English: The Welsh Government has been in power in Wales for 18 years. For 11 of those 18 years they have governed hand in hand with a Labour Government in Westminster. During those 18 long and wasted years, they have systematically failed to improve the lives of our most vulnerable members of society. One in five children in Wales still lives in poverty. What a shame. This is higher than in England or Scotland, and higher than the average of the United Kingdom. In spite of spending £500 million since 2001 on their much-vaunted Communities First programme, they have failed to raise prosperity levels in the most disadvantaged parts of Wales. I represent many of those communities in south-east Wales. These communities have been let down by Labour's failure to break the cycle of poverty and deprivation. Of the United Kingdom's 12 regions, Wales is the tenth most impoverished, and that is a shame. Despite the goal to eradicate child poverty by 2020, rates have remained stagnant. Last month, the Cabinet Secretary for Communities and Children admitted that Communities First, in his words, had not had the impact on overall poverty levels in these communities, which remain stubbornly high. He went on to say that a new approach is needed that deals with the root causes of poverty. In spite of this admission of failure, we have had no clear announcement of what will replace Communities First. Instead, the current programme will continue until March 2018, and there will be 30 per cent cuts in funding. It could be that one of the reasons for the failure of Communities First is that not enough money reached front-line projects in Wales. For example, the Communities First cluster in Caerphilly, Deputy Presiding Officer, spend £375,000 on front-line projects last year. However, they spent more than £2 million on staffing. Communities First promised so much, but has delivered so little. Education remains the best route out of poverty, but Welsh Labour has failed to provide so many of our children with the skills they need to succeed in life. The recent PISA result, which Andrew earlier mentioned, highlights the growing gap between the skills businesses need from their employees and the provision of education in Wales. More than a fifth of Welsh students lack the reading skills for functioning in the workplace. Again, this is the highest proportion of any nation in the United Kingdom. We face a skills shortage here in Wales. More than 72 per cent of Welsh businesses experienced difficulty in recruiting the right staff in 2015. Sixty-one per cent of Welsh businesses fear they will not be able to recruit enough high-skilled workers to meet demand and to grow. Employers in various industries frequently raise concerns that they struggle to find graduates with the right skill or work experience in Wales. Deputy Presiding Officer, I came to live in Wales 47 years ago. It used to be a wonderful city, Newport, and a prosperous town. But if you look at it now, I think instead of going forward, it's pedalling backwards in all walks of life. This is true. I know this is something - I have seen it. I know the people who are living there. Whether you look at education, housing, transport, you name it - and I can count many other areas where even our councils are struggling to fulfil - . [Interruption.] We were debating here the rubbish collection, which used to be very good every week, but not anymore - fortnightly. And there is more rubbish - [Interruption.] No, I've got no time. There is more rubbish on the streets now than probably for recycling. It's frustrating. It frustrates me to see the country I chose to make my home fall further and further behind other parts of the United Kingdom and the world. The Welsh Government cannot duck its responsibility and pass blame to others on the other side of the channel, to the Westminster Government. That is totally foolish. They have had 18 years to change and to make life better in Wales, which they haven't done. They have let Wales down, and it's a shame. Thank you.