English: Firstly, any evidence that people are finding it easier now to get drugs that they are entitled to is to be welcomed, but a word of background: you may recall that, in 2014, Plaid Cymru announced a policy of seeking a new treatment fund that was specifically designed to fund the drugs obtained through individual patient funding requests. I'm very pleased that we are a step forward now, as a result of an agreement between the Government and Plaid Cymru on having exceptionality removed. I'm pleased that that has happened. Labour then, in 2016, announced its own new treatment fund, which wasn't the same. We were of the view - and it is important to point this out - that we shouldn't really need a fund to make LHBs do things that they ought to have been doing legally anyway, as welcome as additional funds are. So, the first question to you: in the media this morning, it's been reported that, previously, officials suggested that it could take more than 100 days for an approved medicine to be rolled out. Is that an admission that the previous ministerial guidance that treatments should be available within three months following approval was being ignored? And, yes, there is additional funding through the new treatment fund for LHBs to pay for treatments, but it's worth asking this also: do you think that there's a risk, as a result of this policy, that LHBs will expect extra funds to implement other ministerial directions that they ought to legally be adhering to anyway? Moving on to what you referred to as sustainable plans for the introduction of new medicines, perhaps you could elaborate a little bit on that; namely, how are you ensuring that this planning does take place, and that patients aren't left in the position of a drug not being available in the future? And finally - it's a point I've raised on a number of occasions in the past - it isn't always just medicines that improve outcomes for patients. Other health technologies and sometimes even simple changes to guidance on how medicines are used can make a difference to patients. Increased awareness, even, of a condition can lead to better outcomes, and there are barriers here to the uptake of best practice across the NHS; for example, a lack of time for continuous professional development. Is this something that you would look at addressing also?
Welsh: Yn gyntaf, dylid croesawu unrhyw dystiolaeth fod pobl yn ei chael hi'n haws erbyn hyn i gael cyffuriau y mae ganddyn nhw'r hawl iddynt, ond dyma ychydig o gefndir: efallai y cofiwch chi, yn 2014, fod Plaid Cymru wedi cyhoeddi polisi o geisio cael cronfa driniaeth newydd a'i bwriad yn benodol oedd ariannu cyffuriau a gafwyd drwy geisiadau cyllido cleifion unigol. Rwy'n falch iawn ein bod gam ymlaen bellach, o ganlyniad i gytundeb rhwng y Llywodraeth a Phlaid Cymru ar ddileu eithriadoldeb. Rwy'n falch bod hynny wedi digwydd. Yna, yn 2016, cyhoeddodd Llafur ei chronfa driniaeth newydd, a oedd y wahanol. Roeddem ni o'r farn - ac mae'n bwysig inni nodi hyn - na ddylai fod angen cronfa i gymell byrddau iechyd lleol i wneud y pethau y dylen nhw eu gwneud beth bynnag dan y gyfraith, ni waeth pa mor dderbyniol fo'r cronfeydd ychwanegol. Felly, y cwestiwn cyntaf i chi yw hyn: yn y cyfryngau y bore yma, fe adroddwyd, yn flaenorol, fod swyddogion yn awgrymu y gallai gymryd mwy na 100 niwrnod i gyflwyno meddyginiaeth gymeradwy. A yw hynny'n gyfaddefiad fod y canllawiau gweinidogol cynharach, sef y dylai triniaethau fod ar gael o fewn tri mis i'w cymeradwyo, yn cael eu hanwybyddu? Ac, oes, mae arian yn dod drwy'r gronfa driniaeth newydd i fyrddau iechyd lleol ar gyfer talu am driniaethau ychwanegol, ond mae'n werth inni ofyn hyn hefyd: a ydych chi'n credu bod perygl, yn sgil y polisi hwn, y bydd byrddau iechyd lleol yn disgwyl cael arian ychwanegol i weithredu'r cyfarwyddiadau gweinidogol eraill y dylen nhw fod yn glynu atynt beth bynnag o dan y gyfraith? Gan symud ymlaen at yr hyn yr oeddech yn cyfeirio atyn nhw fel cynlluniau cynaliadwy ar gyfer cyflwyno meddyginiaethau newydd, efallai y gwnewch chi ymhelaethu ychydig ar hynny; sef, sut yr ydych am sicrhau bod y cynllunio hwn yn digwydd, ac nad yw cleifion yn cael eu gadael yn y sefyllfa lle nad yw'r cyffur ar gael iddynt yn y dyfodol? Ac yn olaf - mae hwn yn bwynt yr wyf wedi'i godi sawl tro yn y gorffennol - nid meddyginiaethau yn unig sy'n gwella canlyniadau i gleifion. Gall technolegau iechyd eraill a newidiadau syml i ganllawiau ar sut i ddefnyddio meddyginiaethau wneud gwahaniaeth i gleifion. Gall hyd yn oed godi ymwybyddiaeth o gyflwr arwain at ganlyniadau gwell, a cheir rhwystrau yma i'r defnydd o arfer gorau ledled y GIG; er enghraifft, y diffyg amser ar gyfer datblygiad proffesiynol parhaus. A yw hyn yn rhywbeth y byddech yn mynd i'r afael ag ef hefyd?