English: Thank you, Presiding Officer. As a young legislature with relatively new powers to legislate, we in the National Assembly for Wales have a unique opportunity to bring order to the laws that we have inherited and to take a different approach to making new laws. This approach would put the citizen - the ultimate users of legislation - first, by ensuring our laws are clear, accessible and well kept. As Aristotle said, 'Law is order, and good law is good order.' Our opportunity is to lead the way in the United Kingdom by starting on a path of consolidation and codification of our law. Codes of Welsh law could underpin our legal jurisdiction and more generally form part of the foundations of our nation. Concerns have been raised for many years about the complexity of the law in the United Kingdom and the disorganised state of our vast and sprawling statute book. The problems are particularly acute in relation to Wales as our laws do not generally reflect our political and constitutional position within the UK. Although the position is changing rapidly, there are relatively few laws that only apply to Wales. Rather, most still apply to Wales and to England or to Great Britain or to the UK as a whole. Some of the complexity derives from the fact that there is no formal body of Welsh law. We cannot speak of Welsh law, only of the laws of England and Wales - known by most, as it has to be said, as English law. The absence of a Welsh legal jurisdiction is part of the reason why the legal landscape is a confusing mishmash, impenetrable to most. Making Welsh laws within that context, which is of course our role as legislators, is more difficult than it should be. Perhaps the Wales Bill's biggest flaw is that it offers no solution to this problem, a problem that we in this legislature cannot address alone. Much of the complexity, however, derives more simply from the proliferation of laws that has developed over the recent decades in the United Kingdom. The statute book is made up of nearly 5,000 Acts and more than 80,000 statutory instruments, many of which are decades or even centuries old. Taking as an example the law of education, there are nearly 30 Acts of Parliament and Measures and Acts of the Assembly, as well as several hundred statutory instruments that have effect in Wales on that subject alone. The law is therefore difficult for lawyers to navigate, let alone the lay citizen. The Constitutional and Legislative Affairs Committee has called upon the Welsh Government to consolidate the law within devolved areas, as has the Lord Chief Justice. In June, the Law Commission published its report 'Form and Accessibility of the Law Applicable in Wales' following a two-year project initiated by the Welsh Government. This involved considerable consultation with Welsh civic society and beyond. The Law Commission has recommended that a sustained, long-term programme of consolidation of Welsh law be developed, concluding that this would deliver clear societal and economic benefits. In their view, a process of consolidation followed by a form of codification is necessary in order to ensure that our laws are accessible. This process would also lead to our laws becoming fully bilingual, which in turn would help to further develop the Welsh language as a language of the law. Fundamentally, also, this would in future make our work in developing new laws and in scrutinising them considerably more straightforward and efficient. Codifying our laws is something that has never been done before in the UK and I can only speculate as to why this is the case, but I suspect it is because of the size and cost of the task, and perhaps because of a lack of political will due to other more high-profile options taking priority. So, making this a priority is perhaps more difficult than ever, given the reductions in budgets that we face. But it could be said that bringing order to the law would be more than worthwhile, given the social benefits it would bring to the people of Wales, whose access to justice is more constrained than ever before in the light of cuts to legal aid and the closure of courts. There would also be efficiency gains across all sectors, bringing financial benefits to the economy and more clarity to our highly complex system of government. These are also