English: I'm hopeful the scheme will bring palpable benefits right across our Valleys communities. Llywydd, an empty property is not only a home going to waste, it's a blight on an area: overgrown gardens attract vermin and broken windows scar a street. By tackling the problem of empty homes, we will nurture the fabric of our communities and we'll also help the second of our strategic priorities: growing the foundational economy. The experience in RCT is that the homes being renovated are using local builders and trades - grounded small and medium-sized enterprises - who recirculate the spending in their area. We're also using some of the taskforce allocation to increase the size of the foundational economy experimental fund, allowing us to double the £1.5 million we originally agreed with Plaid Cymru as part of our budget negotiations. I hope to make announcements on which schemes we are supporting in the coming weeks. A third strategic priority area is entrepreneurship and business support. I'm very grateful for the work of angel investor Andrew Diplock - the work he's done as a member of the taskforce in this area. He's helped us run a #PitchItValleys event, where 43 Valleys-based entrepreneurs applied to take part. Six are now through to the final round and are working with mentors before the final pitch at the end of November, where each will bid for up to £75,000 of equity investment. We're also trialling a peer-to-peer network to help existing businesses grow. This is a very promising idea, I think, of bringing 10 founders so far of local firms together to counsel each other using real-world business growth challenges, which they can then apply to their own businesses. We hope this can provide a template for how we can support grounded firms in the rest of Wales. We're also running with an idea put forward in an entrepreneurship workshop I held in Bedwas of local business advice surgeries. Caerphilly Assembly Member Hefin David piloted the idea in Bargoed in June, and I've since written to all Valleys constituency AMs and offered to work together to roll out a similar model in their area, and the next one will take place in Rhymney at the end of November. Dirprwy Lywydd, I don't have the time to go through all the activities in each of the seven priority areas. There is a lot going on, and we'll be publishing our annual delivery plan in November, which will provide more details. But I will highlight two more areas in my opening contribution, if I may. Access to regular, reliable and affordable transport was the No. 1 issue highlighted during the initial round of taskforce engagement. We co-hosted our first event with Transport for Wales in Merthyr last week, chaired by Dawn Bowden, the local AM, of course, and now a full member of the taskforce. We'll be running further events across the Valleys until the end of October to update local people on the developments in their area. It's important that having asked them for feedback we now report back to them on what we're doing as a result of that. Transport for Wales are developing a pilot project to test a demand-responsive bus service in the Ebbw Vale area. It's been described as a type of Uber for buses - not to emulate every aspect of the app-based service but to paint a picture of how we think we can innovate the way local bus services work. We're also developing proposals for community transport pilots in Neath. We have listened to the feedback on the taskforce from the Department for Work and Pensions that some people are finding it difficult to take up offers of work on industrial estates because buses simply do not run in tandem with shift patterns. We're therefore funding a pilot in the upper Rhondda Fach to get workers to the Treforest and Llantrisant industrial estates in time for work. This has been running since May, and, so