English: I welcome this statement by the Minister this afternoon. Air pollution is one of the biggest issues of our time, and a significant public health issue. Throughout the world, we're not only warming the atmosphere as a result of greenhouse gas emissions, but we're also damaging our most-needed lifeline: the air that we breathe. In Newport West, areas like Caerleon, which, from its historic significance, has narrow roads, an increasing population and poor public transport options - that creates a perfect storm of air pollution. In Newport, we also have the M4 running through the heart, which is in close proximity to houses and schools, and where idling traffic regularly sits. And I'm glad that you've already mentioned that this will be on the agenda of the Burns commission. Newport City Council have worked hard to bring forward proposals to improve air quality in our city, but there is still much more that can be done. Action to reduce traffic near our schools is a must. Last week, pupils from Maesglas Primary School in my constituency held a climate change protest along a busy road near their school, calling for change. And it's our duty to listen and to respond to these calls. Small measures can help. For example, idling traffic is often the biggest contributor of air pollution outside schools. Just a minute of an idling engine can fill 150 balloons with exhaust fumes. So, for those who absolutely have to drive at that moment, encouraging them to switch off their engines when they're parked up will help reduce air pollution. Another relatively simple measure that can make a huge difference is tree planting. Urban trees are particularly effective at absorbing carbon dioxide, with one study showing that urban green zones absorb as much carbon dioxide as rainforests. We know the ambition of the Welsh Government on planting trees, but more can and must be done, quicker and faster. For many schools, there are no trees or hedges as a barrier to the road. Measures like that could help with pollution levels, and help to disperse fumes. Could the Minister outline what plans the Welsh Government has to work with schools and community groups to encourage them to plant more appropriate trees within their grounds? And I'm also very pleased to see that this consultation will review the powers local authorities have to tackle emissions from indoor burning of fossil fuels, such as wood and coal. Indoor pollution is a significant issue, and something that's very often overlooked. And I'd also like to welcome the inclusion in the consultation of bonfires and fireworks, and the contribution they make to levels of harmful emissions. Finally, the 2019 Welsh index of multiple deprivation has shown that areas of poor deprivation also have poor levels of air quality. There are pockets in my constituency that are amongst the most deprived in Wales. How will the Minister be working with her colleagues across Welsh Government to address this inequality?
Welsh: Rwy'n croesawu'r datganiad hwn gan y Gweinidog y prynhawn yma. Llygredd aer yw un o broblemau mwyaf ein hoes ni, ac mae'n fater pwysig o ran iechyd y cyhoedd. Drwy'r byd, rydym nid yn unig yn cynhesu'r atmosffer o ganlyniad i allyriadau nwyon tŷ gwydr, ond rydym hefyd yn difrodi'r gynhaliaeth bwysicaf sydd gennym ni: yr aer a anadlwn ni. Yng Ngorllewin Casnewydd, mae gan ardaloedd fel Caerllion, sydd, oherwydd ei harwyddocâd hanesyddol, â ffyrdd cul, poblogaeth sy'n tyfu a dewisiadau gwael o ran trafnidiaeth gyhoeddus - mae hynny'n creu storm berffaith o lygredd aer. Yng Nghasnewydd, mae gennym ni'r M4 hefyd yn ymestyn drwy galon y ddinas, yn agos at dai ac ysgolion, a lle mae traffig yn aml yn aros yn yr unfan heb symud. Ac rwy'n falch eich bod chi wedi crybwyll eisoes y bydd hyn ar agenda comisiwn Burns. Mae Cyngor Dinas Casnewydd wedi gweithio'n galed i gyflwyno cynigion i wella ansawdd aer yn ein dinas ni, ond mae llawer mwy y gellir ei wneud eto. Mae'n rhaid inni gael camau i leihau traffig ar bwys ein hysgolion ni. Yr wythnos diwethaf, cynhaliodd disgyblion o ysgol gynradd Maesglas yn fy etholaeth i brotest newid hinsawdd ar hyd ffordd brysur ger eu hysgol nhw, yn galw am newid. A'n ddyletswydd ni yw gwrando ac ymateb i'r galwadau hyn. Fe all y pethau bychain helpu. Er enghraifft, traffig sy'n aros yn yr unfan yn aml iawn sy'n cyfrannu fwyaf at lygredd aer y tu allan i ysgolion. Gall un funud yn unig o injan car yn troi lenwi 150 o falwnau gyda mwg ecsôst. Felly, i'r rheini y mae'n rhaid iddynt yrru car ar yr adeg honno o'r dydd, byddai eu hannog nhw i ddiffodd eu hinjans pan fyddan nhw wedi parcio yn helpu i leihau llygredd yn yr aer. Rhywbeth arall sy'n gymharol syml a all wneud gwahaniaeth enfawr yw plannu coed. Mae coed trefol yn arbennig o effeithiol yn amsugno carbon deuocsid, gydag un astudiaeth yn dangos bod parthau gwyrdd trefol yn amsugno cymaint o garbon deuocsid â fforestydd glaw. Gwyddom am uchelgais Llywodraeth Cymru o ran plannu coed, ond mae modd gwneud mwy, a hynny gyda chyflymder ac yn ddi-oed. I lawer o ysgolion, nid oes unrhyw goed na gwrychoedd wrth ymyl y ffordd. Fe allai mesurau o'r fath helpu gyda lefelau llygredd, a helpu i wasgaru mygdarth. A wnaiff y Gweinidog amlinellu pa gynlluniau sydd gan Lywodraeth Cymru i weithio gydag ysgolion a grwpiau cymunedol i'w hannog nhw i blannu mwy o goed a fyddai'n addas ar eu tir nhw? Ac rwyf innau'n falch iawn hefyd o weld y bydd yr ymgynghoriad hwn yn adolygu'r pwerau sydd gan awdurdodau lleol i fynd i'r afael ag allyriadau yn sgil llosgi tanwyddau ffosil dan do, fel coed a glo. Mae llygredd dan do yn fater o bwys, ac yn rhywbeth sy'n cael ei anwybyddu yn aml iawn. Hoffwn i hefyd groesawu'r ffaith y caiff coelcerthi a thân gwyllt eu cynnwys yn yr ymgynghoriad, a'r cyfraniad y maen nhw'n ei wneud i lefelau allyriadau niweidiol. Yn olaf, mae mynegai o amddifadedd lluosog Cymru 2019 wedi dangos bod lefelau uchel o aer o ansawdd gwael i'w cael mewn ardaloedd o amddifadedd mawr. Mae ambell i ardal yn fy etholaeth i ymhlith y rhai mwyaf difreintiedig yng Nghymru. Sut mae'r Gweinidog yn bwriadu gweithio gyda'i chydweithwyr ar draws Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael â'r anghydraddoldeb hwn?