English: I wish to thank the Minister, Rebecca Evans, for her approach and manner of engagement with the Senedd Finance Committee scrutiny of this very fair, green and progressive draft budget. And I also wish to thank fellow finance Members and our very stalwart Chair. Wales has endured and continues to endure a global pandemic that has led to the very fundamentals and the very paradigm of our Welsh economy being rocked. These last two years have taken a great toll on all of us, but, for some, the very ultimate sacrifice, and we in this place must never forget. Llywydd, as we potentially see on the horizon life after the pandemic, we are now looking at a very sharply rising inflation base, and a Tory cost-of-living and energy crisis that dramatically impacts on the lives of every man, woman and child in my constituency of Islwyn. Unbelievably, in one of the richest countries of the world in 2022, fellow citizens are faced with the unenviable, the non-choice of heating or eating. This is not, as the Tories seem to think, political rhetoric or a bad joke; it is real, because some people will die this year because they cannot afford to heat their homes, and all this as rickets, tuberculosis and malnutrition have returned to our United Kingdom hospitals due to a non-operating, broken welfare system. The background to this dangerous mix is a Tory UK Government led by a Prime Minister who is, and I quote, 'not a total clown' - the words of his new communication director, Guto Harri. And whilst Laurel and Hardy are happily singing 'I will survive', the Welsh populace is struggling every single day simply to put food on the table for their families. This dichotomy sums up the Tory myopia that we see in the Chamber, and Boris and his Tory UK Government has finally admitted that it will not fully replace EU funding to Wales for three years, despite saying constantly to us and within this Chamber that the people of Wales would not be a penny poorer when the UK left the European Union. How can we trust such commentary? Whilst the Tories have let down Wales, this Welsh Labour Government budget is standing up for Welsh people, and I implore, I implore, the Welsh Tories opposite to do the same. In contrast, the Welsh Labour Government is investing close to £1.3 billion - [ Interruption.] - I would, but I'm really conscious of the time and I would like to finish; not on this occasion, Janet - investing close to £1.3 billion into our Welsh NHS service, standing up for local authorities, who've had an additional £750 million direct investment to the revenue support grant, and an additional £100 million targeted at mental health, supporting the social care sector with additional funding to local authorities to meet the additional costs of the real living wage, investing in education with an additional £320 million to the end of term to continue education reform and support across Wales. And it is right that the Welsh Government and our economy Minister are investing in the personal learning pilots and the young person's guarantee, and that the Finance Committee recommendations around drafting and evaluating budget determination, which takes in at source the very poorest in our society, who remain women, are accepted by Welsh Government. I welcome the feedback on the new shifts around strengthening BAGE and the new budget improvement advisory group. But, as Jenny Rathbone has already scoped to us today, it is absolutely important that Wales has exemplary holistic and intersectional strategic impact assessment processes, and that we explore gender budgeting for Wales. It is right that the Finance Committee does this work and drafts and evaluates such recommendations. The Welsh Labour Government, to conclude, Llywydd, is investing £366 million over the next three years to deliver 125,000 all-age apprenticeships, investing in science, technology, engineering and mathematics, in cyber, in security and our future generations. And it's today, not tomorrow, we are investing in Wales's future. We are investing in the people of Wales, and I commend this Welsh Government's draft budget to this place. A stronger Wales, a fairer Wales and a greener Wales - a draft budget that seeks a just Wales. Thank you.