English: Like everybody else who's spoken in this debate this afternoon, I strongly support the Sandford principles, although I do take the point that the Cabinet Secretary made in her speech that these beautiful parts of our countryside must be thriving and living places, and inevitably there are going to be conflicts of policies and conflicts of interest, which have to be reconciled somehow. I do think, as David Melding and others following him, and my colleague David Rowlands, have said: what is the point of designating areas as being of outstanding natural beauty or as national parks, if not to give precedence to the principle of conservation? That is the founding principle upon which the initial legislation was introduced, with all-party support, which has been sustained even to this day. But I also - following from Huw Irranca-Davies - would like to congratulate Dafydd Elis-Thomas and his working group on producing this excellent report, which does, I think, provide us with an evenly balanced view of the way forward. I'd just like to refer to a couple of the provisions that he mentions in his report, in particular on page 8, where he refers to the sustainable management of natural resources and the need to reflect a broad understanding of the importance of these areas and their ecosystems, and that they need to be given greater weight in decision taking. And then, again, on page 17: 'the need for better policy integration and increased understand of how designated landscapes can positively engage in the agenda', in particular in relation to developing 'sustainable land management schemes tailored to an area to replace or complement existing agri-environment payments, including working with clusters of land managers'. Now, there are two issues that I want to refer to, briefly, in the course of this speech, following on from those general principles. We've had these debates in the Assembly before, in particular in relation to the intrusion of pylons and windmills into the landscapes of national parks and areas of outstanding natural beauty and the countryside in general. I believe that we ought to have a sense of proportion here, although I don't share the enthusiasm of the overwhelming Members of this Assembly for most of the green measures that have been introduced in recent years. I don't want to enter into a debate on the general principles of that, but I'll just say that the contribution to the defeat of global warming - if that is possible - that can be made by windmills in these areas must be so negligible as, if you have a sense of proportion, surely, to require placing the interests of conservation before the interests of environmental policy. Because bearing in mind what's happening in the rest of the world, with India and China between them building another 800 new coal-fired power stations, what use is it to desecrate our wild places in Wales in order to make such a minute contribution towards the reduction of carbon dioxide emissions that it can have no practicable effect on the climate whatsoever? So, I would make a plea in this instance, even for those who take a very different view to me on man-made global warming, to make an exception to the general approach in order to protect our wild areas in mid Wales, north Wales and west Wales in particular. The second point that I want to make is one to which I hope we will return in due course, namely the wilding of the hills of Wales, following on from the EU habitats directives, as a result of which we've seen a catastrophic increase in most predators and therefore declines towards sometimes extinction of many vulnerable prey species. I believe that leaving the EU gives us an opportunity, as environment is obviously one of the devolved issues and gives us the power in this Assembly, to take a very different approach to the one that has been adopted hitherto. We've seen a rise in rank and unpalatable grasses infested with ticks, and as a result of unburnt, mature heather, that also becomes infested with heather beetle. Out-of-control bracken has created sterile landscapes that are unsafe both for tourists and walkers, and also vectors of Lyme disease. So, I think we've got to reconsider the way in which we look at these areas of the countryside. We must ensure, as the Cabinet Secretary has said, that they do remain thriving environments in which people work as well as live and, in particular, visit. So, I do believe that there is more of a superficial conflict between these different strands of policy than exists in reality if we apply a proper sense of proportion to them. But the key element is to give the Sandford principle the overriding support that it needs.
