English: Thank you to Mabon ap Gwynfor for bringing this debate and for the other contributions. I welcome the debate as an opportunity to both note the importance of the nuclear sector in Wales, but also to recognise, from my point of view, the contribution the sector makes in sustaining local economies, developing communities and helping to create jobs. I appreciate I have a different perspective from Mabon ap Gwynfor on this point. I'd like to first develop the point about the assertion that there's blind faith in supporting nuclear technology. That suggests that people who support another generation of nuclear power or exploitation ignore the technology's limitations and plain and obvious challenges, and are intent on supporting nuclear-power generation despite the concerns about security, safety and waste management. Nothing could be further from the truth. Supporters of nuclear power today have to be pragmatists and to conclude whether we believe net zero can be achieved or not with nuclear as part of the wider energy mix. I think it is part of the wider energy mix that is required. That's despite the fact that concerns do remain about security, safety and waste management, and those would have to be addressed and should be addressed in an open and transparent manner. I understand the implication of ageing technology to be that, because we've been generating electricity from nuclear sources for about 60 years, nuclear is a technology of yesterday. Well, if it was the length of time of the technology, we may no longer support wind or hydro power, because, actually, from the earlier generations of those technologies, we're seeing those advance and develop. Generating electricity from wind power is a relatively recent innovation and demonstrates that technological advancement is not necessarily limited to new technologies. Nuclear technology itself is constantly evolving, and far from being the ageing technology of yesterday, I still think - as indeed do a number of other experts, different to the ones that Mabon has quoted - that it's a technology for our journey to tomorrow, especially when progress in the nuclear fusion area is taken into consideration. I think that proponents of small modular reactors would say it's a mature technology that you understand and, actually, SMRs, which I'll talk about later on, don't require the sort of challenges of significant investment that larger scale nuclear power does. Now, nuclear fusion, if we can develop it, offers substantial generation of commercial quantities in the future with far fewer issues around safety and waste management than those associated with fission. However, there is still work to be done to test fusion deployment, and in the meantime fission continues to offer a tried and tested means of generating high-volume, low-carbon and always-on baseload electricity.
Welsh: Diolch i Mabon ap Gwynfor am gyflwyno'r ddadl hon ac am y cyfraniadau eraill. Rwy'n croesawu'r ddadl fel cyfle i nodi pwysigrwydd y sector niwclear yng Nghymru, ond hefyd i gydnabod, o'm safbwynt i, y cyfraniad y mae'r sector yn ei wneud i gynnal economïau lleol, datblygu cymunedau a helpu i greu swyddi. Rwy'n derbyn bod gennyf bersbectif gwahanol i Mabon ap Gwynfor ar y pwynt hwn. Hoffwn ddatblygu'r pwynt yn gyntaf am yr honiad fod yna ffydd ddall wrth gefnogi technoleg niwclear. Mae hynny'n awgrymu bod pobl sy'n cefnogi cenhedlaeth arall o bŵer niwclear neu ecsbloetio niwclear yn anwybyddu cyfyngiadau a heriau amlwg y dechnoleg, ac yn benderfynol o gefnogi cynhyrchiant pŵer niwclear er gwaethaf y pryderon am ddiogelwch a rheoli gwastraff. Ni allai dim fod ymhellach o'r gwir. Mae'n rhaid i gefnogwyr ynni niwclear heddiw fod yn bragmatyddion a phenderfynu a ydym yn credu y gellir cyflawni sero net neu beidio gyda niwclear yn rhan o'r cymysgedd ynni ehangach. Rwy'n credu ei fod yn rhan o'r cymysgedd ynni ehangach sydd ei angen. Mae hynny er gwaethaf y ffaith bod pryderon yn parhau am ddiogelwch a rheoli gwastraff, a byddai'n rhaid mynd i'r afael â'r rheini, ac fe ddylid mynd i'r afael â hwy mewn modd agored a thryloyw. Rwy'n deall yr awgrym mai technoleg sy'n heneiddio, technoleg ddoe, yw niwclear am ein bod wedi bod yn cynhyrchu trydan o ffynonellau niwclear ers tua 60 mlynedd. Wel, os mai hyd amser y dechnoleg sy'n bwysig, efallai na fyddwn bellach yn cefnogi ynni gwynt neu ddŵr, oherwydd o genedlaethau cynharach y technolegau hynny, gwelwn y rheini'n gwella ac yn datblygu. Mae cynhyrchu trydan o ynni gwynt yn arloesedd cymharol ddiweddar ac mae'n dangos nad yw datblygiadau technolegol o reidrwydd yn gyfyngedig i dechnolegau newydd. Mae technoleg niwclear ei hun yn esblygu'n gyson, ac ymhell o fod yn dechnoleg ddoe sy'n heneiddio, rwy'n dal i feddwl - ac yn wir mae nifer o arbenigwyr eraill yn credu hynny hefyd, yn wahanol i'r rhai y mae Mabon wedi'u dyfynnu - ei bod yn dechnoleg ar gyfer ein taith i yfory, yn enwedig pan ystyrir y cynnydd ym maes ymasiad niwclear. Rwy'n credu y byddai cefnogwyr adweithyddion modiwlar bach yn dweud ei bod yn dechnoleg aeddfed rydych chi'n ei deall ac mewn gwirionedd, nid yw adweithyddion modiwlar bach, y byddaf yn siarad amdanynt yn nes ymlaen, angen y math o heriau sy'n gysylltiedig â'r buddsoddiad sylweddol y mae pŵer niwclear ar raddfa fwy yn ei angen. Nawr, mae ymasiad niwclear, os gallwn ei ddatblygu, yn cynnig cynhyrchiant sylweddol o feintiau masnachol yn y dyfodol gyda llawer llai o broblemau'n gysylltiedig â diogelwch a rheoli gwastraff na'r rhai sy'n gysylltiedig ag ymholltiad. Fodd bynnag, mae gwaith i'w wneud o hyd i brofi'r defnydd o ymasiad, ac yn y cyfamser mae ymholltiad yn parhau i gynnig modd profedig o gynhyrchu llwyth sylfaenol mawr o drydan carbon isel sydd ar gael bob amser.