techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yesterday's statement by the economy and transport Secretary said that we'll see a second limited-stop express service every hour on the Wrexham to Bidston line from 2021 and, from 2022, see services stopping at Wrexham as part of a new two-hourly Liverpool to Cardiff service. How, therefore, do you respond to the statement made to me yesterday by rail user groups in north-east Wales that the two trains allocated to the route could be running an earlier service into Wrexham at around 8.30 a.m. and operating a more frequent service over the line during the evenings and on Sundays and that, provided that train crews can be sourced, this could be realised as early as December 2018 or the May 2019 timetable change?
Welsh: Dywedodd y datganiad ddoe gan Ysgrifennydd yr Economi a Thrafnidiaeth y byddwn yn gweld ail wasanaeth cyflym arosfannau cyfyngedig bob awr ar reilffordd Wrecsam i Bidston o 2021, ac o 2022, yn gweld gwasanaethau yn aros yn Wrecsam yn rhan o wasanaeth newydd bob dwy awr o Lerpwl i Gaerdydd. Sut, felly, ydych chi'n ymateb i'r datganiad a wnaed i mi ddoe gan grwpiau defnyddwyr rheilffyrdd yn y gogledd-ddwyrain y gallai'r ddau drên a neilltuwyd i'r llwybr fod yn rhedeg ar wasanaeth cynharach i mewn i Wrecsam am tua 8.30 a.m. ac yn gweithredu gwasanaeth amlach ar hyd y rheilffordd fin nos ac ar ddydd Sul a, cyhyd â bod modd cael gafael ar griwiau trên, y gellid gwireddu hyn mor gynnar â mis Rhagfyr 2018 neu'r newid i'r amserlen ym mis Mai 2019?
English: Yes, I mean these are all part of the discussions on timetabling, but the intention as the Member has rightly said is to improve the service on the Wrexham to Bidston line and indeed, due to the Halton Curve, further than that, of course, to discuss with Merseyrail the possibility of using the Mersey tunnel as well in order for trains to be able go straight into Liverpool. Those discussions will take place in order to allow that to happen. It's a long-held ambition for trains from Wrexham Central to go into Liverpool, but, of course, the Wrexham to Bidston service is amongst one of the first candidates for improvement that people will see, and we want to see that line develop even further in the future.
Welsh: Ie, hynny yw mae'r rhain i gyd yn rhan o'r trafodaethau ar amserlennu, ond y bwriad fel y dywedodd yr Aelod yn briodol yw gwella'r gwasanaeth ar y rheilffordd o Wrecsam i Bidston, ac yn wir, oherwydd yr Halton Curve, ymhellach na hynny, wrth gwrs, i drafod gyda Merseyrail y posibilrwydd o ddefnyddio twnnel Mersi hefyd i drenau allu mynd yn syth i Lerpwl. Bydd y trafodaethau hynny yn cael eu cynnal er mwyn caniatáu i hynny ddigwydd. Mae'n uchelgais hirsefydlog i drenau o Wrecsam Canolog fynd i Lerpwl, ond, wrth gwrs, mae gwasanaeth Wrecsam i Bidston ymhlith un o'r prif ymgeiswyr ar gyfer gwelliant y bydd pobl yn ei weld, ac rydym ni eisiau gweld y rheilffordd honno'n datblygu hyd yn oed ymhellach yn y dyfodol.
English: One of the issues that was mentioned yesterday in press reports was that the payments made to the new franchisee will depend to some extent on their delivery of service, which sounds good. Now, some of the criteria that were mentioned included cleanliness, quality of service and punctuality, but one of the problems with the privatised rail services that we've had in the last 20 years is that, sometimes, with punctuality the rules can sometimes be avoided by trains being cancelled instead. I wondered whether that issue had been looked at with the awarding of the contract.
