English: Thank you for your statement, Cabinet Secretary. I welcome the review undertaken by Public Health Wales on sexual health services in Wales. The report rightly praises the sexual health workforce in Wales. The take-up of services has doubled in the last five years. This increase, undoubtedly, will require adjustments and reform to existing services to best meet demand. The key issue is getting these reforms right. I welcome the dramatic reduction in teenage pregnancies between 2010 and 2016. Furthermore, I'm sure that all in this Chamber welcome the continued decline of HIV diagnoses and applaud the Welsh Government's proactive steps to combat the virus. There is still much work to be done to remove the stigma surrounding HIV, however the high number of people coming forward for testing and campaigns to educate the public on the importance of regular sexual health tests should be celebrated. By increasing accessibility to PrEP, we are moving closer to beating HIV. It is indeed good news that there have been no new cases of the virus in those receiving PrEP. By reducing high-risk sexual behaviour, we take another proactive step to tackling the diagnosis of sexually transmitted diseases. However, Cabinet Secretary, as you highlighted in your statement, diagnoses of other STIs remain high. While we must encourage people to use the preventative measures such as PrEP, they should not be seen as a gateway to high-risk sexual behaviour. Such behaviour, in turn, may expose people to other infections that consequently may add to the strain on sexual health services. Dr Giri Shankar or Public Health Wales has stated that much work needs to be done on reducing high-risk behaviour. Cabinet Secretary, what specific measures and initiatives do you have planned to respond to Dr Shankar's recommendations for more work in this area? The statement mentions that prisoners are disadvantaged through lack of prison service provision. I find myself having to pause for thought here. There are already health services in prisons that all prisoners can access. Moreover, prisoners are educated on sexual health during their induction and they have their own healthcare department and everyone sees a healthcare specialist professional on a one-to-one basis upon arriving at the prison, and that is mandatory. The statement rightly says that rural communities are disadvantaged through lack of service provision. Cabinet Secretary, could you state what specific and practical measures are being taken to improve access to sexual health services in rural communities? The statement states an aim to implement the Public Health Wales recommendation over a two-year period. It also states that demand for sexual health services has doubled over a five-year period and is putting pressure on existing service models. Therefore, what measures will be taken during the transitionary two-year period to ensure that demand for services is met? Online triage is mentioned, but could a full range of online services be implemented more rapidly to cover this two-year transitionary period? Thank you.
Welsh: Diolch am eich datganiad, Ysgrifennydd y Cabinet. Rwy'n croesawu'r adolygiad a gynhaliwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ynglŷn â gwasanaethau iechyd rhywiol yng Nghymru. Mae'r adroddiad yn canmol y gweithlu iechyd rhywiol yng Nghymru yn gwbl briodol. Mae'r nifer sy'n defnyddio'r gwasanaethau wedi dyblu yn y pum mlynedd diwethaf. Yn ddi-os, bydd y cynnydd hwn yn golygu bod angen addasu a diwygio'r gwasanaethau presennol i ateb y galw yn y modd gorau. Y mater allweddol yw diwygio yn y modd cywir. Rwy'n croesawu'r gostyngiad dramatig mewn beichiogrwydd yn yr arddegau rhwng 2010 a 2016. At hynny, rwy'n siŵr bod pawb yn y Siambr hon yn croesawu'r gostyngiad parhaus mewn diagnosisau HIV ac yn cymeradwyo camau rhagweithiol Llywodraeth Cymru i frwydro yn erbyn y firws. Mae llawer o waith i'w wneud o hyd i gael gwared ar y stigma sy'n gysylltiedig â HIV, ond dylid dathlu'r nifer sylweddol o bobl sy'n cael profion a'r ymgyrchoedd i addysgu'r cyhoedd am bwysigrwydd profion iechyd rhywiol rheolaidd. Drwy gynyddu hygyrchedd PrEP, rydym yn symud yn nes at guro HIV. Mae'n newyddion da yn wir na fu dim achosion newydd o'r firws ymysg y bobl sydd wedi cael PrEP. Drwy leihau ymddygiad rhywiol peryglus, rydym yn cymryd cam rhagweithiol arall i ymdrin â diagnosis clefydau a drosglwyddir yn rhywiol. Fodd bynnag, Ysgrifennydd y Cabinet, fel y dywedasoch yn eich datganiad, mae nifer y clefydau eraill a drosglwyddir yn rhywiol ac y rhoddir diagnosis ar eu cyfer yn dal i fod yn uchel. Er bod yn rhaid inni annog pobl i ddefnyddio mesurau ataliol fel PrEP, ni ddylid eu hystyried yn esgus i ymddygiad rhywiol peryglus. Gallai ymddygiad o'r fath, yn ei dro, olygu bod pobl yn cael heintiau eraill a allai, o ganlyniad, ychwanegu at y straen ar wasanaethau iechyd rhywiol. Mae Dr Giri Shankar neu Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi datgan bod angen gwneud llawer o waith i leihau ymddygiad peryglus. Ysgrifennydd y Cabinet, pa fesurau a mentrau penodol a ydych chi wedi'u cynllunio i ymateb i argymhellion Dr Shankar am fwy o waith yn y maes hwn? Mae'r datganiad yn nodi bod carcharorion o dan anfantais oherwydd diffyg darpariaeth gwasanaethau mewn carchardai. Rwy'n gorfod aros i feddwl yma. Eisoes, mae gwasanaethau iechyd mewn carchardai ar gael i bob carcharor. Ar ben hynny, caiff carcharorion eu haddysgu am iechyd rhywiol yn ystod eu cyfnod ymsefydlu ac mae ganddynt eu hadran gofal iechyd eu hunain ac mae pawb yn gweld gweithiwr gofal iechyd proffesiynol arbenigol ar sail un i un wrth gyrraedd y carchar, ac mae hynny'n orfodol. Mae'r datganiad yn dweud, yn gwbl briodol, bod cymunedau gwledig dan anfantais oherwydd diffyg darpariaeth gwasanaethau. Ysgrifennydd y Cabinet, a allech chi ddweud pa fesurau penodol ac ymarferol sy'n cael eu gweithredu i'w gwneud hi'n haws elwa ar wasanaethau iechyd rhywiol mewn cymunedau gwledig? Mae'r datganiad yn nodi bwriad i roi argymhelliad Iechyd Cyhoeddus Cymru ar waith dros gyfnod o ddwy flynedd. Mae hefyd yn dweud bod y galw am wasanaethau iechyd rhywiol wedi dyblu dros gyfnod o bum mlynedd ac yn rhoi pwysau ar y modelau gwasanaethau presennol. Felly, beth fydd yn cael ei wneud yn ystod y cyfnod pontio dwy flynedd i sicrhau y bodlonir y galw am wasanaethau? Mae sôn am frysbennu ar-lein, ond a ellid rhoi ystod lawn o wasanaethau ar-lein ar waith yn gyflymach fel eu bod ar gael yn ystod y cyfnod pontio dwy flynedd hwn? Diolch.