techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Very strangely, I have the same two topics to raise with the leader of the house, but in a completely different way. So, first of all, can we have a debate, indeed, on local government freedom from central Government control? Because I note that Alun Davies, who is the Welsh local government Minister, attends the national executive of the Labour Party, which last week decided to interfere directly in the workings of Haringey local authority. Now, Alun Davies has told me in this Chamber that he believes that local authorities such as Pembrokeshire should be free to make their own decisions, and be answerable only to their electorates for their decisions in the ballot box. But as a Member attending Labour's national executive, he's been part of telling Haringey council how to behave and, indeed, getting rid of the local council leader. Now, I'm not going to take sides in Haringey -
Welsh: Yn rhyfedd iawn, mae gennyf innau yr un dau bwnc hynny hefyd i'w codi gydag arweinydd y tŷ, ond mewn ffordd hollol wahanol. Felly, yn gyntaf oll, a gawn ni ddadl, yn wir, ar ryddid llywodraeth leol o reolaeth Llywodraeth ganolog? Oherwydd fy mod i'n sylwi bod Alun Davies, sef Gweinidog Cymru dros lywodraeth leol, yn mynychu cyfarfodydd gweithrediaeth genedlaethol y Blaid Lafur, a benderfynodd yr wythnos diwethaf i ymyrryd yn uniongyrchol yng ngweithrediadau awdurdod lleol Haringey. Nawr, mae Alun Davies wedi dweud wrthyf i yn y Siambr hon ei fod yn credu y dylai awdurdodau lleol fel sir Benfro fod yn rhydd i wneud eu penderfyniadau eu hunain, a bod yn atebol i'w hetholwyr yn unig am eu penderfyniadau yn y blwch pleidleisio. Ond fel Aelod sy'n mynychu cyfarfodydd gweithrediaeth genedlaethol y Blaid Lafur, mae wedi bod yn rhan o ddweud wrth gyngor Haringey sut i ymddwyn ac, yn wir, o gael gwared ar arweinydd y cyngor lleol. Nawr, nid wyf am gymryd ochr neb yn Haringey -
English: No, but you do need to come to the point as to why Haringey council deserves discussion here.
Welsh: Nac ydych, ond mae angen i chi ddod at y pwynt ynghylch pam mae cyngor Haringey yn haeddu trafodaeth yn y fan yma.
English: Thank you for those three topics. On the first one, I can't help but feel that the internal workings of the Labour Party are not a matter for the Senedd, although if the Member is that interested I can supply him with an application form, if he wants to join the party and take a further interest. On the second point, the Cabinet Secretary was here to listen to the important points that you raised, and I'm sure that he will be writing to you in due course to explain what the consultation is about. Indeed, he is indicating to me that he is happy to do so. In terms of the rural crisis in banks, actually it's a crisis across the piece. I have a similar crisis in my own very central and urban constituency. It is an important point, and I will certainly be discussing, as the equalities Minister, with a number of Cabinet Secretaries, the best way to discuss that and the solutions here on the floor of the Senedd.
Welsh: Diolch i chi am y tri phwnc yna. O ran yr un cyntaf, ni allaf ond teimlo nad yw prosesau mewnol y Blaid Lafur yn fater ar gyfer y Senedd, er os oes gan yr Aelod gymaint o ddiddordeb, gallaf i roi ffurflen gais iddo, os yw eisiau ymuno â'r blaid a chymryd diddordeb pellach. O ran yr ail bwynt, roedd Ysgrifennydd y Cabinet yma i wrando ar y pwyntiau pwysig a godwyd gennych chi, ac rwy'n siŵr y bydd yn ysgrifennu atoch chi maes o law i egluro beth yw diben yr ymgynghoriad. Mewn gwirionedd, mae'n rhoi arwydd i mi ei fod yn hapus i wneud hynny. O ran yr argyfwng gwledig mewn banciau, mewn gwirionedd mae'n argyfwng cyffredinol. Mae argyfwng tebyg yn fy etholaeth ganolog a threfol iawn i. Mae'n bwynt pwysig, a byddaf yn sicr yn trafod, fel y Gweinidog cydraddoldeb, gyda nifer o Ysgrifenyddion y Cabinet, y ffordd orau o ymdrin â hynny a'r datrysiadau yma ar lawr y Senedd.
