English: Now, there was a 13-hour delay before NRW officials attended the scene after the alarm was raised. NRW said that the delay was due to officers attending to other high-priority pollution incidents and health and safety concerns for the one available officer. Now, an NRW investigation found that there was no realistic prospect of conviction against any company or individual for the event, and we'll never know what evidence might have been found if it weren't for the delay in investigating the incident. Now, I'm not repeating this story just to be critical of NRW and its staff. I know that NRW staff were heartbroken that the polluters got away with this destruction. But, of course, it is an important example of the real-world impact of a lack of resources and capacity. Between its creation in 2013 and 2020, NRW's budget reduced by over a third. And as its budget went in one direction, the scale of the job that was asked of the organisation to do went in the other direction. Over the years, the Welsh Government has piled additional responsibilities and duties upon NRW. Now, I and others here have repeatedly made the case in the Chamber and in various committees that NRW's funding needs to be looked at seriously. The committee is therefore pleased that the Minister has at last decided to undertake a baseline review to map NRW's duties and statutory functions against its funding. And I'm pleased that the Minister has finally recognised that there has been a gradual expansion in what NRW is being asked to deliver. Now, the committee is of the view that this review is much needed. There has been a growing call from stakeholders for a review over recent years. Some have told us they are losing confidence in NRW's ability to fulfil its duties and responsibilities. And this wasn't criticism of staff, but a question of a lack of capacity and resources. We hope therefore that the baseline review, once completed, will provide clarity about what the Welsh Government expects from NRW and the type of organisation it is willing to pay for. So, this is a very positive development, but it was a little disappointing, in looking at the small print in the Minister's response, that the review won't be concluded until the end of the 2022-23 financial year. I can understand the logic for the timing, but the progress that we're seeing is painfully slow, and we really need to see more urgency here, particularly as Members have been raising these concerns over many years now. Of course, the baseline review doesn't necessarily mean that there'll be any more funding available at the end of the process. We as a committee have recommended that the Welsh Government must ensure that funding for NRW is commensurate with its roles and responsibilities, and we expect to see an appropriate increase in NRW funding following the baseline review. The Minister has accepted this recommendation in principle - of course she has, who wouldn't? It's entirely reasonable to expect any organisation to be properly funded for the work it's asked to do, isn't it? But that hasn't been NRW's story up to this point. I am pleased that the Minister has told us she is open to looking at funding levels and models as part of the baseline review, but, without funding commitments, well, I'm afraid the question remains as to whether this is an academic exercise or will we really see change. There are a few points raised in the report on the governance of NRW. We welcomed the introduction of the full term of Government remit letter. It's a positive step, and it will give more certainty in medium-term planning, which is to be welcomed. The next iterations of NRW's corporate and business plans have been delayed, however. But, as we now know that the baseline review won't be concluded until the end of that financial year, I think this needs to be addressed, and, of course, I'll be discussing this with NRW in due time. We were told that staffing will be considered as a result of the baseline review, and we understand that this is a necessary part of the process. But NRW only recently undertook its own organisational redesign. So, we are concerned that another cycle of restructuring will make it even harder for NRW to focus on its