techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. Welsh Government provides comprehensive support and promotion of vegetable growing in Wales. This includes bespoke training and advice provided by Tyfu Cymru and Farming Connect, and our controlled-environment agriculture prospectus offers advice and encourages investment in this part of the agricultural sector.
Welsh: Diolch. Mae Llywodraeth Cymru yn darparu cymorth cynhwysfawr ac yn hyrwyddo tyfu llysiau yng Nghymru. Mae hyn yn cynnwys hyfforddiant a chyngor pwrpasol a ddarperir gan Tyfu Cymru a Cyswllt Ffermio, ac mae ein prosbectws amaethyddiaeth mewn amgylchedd a reolir yn cynnig cyngor ac yn annog buddsoddi yn y rhan hon o'r sector amaethyddol.
English: Thank you very much. We've already rehearsed the disruption to food markets occurring as a result of Brexit and the war in Ukraine, but I just want to focus on what we can do here in Wales, because one of the most important agreements within the co-operation agreement with Plaid Cymru is the extension of free school meals to all primary school children. So, in line with the Welsh Government's foundational economy objectives and our legal obligations under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, what steps are your officials taking to stimulate Welsh horticulture so that local educational authorities can source the extra tonnes of fresh vegetables they're going to need so that they will comply with healthy eating standards, and also help to strengthen local food economies?
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Rydym eisoes wedi trafod yr aflonyddwch i farchnadoedd bwyd sy'n digwydd o ganlyniad i Brexit a'r rhyfel yn Wcráin, ond hoffwn ganolbwyntio ar yr hyn y gallwn ei wneud yma yng Nghymru, oherwydd un o'r cytundebau pwysicaf o fewn y cytundeb cydweithio â Phlaid Cymru yw darparu prydau ysgol am ddim i bob plentyn ysgol gynradd. Felly, yn unol ag amcanion economi sylfaenol Llywodraeth Cymru a'n rhwymedigaethau cyfreithiol o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, pa gamau y mae eich swyddogion yn eu cymryd i hyrwyddo garddwriaeth yng Nghymru fel y gall awdurdodau addysgol lleol ddod o hyd i'r tunelli ychwanegol o lysiau ffres y bydd eu hangen arnynt er mwyn iddynt allu cydymffurfio â safonau bwyta'n iach, a helpu i gryfhau economïau bwyd lleol hefyd?
English: You may have heard the Minister for Finance and Local Government, in her answer to a question around food procurement, which is obviously part of the free school meals and the work that's ongoing around these issues - . The work is being led by Caerphilly County Borough Council, and they're looking at how we can increase supply of Welsh food in school meals. And I mentioned the support that we give to farming, because if pig farming is a very small part of the agriculture sector here in Wales, horticulture is even smaller; it only makes up 1 per cent of the agriculture sector. So, as you know, it's something that I've been very keen to promote, and, to encourage farmers, if they wish to go into the horticulture part of farming, we will offer support. I think one of the things that we need to do, if we're going to maximise opportunities for local suppliers and encourage more producers to come forward, is that public procurement needs to change. We really need to move away from that lowest cost in food tenders and make sure that we build in social value and environmental value, and also quality considerations. I think people need to appreciate the value of local provenance. So, this is a piece of work that's currently ongoing, particularly in relation, as you say, to free school meals, which is part of the co-operation agreement.
Welsh: Efallai eich bod wedi clywed y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, yn ei hateb i gwestiwn ynghylch caffael bwyd, sy'n amlwg yn rhan o'r prydau ysgol am ddim a'r gwaith sy'n mynd rhagddo ar y materion hyn - . Mae'r gwaith yn cael ei arwain gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili, ac maent yn edrych ar sut y gallwn gynyddu'r cyflenwad o fwyd o Gymru mewn prydau ysgol. A soniais am y gefnogaeth rydym yn ei rhoi i ffermio, oherwydd os yw ffermio moch yn rhan fach iawn o'r sector amaethyddol yma yng Nghymru, mae garddwriaeth hyd yn oed yn llai; dim ond 1 y cant o'r sector amaethyddiaeth ydyw. Felly, fel y gwyddoch, mae'n rhywbeth y bûm yn awyddus iawn i'w hyrwyddo, a byddwn yn cynnig cymorth i annog ffermwyr, os ydynt yn dymuno troi at ochr arddwriaethol ffermio. Os ydym am fanteisio i'r eithaf ar gyfleoedd i gyflenwyr lleol ac annog mwy o gynhyrchwyr i fod yn rhan o hyn, credaf mai un o'r pethau sy'n rhaid inni ei wneud yw newid caffael cyhoeddus. Mae gwir angen inni symud oddi wrth y gost isaf mewn tendrau bwyd a sicrhau ein bod yn cynnwys gwerth cymdeithasol a gwerth amgylcheddol, ac ystyriaethau ansawdd hefyd. Rwy'n credu bod angen i bobl werthfawrogi gwerth tarddiad lleol. Felly, mae hwn yn waith sy'n mynd rhagddo ar hyn o bryd, yn enwedig mewn perthynas â phrydau ysgol am ddim, fel y dywedwch, sy'n rhan o'r cytundeb cydweithio.