English: On this one hundredth anniversary of women getting a limited vote - of course, this was at a time when men also had a limited vote; it wasn't all men who had the vote either - we need to make sure that women's votes count and that women's representation in our political institutions counts as well. I wanted to raise, leader of the house, the issue of period poverty, because it is shocking to learn that one in 10 women cannot afford sanitary products when they get their monthly period and even more shocking, I think, to learn that 12 per cent of girls are using other materials to deal with their period because they simply can't afford these materials, and obviously that has a huge impact on their ability to engage in their studies and all other aspects of engagement in civil society. So, I wonder whether it is possible to have a statement from the Government on how we deal with this very complex and intimate subject so we can have a debate on how we are collectively going to resolve it.
Welsh: Ar y canfed pen-blwydd hwn o fenywod yn cael pleidlais gyfyngedig - wrth gwrs, roedd hyn ar adeg pan mai dim ond pleidlais gyfyngedig oedd gan ddynion hefyd; nid oedd gan bob dyn yr hawl i bleidleisio ychwaith - mae angen inni wneud yn siŵr bod pleidleisiau i fenywod yn cyfrif a bod cynrychiolaeth menywod yn ein sefydliadau gwleidyddol yn cyfrif hefyd. Roeddwn i eisiau codi, arweinydd y tŷ, y mater o dlodi misglwyf, oherwydd, mae'n syfrdanol i ddeall na all un o bob 10 o fenywod fforddio cynnyrch hylendid personol pan fyddant yn cael eu misglwyf, ac mae hyd yn oed yn fwy syfrdanol, rwy'n credu, deall bod 12 y cant o ferched yn defnyddio deunyddiau eraill i ymdrin â'u misglwyf oherwydd na allant fforddio'r deunyddiau hyn, ac mae'n amlwg bod effaith enfawr ar eu gallu i ymgysylltu â'u hastudiaethau a phob agwedd arall ar ymgysylltu mewn cymdeithas sifil. Felly, roeddwn i'n meddwl tybed a yw hi'n bosibl cael datganiad gan y Llywodraeth ar sut i ymdrin â'r pwnc cymhleth a phersonol iawn hwn fel y gallwn ni gael dadl ar sut yr ydym ni'n mynd i'w ddatrys gyda'n gilydd.
English: The Member raises an extremely important point. As part of the Welsh Government's wider work to reduce inequality and mitigate the impact of poverty, we are exploring a number of ways of having a scheme to supply feminine hygiene products free of charge to, say, food bank users and in schools and so on. The work's in its early stages. We are monitoring a lot of the work that's being done by colleagues in Scotland and elsewhere, and we will be bringing forward a range of measures once we've completed the work of monitoring the exact impact of the various possibilities of the schemes that could go forward, and it may well be that we introduce a range of different measures in appropriate circumstances. But I assure the Member that we take this very seriously indeed and we will be looking very seriously at these schemes in the future.
Welsh: Mae'r Aelod yn codi pwynt hynod bwysig. Yn rhan o waith ehangach Llywodraeth Cymru i leihau anghydraddoldeb a lliniaru effaith tlodi, rydym ni'n ystyried nifer o ffyrdd o ddatblygu cynllun cyflenwi i sicrhau cynhyrchion hylendid personol i ferched yn rhad ac am ddim ar gyfer, dyweder, defnyddwyr banc bwyd ac mewn ysgolion ac yn y blaen. Mae'r gwaith ar gyfnod cynnar. Rydym ni'n monitro llawer o'r gwaith a wneir gan gydweithwyr yn yr Alban ac mewn mannau eraill, a byddwn yn cyflwyno ystod o fesurau ar ôl cwblhau'r gwaith o fonitro union effaith posibiliadau amrywiol y cynlluniau a allai gael eu datblygu, ac mae'n ddigon posibl y byddwn ni'n cyflwyno amrywiaeth o wahanol fesurau mewn amgylchiadau priodol. Ond gallaf sicrhau yr Aelod ein bod wir o ddifrif ynglŷn â hyn, ac y byddwn ni'n edrych o ddifrif ar y cynlluniau hyn yn y dyfodol.
