techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, one of the main things to note, of course, is the fact that although we legislate bilingually here, that legislation isn't available in a way that's reliably available online and easily accessed in both languages, so the process of consolidation and codification does mean the restatement of Welsh law in both languages. So, it creates a Welsh language corpus of law alongside the English corpus, and that will be an asset in terms of the use of the Welsh language within the legal system. One of the other ambitions that I have is to ensure that the material available on Cyfraith Cymru - namely, articles, commentary and analysis of Welsh law - that there should be more included there, and that that content should be available in both Welsh and English so that we create a body of analysis and commentary on the law that will facilitate its usage in practical terms, in practice and in the courts. One of the challenges we have - and it's a positive challenge - is, as we make laws that are authoritative in English and in Welsh, when it comes to analysing and interpreting terms - and we may come on to that later - when it comes to interpreting those terms in the courts, it's important that we have judges that can bring legal authority to those analytical questions in both Welsh and English. So, we have to ensure that the material is available to support that.
Welsh: Wel, un o'r prif bethau i'w nodi, wrth gwrs, yw'r ffaith bod deddfwriaeth - . Er ein bod ni'n deddfu yma yn ddwyieithog, nid yw'r ddeddfwriaeth yna ar gael mewn ffordd sydd yn ddibynadwy ar lein ac yn rhwydd i'w ddarganfod yn y ddwy iaith, ac felly mae'r broses o gyd-grynhoi a chodeiddio hefyd yn golygu ail-ddatgan cyfraith Cymru yn y ddwy iaith. Felly, mae'n creu corpws Cymraeg o gyfraith ochr yn ochr â'r corpws Saesneg. Bydd hynny yn gaffaeliad o ran defnydd yr iaith yn y system gyfreithiol. Un o'r uchelgeisiau eraill sydd gen i yw sicrhau bod y deunydd sydd ar Gyfraith Cymru - hynny yw, sylwadau ac erthyglau a dadansoddiadau o Gyfraith Cymru - bod mwy o gynnwys yn mynd ar hynny hefyd, a bod y cynnwys hwnnw ar gael yn y Gymraeg ac yn y Saesneg, fel ein bod ni'n creu corff, os hoffech chi, o ddadansoddiad a sylwebaeth ar y gyfraith, sy'n mynd i hwyluso ei defnydd hi mewn ffyrdd ymarferol, mewn practis ac yn y llysoedd. Wrth gwrs, un o'r sialensiau sydd gyda ni - ac mae'n sialens bositif - yw, wrth i ni greu Deddfau sydd yn awdurdodol yn y Gymraeg ac yn y Saesneg, pan fo'n dod i ddadansoddi termau - efallai y byddwn ni'n dod i'r drafodaeth honno maes o law - pan fo'n dod i ddadansoddi'r termau hynny yn y llysoedd, mae'n bwysig bod gyda ni farnwyr sy'n gallu dod â safbwynt awdurdodol gyfreithiol i'r cwestiynau dadansoddol yna yn y Gymraeg ac yn y Saesneg. Felly, mae angen sicrhau bod y deunydd ar gael i gefnogi hynny.
English: Thank you very much. The final question and a more general question with regard to this whole process of improving the accessibility of Cyfraith Cymru for the person in the street, if you will: how will we measure the success of your programme? How can you prove, ultimately, in five, 10 years, that this comprehensive programme before us has been successful or not?
Welsh: Diolch yn fawr. Y cwestiwn olaf ac un yn fwy cyffredinol - hynny yw, ynglŷn â'r holl raglen gwella hygyrchedd Cyfraith Cymru i'r person yn y stryd, fel petai, sut ydych chi'n gallu mesur llwyddiant eich rhaglen? Hynny yw, sut ydych chi'n mynd i allu profi yn y pen draw - pum mlynedd, 10 mlynedd - fod y rhaglen gynhwysfwyr yma sydd gerbon wedi bod yn llwyddiant neu beidio?
English: Thank you very much, Chair. May I ask a relatively simple fundamental question? Why do we need the legislation? Because pilots are already successfully operating in a number of local authorities, without any change to the law. So, why do we need the legislation?
