English: The strategy we launch today marks the start of a genuine conversation we all need to have about how our transport networks need to change over the next generation, and when Members read the consultation documents, they will see they are the product of deep engagement with key stakeholders in the spirit of co-production that the future generations Act requires. The next step is an even wider conversation with the people of Wales, because we will only achieve change if people choose to change. Over the last 50 years, we have created a transport system that has prioritised car use. It has allowed individual freedoms and flexibilities that we all value, but it has also locked in deep inequalities and environmental harms. We have created a culture of car dependency that will not be easy to change. Our draft strategy sets out to achieve accessibility and sustainability: more efficient movement of goods and people by tackling congestion; setting targets for modal shift to free up road space for more attractive public transport; and creating a system that doesn't just cater for those with cars, but also serves the 23 per cent of people in this country who have no access to a car. Of course, it's not just about changing what we say; the imperative is about changing what we do. This means a fundamental change to the way we make transport decisions and investments. It means embedding a new sustainable transport hierarchy, to put provision for walking, cycling and public transport ahead of provision and investment for private motor vehicles. If that strategy is agreed, then we will need to set out specific projects and interventions in a detailed five-year national transport delivery plan. Today is about the overall direction. Delivering on the vision we have set out will be challenging. It will require joined-up policies, not only within the Welsh Government, but from partners, too - in particular from local government who, if the Senedd agrees, will have a critical role, through corporate joint committees, to set out regional plans. We have discussed many times in this Chamber that Wales has not seen the level of investment in our rail network that our population and our share of network infrastructure deserve. The UK Government has a role in helping address this, and today I make an offer to work with them constructively as they seek to deliver on their commitment to level up the UK, if they, in turn, commit to respecting the devolution settlement. We cannot achieve our aims without behaviour change, and that will require difficult political choices and strong leadership - not just at a Government level, but at a local level too. You, as Members of the Senedd, will have a critical role in helping to support some of the tough local decisions needed along the way. There are elements of this that will need to be drawn out in the fundamental, national debate that we now need to have. For example, what role might road user charging play? As we made clear earlier in the year, the Welsh Government has no fixed view on this yet. There is no secret plan in a desk drawer within Government ready for implementing road user charging, but we do have a responsibility to consider how it might be used to effect behaviour change in a fair, just and equitable way. As the Chancellor has indicated in recent days, the move away from fuel engines also means a move away from fuel tax, and we now need to work out how we fill the gap that will be left. As a first step in that debate, Dirprwy Lywydd, I am today placing in the Members' Library a report entitled, 'The Independent Review of Road User Charging in Wales', undertaken by Derek Turner. This suggests, as a first step, the development of a national framework for how road user charging decisions can be made, and I look forward to engaging with Members in more detail on this issue as we undertake the consultation. There are those who say that the future is too uncertain to be making such plans, or that electric cars will solve all our problems, and I believe that such a laissez-faire approach is not an effective transport strategy for the twenty-first century. In fact, it is no strategy at all. It won't solve our congestion problems. It won't solve our air quality issues. It won't solve our obesity crisis. It won't make us a fairer nation. The new Wales transport strategy is a clear signal that, whatever tomorrow holds, the Welsh Government sees integrated and high-quality public transport as a vital and critical part of our future. Dirprwy Lywydd, we stand at an important moment. Our climate is in crisis. New technology is disrupting the way we think about travel, and coronavirus is severely testing the financial and economic foundations of public transport models. This is a once-in-a-generation opportunity to put public transport and sustainable transport at the heart of the Wales that we want to build, to put us on a new path. Diolch.
