techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: First of all, of course, the Cardiff capital region deal will help to deliver more funding for digital businesses. We've provided £25 million-worth of funding to the Institute for Compound Semiconductor Technology in Cardiff, with a further £38 million investment with the Cardiff capital region, and, of course, the UK's first national software academy, a new national cyber security academy, and of course, as the Member said, Innovation Point. In 2017, we announced we will invest £100 million in a Tech Valleys programme over 10 years to support the creation of more than 1,500 jobs, and, indeed, two months ago, in May, the Cabinet Secretary confirmed we would invest an extra £25 million in the Tech Valleys programme over the next three years as part of that commitment.
Welsh: Yn gyntaf oll, wrth gwrs, bydd bargen prifddinas-ranbarth Caerdydd yn helpu i ddarparu mwy o gyllid ar gyfer busnesau digidol. Rydym ni wedi darparu gwerth £25 miliwn o gyllid i'r Sefydliad Technoleg Lled-ddargludyddion Cyfansawdd yng Nghaerdydd, ynghyd â buddsoddiad arall o £38 miliwn gyda phrifddinas-ranbarth Caerdydd, ac, wrth gwrs, academi meddalwedd genedlaethol gyntaf y DU, academi seiberddiogelwch genedlaethol newydd, ac wrth gwrs, fel y dywedodd yr Aelod, Innovation Point. Cyhoeddwyd gennym yn 2017 y byddwn yn buddsoddi £100 miliwn mewn rhaglen dechnoleg yn y Cymoedd dros 10 mlynedd i gynorthwyo creu mwy na 1,500 o swyddi, ac, yn wir, ddau fis yn ôl, ym mis Mai, cadarnhaodd Ysgrifennydd y Cabinet y byddem yn buddsoddi £25 miliwn ychwanegol yn rhaglen dechnoleg y cymoedd dros y tair blynedd nesaf yn rhan o'r ymrwymiad hwnnw.
English: I recently visited the Alacrity Foundation in Newport, which is an educational charity with a mission to train and mentor graduates to create the next generation of high-tech companies based in Wales by providing the skills and knowledge required to run a profitable technology start-up. It also supports businesses by challenging its graduates to solve practical problems sourced directly from companies themselves. Will the First Minister join me in congratulating Dr Wil Williams and his team, and the private benefactors who help fund this charity alongside the Welsh Government for the fantastic work they are doing in training the next generation of entrepreneurs with the skills required to run the companies that will provide the jobs we need in the future in Wales? Thank you.
Welsh: Ymwelais â Sefydliad Alacrity yng Nghasnewydd yn ddiweddar, sef elusen addysgol sydd â chenhadaeth i hyfforddi a mentora graddedigion i greu'r genhedlaeth nesaf o gwmnïau uwch-dechnoleg yng Nghymru trwy ddarparu'r sgiliau a'r wybodaeth sydd eu hangen i redeg cwmni technoleg newydd proffidiol. Mae hefyd yn cefnogi busnesau trwy herio ei raddedigion i ddatrys problemau ymarferol a ddaw'n uniongyrchol o'r cwmnïau eu hunain. A wnaiff y Prif Weinidog ymuno â mi i longyfarch Dr Wil Williams a'i dîm, a'r cymwynaswyr preifat sy'n helpu i ariannu'r elusen hon ochr yn ochr â Llywodraeth Cymru am y gwaith gwych y maen nhw'n ei wneud i hyfforddi'r genhedlaeth nesaf o entrepreneuriaid sydd â'r sgiliau sydd eu hangen i redeg y cwmnïau a fydd yn darparu'r swyddi y bydd eu hangen arnom ni yn y dyfodol yng Nghymru? Diolch.
English: Yes, I would join him in that. I think it's hugely important that advice is given to individuals who have great ideas but who need advice as to how to run a business, how to be entrepreneurs. To be able to receive that advice is invaluable to them.
Welsh: Gwnaf, mi wnaf ymuno ag ef yn hynny o beth. Rwy'n credu ei bod hi'n hynod bwysig y rhoddir cyngor i unigolion sydd â syniadau gwych ond sydd angen cyngor ar sut i redeg busnes, sut i fod yn entrepreneuriaid. Mae gallu cael y cyngor hwnnw yn werthfawr dros ben iddyn nhw.
English: That's something that I would have to write to the Member about, but we do know that, as far as the targets are concerned in Wales, our figures compare very well.
