English: Can I first put on record my deepest sympathy for all those who've lost their lives as a result of COVID-19? I can't imagine what many of the families and friends of those individuals are going through right now, but we owe it to them and I think we owe it to the key workers who are caring for them and those others that are keeping our economy working, our country functioning at the moment, to make sure that we get the lifting of these restrictions, these considerable restrictions on their lives, lifted in a way that is safe and will not needlessly risk people's lives. And I think it's important also that we get the balance right between, yes, saving individual lives, but also saving livelihoods too. And I've been impressed, frankly, by the levels of support that have emerged from both the UK and the Welsh Governments to support people's livelihoods as well as their lives during this pandemic so far. I have been concerned about the recent drifting apart from a four-nation approach in respect of the lockdown. We know that all four nations have access to the same scientific evidence, so, understandably, members of the public are contacting their Members of the Welsh Parliament, asking why there is a different approach in Wales, and sometimes it's very difficult to explain why there has been a different approach, given that it is the same scientific evidence. It effectively leaves it down to some of the political decisions that are made by Ministers in accordance with their own judgment. And of course, we're all entitled to use our own judgment on these things after considering the evidence, but I think the further we drift apart from a UK-wide approach across the four nations, the more difficult it will be - as Nick Ramsay quite rightly said - to communicate those differences with the public and expect people to abide by them. People are envious sometimes of the freedoms that people enjoy elsewhere in the UK at the moment, to be able to travel to meet family members in a way that they're not yet able to in Wales. I think we've got to think carefully about how we can safely lift some of these restrictions in a way that is compatible with the scientific evidence, that still protects people's lives, but also helps families to get back together, helps loved ones to see one another, helps to get society beginning to open itself back up again, and of course, where possible, gets the economy functioning again. Because of course, the longer that we have greater levels of restriction, particularly on our economy here in Wales, then the less competitive we will be with other parts of the country that perhaps are loosening some of those restrictions. We've already heard about the potential impact on the property market at the moment, but just consider the tourism industry too, which Helen Mary Jones was referring to. When you look at our tourism industry, it is incredibly important in many parts of the country - including in my own constituency - but if we don't lift restrictions on the tourist industry at the same time as the lifting of restrictions in England, Scotland or Northern Ireland, there is a potential that those people who would have chosen to come to Wales on their holidays will decide to go elsewhere, and the lack of level playing field could cause us here to have less of a competitive edge and give an advantage to industries in other nations within the UK. I don't want to see that, for the sake of holiday caravan parks, hotels and the important tourist attractions here in north Wales and around my constituency. I want to make sure that there's a lifting at the same time, where possible, in order for them to continue to be able to operate successfully. I think that Paul Davies's point about timescales is incredibly important. I listened carefully to what Huw Irranca-Davies had to say, but it's not true to say that people are playing loose and fast, if you like, with people's lives. As I say, people are considering the same scientific evidence and if you can set a tentative date - and that's all that the UK Government has done is put tentative dates in the diary to say, 'We hope to be able to do these things by these dates if the science says it's safe to do so, if the rate of infection, the R rate, and the rate of transmission have come down to a certain level.' We have none of those indicators in the document that the Welsh Government's given to us. There's absolutely nothing in terms of the conditions that must be met in order to move from red to amber and green by industry, or by sector rather, and I think that that is something that people are crying out for, if they are to see how we can inch our way out of this particular pandemic. So, I would urge you, First Minister, to really consider whether it is possible to put some of those conditions into the document in a way that is easy for people to see whether the tests can be met in order to move things up in terms of lifting that lockdown. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Yn gyntaf, a gaf fi gofnodi fy nghydymdeimlad llwyr ynghylch pawb sydd wedi colli eu bywydau o ganlyniad i COVID-19? Ni allaf ddychmygu beth y mae llawer o deuluoedd a ffrindiau'r unigolion hynny'n ei wynebu ar hyn o bryd, ond mae gennym ddyletswydd tuag atynt, a chredaf fod gennym ddyletswydd tuag at y gweithwyr allweddol sy'n gofalu amdanynt a'r bobl eraill sy'n cadw ein heconomi a'n gwlad yn weithredol ar hyn o bryd, i sicrhau ein bod yn gallu codi'r cyfyngiadau hyn, y cyfyngiadau sylweddol hyn ar eu bywydau, mewn ffordd sy'n ddiogel ac na fydd yn peryglu bywydau pobl yn ddiangen. A chredaf ei bod yn bwysig hefyd ein bod yn sicrhau'r cydbwysedd iawn rhwng, ie, achub bywydau unigolion, ond achub bywoliaeth pobl hefyd. Ac a dweud y gwir, mae lefelau'r cymorth a gafwyd gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru i gefnogi bywoliaeth pobl yn ogystal â'u bywydau yn ystod y pandemig hyd yn hyn wedi creu cryn argraff arnaf. Rwyf wedi bod yn pryderu am y gwahaniaeth yn ymagwedd y pedair gwlad mewn perthynas â'r cyfyngiadau symud. Gwyddom fod gan y pedair gwlad fynediad at yr un dystiolaeth wyddonol, felly, yn ddealladwy, mae aelodau'r cyhoedd yn cysylltu â'u Haelodau o'r Senedd i ofyn pam fod dull gwahanol ar waith yng Nghymru, ac weithiau mae'n anodd iawn esbonio pam fod dull gwahanol ar waith, o ystyried bod y dystiolaeth wyddonol yr un fath. I bob pwrpas, mae'n ganlyniad i rai o'r penderfyniadau gwleidyddol a wneir gan Weinidogion yn unol â'u crebwyll eu hunain. Ac wrth gwrs, mae gan bob un ohonom hawl i ddefnyddio ein crebwyll ein hunain gyda'r pethau hyn ar ôl ystyried y dystiolaeth, ond yn fy marn i, po bellaf y byddwn yn gwneud pethau'n wahanol i ddull DU gyfan ar draws y pedair gwlad, yr anoddaf y bydd hi - fel y dywedodd Nick Ramsay, yn gwbl gywir - i gyfleu'r gwahaniaethau hynny i'r cyhoedd a disgwyl i bobl gadw atynt. Mae pobl yn genfigennus weithiau o'r rhyddid y mae pobl yn ei fwynhau mewn rhannau eraill o'r DU ar hyn o bryd, a'r gallu i deithio i gyfarfod ag aelodau o'r teulu mewn ffordd na allant ei wneud yng Nghymru eto. Credaf fod yn rhaid inni feddwl yn ofalus ynglŷn â sut y gallwn godi rhai o'r cyfyngiadau hyn yn ddiogel mewn ffordd sy'n gydnaws â'r dystiolaeth wyddonol, sy'n dal i ddiogelu bywydau pobl, ond sydd hefyd yn helpu teuluoedd i ddod yn ôl at ei gilydd, yn helpu anwyliaid i weld ei gilydd, yn helpu'r gymdeithas i ddechrau ailagor, ac wrth gwrs, lle bo hynny'n bosibl, i gael yr economi'n weithredol eto. Oherwydd wrth gwrs, po hiraf y bydd gennym lefelau uwch o gyfyngiadau, yn enwedig ar ein heconomi yma yng Nghymru, y lleiaf cystadleuol y byddwn gyda rhannau eraill o'r wlad sydd efallai'n llacio rhai o'r cyfyngiadau hynny. Rydym eisoes wedi clywed am yr effaith bosibl ar y farchnad eiddo ar hyn o bryd, ond ystyriwch y diwydiant twristiaeth hefyd, sy'n rhywbeth y cyfeiriodd Helen Mary Jones ato. Pan edrychwch ar ein diwydiant twristiaeth, mae'n hynod bwysig mewn sawl rhan o'r wlad - gan gynnwys yn fy etholaeth fy hun - ond os na fyddwn yn codi cyfyngiadau ar y diwydiant twristiaeth ar yr un pryd ag y caiff y cyfyngiadau eu codi yn Lloegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon, mae perygl y bydd y bobl a fyddai wedi dewis dod i Gymru ar eu gwyliau yn penderfynu mynd i rywle arall, a gallai diffyg cae chwarae gwastad yn hynny o beth beri inni gael llai o fantais gystadleuol a rhoi mantais i ddiwydiannau yng ngwledydd eraill yn y DU. Nid wyf am weld hynny, er lles parciau carafanau gwyliau, gwestai a'r atyniadau twristaidd pwysig yma yng ngogledd Cymru ac o gwmpas fy etholaeth. Rwyf am sicrhau eu bod yn cael eu codi ar yr un pryd, lle bo modd, er mwyn iddynt barhau i allu gweithredu'n llwyddiannus. Credaf fod pwynt Paul Davies ynghylch amserlenni'n hynod bwysig. Gwrandewais yn ofalus ar yr hyn a ddywedodd Huw Irranca-Davies, ond nid yw'n wir dweud bod pobl yn bod yn fyrbwyll, os mynnwch, gyda bywydau pobl. Fel y dywedaf, mae pobl yn ystyried yr un dystiolaeth wyddonol, ac os gallwch bennu dyddiad petrus - a dyna'r cyfan y mae Llywodraeth y DU wedi'i wneud, rhoi dyddiadau petrus yn y dyddiadur i ddweud, 'Rydym yn gobeithio gallu gwneud y pethau hyn erbyn y dyddiadau hyn os yw'r wyddoniaeth yn dweud ei bod yn ddiogel inni wneud hynny, os yw'r gyfradd heintio, y gyfradd R, a'r gyfradd drosglwyddo wedi gostwng i lefel benodol.' Nid oes gennym unrhyw un o'r dangosyddion hynny yn y ddogfen a roddodd Llywodraeth Cymru i ni. Nid yw'n cynnwys unrhyw beth o gwbl ynglŷn â'r amodau y mae'n rhaid eu bodloni er mwyn symud o goch i ambr a gwyrdd yn ôl diwydiant, neu yn ôl sector yn hytrach, a chredaf fod hynny'n rhywbeth y mae pobl yn ysu amdano, os ydynt am weld sut y gallwn wthio ein ffordd yn raddol allan o'r pandemig penodol hwn. Felly, rwyf am eich annog, Brif Weinidog, i ystyried o ddifrif a oes modd rhoi rhai o'r amodau hynny yn y ddogfen mewn ffordd sy'n hawdd i bobl weld a ellir bodloni'r profion er mwyn gwneud cynnydd ar godi'r cyfyngiadau symud. Diolch yn fawr iawn.