Welsh: Mae'r strategaeth yr ydym ni yn ei lansio heddiw yn nodi dechrau sgwrs wirioneddol y mae angen i bob un ohonom ni ei chael ynglŷn â sut y mae angen i'n rhwydweithiau trafnidiaeth newid dros y genhedlaeth nesaf, a phan fydd Aelodau'n darllen y dogfennau ymgynghori, byddant yn gweld eu bod yn deillio o ymgysylltu dwfn â rhanddeiliaid allweddol yn ysbryd cyd-gynhyrchu sydd ei angen gan Ddeddf cenedlaethau'r dyfodol. Y cam nesaf yw sgwrs ehangach fyth gyda phobl Cymru, oherwydd dim ond os bydd pobl yn dewis newid y byddwn yn cyflawni newid. Dros y 50 mlynedd diwethaf, rydym ni wedi creu system drafnidiaeth sydd wedi blaenoriaethu defnyddio ceir. Mae wedi caniatáu rhyddid a hyblygrwydd unigol yr ydym ni i gyd yn eu gwerthfawrogi, ond bu hefyd yn fodd i wreiddio anghydraddoldebau dwfn a niwed amgylcheddol. Rydym ni wedi creu diwylliant o ddibyniaeth ar geir na fydd yn hawdd ei newid. Nod ein strategaeth ddrafft yw sicrhau hygyrchedd a chynaliadwyedd: symud nwyddau a phobl yn fwy effeithlon drwy fynd i'r afael â thagfeydd; gosod targedau ar gyfer newid sut mae pobl yn teithio fel bod mwy o le ar y ffordd ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus fwy deniadol; a chreu system nad yw'n darparu dim ond ar gyfer y rhai sydd â cheir, ond sydd hefyd yn gwasanaethu'r 23 y cant o bobl yn y wlad hon nad oes ganddyn nhw gar. Wrth gwrs, nid yw'n ymwneud â newid dim ond yr hyn a ddywedwn ni; mae'r rheidrwydd yn ymwneud â newid yr hyn a wnawn ni. Mae hyn yn golygu newid sylfaenol i'r ffordd yr ydym ni'n gwneud penderfyniadau ynglŷn â thrafnidiaeth ac yn buddsoddi ynddi. Mae'n golygu sefydlu hierarchaeth drafnidiaeth gynaliadwy newydd, i ddarparu ar gyfer cerdded, beicio a thrafnidiaeth gyhoeddus cyn darparu a buddsoddi ar gyfer cerbydau modur preifat. Os cytunir ar y strategaeth honno, yna bydd angen inni nodi prosiectau ac ymyriadau penodol mewn cynllun cyflawni trafnidiaeth cenedlaethol pum mlynedd manwl. Mae heddiw'n ymwneud â'r cyfeiriad cyffredinol. Bydd cyflawni'r weledigaeth yr ydym ni wedi'i nodi yn heriol. Bydd angen polisïau cydgysylltiedig, nid yn unig o fewn Llywodraeth Cymru, ond gan bartneriaid hefyd - yn enwedig gan lywodraeth leol, y bydd ganddi os cytuna'r Senedd, swyddogaeth hollbwysig, drwy gyd-bwyllgorau corfforaethol, i ddynodi cynlluniau rhanbarthol. Rydym ni wedi trafod droeon yn y Siambr hon nad yw Cymru wedi gweld y buddsoddiad yn ein rhwydwaith rheilffyrdd y mae ein poblogaeth a'n cyfran o seilwaith y rhwydwaith yn ei haeddu. Mae gan Lywodraeth y DU swyddogaeth o ran helpu i fynd i'r afael â hyn, a heddiw rwy'n cynnig gweithio yn adeiladol gyda nhw wrth iddyn nhw geisio cyflawni eu hymrwymiad i sicrhau cydraddoldeb yn y DU, os ydyn nhw, yn eu tro, yn ymrwymo i barchu'r setliad datganoli. Ni allwn ni gyflawni ein nodau heb newid ymddygiad, a bydd hynny'n gofyn am ddewisiadau gwleidyddol anodd ac arweinyddiaeth gref - nid yn unig gan y Llywodraeth, ond yn lleol hefyd. Bydd gennych chi, fel Aelodau'r Senedd, swyddogaeth hollbwysig o ran helpu i gefnogi rhai o'r penderfyniadau lleol anodd sydd eu hangen er mwyn gwireddu hynny. Bydd angen gwyntyllu elfennau o hyn yn y ddadl sylfaenol, genedlaethol y mae angen inni ei chael nawr. Er enghraifft, pa ran a allai fod i godi tâl ar ddefnyddwyr ffyrdd? Fel yr oeddem yn ei gwneud yn glir yn gynharach yn y flwyddyn, nid oes gan Lywodraeth Cymru farn benodol ar hyn eto. Nid oes cynllun cyfrinachol mewn drôr desg gan y Llywodraeth yn barod ar gyfer codi tâl ar ddefnyddwyr ffyrdd, ond mae gennym ni gyfrifoldeb i ystyried sut y gellid ei ddefnyddio i sicrhau newid ymddygiad mewn ffordd deg, gyfiawn a chyfartal. Fel y mae'r Canghellor wedi dweud yn y dyddiau diwethaf, mae symud oddi wrth beiriannau tanwydd hefyd yn golygu symud oddi wrth dreth danwydd, ac mae angen inni nawr benderfynu sut yr ydym yn llenwi'r bwlch a adewir gan hynny. Fel cam cyntaf yn y ddadl honno, Dirprwy Lywydd, rwyf heddiw'n rhoi adroddiad yn Llyfrgell yr Aelodau o'r enw 'Adolygiad annibynnol o godi tâl ar ddefnyddwyr y ffyrdd yng Nghymru', a gynhaliwyd gan Derek Turner. Mae hyn yn awgrymu, fel cam cyntaf, y dylid datblygu fframwaith cenedlaethol ar gyfer sut y gellir gwneud penderfyniadau ynghylch codi tâl ar ddefnyddwyr y ffyrdd, ac edrychaf ymlaen at ymgysylltu'n fanylach ag Aelodau ar y mater hwn wrth inni gynnal yr ymgynghoriad. Mae yna rai sy'n dweud bod y dyfodol yn rhy ansicr i wneud cynlluniau o'r fath, neu y bydd ceir trydan yn datrys ein holl broblemau, a chredaf nad yw dull laissez-faire o'r fath, yn strategaeth drafnidiaeth effeithiol ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain. Yn wir, nid yw'n strategaeth o gwbl. Ni fydd yn datrys ein problemau tagfeydd. Ni fydd yn datrys ein problemau ansawdd aer. Ni fydd yn datrys ein hargyfwng gordewdra. Ni fydd yn ein gwneud yn genedl decach. Mae strategaeth drafnidiaeth newydd Cymru yn arwydd clir bod Llywodraeth Cymru, beth bynnag sydd gan yfory i'w gynnig, yn gweld trafnidiaeth gyhoeddus integredig o ansawdd uchel yn rhan hanfodol ac allweddol o'n dyfodol. Dirprwy Lywydd, rydym ni mewn cyfnod tyngedfennol. Mae ein hinsawdd mewn argyfwng. Mae technoleg newydd yn amharu ar y ffordd yr ydym ni'n meddwl am deithio, ac mae'r coronafeirws yn brawf difrifol ar sylfeini ariannol ac economaidd modelau trafnidiaeth gyhoeddus. Mae hwn yn gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i roi trafnidiaeth gyhoeddus a thrafnidiaeth gynaliadwy wrth wraidd y Gymru yr ydym ni eisiau ei hadeiladu, i'n rhoi ar lwybr newydd. Diolch.