English: Of course, thank you to the Minister for his statement and the copy of his statement in advance. There's some good news in the steel industry at the moment. I'm told that the market is at a 15-year high, so now is the perfect time to look at developing the sector for the future, which is why I think this statement is very welcome. A few questions and points. First of all, will the Welsh Government be publishing a long-term strategy for the development of research and development for the steel sector in Wales? I'm sure the Minister is aware that currently Tata Steel are looking to separate the UK and Dutch sides of the business. In fact, I believe that's out for consultation right now, so, as far as I'm aware, as part of any potential strategy, it would be important to see how this would affect the UK industry if it were to go ahead. Given that we've declared a climate emergency, R&D in particular will be vital to the sector, especially given that, as things stand, the path to decarbonisation for steel isn't as clear as other sectors, even though renewable energy, of course, is very reliant on steel in the first place. To that end, what discussions has the Welsh Government had with the UK Government on what funding would be made available, whether that's through co-investment or solely through the Welsh or UK Government? Another important consideration, of course, relates to energy and pricing, as the Minister pointed out. I'd be interested to know what measures the Welsh Government will be taking to make prices more competitive for the steel industry, similar to what has been done already in Germany. It's welcome, of course, to hear that the Minister raised marine renewable energy, and I'm looking forward to seeing the Government's ambition here and, hopefully, that will lead to the Swansea bay tidal lagoon in the long term. I'd also be interested in knowing what role the Minister thinks community-led energy projects have, not only in creating more competitive prices, but also in increasing capacity on the local grid for the sector in Wales. Further to this, what support will the Welsh Government be looking to give regarding recycled steel? The Minister alluded to it in his statement, but there currently seems to be an issue with the quality of scrap coming through, specifically issues surrounding contamination from dirt, plastics and other metals. I'm sure the Minister is also aware, of course - and I'm pretty sure he alluded, again, to it in his statement - of the SUSTAIN project, through Swansea University, which has yielded very positive results relating to the separation of metals in scrap. The project, of course, has an important role to play when it comes to recycled steel, so I would be interested to hear if the Welsh Government has had any further conversations with the sector and the team behind SUSTAIN to see how their work can be carried forward. And finally, I've mentioned it several times in the Chamber before, but what plans does the Welsh Government have to pursue a similar set-up to the Scottish Government in setting up a just transition commission? As I mentioned at the beginning of my contribution, industries like steel do not have a clear path to decarbonisation, and so workers in those industries are at more risk of job insecurity, going forward, as we look to decarbonise. I'm sure a strategy to safeguard workers would be gratefully appreciated. Diolch yn fawr.
Welsh: Wrth gwrs, diolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad a'r copi o'i ddatganiad ymlaen llaw. Mae rhywfaint o newyddion da yn y diwydiant dur ar hyn o bryd. Rwy'n clywed bod y farchnad ar ei lefel uchaf ers 15 mlynedd, felly nawr yw'r amser perffaith i edrych ar ddatblygu'r sector ar gyfer y dyfodol, a dyna pam rwy'n credu bod y datganiad hwn i'w groesawu'n fawr. Ychydig o gwestiynau a phwyntiau. Yn gyntaf, a fydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi strategaeth hirdymor ar gyfer datblygu gwaith ymchwil a datblygu ar gyfer y sector dur yng Nghymru? Rwy'n siŵr bod y Gweinidog yn ymwybodol bod Tata Steel yn ystyried gwahanu ochrau'r DU a'r Iseldiroedd y busnes ar hyn o bryd. Yn wir, rwy'n credu bod hynny'n destun ymgynghoriad ar hyn o bryd, felly, hyd y gwn i, yn rhan o unrhyw strategaeth bosibl, byddai'n bwysig gweld sut y byddai hyn yn effeithio ar ddiwydiant y DU pe bai'n mynd rhagddo. O gofio ein bod ni wedi datgan argyfwng hinsawdd, bydd ymchwil a datblygu yn arbennig yn hanfodol i'r sector, yn enwedig o ystyried, fel y mae pethau ar hyn o bryd, nad yw'r llwybr at ddatgarboneiddio ar gyfer y maes dur mor eglur â sectorau eraill, er bod ynni adnewyddadwy, wrth gwrs, yn dibynnu'n fawr ar ddur yn y lle cyntaf. I'r perwyl hwnnw, pa drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru wedi eu cael gyda Llywodraeth y DU ynghylch pa gyllid fyddai ar gael, boed hynny drwy gyd-fuddsoddi neu drwy Lywodraeth Cymru neu Lywodraeth y DU yn unig? Mae ystyriaeth bwysig arall, wrth gwrs, yn ymwneud ag ynni a phrisio, fel y nododd y Gweinidog. Byddai gen i ddiddordeb mewn gwybod pa gamau y bydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i wneud prisiau yn fwy cystadleuol i'r diwydiant dur, yn debyg i'r hyn a wnaed eisoes yn yr Almaen. Mae i'w groesawu, wrth gwrs, clywed bod y Gweinidog wedi codi ynni adnewyddadwy morol, ac rwy'n edrych ymlaen at weld uchelgais y Llywodraeth yma a'r gobaith yw y bydd hynny yn arwain at forlyn llanw bae Abertawe yn y tymor hir. Byddai gen i ddiddordeb hefyd mewn gwybod pa ran y mae'r Gweinidog yn meddwl fydd gan brosiectau ynni a arweinir gan y gymuned, nid yn unig o ran creu prisiau mwy cystadleuol, ond hefyd o ran cynyddu capasiti ar y grid lleol ar gyfer y sector yng Nghymru. Yn ychwanegol at hyn, pa gymorth fydd Llywodraeth Cymru yn bwriadu ei roi o ran dur wedi'i ailgylchu? Cyfeiriodd y Gweinidog ato yn ei ddatganiad, ond mae'n ymddangos bod problem ar hyn o bryd o ran ansawdd y sgrap sy'n cael ei dderbyn, yn benodol materion yn ymwneud â halogi o fudreddi, plastigau a metelau eraill. Rwy'n siŵr bod y Gweinidog yn ymwybodol hefyd, wrth gwrs - ac rwy'n eithaf sicr ei fod wedi cyfeirio ato, eto, yn ei ddatganiad - o brosiect SUSTAIN, trwy Brifysgol Abertawe, sydd wedi arwain at ganlyniadau cadarnhaol iawn yn ymwneud â gwahanu metelau mewn sgrap. Mae gan y prosiect, wrth gwrs, ran bwysig i'w chwarae o ran dur wedi'i ailgylchu, felly byddai gen i ddiddordeb mewn clywed a yw Llywodraeth Cymru wedi cael unrhyw sgyrsiau eraill gyda'r sector a'r tîm y tu ôl i SUSTAIN i weld sut y gellir bwrw ymlaen â'u gwaith. Ac yn olaf, rwyf i wedi sôn amdano sawl gwaith yn y Siambr o'r blaen, ond pa gynlluniau sydd gan Lywodraeth Cymru i fynd ar drywydd sefydlu trefn debyg i Lywodraeth yr Alban trwy sefydlu comisiwn pontio cyfiawn? Fel y soniais ar ddechrau fy nghyfraniad, nid oes gan ddiwydiannau fel dur lwybr eglur at ddatgarboneiddio, ac felly mae gweithwyr yn y diwydiannau hynny mewn mwy o berygl o ansicrwydd swyddi, yn y dyfodol, wrth i ni geisio datgarboneiddio. Rwy'n siŵr y byddai strategaeth i ddiogelu gweithwyr yn cael ei gwerthfawrogi'n fawr. Diolch yn fawr.