English: I think you cover a great deal of ground in your questions. I think it is very important that we do look at the issue of human rights, particularly in relation to the opportunities that we have to build on the founding legislation of the Welsh Government. You will be aware, of course, that we are looking at a holistic approach to human rights in Wales, because we want to fully support the need to uphold and protect the human rights of all our citizens. Of course, this is something that the Equality and Human Rights Commission were very keen to engage in in terms of looking at ways in which we can possibly incorporate conventions, particularly, as you say, the UN convention on disabled people. We have had a seminar to look at the way forward and, indeed, research that's been undertaken. We need to look, of course, at how we can build on existing legislation and specific duties, and I think that's something where we can work together in terms of our work with other agencies. Of course, the Welsh Government was the first Government to bring in specific equality duties as set out in the Equality Act 2010, and that does cover engagement, review and reporting arrangements as well as equality impact assessments. But it is important that we then review that and, as you say, not only monitor how public bodies are delivering on those duties, but consider whether we can take this forward in terms of strengthening it and looking at the way forward. 'Is Wales Fairer?', the EHRC report, does provide valuable evidence of the efforts of all our public bodies to reduce inequality in Wales. You do raise issues in terms of impact of Brexit, and I think it's important that, last week, the Counsel General and I went and met with the civic forum who are bringing together disabled people, and they raised with us concerns that they had about the impact of Brexit. And I think it's important to recognise in terms of the impact of Brexit, particularly on disabled people, that they were looking at the impacts on them. It actually relates to the previous statement. Many of them were concerned about the impact of the loss of people who work with them in terms of disabled people, and the fact that they will not be able to recruit those staff who work with them. But it will also impact on access to medical treatment, as I said, barriers to sourcing personal assistants and carers from the EU after Brexit, food shortages, blue badge portability, and a wider impact on funding in local communities in terms of community cohesion and hate crime. In fact, Disability Rights UK have developed a Brexit manifesto that Disability Wales have contributed and signed up to. It is important that we consult our colleagues, those who are most vulnerable across all of the equality groups that we support, in terms of the impact of Brexit, but also that we support those who are victims of hate crime. We have used the EU transition funding to support our community cohesion co-ordinators, and I know that you will welcome the events that are happening next week, not just in terms of the nation of sanctuary - Refugee Week - but also the Windrush event that I believe you're also supporting in north Wales. I have to say that, in terms of the UN report and the rapporteur's work, it is true that this leading UN poverty expert has compared Conservative welfare policies to the creation of nineteenth-century workhouses, and he's warned that unless austerity is ended, the UK's poorest people face lives that are solitary, poor, nasty, brutish and short. We can mitigate, we can decide on our priorities, but I think, also, if you look at the 'State of the Nation' report from the Social Mobility Commission, we have to recognise, again, their findings, where they are saying, again, that 'The middle class is being supported while the most disadvantaged are left behind.' And that goes back to some comments earlier on about leadership contenders in your party. But they're saying also that this work that they undertake is more critical than ever, as 'Research shows that living standards are getting worse for the working class and for young people. If we do not address the soaring costs of housing, the wellbeing of our nation and the rising rates of child poverty, social mobility is predicted to get even worse in future years.' So, we have got to address this evidence and also ensure that we are looking to ways we can strengthen equality and human rights in Wales, as well as safeguard and defend them.
