English: Can I thank Russell George for his questions, and assure him that we are most certainly not going back to square one? And that's why we are able to ask the commission to bring forward recommendations within a period of six months from being convened. We're not going back to square one, because all of the traffic flow models, all of the assessment, all of the analysis of 28 plus proposals now exist. The inspector's report is comprehensive and provides an assessment of each and every one of those 28 proposals. However, the commission will be free to consider alternative and additional proposals. The commission will be established with expertise from the transport field in which to do so. And, therefore, the money has not been wasted. Indeed, when you compare the proportion of the cost for the development of the M4 against other major road schemes, the developments cost as a proportion are actually very favourable - they amount to 6.3 per cent. In contrast, Llywydd, the A487 Caernarfon-Bontnewydd bypass was 9.4 per cent, the A465 section 3, 9.8 per cent, the A40, 11.5 per cent. Projects cannot be developed for free, and it's only right and proper in a democratic process that a full opportunity is given to the public to scrutinise the Government's case. The Government's case was strong and compelling, as was shown by the inspector, but times have moved on quite considerably since 2016, when we pledged to construct a relief road, and it's my determination now to move forward at pace with alternatives and a combination - not just one potential intervention, but possibly a combination of interventions, many of which may be contained within the 28 that were presented to the inspector, and to move ahead with them at great speed. I can tell Members today, regarding the timetable for putting together and inviting the commission to report, that we'll see members appointed - they will be agreed between the chair and me - before the summer recess. Their work will commence as soon as possible after that date, but I will be meeting with the chair on Monday to discuss the work and the inspector's report and the assessment and the analysis that has taken place already. As I said in the statement, I expect an interim report within 6 months, but I've been very keen and clear in saying to the chair and to the public that, if the commission is able to bring forward viable suggestions that can be delivered in the short term, immediately, within that six-month period, then it should do so without delay. Now, Russell George asked the very important question of whether the recommendations will be binding. They will be considered by Government, but they will be conditional on them showing value for money. I do not wish to waste public money on projects that will not deliver. They will also have to be affordable, given, not least, the position of the First Minister on the M4 black route, where it was judged to be unaffordable. And then, thirdly, they must be deliverable. We saw during the course of the public inquiry some suggestions proposed, including a very, very lengthy tunnel that would not be deliverable. We wish to see deliverable solutions implemented. Russell George is also right when he points to the 4 per cent figure concerning how many people we can take off the M4 and utilise public transport. Public transport could be part of the mix of interventions, and that's why I've said that we're not just looking at one single solution, one magic bullet; we're looking at potentially a combination, and a combination of solutions that may have to be sequenced in a certain way. In terms of the fast-tracked interventions that I have detailed in my written statement, I'm pleased to say that we are in a position now, having tested some of those interventions on the A55, to move ahead with them immediately now on the M4. And where we have introduced them on the A55, I think they've proven to be very successful indeed in alleviating congestion quicker when incidents and accidents occur. And insofar as the question of whether a major piece of new road infrastructure would be considered, well I've said to the commission chair that his remit should be broad; he should be able to consider, with the people that will be appointed alongside him, road-based solutions, but they must meet the bar that has been set by the First Minister. They must be affordable and they must not contribute significantly to climate change. They are fundamental positions that will not shift during the process of the next six months.
