English: Thank you, Cabinet Secretary, for your statement. I know of your commitment to rural schools. I know you used to fight passionately when you were an opposition member on behalf of schools in Powys that were threatened with closure by that particular local authority, and, of course, you were matched by many other Assembly Members representing rural constituencies in this Chamber. Like your constituency, my constituency has also seen a number of rural schools close in recent years, and there are some, unfortunately, which are still threatened with closure. So, I do very much welcome the fact that you have said that there will now be, in the future, a presumption against closure and that local authorities will be required to look at every alternative and leave no stone unturned when looking at the way their schools are organised. It's all too often been the case in some parts of Wales that local authorities have stubbornly dug their heels in as a result of the poor guidance, frankly, from the Welsh Government that has allowed them to do that, and, as a result, some very good schools have closed. So, there's been a pretty rough ride for rural schools in recent years, and I'm very much hoping that that will change. Now, that's not to say that there aren't some questions that I hope you will be able to answer today in respect of this additional resource that you are making available. I've seen the list of things that you hope to achieve with that resource. With every respect, £2.5 million is not a huge sum of money to be able to meet all of the aspirations on that particular list. I wonder whether you'll be able to give us some clarity as to whether that is £2.5 million extra on top of your budget that is going to be available next year, or whether this is from within the education budget as a whole and it will mean that you are robbing Peter, effectively, to pay Paul, and also, just precisely what your definition of a rural or small school actually is. Because, obviously, that will determine very much where this money flows to. You're giving it to the regional consortia rather than the local education authorities to distribute. If you can clarify precisely why that is the case, that would also be helpful. Whilst I accept that federation can be a very effective model, and, in fact, it's something that is working in respect of a school that was threatened and is still threatened with closure in my own constituency - Ysgol Llanbedr - which is now working with another school, against the local authority's wishes, in order to survive, and is making a jolly good show of it, with increasing pupil numbers. But, if you could just tell us exactly how this cash will support federations, given that federations actually generally result in saving significant sums of money - is it just to prime the pump, are these long-term arrangements, or is this a short-term fund with these one-off grants having a period in which they are available to schools and then that period eventually coming to an end? So, I do welcome the extra cash, I welcome the statement and I welcome the direction of travel, but I think a lot depends on these definitions as to precisely what a rural or small school is. I think a lot depends on how the money is going to be used and how thinly that jam is going to be spread across the many hundreds of rural schools that we have here in Wales. So, perhaps you can give us some clarity on those things.
Welsh: Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet, am eich datganiad. Gwn am eich ymrwymiad i ysgolion gwledig. Rwy'n gwybod y byddech yn arfer brwydro'n angerddol fel aelod o'r wrthblaid ar ran ysgolion ym Mhowys a oedd dan fygythiad o gau gan yr awdurdod lleol hwnnw, ac, wrth gwrs, roedd llawer o Aelodau Cynulliad eraill sy'n cynrychioli etholaethau gwledig yn y Siambr hon yn gwneud hynny gyda chi. Fel eich etholaeth chi, mae fy etholaeth innau hefyd wedi gweld nifer o ysgolion gwledig yn cau yn y blynyddoedd diwethaf, ac mae rhai, yn anffodus, yn dal i fod dan fygythiad o gau. Felly, rwy'n croesawu'n fawr y ffaith eich bod wedi dweud y bydd gennym nawr, yn y dyfodol, ragdybiaeth yn erbyn cau ac y bydd yn rhaid i awdurdodau lleol edrych ar bob dewis arall a throi pob carreg wrth edrych ar y ffordd y mae eu hysgolion wedi'u trefnu. Yn rhy aml, mewn rhai rhannau o Gymru, mae awdurdodau lleol wedi bod yn ystyfnig o ganlyniad i'r canllawiau gwael, a dweud y gwir, gan Lywodraeth Cymru sydd wedi eu galluogi i wneud hynny, ac, o ganlyniad, mae rhai ysgolion da iawn wedi cau. Felly, mae wedi bod yn daith eithaf garw i ysgolion gwledig yn y blynyddoedd diwethaf, ac rwy'n mawr obeithio y bydd hynny'n newid. Nawr, nid yw hynny'n golygu nad oes rhai cwestiynau yr wyf yn gobeithio y gallwch eu hateb heddiw ynglŷn â'r adnodd ychwanegol hwn yr ydych yn ei ddarparu. Rwyf wedi gweld y rhestr o bethau yr ydych yn gobeithio eu cyflawni gyda'r adnodd hwnnw. Gyda phob parch, nid yw £2.5 miliwn yn swm enfawr o arian i allu cyflawni'r holl ddyheadau ar y rhestr benodol honno. Tybed a allwch chi roi rhywfaint o eglurder inni ynghylch a yw hynny'n £2.5 miliwn ychwanegol ar ben eich cyllideb a fydd ar gael y flwyddyn nesaf, ynteu a yw hyn yn dod oddi mewn y gyllideb addysg yn ei chyfanrwydd ac y bydd yn golygu eich bod yn dwyn o'r naill law, mewn gwirionedd, i dalu'r llall, a hefyd, beth yn union yw eich diffiniad o ysgol wledig neu ysgol fach mewn gwirionedd. Oherwydd, yn amlwg, dyna fydd yn penderfynu i raddau helaeth i ble y bydd yr arian hwn yn llifo. Rydych yn ei roi i'r consortia rhanbarthol yn hytrach na'r awdurdodau addysg lleol i'w ddosbarthu. Os gallwch egluro pam yn union y mae hynny'n wir, byddai hynny hefyd yn ddefnyddiol. Er fy mod yn derbyn y gall ffedereiddio fod yn fodel effeithiol iawn, ac, yn wir, mae'n rhywbeth sy'n gweithio ar gyfer ysgol a oedd dan fygythiad ac sy'n dal i fod dan fygythiad o gau yn fy etholaeth i - Ysgol Llanbedr - sydd bellach yn gweithio gydag ysgol arall, yn groes i ddymuniadau'r awdurdod lleol, er mwyn goroesi, ac mae'n gwneud gwaith da iawn o hynny, ac mae niferoedd y disgyblion yn cynyddu. Ond, pe gallech ddweud wrthym sut yn union y bydd yr arian hwn yn cefnogi ffederasiynau, o gofio bod ffederasiynau mewn gwirionedd yn gyffredinol yn arwain at arbed symiau sylweddol o arian - ai dim ond arian i roi cychwyn ar bethau yw hwn, a yw'r rhain yn drefniadau tymor hir, ynteu ai cronfa tymor byr yw hon lle bydd cyfnod pan fydd y grantiau untro hyn ar gael i ysgolion ac yna y bydd y cyfnod hwnnw yn y pen draw'n dod i ben? Felly, rwyf yn croesawu'r arian ychwanegol, rwy'n croesawu'r datganiad ac rwy'n croesawu'r cyfeiriad teithio, ond rwy'n meddwl bod llawer yn dibynnu ar y diffiniadau hyn o ran beth yn union yw ysgol wledig neu ysgol fach. Rwy'n meddwl bod llawer yn dibynnu ar sut y caiff yr arian ei ddefnyddio a pha mor denau y caiff y jam hwnnw ei daenu ar draws y cannoedd o ysgolion gwledig sydd gennym yma yng Nghymru. Felly, efallai y gallwch roi rhywfaint o eglurder ar y pethau hynny ni.