Welsh: Credaf eich bod yn ymdrin â llawer iawn o bethau yn eich cwestiynau. Rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn ein bod yn edrych ar fater hawliau dynol, yn enwedig mewn cysylltiad â'r cyfleoedd sydd gennym ni i adeiladu ar ddeddfwriaeth sefydlol Llywodraeth Cymru. Byddwch yn ymwybodol, wrth gwrs, ein bod yn edrych ar ddull cyfannol o ymdrin â hawliau dynol yng Nghymru, oherwydd ein bod eisiau cefnogi'n llwyr yr angen i gynnal a diogelu hawliau dynol ein holl ddinasyddion. Wrth gwrs, mae hyn yn rhywbeth roedd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn awyddus iawn i ymgysylltu ag ef o ran edrych ar ffyrdd y gallwn ni o bosib ymgorffori confensiynau, yn enwedig, fel y dywedwch, confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar bobl anabl. Rydym wedi cael seminar i edrych ar y ffordd ymlaen ac, yn wir, i edrych ar yr ymchwil a wnaed. Mae angen inni edrych, wrth gwrs, ar sut y gallwn ni adeiladu ar ddeddfwriaeth bresennol a dyletswyddau penodol, a chredaf fod hynny'n rhywbeth lle gallwn ni gydweithio o ran ein gwaith gydag asiantaethau eraill. Wrth gwrs, Llywodraeth Cymru oedd y Llywodraeth gyntaf i gyflwyno dyletswyddau cydraddoldeb penodol fel y'u nodir yn Neddf Cydraddoldeb 2010, ac mae hynny'n cynnwys trefniadau ymgysylltu, adolygu a chyflwyno adroddiadau yn ogystal ag asesiadau o'r effaith ar gydraddoldeb. Ond mae'n bwysig ein bod wedyn yn adolygu hynny ac, fel y dywedwch chi, nid yn unig yn monitro sut y mae cyrff cyhoeddus yn cyflawni'r dyletswyddau hynny, ond yn ystyried a allwn ni fwrw ymlaen â hyn o ran ei gryfhau ac edrych ar y ffordd ymlaen. Mae 'A yw Cymru'n Decach?', adroddiad y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn darparu tystiolaeth werthfawr o ymdrechion ein holl gyrff cyhoeddus i leihau anghydraddoldeb yng Nghymru. Rydych yn codi materion o ran effaith Brexit, a chredaf ei bod yn bwysig, yr wythnos diwethaf, i'r Cwnsler Cyffredinol a minnau fynd i gyfarfod â'r fforwm dinesig sy'n dod â phobl anabl ynghyd, a'u bod wedi mynegi pryderon am effaith Brexit. Ac rwy'n credu ei bod yn bwysig cydnabod o ran effaith Brexit, yn enwedig ar bobl anabl, eu bod yn edrych ar yr effeithiau arnyn nhw. Mewn gwirionedd, mae'n ymwneud â'r datganiad blaenorol. Roedd llawer ohonyn nhw'n poeni am effaith colli pobl sy'n gweithio gyda nhw o ran pobl anabl, a'r ffaith na fyddan nhw'n gallu recriwtio'r staff hynny sy'n gweithio gyda nhw. Ond bydd hefyd yn effeithio ar fynediad i driniaeth feddygol, fel y dywedais, rhwystrau rhag dod o hyd i gynorthwywyr personol a gofalwyr o'r UE ar ôl Brexit, prinder bwyd, cludadwyedd bathodynnau glas, ac effaith ehangach ar gyllid mewn cymunedau lleol o ran cydlyniad cymunedol a throseddau casineb. Yn wir, mae Disability Rights UK wedi datblygu maniffesto Brexit y mae Anabledd Cymru wedi cyfrannu ato ac wedi ymrwymo iddo. Mae'n bwysig ein bod yn ymgynghori â'n cydweithwyr, y rhai sydd fwyaf agored i niwed ar draws yr holl grwpiau cydraddoldeb yr ydym yn eu cefnogi, o ran effaith Brexit, ond hefyd ein bod yn cefnogi'r rhai sy'n dioddef oherwydd troseddau casineb. Rydym ni wedi defnyddio cyllid pontio'r UE i gefnogi ein cydlynwyr cydlyniant cymunedol, a gwn y byddwch yn croesawu'r digwyddiadau sy'n digwydd yr wythnos nesaf, nid yn unig o ran cenedl noddfa - Wythnos Ffoaduriaid - ond hefyd digwyddiad Windrush y credaf eich bod yn ei gefnogi yn y gogledd hefyd. Mae'n rhaid imi ddweud, yng nghyd-destun adroddiad y Cenhedloedd Unedig a gwaith y rapporteur, ei bod hi'n wir fod yr arbenigwr blaenllaw hwn ar dlodi wedi cymharu polisïau lles y Ceidwadwyr â chreu tai gwaith y bedwaredd ganrif ar bymtheg, a rhybuddiodd, os na ddaw cyni i ben, y bydd pobl dlotaf y DU yn wynebu bywydau sy'n unig, yn wael, yn gas, yn greulon ac yn fyr. Gallwn liniaru, gallwn benderfynu ar ein blaenoriaethau, ond credaf, hefyd, os edrychwch chi ar adroddiad 'Cyflwr y Genedl' gan y Comisiwn Symudedd Cymdeithasol, fod yn rhaid inni gydnabod, unwaith eto, eu darganfyddiadau, lle y maen nhw'n dweud, unwaith eto: Mae'r dosbarth canol yn cael ei gefnogi tra bod y rhai mwyaf difreintiedig yn cael eu gadael ar ôl. Ac mae hynny'n mynd yn ôl at rai sylwadau'n gynharach ynglŷn ag ymgeiswyr am arweinyddiaeth yn eich plaid. Ond maen nhw'n dweud hefyd fod y gwaith hwn y maen nhw'n ymgymryd ag ef yn fwy tyngedfennol nag erioed, gan fod: Ymchwil yn dangos bod safonau byw yn gwaethygu i'r dosbarth gweithiol ac i bobl ifanc. Os nad ydym yn mynd i'r afael â chostau cynyddol tai, lles ein cenedl a'r cynnydd yng nghyfraddau tlodi plant, rhagwelir y bydd symudedd cymdeithasol yn gwaethygu hyd yn oed yn fwy yn y dyfodol. Felly, mae'n rhaid i ni fynd i'r afael â'r dystiolaeth hon a sicrhau hefyd ein bod yn edrych ar ffyrdd o gryfhau cydraddoldeb a hawliau dynol yng Nghymru, yn ogystal â'u ddiogelu a'u hamddiffyn.