English: In our scrutiny, we have considered the general principles and provisions in detail, focusing on the impact on tenants, landlords and letting agents, how the changes will be communicated and whether there is a need for a single or lead enforcement body. Having considered the evidence, we concluded that we agreed with the general principles of the Bill and have recommended that these be agreed by the Assembly. However, we have also made various recommendations and amendments where we believe the Bill could be strengthened, improved or clarified and I welcome the engagement from the Minister, as outlined here today. Part 4 of the Bill, Llywydd, includes specific measures for enforcement. It is clear from the evidence we received that enforcement would be critical to delivering the Bill's purposes. We believe that there is a need to strengthen provisions. In particular, two main issues were highlighted to us about fixed-penalty notices, the level of the fixed penalty and how Rent Smart Wales may be made aware of notices being issued and paid. Concerns were raised by landlords, letting agents and tenants that the levels of fixed penalty would not act as a sufficient deterrent to rogue landlords and letting agents. The Association of Residential Letting Agents told us that it supported financial penalties of between £5,000 and £30,000. We agree that it is likely that disreputable operators and the ones who are already charging high fees are the least likely to comply, and therefore, have recommended that the Minister amends the Bill to increase the levels of fixed penalties. We heard evidence suggesting that a banded or tiered approach to the levels of fixed penalties may be appropriate in order to distinguish between what may act as a deterrent for a self-managing landlord with one property and a large letting agency responsible for many. We believe that there is merit in such an approach and recommend that the Welsh Government considers how this could be implemented. A more technical but still important issue is around the notification of enforcement action to Rent Smart Wales. We heard that there's no provision in the Bill to notify them when fixed-penalty notices are issued or paid and believe that this process should be tightened in order to help with their intelligence gathering and make the licensing system more robust. We therefore recommend that the Welsh Government bring forward amendments to require local authorities to notify Rent Smart Wales when a fixed-penalty notice is paid. A key focus of our scrutiny was to consider whether there should be a lead enforcement body. We heard evidence both for and against. On reflection, we do not believe that there is a need for such a body, but we would like to see Rent Smart Wales given additional powers to enforce the legislation. This will reduce the opportunities for those flouting the law to go unpunished. We believe that the Bill should be amended to provide Rent Smart Wales with enforcement powers alongside local authorities. Clearly, the impact of the Bill will be the ban of certain payments, and that will be an immediate impact, but it was suggested to us that an unintended consequence could be an increase in rents. Whilst we are not in a position to comment on whether this is likely to happen, we note from the evidence that the majority of tenants would prefer a small increase in rent, rather than having to pay upfront fees. However, it will be important to monitor rent levels as part of evaluating the impact of the Bill and we welcome the Minister's commitment to do this. We heard some arguments in favour of a voluntary scheme with caps on fees, but were not convinced that this approach would be effective. In particular, we would be concerned that rogue operators - the ones whose practices need to change - are the ones least likely to engage with a voluntary scheme. We therefore believe that a legislative approach is the most likely way of creating a fairer market. We are concerned that the Bill does not include provision for communicating the changes, notwithstanding what the Minister said earlier. Particularly, we are concerned that this could make it difficult for more vulnerable tenants and smaller agents and landlords to be aware of the changes. We note that Rent Smart Wales will be in a good position to communicate changes to landlords and letting agents, but we believe further consideration is needed as to ensuring tenants are aware, especially as tenants will play a critical role in alerting authorities to illegal payments. We therefore recommend that the Welsh Government brings forward amendments to require Welsh Ministers, local authorities and Rent Smart Wales to take reasonable steps to ensure all those affected are aware of the changes. Llywydd, we recommend that the general principles be approved by the Assembly, and that the Bill is strengthened in the ways I have outlined. I very much welcome some of the Minister's assurances in response to our report, and the acceptance of a number of them, and also very much welcome the further consideration that will be given to others, as described by the Minister earlier. With regard to those not accepted, I very much hope that the Minister will continue to carefully consider our report as this Bill proceeds through the Assembly. Diolch yn fawr.