English: Leader of the house, may I ask for a statement from the Cabinet Secretary for health on waiting times for bowel cancer tests in Wales? A report published by Bowel Cancer UK has revealed that patients at five out of seven health boards in Wales are waiting longer for the test to diagnose bowel cancer. Worryingly, they also found that fewer than half of the people eligible for bowel cancer screening tests in Wales took part. This is actually a worrying state. Wales is ranked - out of 29 countries in Europe, we stand at twenty-fifth for bowel cancer survival after five years, which is virtually the second-largest killer in Wales and the fifth, virtually, in the whole of the United Kingdom. Also, there is increasing demand for endoscopies in hospitals and a lack of capacity also in our hospitals and long waiting times in our hospitals for bowel cancer screening, which is totally unacceptable these days. In view of the fact that bowel cancer is the fourth - not the fifth, sorry - most common cancer in Wales, could we have a statement from the Cabinet Secretary on what action he will take to address the serious findings in this report as soon as possible? Thank you.
Welsh: Arweinydd y tŷ, a gaf i ofyn am ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd ar amseroedd aros ar gyfer profion canser y coluddyn yng Nghymru? Mae adroddiad a gyhoeddwyd gan Bowel Cancer UK wedi datgelu bod cleifion mewn pump o'r saith Bwrdd Iechyd yng Nghymru yn aros yn hwy ar gyfer y prawf i ddiagnosio canser y coluddyn. Mae'n achos pryder eu bod wedi canfod hefyd fod llai na hanner y bobl sy'n gymwys ar gyfer profion sgrinio canser y coluddyn yng Nghymru wedi cymryd rhan. Mae hon yn sefyllfa sydd wir yn peri pryder. Mae Cymru yn safle - allan o 29 o wledydd yn Ewrop, rydym ni yn y bumed ar hugain safle ar gyfer goroesi canser y coluddyn ar ôl pum mlynedd, a dyma mewn gwirionedd y lladdwr ail fwyaf yng Nghymru a'r pumed, mwy neu lai, yn y Deyrnas Unedig gyfan. Hefyd, mae galw cynyddol am endosgopi mewn ysbytai a diffyg capasiti hefyd yn ein hysbytai ac amseroedd aros hir yn ein hysbytai ar gyfer sgrinio canser y coluddyn, sydd yn gwbl annerbyniol y dyddiau hyn. O gofio'r ffaith mai canser y coluddyn yw'r pedwerydd - nid y pumed, mae'n ddrwg gennyf - canser mwyaf cyffredin yng Nghymru, a gawn ni ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet ar ba gamau y bydd ef yn eu cymryd i fynd i'r afael â'r canfyddiadau difrifol yn yr adroddiad hwn cyn gynted â phosibl? Diolch.
English: Well, we publish all of the information that the Member is using there very regularly. The Cabinet Secretary was here to hear your concerns, and you raised a number of important points there that are a matter for some discussion between myself and him on the equalities issue, for example, and the take-up in different communities and so on. We've certainly heard that and I'd be very happy to speak to the Member about how we can best ensure that all communities in Wales are served.
Welsh: Wel, rydym ni'n cyhoeddi'r holl wybodaeth y mae'r Aelod yn ei defnyddio yn y fan yna yn rheolaidd iawn. Roedd Ysgrifennydd y Cabinet yma i glywed eich pryderon, a gwnaethoch godi nifer o bwyntiau pwysig yn y fan yna sy'n destun cryn drafodaeth rhwng ef a minnau, ar y mater cydraddoldeb, er enghraifft, a'r defnydd mewn gwahanol gymunedau ac ati. Rydym yn sicr wedi clywed hynny a byddwn i'n hapus iawn i siarad â'r Aelod am y ffordd orau o sicrhau bod pob cymuned yng Nghymru yn cael eu gwasanaethu.