issues that should be of concern to us as a responsible and maturing legislature. The status quo, I would say, is becoming increasingly untenable. I believe we have little choice but to embark on what will be a lengthy and difficult path to remedy what we have inherited, and to develop more orderly systems of law making and publishing in the future. But I have no illusions about the complexity and the size of the task, and the length of the path. I'm also very conscious that we live in uncertain times and are likely to face other exceptional constitutional challenges in the coming months and years. The result of the referendum on the United Kingdom's membership of the European Union occurred after the development of the Law Commission's recommendations, and the influence of European law on our constitutional arrangements was not directly considered. The likely need over the coming years to restate or replace European law is, however, connected to the issue of consolidating the law. European law adds to the complexity of the statute book, and there is clearly an overlap between our aspiration to codify the law and what may become an unavoidable need to restate European law in the domestic context. However, it is not yet clear what will emerge from the UK's impending exit from the European Union, nor is it clear, from a Welsh Government perspective, what resource implications it will bring for those officials involved in developing legislation. The same scarce resources that could be deployed to consolidate the law may be required for other purposes. But these difficulties should not preclude us from at least starting on the path. In the words of the Chinese philosopher Lao Tzu, a journey of 1,000 miles begins with one small step. So, we may make swift progress on parts of the journey, but I know that we will need to tread cautiously and we will no doubt be slowed along the way. So, my proposal, therefore, is that we instigate a project of consolidation, codification and better publication of the law as a pilot, to be evaluated towards the next year, and I hope that the pilot will be the beginning of a long-term process that will lead to codes in most areas of law that affect the citizens of Wales. So, during this pilot we will start the crucial task of consolidating our vast swathes of existing law in the devolved areas. We will also evaluate the numerous and more detailed recommendations made by the Law Commission, such as the creation of a dedicated legislative code office and the development of a formal programme of consolidation and codification. Before embarking on a novel process that would require significant resource over many years, I am also anxious to ensure that sufficient benefits would accrue. Although difficult to quantify, I believe it would be prudent to evaluate the benefit of consolidating and codifying laws and publishing them on Cyfraith Cymru, the Law Wales website, in a small number of areas before proceeding further. Similarly, we will need to evaluate the demands that consolidating the law will put on scarce resources, in particular in light of other tasks that are likely to take priority. So, as part of this process, it is also vital to ensure that we, collectively, as an Assembly, are fully supportive of this initiative, both in principle and, more specifically, in consolidating the law in particular areas that contain provisions, for example, that might be considered politically controversial. To get to the end of our journey, we must work together. So, unless the political will exists to facilitate consolidation by adopting suitable procedures, the initiative will not succeed. I have written to the Llywydd and I hope to consult widely with colleagues and representatives of the Assembly in the hope that we can collaborate. To conclude, I believe that we have a responsibility to deal with a problem that is not of our making, but we have also an opportunity to lead the way. Events will intervene, and progress may be at times slow, but I propose that we begin the process of consolidating Welsh law and start on a path to developing codes of Welsh law.