Welsh: Mae hynny'n rhywbeth y byddai'n rhaid i mi ysgrifennu at yr Aelod yn ei gylch, ond rydym ni yn gwybod, cyn belled ag y mae'r targedau yn y cwestiwn yng Nghymru, bod ein ffigurau'n cymharu'n dda iawn.
English: Rich or poor, rural or urban, man or woman, cancer is an indiscriminate disease, yet diagnosis is anything but. Recent research by Macmillan shows that cancer diagnosis in this country remains a postcode lottery, and our poorest communities consistently face later stage diagnosis. Where stage is recorded, more than one in four people in Wales were diagnosed with cancer at its latest stage, which is stage 4. This is not only unacceptable in the context of our rates being the worst of any country in the UK, it's not acceptable full stop. For some cancers, the wait between first suspecting that something is wrong and diagnosis is the longest in Europe. We all know that catching cancer early saves lives. First Minister, you can save lives. Will you commit to setting and sticking to a 28-day cancer diagnosis target for all so that we can catch cancer early?
Welsh: Cyfoethog neu dlawd, gwledig neu drefol, dyn neu fenyw, mae canser yn glefyd nad yw'n gwahaniaethu, ac eto mae diagnosis yn gwbl i'r gwrthwyneb. Mae gwaith ymchwil diweddar gan Macmillan yn dangos bod diagnosis canser yn y wlad hon yn parhau i fod yn loteri cod post, ac mae ein cymunedau tlotaf yn wynebu diagnosis cyfnod diweddarach yn gyson. Pan fo'r cyfnod yn cael ei gofnodi, cafodd mwy nag un o bob pedwar o bobl yng Nghymru ddiagnosis o ganser yn ei gyfnod hwyraf, sef cyfnod 4. Nid yn unig y mae hyn yn annerbyniol yng nghyd-destun y ffaith mai ein cyfraddau ni yw'r gwaethaf o unrhyw wlad yn y DU, nid yw'n dderbyniol o gwbl. O ran rhai mathau o ganser, mae'r amser aros rhwng amau i gychwyn bod rhywbeth o'i le a diagnosis yr hwyaf yn Ewrop. Rydym ni i gyd yn gwybod bod dal canser yn gynnar yn achub bywydau. Prif Weinidog, gallwch chi achub bywydau. A wnewch chi ymrwymo i bennu a glynu at darged diagnosis canser 28 diwrnod i bawb fel y gallwn ni ddal canser yn gynnar?
English: What medics tell me is that it can't be done for all types of cancer - that sometimes it takes longer for certain cancers to be diagnosed. Now, she makes the point that it's hugely important, for example, for people to be encouraged to present early, and also, of course, for GPs to refer people early on in the pathway. We know that the vast majority of cancer patients in Wales start their treatment within target times. We know that the incidence of cancer continues to rise, and treatment is increasing in complexity. The number of referrals for suspected cancer requiring investigation has risen by more than 36,000 over a five-year period to around 96,000 referrals a year, which I think is at least partial good news, because it means people are being referred on more quickly. We know, of course, that 85.5 per cent of patients newly diagnosed with cancer via the urgent suspected cancer route started definitive treatment within the target time of 62 days, and 97 per cent of those diagnosed not via the urgent route started definitive treatment within their target time of 31 days.
Welsh: Yr hyn y mae meddygon yn ei ddweud wrthyf yw na ellir gwneud hynny ar gyfer pob math o ganser - ei bod hi weithiau'n cymryd mwy o amser i gael diagnosis o rai mathau o ganser. Nawr, mae hi'n gwneud y pwynt ei bod hi'n hynod bwysig, er enghraifft, i bobl gael eu hannog i gysylltu'n gynnar, a hefyd, wrth gwrs, i feddygon teulu gyfeirio pobl yn gynnar ar y llwybr. Rydym ni'n gwybod bod mwyafrif llethol y cleifion canser yng Nghymru yn dechrau eu triniaeth o fewn amseroedd targed. Rydym ni'n gwybod bod nifer yr achosion o ganser yn parhau i gynyddu, a bod triniaeth yn cynyddu o ran cymhlethdod. Mae nifer yr atgyfeiriadau ar gyfer amheuaeth o ganser y mae angen ymchwilio iddi wedi codi mwy na 36,000 dros gyfnod o bum mlynedd i tua 96,000 o atgyfeiriadau y flwyddyn, sy'n newyddion da yn rhannol o leiaf rwy'n credu, gan ei fod yn golygu bod pobl yn cael eu cyfeirio ymlaen yn gyflymach. Rwy'n ni'n gwybod, wrth gwrs, bod 85.5 y cant o gleifion sydd newydd gael diagnosis o ganser drwy'r llwybr canser tybiedig brys wedi dechrau triniaeth bendant o fewn yr amser targed o 62 diwrnod, a bod 97 y cant o'r rheini a gafodd ddiagnosis nad oedd drwy'r llwybr brys wedi dechrau triniaeth bendant o fewn eu hamser targed o 31 diwrnod.