Welsh: A gaf fi ddiolch i Russell George am ei gwestiynau, a'i sicrhau nad ydym yn mynd yn ôl i'r cychwyn? A dyna pam ein bod yn gallu gofyn i'r comisiwn gyflwyno argymhellion o fewn cyfnod o chwe mis o gael ei gynnull. Nid ydym yn mynd yn ôl i'r cychwyn, oherwydd mae pob un o'r modelau llif traffig, yr asesiad cyfan, a'r dadansoddiad cyfan o dros 28 a mwy o gynigion yn bodoli bellach. Mae adroddiad yr arolygydd yn gynhwysfawr ac mae'n cynnwys asesiad o bob un o'r 28 cynnig hwnnw. Fodd bynnag, bydd y comisiwn yn rhydd i ystyried cynigion ychwanegol ac amgen. Bydd y comisiwn yn cael ei sefydlu gydag arbenigedd o'r maes trafnidiaeth er mwyn gwneud hynny. Ac felly, nid yw'r arian wedi'i wastraffu. Yn wir, pan fyddwch yn cymharu cyfran y gost ar gyfer datblygu'r M4 â chyfran y gost ar gyfer cynlluniau ffyrdd mawr eraill, mae'r costau datblygu fel cyfran yn ffafriol iawn mewn gwirionedd - maent yn 6.3 y cant. I gymharu â hynny, Lywydd, roedd ffordd osgoi A487 Caernarfon-Bontnewydd yn 9.4 y cant, adran 3 yr A465 yn 9.8 y cant, a'r A40 yn 11.5 y cant. Ni ellir datblygu prosiectau am ddim, ac nid yw ond yn iawn ac yn briodol mewn proses ddemocrataidd fod cyfle llawn yn cael ei roi i'r cyhoedd graffu ar achos y Llywodraeth. Roedd achos y Llywodraeth yn gryf ac yn rymus, fel y dangosodd yr arolygydd, ond mae'r oes wedi symud ymlaen gryn dipyn ers 2016, pan wnaethom addo adeiladu ffordd liniaru, ac rwy'n benderfynol o symud ymlaen yn gyflym yn awr gyda dewisiadau amgen a chyfuniad - nid un ymyriad posibl yn unig, ond cyfuniad o ymyriadau o bosibl, a gallai llawer ohonynt fod ymhlith y 28 a gyflwynwyd i'r arolygydd, ac rwyf am fwrw ymlaen â hwy yn gyflym iawn. Gallaf ddweud wrth yr Aelodau heddiw, ynglŷn â'r amserlen ar gyfer llunio a gwahodd y comisiwn i gyflwyno adroddiad, y byddwn yn gweld aelodau'n cael eu penodi - bydd y cadeirydd a minnau'n cytuno arnynt - cyn toriad yr haf. Bydd eu gwaith yn dechrau cyn gynted ag y bo modd ar ôl y dyddiad hwnnw, ond byddaf yn cwrdd â'r cadeirydd ddydd Llun i drafod y gwaith ac adroddiad yr arolygydd a'r asesiad a'r dadansoddiad sydd wedi'u cynnal eisoes. Fel y dywedais yn y datganiad, rwy'n disgwyl adroddiad interim o fewn 6 mis, ond rwyf wedi bod yn awyddus ac yn glir iawn wrth ddweud wrth y cadeirydd ac wrth y cyhoedd, os gall y comisiwn gyflwyno awgrymiadau ymarferol y gellir eu cyflwyno yn y tymor byr, yn syth, o fewn y cyfnod hwnnw o chwe mis, yna dylai wneud hynny heb oedi. Nawr, gofynnodd Russell George gwestiwn pwysig iawn ynglŷn ag a fydd yr argymhellion yn rhwymol. Byddant yn cael eu hystyried gan y Llywodraeth, ond byddant yn amodol ar eu gallu i ddangos gwerth am arian neu beidio. Nid wyf am wastraffu arian cyhoeddus ar brosiectau na fyddant yn cyflawni. Bydd yn rhaid iddynt hefyd fod yn fforddiadwy, o ystyried, yn arbennig, safbwynt y Prif Weinidog ar lwybr du'r M4, lle barnwyd nad oedd yn fforddiadwy. Ac yna, yn drydydd, mae'n rhaid iddynt fod yn gyflawnadwy. Yn ystod yr ymchwiliad cyhoeddus, gwelsom fod rhai awgrymiadau wedi cael eu cynnig, gan gynnwys twnnel hir iawn na fyddai wedi bod yn gyflawnadwy. Rydym eisiau gweld atebion cyflawnadwy yn cael eu rhoi ar waith. Mae Russell George hefyd yn iawn i dynnu sylw at y ffigur o 4 y cant o ran faint o bobl y gallwn eu tynnu oddi ar y M4 a'u cael i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus. Gallai trafnidiaeth gyhoeddus fod yn rhan o'r gymysgedd o ymyriadau, a dyna pam y dywedais nad ydym yn edrych ar un ateb yn unig, un fwled hud; rydym yn edrych ar gyfuniad posibl, a chyfuniad o atebion ac mae'n bosibl y bydd angen eu trefnu mewn ffordd benodol. O ran yr ymyriadau cyflym rwyf wedi'u nodi yn fy natganiad ysgrifenedig, rwy'n falch o ddweud ein bod bellach mewn sefyllfa, ar ôl profi rhai o'r ymyriadau hynny ar yr A55, i fwrw ymlaen â hwy ar unwaith ar yr M4. A lle rydym wedi'u cyflwyno ar yr A55, rwy'n credu eu bod wedi profi'n llwyddiannus iawn yn lleihau tagfeydd yn gynt pan fo digwyddiadau a damweiniau'n digwydd. Ac mewn perthynas â'r cwestiwn ynglŷn ag a fyddai darn mawr o seilwaith ffordd newydd yn cael ei ystyried, wel, rwyf wedi dweud wrth gadeirydd y comisiwn y dylai ei gylch gwaith fod yn eang; dylai allu ystyried atebion sy'n seiliedig ar ffyrdd gyda'r bobl a gaiff eu penodi gydag ef, ond mae'n rhaid iddynt gyrraedd y safon a osodwyd gan y Prif Weinidog. Mae'n rhaid iddynt fod yn fforddiadwy ac mae'n rhaid iddynt beidio â chyfrannu'n sylweddol at newid hinsawdd. Maent yn safbwyntiau sylfaenol ac ni fyddant yn newid yn ystod proses y chwe mis nesaf.