English: Horticulture in Wales has been in long-term decline, with fewer than 3,000 hectares now under cultivation for potatoes, field vegetables, small fruit and commercial orchards. The number of hectares has halved in 40 years. Now, according to Cardiff University, in order for Wales to produce the amount of fruit and vegetables required to meet nutritional recommendations of five servings a day, 2 per cent of Welsh land area would be required for production. Now, as you know, Minister, I believe that the Welsh Government should reward and encourage our Welsh farmers to continue producing food, and thereby taking us a step closer to being more self-sufficient. So, do you think you could clarify whether the agricultural (Wales) Bill is an opportunity where we could look to boost local food production in Wales, rather than see us become more dependent on imports from outside of Wales for our meat, our dairy, our fruit and our vegetables? Diolch.
Welsh: Mae garddwriaeth yng Nghymru wedi bod yn dirywio ers amser, gyda llai na 3,000 hectar bellach yn cael eu trin ar gyfer tatws, llysiau maes, perllannau ffrwythau bach a pherllannau masnachol. Mae nifer yr hectarau wedi haneru mewn 40 mlynedd. Nawr, yn ôl Prifysgol Caerdydd, er mwyn i Gymru gynhyrchu'r ffrwythau a llysiau sydd eu hangen i fodloni argymhellion maethol pump y dydd, byddai angen 2 y cant o arwynebedd tir Cymru i'w gynhyrchu. Nawr, fel y gwyddoch, Weinidog, credaf y dylai Llywodraeth Cymru wobrwyo ac annog ein ffermwyr yng Nghymru i barhau i gynhyrchu bwyd, gan fynd â ni gam yn nes at fod yn fwy hunangynhaliol. Felly, tybed a wnewch chi egluro i ba raddau y mae Bil amaethyddol (Cymru) yn gyfle inni geisio hybu cynhyrchiant bwyd lleol yng Nghymru, yn hytrach na'n gwneud yn fwy dibynnol ar fewnforion o'r tu allan i Gymru ar gyfer ein cig, ein llaeth, ein ffrwythau a'n llysiau? Diolch.
English: So, I don't recognise the figures that Janet Finch-Saunders refers to, and, interestingly, I don't know if you were in the Chamber last week when Jenny Rathbone came in with a leek and asked me how many leeks were grown in Wales, so I made sure I had that figure just in case Jenny asked me again today.
Welsh: Nid wyf yn cydnabod y ffigurau y mae Janet Finch-Saunders yn cyfeirio atynt, ac yn ddiddorol, nid wyf yn gwybod a oeddech yn y Siambr yr wythnos diwethaf pan ddaeth Jenny Rathbone i mewn yn cario cenhinen a gofyn imi faint o gennin sy'n cael eu tyfu yng Nghymru, felly rwyf wedi gwneud yn siŵr fod gennyf y ffigur hwnnw rhag ofn i Jenny ofyn imi eto heddiw.
English: What is it?
Welsh: Beth yw'r ffigur?
English: Not the individual, but 1,500 tonnes of leeks were grown just by Puffin Produce, and they're hoping to do 50 per cent more again next year. So, I wouldn't say the horticultural sector is in decline. I mentioned in my original answer to Jenny that we published the 'Controlled Environment Agriculture' prospectus in September 2021. It's been really interesting to see the interest in that. I visited a strawberry farm in the Vale of Glamorgan that uses controlled-environment agriculture techniques, and it's very good to see that circular economy approach that they were taking. Your specific question was around the agriculture Bill. You'll be aware that the sustainable farming scheme is part of the agriculture Bill, and absolutely crucial to the sustainable farming scheme is the way that food is produced, having that sustainable food production, and we will do all we can to assist our farmers. It is different from the basic payment scheme, the sustainable farming scheme. What we will have is our farmers rewarded - the public money they get in bringing forward public goods - and while we've also always said that food isn't a public good, what we will do within the agriculture Bill is promote sustainable food production and pay for it.
