English: Thank you, Angela. I do welcome what you say about the personal thanks to the NHS, not just the general improvement of public health. You mentioned polio, measles and a whole range of other things that killed lots of people in the 1930s, 1940s and 1950s that have been eradicated because we had a universal service that was able to deliver a comprehensive vaccination programme. So, it has been a tremendous achievement, and just as you have personal reasons to be grateful to the NHS, I too do, and I imagine other people in this room will have their own personal stories for themselves or their loved ones. I'm going to start with your point about the shared responsibility of people and the health service. I remember one of the first things I voted on when becoming an Assembly Member in 2011 was a report from the Bevan Commission about key principles for the future of the service, and one of those was about the personal responsibility of individual citizens, and how we need to have something where we have a positive conversation and relationship between the citizen, the service and, of course, the rest of the state, because we do have a shared responsibility for the choices that we make. It's one of the things that we regularly talk about on almost every major cause of disease, illness and death - so smoking, how much we drink, how much we exercise and what we eat. In addition to that, we need to make some of those healthier choices - [ Inaudible.] - easier. That's part of what we need to do, because if it's simply a finger-pointing or lecturing exercise, then we'll get what we have. So, there is a broad change from the Government, from public services but also from the business world as well, because work has a huge impact on people's health outcomes. Not just work, but good work makes a huge difference to the outcomes that people have. Of course, there is then how we persuade people to accept their own measure for their responsibility for the choices they make, and in particular the choices that we make for our children. I want to turn next to your point about the political football of the health service, and on the one hand this is, of course, inevitable. Labour Members will understand and I think will, rightly, complain about the way in which the national health service in Wales is regularly talked about in Prime Minister's questions. We heard previously the points about the 'line of life and death' being Offa's Dyke. Now, I think those things of course are bound to produce an inevitable and angry political response. But what we have to be able to do, though, is to recognise that there is innovation that does take place across the United Kingdom, and learning to be taken. There are points that, actually, it's in our interest to work together. The tier 2 visas, for example - I asked for that decision to be made, but I know that every organisation representing staff in the UK did, and I also know that the UK health department wanted the Home Office in the UK to change course rather sooner. So, it was in the interest of all four parts of the UK that that change was made. I welcome the fact that the change was made, even though we'll continue to have arguments about why the change wasn't made earlier, and yet we know that, in innovation, people do look to Wales. I'll give you an example there. On ambulance services, I know we still have scrutiny and disagreement about the changes that I chose to make for the ambulance service, and yet if you talk to people within the ambulance service around the UK, they are coming to Wales to look at what we have done, how and why, and we see pilots from Wales, where Scotland and England look remarkably similar to what we have done here. You won't hear an English Minister stand up and say that they're looking