far, it's showing signs of success, so we'll be looking at how this can be rolled out once it's evaluated. Of course, on top of all this is the exciting metro plans that are being worked through - new trains, more-frequent services and improved stations are coming. The efforts of the taskforce in identifying strategic hubs across the Valleys have been invaluable in adding value to the planned work. We've provided Caerphilly, Merthyr Tydfil and Rhondda Cynon Taf councils with over £600,000 of additional funding from the taskforce to commission feasibility and design studies to develop some ambitious integrated transport hubs across the Valleys. These are due to be presented at the next taskforce meeting in October. We're setting up a sub-group of the taskforce to look at how we can make the most of the millions of pounds-worth of investment in the Heads of the Valleys road. We don't want the A465 to be a bypass around some of our most challenged communities, but a way of bringing jobs and investments to them. My colleagues who represent these constituencies have been pressing me on this, and I am pleased that Dawn Bowden has agreed to lead a sub-group of the taskforce to focus on it. Finally, Llywydd, last week the First Minister and I announced nearly £7 million of funding for the Valleys regional park. Eleven good projects will benefit. At Parc Penallta near Ystrad Mynach and Cefn Coed mining museum in the Dulais valley, we are fully funding completely new facilities. All the projects have a strong community focus and will act as gateways to the Valleys regional park, a concept strongly championed by my predecessor, the Assembly Member for Blaenau Gwent.
Welsh: Rwy'n obeithiol y bydd y cynllun yn dod â manteision amlwg i'n holl gymunedau yn y Cymoedd. Llywydd, mae eiddo gwag nid yn unig yn gartref sy'n cael ei wastraffu, mae hefyd yn falltod ar ardal: mae gerddi sydd wedi tyfu'n wyllt yn denu plâu ac mae ffenestri wedi eu torri fel craith ar stryd. Drwy fynd i'r afael â phroblem cartrefi gwag, byddwn yn meithrin gwead ein cymunedau a byddwn hefyd yn helpu'r ail o'n blaenoriaethau strategol: sef tyfu'r economi sylfaenol. Y profiad yn RhCT yw hyn; wrth i gartrefi gael eu hadnewyddu defnyddir adeiladwyr a chrefftau lleol - mentrau bach a chanolig eu maint - sy'n ailgylchredeg gwariant yn eu hardal. Rydym hefyd yn defnyddio rhywfaint o ddyraniad y tasglu i gynyddu maint cronfa arbrofol yr economi sylfaenol, sy'n ein galluogi i ddyblu'r £1.5 miliwn y gwnaethom gytuno'n wreiddiol arno â Phlaid Cymru yn rhan o'n trafodaethau ar y gyllideb. Rwy'n gobeithio gwneud cyhoeddiadau ynghylch pa gynlluniau yr ydym yn eu cefnogi yn yr wythnosau nesaf. Trydydd maes blaenoriaeth strategol yw entrepreneuriaeth a chymorth i fusnesau. Rwy'n ddiolchgar iawn am waith yr angel buddsoddi Andrew Diplock - y gwaith y mae wedi'i wneud fel aelod o'r tasglu yn y maes hwn. Mae wedi ein helpu i gynnal digwyddiad #PitchItCymoedd, lle ymgeisiodd 43 o entrepreneuriaid yn y Cymoedd i gymryd rhan. Mae chwech wedi cyrraedd y rownd derfynol erbyn hyn ac yn gweithio gyda mentoriaid cyn y sesiwn syniadau derfynol ddiwedd Tachwedd, lle bydd pob un yn gwneud cais am hyd at £75,000 o fuddsoddiad ecwiti. Rydym hefyd yn treialu rhwydwaith o gymheiriaid i helpu busnesau sy'n bodoli eisoes i dyfu. Mae hwn yn syniad addawol iawn, rwy'n credu, i ddod â 10 o sylfaenwyr hyd yn hyn o gwmnïau lleol at ei gilydd i gynghori ei gilydd drwy ddefnyddio heriau twf busnes y byd go iawn, y gallant wedyn eu defnyddio yn eu busnesau eu hunain. Rydym yn gobeithio y gall hyn gynnig templed o ran sut y gallwn ni gefnogi cwmnïau sydd wedi'u sefydlu yng ngweddill Cymru. Rydym hefyd yn gweithredu syniad a gyflwynwyd mewn gweithdy entrepreneuriaeth, a gynhaliais ym Medwas, o gymorthfeydd cyngor busnes lleol. Treialodd Aelod Cynulliad Caerffili, Hefin David, y