core work. Now, I hope I've covered the main themes of our report in the time available to me, given that it's only a half-hour debate this afternoon. But the question now is: where does this leave us as we near the end of NRW's first decade? I can't believe that I'm saying that - it's been almost a decade since NRW was established. Well, there is some good news. The Welsh Government seems at long last to accept that a gap has developed between what NRW is being asked to do and the funding that it receives. That's positive. There are also positive steps being taken around governance arrangements, as I said, particularly with the full term of Government remit letter. But, as I said earlier, if you look at the small print, it's not perhaps quite so positive, in the sense that the baseline review won't be completed until the end of the financial year, and there might not be an increase in funding even at the end of that process. And if there is no additional funding, of course, then, at the very minimum, I would hope that the Government would be willing to tell NRW what they no longer need to prioritise in delivering their functions. But, a year from now, I do hope that I'll be telling you about a very different outlook for NRW. But I am concerned that, despite the positive noises that we continue to hear, NRW's bumpy journey will continue. And if that is the case, then the question that I and the committee ask is: who knows how many more incidents we will see like the one on the River Llynfi? Thank you.
Welsh: Nawr, mi fuodd yna oedi o 13 awr cyn i swyddogion Cyfoeth Naturiol Cymru gyrraedd y lleoliad ar ôl codi'r larwm. Mi ddywedodd Cyfoeth Naturiol Cymru wrthym ni mai'r rheswm am yr oedi oedd bod swyddogion yn ymateb i ddigwyddiadau llygredd eraill â blaenoriaeth uchel a bod pryderon hefyd ynghylch iechyd a diogelwch yr un swyddog oedd ar gael. Fe ddaeth ymchwiliad gan Cyfoeth Naturiol Cymru i'r casgliad nad oedd unrhyw obaith realistig o ffeindio unrhyw gwmni neu unigolyn yn euog o achosi'r llygredd, a fyddwn ni byth yn gwybod pa dystiolaeth y gallai fod wedi'i chanfod heb yr oedi cyn ymchwilio i'r digwyddiad hwn. Nawr, dwi ddim yn ailadrodd y manylion yma er mwyn bod yn feirniadol o Cyfoeth Naturiol Cymru a'i staff. Dwi'n gwybod bod staff Cyfoeth Naturiol Cymru wedi'u digalonni'n llwyr fod y llygrwyr heb eu cosbi am y dinistr a achoswyd. Ond, wrth gwrs, mae'n enghraifft bwysig o beth yw gwir effaith diffyg adnoddau a diffyg capasiti. Rhwng 2013, pan gafodd Cyfoeth Naturiol Cymru ei greu, a 2020, mae cyllideb Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gostwng mwy na thraean - mwy na thraean. Ac wrth i'w gyllideb fynd i un cyfeiriad, roedd y gwaith y gofynnwyd i'r corff ei wneud yn mynd i'r cyfeiriad arall. Dros y blynyddoedd, mae Llywodraeth Cymru, wrth gwrs, wedi pentyrru cyfrifoldebau a dyletswyddau ychwanegol ar y corff. Nawr, dwi ac eraill fan hyn wedi gwneud yr achos dro ar ôl tro yn y Siambr yma, ac mewn gwahanol bwyllgorau, fod yn rhaid, felly, edrych o ddifrif ar gyllid Cyfoeth Naturiol Cymru. Mae'r pwyllgor, felly, yn falch bod y Gweinidog o'r diwedd wedi penderfynu cynnal adolygiad sylfaenol, neu baseline review, i fapio dyletswyddau a swyddogaethau statudol Cyfoeth Naturiol Cymru yn erbyn ei gyllideb. Ac mae'n dda bod y Gweinidog wedi cydnabod bod cynnydd graddol wedi bod yn yr hyn y gofynnir i Cyfoeth Naturiol Cymru ei gyflawni. Nawr, mae'r pwyllgor o'r farn bod angen mawr am yr adolygiad yma. Mi fuodd galw cynyddol gan randdeiliaid am adolygiad yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Mae rhai ohonyn nhw wedi dweud wrthym ni eu bod nhw'n colli hyder yng ngallu Cyfoeth Naturiol Cymru i gyflawni ei ddyletswyddau a'i gyfrifoldebau. Nid beirniadaeth o'r staff oedd hynny, ond jest mater o ddiffyg capasiti a diffyg adnoddau. Rŷn ni'n gobeithio felly y bydd yr adolygiad sylfaenol, ar ôl ei gwblhau, yn rhoi eglurder ynghylch yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddisgwyl gan Cyfoeth Naturiol Cymru a'r math o sefydliad y mae'r Llywodraeth yn fodlon talu amdano fe. Mae hwn felly yn ddatblygiad cadarnhaol iawn, ond roedd hi efallai yn siomedig, wrth edrych ar y print mân yn ymateb y Gweinidog, na fydd yr adolygiad, wrth gwrs, yn