to learn from Wales, but that is practically what happens. So, in some way, the inevitable politics of it are actually about what we have to learn from other parts of the UK, including England, as well as what we have to give. I just want to come back to your point about it being a service that values people and the huge numbers of employees that we have. We have over 91,000 people employed in the service and nearly 80,000 full-time equivalents, and yet key part of 'A Healthier Wales' is the quadruple aim and the need to value our staff. A good place to work with motivated staff will deliver a better service in every single part of activity, in public service and the private sector. I know you'll know that, having run your own business. I know it from my own time being a manager and an employer. At the launch of the plan - this is the point I'll finish on, Deputy Presiding Officer - we spoke to staff within the service, and they recognise that changes that have been made to the way they deliver health and care already have not just delivered a better quality of care but a better place for them to work, and they're motivated by that change. I regularly hear on each of the visits that I undertake a sense of frustration about the way politicians behave and talk about the service and about wanting us to not just have the maturity to say, 'Here are the big challenges, let's create a parliamentary review', but it's about the way that each of us choose to behave in taking that plan forward, because most people who work in our national health service want to see a little more honesty about those challenges and some more licence and support for taking on the big challenges that we recognise exist and being brave enough to make choices about them in the future.
Welsh: Diolch, Angela. Rwy'n croesawu'r hyn a ddywedwch am y diolch personol i'r GIG, nid dim ond gwelliant cyffredinol iechyd y cyhoedd. Soniasoch am polio, y frech goch a llu o bethau eraill a laddodd lawer o bobl yn yr 1930au, yr 1940au a'r 1950au sydd wedi cael eu dileu oherwydd bod gennym wasanaeth cyffredinol a oedd yn gallu darparu rhaglen frechu gynhwysfawr. Felly, mae wedi bod yn gamp aruthrol, ac yn union fel y mae gennych chi resymau personol dros fod yn ddiolchgar i'r GIG, mae gen innau hefyd, ac rwy'n dychmygu y bydd gan bobl eraill yn yr ystafell hon eu straeon personol eu hunain amdanynt eu hunain neu am eu hanwyliaid. Rwy'n mynd i ddechrau â'ch pwynt am rannu cyfrifoldeb rhwng pobl a'r gwasanaeth iechyd. Rwy'n cofio mai un o'r pethau cyntaf imi bleidleisio arnynt ar ôl dod yn Aelod Cynulliad yn 2011 oedd adroddiad gan Gomisiwn Bevan am egwyddorion allweddol ar gyfer dyfodol y gwasanaeth. Roedd un o'r rheini'n ymwneud â chyfrifoldeb personol dinasyddion unigol, a bod angen inni sicrhau bod gennym sgwrs a pherthynas gadarnhaol rhwng y dinesydd, y gwasanaeth ac, wrth gwrs, weddill y wladwriaeth, oherwydd rydym yn rhannu'r cyfrifoldeb am y dewisiadau a wnawn. Mae'n un o'r pethau yr ydym yn sôn amdanynt yn rheolaidd ar bron pob prif ffactor sy'n achosi clefyd, salwch a marwolaeth - felly ysmygu, faint yr ydyn ni'n ei yfed, faint o ymarfer corff yr ydyn ni'n ei wneud a beth ydyn ni'n ei fwyta. Yn ogystal â hynny, mae angen inni wneud rhai o'r dewisiadau iachach hynny - [ Anghlywadwy.] - yn haws. Mae hynny'n rhan o'r hyn sydd angen inni ei wneud, oherwydd os mai dim ond darlithio neu bwyntio bysedd sy'n digwydd, fe gawn yr hyn sydd gennym. Felly, mae newid eang gan y Llywodraeth, gan wasanaethau cyhoeddus ond hefyd gan y byd busnes, oherwydd mae gwaith yn cael effaith enfawr ar ganlyniadau iechyd pobl. Nid dim ond gwaith, ond mae gwaith da yn gwneud gwahaniaeth enfawr i ganlyniadau pobl. Wrth gwrs, yna mae angen inni berswadio pobl i dderbyn eu mesur eu hunain ar gyfer eu cyfrifoldeb am y