English: Can I just start by saying that this is largely positive news? Wales does have much to be proud of, and I do think it is a success for devolution. I remember all the debates way back 20 years ago about what sort of policy differences could emerge, and even in areas where the policy direction is largely agreed, comparing different jurisdictions and their performance could be key to the general efficiency of public policy, and I do think it's been demonstrated. Also, I think the Minister's quite right to commend the work of most local authorities in Wales; they clearly have been the main agents to achieve an awful lot of the successes that we have enjoyed over a 20-year period. I also welcome the acknowledgement of the private sector's role, and often they are responding to public demand; I think that's something that we should very much welcome. Last year, as you know, Ikea started its textile take-back scheme in its Cardiff store, and that relates to all sorts of textiles, not just clothing but fabrics in general. So, that's the sort of initiative we want to see. I note what you said about the access to drinking water, and I think Water UK's Refill campaign has really started to take off in England. You mentioned Bristol, which is where I think it started, and the aim now is that every English town and city would be covered by 2021. I do think it's imaginative to be able to go in to all sorts of retail premises and, for free, have a refill of water. I'd like to hear a bit more about how it's being taken forward here in Wales. I do think as well as more recycling, we do need more careful use of materials, and that does take us into a more general strategy about what sort of materials we want to encourage in our circular economy. You do refer to those materials that are difficult to recycle, and they're the prime ones that we don't want, really, in our economy. But I think the public are getting much more demanding about the type of depth and integration they want in this sort of strategy. Therefore, I am pleased that you are working closely with the UK Government to encourage producer responsibility, which is obviously key in this area, and I note what you say about the plastics policy that's now contained in the environment action plan published by the UK Government, and, again, I would encourage you to co-operate fully so that we learn lessons from them and vice versa. I think you're right that littering is a very important problem to tackle. I think, sometimes, people see it as one of the more trivial crimes out there, but in terms of impact on the environment and a sense of well-being, it's really serious. I think we've all been in communities where there's a very poor record, really, of tackling this, and it can be very debilitating, I think, for some communities that see great amounts of waste being just thrown on the streets, for instance. It extends to all sorts of issues, like dog fouling, as well. We need to be vigilant, and we need to ensure that all communities have that ability to ensure it is tackled, because unless you catch people and then there is a deterrent established, unfortunately, behavioural change amongst some offenders can be very slow, as the majority of people everywhere, of course, do not litter. I do have a few specific questions. I still think it's important to be tough on the local authorities who fail to meet their recycling targets. This is, overall, a positive message. We don't need to be too strict in what we say in this area, but I think that is a mechanism that needs to be used occasionally, and I'm not quite sure what Welsh Government policy is at the moment: you don't seem to be imposing the fines very often. I do think it's time for an integrated plastics strategy, building on this work, and I note what you said you're doing in terms of microbeads and exploring legislation there, possibly. Similarly, we would welcome further investigation of the use of a plastic tax, if that could be coherent. I'm not quite sure where we are with the deposit-return scheme. That probably is a question that Simon Thomas will pursue, but we were supposed to have a pilot scheme and now we're just having an investigation. There's this qualification - I'm not sure whether the civil servants have sneaked this in - that you're considering it in the light of our already high recycling rates. Well, that does seem slightly cool to me. Finally, let's not forget that we could stop an awful lot of the need for recycling by having a return to the days that I can remember all too well when not everything was covered in plastic or packaged in polystyrene trays. I think that is something that we really need to send a clear message on, and, again, the public want to do it. They don't mind having their fruit and veg sold loose.
