these people. It is for that reason that I say today that we stand with you. I therefore move the motion and ask the Members to support the report.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o agor y ddadl heddiw a chyflwyno'r cynnig a gyflwynwyd yn fy enw ar ein hadroddiad ar y newidiadau i ryddid i symud ar ôl Brexit a'i oblygiadau i Gymru. Gadewch i mi gofnodi ein diolch i bawb a gyfrannodd at ein gwaith, yn enwedig dinasyddion yr UE sydd wedi gwneud Cymru yn gartref newydd iddynt. Mae ein hadroddiad yn edrych ar dri maes cyffredinol sy'n ymwneud â newidiadau i ryddid pobl i symud ar ôl Brexit, sef polisi mewnfudo ar ôl Brexit, gweithrediad cynllun preswylio yr UE, a'r achos posibl dros amrywiadau rhanbarthol i bolisi mewnfudo yn y dyfodol. Cyhoeddasom yr adroddiad mewn tirlun polisi ansicr iawn. Dylwn nodi hefyd, er bod cenedligrwydd a mewnfudo yn faterion a gadwyd yn ôl o dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, mae nifer o gynigion penodol i Gymru ym Mhapur Gwyn Llywodraeth y DU a'r ddadl ehangach ynghylch polisi sy'n haeddu ystyriaeth fanwl gan y Cynulliad hwn. At hynny, mae dyletswydd arnom i gynrychioli buddiannau pobl Cymru. Mae hynny'n cynnwys sicrhau bod yr effaith ar feysydd datganoledig yn cael ei hadlewyrchu ym mholisi'r DU. Gan droi at ein hargymhellion ac ymateb Llywodraeth Cymru, gwnaed cyfanswm o 12 o argymhellion gennym ac rwy'n falch fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn 11 yn llawn, ac un mewn egwyddor. Rwy'n cydnabod y rheswm a roddwyd yn ymateb Llywodraeth Cymru i'r rhesymau pam mai mewn egwyddor yn unig y gallent ei dderbyn. Yn ogystal â'n hargymhellion, rydym yn gwneud nifer o gasgliadau. Y casgliadau hyn oedd sail cyflwyniad ein pwyllgor i'r Swyddfa Gartref, ac mae'n ymwneud yn bennaf â gweithredu cynllun preswylio yr UE y byddaf yn ymdrin ag ef yn fanylach yn nes ymlaen. Byddwn yn parhau i fonitro'r sefyllfa mewn perthynas â'r cynllun a bwriadwn ddod â'r achos i sylw'r Ysgrifennydd Cartref gan fod canlyniad etholiad cyffredinol 2019 tu ôl i ni bellach. Bydd ymadawiad y DU â'r Undeb Ewropeaidd yn arwain at rai o'r newidiadau mwyaf i bolisi mewnfudo ers degawdau. Yr hyn sy'n hollbwysig yw mai polisi'r Llywodraeth yw y bydd y rhyddid i symud yn dod i ben ac y bydd system fewnfudo newydd debyg i un Awstralia sy'n seiliedig ar bwyntiau yn disodli'r system bresennol. Yn ganolog i hyn, ceir y cynigion ar gyfer trothwy cyflog o £30,000 y flwyddyn i'w gymhwyso i'r rhan fwyaf o fewnfudwyr sy'n dod i mewn i'r DU o'r UE ar ôl Brexit. Bydd hyn yn cyd-fynd â'r system bresennol ar gyfer gweithwyr nad ydynt yn weithwyr o'r UE. Roedd y rhan fwyaf o'r dystiolaeth a gawsom yn tynnu sylw at bryderon ynghylch y trothwy cyflog arfaethedig. Roedd llawer o bobl yn tynnu sylw at y ffaith bod y mwyafrif helaeth o wladolion yr UE sy'n byw ac yn gweithio yng Nghymru ar hyn o bryd yn ennill llai na'r trothwy cyflog hwnnw, hyd yn oed y rhai mewn swyddi canolig a medrus. Roedd ein hadroddiad yn croesawu'r ffaith bod y pwyllgor cynghori ar ymfudo wedi cael y dasg