English: Thank you very much, Chair, and I thank Members for partaking in this debate. I think it was very good to have such a constructive debate, and I think, as David Melding said, it's fantastic that we are third in the world in our recycling, but I want to be first in the world. I want to make sure that we beat Germany and Singapore. We have invested over £600 million in local authority recycling services through the sustainable waste management grant, and the fact that we have achieved this position of being third in the world is down to Welsh Government working with local authorities, but of course, it is down to the people of Wales who are so keen to recycle. However, we know there are a group of people that just seem to refuse to do so, and that's one aspect of work that we will be continuing to do with local authorities. Jenny Rathbone mentioned food waste, and I think it is absolutely appalling that we do waste so much food. If we look at the average household in Wales, they throw away food worth £480 a year, so that equates to £600 million across Wales as a whole. We really need to value the food that we buy, and we mustn't recklessly throw it away. I mentioned that we will be bringing forward the target of halving food waste in Wales by 2025. I think that is bold and ambitious, and I think it's also pragmatic and realistic, so I will be consulting as part of the refresh of our waste strategy that I plan to do next year. Several Members mentioned the deposit-return schemes, and we have agreed to have this pilot scheme as part of our budget settlement. We've put £0.5 million aside to do that. We haven't worked up the details yet. As Simon said, that will be part of the work that we do, and I will be happy not just to let David Melding know, but obviously all Members, when we've brought forward our ideas. Alongside that, I mentioned I was doing an extended producer responsibility study. So, that was part of the scheme but we are now going to have a pilot as part of the budget settlement. I am aware of calls for the deposit-return scheme to be introduced. As a child of the 1960s, like Mike Hedges, I remember it very well, but I think it's absolutely important that we make sure that there aren't perverse or unintended outcomes in relation to having such a scheme, because we do have the best recycling service in the UK and already 75 per cent of plastic bottles in Wales are being recycled. So, I think it's very important that we don't have those perverse outcomes. We've also got to consider the financial impacts of a deposit on household shopping bills. We know, for example, that a great deal of people now shop online, so it's really important that we make sure that we help those people that cannot easily redeem such a bottle for a deposit in a shop. David Melding queried about polystyrene. It is recyclable and I'm having discussions with well-known food outlets and businesses. Again, it's going to be part of the EPR study that we're going to look at recycling polystyrene. If I can just turn to the motion, obviously I'm asking Assembly Members to support the motion. Looking at the amendments, I'm accepting 1, 3, 4 and 5. I particularly want to pay tribute to Ceredigion on being the top recycling county in Wales, at 70 per cent. I'm asking Members to reject amendment 2 because there is already an evidence-based target for zero waste for that milestone of 2050 in our waste strategy, 'Towards Zero Waste'. The 80 per cent target and the 50 per cent target that I referred to are specific new targets that aren't already in 'Towards Zero Waste'. To get to that zero waste by 2050 will require a huge amount of effort to achieve that, and we will have to bring in interim measures. One of the interim measures that we have looked at is working with local authorities to develop 25-year contracts for energy recovery of non-recyclable waste.