Welsh: Diolch yn fawr, Gadeirydd. A allaf i ofyn cwestiwn gweddol sylfaenol, yn y bôn, sef: pam fod angen deddfwriaeth? Achos mae cynlluniau peilot eisoes yn gweithredu'n llwyddiannus mewn nifer o awdurdodau lleol, heb ddim newid i'r gyfraith. Felly, pam fod angen deddfwriaeth?
English: Yes, but following on from that, remembering the fact that it is still early days for the pilots schemes - and that they're still in operation - is this Bill itself slightly premature, because these pilot schemes are still in their early stages?
Welsh: Ie, ond yn dilyn o hynny, o gofio ei bod hi'n ddyddiau cynnar i'r cynlluniau peilot o hyd - ac maen nhw'n dal i fod yn weithredol - a ydyw'r Bil yma ei hun yn gynamserol, felly, gan fod y cynlluniau peilot yn dal i fynd ymlaen, ac yn eu dyddiau cynnar?
English: Thank you, Chair. Naturally, there will be a need to collaborate with the United Kingdom Government in this regard as well, so may I ask what discussions you as a Welsh Government have had with the UK Government concerning the information-sharing regulations that, as you know, make provision under sections 4 and 5 that will require consent between this place and the other place?
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Yn naturiol, bydd angen cydweithio efo Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn fan hyn hefyd, felly a allaf i ofyn pa drafodaethau a ydych chi fel Llywodraeth Cymru wedi eu cael efo Llywodraeth y Deyrnas Unedig ynghylch y rheoliadau rhannu gwybodaeth, fel rydych chi'n gwybod, sy'n gwneud darpariaeth o dan adrannau 4 a 5 y bydd angen cydsyniad arnyn nhw rhwng fan hyn a fan draw?
English: Thank you for that response, but following on from that response, in a way, the UK Government will effectively have a veto over the childcare funding arrangements if they don't, in London, provide consent for the information-sharing regulations. If the United Kingdom Government doesn't agree and give its consent, then it has a veto on the arrangements.
Welsh: Diolch am yr ateb yna, ond yn dilyn o hynny, mewn ffordd, bydd Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn cael feto mewn gwirionedd dros y trefniadau cyllido gofal plant os na fyddan nhw yn Llundain yn rhoi cydsyniad ar gyfer y rheoliadau rhannu gwybodaeth. Os nad ydy Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn cytuno, yn rhoi cydsyniad, mae ganddyn nhw feto ar y trefniadau.
English: Thank you for that. Just one final question from me: will the administrative scheme have any legal status?
Welsh: Diolch am hynny. Y cwestiwn olaf wrthyf i, felly, ydy: a fydd yna statws cyfreithiol i'r cynllun gweinyddol?
English: Yes, it is. I have discussed with members of the taskforce, and they have given me comments, but I'm not speaking for them - I don't think it's fair for me to speak on their behalf. But you have the report in front of you, and that reflects their ideas. I have also provided you with my comments on Professor Donaldson's proposals and what I see as their deficiencies in terms of the recommendations we made in the report. Is that all right?
Welsh: Ydy, mae e. Rwyf wedi trafod gydag aelodau'r tasglu, ac maen nhw wedi rhoi sylwadau i fi, ond nid wyf yn siarad drostyn nhw - nid wyf yn credu ei bod yn deg i fi siarad drostyn nhw. Ond mae gyda chi'r adroddiad o'ch blaen chi, ac mae hwnnw'n adlewyrchu eu syniadau nhw. Rwyf hefyd wedi rhoi i chi fy sylwadau i ar gynigion yr Athro Donaldson a beth rwy'n ei weld fel eu diffygion nhw o safbwynt yr argymhellion y gwnaethom ni yn yr adroddiad. Iawn?
English: To me, yes?
Welsh: I fi, ie?
English: Yes. I think that history is important in the curriculum of every country. The Taoiseach of the Republic of Ireland has recently declared the importance of history to his country. It gives some kind of background and context to every other subject in the curriculum. It discusses the history of people in this corner of the world, it discusses the history of people across the world in their own history. I think that it's a robust principle in education that you start at your feet, as the old farmer said to the farm hand; you start with the familiar and the concrete and you move on to the unfamiliar and the abstract . Your mind develops, but you are rooted in your geography, in your background and in your history and in your own language, before you move forward with a firm foundation, with your roots, to reach out and see the world in a broader context, and see where your history fits into the history of other countries - the UK especially - Europe and the world.
