English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and thank you very much to the Member for bringing forward this debate this afternoon. May I congratulate her on her first short debate, and the speech that she delivered with such aplomb? As we heard from Hannah Blythyn, indeed, schools are not just a building programme, but obviously, a space for budding romances too. I'm grateful to the other Members for their contributions. I'm sure that their schools will very much appreciate the name checks that they have received here this afternoon. Now, the twenty-first century schools and education programme does represent the biggest capital investment in our educational infrastructure since the 1960s. As we have heard from Rhianon, the first five-year wave of this programme will see £1.4 billion investment that will pay for the rebuild and the refurbishment of over 150 schools and colleges across Wales. All 22 local authorities will benefit from this investment in our schools and colleges, which is funded 50 per cent by the Welsh Government. Since its launch in 2014, 105 projects have been approved within the programme. Of these, 78 are either under construction or, I'm pleased to say, have been completed. From the very start, this programme was wider than just construction; it has been designed to ensure strategic investment across our nation and this will continue. The programme drives three key areas: the reduction of poor-condition school buildings; making our building stock more efficient to run; and the reduction of the number of surplus places so that we can serve local pupil demand. The programme is also designed to take wider learner needs into account, such as the need and demand for Welsh-medium education and for faith education. By having the right schools in the right condition, we can create an asset base that is fit for the future. And by making these assets more efficient and fit for twenty-first century teaching, we can ensure that our teachers can concentrate not on buckets, Mike, but can concentrate on teaching, so that educational standards within their schools can be driven forward and upwards. Finally, by making sure that our schools are the right size and in the right location, we can ensure that we meet pupil demand both now and into the future. This programme is moving forward, and this is largely due, as was commented upon by Huw Irranca-Davies, to the innovative and collaborative nature of this investment. We do, indeed, work on a co-construction basis, which sees strong partnerships between Welsh Government, the Welsh Local Government Association, individual local authorities and others throughout Wales. This work will continue, but I would like to see the pace of the programme quickened. I will be asking and working with officials to see what we can do to achieve that. This investment, however, is not just about providing buildings. We want to drive real value through the programme, ensuring that we provide environments that are both inspirational and cost-effective. To date, 41 projects have been completed and these include new state-of-the-art facilities, such as those at the Aberdare Community School in Rhondda Cynon Taf and the Rhyl High School in Denbighshire. Together, these schools provide places for 2,800 pupils. However, this investment is not just about learners; it's also about driving value for the wider community around our schools and our colleges - for example, through providing additional facilities through our schools that can be accessed by both the school and the public. This includes nursery provision, community rooms, leisure facilities such as new 3G and 4G pitches, and in doing so, that links to our aspirations arising out of our well-being of future generations Act. We should also not ignore the employment and training opportunities that capital investments of this nature bring. Through our use of regional procurement frameworks, we drive community benefits such as training, apprenticeship