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Cadeirydd, ac rwy'n diolch i'r Aelodau am gymryd rhan yn y ddadl hon. Rwy'n credu ei bod hi'n dda iawn inni gael dadl mor adeiladol, ac rwyf innau o'r farn, fel y dywedodd David Melding, ei bod hi'n ardderchog ein bod ni'n drydydd yn y byd gyda'n hailgylchu, ond rwyf i'n awyddus i fod yn gyntaf yn y byd. Rwyf am wneud yn siŵr ein bod ni'n well na'r Almaen a Singapôr. Rydym ni wedi buddsoddi dros £600 miliwn yng ngwasanaethau ailgylchu awdurdodau lleol drwy'r grant rheoli gwastraff cynaliadwy, ac mae'r ffaith ein bod wedi cyrraedd y sefyllfa hon o fod yn drydydd yn y byd wedi digwydd oherwydd bod Llywodraeth Cymru wedi gweithio gydag awdurdodau lleol, ond wrth gwrs, fe ddigwyddodd oherwydd bod pobl Cymru mor awyddus i ailgylchu. Eto i gyd, fe wyddom ni fod yna grŵp o bobl y mae'n ymddangos eu bod yn gwrthod gwneud hynny, a dyna un agwedd ar waith y byddwn yn parhau i'w wneud gydag awdurdodau lleol. Roedd Jenny Rathbone yn sôn am wastraff bwyd, a chredaf ei bod yn gwbl echrydus ein bod yn gwastraffu cymaint o fwyd. Os edrychwn ni ar aelwyd gyfartalog yng Nghymru, maen nhw'n taflu bwyd gwerth £480 y flwyddyn, felly mae hynny'n hafal i £600 miliwn ar draws Cymru benbaladr. Mae angen inni werthfawrogi'r bwyd yr ydym yn ei brynu, a rhaid inni beidio â'i daflu'n anystyriol. Roeddwn yn sôn y byddem ni'n cyflwyno'r targed o haneru gwastraff bwyd yng Nghymru erbyn 2025. Credaf fod hynny'n feiddgar ac yn uchelgeisiol, a chredaf ei fod hefyd yn bragmataidd ac yn realistig, felly byddaf yn ymgynghori yn rhan o'r gwaith o adnewyddu ein strategaeth wastraff yr wyf yn bwriadu ei wneud y flwyddyn nesaf. Roedd nifer o'r Aelodau yn sôn am gynlluniau dychwelyd ernes, ac rydym wedi cytuno i gynnwys y cynllun peilot hwn yn rhan o'n setliad cyllideb. Rydym wedi neilltuo £0.5 miliwn i wneud hynny. Nid ydym wedi trefnu'r manylion eto. Fel y dywedodd Simon, bydd hynny'n rhan o'r gwaith y byddwn yn ei wneud, a byddaf yn hapus i roi gwybod nid yn unig i David Melding, ond i'r holl Aelodau, yn amlwg, pan fyddwn ni wedi cyflwyno ein syniadau. Ochr yn ochr â hynny, roeddwn yn sôn fy mod yn gwneud astudiaeth estynedig ar gyfrifoldeb cynhyrchwyr. Felly, roedd hynny'n rhan o'r cynllun ond rydyn ni nawr am gael peilot yn rhan o'r setliad cyllideb. Rwy'n ymwybodol o alwadau i gyflwyno dychwelyd ernes. Yn blentyn y 1960au, fel Mike Hedges, rwy'n cofio'n dda iawn fel yr oedd hi, ond rwy'n credu ei bod hi'n hollbwysig ein bod yn sicrhau nad oes canlyniadau anffafriol nac anfwriadol o ran gweithredu cynllun o'r fath, oherwydd bod gennym y gwasanaeth ailgylchu gorau yn y DU ac eisoes mae 75 y cant o boteli plastig yng Nghymru yn cael eu hailgylchu. Felly, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn nad ydyw'r canlyniadau anffafriol hynny'n digwydd inni. Mae'n rhaid inni hefyd ystyried effeithiau ariannol y taliad ar filiau siopa aelwydydd. Gwyddom, er enghraifft, fod llawer iawn o bobl nawr yn siopa ar-lein, felly mae hi'n bwysig iawn ein bod yn sicrhau ein bod ni'n helpu'r bobl hynny nad ydyn nhw'n gallu dychwelyd potel o'r fath yn hawdd i gael ad-daliad mewn siop. Roedd David Melding yn holi am bolystyren. Mae yn bosibl i'w ailgylchu ac rwyf wrthi'n trafod â siopau bwyd a busnesau adnabyddus. Eto, bydd edrych ar ailgylchu polystyren yn rhan o'r astudiaeth gan y Panel Arbenigol ar Reoli Adnoddau. Os caf i droi at y cynnig, mae'n amlwg fy mod i'n gofyn i Aelodau'r Cynulliad gefnogi'r cynnig. Gan edrych ar y gwelliannau, rwy'n derbyn 1, 3, 4 a 5. Rwy'n arbennig o awyddus i ganmol Ceredigion, y sir sy'n ailgylchu fwyaf yng Nghymru, sef 70 y cant. Rwy'n gofyn i'r Aelodau wrthod gwelliant 2 gan fod targed ar gyfer bod yn ddiwastraff wedi'i seilio ar dystiolaeth ar gyfer y garreg filltir honno o 2050 eisoes wedi'i nodi yn ein strategaeth wastraff, 'Tuag at Ddyfodol Diwastraff'. Mae'r targed o 80 y cant a'r targed o 50 y cant y cyfeiriais atyn nhw yn dargedau newydd penodol nad ydyn nhw eisoes yn 'Tuag at Ddyfodol Diwastraff'. Er mwyn cyrraedd y nod hwnnw o fod yn ddiwastraff erbyn 2050 bydd angen ymdrech fawr, a bydd yn rhaid inni gyflwyno mesurau dros dro. Un o'r mesurau dros dro yr ydym wedi edrych arno yw gweithio gydag awdurdodau lleol i ddatblygu contractau 25 mlynedd ar gyfer adennill ynni na ellir ei ailgylchu.