Welsh: A gaf i ddechrau drwy ddweud bod hyn yn newyddion cadarnhaol ar y cyfan? Mae gan Gymru lawer i ymfalchïo ynddo, a chredaf ei fod yn llwyddiant ar gyfer datganoli. Cofiaf yr holl ddadleuon 20 mlynedd yn ôl ynghylch pa fath o wahaniaethau polisi allai ddod i'r amlwg, a hyd yn oed mewn meysydd lle mae cyfeiriad polisi wedi ei gytuno i raddau helaeth, gallai cymharu gwahanol awdurdodaethau a'u perfformiad fod yn allweddol i effeithlonrwydd cyffredinol polisi cyhoeddus, a chredaf ei fod wedi cael ei ddangos. Hefyd, credaf fod y Gweinidog yn hollol iawn i ganmol gwaith y rhan fwyaf o awdurdodau lleol yng Nghymru; nhw yn amlwg fu'r prif asiantau i gyflawni llawer o'r llwyddiannau yr ydym ni wedi'u mwynhau dros gyfnod o 20 mlynedd. Croesawaf hefyd y gydnabyddiaeth o ran y sector preifat, ac yn aml maent yn ymateb i'r galw gan y cyhoedd; credaf fod hynny'n rhywbeth y dylem ei groesawu'n fawr iawn. Y llynedd, fel y gwyddoch chi, dechreuodd Ikea ei gynllun derbyn tecstilau yn ei siop yng Nghaerdydd, ac mae hynny'n berthnasol i bob math o decstilau, nid dim ond dillad ond defnydd yn gyffredinol. Felly, dyna'r math o fenter yr ydym ni eisiau ei gweld. Nodaf yr hyn a ddywedasoch ynglŷn â darparu dŵr yfed, a chredaf mewn gwirionedd bod ymgyrch ail-lenwi poteli dŵr Water UK wedi dechrau ennill ei blwyf yn Lloegr. Fe wnaethoch chi sôn am Fryste, sef lle y credaf y dechreuodd, a'r nod erbyn hyn yw y byddai pob tref a dinas yn Lloegr yn cael hyn erbyn 2021. Credaf ei bod yn llawn dychymyg i allu mynd i mewn i bob math o siopau ac, am ddim, cael ail-lenwi poteli dŵr. Hoffwn glywed ychydig mwy ynglŷn â sut mae hynny'n cael ei ddatblygu yma yng Nghymru. Credaf yn ogystal â mwy o ailgylchu, mae angen inni wneud defnydd mwy gofalus o ddeunyddiau, ac mae hynny'n mynd â ni i strategaeth fwy cyffredinol ynghylch pa fath o ddeunyddiau mae arnom ni eisiau eu hannog yn ein heconomi gylchol. Rydych yn cyfeirio at y deunyddiau hynny sy'n anodd eu hailgylchu, a nhw yw'r prif rai nad ydym eu heisiau, mewn gwirionedd, yn ein heconomi. Ond credaf fod y cyhoedd yn gofyn llawer mwy ynghylch y math o ddyfnder ac integreiddio y mae arnynt ei eisiau yn y fath hon o strategaeth. Felly, rwy'n falch eich bod yn gweithio'n agos gyda Llywodraeth y DU i annog cyfrifoldeb cynhyrchwyr, sydd yn amlwg yn allweddol yn y maes hwn, a nodaf yr hyn a ddywedwch am y polisi plastigion a gynhwysir bellach yn y cynllun gweithredu ar yr amgylchedd a gyhoeddwyd gan Lywodraeth y DU, ac, unwaith eto, rwyf yn eich annog i gydweithredu'n llawn fel ein bod yn dysgu gwersi ganddynt, ac i'r gwrthwyneb. Credaf eich bod yn iawn fod sbwriel yn broblem bwysig iawn i fynd i'r afael â hi. Rwy'n meddwl, weithiau, bod pobl yn ei gweld yn drosedd dibwys, ond o ran ei heffaith ar yr amgylchedd ac ymdeimlad o les, mae'n wirioneddol ddifrifol. Credaf ein bod i gyd wedi bod mewn cymunedau lle ceir record wael iawn, mewn gwirionedd, o fynd i'r afael â hyn, a gall fod yn wanychol iawn, rwy'n meddwl, ar gyfer rhai cymunedau sy'n gweld llwythi mawr o wastraff yn cael ei daflu ar y strydoedd, er enghraifft. Mae'n ymestyn i bob math o faterion, fel baw cŵn, yn ogystal. Mae angen inni fod yn wyliadwrus, ac mae angen inni sicrhau bod gan bob cymuned y gallu hwnnw i sicrhau yr eir i'r afael ag o, oherwydd oni bai eich bod yn dal pobl ac wedyn sefydlu rhywbeth i annog pobl i beidio â gwneud hynny, yn anffodus, gall newid ymddygiad ymysg rhai troseddwyr fod yn araf iawn, gan nad yw'r rhan fwyaf o bobl ym mhobman, wrth gwrs, ddim yn gollwng sbwriel. Mae gennyf ychydig o gwestiynau penodol. Credaf o hyd ei bod yn bwysig i fod yn llym ar yr awdurdodau lleol sy'n methu â chyrraedd eu targedau ailgylchu. Yn gyffredinol, mae hon yn neges gadarnhaol. Nid oes angen inni fod yn rhy llym yn yr hyn a ddywedwn yn y maes hwn, ond credaf fod hynny'n ddull y mae angen ei ddefnyddio o bryd i'w gilydd, ac nid wyf yn hollol siŵr beth yw polisi Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd: nid yw'n ymddangos eich bod yn gosod dirwyon yn aml iawn. Rwy'n meddwl ei bod yn amser am strategaeth integredig ar blastigion, gan adeiladu ar y gwaith hwn, a nodaf yr hyn a ddywedasoch chi yr ydych yn ei wneud o ran microbelenni ac archwilio'r ddeddfwriaeth yno, o bosibl. Yn yr un modd, byddem yn croesawu rhagor o ymchwiliad i'r defnydd o'r dreth blastig, os gallai hynny fod yn gydlynol. Nid wyf yn hollol siŵr ble'r ydym ni arni gyda'r cynllun dychwelyd blaendal. Dyna'r cwestiwn y bydd Simon Thomas yn mynd ar ei drywydd, mae'n debyg, ond roeddem i fod i gael cynllun peilot a bellach dim ond ymchwiliad yr ydym yn ei gael. Mae'r amod hwn - nid wyf yn siŵr a yw gweision sifil wedi sleifio hwn i mewn - eich bod yn ei ystyried yng ngoleuni ein cyfraddau ailgylchu uchel yn barod. Wel, mae hynny'n ymddangos braidd yn ddiddychymyg i mi. Yn olaf, gadewch inni beidio ag anghofio y gellid atal llawer iawn o'r angen i ailgylchu drwy ddychwelyd i'r amser y cofiaf yn rhy dda pan nad oedd popeth wedi'i orchuddio mewn plastig neu wedi'i bacio mewn blychau polystyren. Credaf fod hynny'n rhywbeth y mae gwir angen inni anfon neges glir arno, ac, eto, mae'r cyhoedd yn awyddus i wneud hynny. Nid oes ots ganddyn nhw gael eu ffrwythau a'u llysiau wedi'u gwerthu yn rhydd.