English: So, you're talking about treatment and I'm asking you about diagnosis. Cancer Research UK has championed it, clinicians are calling for it, England is doing it, and yet, First Minister, you continue to argue with the experts. You reject 28-day targets not for the good of patients, but for the good of your own public relations. You won't hit those targets and you won't meet those patients' needs. First Minister, the evidence is clear: people in poorer areas are diagnosed later. Macmillan's data shows that stage 4 diagnosis in our poorest areas is up to 9 per cent higher compared to their wealthier neighbours. You can't afford to be poor and ill in Labour's Wales. An information campaign, more readily access to GPs and diagnosis services could turn this around. So, will you commit to creating accessible cancer diagnosis services in all parts of Wales so that, whether you are rich or poor, your cancer diagnosis is not left too late?
Welsh: Felly, rydych chi'n sôn am driniaeth ac rwyf i'n eich holi am ddiagnosis. Mae Cancer Research UK wedi ei hyrwyddo, mae clinigwyr yn galw amdano, mae Lloegr yn ei wneud, ac eto, Prif Weinidog, rydych chi'n parhau i ddadlau gyda'r arbenigwyr. Rydych chi'n gwrthod targedau 28 diwrnod nid er lles y cleifion, ond er lles eich cysylltiadau cyhoeddus eich hun. Ni fyddwch yn cyrraedd y targedau hynny ac ni fyddwch yn diwallu anghenion y cleifion hynny. Prif Weinidog, mae'r dystiolaeth yn eglur: mae pobl mewn ardaloedd tlotach yn cael diagnosis yn hwyrach. Mae data Macmillan data yn dangos bod diagnosis cam 4 yn ein hardaloedd tlotaf hyd at 9 y cant yn uwch o'u cymharu â'u cymdogion cyfoethocach. Ni allwch chi fforddio bod yn dlawd ac yn sâl yng Nghymru y Blaid Lafur. Gallai ymgyrch wybodaeth, mynediad mwy parod at feddygon teulu a gwasanaethau diagnosis newid hyn. Felly, a wnewch chi ymrwymo i greu gwasanaethau diagnosis canser hygyrch ym mhob rhan o Gymru fel nad yw eich diagnosis o ganser yn cael ei adael yn rhy hwyr, pa un a ydych chi'n gyfoethog neu'n dlawd?
English: Diolch, Llywydd. First Minister, the report published by independent examiner, Donna Ockenden, last week provided a frightening picture of the delivery of services in north Wales. The damning report showed that leadership at the health board has been wholly inappropriate and significantly flawed since its creation, and that mental health services are chronically understaffed at a time when patient numbers and acuity were increasing. First Minister, are you ashamed of your Government's management of Betsi Cadwaladr University Local Health Board?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, rhoddodd yr adroddiad a gyhoeddwyd gan archwilydd annibynnol, Donna Ockenden, yr wythnos diwethaf ddarlun brawychus o'r ddarpariaeth o wasanaethau yn y gogledd. Dangosodd yr adroddiad damniol bod arweinyddiaeth yn y bwrdd iechyd wedi bod yn gwbl amhriodol ac yn sylweddol ddiffygiol ers ei greu, a bod gwasanaethau iechyd meddwl yn ddifrifol brin o staff ar adeg pan roedd nifer y cleifion ac aciwtedd yn cynyddu. Prif Weinidog, a oes gennych chi gywilydd o reolaeth eich Llywodraeth o Fwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Betsi Cadwaladr?
English: Well, there will be a statement on this further on on the agenda this afternoon. What I can say is, of course, this is a difficult report. The report did highlight areas of progress in the presentation of the board last week. BCU now has a different executive leadership team in place. Since 2016, a new chief executive, seven executives, including a medical director and a director of nursing and a new director of mental health, have been appointed to lead on the improvements needed. A new chair will take up post shortly. I know that the Cabinet Secretary has published a written statement. He will, as I say, make an oral statement on the review later this afternoon and he has been clear about what he expects of the board.
