English: Good afternoon and thank you, Llywydd. I'm pleased to open today's debate and move the motion before us on tackling substance misuse. I'll comment initially about the amendments and then go into my remarks - broadly about where we find ourselves in Wales today. I'm happy to confirm that we'll support amendment 1 from Plaid Cymru - I'll mention that later on. On amendment 2, we won't be able to support this, because there's a factual disagreement about the assertions made. Actually, the latest data from NHS Wales Informatics Service show that the number of people completing treatment substance free actually increased, not decreased, as the wording sets out - there was an increase from 3,288 in 2015-16 to 3,604 people who completed their treatment substance free in 2016. I do accept that the other elements in the amendment are accurate. I'm also happy to accept the third amendment put forward by the Conservatives. We agree that residential rehabilitation and in-patient detoxification play an important role in helping people to secure their long-term recovery, albeit these are not alternatives to community-based rehabilitation, which also plays an important part. Substance misuse itself is, of course, a major health issue that affects individuals, families and communities. As well as the rising concerns that we have over the impact of alcohol misuse, the ever-changing nature of drug misuse presents us with new and changing challenges to both policy makers, commissioners and treatment agencies. This Government continues to invest almost £50 million annually to deliver the commitments in our latest substance misuse delivery plan that runs up to 2018. Our plan remains rooted in a harm-reduction approach. That is why we recognise substance misuse as a health and care issue and not solely a criminal justice issue. That is why we are happy to accept amendment 1. The Welsh Government's overall aim is to ensure that people in Wales are aware of the dangers and the impact of substance misuse, and to know where they can seek information, help and support if they need it. There are considerable challenges associated with the fast-changing picture, supporting some of our most vulnerable citizens. However, we are making real progress. In 2015-16, 83.3 per cent of people who started treatment were seen within 20 working days. In 2016-17, we saw 16,406 people start treatment, and 86.7 per cent of those people were seen within 20 working days - a material increase in the speed of treatment. And I would like to take this opportunity to thank all of those front-line staff who provide those services for that achievement. We're also seeing improvements in treatment outcomes - 77 per cent of people reported a reduction in their substance misuse following treatment in the last year, compared to 69.2 per cent in 2013. Now, whilst these improvements are welcome, our annual report highlights worrying increases in both alcohol and drug-related deaths. And this emphasises how important it is that tackling these issues remains a priority for this Government and our partners, as alcohol and drugs remain a significant cause of death and illness, and, indeed, avoidable death and illness. The data show the rise in alcohol-related deaths in 2016 and that reinforces our need to take action. That is why our Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Bill is a crucial part of responding to this major public health issue. And that legislation, debated in this place last month, will focus on reducing alcohol consumption amongst hazardous and harmful drinkers. And it will also reduce the negative impact of alcohol misuse on hard-pressed public services, both devolved and non-devolved.