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Fel deddfwrfa ifanc gyda phwerau cymharol newydd i ddeddfu, mae gennym ni yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru gyfle unigryw i ddod â threfn i'r deddfau yr ydym wedi'u hetifeddu ac i ddefnyddio dull gwahanol o wneud deddfau newydd. Byddai'r dull hwn yn rhoi'r dinesydd - defnyddwyr deddfwriaeth yn y pen draw - yn gyntaf, drwy sicrhau bod ein cyfreithiau yn glir, yn hygyrch ac wedi'u cadw yn dda. Fel y dywedodd Aristotle, mae cyfraith yn drefn, ac mae cyfraith dda yn drefn dda. Ein cyfle yw arwain y ffordd yn y Deyrnas Unedig drwy ddechrau ar lwybr o gyfuno a chodeiddio ein cyfraith. Gallai codau cyfraith Cymru fod yn sail i'n hawdurdodaeth gyfreithiol ac yn fwy cyffredinol ffurfio rhan o sylfeini ein cenedl. Mae pryderon wedi'u codi am nifer o flynyddoedd am gymhlethdod y gyfraith yn y Deyrnas Unedig a chyflwr anhrefnus ein llyfr statud helaeth a gwasgarog. Mae'r problemau yn arbennig o ddwys o ran Cymru gan nad yw ein cyfreithiau yn gyffredinol yn adlewyrchu ein safbwynt gwleidyddol a chyfansoddiadol o fewn y DU. Er bod y sefyllfa yn newid yn gyflym, mae'r cyfreithiau sy'n berthnasol i Gymru yn unig yn gymharol brin. Yn hytrach, mae'r rhan fwyaf yn dal yn berthnasol i Gymru ac i Loegr, neu i Brydain Fawr neu i'r DU yn ei chyfanrwydd. Mae rhywfaint o'r cymhlethdod yn deillio o'r ffaith nad oes unrhyw gorff ffurfiol o gyfraith Cymru. Nid ydym yn gallu sôn am gyfraith Cymru, dim ond cyfraith Cymru a Lloegr - a adnabyddir gan y rhan fwyaf, fel y mae'n rhaid ei ddweud, fel cyfraith Lloegr. Mae absenoldeb awdurdodaeth gyfreithiol i Gymru yn rhan o'r rheswm pam mae'r sefyllfa gyfreithiol yn gybolfa ddryslyd, anhreiddiadwy i'r rhan fwyaf o bobl. Mae gwneud deddfau Cymru o fewn y cyd-destun hwnnw, a dyna wrth gwrs yw ein swyddogaeth ni fel deddfwyr, yn fwy anodd nag y dylai fod. Efallai mai diffyg mwyaf Bil Cymru yw nad yw'n cynnig unrhyw ateb i'r broblem hon, problem na allwn ni yn y ddeddfwrfa hon fynd i'r afael â hi ar ein pennau ein hunain. Mae llawer o'r cymhlethdod, fodd bynnag, yn deillio yn fwy syml o'r cynnydd yn nifer y deddfau sydd wedi datblygu dros y degawdau diwethaf yn y Deyrnas Unedig. Mae'r llyfr statud yn cynnwys bron i 5,000 o Ddeddfau a mwy na 80,000 o offerynnau statudol, llawer ohonynt yn ddegawdau neu hyd yn oed yn ganrifoedd oed. Gan gymryd cyfraith addysg fel enghraifft, ceir bron i 30 o Ddeddfau Seneddol a Mesurau a Deddfau'r Cynulliad, yn ogystal â rhai cannoedd o offerynnau statudol sy'n cael effaith yng Nghymru ar y pwnc hwnnw yn unig. Mae'r gyfraith felly yn anodd i gyfreithwyr ei llywio, heb sôn am y dinesydd lleyg. Mae'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol wedi galw ar Lywodraeth Cymru i gyfuno'r gyfraith mewn meysydd datganoledig, fel y mae'r Arglwydd Brif Ustus wedi ei wneud hefyd. Ym mis Mehefin, cyhoeddodd Comisiwn y Gyfraith ei adroddiad 'Ffurf a Hygyrchedd y Gyfraith sy'n Gymwys yng Nghymru' yn dilyn prosiect dwy flynedd a gychwynnwyd gan Lywodraeth Cymru. Roedd hwn yn golygu cryn ymgynghoriad â chymdeithas ddinesig Cymru a thu hwnt. Mae Comisiwn y Gyfraith wedi argymell bod rhaglen barhaus, hirdymor o gyfuno cyfraith Cymru yn cael ei datblygu, gan ddod i'r casgliad y byddai hyn yn cyflwyno manteision cymdeithasol ac economaidd clir. Yn eu barn hwy, mae proses o gyfuno a ffurf o godeiddio wedyn yn angenrheidiol er mwyn sicrhau bod ein cyfreithiau yn hygyrch. Byddai'r broses hon hefyd yn arwain at weld ein cyfreithiau yn dod yn gwbl ddwyieithog, a fyddai yn ei dro yn helpu i ddatblygu'r Gymraeg ymhellach fel iaith y gyfraith. Yn sylfaenol, hefyd, byddai hyn yn y dyfodol yn gwneud ein gwaith mewn datblygu deddfau newydd ac wrth graffu arnynt gryn dipyn yn symlach a mwy effeithlon. Mae codeiddio ein cyfreithiau yn rhywbeth nad yw erioed wedi ei wneud o'r blaen yn y DU ac ni allaf ond dyfalu pam mae hynny'n wir, ond rwy'n amau ei fod oherwydd maint a chost y dasg, ac efallai oherwydd diffyg ewyllys gwleidyddol oherwydd bod dewisiadau proffil uwch eraill yn cymryd blaenoriaeth. Felly, mae gwneud hyn yn flaenoriaeth efallai'n fwy anodd nag erioed, o gofio'r gostyngiadau mewn cyllidebau sy'n ein hwynebu. Ond gellid dweud y byddai dod â threfn i'r gyfraith yn fwy na gwerth chweil, o gofio'r manteision cymdeithasol y byddai'n eu rhoi i bobl Cymru, y mae eu mynediad at gyfiawnder yn fwy cyfyngedig nag erioed o'r blaen yng ngoleuni toriadau i gymorth cyfreithiol a chau llysoedd. Byddai hefyd enillion effeithlonrwydd