English: Leader of the house, you may be aware that this morning there's been yet another accident on the M4 at the Ynysforgan roundabout just outside Swansea, which, as you will know, is a common occurrence in the area. And as well as being a clear safety issue, it can bring about traffic chaos on this stretch of motorway and surrounding roads. Now, back in October 2016, the Cabinet Secretary for transport issued a written statement where he stated that he had asked his officials to engage with the Swansea bay city region in a wider study of the M4 corridor around Swansea. So, recognising the importance of this issue, will the Cabinet Secretary now agree to bring forward a debate on the options for improvement on this stretch of the M4 around Swansea? Thank you.
Welsh: Arweinydd y tŷ, efallai y byddwch chi'n ymwybodol y bu damwain arall ar yr M4 eto y bore yma, ar gylchfan Ynysforgan ychydig y tu allan i Abertawe, sydd, fel y gwyddoch, yn ddigwyddiad cyffredin yn yr ardal. Ac yn ogystal â bod yn fater amlwg o ddiogelwch, gall hyn achosi anhrefn traffig ar y rhan hon o'r draffordd a'r ffyrdd cyfagos. Nawr, yn ôl ym mis Hydref 2016, cyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet dros drafnidiaeth ddatganiad ysgrifenedig pryd y dywedodd ei fod wedi gofyn i'w swyddogion ymgysylltu â dinas-ranbarth bae Abertawe mewn astudiaeth ehangach o goridor yr M4 o gwmpas Abertawe. Felly, gan gydnabod pwysigrwydd y mater hwn, a wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet gytuno nawr i gyflwyno dadl ar y dewisiadau ar gyfer gwella'r darn hwn o'r M4 o gwmpas Abertawe? Diolch.
English: The Member raises an extremely important point. The M4 around Swansea has experienced a number of difficulties recently on an ongoing basis, which I'm sure we all know, especially those of us from that area. I know the Cabinet Secretary is looking at a range of measures on that and he will be updating the Senedd when that piece of work is done.
Welsh: Mae'r Aelod yn codi pwynt hynod bwysig. Mae'r M4 o gwmpas Abertawe wedi cael nifer o anawsterau yn ddiweddar ar sail barhaus, yr ydym ni i gyd, rwy'n siŵr, yn ymwybodol ohonynt, yn enwedig y rhai ohonom ni sy'n dod o'r ardal honno. Gwn fod Ysgrifennydd y Cabinet yn edrych ar amrywiaeth o fesurau ar hynny a bydd yn diweddaru'r Senedd pan fydd y gwaith hwnnw wedi'i wneud.
English: As previous speakers have said, today is a historic day, celebrating 100 years of some women getting the vote for the first time. So, what can the Government do to try to make it easier for women to vote? I wondered if the Government could give consideration, in the course of its business, to see what they could do, particularly for women whose first language is not English, and whether there are any specific schemes that could be developed. And, secondly, if there was any possibility of extending the anonymity that victims of domestic abuse receive - . That only lasts for a year, which means that every year they have to reapply and go through all the proof to show what they have been suffering. I don't know whether the Welsh Government has any powers in this area, but is this something that the Government could look at?
Welsh: Fel y dywedodd siaradwyr blaenorol, mae heddiw yn ddiwrnod hanesyddol, yn dathlu 100 mlynedd ers i rai menywod gael y bleidlais am y tro cyntaf. Felly, beth all y Llywodraeth ei wneud i geisio ei gwneud yn haws i fenywod bleidleisio? Roeddwn i'n meddwl tybed, a allai'r Llywodraeth ystyried, wrth gynnal ei busnes, i weld beth allai wneud, yn enwedig dros fenywod nad Saesneg yw eu hiaith gyntaf, a pha un a oes unrhyw gynlluniau penodol y gellid eu datblygu. Ac, yn ail, pe byddai unrhyw bosibilrwydd o ymestyn yr anhysbysrwydd y mae dioddefwyr cam-drin domestig yn ei gael - . Mae hynny'n para am flwyddyn yn unig, sy'n golygu bod yn rhaid iddyn nhw wneud cais o'r newydd bob blwyddyn a mynd drwy'r holl brawf i ddangos eu bod wedi bod yn dioddef. Wn i ddim a oes gan Lywodraeth Cymru unrhyw bwerau yn y maes hwn, ond a yw hyn yn rhywbeth y gallai'r Llywodraeth edrych arno?