Welsh: Prynhawn da a diolch, Llywydd. Rwy'n falch o agor y ddadl heddiw a chynnig y cynnig ger ein bron ynglŷn ag ymdrin â chamddefnyddio sylweddau. Gwnaf sôn i ddechrau am y gwelliannau ac yna gwnaf fy sylwadau - yn fras am ein sefyllfa yng Nghymru heddiw. Rwy'n hapus i gadarnhau y byddwn yn cefnogi gwelliant 1 gan Blaid Cymru - gwnaf sôn am hynny'n nes ymlaen. O ran gwelliant 2, ni fyddwn yn gallu cefnogi hwn, oherwydd mae anghytundeb ffeithiol am yr honiadau a wneir. Y gwir yw bod y data diweddaraf gan Wasanaeth Gwybodeg GIG Cymru yn dangos bod nifer y bobl sy'n cwblhau eu triniaeth yn rhydd o sylweddau wedi cynyddu, nid gostwng, fel mae'r geiriad yn ei nodi - bu cynnydd o 3,288 yn 2015-16 i 3,604 o bobl yn cwblhau eu triniaeth yn rhydd o sylweddau yn 2016. Rwy'n derbyn bod yr elfennau eraill yn y gwelliant yn gywir. Rwyf hefyd yn fodlon derbyn y trydydd gwelliant a gyflwynwyd gan y Ceidwadwyr. Rydym yn cytuno bod adsefydlu preswyl a dadwenwyno cleifion mewnol yn chwarae rhan bwysig i helpu pobl i sicrhau adferiad hirdymor, er nad yw'r rhain yn ddewisiadau amgen i adsefydlu cymunedol, sydd hefyd yn chwarae rhan bwysig. Mae camddefnyddio sylweddau ei hun, wrth gwrs, yn broblem iechyd fawr sy'n effeithio ar unigolion, teuluoedd a chymunedau. Yn ogystal â'r pryderon cynyddol sydd gennym dros effaith camddefnyddio alcohol, mae natur newidiol camddefnyddio cyffuriau'n cyflwyno heriau newydd a newidiol i lunwyr polisïau, i Gomisiynwyr ac i asiantaethau triniaeth. Mae'r Llywodraeth hon yn parhau i fuddsoddi bron £50 miliwn bob blwyddyn i gyflawni'r ymrwymiadau yn ein cynllun cyflawni diweddaraf ar gamddefnyddio sylweddau sy'n rhedeg hyd at 2018. Mae ein cynllun yn dal i fod yn seiliedig ar ddull lleihau niwed. Dyna pam yr ydym yn cydnabod bod camddefnyddio sylweddau'n fater iechyd a gofal ac nid dim ond yn fater cyfiawnder troseddol. Dyna pam yr ydym yn hapus i dderbyn gwelliant 1. Nod cyffredinol Llywodraeth Cymru yw sicrhau bod pobl yng Nghymru yn ymwybodol o beryglon ac effaith camddefnyddio sylweddau, ac yn gwybod lle y gallant gael gwybodaeth, cymorth a chefnogaeth os bydd arnynt angen. Mae heriau sylweddol yn gysylltiedig â'r darlun sy'n newid yn gyflym, i gefnogi rhai o'n dinasyddion mwyaf agored i niwed. Fodd bynnag, rydym yn gwneud cynnydd go iawn. Yn 2015-16, cafodd 83.3 y cant o'r bobl a oedd yn dechrau triniaeth eu gweld o fewn 20 diwrnod gwaith. Yn 2016-17, gwelsom 16,406 o bobl yn dechrau triniaeth, a chafodd 86.7 y cant o'r bobl hynny eu gweld o fewn 20 diwrnod gwaith - cynnydd sylweddol o ran cyflymder triniaeth. A hoffwn achub ar y cyfle hwn i ddiolch i'r holl aelodau staff rheng flaen hynny sy'n darparu'r gwasanaethau hynny am y cyflawniad hwnnw. Rydym hefyd yn gweld gwelliannau i ganlyniadau triniaeth - roedd 77 y cant o bobl yn dweud eu bod yn camddefnyddio llai o sylweddau ar ôl triniaeth yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, o gymharu â 69.2 y cant yn 2013. Nawr, er bod y gwelliannau hyn i'w croesawu, mae ein hadroddiad blynyddol yn nodi cynnydd sy'n peri pryder mewn marwolaethau cysylltiedig ag alcohol a chyffuriau. Ac mae hyn yn pwysleisio pa mor bwysig yw hi bod ymdrin â'r materion hyn yn dal i fod yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth hon a'n partneriaid, oherwydd mae alcohol a chyffuriau'n parhau i achosi llawer o farwolaethau a salwch, ac, yn wir, marwolaethau a salwch y gellir eu hosgoi. Mae'r data'n dangos y cynnydd yn nifer y marwolaethau cysylltiedig ag alcohol yn 2016, ac mae hynny'n atgyfnerthu'r angen i weithredu. Dyna pam mae ein Bil Iechyd y Cyhoedd (Isafbris Alcohol) (Cymru) yn rhan hanfodol o ymateb i'r mater iechyd cyhoeddus pwysig hwn. A bydd y ddeddfwriaeth honno, a drafodwyd yn y lle hwn y mis diwethaf, yn canolbwyntio ar sicrhau bod pobl sy'n yfed yn beryglus ac yn niweidiol yn yfed llai o alcohol. A bydd hefyd yn lleihau effaith negyddol camddefnyddio alcohol ar wasanaethau cyhoeddus sydd o dan bwysau, yn ddatganoledig ac yn annatganoledig.