English: I'm pleased to be able to contribute to this debate today, and I also congratulate the Members for securing the debate on this subject - a subject that I hadn't previously known a great deal about. As we've already heard today, the concepts of the foundational economy enshrine the principles of 'mittelstand' and social franchising, and there is great potential, I think, for Wales, given the fact that a significant percentage of our workforce is employed in sectors that provide essential goods and services. So, I hope I can bring a few ideas of my own to this debate this afternoon, with regard to supporting the principles of a foundational economy in Wales. I think the fact that the UK Government's industrial strategy has recognised the capacity for involving businesses as a social franchise for education and skills is something to be welcomed. Also, of course, the establishment of university technical colleges would introduce a business and entrepreneurship element to many vocational courses and would, of course, bring learners, colleges, universities, and businesses together, prioritising skills and improving the status of vocational qualifications. In practice, I think this will mean that members from local business communities will be encouraged to participate on school governing panels, to advise on the curriculum, to create an environment where students can develop the work-ready skills that industry say that they need, as well as, of course, working with employers to increase the diversity of apprenticeships. Spreading the growth across the country was, of course, a priority of the UK Government's industrial strategy, and this includes additional infrastructure funding to unlock growth in areas where connectivity is holding it back, taking into account the balance, of course, of spending per head between different regions of the UK when developing future rounds of infrastructure funding. We're still waiting, of course, for the Welsh Government's new economic strategy, but when it's published, I certainly hope that it will put a similar emphasis on addressing the regional disparity in economic prosperity and the skills shortages that exist. Point 2 of the motion, I think, is particularly strong. For me, for some years I've been very keen to have a red meat charter - something that I would like the Welsh Government to consider again - and this is something that could really promote the local procurement of our outstanding red meat products. I have asked previously for the National Assembly for Wales to have the ability to scrutinise the development bank's business case to ensure that businesses are fully supported through the proposals. Such scrutiny, I think, will lead to developing it further into a model that would really support the foundational economy. So, I think we've got an opportunity in that regard there, as well. The development bank, also, I think, should have a regional element in Wales, giving small and medium-sized businesses the opportunity to access finance locally. I want to see a series of regional high street banks across Wales established, and localised access to finance for small businesses. I also want to see a system where a number of geographical, accountable, Welsh regional investment banks can be brought forward as well, bringing finance closer to businesses in all regions of Wales. A few of the speakers today have talked about the differences in different parts of Wales and the different needs, so I think having a localised focus to regional funding would be good, as well. Finally, the Localism Act 2011 has also devolved a number of significant powers to local communities that should empower them to support the foundational economy. So, England has implemented the community rights since 2011, and Scotland is also implementing its own version of community rights. So, I'd like to see the Welsh Government take this approach as well, because I think that would help communities and councils to come together to deliver services supporting the foundational economy. The foundational economy has a significant role to play and to ensure, I think, that Wales does have a healthy economy. I welcome the debate today and I'm happy to indicate my support for the motion.