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi bod mewn grym yng Nghymru ers 18 mlynedd. Am 11 o'r 18 mlynedd, roeddent yn llywodraethu law yn llaw â Llywodraeth Lafur yn San Steffan. Dros y 18 mlynedd hir a wastraffwyd, maent wedi methu'n systematig â gwella bywydau ein haelodau mwyaf agored i niwed yn y gymdeithas. Mae un o bob pump o blant yng Nghymru yn dal i fyw mewn tlodi. Dyna drueni. Mae'n uwch nag yn Lloegr neu'r Alban, ac yn uwch na chyfartaledd y Deyrnas Unedig. Er iddynt wario £500 miliwn ers 2001 ar eu rhaglen Cymunedau yn Gyntaf a glodforwyd yn fawr, maent wedi methu codi lefelau ffyniant yn y rhannau mwyaf difreintiedig o Gymru. Rwy'n cynrychioli nifer o'r cymunedau hynny yn ne-ddwyrain Cymru. Mae'r cymunedau hyn wedi cael eu siomi gan fethiant Llafur i dorri cylch tlodi ac amddifadedd. O blith 12 rhanbarth y Deyrnas Unedig, Cymru yw'r tlotaf ond dau, ac mae hynny'n drueni. Er gwaethaf y nod o ddileu tlodi plant erbyn 2020, mae'r cyfraddau wedi aros yn llonydd. Y mis diwethaf, cyfaddefodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant fod Cymunedau yn Gyntaf, yn ei eiriau ef, heb gael yr effaith ar lefelau tlodi cyffredinol yn y cymunedau hyn, sy'n parhau i fod yn ystyfnig o uchel. Aeth ymlaen i ddweud bod angen dull newydd sy'n ymdrin ag achosion sylfaenol tlodi. Er gwaethaf y cyfaddefiad hwn o fethiant, nid ydym wedi cael unrhyw gyhoeddiad clir ynglŷn â'r hyn a ddaw yn lle Cymunedau yn Gyntaf. Yn lle hynny, bydd y rhaglen bresennol yn parhau tan fis Mawrth 2018 a bydd toriadau o 30 y cant yn y cyllid. Mae'n bosibl mai un o'r rhesymau dros fethiant Cymunedau yn Gyntaf yw na chyrhaeddodd digon o arian y prosiectau rheng flaen yng Nghymru. Er enghraifft, gwariodd clwstwr Cymunedau yn Gyntaf yng Nghaerffili, Ddirprwy Lywydd, £375,000 ar brosiectau rheng flaen y llynedd. Fodd bynnag, gwariasant fwy na £2 filiwn ar staffio. Mae Cymunedau yn Gyntaf wedi addo cymaint a chyflawni cyn lleied. Addysg yw'r ffordd orau allan o dlodi o hyd, ond mae Llafur Cymru wedi methu darparu'r sgiliau sydd eu hangen ar gynifer o'n plant er mwyn iddynt lwyddo mewn bywyd. Mae'r canlyniad PISA diweddar, a grybwyllodd Andrew yn gynharach, yn tynnu sylw at y bwlch cynyddol rhwng y sgiliau y mae busnesau eu hangen gan eu gweithwyr a'r ddarpariaeth addysg yng Nghymru. Mae mwy nag un rhan o bump o fyfyrwyr Cymru heb y sgiliau darllen i allu gweithredu yn y gweithle. Unwaith eto, dyma'r gyfran uchaf o blith unrhyw genedl yn y Deyrnas Unedig. Rydym yn wynebu prinder sgiliau yma yng Nghymru. Profodd mwy na 72 y cant o fusnesau Cymru anhawster i recriwtio staff cywir yn 2015. Mae 61 y cant o fusnesau Cymru yn ofni na fyddant yn gallu recriwtio digon o weithwyr gyda sgiliau lefel uwch i ateb y galw ac i dyfu. Mae cyflogwyr mewn diwydiannau amrywiol yn aml yn mynegi pryderon eu bod yn ei chael hi'n anodd dod o hyd i raddedigion sydd â'r sgiliau neu'r profiad gwaith cywir yng Nghymru. Ddirprwy Lywydd, deuthum i fyw yng Nghymru 47 mlynedd yn ôl. Roedd yn arfer bod yn ddinas wych, Casnewydd, ac yn dref ffyniannus. Ond os edrychwch arni yn awr, yn hytrach na symud ymlaen, rwy'n credu ei bod yn mynd am yn ôl ym mhob agwedd ar fywyd. Mae hyn yn wir. Rwy'n gwybod bod hyn yn rhywbeth - rwyf wedi'i weld. Rwy'n adnabod y bobl sy'n byw yno. Pa un a fyddwch yn edrych ar addysg, tai, trafnidiaeth, beth bynnag - a gallaf gyfrif llawer o feysydd eraill lle y mae hyd yn oed ein cynghorau'n cael trafferth i gyflawni - . [Torri ar draws.] Roeddem yn trafod casglu sbwriel yma, rhywbeth a arferai fod yn dda iawn bob wythnos, ond nid mwyach - bob pythefnos. Ac mae mwy o sbwriel - [Torri ar draws.] Na, nid oes gennyf amser. Mae mwy o sbwriel ar y strydoedd yn awr nag ar gyfer ailgylchu yn ôl pob tebyg. Mae'n rhwystredig. Mae'n peri rhwystredigaeth i mi weld y wlad y dewisais wneud fy nghartref ynddi yn llithro ymhellach ac ymhellach ar ôl rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig a'r byd. Ni all Llywodraeth Cymru osgoi ei chyfrifoldeb a throsglwyddo'r bai i eraill ar yr ochr arall i'r sianel, i Lywodraeth San Steffan. Mae hynny'n hollol ffôl. Maent wedi cael 18 mlynedd i newid ac i wneud bywyd yn well yng Nghymru, ac nid ydynt wedi gwneud hynny. Maent wedi gwneud cam â Chymru, ac mae'n drueni. Diolch.