Welsh: Un o'r materion y cyfeiriwyd ato ddoe mewn adroddiadau yn y wasg oedd y bydd y taliadau a wnaed i ddeiliad newydd y fasnachfraint yn dibynnu i ryw raddau ar eu darpariaeth o wasanaeth, sy'n swnio'n dda. Nawr, roedd rhai o'r meini prawf y cyfeiriwyd atynt yn cynnwys glendid, ansawdd gwasanaeth a phrydlondeb, ond un o'r problemau gyda gwasanaethau rheilffyrdd wedi eu preifateiddio yr ydym ni wedi eu cael yn ystod yr 20 mlynedd diwethaf yw, weithiau, o ran prydlondeb, y gellir osgoi'r rheolau weithiau trwy ganslo trenau. Roeddwn i'n meddwl tybed a ystyriwyd y mater hwnnw wrth ddyfarnu'r contract.
English: No, that can't happen. We are aware of what happened at Northern Rail. We've ensured as part of the contract that rail operators cannot get out of their obligations simply by running fewer or no trains, and, of course, as part of the announcement, there will be simplified compensation arrangements for passengers who have to wait as well. So, we want to make the service as user friendly as possible, and it's exciting that the operator wants to do the same. They want to make sure that they work with us in order to build a rail network for the future. The days of 40-year-old trains running on the Valleys lines particularly - those days are coming to an end, and I'm sure that the people of the Valleys will be delighted to see that.
Welsh: Na, ni all hynny ddigwydd. Rydym ni'n ymwybodol o'r hyn a ddigwyddodd yn Northern Rail. Rydym ni wedi sicrhau yn rhan o'r contract na all gweithredwyr rheilffyrdd osgoi eu rhwymedigaethau trwy redeg llai o drenau neu ddim trenau, ac, wrth gwrs, yn rhan o'r cyhoeddiad, bydd trefniadau iawndal wedi eu symleiddio i deithwyr sy'n gorfod aros hefyd. Felly, rydym ni eisiau gwneud y gwasanaeth mor ystyriol o ddefnyddiwr â phosibl, ac mae'n gyffrous bod y gweithredwr eisiau gwneud hynny hefyd. Maen nhw eisiau gwneud yn siŵr eu bod nhw'n gweithio gyda ni er mwyn adeiladu rhwydwaith rheilffyrdd ar gyfer y dyfodol. Mae dyddiad trenau 40 mlwydd oed yn rhedeg ar reilffyrdd y Cymoedd yn arbennig - mae'r dyddiau hynny yn dod i ben, ac rwy'n siŵr y bydd pobl y Cymoedd yn falch iawn o weld hynny.
English: First Minister, I welcome the announcements made as a result of the Wales and borders rail franchise and the south Wales metro. I particular welcome the commitment to include half-hourly services to the Vale of Glamorgan line from 2022. I've been campaigning for this for many years, and, of course, you recall that the Welsh Government reopened the stations at Rhoose and Llantwit Major in 2005. First Minister, do you agree with me that a half-hourly service that calls at Rhoose station for Cardiff Airport will also improve access to the airport?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n croesawu'r cyhoeddiadau a wnaed o ganlyniad i fasnachfraint rheilffyrdd Cymru a'r gororau a metro de Cymru. Rwy'n croesawu'n arbennig yr ymrwymiad i gynnwys gwasanaethau bob hanner awr i reilffordd Bro Morgannwg o 2022. Rwyf i wedi bod yn ymgyrchu am hyn ers blynyddoedd lawer, ac, wrth gwrs, byddwch yn cofio bod Llywodraeth Cymru wedi ailagor gorsafoedd yn y Rhŵs a Llanilltud Fawr yn 2005. Prif Weinidog, a ydych chi'n cytuno â mi y bydd gwasanaeth bob hanner awr sy'n galw yng ngorsaf y Rhŵs ar gyfer Maes Awyr Caerdydd hefyd yn gwella mynediad at y maes awyr?
English: Yes it will. I can also say that Transport for Wales, with support from the ODP, will also be procuring a bus service as part of an integrated approach to improving connectivity across the Vale of Glamorgan, connecting Barry and the airport, and that will be available no later than 1 January 2024.