o adolygu'r trothwy hwn. Wrth gynnal yr adolygiad, roedd yn amlwg i ni y dylai'r pwyllgor cynghori ar ymfudo ystyried y byddai trothwy cyflog o £30,000 yn gosod y bar ar lefel uwch na'r enillion cyfartalog yng Nghymru. Mae ein set gyntaf o gasgliadau ac argymhellion yn tynnu sylw at y pryderon hyn ac yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddefnyddio popeth a all i sicrhau bod y trothwy'n cael ei ostwng er mwyn adlewyrchu'r cyd-destun Cymreig yn well. Rwy'n nodi bod yna adroddiadau heddiw'n rhagweld y bydd y trothwy naill ai'n cael ei ddileu neu ei ostwng. Fe arhosaf am gyhoeddiad adroddiad y pwyllgor cynghori ar ymfudo, sydd i fod i gael ei gyhoeddi cyn bo hir. Os yw'r adroddiadau hynny'n gywir, rwy'n croesawu'r posibilrwydd y caiff hyn ei newid. Clywsom bryderon amrywiol hefyd ynglŷn â gweithrediad cynllun preswylio yr UE yng Nghymru. Llywiwyd ein gwaith ar gynllun preswylio yr UE gan fforwm ar-lein a thrafodaethau wyneb yn wyneb â dinasyddion o wledydd eraill yr UE sy'n byw yng Nghymru a chynrychiolwyr elusennau a sefydliadau sy'n gweithio gyda hwy fel unigolion a theuluoedd. Yn benodol, clywsom am lefelau cofrestru isel yng Nghymru o'u cymharu â gwledydd eraill y DU. Roedd y ffigurau ym mis Tachwedd 2019 yn nodi bod oddeutu 59 y cant o ddinasyddion yr UE yng Nghymru wedi gwneud cais i'r cynllun, o'i gymharu â 79 y cant yn Lloegr, 63 y cant yn yr Alban, a 66 y cant yng Ngogledd Iwerddon. Felly, rydym ar waelod y lefelau hynny. Tynnwyd sylw at bryderon ynghylch yr elfennau digidol diofyn o'r cynllun a'r ymwybyddiaeth gyffredinol o sut a ble i gael gafael ar y cyngor a'r cymorth. Nawr, rydym yn rhannu'r pryderon hyn, a nodasom farn pwyllgor Tŷ'r Arglwyddi ar gyfiawnder yr UE fod y diffyg dogfennaeth ffisegol a ddarperir i ddinasyddion yn dangos elfennau sy'n debyg i sgandal Windrush. Mae'n amlwg fod gan y ddwy Lywodraeth rôl i'w chwarae yma o ran rhoi cyngor a chymorth i ddinasyddion yr UE ddefnyddio'r cynllun, a hefyd o ran rhoi sicrwydd y bydd eu statws yn ddiogel ac yn barhaol ar ôl Brexit. Dyma pam y galwn ar Lywodraeth Cymru i roi arweiniad cryfach o ran cyfeirio dinasyddion at y pecyn o fesurau sydd ganddi i'w cefnogi, ac i ailadrodd ei negeseuon o gefnogaeth yn uchel i ddinasyddion yr UE yma. Wrth gyfleu'r neges hon, dylem gofio hefyd fod ein cydweithwyr yn Senedd Ewrop hefyd wedi dangos diddordeb brwd yn hawliau dinasyddion ar ôl Brexit. Yn wir, mae ffigurau allweddol yn Senedd Ewrop wedi dweud dro ar ôl tro y bydd hawliau dinasyddion yr UE ymysg eu prif ystyriaethau pan ddaw'n fater o roi eu barn a ddylid cefnogi cytundeb ymadael y DU â'r UE ai peidio, ac os wyf yn iawn, bydd hynny'n digwydd yr wythnos nesaf. A dylem fod yn gwbl ymwybodol, felly, fod Senedd Ewrop wedi pasio cynnig yr wythnos diwethaf - gyda 610 o blaid, 29 yn erbyn, a 68 yn ymatal, felly mwyafrif go fawr - yn mynegi pryderon eang am ddull Llywodraeth y DU o sicrhau hawliau dinasyddion ar ôl Brexit. Mewn llawer o feysydd, roedd y pryderon hyn yn debyg i'n rhai ni, gan gynnwys diffyg dogfennaeth ffisegol ar