English: Well, thanks, Janet. I mean, you know, once again, I'm afraid that I have to point out the contradiction in what you are saying. You don't want pollution. You don't want the agricultural pollution regulations. The idea that no agriculture in Wales causes pollution, that it's all down to the water companies and the house builders is obviously nonsense. Of course, what we want is exactly what I said in my statement, and what the First Minister emphasised in the summit at the Royal Welsh Show. Each sector needs to stop blaming the other sectors and look to put its own house in order. What we want is farmers who put the right nutrient in the right place at the right time, so that it doesn't run off into the rivers. We need to help them do that. We need to help them do the soil testing on their land that makes them understand what nutrients are necessary. We also need to make sure that farmers are properly financed and, indeed, properly trained to understand what the difference is. We see it all the time. I see it all the time, where I live. You see a farmer spreading muck near a river in the rain. Well, you can watch what happens when that happens. So, you know, that farmer isn't wilfully trying to pollute that river, but they are using a practice that is bound to lead to that result. So, we need the agricultural pollution regulations in place because we need to get the farmers to understand what they are doing. It saves them money in the longer term. Nobody wants to put nutrients on the soil that are not necessary, and we need to protect the rivers from that. Similarly, in terms of combined storm overflows, we have made it very plain indeed to Ofwat - and, indeed, to the UK Government - that in their instructions to Ofwat, and our instructions to Ofwat, they need to regulate the water companies, so that they are putting that investment in the right place. But we need the price mechanism to reflect that as well. These things are more complex than just telling people to do something. They need to have the investment strategies in place to be able to do that. The other thing that we need to do is that we need people to step up to their own responsibility here. For a long time in Wales, you have needed planning consent to pave over your front garden, but most authorities don't enforce that and most people don't know that. When you pave over your front garden - Joyce is indeed in the Chamber now, and Joyce has championed this over a large number of years - people need to understand that that water is no longer just absorbed into the ground surrounding their house, but runs off into the gullies. Then, you have a huge problem with much, much bigger storm overflows that the water companies then have to deal with. So, again, we will have to step up to that. We have to make sure that we don't add to that problem. In terms of the house building that you mentioned, of course I'm not going to tell them that they can't build those houses. What we're going to do is what I set out in my statement: we're reviewing the SuDS regime, we are reviewing what would need to be done if you wanted to build the houses alongside the SAC rivers that are in trouble, and we will announce what can be done to allow those houses to go ahead. I want them more than anyone else does in this Chamber, but I also want to make sure that the people who then live in those houses are not themselves polluting the river that, no doubt, they'd be very happy to live near, and that goes for all of our special areas. As for illegal connections, one of the things that people can do is just make sure that their own house is not in fact illegally connected. I find it very difficult to believe that builders inadvertently and without realising it connect the house not to the sewer but to the local river. That is clearly a criminal offence. So, we will be working with NRW to be able to take better enforcement action against people who have done that. Unfortunately, a lot of these are historical, though. When I moved into my house, which is 30-something years ago now, that was badly connected. We've corrected it since. So, a lot of older houses are in that position, so we need people to actually be alert to that and be checking themselves what their household looks like. And, yes, we all need to take some personal responsibility for what we flush down the loo. Lots of things that are in the films that we saw - I watched the George Monbiot one on the Usk recently; it's enough to make you cry, if you haven't seen it. But the stuff floating by are all things that should never have been put into the sewage in the first place. So, people need to be really careful about putting wet wipes and all kinds of other things down the loo. Dispose of them carefully in your waste and then we will deal with them appropriately and they will not cause pollution.
