English: Llywydd, I think Carolyn Thomas makes a very important point. We are committed to the real living wage in the social care sector and to funding it. But the challenge of recruiting and retaining the skilled workforce in social care is more than simply a pay issue. It does, quite definitely, depend upon decent working terms and conditions being offered to people who do this vitally important work. Now, back in 2017, the Senedd legislated to deal with some of the most egregious examples of where terms and conditions were not being observed, including - some Members will be familiar with this - what's called the 'clipping' practice, and we legislated to put regulations around the practice of zero-hours contracts in the system. And, indeed, over the pandemic, the Welsh Government has funded proper sick pay for social care workers because we knew that anything up to 80 per cent of employers did not provide occupational sick pay in this sector. Now, the social care fair work forum is looking at the wider package of reforms that are needed if people in this sector are to be properly valued and retained. And we know that in a very, very diverse workforce there are some employers who do absolutely the right thing by their employees, and we know that there are those who continue, for example, to ask their employees to pay for the costs of their own uniforms, to pay for the costs of their own DBS checks. And in a sector where we have to work harder to make sure that we're able to make those jobs attractive to people, there still are practices that do not support that sector-wide requirement. So, our ambition is to work with the best employers, and there are many of them, in the sector, and then to persuade the rest of the employers in social care that, alongside the money the Welsh Government will invest on paying the real living wage, they have to do more to make sure that the terms and conditions under which people are employed continue to attract people into this vital work.
Welsh: Llywydd, rwy'n credu bod Carolyn Thomas yn gwneud pwynt pwysig iawn. Rydym ni wedi ymrwymo i'r cyflog byw gwirioneddol yn y sector gofal cymdeithasol ac i'w ariannu. Ond mae'r her o recriwtio a chadw'r gweithlu medrus ym maes gofal cymdeithasol yn fwy na mater o gyflog yn unig. Mae yn dibynnu, yn bendant, ar gynnig telerau ac amodau gwaith addas i bobl sy'n gwneud y gwaith hanfodol bwysig hwn. Nawr, yn ôl yn 2017, deddfodd y Senedd i ymdrin â rhai o'r enghreifftiau mwyaf dybryd o le nad oedd telerau ac amodau yn cael eu bodloni, gan gynnwys - bydd rhai Aelodau yn gyfarwydd â hyn - yr hyn a elwir yn arfer 'clipio', ac fe wnaethom ni ddeddfu i wneud rheoliadau yn gysylltiedig â'r arfer o gontractau dim oriau yn y system. Ac, yn wir, dros y pandemig, mae Llywodraeth Cymru wedi ariannu tâl salwch priodol i weithwyr gofal cymdeithasol gan ein bod ni'n gwybod nad oedd unrhyw beth hyd at 80 y cant o gyflogwyr yn darparu tâl salwch galwedigaethol yn y sector hwn. Nawr, mae'r fforwm gwaith teg gofal cymdeithasol yn edrych ar y pecyn ehangach o ddiwygiadau sydd eu hangen os yw pobl yn y sector hwn yn mynd i gael eu gwerthfawrogi a'u cadw yn briodol. Ac rydym ni'n gwybod bod rhai cyflogwyr mewn gweithlu amrywiol dros ben sy'n sicr yn gwneud y peth iawn dros eu gweithwyr, ac rydym ni'n gwybod bod rhai sy'n parhau, er enghraifft, i ofyn i'w gweithwyr dalu am gostau eu gwisgoedd eu hunain, i dalu am gostau eu gwiriadau Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd eu hunain. Ac mewn sector lle mae'n rhaid i ni weithio yn galetach i wneud yn siŵr ein bod ni'n gallu gwneud y swyddi hynny yn ddeniadol i bobl, ceir arferion o hyd nad ydyn nhw'n cefnogi'r gofyniad sector cyfan hwnnw. Felly, ein huchelgais yw gweithio gyda'r cyflogwyr gorau yn y sector, ac mae llawer ohonyn nhw yn bodoli, ac yna perswadio gweddill y cyflogwyr ym maes gofal cymdeithasol bod yn rhaid iddyn nhw wneud mwy, ochr yn ochr â'r arian y bydd Llywodraeth Cymru yn ei fuddsoddi mewn talu'r cyflog byw gwirioneddol, i wneud yn siŵr bod telerau ac amodau cyflogaeth pobl yn parhau i ddenu pobl i'r gwaith hanfodol hwn.