Welsh: Iawn. Rydw i'n credu bod hanes yn bwysig yng nghwricwlwm pob gwlad. Mae Taoiseach Gweriniaeth Iwerddon newydd ddatgan pwysigrwydd hanes i'w wlad e. Mae'n rhoi rhyw fath o gefndir i ni a chyd-destun i bob pwnc arall yn y cwricwlwm. Mae'n trafod hanes pobl yn y rhan hon o'r byd, mae'n trafod hanes pobl ledled y byd yn eu hanes nhw eu hunain. Rwy'n credu ei bod yn egwyddor gadarn iawn mewn addysg eich bod chi'n dechrau wrth eich traed, fel roedd yr hen ffarmwr yn dweud wrth y gwas; eich bod chi'n dechrau o'r cyfarwydd a'r diriaethol ac yn symud ymlaen i'r anghyfarwydd a'r haniaethol. Rŷch chi'n gweld bod y meddwl yn datblygu, ond rŷch chi'n gwreiddio yn eich daear ac yn eich cefndir ac yn eich hanes a'ch iaith chi eich hunain, cyn symud ymlaen â'r sylfaen gadarn, gyda'ch gwreiddiau, i ymestyn allan a gweld y byd yn ehangach o'ch cwmpas chi, a gweld ble mae'ch hanes chi'n ffitio i mewn i hanes gwledydd eraill - Prydain yn arbennig - Ewrop a'r byd.
English: I agree with every word that Dr Jones has said. I see that it's important also to look at the national history of Wales and the events that happen in the country that have an impact on the country as a whole. But, also, it's important to look at local history; what's happening in specific areas. There are events that have shaped our communities and it's vital that the children and young people of those areas understand where their roots are and how they and their communities have arrived at that point where they are today. That, then, provides some sort of perspective on the country, but also on that specific area, and raises an awareness and an element of pride, as well, in that.
Welsh: Rwy'n cytuno efo pob gair ddaru Dr Jones ei ddweud. Rydw i'n gweld ei bod yn bwysig hefyd i edrych ar hanes cenedlaethol Cymru, sef y digwyddiadau sydd wedi digwydd yn y wlad sy'n effeithio ar y wlad yn gyfan. Ond hefyd, mae'n bwysig edrych ar yr hanes yn lleol, hefyd; beth sy'n digwydd yn yr ardaloedd penodol. Mae yna ddigwyddiadau sydd wedi siapio'n cymunedau ni, ac mae'n hollbwysig bod y plant a'r bobl ifanc yr ardaloedd hyn yn deall lle mae'u gwreiddiau nhw, a sut maen nhw a'r gymuned maen nhw'n byw ynddi hi wedi cyrraedd i'r man lle maen nhw heddiw, wrth gwrs. Mae hynny, wedyn, yn rhoi rhyw bersbectif ar y wlad, ond hefyd ar yr ardal benodol yna, ac yn codi rhyw ymwybyddiaeth ac elfen o falchder gyda hynny wedyn.
English: I see that there is a general feeling amongst people that not enough Welsh history is being taught. I'm not entirely sure why that is, because the current curriculum places local history and Welsh history centrally within the broader context from the very outset. But, for some reason, it seems that, from the evidence we've collected as a taskforce, that's not happening. There is a shortage of research and a shortage of evidence, which is a problem, and I'm not sure why more research hasn't been done on this. I'm very concerned that if evidence of what is being done is not sought, then what will happen is that the field will be open to baseless claims and propaganda.
Welsh: Rwy'n gweld bod yna deimlad cyffredin ymhlith pobl nad oes digon o hanes Cymru'n cael ei ddysgu. Nid wyf yn hollol siŵr pam mae hynny, oherwydd mae'r cwricwlwm cyfredol wedi bod yn rhoi lle canolog i hanes lleol ac i hanes Cymru o fewn cyd-destun ehangach o'r cychwyn. Ond, am ryw reswm, ymddengys o dystiolaeth yr oeddem ni wedi'i chasglu, fel tasglu, nad yw hynny yn digwydd. Mae prinder ymchwil ac mae prinder tystiolaeth yn broblem, ac nid wyf i'n gwybod pam nad oes mwy o ymchwil wedi'i wneud i hyn. Rwy'n ofni yn fawr iawn os nad oes rhyw fath o dystiolaeth yn cael ei darganfod o beth sy'n cael ei wneud, bydd y maes yn agored i honiadau di-sail ac i bropaganda.
English: It's important, as I said - a country's foundation is its history from the beginning. We need to understand where democracy has begun. There would be more pride in the building we are in now if people knew about the battle since the time of Llywelyn to recognise Wales as a country. It just shows that there isn't an awareness of the institutions and organisations that we have in our country, and another vital element, namely the Welsh language. People don't realise the depth of its history. If people understood how valuable the language is and the history associated with it, perhaps more would feel the desire to learn the language and to respect it.
Welsh: Mae'n bwysig, fel roeddwn i'n ei ddweud - sylfaen gwlad ydy ei hanes hi yn y dechrau. Nid ydym yn deall lle mae democratiaeth wedi datblygu. Buasai mwy o falchder yn yr adeilad lle'r ydym ni rŵan pe bai pobl yn gwybod am y frwydr sydd wedi bod ers adeg Llywelyn i gael cydnabyddiaeth i Gymru fel gwlad. Mae jest yn dangos bod yna anwybodaeth o'r sefydliadau sydd gennym ni yn y wlad, a hefyd, rhywbeth pwysig, sef yr iaith Gymraeg. Mae yna bobl sydd ddim yn sylweddoli dyfnder ei hanes hi. Pe bai pobl yn sylweddoli rhywbeth mor werthfawr ydy'r iaith a'r hanes mor ddwfn sydd ganddi, buasai yna fwy, hwyrach, yn teimlo'r awch i'w dysgu hi ac yn enwedig, wedyn, i'w pharchu hi.
English: Well, I think it has been a problem. No guidance has been provided, because that was published in 2013 and we've moved on to the Donaldson report now and a curriculum based on the Donaldson report is being developed currently. But, in the meantime, schools have been in the dark to a great extent regarding what sort of history, what sort of guidance, because although the recommendations in the report were accepted, they don't appear very clearly in the Donaldson report, in particular the way he discusses the Welsh perspective and the context to teach the language and culture of Wales. Therefore, I feel that no movement forward has occurred. If anything, things have gone backwards, but I say again: very little evidence exists. One good thing is that the GCSE course has been changed recently to include an integrated element of Welsh history within a wider perspective, and that is to be welcomed most certainly. But we don't know how much Welsh history is being taught, how much local history is being taught, how much world history is being taught. Some people complain - to me at least - that children study Hitler, Hitler, Hitler in school, and that is something that's very dangerous, but I don't know whether it's true or not. So, I would think that there's a need for more evidence and a need to celebrate good practice wherever you find it.
Welsh: Wel, rwy'n meddwl ei bod wedi bod yn broblem. Nid oes unrhyw arweiniad wedi cael ei roi, oherwydd, fe gyhoeddwyd hynny yn 2013 a rŷm ni wedi symud ymlaen nawr i adroddiad Donaldson ac mae cwricwlwm seiliedig ar adroddiad Donaldson yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd. Ond, yn y cyfamser, mae ysgolion wedi bod yn y tywyllwch i raddau pell iawn ynglŷn â pha fath o hanes, pa fath o arweiniad, oherwydd er i'r argymhellion yn yr adroddiad gael eu derbyn i gyd ar y pryd, nid ydyn nhw'n ymddangos yn glir iawn yn adroddiad Donaldson, yn enwedig y ffordd mae e'n trafod y persbectif Cymraeg a'r cyd-destun i ddysgu iaith a diwylliant Cymru. Felly, rwy'n teimlo nad oes dim symud ymlaen wedi bod. Os rhywbeth, mae symud yn ôl wedi bod, ond rwy'n dweud eto: bach iawn o dystiolaeth sydd. Un peth sydd yn dda yw bod y cwrs TGAU wedi cael ei newid yn ddiweddar i gynnwys elfen integredig o hanes Cymru o fewn persbectif ehangach, ac mae hynny i'w groesawu yn bendant. Ond nid ydym ni'n gwybod faint o hanes Cymru sydd yn cael ei ddysgu, faint o hanes lleol sy'n cael ei ddysgu, faint o hanes y byd sy'n cael ei ddysgu. Mae rhai yn cwyno - i fi, beth bynnag - bod y plant yn gwneud Hitler, Hitler a Hitler yn yr ysgol, ac mae hwnnw'n beth peryglus iawn, ond nid wyf i'n gwybod a yw e'n wir neu beidio. Felly, fe fyddwn i'n meddwl bod angen mwy o dystiolaeth a bod angen dathlu arfer da ble bynnag rydych chi'n ei ffeindio fe.
