English: Diolch, Llywydd. Today's Plaid Cymru debate addresses one of the main social issues of our time. It's now beyond doubt that the roll-out of universal credit is causing increased hardship, and the fact that universal credit has been accompanied by drastic welfare cuts has made the inherent problems in the scheme even worse. Citizens Advice has established that universal credit recipients are more likely to be in arrears on rent, council tax and water bills. Debt, evictions and food bank usage have all increased for some recipients in the pilot schemes. We know that homelessness is up already, yet, down the line, this will mean greater risk of homelessness again, as well as increased costs for the NHS, local government and social services. Now, the greatest lie behind universal credit, and the greatest injustice, is the idea that this is somehow all about incentivising work. Using the social security system to get people into work is a laudable aim that very few people would disagree with. But the way to achieve this is by making work pay more than the benefits, not by penalising people and forcing them into low-paid or insecure jobs, or by using sanctions. In fact, the DWP's own impact assessment of universal credit suggests that 2.1 million recipients will see their deduction rates increase. This means it's not true to say that universal credit makes work pay; quite the opposite for 2.1 million hard-working people. This means that the new system is, in fact, removing financial work incentives that existed under the previous system for a significant number of people. To add insult to injury, universal credit embeds the culture of sanctions and extends that culture to part-time workers, as if part-time workers are now what the Tories would call scroungers. The rate of sanctions is higher than the previous system and can be applied to people who are in paid work. If the UK Government insists on pressing ahead with universal credit, there is a model already existing within the UK for Wales to be able to modify and mitigate its worst effects. Devolving administrative control of welfare would allow Welsh Government to alter the frequency of payments, end the culture of sanctions and long waits, and ensure that payments could go to individuals instead of to households. The model for this, of course, is in Scotland, where the first use of devolved powers by the Scottish Government was to change the frequency of payments from monthly to fortnightly following feedback. They also enabled the housing components to be paid directly to landlords. The new laws in Scotland also place a duty on Ministers to give assistance to people entitled. This means that actions can now be taken behind the scenes to tackle that culture of sanctions. In Northern Ireland, similar measures to mitigate universal credit have already been agreed and will be implemented upon the resumption of power sharing. A wider devolved social security agenda has also been made possible by this level of devolution, including extensive policies to mitigate the effects of Westminster's welfare cuts and the establishment of a social security agency. The devolution of those aspects of social security is supported not just by the SNP, but on a cross-party basis, which includes the Labour Party in Scotland. We need such a consensus here in Wales, here in this Assembly. Unfortunately, it appears that the Government don't agree. Where is their anti-poverty strategy? What are they doing to mitigate these cruel welfare reforms? If the national health service can be operated by the different nations, then there's no reason why other aspects of the post-war welfare state can't be as well. We must put devolution of welfare on the agenda. It makes no sense to keep having a go at the Tories on this when we could be doing things differently here in Wales. As AMs, we risk being just commentators on this -
