English: Diolch. I move amendments 1 to 3, whilst also acknowledging that there is much of merit in the original motion. The increase in stalking offences is more than a matter of regret. The new curriculum can and must foster a culture that prevents the occurrence of stalking in the first place. New guidance for planning bodies should ensure that the safety of women and others at risk, including disabled people, is considered in the design of public spaces. Providers of specialist support for survivors of stalking must also be sustainably resourced, and included in the design and delivery of related services. Our amendment 2, calling on the Welsh Government to work with both police forces and police and crime commissioners to improve police handling of stalking, is essentially a technical amendment, which Members should therefore support. While the role of commissioner is to hold chief constables and their police force to account, chief constables and their police forces are responsible for the operational delivery of policing services. Office for National Statistics figures published last March found that although most crime figures dropped in Wales and England during 2020, recorded stalking and harassment offences had increased by 20 per cent during the coronavirus lockdown, with the figure rising to 31 per cent as restrictions had eased in the summer of 2020. The anti-stalking charity Paladin said most victims were reporting being stalked via social media, messaging apps and e-mail, but physical stalking was also happening despite the lockdown. Paladin had also previously highlighted the lack of perpetrator programmes for stalkers. Hence our amendment 3 calls on the Welsh Government to ensure that perpetrator programmes are available across Wales. Last December, I noted here that I was one of the three party spokespeople who took the Welsh Government to the line over the passage of the Violence Against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015, securing Welsh Government pledges in several areas, including accredited perpetrator programmes, to change the attitudes, behaviour and belief of perpetrators. As I said, during the passage of the Act, I moved amendments calling for the national strategy to include provision of at least one perpetrator programme. As Relate Cymru had told committee, 90 per cent of the partners they questioned sometime after the end of their programme said that there had been a complete stop in violence and intimidation by their partner. The Minister responded then that he did not consider my amendment appropriate, but had jointly funded research to help inform future responses to perpetrators. However, as I said in December, the only mention of perpetrators in the latest violence against women, domestic abuse and sexual violence national advisers annual plan refers to exploring a blueprint for the whole system that aims, amongst other things, to hold perpetrators accountable. The Suzy Lamplugh Trust have raised concern that a lot of victims tend to drop the charges because they find it too emotionally challenging, meaning the actual number of stalking victims could be much higher than official data suggests. Stalking is increasingly being recognised as a form of domestic abuse within the criminal justice system, a Crown Prosecution Service analysis finding the majority of offences are committed by ex-partners. Although a record 2,288 charges were brought in 2019-20, more than double the figure five years previously, the percentage of reported cases charged fell from 23 per cent in the year ending March 2016 to just 11 per cent in the year ending March 2020. Speaking last summer, the senior policy and campaigns officer for the Suzy Lamplugh Trust said: 'What is really needed is in depth specialists and regular training for police officers. We need to make sure that when somebody reports stalkingthe police officer responding to the incident understands what stalking is.' Unfortunately, Plaid Cymru's predictable call for the devolution of powers at the end of their motion distracts from a highly important debate and gives the false impression that our Westminster colleagues are not also already switched on to these matters. Hence our amendment 1, which calls on the Senedd to welcome the Stalking Protection Act 2019, introduced by then Conservative MP Sarah Wollaston and Conservative peer Baroness Bertin, and the Lords vote in favour of an amendment to the Police, Crime, Sentencing and Courts Bill to make misogyny a hate crime in Wales and England, led by Conservative Baroness Newlove. The Minister for Social Justice's statement in her letter copied to Members last Friday that it is likely that amendments agreed in the Lords will be overturned and further amendments made, only reinforces the importance of this Parliament sending a united message of support for making misogyny a hate crime. Thank you.