Welsh: Nid y ffigur unigol, ond tyfwyd 1,500 tunnell o gennin gan Puffin Produce yn unig, ac maent yn gobeithio tyfu 50 y cant yn fwy eto y flwyddyn nesaf. Felly, ni fyddwn yn dweud bod y sector garddwriaethol yn dirywio. Soniais yn fy ateb gwreiddiol i Jenny ein bod wedi cyhoeddi prosbectws 'Amaethyddiaeth mewn Amgylchedd a Reolir' ym mis Medi 2021. Mae wedi bod yn ddiddorol iawn gweld y diddordeb yn hwnnw. Ymwelais â fferm fefus ym Mro Morgannwg sy'n defnyddio technegau amaethyddiaeth mewn amgylchedd a reolir, ac mae'n dda iawn gweld y dull economi gylchol a fabwysiadwyd ganddynt. Roedd eich cwestiwn penodol yn ymwneud â'r Bil amaethyddiaeth. Fe fyddwch yn gwybod bod y cynllun ffermio cynaliadwy yn rhan o'r Bil amaethyddiaeth, ac mae'r ffordd y caiff bwyd ei gynhyrchu, sicrhau'r bwyd cynaliadwy hwnnw, yn gwbl hanfodol i'r cynllun ffermio cynaliadwy a byddwn yn gwneud popeth yn ein gallu i gynorthwyo ein ffermwyr. Mae'r cynllun ffermio cynaliadwy yn wahanol i gynllun y taliad sylfaenol. Yr hyn a wnawn yw gwobrwyo ein ffermwyr - yr arian cyhoeddus a gânt am ddarparu nwyddau cyhoeddus - ac er ein bod bob amser wedi dweud nad yw bwyd yn nwydd cyhoeddus, yr hyn y byddwn yn ei wneud yn y Bil amaethyddiaeth yw hyrwyddo cynhyrchiant bwyd cynaliadwy a thalu amdano.
English: Thank you. Responding to the nature emergency is a key objective of our proposed sustainable farming scheme. Future farm support will reward farmers who take action to maintain and create resilient ecosystems. This will help create the conditions that will enable species recovery at farm and landscape scale.
Welsh: Diolch. Mae ymateb i'r argyfwng natur yn un o amcanion allweddol ein cynllun ffermio cynaliadwy arfaethedig. Bydd cymorth i ffermydd yn y dyfodol yn gwobrwyo ffermwyr sy'n gweithredu i gynnal a chreu ecosystemau cadarn. Bydd hyn yn helpu i greu'r amodau a fydd yn galluogi inni adfer rhywogaethau ar raddfa fferm a thirwedd.
English: In a written response to me from the Minister for Climate Change six weeks ago, she said, 'Longer term, the Sustainable Farming Scheme will be an important mechanism and source of funding to address habitat loss and species decline, including some of our iconic farmland birds such as the curlew. Representations from the Gylfinir Cymru Partnership will be considered by the Minister for Rural Affairs, North Wales and Trefnydd as the Sustainable Farming Scheme is developed.' But, with country-level extinction by 2033 threatened, I hope you'd agree that we don't have time to wait. As it's going to take the best part of a decade for the Wales-wide roll-out of the sustainable farming scheme, how will this help restore populations of rare and vulnerable species like curlew, which need urgent action now if we're not to lose them from Wales? And can the Minister confirm her acceptance of Gylfinir Cymru's request for an on-site meeting with farmers, land managers and Gylfinir Cymru partners to discuss curlew recovery, the wider multiple and multispecies benefits provided, and potentially support policy development like the sustainable farming scheme?
