techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: So, I think I should start by saying that the right to withdraw labour and the right to strike is a fundamental human right for workers around the world. But the Member - I don't know whether deliberately or just through misunderstanding - seeks to conflate some of the aspects of the legislation and elements more generally. So, I'll just try and pick that apart in the time that I have this afternoon. The Member talked about trade unions apparently holding public bodies to ransom on procurement. Well, the socially responsible procurement process is conducted by those public bodies. We then have a social partnership council, and a public procurement sub-group, which is made up of equal representation of Government, employers and trade unions to work through any challenges that come and to look to mediate. There is no sign-off or ransom, as the Member puts it. And the other element the Member conflates in his questioning is around working in social partnership and industrial relations and industrial disputes. Social partnership is a way of working - working collaboratively and working together. The legislation in Wales does not seek to legislate on any industrial relation matters, and that is distinctly separate from what the legislation sets out to do.
Welsh: Credaf y dylwn ddechrau drwy ddweud bod yr hawl i dynnu llafur yn ôl a'r hawl i streicio yn hawl ddynol sylfaenol i weithwyr ledled y byd. Ond mae'r Aelod - nid wyf yn gwybod ai'n fwriadol neu drwy gamddealltwriaeth - yn ceisio cyfuno rhai o'r agweddau ar y ddeddfwriaeth ac elfennau mwy cyffredinol. Felly, rwyf am geisio cywiro hynny yn yr amser sydd gennyf y prynhawn yma. Soniodd yr Aelod am undebau llafur, mae'n debyg, yn dal cyrff cyhoeddus yn wystlon mewn perthynas â chaffael. Wel, mae'r broses gaffael gymdeithasol gyfrifol yn cael ei dilyn gan y cyrff cyhoeddus hynny. Yna, mae gennym gyngor partneriaeth gymdeithasol, ac is-grŵp caffael cyhoeddus, sy'n cynnwys cynrychiolaeth gyfartal o'r Llywodraeth, cyflogwyr ac undebau llafur er mwyn gweithio drwy unrhyw heriau sy'n codi a cheisio cyfryngu. Nid oes unrhyw gymeradwyaeth na dal gwystlon, fel y dywed yr Aelod. Ac mae'r elfen arall y mae'r Aelod yn ei chyfuno yn ei gwestiynau yn ymwneud â gweithio mewn partneriaeth gymdeithasol a chysylltiadau diwydiannol ac anghydfodau diwydiannol. Ffordd o weithio yw partneriaeth gymdeithasol - cydweithredu a chydweithio. Nid yw'r ddeddfwriaeth yng Nghymru yn ceisio deddfu ar unrhyw faterion sy'n ymwneud â chysylltiadau diwydiannol, ac mae hynny'n gwbl ar wahân i'r hyn y mae'r ddeddfwriaeth yn bwriadu ei wneud.
English: Can I thank the Member for his further questions? I just want to point to one element where people will be surprised that we may agree. It's around the need for diversity of representation as part of the social partnership council, through those bodies that are represented on the body as proposed. You are right that, actually, you can't extend it to everybody, because, as I've said in committee, you'd end up with a conference every time, rather than a council. But on the point of making sure that we have diversity of people, whether that's in terms of their background or protected characteristics, there is a piece of work ongoing now, through our social partnership forum we've established, to look at the operational nature of what the legislation would involve, to make sure that we are working with those bodies to ensure that there is a mechanism to ensure there is that diversity of representation on the council. Again, the Member just misunderstands what the whole point of the council is about, and social partnership. It is not for the Welsh Government to assert our authority over anything or to try and drive our agenda. It's actually recognising that we know, in Wales, that we are stronger by working together as part of a team, using those collective experiences and voices, to shape legislation for the better. I would say that this legislation is significant and landmark, but ultimately it's not about changing legislation; it's about changing lives, and that's what we want to do further along the line.