Welsh: Wel, bydd datganiad ar hyn yn ddiweddarach ar yr agenda y prynhawn yma. Yr hyn y gallaf ei ddweud, wrth gwrs, yw bod hwn yn adroddiad anodd. Tynnodd yr adroddiad sylw at feysydd o gynnydd yng nghyflwyniad y bwrdd yr wythnos diwethaf. Mae gan PBC wahanol dîm arweinyddiaeth gweithredol erbyn hyn. Ers 2016, penodwyd prif weithredwr newydd, saith swyddog gweithredol, gan gynnwys cyfarwyddwr meddygol a chyfarwyddwr nyrsio a chyfarwyddwr iechyd meddwl newydd, i arwain ar y gwelliannau sydd eu hangen. Bydd cadeirydd newydd yn dechrau yn ei swydd yn fuan. Gwn fod Ysgrifennydd y Cabinet wedi cyhoeddi datganiad ysgrifenedig. Bydd, fel y dywedaf, yn gwneud datganiad llafar ar yr adolygiad yn ddiweddarach y prynhawn yma ac mae wedi bod yn eglur ynghylch yr hyn y mae'n ei ddisgwyl gan y bwrdd.
English: First Minister, you should be ashamed of the way that you've actually run this health board. It will be three years ago this summer that the Welsh Government put Betsi Cadwaladr health board in special measures, and the Ockenden report has shown that, over that period, progress has been slow and significant improvements have yet to be made. Lessons simply haven't been learnt and people in north Wales will rightly feel anger and outrage at the lack of progress over the past three years in addressing these serious failings. This is a health board that is only eight years old, and has been in special measure for three of those years. It's your Government's responsibility to run this health board. You are responsible. Your Cabinet Secretary is accountable to you for the delivery of health services in Wales. What are you doing to make sure that he sorts this mess out and how are you performance managing the health Secretary to make sure he improves Betsi Cadwaladr health board? You clearly have no targets for improving the health board. Have you set any targets for your health Secretary?
Welsh: Prif Weinidog, dylai fod arnoch gywilydd o'r ffordd yr ydych chi wedi rhedeg y bwrdd iechyd hwn mewn gwirionedd. Bydd yn dair blynedd yn ôl yr haf hwn pan wnaeth Llywodraeth Cymru fwrdd iechyd Betsi Cadwaladr yn destun mesurau arbennig, ac mae adroddiad Ockenden wedi dangos, dros y cyfnod hwnnw, bod y cynnydd wedi bod yn araf ac nad oes gwelliannau sylweddol wedi eu gwneud eto. Yn syml, nid yw gwersi wedi cael eu dysgu a bydd pobl yn y gogledd yn teimlo gwylltineb a dicter, a hynny'n briodol, at y diffyg cynnydd dros y tair blynedd diwethaf o ran mynd i'r afael â'r methiannau difrifol hyn. Mae hwn yn fwrdd iechyd nad yw ond yn wyth oed, ac mae wedi bod yn destun mesurau arbennig am dair o'r blynyddoedd hynny. Cyfrifoldeb eich Llywodraeth chi yw rhedeg y bwrdd iechyd hwn. Chi sy'n gyfrifol. Mae eich Ysgrifennydd Cabinet yn atebol i chi am y ddarpariaeth o wasanaethau iechyd yng Nghymru. Beth ydych chi'n ei wneud i wneud yn siŵr ei fod yn clirio'r llanastr hwn a sut ydych chi'n rheoli perfformiad yr Ysgrifennydd dros iechyd i wneud yn siŵr ei fod yn gwella bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr? Mae'n amlwg nad oes gennych chi unrhyw dargedau ar gyfer gwella'r bwrdd iechyd. A ydych chi wedi pennu unrhyw dargedau ar gyfer eich Ysgrifennydd dros iechyd?
English: I can say that Donna Ockenden was commissioned by BCU in 2015 to review the governance arrangements relating to the care of patients in Betsi Cadwaladr. She presented her findings to the board on 12 July. The report runs to about 500 pages, with the executive summary alone running to 50 pages. I wonder if he's read that report. The findings are consistent with previous reports. In many cases, it's a summary of previous reviews since 2009. What's hugely important, now that we have that report, is that we can now build on that report, as the Cabinet Secretary will outline this afternoon, and now that we know what the challenges are, we can meet those challenges.
