English: Wales's population is expected to increase dramatically over the next decade, with the number of elderly persons over the age of 85 expected to double. The suitability and practicality of our urban design, our housing and the transport connections of our towns and our cities to fit this demographic need must continue to evolve in line with growing need and greater expectation. Age Cymru have highlighted the requirement for public buildings to comply with specific access considerations, especially for those with disability need or sensory impairment. The demography of our ageing population is fast-changing and Government must move at a similar pace. In order to cope with increased congestion and more commuters, the Welsh Government must do more to promote walking and cycling in Wales. The Welsh Government must fully embrace new technologies and invest in the future of a modern transport infrastructure on a Wales-wide scale, not just in Cardiff. An essential enabler for many of our older population is access to robust and reliable public transport providing connections between our rural communities, urban areas and public services: hospitals, libraries, community centres and shops. Transport that is effective and accessible to all is essential to eradicate the impact of isolation, loneliness and despair. The housing crisis must be confronted if Wales is to cope with population demand in our cities, but also in our towns. Furthermore, measures must be taken to guarantee that all new housing projects are energy efficient and adapted to the needs of the local demographic. The Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 is designed to bring about a new and exciting agenda of change. So, we do need schemes to improve the energy efficiency of our existing housing. We need measures to reduce the current rates of fuel poverty. The average dwelling in Wales falls within energy performance certificate band D, which is not high enough to protect households from fuel poverty. Here in Wales, 23 per cent of households - that's 291,000 homes - were estimated to be in fuel poverty in 2016, a lot of this in Cardiff. That is more than twice the percentage of those in England. The future generations Act should be used as a lever to work in tandem with Nest to offer support to UK Government initiatives that have been successful in reducing energy poverty, such as the energy company obligation, ECO. So, any new properties in our cities - in Cardiff or elsewhere - should actually be fuel-poverty-proof. The Conservatives, in 2013, brought out a scheme that provides obligations upon energy suppliers to provide energy-efficient measures to households across the UK. This is important to help us to reduce our greenhouse gas emissions, for which the residential sector in Wales is responsible - a quarter of our annual 3 per cent reductions target. This week, I've been doing some work on air pollution and, again, for our towns and cities it's vital that, as we grow them, we don't grow the pollution that comes with them. I welcome the provisions of the Wales Bill, which will give the Assembly the opportunity to develop a specifically Welsh feed-in tariff scheme to support the installation of solar panels. Welsh Conservatives have warned against an overdependence on wind energy, and we wholeheartedly welcome the findings of the Hendry review in its support for tidal lagoons in north and south Wales. Our cities and urban areas will be some of the key drivers for Wales's economic resilience and prosperity in the years to come, and it is essential that the Welsh Government works to ensure that they are suitable to the longevity and well-being of our unique demographic here in Wales. In welcoming the city status in particular, I would just like to add St Asaph in north Wales, the little town that became a city. Having passed the legislation for the Well-being of Future Generations (Wales) Act last term, I believe it is incumbent on us as politicians not to be looking to duplicate legislation or further complicate the aims of this Act. Fully interpreting, implementing and adequately resourcing the aims of this Act by this Welsh Labour Government will, in my opinion, move Wales forward in great strides. That is in our urban areas, our rural areas and certainly in our cities. Thank you.