Welsh: Bydd, mi fydd. Gallaf ddweud hefyd y bydd Trafnidiaeth Cymru, gyda chefnogaeth gan yr OPD, hefyd yn caffael gwasanaeth bws yn rhan o ddull integredig o wella cysylltedd ar draws Bro Morgannwg, gan gysylltu'r Barri a'r maes awyr, a bydd hwnnw ar gael erbyn 1 Ionawr 2024 fan bellaf.
English: I welcome the new contracts and particularly the long overdue new rolling stock for the Valleys lines, but also the reduction in fares for the upper Valleys, which will help many people get more opportunities to commute in and access jobs, particularly in Cardiff. Could I just ask the First Minister to say something about the risks that may come from the contract in terms of the different approach to risk sharing? If we see passenger numbers and fares undershoot relative to expectations, what may be the implications for other Government services?
Welsh: Rwy'n croesawu'r contractau newydd ac yn enwedig y cerbydau newydd ar gyfer rheilffyrdd y Cymoedd y mae'n hen bryd iddyn nhw gael eu cyflwyno, ond hefyd y gostyngiad i brisiau tocynnau ar gyfer y Cymoedd uchaf, a fydd yn helpu llawer o bobl i gael mwy o gyfleoedd i gymudo i mewn a chael mynediad at swyddi, yn enwedig yng Nghaerdydd. A gaf i ofyn i'r Prif Weinidog ddweud rhywbeth am y risgiau a allai ddod o'r contract mewn o ran y gwahanol agwedd tuag at rhannu risg? Os byddwn yn gweld na fydd nifer y teithwyr a phrisiau tocynnau yn cyrraedd y nod o'u cymharu â disgwyliadau, beth allai'r goblygiadau fod i wasanaethau eraill y Llywodraeth?
English: We don't anticipate that at all. The last franchise was let on the basis that there would be no growth in passenger numbers. There was an enormous growth in passenger numbers, and we see now the overcrowding that takes place on so many services not just on the Valleys lines, but across many services that run on the Wales and the borders franchise network. We have built into the agreement the expectation that passenger numbers will rise, particularly but not exclusively passengers going through Cardiff Central, and the agreement is based on seeing an increase in passenger numbers. I can't see the numbers decreasing. I can't see that people will want to travel less or not travel into work. We must be careful to make sure, of course, that there is sufficient capacity over the next few years that people feel that there is a comfortable and good-value alternative to the car. But what we can't do is keep on building roads into our cities in the hope that that will resolve the issue of traffic. It can't be done without demolishing houses.
Welsh: Nid ydym yn rhagweld hynny o gwbl. Gosodwyd y fasnachfraint ddiwethaf ar y sail na fyddai unrhyw gynnydd i nifer y teithwyr. Cafwyd cynnydd aruthrol i nifer y teithwyr, ac rydym ni'n gweld nawr y gorlenwi sy'n digwydd ar gynifer o wasanaethau, nid yn unig ar reilffyrdd y Cymoedd, ond ar draws llawer o wasanaethau sy'n rhedeg ar rwydwaith masnachfraint Cymru a'r gororau. Rydym ni wedi cynnwys yn y cytundeb y disgwyliad y bydd nifer y teithwyr yn cynyddu, yn enwedig ond nid yn unig teithwyr sy'n mynd trwy Caerdydd Canolog, ac mae'r cytundeb yn seiliedig ar weld cynnydd i nifer y teithwyr. Ni allaf weld y niferoedd yn gostwng. Ni allaf weld y bydd pobl eisiau teithio llai neu beidio â theithio i'r gwaith. Mae'n rhaid i ni fod yn ofalus i wneud yn siŵr, wrth gwrs, bod digon o gapasiti dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, fel bod pobl yn teimlo bod dewis cyfforddus sy'n cynnig gwerth da am arian yn hytrach na'r car. Ond yr hyn na allwn ni ei wneud yw parhau i adeiladu ffyrdd i mewn i'n dinasoedd yn y gobaith y bydd hynny'n datrys y broblem o draffig. Ni ellir gwneud hynny heb ddymchwel tai.