English: Yes, indeed. The Member raises a number of very important points there. Electoral powers will be devolved to the Assembly in the Wales Act, and they're not yet enforced, as I'm sure Members are aware. We have been working very hard with the Cabinet Office in looking at the law of electoral registration, to make it easier for women to register anonymously in circumstances of domestic violence and other circumstances. And the UK Government has just confirmed in September that they will press ahead with plans to make it much easier for domestic abuse survivors to register anonymously, and we're fully co-operating with that in advance of having the powers ourselves. We're also introducing a range of measures. The Cabinet Secretary for public services has been looking at a range of issues around electoral reform, many of which will be around making it easier to vote in a number of circumstances, and they will include for people where English isn't a first language, and for people with mobility and other equality issues, and I'm in a series of discussions with him about that consultation and its results, which we will be taking forward.
Welsh: Ie, yn wir. Mae'r Aelod yn codi nifer o bwyntiau pwysig iawn. Caiff pwerau etholiadol eu datganoli i'r Cynulliad yn Neddf Cymru, ac nid ydyn nhw wedi eu gorfodi hyd yn hyn, fel rwy'n siŵr y mae'r Aelodau yn ei wybod. Rydym ni wedi gweithio'n galed iawn gyda Swyddfa'r Cabinet yn edrych ar y gyfraith o ran cofrestru etholiadol, i'w gwneud yn haws i fenywod gofrestru'n ddienw mewn amgylchiadau o drais domestig ac amgylchiadau eraill. Ac mae Llywodraeth y DU newydd gadarnhau ym mis Medi y byddant yn bwrw ymlaen â chynlluniau i'w gwneud yn haws o lawer i oroeswyr cam-drin domestig gofrestru'n ddienw, ac rydym ni'n cydweithredu'n gyfan gwbl ar hynny cyn inni gael y pwerau hyn ein hunain. Rydym ni hefyd yn cyflwyno amrywiaeth o fesurau. Mae Ysgrifennydd y Cabinet dros wasanaethau cyhoeddus wedi bod yn edrych ar ystod o faterion yn ymwneud â diwygio etholiadol, y bydd llawer ohonyn nhw yn ymwneud â'i gwneud yn haws pleidleisio mewn nifer o amgylchiadau, a byddant yn cynnwys pobl nad Saesneg yw eu hiaith gyntaf, a phobl â phroblemau symudedd a phroblemau cydraddoldeb eraill, ac rwyf mewn cyfres o drafodaethau gydag ef am yr ymgynghoriad hwnnw a'i ganlyniadau, y byddwn ni'n bwrw ymlaen ag ef.
English: Thank you for raising those important points. And I don't doubt the Member's sincerity in wanting to support the organisations that he set out, but there are a number of underlying causes, not least the continuing austerity programme of the UK Government in cutting the budgets to this place, quite severely, for ideological reasons. It's very difficult to separate the two things out in the way that the Member seeks to do, because these are direct results of austerity policies. On top of that, we are responding to local government's request, which I fully support, and so does the Government, to trust them, and the local democratic mandate that they have, in distributing money equitably locally. And so we are taking ring-fenced and hypothecated restraints away from them, to give them maximum flexibility, in the face of the continuing austerity agenda. So, I don't think there's any need for a debate on that. The ideological lines are very firmly drawn, and I'm afraid we are very much on the side of both trusting local government and ensuring that we do our very best to offset the austerity agenda that his Government continues to pursue.
