English: Thank you to the Petitions Committee for introducing this debate. I'd like to thank the petitioners for their efforts in highlighting that we're not doing enough and how we can improve the lives of deaf people, particularly children and young people. There are many laws and accepted principles that seem unquestionable now, but would not be in existence without those like Catherine Robins-Talbot and Deffo!, who work hard campaigning for people who have been unheard for years to be given a voice that will not be ignored. Society gets to know about a part of their community that they never knew and policy makers turn from indifference to conviction. I would urge the Government to accept all the recommendations in the report. I know that resources are limited, but it's a question of priorities and about how far up that list of priorities deaf people are for Welsh Government who are the only people here who can act on this. It's nearly two years since the first time an MP in Westminster asked the Prime Minister a question using BSL, in an effort to have BSL put on the national curriculum in England. BSL has now been recognised as a language for 16 years. There are over 150,000 users of BSL in the UK - more than 87,000 of whom are deaf. So, the question for me is why BSL is not already on the curriculum in some way in Wales. If the petitioners felt that provision for deaf people in Wales was satisfactory, they wouldn't have gone to the trouble of petitioning the Assembly and proposing solutions. I note that, in paragraph 20 of the report from the Petitions Committee, the Government say that it's up to local authorities to support families where a child is deaf or hard of hearing. But I do have to question the consistency here of a Government that is constantly stating and implementing their desire to support those who communicate in Welsh, but not those who have no choice but to communicate in BSL. Our tradition of being a community and society that sticks together and works through adversity and unfairness makes us proudly Welsh and British, and making sure that our young people have every opportunity to offer their best to Wales and have Wales offer its best to them should be as important a part of what being Welsh is about as any other aspect of a rightly proud Welsh culture. For what good reason shouldn't it be part of the national curriculum, even at a basic level, so that all our young people know BSL exists and are given a chance to study it as a GCSE language option that realistically will probably offer our society and communities more positives than some other language options? Deafness and a reliance on BSL should not be seen as an additional learning need. BSL speakers don't have a learning difficulty. The only difficulty they face is that too few of the hearing population don't understand the language they speak and that's our fault rather than theirs. They should not be the people who face the negative consequences of a society that effectively chooses not to engage with them, and not supporting the recommendations in full will be nothing short of saying, 'You're on your own. We hope you have rich parents who can afford the extra help you need, because you're getting little or nothing from us.' We've had legislation pass for inclusive play areas, where children with physical disabilities can play alongside those who don't, and part of the justification for funding those was that it will raise awareness of disability and how little it should matter in modern Welsh life. Surely the same can be achieved for deaf children, if all children were introduced to BSL at school. How many deaf children avoid using play areas because of the difficulties they face when another playful child tries to speak to them? How many more deaf children would get to meet and play with, and have in their circle of friends, hearing people if even very basic BSL were on the national curriculum? Who can imagine what positive outcomes that would have for deaf children in later life? There are lots of policies and laws built to entrench equal rights for numerous other groups, but we don't seem to have equal rights for deaf people. These young people need us, and we need the talents of these young people that for too long have been unfairly untapped. Wales would benefit and deaf people would benefit if only we opened our eyes to see what they have to say. That's why I support the recommendations of this report and hope that the Government will change their response to recommendation 3 to an unequivocal acceptance and to implement the report's recommendations without delay. Thank you.