Welsh: Yn ein gwaith craffu, rydym wedi ystyried yr egwyddorion cyffredinol a'r darpariaethau yn fanwl, gan ganolbwyntio ar yr effaith ar denantiaid, landlordiaid ac asiantaethau gosod tai, sut y rhoddir gwybod am y newidiadau ac a oes angen corff gorfodi sengl neu arweiniol. Ar ôl ystyried y dystiolaeth, daethpwyd i'r casgliad ein bod yn cytuno ag egwyddorion cyffredinol y Bil ac wedi argymell bod y rhain yn cael eu derbyn gan y Cynulliad. Fodd bynnag, rydym hefyd wedi gwneud nifer o argymhellion a gwelliannau lle credwn y gellid cryfhau, gwella neu egluro'r Bil a chroesawaf yr ymgysylltu gan y Gweinidog, fel yr amlinellir yma heddiw. Mae rhan 4 o'r Bil, Llywydd, yn cynnwys mesurau penodol ar gyfer gorfodi. Mae'n amlwg o'r dystiolaeth a gawsom y byddai gorfodi yn hollbwysig i gyflawni dibenion y Bil. Credwn fod angen cryfhau darpariaethau. Yn benodol, amlygwyd dau brif fater inni ynghylch hysbysiadau cosb benodedig, lefel y gosb benodedig a sut y gellir gwneud Rhentu Doeth Cymru yn ymwybodol o hysbysiadau a gaiff eu rhoi a'u talu. Codwyd pryderon gan landlordiaid, asiantaethau gosod tai a thenantiaid na fyddai lefelau cosb benodedig yn gweithredu fel rhwystr digonol i landlordiaid ac asiantaethau gosod twyllodrus. Dywedodd y Gymdeithas Asiantaethau Gosod Preswyl wrthym ei bod yn cefnogi cosbau ariannol o rhwng £5,000 a £30,000. Rydym yn cytuno ei bod yn debygol mai gweithredwyr drwg a'r rhai sydd eisoes yn codi ffioedd uchel yw'r lleiaf tebygol o gydymffurfio, ac felly rydym wedi argymell bod y Gweinidog yn diwygio'r Bil i gynyddu lefelau cosbau penodedig. Clywsom dystiolaeth yn awgrymu y gall dull haenog neu fand ynghylch lefelau o gosbau penodedig fod yn briodol er mwyn gwahaniaethu rhwng yr hyn a allai weithredu fel rhwystr i landlord sy'n hunan-reoli gydag un eiddo ac asiantaeth gosod tai mawr sy'n gyfrifol am lawer. Credwn fod rhinwedd mewn dull o'r fath ac rydym yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn ystyried sut y gellid gweithredu hyn. Mae mater mwy technegol ond pwysig o hyd yn ymwneud â hysbysu camau gorfodi i Rhentu Doeth Cymru. Clywsom nad oes unrhyw ddarpariaeth yn y Bil i'w hysbysu pan gaiff hysbysiadau cosb benodedig eu rhoi neu eu talu/ Credwn y dylid tynhau'r broses hon er mwyn helpu gyda'r gwaith o gasglu gwybodaeth a gwneud y system drwyddedu'n fwy cadarn. Felly rydym yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn cyflwyno gwelliannau i'w gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol hysbysu Rhentu Doeth Cymru pan delir hysbysiad cosb benodedig. Prif bwyslais ein gwaith craffu oedd ystyried a ddylid cael corff gorfodi arweiniol. Clywsom dystiolaeth o blaid ac yn erbyn. Ar ôl ystyried, nid ydym yn credu bod angen corff o'r fath, ond hoffem weld Rhentu Doeth Cymru yn cael pwerau ychwanegol i orfodi'r ddeddfwriaeth. Bydd hyn yn lleihau'r cyfleoedd i'r rhai sy'n torri'r gyfraith i fynd heb gael cosb. Credwn y dylid diwygio'r Bil i roi pwerau gorfodi i Rhentu Doeth Cymru ochr yn ochr ag awdurdodau lleol. Yn amlwg, bydd effaith y Bil yn gwahardd rhai taliadau, a bydd hynny'n cael effaith ar unwaith, ond awgrymwyd i ni y gallai cynnydd mewn rhenti fod yn g anlyniad anfwriadol. Er nad ydym mewn sefyllfa i roi sylwadau ynghylch a yw hyn yn debygol o ddigwydd, nodwn o dystiolaeth y byddai'n well gan fwyafrif y tenantiaid gael cynnydd bach mewn rhent, yn hytrach na gorfod talu ffioedd ymlaen llaw. Fodd bynnag, bydd yn bwysig monitro lefelau rhent fel rhan o werthuso effaith y Bil ac rydym yn croesawu ymrwymiad y Gweinidog i wneud hyn. Clywsom rai dadleuon o blaid cynllun gwirfoddol gyda chap ar ffioedd, ond nid oeddem yn argyhoeddedig y byddai'r dull hwn yn effeithiol. Yn benodol, rydym yn bryderus mai gweithredwyr diegwyddor - y rhai y mae angen newid eu harferion - yw'r rhai lleiaf tebygol o ymgysylltu â chynllun gwirfoddol. Felly, credwn mai dull deddfwriaethol o weithredu yw'r ffordd fwyaf tebygol o greu marchnad decach. Rydym yn pryderu nad yw'r Bil yn cynnwys darpariaeth ar gyfer cyfathrebu'r newidiadau, er gwaethaf yr hyn a ddywedodd y Gweinidog yn gynharach. Yn arbennig, rydym yn pryderu y gallai hyn ei gwneud yn anodd i d enantiaid sy'n fwy agored i niwed ac asiantaethau a landlordiaid llai fod yn ymwybodol o'r newidiadau. Rydym yn nodi y bydd Rhentu Doeth Cymru mewn sefyllfa dda i gyfleu newidiadau i landlordiaid ac asiantaethau gosod. Ond credwn fod angen ystyriaeth ymhellach i sicrhau bod tenantiaid yn ymwybodol o hyn, yn enwedig gan y bydd tenantiaid yn chwarae rhan hollbwysig o ran tynnu sylw awdurdodau at daliadau anghyfreithlon. Felly rydym yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru gyflwyno gwelliannau i'w gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru, awdurdodau lleol a Rhentu Doeth Cymru gymryd camau rhesymol i sicrhau bod pawb yr effeithir arnynt yn ymwybodol o'r newidiadau. Llywydd, rydym yn argymell bod yr egwyddorion cyffredinol yn cael eu cymeradwyo gan y Cynulliad, a bod y Bil yn cael ei gryfhau yn y ffyrdd a amlinellwyd gennyf. Rwy'n croesawu'n fawr sicrwydd y Gweinidog mewn ymateb i'n hadroddiad, a'i fod yn derbyn nifer ohonynt, a hefyd yn croesawu'r ystyriaeth bellach a roddir i eraill, fel y disgrifiwyd yn gynharach gan y Gweinidog. O ran y rhai nad ydynt yn cael eu derbyn, rwy'n gobeithio'n fawr y bydd y Gweinidog yn parhau i ystyried ein hadroddiad yn ofalus fel y bydd y Bil hwn yn mynd rhagddo drwy'r Cynulliad. Diolch yn fawr.