Welsh: Diolch i chi am godi'r pwyntiau pwysig yna. Ac nid wyf yn amau diffuantrwydd yr Aelod o ran dymuno cefnogi'r sefydliadau a nodwyd ganddo, ond mae nifer o achosion wrth wraidd hynny, yn enwedig rhaglen cyni parhaus Llywodraeth y DU sy'n torri cyllidebau i'r lle hwn, yn eithaf difrifol, am resymau ideolegol. Mae'n anodd iawn gwahanu'r ddau beth yn y ffordd y mae'r Aelod yn ceisio ei wneud, oherwydd eu bod yn ganlyniad uniongyrchol i bolisïau cyni. Hefyd, rydym ni'n ymateb i gais llywodraeth leol, yr wyf yn ei gefnogi'n llwyr, a'r Llywodraeth hefyd, i ymddiried ynddyn nhw, a'r mandad democrataidd lleol sydd ganddyn nhw, wrth ddosbarthu arian yn deg yn lleol. Ac felly rydym ni'n cymryd y cyfyngiadau clustnodi a neilltuo oddi arnyn nhw, i roi'r hyblygrwydd mwyaf posibl iddyn nhw, yn wyneb yr agenda cyni parhaus. Felly, nid wyf i'n credu bod unrhyw angen cael dadl ar hynny. Mae'r llinellau ideolegol wedi eu llunio'n gadarn, ac mae arnaf ofn ein bod ni wir o blaid ymddiried mewn llywodraeth leol a sicrhau ein bod ni'n gwneud ein gorau glas i wneud iawn am yr agenda cyni y mae ei Lywodraeth ef yn parhau i'w dilyn.
English: I wondered whether we could have a debate or a statement giving us an update on the Valleys taskforce and its discussions. I'm aware that they had engagement with Neath Port Talbot County Borough Council last week, and it would be useful for us as AMs to understand what those deliberations were. I say it in the context of having been at a public meeting last night, where there are proposals to close Cymer Afan school in the Afan valley. We appreciate that the taskforce isn't just to do with education, but if you do close the school, it will take away the heart of the community, and therefore may lead to the taskforce being not as relevant as the Welsh Government would like it to be. So, I wondered whether we could have an update on those discussions, because we want the community to engage in that taskforce. But if they're going to be confused by the agenda of the Welsh Government as to the local council, then we need to have clarification over that.
Welsh: Roeddwn i'n meddwl tybed a gawn ni ddadl neu ddatganiad sy'n rhoi diweddariad inni ar dasglu'r Cymoedd a'i drafodaethau. Rwy'n ymwybodol eu bod wedi ymgysylltu â Chyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot yr wythnos diwethaf, a byddai'n ddefnyddiol i ni fel Aelodau Cynulliad ddeall beth oedd y trafodaethau hynny. Rwy'n dweud hyn yng nghyd-destun y ffaith fy mod i wedi bod mewn cyfarfod cyhoeddus neithiwr, yn trafod y cynnig o gau ysgol Cymer Afan yng Nghwm Afan. Rydym ni'n gwerthfawrogi nad yw'r tasglu yn ymwneud ag addysg yn unig, ond os ydych chi'n cau'r ysgol, byddwch yn tynnu'r galon allan o'r gymuned, ac felly gallai hyn arwain at y tasglu yn peidio â bod mor berthnasol ag yr hoffai Llywodraeth Cymru iddo fod. Felly, tybed a gawn ni'r wybodaeth ddiweddaraf am y trafodaethau hynny, oherwydd ein bod ni eisiau i'r gymuned gymryd rhan yn y tasglu hwnnw. Ond os ydyn nhw'n mynd i gael eu drysu gan agenda Llywodraeth Cymru o ran y cyngor lleol, yna mae angen inni gael eglurder ar hynny.
English: Yes, the Minister for public services, who chairs the Valleys taskforce, will be giving an update to the Senedd after this current round of meetings, and there's another one on Monday, for example. A number of us are members of the Valleys taskforce, and it is absolutely the intention of the Valleys taskforce to report back regularly to the Senedd, giving the update, as the Member sets out.
Welsh: Ie, bydd y Gweinidog gwasanaethau cyhoeddus, sy'n cadeirio tasglu'r Cymoedd, yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Senedd ar ôl y cylch presennol o gyfarfodydd, ac mae un arall ddydd Llun, er enghraifft. Mae nifer ohonom ni'n aelodau o dasglu'r Cymoedd, a bwriad pendant tasglu'r Cymoedd yw adrodd yn ôl yn rheolaidd i'r Senedd, gan roi'r wybodaeth ddiweddaraf, fel y dywed yr Aelod.