Welsh: Chwe wythnos yn ôl, mewn ymateb ysgrifenedig i mi, dywedodd y Gweinidog Newid Hinsawdd 'Yn fwy hirdymor, bydd y Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn fecanwaith pwysig ac yn ffynhonnell arian i fynd i'r afael â cholli cynefinoedd a dirywiad rhywogaethau, gan gynnwys rhai o'n hadar fferm eiconig megis y gylfinir. Bydd sylwadau gan bartneriaeth Gylfinir Cymru yn cael eu hystyried gan y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a'r Trefnydd wrth i'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy gael ei ddatblygu.' Ond gyda'r bygythiad y byddant wedi diflannu ar lefel gwlad erbyn 2033, rwy'n gobeithio y byddech yn cytuno nad oes gennym amser i aros. Gan y bydd yn cymryd y rhan orau o ddegawd i gyflwyno'r cynllun ffermio cynaliadwy ledled Cymru, sut y bydd hyn yn helpu i adfer poblogaethau o rywogaethau prin a bregus fel y gylfinir, sy'n galw am weithredu ar frys yn awr os nad ydym yn mynd i'w colli yng Nghymru? Ac a all y Gweinidog gadarnhau ei bod yn derbyn cais Gylfinir Cymru am gyfarfod ar y safle gyda ffermwyr, rheolwyr tir a phartneriaid Gylfinir Cymru i drafod adferiad y gylfinir, y manteision lluosog ac amlrywogaethol ehangach, a chefnogi datblygu polisi fel y cynllun ffermio cynaliadwy o bosibl?
English: Thank you. Well, as we are already in the middle of a climate and nature emergency, you're quite right that we don't have time to play with. So, I wouldn't want people to think we were just waiting for the sustainable farming scheme to come in relation to protecting our species, and the Member will be very well aware of many schemes that now sit within the Minister for Climate Change's portfolio - the sustainable management scheme, for instance, which is already improving the resilience of our ecosystems, it's enhancing our biodiversity, and of course it's tackling climate change. There's been significant funding - I think it's about £235 million - already gone into around 50 projects across Wales. We've also got the national peatland action programme, which is helping increase the ecosystem resilience of our Welsh peatland. So, what the sustainable farming scheme will be looking at is the good practice from these schemes and building on that.
Welsh: Diolch. Wel, gan ein bod eisoes ynghanol argyfwng hinsawdd a natur, rydych yn llygad eich lle nad oes gennym amser i'w wastraffu. Felly, ni fyddwn eisiau i bobl feddwl ein bod yn aros i'r cynllun ffermio cynaliadwy ymddangos cyn diogelu ein rhywogaethau, a bydd yr Aelod yn ymwybodol iawn o lawer o gynlluniau sydd bellach yn rhan o bortffolio'r Gweinidog Newid Hinsawdd - y cynllun rheoli cynaliadwy, er enghraifft, sydd eisoes yn gwella cadernid ein hecosystemau, mae'n gwella ein bioamrywiaeth, ac wrth gwrs mae'n mynd i'r afael â newid hinsawdd. Mae cyllid sylweddol - oddeutu £235 miliwn, rwy'n credu - eisoes wedi'i ddarparu i oddeutu 50 o brosiectau ledled Cymru. Mae gennym hefyd y rhaglen weithredu genedlaethol ar fawndiroedd, sy'n helpu i gynyddu cadernid ecosystemau ein mawndiroedd yng Nghymru. Felly, bydd y cynllun ffermio cynaliadwy yn edrych ar arferion da y cynlluniau hyn ac yn adeiladu arnynt.
English: Thank you. Partnership working is a key principle of our Wales animal health and welfare framework. The Welsh Government works collaboratively with a wide range of stakeholders, including animal keepers, local authorities and delivery agencies to raise standards of animal health and welfare in Wales.
Welsh: Diolch. Mae gweithio mewn partneriaeth yn un o egwyddorion allweddol ein fframwaith iechyd a lles anifeiliaid yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru yn cydweithio ag ystod eang o randdeiliaid, gan gynnwys ceidwaid anifeiliaid, awdurdodau lleol ac asiantaethau cyflawni i godi safonau iechyd a lles anifeiliaid yng Nghymru.
English: Thank you, Minister. It's welcome to see initiatives such as the ban on the third party sales of puppies and kittens - Lucy's law - coming into effect, but this is also increasing the inspection and enforcement roles of our Welsh councils. How is Welsh Government supporting councils to fulfil these functions, and is there any role for providing similar statutory responsibilities to, for example, the RSPCA so that they can also play their part?
Welsh: Diolch yn fawr, Weinidog. Rwy'n croesawu'r ffaith bod cynlluniau megis y gwaharddiad ar werthu cŵn bach a chathod bach gan drydydd partïon - cyfraith Lucy - yn dod i rym, ond mae hyn hefyd yn cynyddu rolau arolygu a gorfodi ein cynghorau yng Nghymru. Sut y mae Llywodraeth Cymru yn cynorthwyo cynghorau i gyflawni'r swyddogaethau hyn, ac a oes unrhyw rôl i ddarparu cyfrifoldebau statudol tebyg i'r RSPCA, er enghraifft, fel y gallant hwy hefyd wneud eu rhan?