opportunities, school engagement in STEM subjects and job creation. We also see huge benefits to the local supply chain, seeing that our investment provides jobs and growth for the people of Wales. The programme to date has seen the support of schools that meet local demands for educational provision, such as the new 3-19 Ysgol Bro Teifi in Llandysul, Ysgol Hafod Lon, providing special needs facilities in Gwynedd, primary places in our capital city here in Cardiff and investment in Welsh language secondary provision in Ysgol Glan Clwyd in Denbighshire. We currently have a number of major schemes under construction, and I've seen the progress of the new £25.5 million Islwyn High School, which will provide places for 1,100 pupils in Caerphilly, the 1,200-place Eastern High School in Cardiff and the Llandudno Junction primary school in Conwy, all of which are very excellent examples of what can be achieved for pupils, staff and the wider community. But, post-16 learning has not been forgotten. They, too, have been an important part of this project, with investment in Cardiff and Vale College's £40 million campus in Cardiff and a post-16 hub with Coleg Cambria in Flintshire. Delivery of this major strategic investment programme is anticipated to run over a number of bands of investment. Our current programme of £1.4 billion runs until 2019 and my officials are now working to develop our plans for further investment beyond this date. If those who campaigned to leave the European Union keep their promises, there should be no negative effect on this programme. This major investment in our schools and colleges to benefit future generations of learners in Wales is far more than just a building programme. It is part of this Government's wider holistic approach across education, regeneration and employment. Our schools and their wider communities, if we can continue to deliver this, will truly become twenty-first century. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd, a diolch yn fawr iawn i'r Aelod am gyflwyno'r ddadl hon y prynhawn yma. A gaf fi ei llongyfarch ar ei dadl fer gyntaf, ac yr araith a gyflwynodd mor huawdl? Fel y clywsom gan Hannah Blythyn, yn wir, nid rhaglen adeiladu yn unig yw ysgolion, ond lle i ramant flodeuo hefyd, mae'n amlwg. Rwy'n ddiolchgar i'r Aelodau eraill am eu cyfraniadau. Rwy'n siŵr y bydd eu hysgolion yn gwerthfawrogi'n fawr eu bod wedi cael eu henwi yma y prynhawn yma. Nawr, y rhaglen ysgolion ac addysg ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain yw'r buddsoddiad cyfalaf mwyaf yn ein seilwaith addysgol ers y 1960au. Fel y clywsom gan Rhianon, yn ystod pum mlynedd gyntaf y rhaglen hon bydd buddsoddiad o £1.4 biliwn wedi'i wneud i dalu am ailadeiladu ac adnewyddu dros 150 o ysgolion a cholegau ledled Cymru. Bydd pob un o'r 22 awdurdod lleol yn elwa ar y buddsoddiad hwn yn ein hysgolion a'n colegau, gyda Llywodraeth Cymru yn ariannu 50 y cant ohono. Ers ei lansio yn 2014, mae 105 o brosiectau wedi'u cymeradwyo o fewn y rhaglen. O'r rhain, mae 78 naill ai'n cael eu hadeiladu neu, rwy'n falch o ddweud, wedi'u cwblhau. O'r cychwyn cyntaf, mae'r rhaglen hon yn ehangach nag adeiladu'n unig; fe'i cynlluniwyd i sicrhau buddsoddiad strategol ar draws ein cenedl a bydd hyn yn parhau. Mae'r rhaglen yn gyrru tri maes allweddol: lleihau adeiladau ysgolion mewn cyflwr gwael gan wneud ein stoc adeiladau yn fwy effeithlon i'w rhedeg; a lleihau nifer y lleoedd dros ben fel y gallwn ateb galw disgyblion lleol. Mae'r rhaglen hefyd wedi'i chynllunio i roi sylw i anghenion ehangach dysgwyr, megis yr angen a'r galw am addysg cyfrwng Cymraeg ac am addysg ffydd. Drwy gael yr ysgolion cywir yn y cyflwr cywir, gallwn greu sylfaen asedau sy'n addas ar gyfer y dyfodol. A thrwy wneud yr asedau hyn yn fwy effeithlon ac addas ar gyfer addysgu yn yr unfed ganrif ar hugain, gallwn sicrhau y gall ein hathrawon ganolbwyntio nid ar fwcedi, Mike, ond ar addysgu, fel y gellir gwthio safonau addysgol yn eu hysgolion yn eu blaen ac i fyny. Yn olaf, drwy