English: Thank you, Cabinet Secretary. Brexit poses some major questions around the resilience of our food supplies to enable us to feed our populations. We currently import £9 billion-worth of fruit and vegetables across the UK, and that compares with a mere £1 billion-worth of vegetables and fruit that we grow here in the UK. So, there are some pretty major issues around food security if the UK Government were to fail to negotiate a seamless customs union. So, I'm very keen to understand what our plans are to deal with this possible threat. You clearly don't need to have it pointed out to you that vegetables and fruit are going to deteriorate extremely rapidly if they are held up at Dover, Southampton or Cardiff Airport. And, given the importance of fruit and vegetables to a healthy diet, I'm sure you'll agree with me that this is a major strategic issue. Even today, we are having difficulty in getting the people to pick the produce that we do grow in this country because European citizens are being made to feel unwelcome or because of the change in the value of the pound. We know from the expert panels that you have been using to advise you on Brexit that the future already looks very challenging for sheep farmers under any of the outcome scenarios around Brexit. But, I have little tolerance for those who argue that Wales is not suitable for growing vegetables and fruit. They need to get ready to tell shoppers that they will have to either do without fruit and vegetables or pay a premium price for a scarce resource, and they need to acquaint themselves with the new ways of growing, like hydroponics and aquaponics. I know that Cardiff council is looking very actively -
Welsh: Diolch i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Mae Brexit yn creu rhai cwestiynau mawr ynghylch cydnerthedd ein cyflenwadau bwyd i'n galluogi i fwydo ein poblogaethau. Ar hyn o bryd rydym yn mewnforio gwerth £9 biliwn o ffrwythau a llysiau ar draws y DU, ac mae hynny'n cymharu â gwerth £1 biliwn yn unig o lysiau a ffrwythau rydym yn eu tyfu yma yn y DU. Felly, mae yna rai materion go fawr yn codi mewn perthynas â diogelwch bwyd pe bai Llywodraeth y DU yn methu negodi undeb tollau di-dor. Felly, rwy'n awyddus iawn i ddeall beth yw ein cynlluniau ar gyfer ymdrin â'r bygythiad posibl hwn. Yn amlwg, nid oes angen i mi dynnu eich sylw at y ffaith y bydd ffrwythau a llysiau'n dirywio'n gyflym iawn os cânt eu dal yn Dover, Southampton neu faes awyr Caerdydd. Ac o ystyried pwysigrwydd ffrwythau a llysiau i ddeiet iach, rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno â mi fod hwn yn fater strategol pwysig. Hyd yn oed heddiw, rydym yn ei chael hi'n anodd cael pobl i gasglu'r cynnyrch sy'n cael ei dyfu yn y wlad hon am fod dinasyddion Ewropeaidd yn cael eu gwneud i deimlo nad oes croeso iddynt neu oherwydd y newid yng ngwerth y bunt. Gwyddom o'r paneli arbenigol rydych wedi bod yn eu defnyddio i'ch cynghori ar Brexit fod y dyfodol eisoes yn edrych yn heriol iawn i ffermwyr defaid o dan unrhyw un o senarios canlyniadau Brexit. Ond nid oes gennyf lawer o oddefgarwch tuag at y rhai sy'n dadlau nad yw Cymru yn addas ar gyfer tyfu ffrwythau a llysiau. Mae angen iddynt fod yn barod i ddweud wrth siopwyr y bydd yn rhaid iddynt naill ai wneud heb ffrwythau a llysiau neu dalu pris premiwm am adnodd prin, ac mae angen iddynt ymgynefino â ffyrdd newydd o dyfu, fel hydroponeg ac acwaponeg. Gwn fod Cyngor Caerdydd yn edrych yn weithredol iawn -