English: I thought there was an instructive divergence between how the two previous speakers described what the institution was becoming. Rhun referred to our flowering into a national Parliament, while David referred to our becoming a classic Westminster-model institution. In either event, I think it's important that we call ourselves what we are and since we now have primary law-making powers and we have tax-raising powers it is appropriate for our name to develop from the National Assembly for Wales to a Welsh Parliament/Senedd Cymru and we support that. We oppose the changes in the franchise. However, I would like to say I think a number of Members have made compelling speeches around 16-year-olds having the right to vote. Mine remains open on the issue. Our group is not convinced of the case for that, and we oppose it. However, I will look with great interest as to how schools develop, in education, and the appropriateness of how that's dealt with and how we, as politicians, respond in terms of campaigning and canvassing and involving school students below the age of 18 in our processes. I hope it works well, albeit we are not convinced. We are also opposed to the issue of prisoners voting. I recognise that Welsh Ministers and, arguably, the Llywydd, as chair of the Commission, as public authorities, have a separate legal obligation in respect of judgments from the European Court of Human Rights, albeit not one that we, as individual Assembly Members, are required to vote for. Most worryingly, though, as David Melding has very ably set out, is the hijacking of this Commission Bill by the Welsh Government to push forward and use Wales as a test bed, a guinea pig, for a policy announced barely two months ago at the Welsh Labour conference to, according to the conference, at least extend free movement to much of the world and to give pretty immediate voting rights to foreign nationals. The word 'qualifying' foreign nationals is used, but I'm not sure there's much in the way of qualification. It seems to be pretty much all foreign nationals who are resident, or considered to be resident, without a specified qualifying period. I think that is wrong. And the way it has been done has been particularly wrong. It has been done without consultation. It has been done without serious scrutiny. It's been done without reciprocity for people from Wales to vote in any of these countries for which we are giving these voting rights, and I'm not seeing any example of anywhere else in the world where this is done. I have some sympathy for the Llywydd in terms of how the Bill has been hijacked. However, she and her deputy now face the choice between allowing a Bill, which she has piloted, to fall, or supporting a Bill that includes deeply divisive and highly partisan clauses around foreign national voting. I've spoken before about the importance of the chair being impartial; today's voting record will show if they are.
Welsh: Roeddwn yn credu bod gwahaniaeth addysgiadol rhwng y ffordd roedd y ddau siaradwr blaenorol yn disgrifio'r hyn roedd y sefydliad yn datblygu i fod. Dywedodd Rhun ein bod yn blodeuo i fod yn Senedd genedlaethol, tra dywedodd David ein bod yn datblygu i fod yn sefydliad clasurol ar batrwm San Steffan. Yn y naill achos neu'r llall, credaf ei bod yn bwysig ein bod yn galw ein hunain wrth ein henw, a chan fod gennym bellach bwerau deddfu sylfaenol a phwerau i godi trethi, mae'n briodol i'n henw newid o Gynulliad Cenedlaethol Cymru i Senedd Cymru/Welsh Parliament ac rydym yn cefnogi hynny. Rydym yn gwrthwynebu'r newidiadau i'r etholfraint. Fodd bynnag, hoffwn ddweud fy mod yn credu bod nifer o'r Aelodau wedi gwneud areithiau grymus ynglŷn â hawl pobl ifanc 16 oed i bleidleisio. Mae fy rhai i'n dal i fod yn agored ar y mater. Nid yw ein grŵp wedi'i argyhoeddi o'r achos dros wneud hynny, ac rydym yn ei wrthwynebu. Fodd bynnag, fe edrychaf gyda diddordeb mawr ar y modd y mae ysgolion yn datblygu, yn y byd addysg, a phriodoldeb y modd yr ymdrinnir â hynny a'r modd y byddwn ni, fel gwleidyddion, yn ymateb o ran ymgyrchu a chanfasio a chynnwys myfyrwyr ysgol o dan 18 oed yn ein prosesau. Rwy'n gobeithio y bydd yn gweithio'n dda, er nad ydym wedi ein hargyhoeddi. Rydym hefyd yn gwrthwynebu'r syniad o garcharorion yn pleidleisio. Rwy'n cydnabod bod gan Weinidogion Cymru, a'r Llywydd, gellid dadlau, fel cadeirydd y Comisiwn, fel awdurdodau cyhoeddus, rwymedigaeth gyfreithiol ar wahân mewn perthynas â dyfarniadau gan Lys Hawliau Dynol Ewrop, er nad yw'n un y mae disgwyl i ni, fel Aelodau Cynulliad unigol, bleidleisio drosti. Serch hynny, yr hyn sy'n peri'r pryder mwyaf, fel y mae David Melding wedi'i nodi'n fedrus, yw bod Llywodraeth Cymru yn herwgipio'r Bil Comisiwn hwn i fwrw ymlaen a defnyddio Cymru fel man profi, fel mochyn cwta, ar gyfer polisi a gyhoeddwyd prin ddeufis yn ôl yng nghynhadledd Llafur Cymru i ymestyn rhyddid i symud o leiaf, yn ôl y gynhadledd, i lawer o'r byd a rhoi hawliau pleidleisio fwy neu lai yn uniongyrchol i wladolion tramor. Mae'r gair 'cymhwyso' yn cael ei ddefnyddio mewn perthynas â gwladolion tramor, ond nid wyf yn siŵr bod llawer i rwystro cymhwysedd. Mae'n ymddangos ei fod yn cynnwys yr holl wladolion tramor sy'n breswylwyr, neu'n cael eu hystyried i fod yn breswylwyr, heb gyfnod cymhwyso penodol. Credaf fod hynny'n anghywir. Ac mae'r ffordd y cafodd ei wneud wedi bod yn arbennig o anghywir. Fe'i gwnaed heb ymgynghori. Fe'i gwnaed heb graffu difrifol. Fe'i gwnaed heb sicrhau hawliau cyfatebol i bobl o Gymru bleidleisio yn unrhyw un o'r gwledydd rydym yn rhoi'r hawliau pleidleisio hyn iddynt, ac nid wyf wedi gweld unrhyw enghraifft yn unman arall yn y byd lle mae hyn yn digwydd. Mae gennyf rywfaint o gydymdeimlad â'r Llywydd o ran y modd y mae'r Bil wedi cael ei herwgipio. Fodd bynnag, mae hi a'i dirprwy bellach yn wynebu'r dewis rhwng caniatáu i Fil a lywiwyd ganddi fethu, neu gefnogi Bil sy'n cynnwys cymalau hynod ymrannol a phleidiol ynghylch caniatáu i wladolion tramor bleidleisio. Rwyf wedi siarad o'r blaen ynglŷn â pha mor bwysig yw hi i'r sawl sydd yn y gadair fod yn ddiduedd; bydd y cofnod pleidleisio heddiw'n dangos a yw'n ddiduedd mewn gwirionedd.