English: There's no doubt that this has been a difficult settlement for local government in Wales, as Rhun ap Iorwerth said earlier. The core grant for local government has fallen 22 per cent since 2009-10. I was a county councillor in Swansea for several years, as others in this place were, and the pressure on our counties was clear then. It's deteriorated significantly in recent years. Talking about Oliver Twist is not a fitting response to this crisis either. And the impact that this has: well, we heard last week in the debate on social care funding about the challenges that face social care. Funding care comes under the auspices of local government, and expenditure on social care has remained flat since 2009-10, despite the increase in demand for services and the increase in staffing costs as well - increases in pensions, wages and external contracts. And some care charities, locally, are returning contracts to the counties because of lack of funds. The result of lack of funds is that the threshold to receive a service increases every year, with the result that our older people, vulnerable people, lonely people often don't reach the threshold, so they don't receive any services at all. 'Well, no problem', you might say, 'Pay for it', as we heard last week, but that isn't a choice for a number of our older people, without money, without family, who are lonely, and people are dying as a result of the lack of care. Twenty-two thousand people are dying beyond the expected level annually because of a lack of care in England, and when there is family, the pressure is very heavy on those voluntary carers. That's the result of the funding decisions and cuts to services, and a lack of care services in the community mean that people have to remain in expensive hospital beds as well, and, as I said last week, care deserves the same response as health does, namely a national care service funded from general taxation with salaried, talented staff who are registered exactly in the same way as doctors and nurses in the health service. Now, I'll turn to education as well. As chair of the governing body of a primary school in Swansea for several years now, I see on a daily basis that our schools are under a great deal of pressure as well, with wage increases - deserved wage increases - for our teachers, increases in pensions for teachers as well - very much deserved - but the funding doesn't flow down from the United Kingdom Government nor does it come from the Welsh Government, and that doesn't pay for these deserved increases. The decisions are being made, but the funding doesn't follow as a result of those decisions, and especially in terms of pensions. And with pressure on the budgets of our counties, the reserves held by our schools are being eroded very swiftly. Now, these are, indeed, hard times for local government. We can't support this. We will be voting against the motion. Thank you.
Welsh: Does dim dwywaith nad yw hwn wedi bod yn setliad anodd, caled iawn, i lywodraeth leol yng Nghymru. Fel y dywedodd Rhun ap Iorwerth yn gynt, mae'r grant creiddiol i lywodraeth leol wedi cwympo 22 y cant ers 2009-10. Bûm yn gynghorydd sir yn Abertawe am sawl blwyddyn, fel ambell i un arall yma, ac roedd y pwysau ariannol ar ein siroedd yn glir bryd hynny. Ac mae hi wedi gwaethygu yn sylweddol yn y blynyddoedd diwethaf hyn. Nid yw sôn am Oliver Twist yn ymateb teilwng i'r argyfwng ariannol chwaith. A'r effeithiau mae hyn yn ei gael: wel, clywsom wythnos diwethaf, yn y dadleuon ar gyllid gofal cymdeithasol, am yr heriau sy'n wynebu gofal cymdeithasol. Mae ariannu gofal yn dod o dan adain llywodraeth leol, ac mae'r gwariant ar ofal cymdeithasol yn sylfaenol wedi aros yn fflat ers 2009-10, er y cynnydd am y galw am wasanaethau, a'r cynnydd mewn costau staffio ar y llaw arall hefyd - cynnydd mewn cyflogau, pensiynau a chytundebau allanol. A rhai elusennau gofal lleol yn rhoi eu cytundebau yn ôl i'r siroedd achos diffyg arian. Canlyniad diffyg arian am wasanaethau gofal ydy bod y trothwy i dderbyn gwasanaeth yn codi bob blwyddyn, gyda'r canlyniad bod ein pobl hŷn, unig, bregus yn aml ddim yn cyrraedd y trothwy ac felly ddim yn cael unrhyw wasanaeth o gwbl. 'Dim problem', meddwch chi, 'Talwch amdano', fel clywsom ni wythnos diwethaf, ond nid yw hynna'n ddewis i nifer fawr o'n pobl hŷn, heb arian, heb deulu, mewn unigrwydd, a phobl yn marw fel canlyniad i'r diffyg gofal. Dau ddeg dau o filoedd o bobl yn marw uwchben y disgwyl yn Lloegr bob blwyddyn achos dim gofal, a lle mae yna deulu, mae'r pwysau'n drwm iawn ar ofalwyr gwirfoddol y teulu. Dyna ganlyniadau penderfyniadau cyllid a thorri gwasanaethau a diffyg gwasanaethau gofal yn y gymuned yn peri i bobl orfod aros mewn gwlâu drudfawr mewn ysbytai hefyd. Fel dywedais yr wythnos diwethaf, mae gofal yn teilyngu'r un ateb ag iechyd, hynny yw, gwasanaeth gofal cenedlaethol wedi'i ariannu o drethiant cyffredinol, gyda staff cyflogedig a dawnus wedi'u cofrestru'n union fel nyrsys a meddygon y gwasanaeth iechyd. Gwnaf i droi at addysg, hefyd. Fel cadeirydd corff llywodraethol ysgol gynradd yn Abertawe ers rhai blynyddoedd rŵan, dwi'n gweld bob dydd bod ein hysgolion o dan bwysau enbyd hefyd. Codiadau cyflogau teilwng i'n hathrawon, codiadau i bensiynau athrawon hefyd - eto, teilwng iawn, ond nid yw'r arian yn llifo lawr o Lywodraeth y Deyrnas Unedig na Llywodraeth y Cynulliad yn gwneud yn iawn am y codiadau teilwng yma chwaith. Mae'r penderfyniadau'n cael eu gwneud; dydy'r arian ddim yn llifo fel canlyniad, yn enwedig yn nhermau pensiynau, a gyda phwysau caled ar gyllidebau ein siroedd, mae arian wrth gefn ein hysgolion yn cael ei erydu'n gyflym iawn, iawn. Amser caled, yn wir, i lywodraeth leol. Ni allwn gefnogi hyn. Byddwn yn pleidleisio yn erbyn y cynnig. Diolch yn fawr.