dewisiadau a wnânt, ac yn benodol y dewisiadau a wnawn dros ein plant. Hoffwn droi nesaf at eich pwynt am bêl-droed wleidyddol y gwasanaeth iechyd, ac ar y naill law mae hyn, wrth gwrs, yn anochel. Bydd Aelodau Llafur yn deall ac rwy'n credu y byddan nhw, yn ddigon teg, yn cwyno am y ffordd y mae'r gwasanaeth iechyd gwladol yng Nghymru yn cael sylw rheolaidd yn ystod cwestiynau i'r Prif Weinidog. Rydym wedi clywed cyn hyn y pwyntiau mai Clawdd Offa yw 'llinell bywyd a marwolaeth'. Nawr, rwy'n credu bod y pethau hynny wrth gwrs yn sicr o gynhyrchu ymateb gwleidyddol anochel a dig. Ond yr hyn y mae'n rhaid inni allu ei wneud, fodd bynnag, yw cydnabod bod arloesi yn digwydd ledled y Deyrnas Unedig, a dysgu i'w wneud. Ceir pwyntiau lle mae, a dweud y gwir, o fudd i ni weithio gyda'n gilydd. Y fisâu haen 2, er enghraifft - gofynnais i am i'r penderfyniad hwnnw gael ei wneud, ond rwy'n gwybod bod pob sefydliad sy'n cynrychioli staff yn y DU wedi gwneud hynny, ac rwy'n gwybod hefyd bod adran iechyd y DU eisiau i'r Swyddfa Gartref yn y DU newid cwrs cyn gynted â phosibl. Felly, roedd gwneud y newid hwnnw er budd pob un o bedair rhan y DU. Rwy'n croesawu'r ffaith bod y newid wedi cael ei wneud, er y byddwn yn parhau i gael dadleuon ynghylch pam na chafodd y newid ei wneud yn gynharach, ac eto rydym yn gwybod, wrth arloesi, bod pobl yn edrych ar Gymru. Rwy'n mynd i roi enghraifft ichi. O ran gwasanaethau ambiwlans, rwy'n gwybod y bydd craffu ac anghytundeb yn dal i ddigwydd ynghylch y newidiadau y dewisais eu gwneud ar gyfer y gwasanaeth ambiwlans. Ac eto i gyd, os siaradwch chi â phobl o fewn y gwasanaeth ambiwlans ledled y DU, maen nhw'n dod i Gymru i edrych ar yr hyn yr ydyn ni wedi ei wneud, sut a pham, ac rydyn ni'n gweld cynlluniau peilot o Gymru, lle mae'r Alban a Lloegr yn edrych yn hynod o debyg i'r hyn yr ydyn ni wedi'i wneud yma. Wnewch chi ddim clywed Gweinidog o Loegr yn sefyll ac yn dweud ei fod yn bwriadu dysgu gan Gymru, ond dyna sy'n digwydd yn ymarferol. Felly, mewn rhyw ffordd, mae gwleidyddiaeth anochel y peth yn ymwneud â'r hyn sydd gennyn ni i'w ddysgu gan rannau eraill o'r DU, gan gynnwys Lloegr, yn ogystal â'r hyn sydd gennyn ni i'w roi. Hoffwn ddod yn ôl at eich pwynt bod y gwasanaeth yn gwerthfawrogi pobl a'r niferoedd mawr iawn o weithwyr sydd gennyn ni. Rydyn ni'n cyflogi dros 91,000 o bobl yn y gwasanaeth a bron 80,000 cywerth ag amser llawn, ac eto mae'r nod pedwarplyg a'r angen i werthfawrogi ein staff yn rhan allweddol o 'Cymru Iachach'. Bydd lle da i weithio gyda staff brwdfrydig yn darparu gwell gwasanaeth ym mhob rhan o'r gweithgarwch, yn y gwasanaeth cyhoeddus a'r sector preifat. Rwy'n gwybod y byddwch chi'n gwybod hynny, gan eich bod wedi rhedeg eich busnes eich hun. Rwyf i'n gwybod hynny ers fy amser fy hun fel rheolwr a chyflogwr. Ar adeg lansio'r cynllun - dyma'r pwynt rwy'n mynd i orffen arno, Dirprwy Lywydd - gwnaethom siarad â staff o fewn y gwasanaeth, ac maent yn cydnabod bod newidiadau a wnaed i'r ffordd y maen nhw'n darparu iechyd a gofal eisoes wedi cyflawni gofal o ansawdd gwell, ond hefyd le gwell iddynt weithio ynddo, ac mae'r newid hwnnw'n gymhelliant iddyn nhw. Rwy'n clywed yn rheolaidd, yn ystod pob ymweliad, ymdeimlad o rwystredigaeth ynghylch y ffordd y mae gwleidyddion yn ymddwyn ac yn sôn am y gwasanaeth a'u bod eisiau inni gael nid yn unig yr aeddfedrwydd i ddweud, 'Dyma'r heriau mawr, dewch inni greu arolwg seneddol', ond mae'n ymwneud â'r ffordd y mae pob un ohonom yn dewis ymddwyn wrth fwrw ymlaen â'r cynllun hwnnw. Hoffai'r rhan fwyaf o'r bobl sy'n gweithio yn ein gwasanaeth iechyd gwladol weld ychydig mwy o onestrwydd am yr heriau hynny ac ychydig mwy o ryddid a chymorth i ymgymryd â'r heriau mawr yr ydyn ni'n cydnabod eu bod yn bodoli a bod yn ddigon dewr i wneud dewisiadau amdanynt yn y dyfodol.