Welsh: Wel, diolch, Janet. Wyddoch chi, unwaith eto, mae gen i ofn bod yn rhaid i mi dynnu sylw at y gwrthddywediad yn yr hyn rydych chi'n ei ddweud. Dydych chi ddim eisiau llygredd. Dydych chi ddim eisiau'r rheoliadau llygredd amaethyddol. Mae'r syniad nad yw unrhyw amaethyddiaeth yng Nghymru yn achosi llygredd, ei fod i gyd yn fai'r cwmnïau dŵr ac adeiladwyr tai yn ffwlbri. Wrth gwrs, yr hyn sydd ei eisiau arnom ni yw'r union beth a ddywedais yn fy natganiad, a'r hyn a bwysleisiodd y Prif Weinidog yn yr uwchgynhadledd yn y Sioe Frenhinol. Mae angen i bob sector roi'r gorau i feio'r sectorau eraill a cheisio rhoi trefn ar ei dŷ ei hun. Yr hyn mae arnom ni ei eisiau yw ffermwyr sy'n rhoi'r maethynnau cywir yn y lle iawn ar yr adeg iawn, fel nad yw'n rhedeg i'r afonydd. Mae angen i ni eu helpu nhw i wneud hynny. Mae angen i ni eu helpu i wneud y profion pridd ar eu tir sy'n gwneud iddyn nhw ddeall pa faetholion sy'n angenrheidiol. Mae angen i ni hefyd wneud yn siŵr bod ffermwyr yn cael eu hariannu'n iawn ac, yn wir, eu bod wedi'u hyfforddi'n iawn i ddeall beth yw'r gwahaniaeth. Rydym ni'n gweld hyn drwy'r amser. Rwy'n ei weld drwy'r amser, lle rwy'n byw. Rydych chi'n gweld ffermwr yn chwalu tail ger afon yn y glaw. Wel, gallwch wylio beth sy'n digwydd pan fydd hynny'n digwydd. Felly, wyddoch chi, nid yw'r ffermwr yn ceisio llygru'r afon honno yn fwriadol, ond mae'n defnyddio arfer sy'n sicr o arwain at y canlyniad hwnnw. Felly, mae angen y rheoliadau llygredd amaethyddol ar waith oherwydd mae angen i ni gael y ffermwyr i ddeall beth maen nhw'n ei wneud. Mae'n arbed arian iddyn nhw yn y tymor hwy. Does neb eisiau rhoi maethynnau ar y pridd nad yw'n angenrheidiol, ac mae angen i ni ddiogelu'r afonydd rhag hynny. Yn yr un modd, o ran gorlifiadau storm cyfunol, rydym ni wedi ei gwneud hi'n blaen iawn yn wir i Ofwat - ac, yn wir, i Lywodraeth y DU - yn eu cyfarwyddiadau i Ofwat, a'n cyfarwyddiadau ni i Ofwat, mae angen iddyn nhw reoleiddio'r cwmnïau dŵr, fel eu bod yn buddsoddi yn y lle cywir. Ond mae angen y mecanwaith prisiau i adlewyrchu hynny arnom ni hefyd. Mae'r pethau yma'n fwy cymhleth na dim ond dweud wrth bobl am wneud rhywbeth. Mae angen iddyn nhw gael y strategaethau buddsoddi cywir i allu gwneud hynny. Y peth arall y mae angen i ni ei wneud yw bod angen i bobl ysgwyddo eu cyfrifoldeb eu hunain yn hyn o beth. Ers amser maith yng Nghymru, mae angen caniatâd cynllunio i balmantu dros eich gardd flaen, ond dydy'r rhan fwyaf o awdurdodau ddim yn gorfodi hynny a dydy'r rhan fwyaf o bobl ddim yn gwybod hynny. Pan fyddwch chi'n palmantu dros eich gardd flaen - mae Joyce yn y Siambr nawr, ac mae Joyce wedi hyrwyddo hyn dros flynyddoedd lawer - mae angen i bobl ddeall nad yw'r dŵr hwnnw'n cael ei amsugno i'r ddaear o amgylch eu tŷ bellach, ond yn rhedeg i'r cwteri. Yna, mae gennych chi broblem enfawr gyda gorlifoedd storm llawer, llawer mwy y mae'n rhaid i'r cwmnïau dŵr ymdrin â nhw wedyn. Felly, eto, bydd yn rhaid ymateb i hynny. Mae'n rhaid i ni wneud yn siŵr nad ydym ni'n ychwanegu at y broblem honno. O ran yr adeiladu tai y gwnaethoch chi sôn amdano, wrth gwrs dydw i ddim yn mynd i ddweud wrthyn nhw nad ydyn nhw'n cael adeiladu'r tai hynny. Yr hyn yr ydym ni'n mynd i'w wneud yw'r hyn a nodais yn fy natganiad: rydym ni'n adolygu'r drefn systemau draenio cynaliadwy hynny, rydym yn adolygu beth fyddai angen ei wneud pe baech chi eisiau adeiladu'r tai ar ochr yr afonydd hynny yn yr ardaloeddd cadwraeth arbennig lle mae problemau, a byddwn yn cyhoeddi'r hyn y gellir ei wneud i ganiatáu adeiladu'r tai hynny. Rwyf eisiau nhw yn fwy nag unrhyw un arall yn y Siambr hon, ond mae arnaf i hefyd eisiau gwneud yn siŵr nad yw'r bobl sydd wedyn yn byw yn y tai hynny, eu hunain yn llygru'r afon y bydden nhw, mae'n siŵr, yn hapus iawn i fyw yn agos ati, ac mae hynny'n wir am ein holl ardaloedd arbennig ni. O ran cysylltiadau anghyfreithlon, un o'r pethau y gall pobl ei wneud yw sicrhau nad yw eu tŷ hwythau mewn gwirionedd wedi'i gysylltu'n anghyfreithlon. Mae'n anodd iawn gennyf i gredu bod adeiladwyr yn anfwriadol a heb sylweddoli yn cysylltu'r tŷ nid â'r garthffos ond â'r afon leol. Mae hynny'n amlwg yn drosedd. Felly, byddwn yn gweithio gyda Cyfoeth Naturiol Cymru i allu cymryd camau gorfodaeth gwell yn erbyn pobl sydd wedi gwneud hynny. Yn anffodus, mae llawer o'r achosion hyn yn hanesyddol. Pan symudais i fy nhŷ i, sydd tua 30 o flynyddoedd yn ôl bellach, roedd y cysylltiad yno'n wael. Rydym ni wedi ei gywiro ers hynny. Felly, mae llawer o dai hŷn yn y sefyllfa honno, felly mae angen i bobl fod yn effro i hynny mewn gwirionedd a gwirio eu hunain sut gyswllt sydd gan eu haelwyd hwythau. Ac, oes, mae angen i ni i gyd ysgwyddo rhywfaint o gyfrifoldeb personol am yr hyn a daflwn i lawr y tŷ bach. Llawer o bethau sydd yn y ffilmiau a welsom ni - gwyliais yr un gan George Monbiot ynghylch Afon Wysg yn ddiweddar; mae'n ddigon i wneud i chi grio, os nad ydych chi wedi ei weld. Ond mae'r stwff sy'n arnofio heibio i gyd yn bethau na ddylai fyth fod wedi cael eu rhoi yn y system garthffosiaeth yn y lle cyntaf. Felly, mae angen i bobl fod yn ofalus iawn o ran rhoi cadachau gwlyb a phob math o bethau eraill i lawr y tŷ bach. Gwaredwch nhw'n ofalus gyda'ch gwastraff ac yna byddwn yn ymdrin â nhw'n briodol ac ni fyddant yn achosi llygredd.