Welsh: Disgwylir i boblogaeth Cymru gynyddu'n ddramatig dros y degawd nesaf, a disgwylir y bydd nifer y bobl hŷn dros 85 oed yn dyblu. Rhaid i addasrwydd ac ymarferoldeb ein dylunio trefol, ein tai a chysylltiadau trafnidiaeth ein trefi a'n dinasoedd i gyd-fynd â'r angen demograffig hwn barhau i esblygu yn unol ag angen cynyddol a disgwyliadau mwy. Mae Age Cymru wedi tynnu sylw at y gofyniad i adeiladau cyhoeddus gydymffurfio ag ystyriaethau mynediad penodol, yn enwedig ar gyfer y rhai sydd ag anghenion anabledd neu nam ar y synhwyrau. Mae demograffeg ein poblogaeth sy'n heneiddio yn newid yn gyflym a rhaid i'r Llywodraeth symud ar gyflymder tebyg. Er mwyn ymdopi â'r cynnydd yn y tagfeydd a mwy o gymudwyr, rhaid i Lywodraeth Cymru wneud mwy i hyrwyddo cerdded a beicio yng Nghymru. Rhaid i Lywodraeth Cymru dderbyn technolegau newydd â breichiau agored a buddsoddi yn nyfodol seilwaith trafnidiaeth modern ar raddfa Cymru gyfan, nid yng Nghaerdydd yn unig. Galluogydd hanfodol i lawer o'n poblogaeth hŷn yw mynediad at drafnidiaeth gyhoeddus gadarn a dibynadwy sy'n darparu cysylltiadau rhwng ein cymunedau gwledig, ein hardaloedd trefol a gwasanaethau cyhoeddus: ysbytai, llyfrgelloedd, canolfannau cymunedol a siopau. Mae trafnidiaeth sy'n effeithiol ac yn hygyrch i bawb yn hanfodol i ddileu effaith arwahanrwydd, unigrwydd ac anobaith. Rhaid gwrthsefyll yr argyfwng tai os yw Cymru i ymdopi â galw poblogaeth yn ein dinasoedd, ond hefyd yn ein trefi. Ar ben hynny, rhaid rhoi mesurau ar waith i warantu bod yr holl brosiectau tai newydd yn defnyddio ynni'n effeithlon ac wedi'u haddasu i anghenion y demograffig lleol. Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 wedi ei chynllunio i sicrhau agenda newid newydd a chyffrous. Felly, mae angen cynlluniau arnom sy'n gwella effeithlonrwydd ynni ein tai presennol. Mae angen mesurau arnom i leihau cyfraddau presennol o dlodi tanwydd. Mae'r cartref cyfartalog yng Nghymru ym mand D y dystysgrif perfformiad ynni, nad yw'n ddigon uchel i ddiogelu aelwydydd rhag tlodi tanwydd. Yma yng Nghymru, amcangyfrifwyd bod 23 y cant o gartrefi - sef 291,000 o gartrefi - mewn tlodi tanwydd yn 2016, a llawer o hyn yng Nghaerdydd. Mae hynny'n fwy na dwywaith y ganran yn Lloegr. Dylid defnyddio Deddf cenedlaethau'r dyfodol fel dull o weithio ochr yn ochr â Nyth i gynnig cymorth i fentrau Llywodraeth y DU sydd wedi llwyddo i leihau tlodi ynni, megis y rhwymedigaeth cwmnïau ynni, ECO. Felly, dylai unrhyw eiddo newydd yn ein dinasoedd - yng Nghaerdydd neu rywle arall - fod wedi'i ddiogelu rhag tlodi tanwydd mewn gwirionedd. Yn 2013, cyhoeddodd y Ceidwadwyr gynllun sy'n darparu rhwymedigaethau ar gyflenwyr ynni i ddarparu mesurau arbed ynni i gartrefi ledled y DU. Mae hyn yn bwysig er mwyn ein helpu i leihau ein hallyriadau nwyon tŷ gwydr sy'n deillio o'r sector preswyl yng Nghymru - chwarter ein targed gostyngiadau blynyddol o 3 y cant. Yr wythnos hon, rwyf wedi bod yn gwneud rhywfaint o waith ar lygredd aer ac unwaith eto, i'n trefi a'n dinasoedd mae'n hanfodol, wrth i ni dyfu, nad ydym yn tyfu'r llygredd a ddaw yn eu sgil. Rwy'n croesawu darpariaethau Bil Cymru, a fydd yn rhoi cyfle i'r Cynulliad ddatblygu cynllun tariff cyflenwi trydan penodol i Gymru i gefnogi'r gwaith o osod paneli solar. Mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi rhybuddio yn erbyn gorddibyniaeth ar ynni gwynt, ac rydym yn llwyr groesawu canfyddiadau adolygiad Hendry yn ei gefnogaeth i fôr-lynnoedd llanw yng ngogledd a de Cymru. Bydd ein dinasoedd a'n hardaloedd trefol yn rhai o'r sbardunau allweddol ar gyfer gwydnwch a ffyniant economaidd Cymru yn y blynyddoedd i ddod, ac mae'n hanfodol fod Llywodraeth Cymru yn gweithio i sicrhau eu bod yn addas ar gyfer hirhoedledd a lles ein demograffig unigryw yma yng Nghymru. Wrth groesawu statws dinas yn benodol, hoffwn ychwanegu Llanelwy yng ngogledd Cymru, y dref fach a ddaeth yn ddinas. Ar ôl pasio'r ddeddfwriaeth ar gyfer Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) y tymor diwethaf, rwy'n credu ei bod yn ddyletswydd arnom fel gwleidyddion i beidio â cheisio dyblygu deddfwriaeth neu gymhlethu amcanion y Ddeddf hon ymhellach. Bydd dehongli a gweithredu nodau'r Ddeddf hon yn llawn, a darparu adnoddau digonol ar eu cyfer gan Lywodraeth Lafur Cymru, yn symud Cymru ymlaen gyda chamau breision yn fy marn i. Bydd hynny'n digwydd yn ein hardaloedd trefol, ein hardaloedd gwledig ac yn sicr yn ein dinasoedd. Diolch.