Welsh: Gallaf ddweud y comisiynwyd Donna Ockenden gan PBC yn 2015 i adolygu'r trefniadau llywodraethu yn ymwneud â gofal cleifion yn Betsi Cadwaladr. Cyflwynodd ei chanfyddiadau i'r bwrdd ar 12 Gorffennaf. Mae'r adroddiad oddeutu 500 o dudalennau o hyd, ac mae'r grynodeb weithredol yn unig yn 50 o dudalennau. Tybed a yw ef wedi darllen yr adroddiad hwnnw. Mae'r canfyddiadau yn cyd-fynd ag adroddiadau blaenorol. Mewn llawer o achosion, mae'n grynodeb o adolygiadau blaenorol ers 2009. Yr hyn sy'n hynod bwysig, gan fod gennym ni'r adroddiad hwnnw erbyn hyn, yw y gallwn ni adeiladu ar yr adroddiad hwnnw nawr, fel y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn ei amlinellu y prynhawn yma, a nawr ein bod ni'n gwybod beth yw'r heriau, gallwn ymateb i'r heriau hynny.
English: Clearly, your Cabinet Secretary has failed when it comes to Betsi Cadwaladr university health board. The Welsh Government's record of delivering health services in north Wales speaks for itself. Let me give you some examples, First Minister: 93-year-old Margaret Megan Evans waited on a concrete path for more than three hours after falling and breaking her hip, and then was not seen by an emergency department doctor until almost 11 hours after help was initially summoned; 46-year-old Ester Wood waited five hours in an ambulance before being admitted to hospital, where she then died; 78-year-old Neville Welton passed away following a delay in treatment because of capacity, staffing, administration errors and patient flow problems. First Minister, these are real people. Warnings that lives remain at risk have been issued by the coroner's office following deaths in hospitals, and in the past 12 months, the health board received 294 new claims for either personal injury or clinical or medical negligence. There's clearly a culture of deny, defend and dismiss at the heart of Betsi Cadwaladr health board and your Government. First Minister, when will your Government take responsibility for the catalogue of failures in care at Betsi Cadwaladr university health board since it has been in special measures? Will you now apologise to the people of north Wales for the shambles of a system that your Government has presided over and for the lack of accountability in handling these services?
Welsh: Yn amlwg, mae eich Ysgrifennydd y Cabinet wedi methu pan ddaw i fwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr. Mae hanes Llywodraeth Cymru o ddarparu gwasanaethau iechyd yn y gogledd yn siarad drosto'i hunan. Gadewch i mi roi rhai enghreifftiau i chi, Prif Weinidog: bu Margaret Megan Evans, sy'n 93 mlwydd oed, yn aros ar lwybr concrit am fwy na thair awr ar ôl cwympo a thorri ei chlun, ac wedyn ni chafodd ei gweld gan feddyg yn yr adran achosion brys tan bron i 11 awr ar ôl gofyn gyntaf am gymorth; bu Ester Wood, a oedd yn 46 mlwydd oed, yn aros pum awr mewn ambiwlans cyn cael ei derbyn i'r ysbyty, lle bu hi farw wedyn; bu farw Neville Welton, a oedd yn 78 mlwydd oed, ar ôl oedi ei driniaeth oherwydd capasiti, staffio, camgymeriadau gweinyddol a phroblemau llif cleifion. Prif Weinidog, mae'r rhain yn bobl go iawn. Cyhoeddwyd rhybuddion fod bywydau yn parhau i fod mewn perygl gan swyddfa'r crwner yn dilyn marwolaethau mewn ysbytai, ac yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, derbyniodd y bwrdd iechyd 294 hawliad newydd ar sail anaf personol neu esgeulustod clinigol neu feddygol. Mae'n amlwg bod diwylliant o wadu, amddiffyn a diystyru wrth wraidd bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr a'ch Llywodraeth chi. Prif Weinidog, pryd wnaiff eich Llywodraeth gymryd cyfrifoldeb am y catalog o fethiannau mewn gofal ym mwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr ers iddo fod yn destun mesurau arbennig? A wnewch chi ymddiheuro nawr i bobl y gogledd am y traed moch o system y mae eich Llywodraeth wedi bod yn gyfrifol amdani ac am y diffyg atebolrwydd wrth ymdrin â'r gwasanaethau hyn?
English: This contrasts, doesn't it, with the way his party approaches things in England, where if there is an issue like Gosport it's always the fault - [ Interruption.] It's always the fault - [ Interruption.] I know it's the leadership contest, but perhaps he'd like me to answer the question.