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, the plans for the new Wales and borders franchise are very promising and a clear demonstration of what can be achieved by a true public-private partnership. The investment that will be pumped into our rail network over the next decade could not be achieved by the public sector alone. The biggest transformation will be in the south-east of Wales, with the metro delivering better transport links for our capital city. I hope the investment, though, will deliver improvements for the whole of Wales. I note from the Cabinet Secretary's statement that the north-east metro is to be accelerated. What about the rest of north Wales? Will we see an end to situations that we saw when the cancellation of services between Llandudno Junction and Blaenau Ffestiniog were apparent?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, mae'r cynlluniau ar gyfer masnachfraint newydd Cymru a'r gororau yn addawol iawn ac yn arwydd eglur o'r hyn sy'n bosibl trwy bartneriaeth cyhoeddus-preifat wirioneddol. Ni allai'r buddsoddiad a fydd yn cael ei wneud yn ein rhwydwaith rheilffyrdd dros y degawd nesaf gael ei gyflawni gan y sector cyhoeddus yn unig. Bydd y newid byd mwyaf yn y de-ddwyrain, gyda'r metro yn darparu cysylltiadau trafnidiaeth gwell ar gyfer ein prifddinas. Rwy'n gobeithio, fodd bynnag, y bydd y buddsoddiad yn sicrhau gwelliannau i Gymru gyfan. Rwy'n sylwi o ddatganiad Ysgrifennydd y Cabinet y bydd metro'r gogledd-ddwyrain yn cael ei gyflymu. Beth am weddill y gogledd? A fyddwn ni'n gweld diwedd y sefyllfaoedd a welsom pan roedd gwasanaethau rhwng Cyffordd Llandudno a Blaenau Ffestiniog yn cael eu canslo?
English: There are structural issues on the Conwy valley line, given the fact that it often floods, and we've seen that over the - . Well, not often; it has sometimes flooded over the past few years, and that is something for Network Rail to deal with in order to avoid that in the future. She asked, 'What will the rest of Wales see?' Better services on every railway line in Wales; more frequent services from Llandudno, as well, for example; we've already mentioned the Wrexham-Bidstone line; a proper hourly service on the central Wales line; more services on the Cambrian Coast line; station upgrades - the introduction of Bow Street station, an upgrade at Machynlleth together with the guarantee of the future of the loco sheds there; if we come down further south, an extra train on the Heart of Wales line; station improvements in Llanelli, in Carmarthen; more frequent services between Swansea and Fishguard Harbour. These are some examples of what will be done across the whole of Wales to ensure that everybody benefits.
Welsh: Ceir materion strwythurol ar reilffordd dyffryn Conwy, o gofio'r ffaith ei bod yn aml yn dioddef llifogydd, ac rydym ni wedi gweld hynny dros y - . Wel, ddim yn aml; mae wedi dioddef llifogydd weithiau dros y blynyddoedd diwethaf, ac mae hynny'n rhywbeth i Network Rail ymdrin ag ef er mwyn osgoi hynny yn y dyfodol. Fe ofynnodd hi, 'Beth fydd gweddill Cymru yn ei weld?' Gwell gwasanaethau ar bob rheilffordd yng Nghymru; gwasanaethau amlach o Landudno, hefyd, er enghraifft; rydym ni eisoes wedi sôn am reilffordd Wrecsam-Bidstone; gwasanaeth bob awr gwirioneddol ar reilffordd y canolbarth; mwy o wasanaethau ar reilffordd Arfordir Cambria; uwchraddio gorsafoedd - cyflwyno gorsaf Bow Street, uwchraddio ym Machynlleth ynghyd â sicrhau dyfodol y siediau trenau yno; os byddwn yn dod i lawr ymhellach i'r de, trên ychwanegol ar reilffordd Calon Cymru; gwelliannau i orsafoedd yn Llanelli, yng Nghaerfyrddin; gwasanaethau amlach rhwng Abertawe a Harbwr Abergwaun. Dyma rai enghreifftiau o'r hyn a fydd yn cael ei wneud ledled Cymru gyfan i sicrhau bod pawb yn elwa.