English: Thank you. So, in relation to the final part of your question, there is no role for granting powers to the RSPCA under the Animal Welfare Act 2006. That is something that I'm looking at alongside other animal health and welfare issues. In relation to your question around supporting local authorities, at the time we brought forward the regulations to which you refer, we looked at the impacts of them on local authorities, and, from a financial point of view, commercial sellers were previously required to apply for a licence from a local authority and they were subject to ongoing inspections. But, in the way we shaped the new regulations, it was anticipated those who are eligible to trade and meet the required standards for licensing will continue to operate and only sell directly to their customers. Those who were ineligible would then cease to trade, and on that basis there would be no, or there shouldn't be, additional financial burden to local authorities. They will be able to set the new licence fee, and the fee that they set should be enough to meet the anticipated cost of registration, inspection and enforcement.
Welsh: Diolch. Mewn perthynas â rhan olaf eich cwestiwn, nid oes rôl i roi pwerau i'r RSPCA o dan Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006. Mae hwnnw'n rhywbeth rwy'n edrych arno ochr yn ochr â materion iechyd a lles anifeiliaid eraill. Ar eich cwestiwn ynghylch cefnogi awdurdodau lleol, pan gyflwynwyd y rheoliadau y cyfeiriwch atynt, fe wnaethom edrych ar eu heffeithiau ar awdurdodau lleol, ac o safbwynt ariannol, yn y gorffennol, roedd yn ofynnol i werthwyr masnachol wneud cais am drwydded gan awdurdod lleol ac roeddent yn destun arolygiadau parhaus. Ond yn y ffordd y gwnaethom lunio'r rheoliadau newydd, rhagwelwyd y bydd y rhai sy'n gymwys i fasnachu ac sy'n bodloni'r safonau gofynnol ar gyfer trwyddedu yn parhau i weithredu ac y byddent ond yn gwerthu'n uniongyrchol i'w cwsmeriaid. Byddai'r rhai anghymwys yn peidio â masnachu wedyn, ac ar y sail honno ni fyddai, neu ni ddylai fod baich ariannol ychwanegol i awdurdodau lleol. Byddant yn gallu pennu ffi newydd y drwydded, a dylai'r ffi a bennir fod yn ddigon i dalu cost ddisgwyliedig cofrestru, arolygu a gorfodi.
English: Minister, while there is a need to ensure all organisations adhere to animal health and welfare standards, of course, I think many ventures need more of a carrot and less of a stick approach. Ventures such as sanctuaries and rescue rehoming centres should be subject to regulation, but the vast majority do uphold the strictest animal welfare standards. Many animal shelters have struggled during the pandemic as funding sources have dried up, which can have a detrimental impact on their ability to care for abandoned pets. Minister, what more can your Government do to ensure animal shelters and sanctuaries, such as the excellent Pet Rescue Welfare Association in Dyserth, are supported financially? Thank you.
Welsh: Weinidog, er bod angen sicrhau bod pob sefydliad yn glynu wrth safonau iechyd a lles anifeiliaid wrth gwrs, credaf fod llawer o fentrau angen cael eu hannog yn hytrach na'u gwthio. Dylai mentrau fel llochesau a chanolfannau achub ac ailgartrefu fod yn ddarostyngedig i reoliadau, ond mae'r mwyafrif llethol yn cynnal y safonau lles anifeiliaid mwyaf llym. Mae llawer o lochesi anifeiliaid wedi cael trafferth yn ystod y pandemig wrth i ffynonellau ariannu sychu, rhywbeth a all gael effaith andwyol ar eu gallu i ofalu am anifeiliaid anwes a adawyd. Weinidog, beth arall y gall eich Llywodraeth ei wneud i sicrhau bod llochesi anifeiliaid, megis y gymdeithas ragorol yn Nyserth sy'n achub anifeiliaid anwes, yn cael eu cefnogi'n ariannol? Diolch.
English: Thank you. Well, you'll be aware that many organisations, not just within my portfolio, suffered due to the pandemic, and we did all we could to support them, particularly financially. I've been very fortunate to visit many charities and organisations and sanctuaries in my time in this portfolio, and I think one of the things we are certainly looking at is what regulations are required in relation to sanctuaries.
