English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. I shall be, as the DPO has outlined, addressing the Plaid Cymru amendment that specifies that drug and alcohol misuse and substance misuse generally is a public health issue, and not a criminal justice issue. Now then, I've been a GP for a very long time, and addiction is a constant issue. Some people have had horrendous lives. They have suffered neglect as children, child abuse, sexual abuse. They've been denied love. Sweet little babies in my baby clinic over the years will become increasingly brutalised as they grow up in a terrible existence. No wonder that people want to blot out the pain, find any buzz anywhere, in alcohol and in drugs - legal drugs, illegal drugs, prescribed drugs, non-prescribed drugs - any buzz, anywhere, to escape the cold reality in intolerable conditions, unable to escape the abuse, the hatred and the loathing. On top of that, tragic accidents and incidents can happen. With no family support or love, all of that heaps hurt on our people. Throw into the mix mental health issues on an increasing scale, with people reacting in an unpredictable manner, with hostility and violence, because they know no other way. As a health professional in the field, you are presented with enormous challenges that stretch you to the utmost. I pay tribute to all of those working in the field this afternoon. It is extremely demanding and challenging, because we are talking about dealing with people with chaotic lives, with no order whatsoever. They're not able to help themselves, frequently, with overwhelming financial challenges and homelessness and rough sleeping as constant companions to the alcohol and the drug addiction. And how do we respond as a society? With kindness, tolerance, willingness to help, to explore the underlying issues that led to this current chaos, or does society respond by marginalising such people? 'They are addicts, they have brought it on themselves.' Really? Arresting them - how is that going to help? How about finding out that individual's story, the tragedy, the hurt, the family schisms, the lack of forgiveness, the self-loathing, the self-harm and, yes, the attention-seeking behaviour in people who have seldom had love or attention showered upon them ever in their lives? There is much excellent work being done. Like Jenny Rathbone, I'm a trustee of the Living Room, Cardiff, an alcohol rehabilitation and drug rehabilitation centre. As well, I know the good work of the Welsh Centre for Action on Dependency and Addiction and others in Swansea, and the Brynawel alcohol rehabilitation unit near Llanharan and many, many more - excellent work in the most trying of circumstances. But much more needs to be done, has to be done in a public health view, exploring the real issues, counselling, dealing with not just the chemical withdrawal, but with the psychological withdrawal and the social changes that have to happen, and replace the alcohol or the drug with a less destructive coping mechanism for life. Yes, tackling homelessness, finding meaning in life, finding that life is precious, finding that each second can be memorable, forming relationships again, finding belief in oneself - all of these are long-term projects - and treating the mental health issues, not just the short-term chemical-weaning fix with the inevitable relapse. In that context, how about devolving policing, probation and criminal justice so that the revolving door of reoffending can truly be tackled by the co-ordination and integration of services that are now divided between non-devolved and devolved? The devolved services of health, mental health, drugs and alcohol services, housing, education and training, truly working together with policing and probation and the courts - that would be great. How about being innovative on top of that, as well, by piloting safe-injection harm-reduction centres, with medics like myself injecting clean heroin in a clinical environment, with gradually decreasing doses and clean needles to prevent blood-borne viruses spreading? That's innovative for you. It works in other countries, stops people dying, truly tackling addiction as a public health issue. Leave your prejudices behind. Yet, still, the hurt goes on. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Byddaf i, fel yr amlinellodd y Dirprwy Lywydd, yn rhoi sylw i welliant Plaid Cymru sy'n nodi mai mater iechyd cyhoeddus yw camddefnyddio cyffuriau ac alcohol a chamddefnyddio sylweddau yn gyffredinol, nid mater cyfiawnder troseddol. Nawr te, rwyf i wedi bod yn feddyg teulu ers amser hir iawn, ac mae caethiwed yn broblem gyson. Mae rhai pobl wedi cael bywydau erchyll. Maent wedi dioddef esgeulustod fel plant, cam-drin plant, cam-drin rhywiol. Dydyn nhw ddim wedi cael cariad. Bydd babanod bach annwyl yn fy nghlinig babanod dros y blynyddoedd yn cael eu cam-drin yn fwyfwy wrth iddynt gael eu magu mewn amgylchiadau ofnadwy. Does ryfedd bod pobl eisiau llethu'r boen, dod o hyd i unrhyw gyffro yn unrhyw le, mewn alcohol a chyffuriau - cyffuriau cyfreithlon, cyffuriau anghyfreithlon, cyffuriau presgripsiwn, cyffuriau heb bresgripsiwn - unrhyw gyffro, yn unrhyw le, i ddianc rhag realiti oer amodau annioddefol, gan fethu â dianc rhag y cam-drin, y casineb a'r atgasedd. Ar ben hynny, gall damweiniau a digwyddiadau trasig ddigwydd. Heb gefnogaeth na chariad gan deulu, mae hynny i gyd yn pentyrru poen ar ein pobl. Ychwanegwch faterion iechyd meddwl ar raddfa gynyddol, a phobl yn ymateb mewn modd na ellir ei ragweld, gyda gelyniaeth a thrais, oherwydd nad ydynt yn gwybod am ffordd arall. Fel gweithiwr iechyd proffesiynol yn y maes, rhaid ichi wynebu heriau enfawr sy'n eich gwthio i'r eithaf. Rwy'n talu teyrnged i bawb sy'n gweithio yn y maes hwn y prynhawn yma. Mae'n hynod o anodd a heriol, oherwydd rydym yn sôn am ymdrin â phobl sydd â bywydau anhrefnus, heb ddim trefn o gwbl. Dydyn nhw ddim yn gallu helpu eu hunain, yn aml, gyda heriau ariannol aruthrol ac mae digartrefedd a chysgu ar y stryd yn gymdeithion cyson i gaethiwed i gyffuriau ac alcohol. A sut yr ydym yn ymateb fel cymdeithas? Gyda charedigrwydd, goddefgarwch, parodrwydd i helpu, i archwilio'r materion sylfaenol a arweiniodd at yr anhrefn presennol hwn, neu a yw cymdeithas yn ymateb drwy wthio pobl o'r fath i'r ymylon? 'Maent yn gaeth, eu bai nhw ydyw.' Wir? Eu harestio nhw - sut y mae hynny'n mynd i helpu? Beth am ddod i wybod stori'r unigolyn hwnnw, y drychineb, y loes, y rhwygau yn y teulu, y diffyg maddeuant, yr hunan-atgasedd, yr hunan-niwed ac, ie, yr ymddygiad ceisio sylw gan bobl sydd yn anaml iawn wedi cael unrhyw gariad neu sylw erioed yn eu bywydau? Mae llawer o waith ardderchog yn cael ei wneud. Fel Jenny Rathbone, rwy'n ymddiriedolwr i Stafell Fyw Caerdydd, canolfan adsefydlu alcohol ac adsefydlu cyffuriau. Rwyf hefyd yn gwybod am waith da Canolfan Cymru ar gyfer Gweithredu ar Ddibyniaeth a Chaethiwed ac eraill yn Abertawe, ac uned adsefydlu alcohol Brynawel ger Llanharan a llawer iawn mwy - gwaith ardderchog o dan yr amgylchiadau anoddaf. Ond mae angen, a rhaid, gwneud llawer mwy o ran iechyd cyhoeddus, i archwilio'r materion go iawn, cwnsela, ymdrin nid yn unig â'r diddyfnu cemegol, ond â'r encilio seicolegol a'r newidiadau cymdeithasol sy'n gorfod digwydd, a sefydlu dull o ymdopi llai dinistriol i fywyd yn lle'r alcohol neu'r cyffuriau. Ie, ymdrin â digartrefedd, dod o hyd i ystyr mewn bywyd, darganfod bod bywyd yn werthfawr, darganfod bod pob eiliad yn gallu bod yn gofiadwy, ffurfio perthynas ag eraill eto, dod o hyd i hunangred - mae pob un o'r rhain yn brosiect tymor hir - a thrin y problemau iechyd meddwl, nid dim ond y diddyfnu cemegol tymor byr a llithro'n ôl yn anochel. Yn y cyd-destun hwnnw, beth am ddatganoli plismona, y gwasanaeth prawf a chyfiawnder troseddol fel y gallwn ymdrin yn iawn â phroses barhaus o aildroseddu drwy gydgysylltu ac integreiddio gwasanaethau sydd nawr wedi'u rhannu rhwng meysydd datganoledig a heb eu datganoli? Gwasanaethau datganoledig iechyd, iechyd meddwl, cyffuriau ac alcohol, tai, addysg a hyfforddiant, yn wirioneddol yn gweithio ynghyd â phlismona a'r gwasanaeth prawf a'r llysoedd - byddai hynny'n wych. Beth am fod yn arloesol ar ben hynny, hefyd, drwy dreialu canolfannau chwistrellu diogel i leihau niwed, lle byddai meddygon fel fi'n chwistrellu heroin glân mewn amgylchedd clinigol, gan leihau'r dosiau'n raddol a defnyddio nodwyddau glân i atal firysau sy'n cael eu cludo yn y gwaed rhag lledaenu? Dyna arloesol ichi. Mae'n gweithio mewn gwledydd eraill, yn atal pobl rhag marw, yn rhoi sylw go iawn i gaethiwed fel mater iechyd cyhoeddus. Gadewch eich rhagfarnau. Ac eto, o hyd, mae'r niwed yn mynd ymlaen. Diolch yn fawr.