gyfer ymgeiswyr llwyddiannus, a materion yn ymwneud â hygyrchedd y cynllun. Felly, rwy'n ailadrodd galwadau ein pwyllgor am i'r materion hyn gael sylw fel mater o frys. Roedd ein trydedd thema ganolog yn ystyried a oes achos dros reolau mewnfudo gwahanol i Gymru ar ôl Brexit. Cawsom gryn dipyn o dystiolaeth a oedd yn amlygu heriau demograffig ac anghenion economaidd penodol Cymru. Mae'r heriau, yn enwedig poblogaeth sy'n heneiddio, yn debygol o waethygu wrth i ryddid i symud ddod i ben. Ar ben hynny, mae'n wir fod rhai sectorau o'r economi yn debygol o ddioddef yn waeth nag eraill wrth i ryddid i symud ddod i ben. Ni ddaethom i gasgliad cadarn ynglŷn ag a ddylai Llywodraeth Cymru wasgu am fwy o reolaeth dros y system fewnfudo yng Nghymru ar ôl Brexit. Fodd bynnag, hoffem dynnu sylw'r Cynulliad at enghreifftiau mewn gwledydd eraill, yn fwyaf nodedig yng Nghanada ac Awstralia, lle mae gwahaniaethu o'r fath yn digwydd. Ac yn yr un modd, cytunasom y dylai Llywodraeth Cymru wneud gwaith i archwilio polisi mewnfudo sy'n gwahaniaethu'n ofodol ar ôl Brexit. Dylai hyn gynnwys ymchwil ar dueddiadau demograffig yn y dyfodol ac effaith bosibl lefelau is o ymfudo ar economi Cymru. Hyd nes y gwneir hynny, ni fydd gennym y sylfaen dystiolaeth gadarn sydd ei hangen i lywio polisi yn y maes hwn yn y dyfodol, wedi'i deilwra i anghenion Cymru. A nodais yn ymateb Llywodraeth Cymru fod yr awgrym o ostyngiad yn y boblogaeth yn y blynyddoedd i ddod yn rhywbeth y mae angen i ni fyfyrio yn ei gylch, yn enwedig gan ein bod yn boblogaeth sy'n heneiddio. Os bydd y boblogaeth yn lleihau, mae'n fwy tebygol nad yw'r bobl iau yn mynd i fod yma. Yn olaf, cyn cloi fy sylwadau agoriadol, hoffwn ystyried y neges bwysicaf o bosibl a gesglais o'n gwaith yn y maes hwn. Clywsom yn uniongyrchol gan ddinasyddion yr UE sy'n byw yng Nghymru am y dreth y mae rhethreg negyddol ynghylch ymfudo yn ei chael ar eu lles emosiynol hwy a'u ffrindiau a'u teuluoedd. Galwaf ar bob un o fy nghyd-Aelodau yn y Siambr hon a chynrychiolwyr etholedig eraill ar bob lefel, o bob plaid wleidyddol, i ystyried yr effeithiau niweidiol y mae peth o'r rhethreg a'r iaith a ddefnyddiwyd mewn perthynas â mewnfudo yn eu cael ar y bobl yr effeithir arnynt. Efallai nad ydym bob amser yn deall y geiriau a ddefnyddiwn a'r effaith y maent yn ei chael ar bobl. Mae angen inni fod yn ofalus. Mae dyletswydd arnom i weithredu ar ran y bobl a ddywedodd wrthym eu bod yn teimlo nad oes croeso iddynt ac nad oes mo'u heisiau yn ein gwlad oherwydd yr iaith a ddefnyddir, a'r iaith honno'n cael ei hailadrodd gan unigolion yn ein bywyd cyhoeddus. Mae dyletswydd arnom i arwain ar hynny. Mae angen inni sicrhau bod y bobl hyn - sydd yma i helpu a gweithio, pobl nad ydynt yma am unrhyw reswm arall - yn teimlo'n gartrefol, eu bod yn teimlo'n rhan o'n cymuned. Maent am fod yn rhan o'n cymuned. Ein gwaith ni yw sicrhau bod y genedl yn siarad un iaith groesawgar wrth y bobl hyn. Dyna pam rwy'n dweud heddiw ein bod yn sefyll gyda chi. Felly, cyflwynaf y cynnig a gofynnaf i'r Aelodau gefnogi'r adroddiad.