Welsh: Rwy'n falch o allu cyfrannu at y ddadl hon heddiw, ac rwyf innau hefyd yn llongyfarch yr Aelodau am gyflwyno'r ddadl ar y pwnc hwn - pwnc nad oeddwn yn gwybod rhyw lawer iawn amdano yn flaenorol. Fel y clywsom eisoes heddiw, mae'r cysyniadau ynglŷn â'r economi sylfaenol yn ymgorffori egwyddorion 'mittelstand' a rhyddfreinio cymdeithasol, ac mae potensial mawr, rwy'n credu, i Gymru, o ystyried y ffaith fod canran sylweddol o'n gweithlu yn cael ei chyflogi mewn sectorau sy'n darparu nwyddau a gwasanaethau hanfodol. Felly, rwy'n gobeithio y gallaf ddod â rhai syniadau fy hun i'r ddadl y prynhawn yma, o ran cefnogi egwyddorion economi sylfaenol yng Nghymru. Rwy'n meddwl bod y ffaith fod strategaeth ddiwydiannol Llywodraeth y DU wedi cydnabod y gallu i gynnwys busnesau fel rhyddfraint gymdeithasol ar gyfer addysg a sgiliau yn rhywbeth i'w groesawu. Hefyd, wrth gwrs, byddai sefydlu colegau prifysgol technegol yn cyflwyno elfen fusnes ac entrepreneuriaeth i lawer o gyrsiau galwedigaethol a byddai, wrth gwrs, yn dod â dysgwyr, colegau, prifysgolion, a busnesau at ei gilydd, gan roi blaenoriaeth i sgiliau a gwella statws cymwysterau galwedigaethol. Yn ymarferol, rwy'n meddwl y bydd hyn yn golygu y bydd aelodau o gymunedau busnes lleol yn cael eu hannog i gymryd rhan ar baneli llywodraethu ysgolion, i roi cyngor ar y cwricwlwm, er mwyn creu amgylchedd lle y gall myfyrwyr ddatblygu'r sgiliau parod am waith y mae'r diwydiant yn dweud eu bod eu hangen, yn ogystal, wrth gwrs, â gweithio gyda chyflogwyr i gynyddu amrywiaeth prentisiaethau. Roedd lledaenu'r twf ar draws y wlad, wrth gwrs, yn flaenoriaeth yn strategaeth ddiwydiannol Llywodraeth y DU, ac mae hyn yn cynnwys cyllid seilwaith ychwanegol i ddatgloi twf mewn ardaloedd lle y mae cysylltedd yn ei ddal yn ôl, gan ystyried cydbwysedd gwariant y pen, wrth gwrs, rhwng rhannau gwahanol o'r DU wrth ddatblygu rowndiau cyllid seilwaith yn y dyfodol. Rydym yn dal i aros, wrth gwrs, am strategaeth economaidd newydd Llywodraeth Cymru, ond pan gaiff ei chyhoeddi, rwy'n sicr yn gobeithio y bydd yn rhoi pwyslais cyffelyb ar fynd i'r afael â'r anghyfartaledd rhanbarthol mewn ffyniant economaidd a'r prinder sgiliau sy'n bodoli. Mae pwynt 2 y cynnig yn arbennig o gryf yn fy marn i. I mi, ers rhai blynyddoedd rwyf wedi bod yn awyddus iawn i gael siarter cig coch - rhywbeth yr hoffwn i Lywodraeth Cymru ei ystyried eto - ac mae hyn yn rhywbeth a allai hyrwyddo caffael lleol mewn perthynas â'n cynnyrch cig coch rhagorol. Rwyf wedi gofyn o'r blaen i Gynulliad Cenedlaethol Cymru gael y gallu i graffu ar achos busnes y banc datblygu i sicrhau bod busnesau'n cael eu cefnogi'n llawn drwy'r argymhellion. Byddai craffu o'r fath, rwy'n credu, yn arwain at ei ddatblygu ymhellach yn fodel a fyddai o ddifrif yn cefnogi'r economi sylfaenol. Felly, rwy'n meddwl bod gennym gyfle yn hynny o beth hefyd. Rwy'n meddwl y dylai'r banc datblygu gynnwys elfen ranbarthol yng Nghymru hefyd, gan roi cyfle i fusnesau bach a chanolig eu maint gael gafael ar gyllid yn lleol. Rwyf eisiau gweld cyfres o fanciau stryd fawr rhanbarthol yn cael eu sefydlu ar draws Cymru, a mynediad lleol at gyllid ar gyfer busnesau bach. Rwyf hefyd am weld system lle y gellir cyflwyno nifer o fanciau buddsoddi rhanbarthol daearyddol, atebol, Cymreig yn ogystal, gan ddod â chyllid yn agosach at fusnesau ym mhob rhan o Gymru. Mae rhai o'r siaradwyr heddiw wedi siarad am y gwahaniaethau mewn gwahanol rannau o Gymru a'r gwahanol anghenion, felly rwy'n meddwl y byddai cael ffocws lleol i gyllid rhanbarthol yn dda hefyd. Yn olaf, mae Deddf Lleoliaeth 2011 hefyd wedi datganoli nifer o bwerau arwyddocaol i gymunedau lleol a ddylai eu grymuso i gefnogi'r economi sylfaenol. Felly, mae Lloegr wedi gweithredu'r hawliau cymunedol ers 2011, ac mae'r Alban hefyd yn gweithredu ei fersiwn ei hun o hawliau cymunedol. Felly, byddwn yn hoffi gweld Llywodraeth Cymru yn mabwysiadu'r ymagwedd hon hefyd, gan fy mod yn credu y byddai hynny'n helpu cymunedau a chynghorau i ddod at ei gilydd i ddarparu gwasanaethau i gefnogi'r economi sylfaenol. Mae gan yr economi sylfaenol rôl arwyddocaol i'w chwarae, rwy'n meddwl, ac i sicrhau bod gan Gymru economi iach. Rwy'n croesawu'r ddadl heddiw ac rwy'n hapus i ddangos fy nghefnogaeth i'r cynnig.