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae dadl Plaid Cymru heddiw yn mynd i'r afael ag un o brif faterion cymdeithasol ein cyfnod. Mae bellach y tu hwnt i amheuaeth fod y broses o gyflwyno credyd cynhwysol yn achosi mwy o galedi, ac mae'r ffaith bod credyd cynhwysol wedi cael ei gyflwyno ochr yn ochr â thoriadau llym i les wedi gwneud y problemau cynhenid yn y cynllun hyd yn oed yn waeth. Mae Cyngor ar Bopeth wedi sefydlu bod y rhai sy'n cael credyd cynhwysol yn fwy tebygol o fod mewn dyled ar filiau rhent, treth gyngor a dŵr. Mae dyled, troi allan a defnydd o fanciau bwyd i gyd wedi cynyddu i rai sy'n cael cymorth yn y cynlluniau peilot. Rydym yn gwybod bod digartrefedd yn uwch eisoes, ac eto, yn nes ymlaen, bydd hyn yn golygu mwy o risg o fod yn ddigartref eto, yn ogystal â mwy o gostau i'r GIG, llywodraeth leol a gwasanaethau cymdeithasol. Nawr, y celwydd mwyaf sydd wrth wraidd y credyd cynhwysol, a'r anghyfiawnder mwyaf, yw'r syniad fod hyn rywsut yn ymwneud yn llwyr â chymell pobl i weithio. Mae defnyddio'r system nawdd cymdeithasol i gael pobl i weithio yn nod canmoladwy na fyddai fawr iawn o bobl yn anghytuno ag ef. Ond y ffordd o gyflawni hyn yw drwy wneud i waith dalu mwy na'r budd-daliadau, nid trwy gosbi pobl a'u gorfodi i gymryd swyddi am gyflog isel neu swyddi ansicr, neu drwy ddefnyddio sancsiynau. Yn wir, mae asesiad effaith yr Adran Gwaith a Phensiynau ei hun o gredyd cynhwysol yn awgrymu y bydd 2.1 miliwn o bobl sy'n ei dderbyn yn gweld cyfraddau eu didyniadau'n cynyddu. Golyga hyn nad yw'n wir i ddweud bod credyd cynhwysol yn gwneud i waith dalu; i'r gwrthwyneb i 2.1 miliwn o bobl weithgar. Mae hyn yn golygu bod y system newydd, mewn gwirionedd, yn cael gwared ar gymhellion ariannol i bobl weithio a oedd yn bodoli o dan y system flaenorol i nifer sylweddol o bobl. I roi halen ar y briw, mae credyd cynhwysol yn sefydlu diwylliant o sancsiynau ac yn ymestyn y diwylliant hwnnw i gynnwys gweithwyr rhan-amser, fel pe bai gweithwyr rhan-amser bellach yn bobl sy'n byw oddi ar eraill fel y byddai'r Torïaid yn eu galw. Mae cyfradd sancsiynau'n uwch na'r system flaenorol a gellir eu defnyddio yn erbyn pobl sydd mewn gwaith cyflogedig. Os yw Llywodraeth y DU yn mynnu bwrw ymlaen â chredyd cynhwysol, ceir model sydd eisoes yn bodoli o fewn y DU i Gymru allu addasu a lliniaru ei effeithiau gwaethaf. Buasai datganoli rheolaeth weinyddol ar les yn caniatáu i Lywodraeth Cymru newid amlder y taliadau, rhoi diwedd ar y diwylliant o sancsiynau ac amseroedd aros hir, a sicrhau y gallai taliadau fynd i unigolion yn hytrach nag i aelwydydd. Mae'r model ar gyfer hyn, wrth gwrs, yn yr Alban lle y gwnaed y defnydd cyntaf o bwerau datganoledig gan Lywodraeth yr Alban i newid amlder y taliadau o fod yn fisol i bob pythefnos yn dilyn adborth. Gwnaethant hi'n bosibl hefyd i'r cydrannau tai gael eu talu'n uniongyrchol i landlordiaid. Mae'r cyfreithiau newydd yn yr Alban hefyd yn gosod dyletswydd ar Weinidogion i gynorthwyo pobl sy'n ei hawlio. Mae hyn yn golygu y gellir cymryd camau gweithredu yn awr y tu ôl i'r llenni i fynd i'r afael â'r diwylliant sancsiynau. Yng Ngogledd Iwerddon, mae mesurau tebyg i liniaru credyd cynhwysol eisoes wedi eu cytuno a byddant yn cael eu gweithredu pan ailddechreuir rhannu grym. Mae'r lefel hon o ddatganoli wedi gwneud agenda nawdd cymdeithasol ddatganoledig ehangach yn bosibl hefyd, gan gynnwys polisïau helaeth i liniaru effeithiau toriadau lles San Steffan a sefydlu asiantaeth nawdd cymdeithasol. Mae datganoli'r agweddau hynny ar nawdd cymdeithasol yn cael ei gefnogi nid yn unig gan yr SNP, ond ar sail drawsbleidiol, sy'n cynnwys y Blaid Lafur yn yr Alban. Mae angen consensws o'r fath yma yng Nghymru, yma yn y Cynulliad hwn. Yn anffodus, mae'n ymddangos nad yw'r Llywodraeth yn cytuno. Ble mae eu strategaeth wrthdlodi? Beth y maent yn ei wneud i liniaru'r diwygiadau lles creulon hyn? Os gellir gweithredu'r gwasanaeth iechyd gwladol gan y gwahanol wledydd, yna nid oes unrhyw reswm pam na all agweddau eraill ar y wladwriaeth les ar ôl y rhyfel gael eu gweithredu felly yn ogystal. Mae'n rhaid i ni roi datganoli lles ar yr agenda. Nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr inni ddal ati i ladd ar y Torïaid ynglŷn â hyn pan allem fod yn gwneud pethau'n wahanol yma yng Nghymru. Fel Aelodau'r Cynulliad, rydym mewn perygl o fod yn ddim mwy na sylwebwyr ar hyn -