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r Aelod am ei gwestiynau pellach? Hoffwn dynnu sylw at un elfen y bydd pobl yn synnu ein bod efallai'n cytuno yn ei chylch. Mae'n ymwneud â'r angen am amrywiaeth o gynrychiolaeth fel rhan o'r cyngor partneriaeth gymdeithasol, drwy'r cyrff a gynrychiolir ar y corff fel y'i cynigir. Rydych yn iawn i ddweud na allwch ei ymestyn i bawb, oherwydd, fel y dywedais yn y pwyllgor, byddech yn cael cynhadledd bob tro, yn hytrach na chyngor. Ond o ran sicrhau bod gennym amrywiaeth o bobl, boed hynny mewn perthynas â'u cefndir neu eu nodweddion gwarchodedig, mae gwaith yn mynd rhagddo ar hyn o bryd, drwy'r fforwm partneriaeth gymdeithasol a sefydlwyd gennym, i edrych ar natur weithredol yr hyn y byddai'r ddeddfwriaeth yn ei olygu, i wneud yn siŵr ein bod yn gweithio gyda'r cyrff hynny i sicrhau bod mecanwaith ar gael i sicrhau amrywiaeth o gynrychiolaeth ar y cyngor. Unwaith eto, mae'r Aelod yn camddeall holl bwynt y cyngor, a phartneriaeth gymdeithasol. Nid lle Llywodraeth Cymru yw datgan ein hawdurdod dros unrhyw beth na cheisio llywio ein hagenda. Mae'n ymwneud â chydnabod ein bod yn gwybod, yng Nghymru, ein bod yn gryfach drwy weithio gyda'n gilydd fel rhan o dîm, gan ddefnyddio'r profiadau a'r lleisiau cyfunol hynny, i lunio deddfwriaeth er gwell. Byddwn yn dweud bod y ddeddfwriaeth hon yn arwyddocaol ac yn garreg filltir, ond yn y pen draw, nid oes a wnelo hyn â newid deddfwriaeth; mae a wnelo â newid bywydau, a dyna rydym am ei wneud maes o law.
English: Questions now from the Plaid Cymru spokesperson, Peredur Owen Griffiths.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarydd Plaid Cymru, Peredur Owen Griffiths.
English: Diolch, Llywydd. Pensioners in the UK are expected to be around £442 per year worse off from April following a reduced pension rate and a cut in help for energy bills. Given that in January this year over 75 per cent of over-65s surveyed by Age UK were worried by the rising cost-of-living crisis, and, since then, the inflation rate and the cost of energy bills have only continued to skyrocket, what is the Deputy Minister doing to further welfare reform by maximising the use of our devolved competencies to ensure that support is targeted towards older people who need help, especially those who will be facing higher than average energy and mobility costs? Could you also shed some light on whether over-60s are getting more help to access the discretionary assistance fund, bearing in mind answers I had to a written question I submitted earlier this year suggesting that less than 1 per cent of over-60s accessed the fund?
Welsh: Diolch, Lywydd. Mae disgwyl i bensiynwyr yn y DU fod oddeutu £442 y flwyddyn yn waeth eu byd o fis Ebrill ymlaen yn dilyn cyfradd bensiwn is a thoriad mewn cymorth ar gyfer biliau ynni. O ystyried bod dros 75 y cant o bobl dros 65 oed a arolygwyd gan Age UK ym mis Ionawr eleni yn poeni am yr argyfwng costau byw cynyddol, ac ers hynny, fod cyfradd chwyddiant a chost biliau ynni wedi parhau i gynyddu, beth mae'r Dirprwy Weinidog yn ei wneud i hybu diwygio lles drwy wneud y defnydd mwyaf posibl o'n cymwyseddau datganoledig i sicrhau bod cymorth yn cael ei dargedu at bobl hŷn sydd angen cymorth, yn enwedig y rheini a fydd yn wynebu costau ynni a symudedd uwch na'r cyfartaledd? A wnewch chi hefyd nodi i ba raddau y mae pobl dros 60 oed yn cael mwy o help i gael mynediad at y gronfa cymorth dewisol, gan gofio'r atebion a gefais i gwestiwn ysgrifenedig a gyflwynais yn gynharach eleni, a oedd yn awgrymu bod llai nag 1 y cant o bobl dros 60 oed wedi cael mynediad at y gronfa?
English: I thank the Member for his question and his interest in this area. Clearly, there are some challenges involved because of where the boundaries lie between what is devolved and what isn't, but clearly we are committed - myself and my colleague Jane Hutt, and colleagues right across Government - to using all the levers we have at our devolved disposal to make a difference. The Member is right to raise the particular impact of the cost-of-living crisis, which is hitting too many in communities right across the country, but the particular impact it has on perhaps pensioners who will have a fixed income. Through our 'Claim what's yours' campaign, we recognise what you're saying about online access; we want to ensure that we look at ways in which people can access that information and that it's readily available in the places that they may go to get support, and make sure they are accessing what they are entitled to and that the additional support is there. I'm not familiar with the written question you raised about access to the discretionary assistance fund, but my colleague Jane Hutt is sitting here nodding as I answer, and I'm sure that's something we'd be happy to take away and look at to see if there's anything else we can do to ensure that age group are aware that support is there, should they need it, in these very difficult circumstances.
Welsh: Diolch i'r Aelod am ei gwestiwn a'i ddiddordeb yn y maes. Yn amlwg, ceir rhai heriau oherwydd y ffiniau rhwng yr hyn sydd wedi'i ddatganoli a'r hyn nad yw wedi'i ddatganoli, ond yn amlwg, rydym wedi ymrwymo - fi a'm cyd-Aelod Jane Hutt, a chyd-Aelodau ar draws y Llywodraeth - i ddefnyddio'r holl ysgogiadau sydd wedi'u datganoli at ein defnydd i wneud gwahaniaeth. Mae'r Aelod yn iawn i nodi effaith benodol yr argyfwng costau byw, sy'n taro gormod o bobl mewn cymunedau ledled y wlad, yn ogystal â'r effaith arbennig y gallai ei chael ar bensiynwyr sydd ag incwm sefydlog. Drwy ein hymgyrch 'Hawliwch yr hyn sy'n ddyledus i chi', rydym yn cydnabod yr hyn a ddywedwch am fynediad ar-lein; rydym am sicrhau ein bod yn edrych ar ffyrdd y gall pobl gael gafael ar yr wybodaeth honno a'i bod ar gael yn rhwydd yn y mannau y gallant fynd iddynt am gymorth, a sicrhau eu bod yn cael mynediad at yr hyn y mae ganddynt hawl iddo a bod y cymorth ychwanegol ar gael. Nid wyf yn gyfarwydd â'r cwestiwn ysgrifenedig a nodwyd gennych ynglŷn â mynediad at y gronfa cymorth dewisol, ond mae fy nghyd-Aelod Jane Hutt yn eistedd yma'n nodio wrth imi ateb, ac rwy'n siŵr fod hynny'n rhywbeth y byddem yn fwy na pharod i edrych arno i weld a oes unrhyw beth arall y gallwn ei wneud i sicrhau bod y grŵp oedran hwnnw'n ymwybodol fod cymorth ar gael, os ydynt ei angen, yn yr amgylchiadau hynod o anodd hyn.
English: Diolch. Sorry if it is falling between two Ministers, as it were. Any information would be gratefully received. Thank you very much. Last month marked Black History Month. A timely report by the Trades Union Congress released that month revealed that racism and discrimination towards black workers is still rife in the UK. The statistics in the report 'Still rigged: racism in the UK labour market' that account for racist incidents in the workplace are shocking. To make matters worse, when racist incidents were reported in the workplace, the TUC found that action taken to prevent harassment was taken in just 29 per cent of cases. It isn't surprising, then, that four in five respondents say they wouldn't or haven't reported racism in the workplace for fear of it not being taken seriously or having a negative impact on their work life. How does the anti-racist action plan that the Welsh Government published this year target this issue? Are the measures within the plan enough to reach the target of an anti-racist Wales by 2030 and truly make our economy an equal playing field?
Welsh: Diolch. Mae'n ddrwg gennyf os yw'n disgyn rhwng dau Weinidog, fel petai. Byddwn yn ddiolchgar iawn am unrhyw wybodaeth. Diolch yn fawr iawn. Y mis diwethaf, roedd hi'n Fis Hanes Pobl Ddu. Datgelodd adroddiad amserol gan Gyngres yr Undebau Llafur a gyhoeddwyd y mis hwnnw fod hiliaeth a gwahaniaethu tuag at weithwyr du yn dal i fod yn rhemp yn y DU. Mae'r ystadegau ar ddigwyddiadau hiliol yn y gweithle yn adroddiad 'Still rigged: racism in the UK labour market' yn frawychus. I wneud pethau'n waeth, lle cafwyd adroddiadau o ddigwyddiadau hiliol yn y gweithle, canfu'r TUC mai dim ond mewn 29 y cant o'r achosion y cymerwyd camau i atal aflonyddu. Nid yw'n syndod, felly, fod pedwar o bob pump o'r ymatebwyr yn dweud na fyddent neu nad ydynt wedi rhoi gwybod am hiliaeth yn y gweithle rhag ofn na fyddai'r cyhuddiad yn cael ei gymryd o ddifrif, neu y byddai'n cael effaith negyddol ar eu bywyd gwaith. Sut mae'r cynllun gweithredu Cymru wrth-hiliol a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru eleni yn targedu'r mater hwn? A yw'r mesurau yn y cynllun yn ddigonol i gyrraedd y targed o Gymru wrth-hiliol erbyn 2030 a gwneud ein heconomi'n wirioneddol gyfartal?
English: The Member refers to the anti-racist action plan, which was launched back in June by my colleague the Minister for Social Justice. I'm familiar with the event he refers to that Wales TUC held to mark Black History Month. Nobody should face discrimination or hate in any part of society or any walk of life. People should certainly be safe to be themselves and to not face discrimination within the workplace, particularly within those workplaces where we have more leverage in the public sector here in Wales. Inclusive workplaces and tackling racism in the workplace is a key component of the anti-racist action plan. We've worked very closely with employers and with trade unions as part of that, and we're also undergoing training around inclusive workplaces and what that means - to call it out and to support people. There's a lot more work to be done, but we recognise that working in partnership and using those resources that we know some of our trade union colleagues already have in place, and their support networks to enable people to have somebody to go to for advice and support within those workplaces, will make them more inclusive. It's very much something that we're committed to taking forward to ensure that nobody - nobody - faces discrimination whilst they are at work.
Welsh: Cyfeiria'r Aelod at y cynllun gweithredu Cymru wrth-hiliol, a lansiwyd yn ôl ym mis Mehefin gan fy nghyd-Aelod, y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol. Rwy'n gyfarwydd â'r digwyddiad y cyfeiria ato a gynhaliwyd gan TUC Cymru i nodi Mis Hanes Pobl Ddu. Ni ddylai unrhyw un wynebu gwahaniaethu na chasineb mewn unrhyw ran o gymdeithas nac unrhyw agwedd ar fywyd. Yn sicr, dylai pobl fod yn ddiogel i fod yn hwy eu hunain ac i beidio â gorfod wynebu gwahaniaethu yn y gweithle, yn enwedig yn y gweithleoedd lle mae gennym fwy o ddylanwad yn y sector cyhoeddus yma yng Nghymru. Mae gweithleoedd cynhwysol a mynd i'r afael â hiliaeth yn y gweithle yn elfen allweddol o'r cynllun gweithredu Cymru wrth-hiliol. Rydym wedi gweithio'n agos iawn gyda chyflogwyr a chydag undebau llafur fel rhan o hynny, ac rydym hefyd yn cael hyfforddiant ar weithleoedd cynhwysol a beth mae hynny'n ei olygu - i dynnu sylw ato ac i gefnogi pobl. Mae llawer mwy o waith i'w wneud, ond rydym yn cydnabod y bydd gweithio mewn partneriaeth a defnyddio'r adnoddau y gwyddom fod rhai o'n cydweithwyr yn yr undebau llafur eisoes yn meddu arnynt, a'u rhwydweithiau cymorth er mwyn sicrhau bod gan bobl rywun i droi atynt am gyngor a chymorth yn y gweithleoedd hynny, yn eu gwneud yn fwy cynhwysol. Mae'n rhywbeth rydym wedi ymrwymo'n bendant i fwrw ymlaen ag ef i sicrhau nad oes unrhyw un - unrhyw un - yn wynebu gwahaniaethu pan fyddant yn y gwaith.
English: Thank you very much, Jack Sargeant, for that question. The Welsh Government organises activities each year to promote the White Ribbon campaign and highlight the violence against women, domestic abuse and sexual violence agenda as part of the 16 days of activism. This year, our officials will host an internal event in the Welsh Government to raise awareness and encourage officials to become White Ribbon ambassadors.
Welsh: Diolch yn fawr iawn am y cwestiwn hwnnw, Jack Sargeant. Mae Llywodraeth Cymru yn trefnu gweithgareddau bob blwyddyn i hyrwyddo ymgyrch y Rhuban Gwyn a thynnu sylw at yr agenda trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol fel rhan o'r 16 diwrnod o weithredu. Eleni, bydd ein swyddogion yn cynnal digwyddiad mewnol yn Llywodraeth Cymru i godi ymwybyddiaeth ac annog swyddogion i ddod yn llysgenhadon y Rhuban Gwyn.
English: Can I thank the Minister for that answer? I will be delighted to join you at that event for Welsh Government officials to encourage officials to become White Ribbon ambassadors. I will declare at this point that I am, Llywydd, a White Ribbon ambassador, just as my dad was. But, I'm not the only campaigner for the White Ribbon cause here in the Senedd. My close friend and colleague Joyce Watson has dedicated years to promoting events and sign-up to the White Ribbon promise to get that real clear goal of ending domestic violence. Minister, do you agree with me that all men and boys in Wales should make the promise to never use, excuse or remain silent about male violence against women?
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r Gweinidog am yr ateb hwnnw? Byddaf yn falch iawn o ymuno â chi yn y digwyddiad hwnnw ar gyfer swyddogion Llywodraeth Cymru i annog swyddogion i ddod yn llysgenhadon y Rhuban Gwyn. Rwyf am ddatgan ar y pwynt hwn fy mod yn llysgennad y Rhuban Gwyn, yn union fel oedd fy nhad. Ond nid fi yw'r unig ymgyrchydd dros y Rhuban Gwyn yma yn y Senedd. Mae fy ffrind agos a'm cyd-Aelod Joyce Watson wedi treulio blynyddoedd yn hyrwyddo digwyddiadau ac ymrwymiad i addewid y Rhuban Gwyn i gyrraedd y nod gwirioneddol glir o ddod â thrais domestig i ben. Weinidog, a ydych yn cytuno â mi y dylai pob dyn a bachgen yng Nghymru wneud addewid i beidio byth â defnyddio, esgusodi neu aros yn dawel am drais gan ddynion yn erbyn menywod?
English: Thank you very much indeed, Jack Sargeant, and thank you for being the White Ribbon ambassador that you've been for so many years. And of course, we remember so well your father and the way that he championed the White Ribbon cause, and recognising that, of course, the White Ribbon cause is led by men to eliminate violence against women and girls. We will be coming together at the end of November; we have a 'light a candle' event at Llandaff cathedral, and that's a multi-faith event hosted by BAWSO to recognise that international day. It is absolutely crucial that we have your support. All the men here in the Chamber will be backing that, hopefully, and wearing their white ribbons as well. It's actually to ensure that men commit that they will not condone or remain silent about violence against women. I'm very pleased that I've committed to a new phase of 'Don't be a bystander' training. This is where you have to speak up. I've actually agreed three-year funding to develop pan-Wales bystander intervention training that will be delivered to all of the citizens of Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Jack Sargeant, a diolch am fod yn llysgennad y Rhuban Gwyn ers cymaint o flynyddoedd. Ac wrth gwrs, rydym yn cofio eich tad a'r ffordd y bu'n hyrwyddo achos y Rhuban Gwyn, ac yn cydnabod, wrth gwrs, fod achos y Rhuban Gwyn yn cael ei arwain gan ddynion i gael gwared ar drais yn erbyn menywod a merched. Byddwn yn dod at ein gilydd ddiwedd mis Tachwedd; mae gennym ddigwyddiad 'goleuo cannwyll' yn eglwys gadeiriol Llandaf, sy'n ddigwyddiad aml-ffydd a gynhelir gan BAWSO i gydnabod y diwrnod rhyngwladol hwnnw. Mae'n gwbl hanfodol ein bod yn cael eich cefnogaeth. Bydd yr holl ddynion yma yn y Siambr yn cefnogi hynny, gobeithio, ac yn gwisgo eu rhubanau gwyn hefyd. Y nod mewn gwirionedd yw sicrhau bod dynion yn ymrwymo na fyddant yn goddef nac yn parhau i fod yn dawel ynghylch trais yn erbyn menywod. Rwy'n falch iawn fy mod wedi ymrwymo i gyfnod newydd o hyfforddiant 'Paid cadw'n dawel'. Dyma ble mae'n rhaid ichi godi eich llais. Rwyf wedi cytuno i gyllid tair blynedd i ddatblygu hyfforddiant ledled Cymru ar sut y gall gwylwyr ymyrryd, hyfforddiant a fydd yn cael ei ddarparu i holl ddinasyddion Cymru.
English: I'd like to thank Jack Sargeant for raising this vitally important question. As he did, I'd like to take this moment just to thank Joyce Watson for all her long-continued work in this area; she's an absolute champion for the White Ribbon campaign. Peer-on-peer sexual harassment in our schools is totally unacceptable, and it's happening up and down Wales. This was found in the recent peer-on-peer sexual harassment inquiry done by the Children, Young People and Education Committee. These behaviours need to be stamped out, and White Ribbon Day is an excellent way to draw attention to this problem, spur on action and get our boys in schools to make the White Ribbon promise. I'd like to ask the Minister: what steps is the Welsh Government taking, specifically regarding schools, to end harassment and violence in those institutions, to ensure that we do not see that these young people manifest their problems into adulthood, which then causes more violence against women?
Welsh: Hoffwn ddiolch i Jack Sargeant am godi'r cwestiwn hollbwysig hwn. Fel y gwnaeth yntau, hoffwn achub ar y cyfle i ddiolch i Joyce Watson am ei holl waith yn y maes hwn; mae'n hyrwyddwr gwych i ymgyrch y Rhuban Gwyn. Mae aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion yn ein hysgolion yn gwbl annerbyniol, ac mae'n digwydd ledled Cymru. Canfuwyd hyn yn yr ymchwiliad diweddar i aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion a wnaed gan y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg. Mae angen cael gwared ar yr ymddygiadau hyn, ac mae Diwrnod y Rhuban Gwyn yn ffordd wych o dynnu sylw at y broblem hon, o ysgogi gweithredu ac o gael bechgyn yn ein hysgolion i ymrwymo i addewid y Rhuban Gwyn. Hoffwn ofyn i'r Gweinidog: pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd, yn benodol mewn perthynas ag ysgolion, i roi diwedd ar aflonyddu a thrais yn y sefydliadau hynny, i sicrhau nad ydym yn gweld pobl ifanc yn parhau i greu problemau pan fyddant yn oedolion, sydd wedyn yn achosi mwy o drais yn erbyn menywod?
English: Can I thank you for that question and, at this point, also acknowledge and endorse what has been said by the two Members about Joyce Watson and her leadership as far as the White Ribbon cause is concerned? It is important what you say in terms of how we can reach out to our children and young people, and school obviously is the place to do this, because violence against women, domestic abuse and sexual violence obviously can have a huge impact on children and young people. I do think that it's really important that we look at the way in which our relationships and sexuality education, now a statutory requirement in the Curriculum for Wales framework and mandatory for our learners, is actually going to focus on developing healthy relationships from the early years, furthering our aim to ensure all children and young people have the ability to enjoy healthy, happy, respectful relationships now and in the future. But also, we continue to fund Hafan Cymru's Spectrum project, which has been working in schools delivering training for staff, because that's crucial for our staff and governors in understanding the impact domestic abuse can have on children and young people.
Welsh: A gaf fi ddiolch am eich cwestiwn, ac ar y pwynt hwn, a gaf fi hefyd gydnabod a chymeradwyo'r hyn a ddywedwyd gan y ddau Aelod am Joyce Watson a'i harweinyddiaeth mewn perthynas â'r Rhuban Gwyn? Mae'r hyn a ddywedwch yn bwysig o ran sut y gallwn estyn allan at ein plant a'n pobl ifanc, ac yn amlwg, yr ysgol yw'r lle i wneud hyn, oherwydd yn amlwg, gall trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol gael effaith enfawr ar blant a phobl ifanc. Credaf ei bod yn bwysig iawn ein bod yn edrych ar y ffordd y mae ein haddysg cydberthynas a rhywioldeb, sydd bellach yn ofyniad statudol yn fframwaith Cwricwlwm i Gymru ac yn orfodol i'n dysgwyr, yn mynd i ganolbwyntio ar ddatblygu perthnasoedd iach o'r blynyddoedd cynnar, gan hyrwyddo ein nod o sicrhau bod pob plentyn ac unigolyn ifanc yn gallu mwynhau perthnasoedd iach, hapus a pharchus nawr ac yn y dyfodol. Ond hefyd, rydym yn parhau i ariannu prosiect Sbectrwm Hafan Cymru, sydd wedi bod yn gweithio mewn ysgolion i ddarparu hyfforddiant i staff, gan fod hynny'n hanfodol er mwyn i'n staff a'n llywodraethwyr ddeall yr effaith y gall cam-drin domestig ei chael ar blant a phobl ifanc.