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Gweinidog, Rebecca Evans, am ei dull o weithredu a'i dull o ymgysylltu â Phwyllgor Cyllid y Senedd i graffu ar y gyllideb ddrafft deg iawn, werdd a blaengar hon. A hoffwn ddiolch hefyd i'n cyd-Aelodau cyllid a'n Cadeirydd cadarn iawn. Mae Cymru wedi dioddef ac mae'n parhau i ddioddef pandemig byd-eang sydd wedi arwain at siglo hanfodion a model ein heconomi ni yng Nghymru. Mae'r ddwy flynedd ddiwethaf wedi cael effaith fawr ar bob un ohonom ni, ond, i rai, yr aberth eithaf, ac ni ddylem ni yn y lle hwn byth anghofio. Llywydd, wrth i ni o bosibl weld bywyd ar ôl y pandemig ar y gorwel, rydym ni yn awr yn edrych ar gyfradd sylfaenol chwyddiant sy'n codi'n sydyn iawn, ac argyfwng costau byw ac ynni y Torïaid sy'n effeithio'n ddwys ar fywydau pob dyn, menyw a phlentyn yn fy etholaeth i, sef Islwyn. Yn anghredadwy, yn un o wledydd cyfoethocaf y byd yn 2022, mae cyd-ddinasyddion yn wynebu'r dewis annymunol, amhosibl rhwng gwresogi neu fwyta. Nid yw hyn, fel y mae'n ymddangos y mae'r Torïaid yn ei gredu, yn rhethreg wleidyddol nac yn jôc wael; mae'n real, oherwydd bydd rhai pobl yn marw eleni oherwydd na allan nhw fforddio gwresogi eu cartrefi, a hyn i gyd wrth i'r llechau, twbercwlosis a diffyg maeth dychwelyd i'n hysbytai yn y Deyrnas Unedig oherwydd system les nad yw'n gweithredu, sydd wedi torri. Cefndir y cymysgedd peryglus hwn yw Llywodraeth Dorïaidd y DU dan arweiniad Prif Weinidog sydd, a dyfynnaf, 'ddim yn glown i gyd' - geiriau ei gyfarwyddwr cyfathrebu newydd, Guto Harri. A tra bod Laurel a Hardy yn hapus yn canu 'I will survive', mae poblogaeth Cymru yn cael trafferth bob dydd dim ond i roi bwyd ar y bwrdd i'w teuluoedd. Mae'r ddeuoliaeth hon yn crynhoi'r myopia Torïaidd a welwn ni yn y Siambr, ac mae Boris a'i Lywodraeth y DU Dorïaidd wedi cyfaddef o'r diwedd na fydd yn amnewid cyllid yr UE yn llawn i Gymru am dair blynedd, er iddo ddweud yn gyson wrthym ac o fewn y Siambr hon na fyddai pobl Cymru geiniog yn dlotach pan adawodd y DU yr Undeb Ewropeaidd. Sut y gallwn ni ymddiried mewn sylwadau o'r fath? Er bod y Torïaid wedi siomi Cymru, mae'r gyllideb hon gan Lywodraeth Lafur Cymru yn sefyll dros bobl Cymru, ac rwyf i'n erfyn, yn erfyn ar y Torïaid Cymreig gyferbyn i wneud yr un peth. I'r gwrthwyneb, mae Llywodraeth Lafur Cymru yn buddsoddi'n agos at £1.3 biliwn - [ Torri ar draws.] - byddwn i, ond rwy'n ymwybodol iawn o'r amser a hoffwn orffen; nid y tro hwn, Janet - gan fuddsoddi'n agos at £1.3 biliwn yn ein gwasanaeth GIG yng Nghymru, sefyll dros awdurdodau lleol, sydd wedi cael buddsoddiad uniongyrchol ychwanegol o £750 miliwn i'r grant cynnal refeniw, a £100 miliwn ychwanegol wedi'i dargedu at iechyd meddwl, gan gefnogi'r sector gofal cymdeithasol gyda chyllid ychwanegol i awdurdodau lleol i dalu costau ychwanegol y cyflog byw go iawn, buddsoddi mewn addysg gyda £320 miliwn ychwanegol hyd at ddiwedd y tymor i barhau i ddiwygio a chefnogi addysg ledled Cymru. Ac mae'n iawn bod Llywodraeth Cymru a'n Gweinidog yr Economi yn buddsoddi yn y cynlluniau treialu dysgu personol a'r gwarant i bobl ifanc, a bod argymhellion y Pwyllgor Cyllid ynghylch drafftio a gwerthuso penderfyniadau ar y gyllideb, sy'n cynnwys, wrth ei ffynhonnell, y tlotaf yn ein cymdeithas, sy'n parhau i fod yn fenywod, yn cael eu derbyn gan Lywodraeth Cymru. Rwy'n croesawu yr adborth ar y newidiadau newydd o ran cryfhau Grŵp Cynghorol y Gyllideb ar Gydraddoldeb a'r grŵp cynghori newydd ar wella'r gyllideb. Ond, fel y mae Jenny Rathbone eisoes wedi'i ddweud wrthym ni heddiw, mae'n gwbl bwysig bod gan Gymru brosesau asesu effaith strategol cyfannol a chroestoriadol rhagorol, a'n bod yn archwilio cyllidebu ar sail rhyw i Gymru. Mae'n iawn bod y Pwyllgor Cyllid yn gwneud y gwaith hwn ac yn drafftio ac yn gwerthuso argymhellion o'r fath. Mae Llywodraeth Lafur Cymru, i gloi, Llywydd, yn buddsoddi £366 miliwn dros y tair blynedd nesaf i ddarparu 125,000 o brentisiaethau o bob oed, gan fuddsoddi mewn gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg a mathemateg, mewn seiber, mewn diogelwch a chenedlaethau'r dyfodol. A heddiw, nid yfory, yw hynny, rydym ni'n buddsoddi yn nyfodol Cymru. Rydym ni'n buddsoddi ym mhobl Cymru, ac rwy'n cymeradwyo'r gyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru hon i'r lle hwn. Cymru gryfach, Cymru decach a Chymru wyrddach - cyllideb ddrafft sy'n ceisio sefydlu Cymru gyfiawn. Diolch.