Welsh: Mae hyn yn cyferbynnu, onid yw, â'r ffordd y mae ei blaid ef yn ymdrin â phethau yn Lloegr, lle os oes mater fel Gosport, mae'r bai bob amser - [ Torri ar draws.] Mae'r bai bob amser - [ Torri ar draws.] Gwn mai'r gystadleuaeth i fod yn arweinydd yw hyn, ond efallai yr hoffai i mi ateb y cwestiwn.
English: Allow the First Minister to respond, please. Allow the First Minister to respond.
Welsh: Gadewch i'r Prif Weinidog ymateb, os gwelwch yn dda. Gadewch i'r Prif Weinidog ymateb.
English: All these things are brushed off towards the health boards; it's never the fault of the UK Government. We take responsibility for what happens in Betsi Cadwaladr because it is in special measures. It is the report that we will use in order to create that improvement. We are diverting and putting resources into health as best we can, despite the austerity - [ Interruption.] Well, they can moan about it, but it's despite the austerity that has been put in place by his party. If he stood up and demanded the same for Wales as his party has given to Northern Ireland, he would have more credibility in the arguments that he puts forward. As I say, the Cabinet Secretary will make a statement on this this afternoon. It's time he and his party apologised for fleecing the people of Wales for the past eight years.
Welsh: Mae'r bai am yr holl bethau hyn yn cael ei roi ar y byrddau iechyd; nid yw byth yn fai ar Lywodraeth y DU. Rydym ni'n cymryd cyfrifoldeb am yr hyn sy'n digwydd yn Betsi Cadwaladr gan ei fod yn destun mesurau arbennig. Dyma'r adroddiad y byddwn ni'n ei ddefnyddio i greu'r gwelliant hwnnw. Rydym ni'n arallgyfeirio ac yn neilltuo adnoddau i faes iechyd yn y ffordd orau y gallwn, er gwaethaf y cyni cyllidol - [ Torri ar draws.] Wel, gallan nhw gwyno amdano, ond mae er gwaethaf y cyni cyllidol a gyflwynwyd gan ei blaid ef. Pe byddai'n sefyll ar ei draed ac yn galw am yr un peth i Gymru ag y mae ei blaid wedi ei roi i Ogledd Iwerddon, byddai ganddo fwy o hygrededd yn y dadleuon y mae'n eu cyflwyno. Fel y dywedaf, bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn gwneud datganiad ar hyn y prynhawn yma. Mae'n bryd iddo ef a'i blaid ymddiheuro am flingo pobl Cymru dros yr wyth mlynedd diwethaf.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, the outgoing Auditor General for Wales has been highly critical of the Welsh public sector's inability to adapt to reduced budgets. In evidence to the Public Accounts Committee, Huw Vaughan Thomas said that public services could be reforming for the better, but their only response to austerity has been cutting costs. He also said that he was frustrated that devolution hasn't led to a fundamental rethink on how we deliver public services in Wales. The reality is that, regardless of who is in power in Westminster, we will not see massive increases in public spending because the UK is now nearly £2 trillion in debt, which equates to around 85 per cent of GDP. We can't borrow our way out of this mess, so we have to spend smarter. So, First Minister, do you agree with the outgoing auditor general that we need a radical rethink for public services?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, mae Archwilydd Cyffredinol Cymru sydd ar fin gadael ei swydd wedi bod yn feirniadol iawn o anallu sector cyhoeddus Cymru i addasu i gyllidebau llai. Mewn tystiolaeth i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, dywedodd Huw Vaughan Thomas y gallai gwasanaethau cyhoeddus fod yn diwygio er gwell, ond eu hunig ymateb i gyni cyllidol fu torri costau. Dywedodd hefyd ei fod yn rhwystredig nad yw datganoli wedi arwain at ailystyriaeth sylfaenol o sut yr ydym ni'n darparu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Y gwir amdani yw, ni waeth pwy sydd mewn grym yn San Steffan, ni fyddwn yn gweld cynnydd enfawr i wariant cyhoeddus gan fod y DU bron i £2 triliwn mewn dyled erbyn hyn, sy'n cyfateb i tua 85 y cant o gynnyrch domestig gros. Ni allwn fenthyg ein hunain allan o'r llanastr hwn, felly mae'n rhaid i ni wario yn fwy doeth. Felly, Prif Weinidog, a ydych chi'n cytuno â'r Archwilydd Cyffredinol sydd ar fin gadael ei swydd ein bod ni angen ailystyriaeth radical ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus?