English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I'm very pleased to open this debate on the general principles of the Agriculture (Wales) Bill and to move the motion and the financial resolution. The Bill represents an important first step in our plans for agricultural reform. It is the first of its kind for Wales, and is a made-in-Wales policy designed to support Welsh priorities. Welsh farmers hold an important position in our society, not only recognised for their role in producing a supply of safe, high-quality food, but also for their opportunity to help tackle some of the most pressing challenges our country faces. We must respond to the climate and nature emergencies. The need for action at scale and to deliver outcomes at pace is essential if we are to ensure a sustainable and resilient agricultural sector for present and future generations. The Welsh Government is committed to a just transition to a new low-carbon future, and our farmers and the communities in which they operate play a vital role in delivering that just transition and the move to net zero. The Bill establishes sustainable land management as the framework, demonstrating this commitment to support farmers to lower their carbon footprint and deliver for nature whilst, at the same time, continuing to produce food sustainably through resilient agriculture businesses. It also recognises the key role farmers play as stewards of our Welsh language, heritage and culture. The concept of sustainable land management is referenced by four objectives and the associated sustainable land management duty. The objectives and duty legislate for a made-in-Wales agricultural policy that incorporates the wide-ranging and significant economic, environmental and social contribution of agriculture in Wales. Presenting sustainable land management as a set of objectives is consistent with and complements the approach of other Welsh legislation, such as the Environment (Wales) Act 2016 and the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. The sustainable land management objectives make clear what we're aiming to achieve, providing the legislative and policy platform for ongoing action in accordance with the SLM duty that best contributes to achieving this production of food and other goods in a sustainable manner, whilst tackling the climate and nature emergencies, sustaining and promoting the Welsh language, and conserving the Welsh countryside and our cultural resources. In doing so, the Bill recognises the complementary objectives of supporting farmers in the sustainable production of food, contributing to thriving rural communities and keeping farmers on the land. I would like to thank the Chairs and members of the Economy, Trade and Rural Affairs Committee, including members of the Climate Change, Environment and Infrastructure Committee who also participated in the ETRA committee, the Finance Committee and the Legislation, Justice and Constitution Committee for their thorough scrutiny of this Bill during Stage 1. I appreciate the work that has gone into delivering their comprehensive and helpful reports within a very tight timescale. It is also important that I thank all the farmers, stakeholders and communities who've contributed, supported and worked with us to develop the proposals for this vital legislation. The combined expertise, challenge and perspective has been and continues to be invaluable to the development of this Bill and future schemes. My written statement of 3 February 2023 highlighted the productive discussions held with Plaid Cymru as part of the co-operation agreement on amendments to the Bill. The intention is to bring forward those amendments at Stage 2, should Members agree the general principles of the Bill today. The amendments are: introduction of additional text in relation to the first sustainable land management objective, section 1 of the Bill. For the purposes of the first objective, factors relevant to whether food and other goods are produced in a sustainable manner include, amongst other things, the resilience of agricultural businesses within the communities in which they operate. Three additional purposes to the power to provide support, section 8 of the Bill, have also been drafted to be inserted within subsection (2). These follow the first purpose of encouraging the production of food in an environmentally sustainable manner. The additional purposes are: (b) helping rural communities to thrive and strengthening links between agricultural businesses and their communities; (c) improving the resilience of agricultural businesses; and (d) sustaining the Welsh language and promoting and facilitating its use. The amendments support the resilience of agricultural business by enabling an effective, efficient, profitable and, therefore, sustainable production base and supply chain. This links directly to the farmer. Supporting farmers with their own well-being, engagement with their communities, sustaining and promoting the Welsh language and business diversification are all key aspects to keeping farmers on the land.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Rwy'n falch iawn o agor y ddadl hon ar egwyddorion cyffredinol y Bil Amaethyddiaeth (Cymru) ac i gynnig y cynnig a'r penderfyniad ariannol. Mae'r Bil yn gam cyntaf pwysig yn ein cynlluniau ar gyfer diwygio amaethyddol. Dyma'r cyntaf o'i fath i Gymru, ac mae'n bolisi wedi'i lunio yng Nghymru sydd wedi'i gynllunio i gefnogi blaenoriaethau Cymru. Mae gan ffermwyr Cymru swyddogaeth bwysig yn ein cymdeithas, ac fe gânt eu cydnabod nid yn unig am eu swyddogaeth wrth gynhyrchu cyflenwad o fwyd diogel o ansawdd uchel, ond hefyd am yr hyn a wnânt i helpu i fynd i'r afael â rhai o'r heriau mwyaf dybryd sy'n ein hwynebu yn ein gwlad. Mae'n rhaid i ni ymateb i'r argyfyngau hinsawdd a natur. Mae'r angen am weithredu eang ac i sicrhau canlyniadau brys yn hanfodol os ydym am sicrhau sector amaethyddol cynaliadwy a chydnerth ar gyfer cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i bontio teg i ddyfodol carbon isel newydd, ac mae ein ffermwyr a'r cymunedau y maent yn gweithredu ynddynt yn chwarae rhan hanfodol wrth gyflawni'r pontio teg hwnnw a symud at sero net. Mae'r Bil yn sefydlu rheoli tir cynaliadwy fel y fframwaith, gan ddangos yr ymrwymiad hwn i gefnogi ffermwyr i ostwng eu hôl troed carbon a darparu ar gyfer natur gan, ar yr un pryd, barhau i gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy drwy fusnesau amaeth cydnerth. Mae hefyd yn cydnabod y swyddogaeth allweddol sydd gan ffermwyr fel stiwardiaid ein hiaith, treftadaeth a'n diwylliant Cymreig. Cyfeirir at y cysyniad o reoli tir cynaliadwy gan bedwar amcan a'r ddyletswydd rheoli tir cynaliadwy cysylltiedig. Mae'r amcanion a'r ddyletswydd yn deddfu ar gyfer polisi amaethyddol a wnaed yng Nghymru sy'n ymgorffori cyfraniad economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol eang a sylweddol amaethyddiaeth yng Nghymru. Mae cyflwyno rheoli tir cynaliadwy fel cyfres o amcanion yn gyson â'r dull gweithredu mewn agweddau eraill o ddeddfwriaeth Cymru, megis Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 a Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ac yn eu hategu. Mae'r amcanion rheoli tir cynaliadwy yn gwneud yn glir yr hyn rydym yn anelu at ei gyflawni, gan ddarparu'r llwyfan a'r polisi deddfwriaethol ar gyfer gweithredu'n barhaus yn unol â'r ddyletswydd Rheoli Tir yn Gynaliadwy sy'n cyfrannu orau at gyflawni'r cynhyrchiant hwn o fwyd a nwyddau eraill mewn modd cynaliadwy, wrth fynd i'r afael â'r argyfyngau hinsawdd a natur, cynnal a hyrwyddo'r Gymraeg, a gwarchod cefn gwlad Cymru a'n hadnoddau diwylliannol. Wrth wneud hynny, mae'r Bil yn cydnabod amcanion cyflenwol cefnogi ffermwyr wrth gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy, cyfrannu at gymunedau gwledig ffyniannus a chadw ffermwyr ar y tir. Hoffwn ddiolch i Gadeiryddion ac aelodau'r Pwyllgor Economi, Masnach a Materion Gwledig, gan gynnwys aelodau o'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd a Seilwaith a gymerodd ran hefyd yn y pwyllgor ETRA, y Pwyllgor Cyllid a'r Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad am graffu'n drylwyr ar y Bil hwn yn ystod Cyfnod 1. Rwy'n gwerthfawrogi'r gwaith a wnaed i gyflwyno eu hadroddiadau cynhwysfawr a defnyddiol o fewn amserlen dynn iawn. Mae hefyd yn bwysig fy mod yn diolch i'r holl ffermwyr, rhanddeiliaid a chymunedau sydd wedi cyfrannu, cefnogi a gweithio gyda ni i ddatblygu'r cynigion ar gyfer y ddeddfwriaeth hanfodol hon. Mae'r arbenigedd, yr her a'r persbectif cyfun wedi bod ac yn parhau i fod yn amhrisiadwy i ddatblygu'r Bil hwn a chynlluniau i'r dyfodol. Amlygodd fy natganiad ysgrifenedig dyddiedig 3 Chwefror 2023 y trafodaethau cynhyrchiol a gynhaliwyd gyda Phlaid Cymru fel rhan o'r cytundeb cydweithio ar welliannau i'r Bil. Y bwriad yw cyflwyno'r gwelliannau hynny yng Nghyfnod 2, pe bai Aelodau'n cytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil heddiw. Dyma'r diwygiadau: cyflwyno testun ychwanegol mewn perthynas â'r amcan rheoli tir cynaliadwy cyntaf, adran 1 o'r Bil. At ddibenion yr amcan cyntaf, mae ffactorau sy'n berthnasol i weld a yw bwyd a nwyddau eraill yn cael eu cynhyrchu mewn modd cynaliadwy yn cynnwys, ymhlith pethau eraill, cydnerthedd busnesau amaethyddol o fewn y cymunedau y maent yn gweithredu ynddynt. Mae tri diben ychwanegol i'r pŵer i ddarparu cymorth, adran 8 o'r Bil, hefyd wedi'u drafftio i'w mewnosod i is-adran (2). Mae'r rhain yn dilyn y diben cyntaf o annog cynhyrchu bwyd mewn modd amgylcheddol gynaliadwy. Y dibenion ychwanegol yw: (b) helpu cymunedau gwledig i ffynnu a chryfhau cysylltiadau rhwng busnesau amaethyddol a'u cymunedau; (c) gwella cydnerthedd busnesau amaethyddol; a (d) cynnal y Gymraeg a hybu a hwyluso ei defnydd. Mae'r gwelliannau yn cefnogi cydnerthedd busnes amaethyddol drwy alluogi sylfaen gynhyrchu a chadwyn gyflenwi effeithiol, effeithlon, proffidiol ac, felly, sylfaen cynhyrchu a chadwyn gyflenwi gynaliadwy. Mae hyn yn cysylltu'n uniongyrchol â'r ffermwr. Mae cefnogi ffermwyr gyda'u llesiant eu hunain, eu hymwneud â'u cymunedau, cynnal a hyrwyddo'r Gymraeg ac arallgyfeirio busnes i gyd yn agweddau allweddol ar gadw ffermwyr ar y tir.