Welsh: Diolch i'r Pwyllgor Deisebau am gyflwyno'r ddadl. Hoffwn ddiolch i'r deisebwyr am eu hymdrechion i dynnu sylw at y ffaith nad ydym yn gwneud digon a sut y gallwn wella bywydau pobl fyddar, yn enwedig plant a phobl ifanc. Mae yna lawer o ddeddfau ac egwyddorion cydnabyddedig sy'n ymddangos yn ddi-gwestiwn bellach, ond ni fyddent yn bodoli heb bobl fel Catherine Robins-Talbot a Deffo!, sy'n ymgyrchu'n galed i sicrhau bod pobl nad ydynt wedi cael eu clywed ers blynyddoedd yn cael llais na fydd yn cael ei anwybyddu. Daw'r gymdeithas i wybod am ran o'u cymuned nad oeddent yn gwybod amdani o'r blaen a gwneuthurwyr polisi yn newid o fod yn ddifater i fod wedi'u hargyhoeddi. Buaswn yn annog y Llywodraeth i dderbyn yr holl argymhellion yn yr adroddiad. Gwn fod adnoddau'n gyfyngedig, ond mae'n ymwneud â blaenoriaethau a lle mae pobl fyddar ar restr blaenoriaethau Llywodraeth Cymru fel yr unig bobl yma a all gweithredu ar hyn. Aeth bron i ddwy flynedd heibio ers y tro cyntaf i AS yn San Steffan ofyn cwestiwn i'r Prif Weinidog gan ddefnyddio BSL, mewn ymdrech i gynnwys BSL ar y cwricwlwm cenedlaethol yn Lloegr. Aeth 16 mlynedd heibio bellach ers i BSL gael ei chydnabod fel iaith. Ceir dros 150,000 o ddefnyddwyr BSL yn y DU - ac mae mwy na 87,000 ohonynt yn fyddar. Felly, y cwestiwn i mi yw pam nad yw BSL eisoes ar y cwricwlwm yng Nghymru mewn rhyw ffordd. Pe bai'r deisebwyr yn teimlo bod y ddarpariaeth ar gyfer pobl fyddar yng Nghymru yn foddhaol, ni fyddent wedi mynd i'r drafferth o gyflwyno deiseb i'r Cynulliad ac argymell atebion. Ym mharagraff 20 yr adroddiad gan y Pwyllgor Deisebau, rwy'n nodi bod y Llywodraeth yn dweud mai mater i awdurdodau lleol yw cefnogi teuluoedd pan fo plentyn yn fyddar neu'n drwm ei glyw. Ond mae'n rhaid i mi gwestiynu cysondeb Llywodraeth sy'n datgan ei hawydd yn gyson i gefnogi'r rheini sy'n cyfathrebu drwy gyfrwng y Gymraeg, ac sy'n gweithredu ar hynny, ond nid y rheini nad oes ganddynt ddewis ond cyfathrebu drwy gyfrwng BSL. Mae ein traddodiad o fod yn gymuned a chymdeithas glos sy'n brwydro yn erbyn helbulon ac annhegwch yn ein gwneud yn falch o fod yn Gymry ac yn Brydeinwyr, a dylai sicrhau bod ein pobl ifanc yn cael pob cyfle i roi o'u gorau i Gymru, a sicrhau bod Cymru yn rhoi o'i gorau iddynt hwy fod yn rhan yr un mor bwysig o'r profiad o fod yn Gymry ag unrhyw agwedd arall ar ein diwylliant Cymreig balch. Pa reswm yn y byd na ddylai fod rhan o'r cwricwlwm cenedlaethol, hyd yn oed ar lefel sylfaenol, fel bod ein holl bobl ifanc yn gwybod bod BSL yn bodoli ac yn cael cyfle i'w hastudio fel opsiwn TGAU iaith, a fydd yn ôl pob tebyg yn cynnig mwy o bethau cadarnhaol i'n cymdeithas a'n cymunedau na rhai opsiynau iaith eraill? Ni ddylid ystyried byddardod a dibyniaeth ar BSL fel angen dysgu ychwanegol. Nid oes gan ddefnyddwyr BSL anhawster dysgu. Yr unig anhawster y maent yn ei wynebu yw'r ffaith nad oes digon o'r boblogaeth sy'n gallu clywed yn deall yr iaith y maent yn ei siarad a'n bai ni yw hynny nid eu bai hwy. Nid hwy ddylai orfod wynebu canlyniadau negyddol cymdeithas sy'n dewis peidio ag ymwneud â hwy i bob pwrpas, a bydd methiant i gefnogi'r argymhellion yn llawn yn gyfystyr â dweud, 'Rydych ar eich pen eich hun. Gobeithiwn fod gennych rieni cyfoethog sy'n gallu fforddio'r cymorth ychwanegol rydych ei angen, oherwydd ni chewch fawr ddim os o gwbl gennym ni.' Rydym wedi gweld deddfwriaeth yn cael ei phasio ar gyfer ardaloedd chwarae cynhwysol, lle gall plant ag anableddau corfforol chwarae ochr yn ochr â phlant heb anableddau corfforol, a rhan o'r cyfiawnhad dros ariannu'r rheini oedd y bydd yn codi ymwybyddiaeth o anabledd ac na ddylai fod yn broblem yn y Gymru fodern. Yn sicr, gellir cyflawni'r un peth ar gyfer plant byddar, pe bai BSL yn cael ei chyflwyno i bob plentyn yn yr ysgol. Faint o blant byddar sy'n osgoi defnyddio mannau chwarae oherwydd yr anawsterau y maent yn eu hwynebu pan fydd plentyn chwareus arall yn ceisio siarad â hwy? Faint yn fwy o blant byddar a fyddai'n cael cyfarfod a chwarae â phlant sy'n gallu clywed, ac ehangu eu cylch o ffrindiau, pe bai BSL sylfaenol iawn hyd yn oed ar y cwricwlwm cenedlaethol? Pwy all ddychmygu'r canlyniadau cadarnhaol y byddai hynny'n eu rhoi i blant byddar yn ddiweddarach mewn bywyd? Mae llawer o bolisïau a deddfau wedi'u creu i sefydlu hawliau cyfartal i nifer o grwpiau eraill, ond ymddengys nad oes gennym yr un hawliau cyfartal ar gyfer pobl fyddar. Mae'r bobl ifanc hyn ein hangen ni, ac rydym ni angen eu doniau hwy, doniau na wnaed defnydd teg ohonynt ers gormod o amser. Byddai Cymru'n elwa, a byddai pobl fyddar yn elwa pe baem yn agor ein llygaid i weld yr hyn sydd ganddynt i'w ddweud. Dyna pam fy mod yn cefnogi argymhellion yr adroddiad hwn a gobeithiaf y bydd y Llywodraeth yn newid ei hymateb ac yn derbyn argymhelliad 3 yn ddiamwys ac yn gweithredu argymhellion yr adroddiad yn ddi-oed. Diolch.