syniad ym Margoed ym mis Mehefin, ac ers hynny rwyf wedi ysgrifennu at holl Aelodau Cynulliad etholaethau'r Cymoedd ac wedi cynnig gweithio gyda'n gilydd i gyflwyno model tebyg yn eu hardal, a bydd yr un nesaf yn cael ei gynnal yn Rhymni ddiwedd mis Tachwedd. Dirprwy Lywydd, nid oes gennyf yr amser i sôn am yr holl weithgareddau ym mhob un o'r saith maes blaenoriaeth. Mae llawer yn digwydd, a byddwn yn cyhoeddi ein cynllun cyflenwi blynyddol ym mis Tachwedd, a fydd yn rhoi mwy o fanylion. Ond tynnaf sylw at ddau faes arall yn fy nghyfraniad agoriadol, os caf. Gallu defnyddio trafnidiaeth reolaidd, ddibynadwy a fforddiadwy oedd y prif fater a amlygwyd yn ystod y cylch cychwynnol o ymgysylltu â'r tasglu. Buom yn cyd-gynnal ein digwyddiad cyntaf â Trafnidiaeth Cymru ym Merthyr yr wythnos diwethaf, dan gadeiryddiaeth Dawn Bowden, yr AC lleol, wrth gwrs, ac sydd erbyn hyn yn aelod llawn o'r tasglu. Byddwn yn cynnal digwyddiadau eraill ar draws y Cymoedd tan ddiwedd mis Hydref i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i bobl leol am y datblygiadau yn eu hardal. Mae'n bwysig, ar ôl gofyn iddyn nhw am adborth, ein bod nawr yn adrodd yn ôl iddyn nhw ar yr hyn yr ydym yn ei wneud o ganlyniad i hynny. Mae Trafnidiaeth Cymru wrthi'n datblygu prosiect treialu i brofi gwasanaeth bws sy'n ymateb i'r galw yn ardal Glynebwy. Mae wedi cael ei ddisgrifio fel math o Uber ar gyfer bysiau - nid i efelychu pob agwedd ar y gwasanaeth sy'n seiliedig ar ap ond i roi darlun o sut y credwn y gallwn arloesi o ran y ffordd y mae gwasanaethau bysiau lleol yn gweithio. Rydym hefyd yn datblygu cynigion ar gyfer cynlluniau treialu trafnidiaeth gymunedol yng Nghastell-nedd. Rydym wedi gwrando ar yr adborth am y tasglu gan yr Adran Gwaith a Phensiynau sy'n dweud bod rhai pobl yn ei chael hi'n anodd derbyn cynigion am waith ar stadau diwydiannol gan nad yw bysiau'n cydredeg â phatrymau shifft. Rydym felly'n ariannu cynllun treialu yn y Rhondda Fach uchaf i gael gweithwyr i ystadau diwydiannol Trefforest a Llantrisant mewn pryd i ddechrau gwaith. Mae hwn wedi bod yn rhedeg ers mis Mai, ac, hyd yn hyn, ceir arwyddion o lwyddiant, felly byddwn yn edrych ar sut y gellir cyflwyno hyn ar ol iddo gael ei werthuso. Wrth gwrs, ar ben hyn i gyd mae'r gwaith sy'n digwydd ar y cynlluniau metro cyffrous - mae trenau newydd, gwasanaethau amlach a gorsafoedd gwell i ddod. Mae ymdrechion y tasglu i nodi canolbwyntiau strategol ar draws y Cymoedd wedi bod yn amhrisiadwy wrth ychwanegu gwerth i'r gwaith a gynlluniwyd. Rydym ni wedi darparu dros £600,000 o arian ychwanegol o'r tasglu i gynghorau Caerffili, Merthyr Tudful a Rhondda Cynon Taf i gomisiynu astudiaethau dichonoldeb a chynllunio i ddatblygu canolfannau trafnidiaeth integredig uchelgeisiol ar draws y Cymoedd. Disgwylir i'r rhain gael eu cyflwyno yng nghyfarfod nesaf y tasglu ym mis Hydref. Rydym yn sefydlu is-grŵp o'r tasglu i weld sut y gallwn fanteisio i'r eithaf ar y buddsoddiad gwerth miliynau o bunnau yn ffordd Blaenau'r Cymoedd. Nid ydym eisiau i'r A465 fod yn ffordd osgoi o amgylch rhai o'n cymunedau sy'n wynebu'r heriau mwyaf, ond yn ffordd o ddod â swyddi a buddsoddiadau iddyn nhw. Mae fy nghydweithwyr sy'n cynrychioli'r etholaethau hyn wedi bod yn fy holi ynghylch hyn, ac rwyf yn falch bod Dawn Bowden wedi cytuno i arwain is-grŵp o'r tasglu i ganolbwyntio arno. Yn olaf, Llywydd, yr wythnos diwethaf, cyhoeddodd y Prif Weinidog a minnau bron i £7 miliwn o gyllid ar gyfer parc rhanbarthol y Cymoedd. Bydd 11 o brosiectau da yn elwa. Ym Mharc Penallta, ger Ystrad Mynach ac Amgueddfa Lofaol Cefn Coed yng Nghwm Dulais, rydym yn ariannu cyfleusterau cwbl newydd yn llawn. Mae gan bob un o'r prosiectau bwyslais cymunedol cryf a byddant yn gweithredu fel pyrth i barc rhanbarthol y Cymoedd, cysyniad a hyrwyddwyd yn gryf gan fy rhagflaenydd, yr Aelod Cynulliad dros Flaenau Gwent.