wneud yn siŵr fod ein hysgolion o'r maint cywir ac yn y lle iawn, gallwn sicrhau ein bod yn ateb galw disgyblion yn awr ac yn y dyfodol. Mae'r rhaglen hon yn symud ymlaen, a hynny'n bennaf, fel y nododd Huw Irranca-Davies, o ganlyniad i natur arloesol a chydweithredol y buddsoddiad hwn. Yn wir, rydym yn gweithio ar sail cydadeiladu, sy'n arwain at bartneriaethau cryf rhwng Llywodraeth Cymru, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, awdurdodau lleol unigol ac eraill ledled Cymru. Bydd y gwaith hwn yn parhau, ond hoffwn weld y rhaglen yn cyflymu. Byddaf yn gofyn i swyddogion, ac yn gweithio gyda hwy i weld beth y gallwn ei wneud i gyflawni hynny. Nid ymwneud â darparu adeiladau yn unig y mae'r buddsoddiad hwn, fodd bynnag. Rydym yn awyddus i hybu gwerth go iawn drwy'r rhaglen, gan sicrhau ein bod yn darparu amgylcheddau sy'n ysbrydoli ac yn gosteffeithiol. Hyd yma, cwblhawyd 41 o brosiectau ac mae'r rhain yn cynnwys cyfleusterau newydd modern, megis y rhai yn Ysgol Gymunedol Aberdâr yn Rhondda Cynon Taf ac Ysgol Uwchradd y Rhyl yn Sir Ddinbych. Gyda'i gilydd, mae'r ysgolion hyn yn darparu lleoedd ar gyfer 2,800 o ddisgyblion. Fodd bynnag, mae'r buddsoddiad hwn yn ymwneud â mwy na dysgwyr; mae hefyd yn ymwneud ag ysgogi gwerth i'r gymuned ehangach o amgylch ein hysgolion a'n colegau - er enghraifft, drwy ddarparu cyfleusterau ychwanegol drwy ein hysgolion i'r ysgol a'r cyhoedd allu eu defnyddio. Mae hyn yn cynnwys darpariaeth feithrin, ystafelloedd cymunedol, cyfleusterau hamdden megis caeau 3G a 4G newydd, ac o wneud hynny, mae'n cysylltu â'n dyheadau sy'n deillio o'n Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Hefyd ni ddylem anwybyddu'r cyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant sy'n deillio o fuddsoddiadau cyfalaf o'r math hwn. Drwy ein defnydd o fframweithiau caffael rhanbarthol, rydym yn creu buddion cymunedol megis hyfforddiant, cyfleoedd prentisiaeth, ymwneud ysgol mewn pynciau STEM a chreu swyddi. Rydym hefyd yn gweld manteision enfawr i'r gadwyn gyflenwi leol, wrth weld ein buddsoddiad yn darparu swyddi a thwf ar gyfer pobl Cymru. Mae'r rhaglen hyd yn hyn wedi cael cefnogaeth ysgolion sy'n ateb gofynion lleol am ddarpariaeth addysgol, megis Ysgol Bro Teifi, yr ysgol newydd 3-19 oed yn Llandysul, Ysgol Hafod Lon, sy'n darparu cyfleusterau anghenion arbennig yng Ngwynedd, lleoedd cynradd yn ein prifddinas yma yng Nghaerdydd a buddsoddiad mewn darpariaeth uwchradd Gymraeg yn Ysgol Glan Clwyd yn Sir Ddinbych. Ar hyn o bryd mae gennym nifer o gynlluniau mawr yn cael eu hadeiladu, ac rwyf wedi gweld cynnydd Ysgol Uwchradd newydd Islwyn sy'n werth £25.5 miliwn, ac sy'n mynd i ddarparu lleoedd ar gyfer 1,100 o ddisgyblion yng Nghaerffili, Ysgol Uwchradd y Dwyrain yng Nghaerdydd ar gyfer 1,200 o ddisgyblion ac ysgol gynradd Cyffordd Llandudno yng Nghonwy, sydd i gyd yn enghreifftiau ardderchog o'r hyn y gellir ei gyflawni ar gyfer disgyblion, y staff a'r gymuned ehangach. Ond nid yw dysgu ôl-16 wedi cael ei anghofio. Maent hwy hefyd wedi bod yn rhan bwysig o'r prosiect hwn, gyda buddsoddiad yng nghampws Coleg Caerdydd a'r Fro yng Nghaerdydd sy'n werth £40 miliwn a chanolfan ôl-16 gyda Choleg Cambria yn Sir y Fflint. Rhagwelir y bydd cyflwyno'r rhaglen fuddsoddi strategol bwysig hon yn rhedeg dros nifer o fandiau buddsoddi. Mae ein rhaglen gyfredol gwerth £1.4 biliwn yn rhedeg tan 2019 ac mae fy swyddogion yn awr yn gweithio ar ddatblygu ein cynlluniau ar gyfer buddsoddi pellach y tu hwnt i'r dyddiad hwnnw. Os bydd y rhai a ymgyrchodd i adael yr Undeb Ewropeaidd yn cadw eu haddewidion, ni ddylai fod unrhyw effaith negyddol ar y rhaglen hon. Mae'r buddsoddiad mawr hwn yn ein hysgolion a'n colegau er budd cenedlaethau o ddysgwyr yng Nghymru yn y dyfodol yn llawer mwy na rhaglen adeiladu. Mae'n rhan o ymagwedd gyfannol ehangach y Llywodraeth hon ar draws addysg, adfywio a chyflogaeth. Bydd ein hysgolion a'u cymunedau ehangach, os gallwn barhau i gyflawni hyn, yn dod i berthyn i'r unfed ganrif ar hugain go iawn. Diolch.