Welsh: Fel pawb arall sydd wedi siarad yn y ddadl y prynhawn yma, rwy'n cefnogi egwyddorion Sandford yn gryf, er fy mod yn derbyn y pwynt a wnaeth Ysgrifennydd y Cabinet yn ei haraith bod yn rhaid i'r rhannau prydferth hyn o'n cefn gwlad fod yn lleoedd ffyniannus a lleoedd i fyw ynddynt, ac yn anochel fe fydd gwrthdaro rhwng polisïau a gwrthdaro rhwng buddiannau, y mae'n rhaid eu cysoni rhywsut. Rwy'n credu, fel y mae David Melding ac eraill a'i dilynodd, a fy nghydweithiwr David Rowlands, wedi ei ddweud: beth yw'r pwynt o ddynodi ardaloedd fel rhai o harddwch naturiol eithriadol neu fel parciau cenedlaethol, os nad i roi blaenoriaeth i'r egwyddor o gadwraeth? Dyna'r egwyddor sylfaenol sy'n sail i gyflwyno'r ddeddfwriaeth gychwynnol, gyda chefnogaeth pob plaid, sydd wedi cael ei gynnal hyd yn oed hyd heddiw. Ond hoffwn innau hefyd - yn dilyn Huw Irranca-Davies - longyfarch Dafydd Elis-Thomas a'i weithgor ar gynhyrchu'r adroddiad ardderchog hwn, sydd, yr wyf yn credu, yn rhoi golwg gytbwys i ni ar y ffordd ymlaen. Hoffwn gyfeirio at un neu ddau o'r darpariaethau y mae'n sôn amdanynt yn ei adroddiad, yn arbennig ar dudalen 8, lle mae'n cyfeirio at reoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy a'r angen i adlewyrchu dealltwriaeth eang o bwysigrwydd y meysydd hyn a'u hecosystemau, ac y mae angen rhoi mwy o bwys iddynt wrth wneud penderfyniadau. Ac yna, unwaith eto, ar dudalen 17: yr angen am well integreiddio polisïau a mwy o ddealltwriaeth o sut y gall tirweddau dynodedig ymgysylltu'n gadarnhaol yn yr agenda, yn enwedig ynglŷn â datblygu cynlluniau rheoli tir cynaliadwy wedi'u teilwra i ardal i gymryd lle neu ategu taliadau amaeth-amgylchedd presennol, gan gynnwys gweithio gyda chlystyrau o reolwyr tir. Nawr, mae dau fater yr wyf eisiau cyfeirio atynt, yn fyr, yn ystod yr araith hon, yn dilyn yr egwyddorion cyffredinol hynny. Rydym wedi cael y dadleuon hyn yn y Cynulliad o'r blaen, yn enwedig ynglŷn ag ymyrraeth peilonau a melinau gwynt mewn tirweddau parciau cenedlaethol ac ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol a chefn gwlad yn gyffredinol. Credaf y dylem gael ymdeimlad o gymesuredd yma, er nad wyf yn rhannu brwdfrydedd mwyafrif Aelodau'r Cynulliad hwn am y rhan fwyaf o'r mesurau gwyrdd sydd wedi eu cyflwyno yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Nid wyf eisiau mynd i ddadl ar egwyddorion cyffredinol hynny, ond byddaf ond yn dweud bod yn rhaid i'r cyfraniad i orchfygu cynhesu byd-eang - os yw hynny'n bosibl - y gellir ei wneud gan felinau gwynt yn yr ardaloedd hyn fod mor ddibwys fel, os oes gennych ymdeimlad o gymesuredd, yn sicr, i'w gwneud yn ofynnol i osod buddiannau cadwraeth cyn buddiannau polisi amgylcheddol. Oherwydd gan gadw mewn cof yr hyn sy'n digwydd yng ngweddill y byd, gydag India a Tsieina rhyngddynt yn adeiladu 800 gorsaf ynni glo newydd arall, beth yw diben halogi ein mannau gwyllt yng Nghymru er mwyn gwneud cyfraniad mor fychan at leihau allyriadau carbon deuocsid fel na all gael unrhyw effaith ymarferol ar yr hinsawdd o gwbl? Felly, byddwn yn gwneud ple yn yr achos hwn, hyd yn oed ar gyfer y rhai sydd â golwg gwahanol iawn i mi ar gynhesu byd-eang o waith dyn, i wneud eithriad i'r ymagwedd gyffredinol er mwyn diogelu ein hardaloedd gwyllt yn y canolbarth, y gogledd a'r gorllewin yn arbennig. Mae'r ail bwynt yr wyf eisiau ei wneud yn un yr wyf yn gobeithio y byddwn yn dychwelyd ato maes o law, sef dad-ddofi bryniau Cymru, yn dilyn ymlaen o gyfarwyddebau cynefinoedd yr UE, ac o ganlyniad iddynt yr ydym wedi gweld cynnydd trychinebus yn y rhan fwyaf o ysglyfaethwyr ac, felly, dirywiadau weithiau tuag at ddiflaniad llawer o rywogaethau ysglyfaeth agored i niwed. Credaf fod gadael yr UE yn rhoi cyfle i ni, gan fod yr amgylchedd yn amlwg yn un o'r materion datganoledig ac yn rhoi pŵer i ni yn y Cynulliad hwn, i gymryd ymagwedd wahanol iawn i'r un sydd wedi ei mabwysiadu hyd yma. Rydym wedi gweld cynnydd mewn gweiriau bras ac annymunol yn bla o drogod, ac o ganlyniad i rug aeddfed heb ei losgi, sydd hefyd yn dod yn bla o chwilod y grug. Mae rhedyn sydd allan o reolaeth wedi creu tirluniau diffrwyth sy'n anniogel i ymwelwyr a cherddwyr, a hefyd yn fectorau clefyd Lyme. Felly, rwy'n credu bod yn rhaid i ni ailystyried y ffordd yr ydym yn edrych ar yr ardaloedd hyn o gefn gwlad. Mae'n rhaid i ni sicrhau, fel y mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi ei ddweud, eu bod yn parhau i fod yn amgylcheddau sy'n ffynnu lle mae pobl yn gweithio yn ogystal â byw ac, yn arbennig, yn ymweld â nhw. Felly, rwyf yn credu bod mwy o wrthdaro arwynebol rhwng y gwahanol elfennau hyn o bolisi nag sy'n bodoli mewn gwirionedd os ydym yn defnyddio ymdeimlad priodol o gymesuredd tuag atynt. Ond yr elfen allweddol yw rhoi'r cymorth cyffredinol i egwyddor Sandford y mae ei angen arni.