English: Yes, I was just looking at the schemes that have been set and, although they look good on paper, they still haven't been implemented properly. There's still a gap regarding the way in which we want to teach this history, and especially local history. Although the paper says that it's important to teach that, as you said, I haven't seen any evidence of that happening thus far.
Welsh: Ie, jest yn gweld oeddwn i, o ran y cynlluniau sydd wedi cael eu gosod, er bod y cynlluniau'n edrych yn dda ar bapur, nid ydynt yn dal i fod wedi'u gweithredu'n iawn. Mae yna'n dal tipyn o wacter, fel roeddech chi'n dweud, efo'r ffordd rydym ni eisiau dysgu'r hanes yma, ac yn enwedig dysgu hanes lleol. Er bod y papur yn dweud ei bod yn bwysig dysgu hynny, fel roeddech chi'n ddweud, rwy'n dal heb weld tystiolaeth o hynny'n digwydd eto.
English: He's closer to GCSE and A-level than me, so do you want to answer first?
Welsh: Mae e'n agosach at TGAU a lefel A na fi, felly ydych chi'n moyn ateb gyntaf?
English: There are only three years since I finished A-levels, and I think that the closest I came to the history of Wales, or the only thing that touched on Welsh history, was the Monmouth revolt. I completely agree that we need to look at the history of Wales far before Llywelyn's history, and we need to develop a curriculum that looks at the history of Wales as a country and its relationship with Britain, Europe and the world, and the role that we've played in events throughout this period. We need to develop a curriculum that not only highlights the people of Wales, but celebrates those who moved into Wales and developed our communities and industries. History then allows us to look at economic policies, as you were saying. History is just the start of it, leading to other developments in the curriculum.
Welsh: Tair blynedd sydd wedi bod ers i mi orffen fy lefel A, ac rydw i'n meddwl mai'r agosaf y gwnes i ddod at hanes Cymru, neu'r unig beth wnaeth gyffwrdd â hanes Cymru, oedd pan wnaeth Dug Mynwy wrthryfela yn erbyn Harri VIII. Rwy'n cytuno'n llwyr fod angen edrych ar hanes Cymru ymhell cyn hanes Llywelyn, a datblygu cwricwlwm sy'n edrych ar hanes Cymru y wlad a'i pherthynas gyda Prydain, Ewrop a'r byd, a'r rôl rydym ni wedi ei chwarae mewn digwyddiadau ar hyd y cyfnod yma. Mae angen i ni ddatblygu cwrciwlwm sy'n dangos nid yn unig pobl Cymru, ond i ddathlu y bobl sydd wedi symud i mewn i Gymru hefyd sydd wedi datblygu ein cymunedau ni a diwydiannau. Mae hanes wedyn yn ein galluogi ni i edrych ar, fel roeddech chi'n dweud, bolisïau economaidd. Mae hanes jest yn ddechrau i ddatblygiadau eraill y byddan nhw'n eu gwneud o fewn y cwricwlwm wedyn.
English: Poor Elfed - the pupil before his teacher. But you're right - that course was a very useful course, namely the social and economic history course, and it did provide that history in a context, as you said, and there has been a narrowing for a number of reasons. As well as being responsible for the history curriculum in Wales for about 15 years, I was also accrediting GCSE history, and A-level and GCSE politics and economics, and the problems that occurred because of the changes to the syllabuses at that time meant that they were difficult to implement. Over the last few years, more and more emphasis has been placed on schools to get the results. As a former teacher myself, I know the best way to get the results, and that is to teach the same old things over and over again, but that's not good teaching and it doesn't broaden pupils' horizons.
