English: This discussion comes at a time when the housing crisis is getting worse and worse, day by day. Renters and landlords alike live in worry for this growing crisis, with landlords fearing many will sell up and stop renting homes due to the new regulations, and tenants facing the threat of eviction. So, let's have a reality check. At the moment, roughly 500 people a month can be moved into permanent accommodation. With Ukrainian refugees as well, there are around 10,000 people trying to find a permanent home in temporary accommodation at the moment. Indeed, research from the Bevan Foundation recently suggested that a rising number of people in Wales were at risk of homelessness because of a shortage of affordable properties. Data collected from 1,775 rental adverts across Wales indicated that only 24, or just 1.4 per cent, were at a price fully covered by the housing allowance. There were previously thought to be 130,000 landlords, but notwithstanding the response of the First Minister earlier to a question today, Rent Smart Wales say that the real figure is thought to be only 90,000. The private rented sector is so bad, the number of properties available is dropping all the time. That's one of the reasons why we're seeing rents go up so much; it's down to supply and demand. The journey of the renting homes Act through the Senedd has been marked by delay after delay, while renters have been left to fend for themselves in an increasingly hostile climate. In reaction to the delay in implementation, Shelter Cymru said the delay had been a great surprise with no-fault evictions doubling over the past 12 months, primarily due to house sales. In this regard, the toxic combination of a UK house-price bubble and major rules may be extra impetus to some landlords who are already thinking of getting out of the game, is what we are told. While we'll be voting in favour of the regulations today, because we're certainly supportive of the Act and want to see it implemented successfully, we also need to be clear that the Act doesn't go far enough. We welcome the commitments in relation to housing in the co-operation agreement and are determined to work collaboratively to deliver for tenants across Wales. We are moving, albeit slowly, in the right direction in Wales, and it's up to the Government to ensure that help reaches those who need it most as soon as practically possible. The Welsh Government needs to look into the banning of huge requirements for renters, such as huge deposits, or the need for wealthy guarantors, which prevent them from securing accommodation. Further to this, Government should help establish tenancy unions for knowledge and support to help renters, enabling people to know their rights and access them. Most of all, the Welsh Government needs to address supply and affordability issues. We need to build tens of thousands of social homes. While vital work is under way to regulate phosphate levels in rivers, one unintended consequence is that it has effectively brought social housing development in affected areas to a standstill. Twenty-five social housing schemes designed to provide 666 homes in total are not progressing. They should have taken between 12 and 24 months to complete, but now some housing associations are predicting that the developments will take three to four times as long. Some housing associations warned that it's possible that the schemes may have to be abandoned all together. As costs keep increasing during the delay period, some schemes may become unviable. Across these schemes, £22 million in total has either already been spent or is at risk. In one housing association alone, it's highly likely the first scheme will be aborted this financial year with a spend of nearly £50,000. In response to this debate, the Minister should clarify how the Government aims to put an end to this deadlock and actually deliver on targets for social housing construction while safeguarding the climate. Further to this, the Minister should outline how tenants will be protected from eviction in the interim until the winter. And finally, I'd like to know how the Welsh Government are responding to the growing trend of landlords selling rental properties, which is inducing a scarcity of available properties and driving up rental costs. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Daw'r drafodaeth hon ar adeg pan fo'r argyfwng tai yn gwaethygu, o ddydd i ddydd. Mae rhentwyr a landlordiaid fel ei gilydd yn poeni am yr argyfwng cynyddol hwn, gyda landlordiaid yn ofni y bydd llawer yn gwerthu ac yn rhoi'r gorau i rentu cartrefi oherwydd y rheoliadau newydd, a thenantiaid sy'n wynebu'r bygythiad o gael eu troi allan. Felly, gadewch i ni feddwl o ddifrif am hyn. Ar hyn o bryd, gellir symud tua 500 o bobl y mis i lety parhaol. Gyda ffoaduriaid o Wcráin hefyd, mae tua 10,000 o bobl yn ceisio dod o hyd i gartref parhaol mewn llety dros dro ar hyn o bryd. Yn wir, awgrymodd ymchwil gan Sefydliad Bevan yn ddiweddar fod nifer cynyddol o bobl yng Nghymru mewn perygl o fod yn ddigartref oherwydd prinder tai fforddiadwy. Dangosodd data a gasglwyd o 1,775 o hysbysebion rhent ledled Cymru mai dim ond 24, neu ddim ond 1.4 y cant, oedd am bris a gwmpaswyd yn llawn gan y lwfans tai. Credwyd fod 130,000 o landlordiaid yn flaenorol, ond er gwaethaf ymateb y Prif Weinidog yn gynharach i gwestiwn heddiw, dywed Rhentu Doeth Cymru mai dim ond 90,000 yw'r ffigur go iawn. Mae'r sector rhentu preifat mor wael, mae nifer yr eiddo sydd ar gael yn gostwng drwy'r amser. Dyna un o'r rhesymau pam ein bod yn gweld rhenti'n codi cymaint; y cyflenwad a'r galw sy'n gyfrifol am hyn. Mae taith y Ddeddf rhentu cartrefi drwy'r Senedd wedi'i profi oedi ar ôl oedi, tra bod rhentwyr wedi cael eu gadael i ofalu amdanyn nhw eu hunain mewn hinsawdd sy'n fwyfwy gelyniaethus. Mewn ymateb i'r oedi cyn gweithredu, dywedodd Shelter Cymru fod yr oedi wedi bod yn syndod mawr gyda throi allan heb fai yn dyblu dros y 12 mis diwethaf, yn bennaf oherwydd gwerthiant tai. Yn hyn o beth, gallai'r cyfuniad gwenwynig o swigen prisiau tai yn y DU a rheolau mawr fod yn ysgogiad ychwanegol i rai landlordiaid sydd eisoes yn ystyried gadael y maes, dyma beth sy'n cael ei ddweud wrthym ni. Er y byddwn ni'n pleidleisio o blaid y rheoliadau heddiw, oherwydd rydym ni'n sicr yn cefnogi'r Ddeddf ac am ei gweld yn cael ei gweithredu'n llwyddiannus, mae angen i ni hefyd fod yn glir nad yw'r Ddeddf yn mynd yn ddigon pell. Rydym ni'n croesawu'r ymrwymiadau mewn perthynas â thai yn y cytundeb cydweithredu ac yn benderfynol o gydweithio i ddarparu ar gyfer tenantiaid ledled Cymru. Rydym ni'n symud, er yn araf, i'r cyfeiriad iawn yng Nghymru, a mater i'r Llywodraeth yw sicrhau bod cymorth yn cyrraedd y rheini sydd ei angen fwyaf cyn gynted ag y bo modd. Mae angen i Lywodraeth Cymru ymchwilio i wahardd gofynion enfawr ar gyfer rhentwyr, megis blaendaliadau enfawr, neu'r angen am warantwyr cyfoethog, sy'n eu hatal rhag sicrhau llety. Yn ogystal â hyn, dylai'r Llywodraeth helpu i sefydlu undebau tenantiaeth ar gyfer gwybodaeth a chymorth i helpu rhentwyr, gan alluogi pobl i wybod eu hawliau a chael gafael arnynt. Yn bennaf oll, mae angen i Lywodraeth Cymru fynd i'r afael â materion cyflenwi a fforddiadwyedd. Mae angen i ni adeiladu degau o filoedd o gartrefi cymdeithasol. Er bod gwaith hanfodol ar y gweill i reoleiddio lefelau ffosffad mewn afonydd, un canlyniad anfwriadol yw ei fod i bob pwrpas wedi dod â datblygiadau tai cymdeithasol i stop mewn ardaloedd sy'n cael eu heffeithio. Nid yw 25 o gynlluniau tai cymdeithasol a gynlluniwyd i ddarparu cyfanswm o 666 o gartrefi yn mynd rhagddynt. Dylent fod wedi cymryd rhwng 12 a 24 mis i'w cwblhau, ond erbyn hyn mae rhai cymdeithasau tai yn rhagweld y bydd y datblygiadau'n cymryd tair i bedair gwaith cyhyd. Rhybuddiodd rhai cymdeithasau tai ei bod yn bosibl y bydd yn rhaid rhoi'r gorau i'r cynlluniau gyda'i gilydd. Wrth i gostau barhau i gynyddu yn ystod y cyfnod oedi, gall rhai cynlluniau fod yn anymarferol. Ar draws y cynlluniau hyn, mae cyfanswm o £22 miliwn naill ai eisoes wedi'i wario neu mewn perygl. Mewn un gymdeithas dai yn unig, mae'n debygol iawn y bydd y cynllun cyntaf yn cael ei erthylu yn y flwyddyn ariannol hon gyda gwariant o bron i £50,000. Mewn ymateb i'r ddadl hon, dylai'r Gweinidog egluro sut mae'r Llywodraeth yn ceisio rhoi terfyn ar y sefyllfa hon a chyflawni targedau ar gyfer adeiladu tai cymdeithasol gan ddiogelu'r hinsawdd. Yn ogystal â hyn, dylai'r Gweinidog amlinellu sut y caiff tenantiaid eu hamddiffyn rhag cael eu troi allan yn y cyfamser tan y gaeaf. Ac yn olaf, hoffwn wybod sut mae Llywodraeth Cymru yn ymateb i'r duedd gynyddol o landlordiaid yn gwerthu eiddo ar rent, sy'n ysgogi prinder eiddo sydd ar gael ac yn cynyddu costau rhentu. Diolch yn fawr iawn.