Welsh: Diolch. Rwy'n cynnig gwelliannau 1 i 3, tra'n cydnabod hefyd fod llawer o rinwedd yn y cynnig gwreiddiol. Mae'r cynnydd mewn troseddau stelcio yn fwy na thestun gofid. Fe all, ac mae'n rhaid i'r cwricwlwm newydd feithrin diwylliant sy'n atal stelcio rhag digwydd yn y lle cyntaf. Dylai canllawiau newydd i gyrff cynllunio sicrhau bod diogelwch menywod ac eraill sydd mewn perygl, gan gynnwys pobl anabl, yn cael ei ystyried wrth gynllunio mannau cyhoeddus. Rhaid i ddarparwyr cymorth arbenigol ar gyfer goroeswyr stelcio gael adnoddau cynaliadwy hefyd, a'u cynnwys wrth lunio a darparu gwasanaethau cysylltiedig. Mae ein gwelliant 2, sy'n galw ar Lywodraeth Cymru i weithio gyda heddluoedd a chomisiynwyr heddlu a throseddu i wella'r modd y mae'r heddlu'n ymdrin â stelcio, yn welliant technegol yn ei hanfod, a dylai'r Aelodau ei gefnogi oherwydd hynny. Rôl y comisiynydd yw dwyn prif gwnstabliaid i gyfrif a'u heddluoedd i gyfrif, a chyfrifoldeb prif gwnstabliaid a'u heddluoedd yw gweithredu'r ddarpariaeth o wasanaethau plismona. Canfu ffigurau'r Swyddfa Ystadegau Gwladol a gyhoeddwyd fis Mawrth diwethaf, er bod y rhan fwyaf o'r ffigurau troseddau wedi gostwng yng Nghymru a Lloegr yn ystod 2020, fod troseddau stelcio ac aflonyddu a gofnodwyd wedi cynyddu 20 y cant yn ystod y cyfyngiadau symud coronafeirws, gyda'r ffigur yn codi i 31 y cant wrth i gyfyngiadau lacio yn ystod haf 2020. Dywedodd yr elusen gwrth-stelcio Paladin fod y rhan fwyaf o ddioddefwyr yn adrodd iddynt gael eu stelcio drwy'r cyfryngau cymdeithasol, apiau negeseua ac e-bost, ond roedd stelcio corfforol hefyd yn digwydd er gwaethaf y cyfyngiadau symud. Roedd Paladin hefyd wedi tynnu sylw'n flaenorol at y diffyg rhaglenni cyflawnwyr ar gyfer stelcwyr. Felly mae ein gwelliant 3 yn galw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau bod rhaglenni cyflawnwyr ar gael ledled Cymru. Fis Rhagfyr diwethaf, nodais yma fy mod yn un o dri llefarydd plaid a aeth â Llywodraeth Cymru i'r pen draw ar hynt Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015, gan sicrhau addewidion gan Lywodraeth Cymru mewn sawl maes, gan gynnwys rhaglenni cyflawnwyr achrededig, i newid agweddau, ymddygiad a chred cyflawnwyr. Fel y dywedais, yn ystod taith y Ddeddf, cynigais welliannau'n galw am i'r strategaeth genedlaethol gynnwys darparu o leiaf un rhaglen cyflawnwyr. Fel roedd Relate Cymru wedi dweud wrth y pwyllgor, dywedodd 90 y cant o'r partneriaid y gwnaethant eu holi rywbryd ar ôl diwedd eu rhaglen fod trais a brawychu gan eu partner wedi dod i stop yn llwyr. Ymatebodd y Gweinidog bryd hynny nad oedd o'r farn fod fy ngwelliant yn briodol, ond ei fod wedi cydariannu ymchwil i helpu i lywio ymatebion i gyflawnwyr yn y dyfodol. Fodd bynnag, fel y dywedais ym mis Rhagfyr, mae'r unig gyfeiriad at gyflawnwyr yng nghynllun blynyddol diweddaraf cynghorwyr cenedlaethol trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol yn cyfeirio at archwilio glasbrint ar gyfer y system gyfan sy'n anelu, ymhlith pethau eraill, at ddwyn cyflawnwyr i gyfrif. Mae Ymddiriedolaeth Suzy Lamplugh wedi lleisio pryder fod llawer o ddioddefwyr yn tueddu i ollwng y cyhuddiadau oherwydd eu bod yn ei chael hi'n ormod o her yn emosiynol, sy'n golygu y gallai niferoedd gwirioneddol dioddefwyr stelcio fod yn llawer uwch nag y mae data swyddogol yn ei awgrymu. Mae stelcio yn cael ei gydnabod yn gynyddol fel ffurf ar gam-drin domestig o fewn y system cyfiawnder troseddol, a chanfu dadansoddiad gan Wasanaeth Erlyn y Goron fod mwyafrif y troseddau'n cael eu cyflawni gan gyn-bartneriaid. Er bod y nifer uchaf erioed, sef 2,288 o gyhuddiadau, wedi'u dwyn ger bron yn 2019-20, mwy na dwbl y ffigur bum mlynedd ynghynt, gostyngodd canran yr achosion yr adroddwyd yn eu cylch a arweiniodd at gyhuddiad o 23 y cant yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mawrth 2016 i ddim ond 11 y cant yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mawrth 2020. Wrth siarad yr haf diwethaf, dywedodd uwch swyddog polisi ac ymgyrchoedd Ymddiriedolaeth Suzy Lamplugh: 'Yr hyn sydd ei wir angen yw arbenigwyr manwl a hyfforddiant rheolaidd i swyddogion heddlu. Mae angen inni wneud yn siŵr pan fydd rhywun yn adrodd am stelcio fod yr heddwas sy'n ymateb i'r digwyddiad yn deall beth yw stelcio.' Yn anffodus, mae galwad ragweladwy Plaid Cymru am ddatganoli pwerau ar ddiwedd eu cynnig yn tynnu oddi ar ddadl hynod bwysig ac yn rhoi'r camargraff nad yw ein cyd-Aelodau yn San Steffan hefyd yn ymwybodol o'r materion hyn eisoes. Dyna'r rheswm dros ein gwelliant 1, sy'n galw ar y Senedd i groesawu Deddf Diogelu rhag Stelcian 2019 a gyflwynwyd gan yr AS Ceidwadol ar y pryd, Sarah Wollaston, a'r Farwnes Bertin o'r Blaid Geidwadol, a phleidlais yr Arglwyddi o blaid gwelliant i Fil yr Heddlu, Troseddu, Dedfrydu a'r Llysoedd i wneud casineb at fenywod yn drosedd casineb yng Nghymru a Lloegr, dan arweiniad y Farwnes Newlove o'r Blaid Geidwadol. Mae datganiad y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol yn ei llythyr yr anfonwyd copi ohono at yr Aelodau ddydd Gwener diwethaf ei bod yn debygol y bydd gwelliannau y cytunwyd arnynt yn Nhŷ'r Arglwyddi yn cael eu gwyrdroi a gwelliannau pellach yn cael eu gwneud, yn tanlinellu pa mor bwysig yw hi fod y Senedd hon yn anfon neges unedig o blaid gwneud casineb at fenywod yn drosedd casineb. Diolch.