dod i ben tan ddiwedd y flwyddyn ariannol 2022-23. Gallaf ddeall y rhesymeg dros yr amseru, ond mae'r cynnydd rŷn ni'n ei weld yn hyn o beth yn boenus o araf, ac mae gwir angen inni weld mwy o frys yn fan hyn, yn enwedig gan fod Aelodau wedi bod yn codi'r gofidiau yma ers blynyddoedd erbyn hyn, a dweud y gwir. Wrth gwrs, dyw'r adolygiad sylfaenol yma ddim chwaith o reidrwydd yn golygu y bydd mwy o arian ar gael ar ddiwedd y broses. Rŷn ni fel pwyllgor wedi argymell bod yn rhaid i Lywodraeth Cymru sicrhau bod y cyllid ar gyfer Cyfoeth Naturiol Cymru yn gymesur â'i rolau a'i gyfrifoldebau, ac rŷn ni'n disgwyl gweld cynnydd priodol yng nghyllid Cyfoeth Naturiol Cymru yn dilyn yr adolygiad sylfaenol. Mae'r Gweinidog wedi derbyn yr argymhelliad yma mewn egwyddor, wrth gwrs ei bod hi - pwy fyddai ddim, yntefe? Mae'n gwbl resymol disgwyl i unrhyw sefydliad gael ei ariannu'n briodol ar gyfer y gwaith y gofynnir iddo fo ei wneud, onid yw e? Ond, wrth gwrs, nid dyna fuodd hanes Cyfoeth Naturiol Cymru hyd yma. Dwi'n falch bod y Gweinidog wedi dweud wrthym ni ei bod hi'n agored i edrych ar lefelau cyllid a modelau ariannu fel rhan o'r adolygiad sylfaenol hwn, ond, heb ymrwymiadau yn y maes yma, wrth gwrs, wel, mae'r cwestiwn yn dal yna: ai ymarferiad academaidd yw hwn neu a welwn ni newid a gwahaniaeth gwirioneddol? Mae cwpwl o bwyntiau yn cael eu codi yn yr adroddiad o safbwynt llywodraethu Cyfoeth Naturiol Cymru. Mi wnaethon ni groesawu cyflwyno llythyr cylch gorchwyl ar gyfer tymor llawn y Llywodraeth. Mae hynny'n gam cadarnhaol iawn, ac mae e'n mynd i roi mwy o sicrwydd wrth gynllunio yn y tymor canolig, sydd wrth gwrs yn rhywbeth i'w groesawu. Mae fersiynau nesaf cynllun corfforaethol a chynllun busnes Cyfoeth Naturiol Cymru wedi'u gohirio, serch hynny. Ond, gan ein bod ni bellach yn gwybod na fydd yr adolygiad sylfaenol yn dod i ben tan ddiwedd y flwyddyn ariannol yna, dwi yn credu bod angen mynd i'r afael â hyn, ac mi fyddaf i, wrth gwrs, yn trafod hyn gyda Cyfoeth Naturiol Cymru maes o law. Fe ddywedwyd wrthym ni y bydd materion staffio yn cael eu hystyried yn sgil yr adolygiad sylfaenol, ac rŷn ni'n deall, wrth gwrs, fod hyn yn rhan angenrheidiol o'r broses. Ond dim ond yn ddiweddar y gwnaeth Cyfoeth Naturiol Cymru fynd trwy broses ad-drefnu sefydliadol. Felly, rŷn ni yn pryderu y bydd cylch arall o ailstrwythuro yn ei gwneud hi'n anoddach fyth i Cyfoeth Naturiol Cymru ganolbwyntio ar ei waith craidd. Nawr, dwi'n gobeithio fy mod i wedi ymdrin â phrif themâu ein hadroddiad ni yn yr amser sydd ar gael i mi, gan gofio mai hanner awr sydd gennym ni ar gyfer y ddadl yma prynhawn yma. Ond y cwestiwn nawr, felly, wrth gwrs, yw: ble mae hyn yn ein gadael ni erbyn hyn, wrth i ni agosáu at ddiwedd degawd cyntaf Cyfoeth Naturiol Cymru? Allaf i ddim credu fy mod i'n dweud hynny - agosáu at ddegawd o Cyfoeth Naturiol Cymru. Wel, mae rhywfaint o newyddion da. Mae'n ymddangos bod Llywodraeth Cymru yn derbyn erbyn hyn bod bwlch wedi agor rhwng yr hyn y gofynnir i Cyfoeth Naturiol Cymru ei wneud a'r cyllid y mae'n ei gael. Mae hynny yn bositif. Mae camau cadarnhaol hefyd yn cael eu cymryd ynghylch trefniadau llywodraethu, fel roeddwn i'n dweud, yn enwedig o ran y llythyr cylch gwaith ar gyfer tymor llawn y Llywodraeth. Ond, fel roeddwn i'n dweud yn gynharach, os edrychwch chi ar y print mân, efallai nad yw'r darlun mor gadarnhaol, yn yr ystyr na fydd yr adolygiad yn cael ei gwblhau tan ddiwedd y flwyddyn ariannol, ac efallai na fydd cynnydd yn y gyllideb hyd yn oed ar ddiwedd y broses honno. Ac os na fydd yna gyllideb ychwanegol, wrth gwrs, yna, man lleiaf dwi'n gobeithio, y bydd y Llywodraeth yn barod i ddweud wrth Cyfoeth Naturiol Cymru beth does dim angen iddyn nhw ei flaenoriaethu wrth gyflawni eu dyletswyddau. Ond, flwyddyn o nawr, beth bynnag, rwy'n gobeithio y byddaf yn dweud wrthych chi am ddyfodol gwahanol iawn i Cyfoeth Naturiol Cymru. Ond, rwy'n pryderu, er gwaethaf y synau cadarnhaol rŷn ni'n parhau i'w clywed, y bydd taith Cyfoeth Naturiol Cymru yn parhau, efallai, i fod yn heriol ac yn anodd. Ac os bydd hynny'n digwydd, yna, wrth gwrs, y cwestiwn dwi a'r pwyllgor yn ei ofyn yw: pwy a ŵyr faint yn rhagor o ddigwyddiadau y byddwn yn eu gweld fel yr un ar afon Llynfi? Diolch.