English: Thank you very much. Thank you for highlighting how the whole of Wales will benefit. Staying with the new franchise, I'm glad to see the commitment to retaining onboard toilets on all existing trains, and I hope that they will be fully accessible. There was little in the Cabinet Secretary's written statement about the accessibility of rail services other than on the south-east metro. We have to put an end to the situation whereby disabled passengers have to pre-plan and pre-book their journeys. Disabled passengers have been left stranded on trains, have been refused travel on trains, and that's if they can get access to the trains in the first place. Sixty-one of our train stations are defined as poor for accessibility in that they have no staff or insufficient wheelchair access or totally unsuitable wheelchair access. So, First Minister, what improvements will the new franchise agreement deliver to disabled passengers in Wales?
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Diolch am nodi sut y bydd Cymru gyfan yn elwa. Gan aros gyda'r fasnachfraint newydd, rwy'n falch o weld yr ymrwymiad i gadw toiledau ar yr holl drenau presennol, ac rwy'n gobeithio y byddan nhw'n gwbl hygyrch. Ychydig iawn oedd yn natganiad ysgrifenedig Ysgrifennydd y Cabinet am hygyrchedd gwasanaethau rheilffyrdd ac eithrio ar fetro'r de-ddwyrain. Mae'n rhaid i ni roi terfyn ar y sefyllfa lle mae'n rhaid i deithwyr anabl gynllunio ac archebu eu teithiau ymlaen llaw. Mae teithwyr anabl wedi cael eu gadael ar drenau, gwrthodwyd iddynt deithio ar drenau, ac mae hynny os gallan nhw gael mynediad at y trenau yn y lle cyntaf. Diffinnir chwe deg un o'n gorsafoedd rheilffordd fel bod yn wael ar gyfer hygyrchedd o'r safbwynt nad oes ganddyn nhw unrhyw staff neu fynediad annigonol ar gyfer cadeiriau olwyn neu fynediad cwbl anaddas i gadeiriau olwyn. Felly, Prif Weinidog, pa welliannau fydd y cytundeb masnachfraint newydd yn eu cynnig i deithwyr anabl yng Nghymru?
English: Fifteen million pounds has been allocated to improve accessibility, and every station on the franchise network will be made accessible.
Welsh: Dyrannwyd pymtheg miliwn o bunnau i wella hygyrchedd, a bydd pob gorsaf ar rwydwaith y fasnachfraint yn cael ei gwneud yn hygyrch.
English: Thank you for that, First Minister. The new franchise holders, KeolisAmey, have indicated that half of all new trains will be assembled in Wales, and I ask: will they be built with Welsh steel? With the Trump administration's tariffs on steel, the Port Talbot steelworks stand to lose 10 per cent of their business, and with the electrification to Swansea abandoned, and it being all but abandoned with the tidal lagoon, if the steel sector is to get support in Wales, then it needs to come from Wales. So, what discussions have you had with the franchisees about using Welsh materials in addition to a Welsh workforce in the construction of new rolling stock for the Welsh rail network, the north-east metro and the south Wales metro? Thank you.
Welsh: Diolch am hynna, Prif Weinidog. Mae deiliaid y fasnachfraint newydd, KeolisAmey, wedi nodi y bydd hanner yr holl drenau newydd yn cael eu hadeiladu yng Nghymru, a gofynnaf: a fyddan nhw'n cael eu hadeiladu gyda dur Cymru? Gyda thariffau gweinyddiaeth Trump ar ddur, mae'n debygol y bydd gwaith dur Port Talbot yn colli 10 y cant o'i fusnes, ac ar ôl troi cefn ar drydaneiddio i Abertawe, a'r morlyn llanw fwy neu lai ar ben, os yw'r sector dur am gael cefnogaeth yng Nghymru, yna mae angen i honno ddod o Gymru. Felly, pa drafodaethau ydych chi wedi eu cael gyda deiliaid y fasnachfraint ynghylch defnyddio deunyddiau o Gymru yn ogystal â gweithlu o Gymru i adeiladu cerbydau newydd ar gyfer rhwydwaith rheilffyrdd Cymru, metro'r gogledd-ddwyrain a metro de Cymru? Diolch.
