English: Thank you, Deputy Presiding Officer. And thank you very much, on behalf of the Petitions Committee, for the opportunity to hold a debate on this petition today. I particularly want to thank the Business Committee for agreeing to schedule this debate at short notice. This petition was submitted by Gareth Howell. It concerns the restrictions placed on the type of goods that could be sold by shops during the recent firebreak lockdown. This petition collected 67,940 signatures, making it the largest single petition that we have ever received here in the Senedd. Now, before I come to discuss the petition further, I want to briefly note the recent growth in both the numbers and size of petitions that we are now receiving. The Petitions Committee is on track to consider the same number of new petitions during 2020 than it did for the previous three and a half years of this Senedd combined. In recent months, we've also considered many of the largest petitions received since the process was established in 2007. Clearly, there are specific circumstances that have made 2020 an exceptional year in so many respects. About half of the petitions we are currently receiving relate directly or indirectly to this pandemic. However, it is also clearly the case that increasing numbers of people are engaging with the Senedd and devolved politics through the petitions process. I believe that this can only be a positive thing for our democracy. In relation to this petition, I'm aware that questions have been asked about where some people who signed it live. So, for the record, it is important to note that 92 per cent, more than 62,000 of these signatures, were from people in Wales. The majority of signatures were also gathered over the course of a single weekend at the start of the firebreak. And, of course, because this coincided with the autumn half-term recess, it just hasn't proved possible to hold this debate during the two-week firebreak period. However, given the strength of support for the petition and the relevance of the subject matter to possible future lockdowns, we feel that it remains a worthwhile subject for discussion by the Senedd in Plenary. The controversy over the range of goods that were able to be sold during the recent firebreak will likely be familiar to everyone watching today and, indeed, to our Members. Therefore, in the interest of time, I will leave those concerns to be outlined by other speakers. I am also not going to outline any views from the Petitions Committee on this issue as, due to the timescales involved, the merits or otherwise of the petition, and the Welsh Government's approach, have not yet been discussed in our usual committee meeting setting. The committee has simply agreed to refer the petition for a debate in this forum as the most appropriate way of airing the issues it raises. As I referred to earlier, whilst I am sure it is the hope of everyone here today that we will be able to control this terrible virus without any further lockdowns, none of us knows exactly what the future will hold. As such, we need to ensure that measures that must be taken to limit the spread of the virus are proportionate and that the reasoning behind them is trusted and, indeed, understood by the people of Wales. I am sure that a range of views on the specific measures covered by this petition will be heard during the debate today. Indeed, that is the very purpose behind this debate. It is also the purpose behind providing the petitions process and a mechanism through which the Welsh public can raise issues here in our Senedd. I look forward, Deputy Presiding Officer, to listening to the rest of the contributions made this afternoon. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A diolch yn fawr iawn i chi, ar ran y Pwyllgor Deisebau, am y cyfle i gynnal dadl ar y ddeiseb hon heddiw. Hoffwn ddiolch yn arbennig i'r Pwyllgor Busnes am gytuno i amserlennu'r ddadl hon ar fyr rybudd. Cyflwynwyd y ddeiseb hon gan Gareth Howell. Mae'n ymwneud â'r cyfyngiadau a osodir ar y math o nwyddau y gallai siopau eu gwerthu yn ystod y cyfnod atal byr yn ddiweddar. Casglodd y ddeiseb 67,940 o lofnodion, sy'n golygu mai hon yw'r ddeiseb unigol fwyaf a gawsom erioed yma yn y Senedd. Nawr, cyn i mi drafod y ddeiseb ymhellach, hoffwn nodi'n fyr y twf diweddar yn niferoedd a maint y deisebau rydym yn eu cael nawr. Mae'r Pwyllgor Deisebau ar y trywydd i ystyried yr un nifer o ddeisebau newydd yn ystod 2020 ag y gwnaeth yn nhair blynedd a hanner flaenorol y Senedd hon gyda'i gilydd. Yn ystod y misoedd diwethaf, rydym hefyd wedi ystyried llawer o'r deisebau mwyaf a gyflwynwyd ers sefydlu'r broses yn 2007. Yn amlwg, mae amgylchiadau penodol wedi gwneud 2020 yn flwyddyn eithriadol mewn cynifer o ffyrdd. Ar hyn o bryd, mae tua hanner y deisebau rydym yn eu derbyn yn ymwneud yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol â'r pandemig hwn. Fodd bynnag, mae'n amlwg hefyd fod niferoedd cynyddol o bobl yn ymgysylltu â'r Senedd a gwleidyddiaeth ddatganoledig drwy'r broses ddeisebu. Ni all hyn ond bod yn gadarnhaol i'n democratiaeth yn fy marn i. Mewn perthynas â'r ddeiseb hon, rwy'n ymwybodol fod cwestiynau wedi'u gofyn ynglŷn â ble mae rhai o'r bobl a'i llofnododd yn byw. Felly, ar gyfer y cofnod, mae'n bwysig nodi bod 92 y cant, dros 62,000 o'r llofnodion hyn, wedi dod gan bobl yng Nghymru. Casglwyd y rhan fwyaf o'r llofnodion hefyd dros gyfnod o un penwythnos ar ddechrau'r cyfnod atal byr. Ac wrth gwrs, oherwydd bod hyn yn cyd-daro â thoriad hanner tymor yr hydref, nid yw wedi bod yn bosibl cynnal y ddadl hon yn ystod y cyfnod atal byr o bythefnos. Fodd bynnag, o ystyried cryfder y gefnogaeth i'r ddeiseb a pherthnasedd y pwnc i gyfnodau o gyfyngiadau posibl yn y dyfodol, teimlwn ei fod yn parhau i fod yn bwnc gwerth chweil i'r Senedd ei drafod yn y Cyfarfod Llawn. Bydd y ddadl ynghylch yr ystod o nwyddau y gellid eu gwerthu yn ystod y cyfnod atal byr yn ddiweddar yn debygol o fod yn gyfarwydd i bawb sy'n gwylio heddiw ac yn wir, i'n Haelodau. Felly, oherwydd amser, gadawaf i siaradwyr eraill amlinellu'r pryderon hynny. Nid wyf ychwaith yn mynd i amlinellu unrhyw sylwadau gan y Pwyllgor Deisebau ar y mater hwn oherwydd, o ganlyniad i'r amserlenni dan sylw, nid yw rhinweddau neu wendidau'r ddeiseb, ac ymagwedd Llywodraeth Cymru, wedi'u trafod eto yn ein cyfarfod pwyllgor arferol. Mae'r pwyllgor wedi cytuno i gyfeirio'r ddeiseb ar gyfer dadl yn y fforwm hwn fel y ffordd fwyaf priodol o wyntyllu'r materion y mae'n eu codi. Fel y nodais yn gynharach, er fy mod yn siŵr mai gobaith pawb yma heddiw yw y byddwn yn gallu rheoli'r feirws ofnadwy hwn heb unrhyw gyfyngiadau pellach, nid oes yr un ohonom yn gwybod yn union beth fydd y dyfodol. Felly, mae angen inni sicrhau bod mesurau sy'n rhaid eu cymryd i gyfyngu ar ledaeniad y feirws yn gymesur a bod pobl Cymru yn ymddiried yn y rhesymeg sy'n sail iddynt ac yn wir, yn eu deall. Rwy'n siŵr y bydd amrywiaeth o safbwyntiau ar y mesurau penodol a gwmpesir gan y ddeiseb hon yn cael eu clywed yn ystod y ddadl heddiw. Yn wir, dyna union bwrpas y ddadl hon. Dyna hefyd yw diben darparu'r broses ddeisebu a mecanwaith y gall y cyhoedd yng Nghymru ei ddefnyddio i godi materion yma yn ein Senedd. Edrychaf ymlaen, Ddirprwy Lywydd, at wrando ar weddill y cyfraniadau y prynhawn yma. Diolch yn fawr.