ar draws pob sector, gan ddod â manteision ariannol i'r economi a mwy o eglurder i'n system gymhleth iawn o lywodraethu. Mae'r rhain hefyd yn faterion a ddylai fod yn destun pryder i ni fel deddfwrfa gyfrifol sy'n aeddfedu. Mae'r sefyllfa bresennol, yn fy marn i, yn dod yn fwyfwy anghynaladwy. Nid wyf yn credu bod gennym fawr o ddewis heblaw cychwyn ar yr hyn a fydd yn llwybr hir ac anodd i ddatrys yr hyn yr ydym wedi ei etifeddu, ac i ddatblygu systemau mwy trefnus o wneud a chyhoeddi'r gyfraith yn y dyfodol. Ond nid oes gennyf unrhyw amheuaeth ynghylch cymhlethdod a maint y dasg, a hyd y llwybr. Rwyf hefyd yn ymwybodol iawn ein bod yn byw mewn cyfnod ansicr ac yn debygol o wynebu heriau cyfansoddiadol eithriadol eraill yn y misoedd a'r blynyddoedd i ddod. Digwyddodd canlyniad y refferendwm ar aelodaeth y Deyrnas Unedig o'r Undeb Ewropeaidd ar ôl datblygiad argymhellion Comisiwn y Gyfraith, ac ni ystyriwyd dylanwad cyfraith Ewrop ar ein trefniadau cyfansoddiadol yn uniongyrchol. Mae'r angen tebygol dros y blynyddoedd nesaf i ailddatgan neu ddisodli cyfraith Ewrop, fodd bynnag, yn gysylltiedig â'r mater o gyfuno'r gyfraith. Mae cyfraith Ewrop yn ychwanegu at gymhlethdod y llyfr statud, ac mae'n amlwg bod gorgyffwrdd rhwng ein dyhead i godeiddio'r gyfraith a'r hyn a allai ddod yn angen na ellir ei osgoi i ailddatgan cyfraith Ewrop yn y cyd-destun domestig. Fodd bynnag, nid yw'n glir eto beth fydd yn deillio o'r tynnu allan sydd ar fin digwydd yn y DU o'r Undeb Ewropeaidd, ac nid yw'n glir, o safbwynt Llywodraeth Cymru, pa oblygiadau o ran adnoddau a ddaw i'r swyddogion hynny sy'n ymwneud â datblygu deddfwriaeth. Efallai y bydd angen yr un adnoddau prin y gellid eu defnyddio i gyfuno'r gyfraith at ddibenion eraill. Ond ni ddylai'r anawsterau hyn ein hatal rhag cychwyn ar y llwybr o leiaf. Yng ngeiriau'r athronydd Tsieineaidd Lao Tzu, mae taith o 1,000 o filltiroedd yn dechrau gydag un cam bach. Felly, efallai y byddwn yn gwneud cynnydd cyflym ar rannau o'r daith, ond gwn y bydd angen i ni droedio'n ofalus a byddwn heb os yn cael ein harafu ar hyd y ffordd. Felly, fy nghynnig, felly, yw ein bod yn cychwyn prosiect o gyfuno, codeiddio a gwell cyhoeddi ar y gyfraith fel cynllun arbrofol, i gael ei werthuso tuag at y flwyddyn nesaf, ac rwy'n gobeithio y bydd y cynllun arbrofol yn ddechrau proses tymor hir a fydd yn arwain at godau yn y rhan fwyaf o feysydd y gyfraith sy'n effeithio ar ddinasyddion Cymru. Felly, yn ystod y cynllun arbrofol hwn, byddwn yn dechrau ar y dasg hanfodol o gyfuno ein rhannau helaeth o gyfraith bresennol yn y meysydd datganoledig. Byddwn hefyd yn gwerthuso'r argymhellion niferus a manylach a wnaed gan Gomisiwn y Gyfraith, megis creu swyddfa cod deddfwriaethol bwrpasol a datblygu rhaglen ffurfiol o gyfuno a chodeiddio. Cyn cychwyn ar broses newydd a fyddai'n gofyn am adnoddau sylweddol dros flynyddoedd lawer, rwyf hefyd yn awyddus i sicrhau y byddai digon o fuddion yn cronni. Er y byddai'n anodd mesur, rwy'n credu y byddai'n ddoeth gwerthuso budd cyfuno a chodeiddio deddfau a'u cyhoeddi ar wefan Cyfraith Cymru, Law Wales, mewn nifer fach o feysydd cyn symud ymlaen ymhellach. Yn yr un modd, bydd angen i ni werthuso'r galwadau y bydd cyfuno'r gyfraith yn eu rhoi ar adnoddau prin, yn enwedig yng ngoleuni'r tasgau eraill sy'n debygol o gymryd blaenoriaeth. Felly, yn rhan o'r broses hon, mae hefyd yn hanfodol i sicrhau ein bod ni, ar y cyd, fel Cynulliad, yn gwbl gefnogol i'r fenter hon, mewn egwyddor ac, yn fwy penodol, o ran cyfuno'r gyfraith mewn meysydd penodol sy'n cynnwys darpariaethau, er enghraifft, y gellid eu hystyried yn wleidyddol ddadleuol. I gyrraedd diwedd ein taith, mae'n rhaid i ni weithio gyda'n gilydd. Felly, oni bai bod yr ewyllys gwleidyddol yn bodoli i hwyluso cyfuno trwy fabwysiadu gweithdrefnau addas, ni fydd y fenter yn llwyddo. Rwyf wedi ysgrifennu at y Llywydd ac rwy'n gobeithio ymgynghori yn eang â chydweithwyr a chynrychiolwyr y Cynulliad yn y gobaith y gallwn gydweithio. I gloi, rwy'n credu bod gennym gyfrifoldeb i ymdrin â phroblem na chafodd ei chreu gennym ni, ond mae gennym gyfle hefyd i arwain y ffordd. Bydd digwyddiadau yn ymyrryd, a gall y cynnydd fod yn araf ar adegau, ond rwy'n cynnig ein bod yn dechrau ar y broses o gyfuno cyfraith Cymru a chychwyn ar lwybr tuag at ddatblygu codau cyfraith Cymru.