Welsh: Diolch. Wel, fe fyddwch yn gwybod bod llawer o sefydliadau, nid yn unig o fewn fy mhortffolio i, wedi dioddef oherwydd y pandemig, a gwnaethom bopeth yn ein gallu i'w cefnogi, yn enwedig yn ariannol. Rwyf wedi bod yn ddigon ffodus i ymweld â llawer o elusennau a sefydliadau a llochesau yn ystod fy nghyfnod yn y portffolio hwn, a chredaf mai un o'r pethau yr ydym yn sicr yn edrych arno yw pa reoliadau sydd eu hangen mewn perthynas â llochesau.
English: I've had discussions with Cabinet colleagues and continue to work with local authorities and health boards to ensure food and drink sourced from local suppliers is available in schools, hospitals and care homes.
Welsh: Rwyf wedi cael trafodaethau gyda chyd-Aelodau yn y Cabinet ac rwy'n parhau i weithio gydag awdurdodau lleol a byrddau iechyd i sicrhau bod bwyd a diod gan gyflenwyr lleol ar gael mewn ysgolion, ysbytai a chartrefi gofal.
English: Diolch yn fawr, Weinidog. As we're reminded often by Jenny Rathbone, there are so many positives from rebuilding a local food economy: it creates jobs, it's great for the environment also, and there are so many excellent business opportunities here, as the local demand far exceeds the local supply at the moment. We've been reminded again, haven't we, recently about the importance of not being over-reliant on importing food to this country. Young people need to be given the opportunity to remain within their communities and to be supported by public sector organisations. Now, my friend Rhun ap Iorwerth gave a shout out to cyngor Ynys Môn, my friend Llyr Gruffydd mentioned cyngor Caerfyrddin and Cyngor Gwynedd. Well, Llywydd, I'm going to mention cyngor Ceredigion now, because there's a great example where the Plaid Cymru-led cyngor Ceredigion made sure that all their food parcels to vulnerable people during the COVID pandemic were the best of local produce. And I welcome the important commitment in the agreement between Plaid Cymru and the Welsh Government that free school meals will use locally produced ingredients, benefiting farms and local businesses across Wales. I'm sure we can all agree there's more to be done, so could you please give us an update on the issue and how we can ensure that locally sourced food is available and encouraged across Wales in all sectors? Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Weinidog. Fel y cawn ein hatgoffa'n aml gan Jenny Rathbone, mae cynifer o bethau cadarnhaol yn deillio o ailadeiladu economi fwyd leol: mae'n creu swyddi, mae'n wych i'r amgylchedd hefyd, ac mae cymaint o gyfleoedd busnes rhagorol yma, gan fod y galw lleol yn llawer mwy na'r cyflenwad lleol ar hyn o bryd. Rydym wedi cael ein hatgoffa eto yn ddiweddar, onid ydym, am bwysigrwydd peidio â bod yn orddibynnol ar fewnforio bwyd i'r wlad hon. Mae angen rhoi cyfle i bobl ifanc aros yn eu cymunedau a chael eu cefnogi gan sefydliadau'r sector cyhoeddus. Nawr, roedd fy nghyfaill Rhun ap Iorwerth yn canmol cyngor Ynys Môn, soniodd fy nghyfaill Llyr Gruffydd am gyngor Caerfyrddin a Chyngor Gwynedd. Wel, Lywydd, rwyf am sôn am gyngor Ceredigion yn awr, oherwydd mae yna enghraifft wych pan wnaeth cyngor Ceredigion, dan arweiniad Plaid Cymru, yn siŵr mai'r cynnyrch lleol gorau a gâi ei gynnwys yn eu holl barseli bwyd i bobl agored i niwed yn ystod y pandemig COVID. Ac rwy'n croesawu'r ymrwymiad pwysig yn y cytundeb rhwng Plaid Cymru a Llywodraeth Cymru y bydd prydau ysgol am ddim yn defnyddio cynhwysion a gynhyrchir yn lleol, er budd i ffermydd a busnesau lleol ledled Cymru. Rwy'n siŵr y gallwn i gyd gytuno bod mwy i'w wneud, felly a wnewch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf inni am y mater a sut y gallwn sicrhau bod bwyd lleol ar gael ac yn cael ei annog ledled Cymru ym mhob sector? Diolch yn fawr.