Welsh: Druan ag e - y disgybl o flaen ei athrawes. Druan ag e. Ond rŷch chi'n iawn - roedd y cwrs yna yn gwrs defnyddiol iawn, sef y cwrs hanes economaidd a chymdeithasol, ac roedd e'n rhoi'r hanes yna yn ei gyd-destun, fel roeddech chi'n ei ddweud, ac mae yna gulhau wedi bod am nifer o resymau. Yn ogystal â bod yn gyfrifol am y cwricwlwm hanes yng Nghymru am 15 mlynedd, roeddwn i hefyd yn gwirio - accredit - y cymwysterau TGAU hanes a llywodraeth a gwleidyddiaeth ac economeg - lefel A a TGAU - ac roedd y problemau a oedd yn digwydd oherwydd y newidiadau i'r meysydd llafur hynny yn golygu eu bod yn anodd i'w gweithredu'n effeithiol. Dros y blynyddoedd diwethaf, mae mwy a mwy o bwyslais wedi ei roi ar ysgolion i gael y canlyniadau. Fel cyn-athrawes fy hun, rwy'n gwybod y ffordd orau i gael canlyniadau, sef dysgu'r un hen beth dro ar ôl tro ar ôl tro, ond nid yw hynny'n ddysgu da ac nid yw'n ehangu gorwelion disgyblion.
English: Quite true, quite true, and university professors and lecturers told the panel at the time - when I used to do that work - that it was a concern of theirs that first-year students had a lack of information about a broader historic context and also about history relevant to them.
Welsh: Eithaf gwir, eithaf gwir, ac roedd athrawon prifysgol wedi dweud hynny wrth y panel - pan oeddwn i'n gwneud hynny - ac roedd e'n bryder iddyn nhw bod cyn lleied o wybodaeth gyda'r glasfyfyrwyr o gefndir hanesyddol ehangach a hefyd hanes yn fwy perthnasol iddyn nhw eu hunain.
English: If I may add to that, I live in Trawsfynydd and I live about seven miles away from Tryweryn, where the village was drowned, and I know more about the economic policies of America and what happened in the Dust Bowl in America than what happened in Llyn Celyn. I learnt more Welsh history through my Welsh language lessons than I did through my history lessons, which is a tragedy.
Welsh: Os caf fi ychwanegu, rwy'n byw yn Nhrawsfynydd ac rwy'n byw tua saith milltir o Dryweryn, lle boddwyd y pentref, ac rwy'n gwybod mwy am bolisi economaidd America a beth oedd yn digwydd yn y Dust Bowl yn America nag am beth ddaru ddigwydd yn Llyn Celyn. Cefais mwy o wybodaeth am hanes Cymru drwy fy ngwersi Cymraeg na beth wnes i erioed drwy bwnc hanes, sy'n drychineb a dweud y gwir.
English: Many people told me that when I was gathering evidence for the report.
Welsh: Mae sawl un wedi dweud hynny wrthyf fi pan oeddwn i'n casglu tystiolaeth ar gyfer yr adroddiad.
English: Yes, good morning. Thank you very much to you. Thank you, Elfed, first of all for submitting this petition. I'd like to say that I completely agree with what's behind it, and may I also say how pleased I am to have one of the main figures in terms of the provision of Welsh history to the people of Wales with us today also in Dr Jones? A few questions about the work that you did to lead the group. We can take that report as part of our evidence, of course, and we know what your ideas are regarding the teaching of history. Why do you think so much time has passed between that very important piece of work and any action taken in relation to it?
Welsh: Ie, bore da. Diolch yn fawr iawn i chi. Diolch, Elfed, yn gyntaf am gyflwyno'r ddeiseb yma i ni. Nid oes angen i mi ddweud fy mod i'n cyd-fynd yn llwyr â'r hyn sydd y tu ôl i hwn ac a gaf fi ddweud hefyd mor falch ydw i o gael un o brif ffigurau darparu pobl Cymru â gwybodaeth am eu hanes nhw, sef Dr Jones, efo ni hefyd? Cwpwl o gwestiynau ynglŷn â'r gwaith a wnaethoch chi ei arwain efo'r grŵp. Mi allwn ni gymryd yr adroddiad hwnnw fel rhan o'n tystiolaeth ni, wrth gwrs, ac rydym ni'n gwybod beth ydy eich syniad chi ynglŷn â dysgu hanes. Pam ydych chi'n meddwl bod yna gymaint o amser wedi pasio rhwng paratoi'r darn pwysig yna o waith ac unrhyw gamau gweithredu arno fo?