English: Well, there are, of course, commercial matters that the leader of Plaid Cymru will be aware of. What I can say, however, is that for £150 million, KeolisAmey will deliver a rail franchise for Wales and the borders below the current cost of £185 million. It's a total investment of £738 million as well on phase 2 of the metro, and what we will see is, for the first time, a rail system that the people of Wales deserve and not the cast-offs of other networks.
Welsh: Wel, ceir materion masnachol, wrth gwrs, y bydd arweinydd Plaid Cymru yn ymwybodol ohonynt. Yr hyn y gallaf ei ddweud, fodd bynnag, yw y bydd KeolisAmey, am £150 miliwn, yn darparu masnachfraint rheilffyrdd i Gymru a'r gororau am lai na'r gost bresennol o £185 miliwn. Mae'n fuddsoddiad gwerth cyfanswm o £738 miliwn hefyd yng nghyfnod 2 y metro, a'r hyn y byddwn yn ei weld, am y tro cyntaf, yw system reilffyrdd y mae pobl Cymru yn ei haeddu ac nid elfennau ail law o rwydweithiau eraill.
English: First Minister, there's been talk of this 3 per cent cap on profits, and if that is true, that is no cap at all. Because according to the rail industry's own trade body, the Rail Delivery Group, the average operating profit for a rail company is 2.9 per cent. So, this means that your cap is higher than the average profit margin for train companies. Putting that aside, the Wales and borders franchise doesn't commercially make a profit, so the only way that any rail company makes money is through Government subsidies. That means, First Minister, that you are paying profits out of our budget to the pockets of private shareholders. Secondly, the idea that you won't pay a company if it doesn't meet its targets is hardly some kind of radical socialist policy because nobody pays for work that hasn't been done - it's as simple as that. Now, page 20 of the manifesto on which you were elected promised that you would deliver a not-for-profit rail operator. You have failed - you've done the exact opposite. So, can you explain: if you believe that the only way to deliver a rail service that works for people in Wales is through a not-for-profit operator, why have you lumbered us with a second-rate private rail service for the next 15 years?
Welsh: Prif Weinidog, bu sôn am y cap hwn o 3 y cant ar elw, ac os yw hynny'n wir, nid yw hwnnw'n unrhyw gap o gwbl. Oherwydd yn ôl corff masnach y diwydiant rheilffyrdd ei hun, y Rail Delivery Group, 2.9 y cant yw cyfartaledd elw gweithredu i gwmni rheilffordd. Felly, mae hyn yn golygu bod eich cap yn uwch na'r elw cyfartalog i gwmnïau trenau. Gan roi hynny o'r neilltu, nid yw masnachfraint Cymru a'r gororau yn gwneud elw yn fasnachol, felly yr unig ffordd y mae unrhyw gwmni rheilffordd yn gwneud arian yw trwy gymorthdaliadau gan y Llywodraeth. Mae hynny'n golygu, Prif Weinidog, eich bod chi'n talu elw allan o'n cyllideb ni i bocedi cyfranddalwyr preifat. Yn ail, prin bod y syniad na fyddwch chi'n talu cwmni os nad yw'n bodloni ei dargedau yn rhyw fath o bolisi sosialaidd radical, oherwydd nid oes neb yn talu am waith nad yw wedi ei wneud - mae mor syml â hynny. Nawr, addawodd tudalen 20 y maniffesto y cawsoch chi eich ethol ar ei sail y byddech chi'n darparu gweithredwr rheilffyrdd di-elw. Rydych chi wedi methu - rydych chi wedi gwneud yn union i'r gwrthwyneb. Felly, a allwch chi egluro: os ydych chi'n credu mai'r unig ffordd o ddarparu gwasanaeth rheilffyrdd sy'n gweithio i bobl yng Nghymru yw trwy weithredwr di-elw, pam ydych chi wedi ein beichio ni gyda gwasanaeth rheilffyrdd preifat eilradd am y 15 mlynedd nesaf?