English: Thank you for the statement, Minister. To ensure that the future RDP delivers for rural Wales, lessons have to be learnt from the past and the agricultural sector need listening to. Your claim that the progress seen under the RDP - the current one - will provide a solid basis for developing a new rural development programme is not strictly correct. As this Parliament knows well by now, RDP 2014-2020 has been badly managed, to the extent that £53 million was awarded without ensuring any value for money. So, you cannot achieve that strong basis without agreeing to calls for an independent review of the RDP to be urgently commissioned, to include an analysis of the effectiveness and value for money of RDP projects and measures. So, will you, Minister, please listen? It's the farmers who are telling me this from across Wales. Will you deliver on this, please? Now, the request is supported by the fact that the latest data shows that as of November, the farm business grants scheme allocation had £453,000 uncommitted, despite huge demand. That scheme was allocated around £10 million less than the enabling natural resources and well-being scheme, which, despite two rounds, has seen zero applications, and only 50 per cent of the total of £835 million has been spent to date. Clearly, we need an update today as to what is going on with the enabling natural resources and well-being scheme. So, I would be grateful if you could clarify now how you will ensure that, for instance, there is an appropriate, secure electronic system to record, maintain, manage and report statistical information on the programme and its implementation, and why the rural development advisory board is non-statutory. Why won't you consider making the board statutory, so as to ensure that it operates as a programme-monitoring committee, involving our key stakeholders, like the National Farmers' Union Cymru, the Farmers' Union of Wales and the Country Land and Business Association? There's a real need for such a committee already, because at present you have shown us no plan, hardly any situational analysis, any description of measures, any evaluation plan, a financing plan, an indicator plan, a communication plan, a management and control structure, monitoring and evaluation procedures, nor any information on programme publication and selection criteria. Now, of course, I acknowledge that the first in a series of consultations on the delivery of a new rural development programme will be planned for this summer in 2021, but there are changes and guarantees that we could achieve now. For example, will you honour the £40 million per annum commitment for the domestic RDP and make a full spend under the current EU RDP? Thank you. Diolch.
Welsh: Diolch ichi am y datganiad, Gweinidog. Er mwyn sicrhau bod y cynllun datblygu gwledig yn y dyfodol yn cyflawni ar gyfer y Gymru wledig, rhaid dysgu gwersi o'r gorffennol ac mae angen gwrando ar y sector amaethyddol. Nid yw eich honiad y bydd y cynnydd a welir o dan y cynllun datblygu gwledig - yr un presennol - yn darparu sylfaen gadarn ar gyfer datblygu rhaglen ddatblygu gwledig newydd yn gwbl gywir. Fel y gŵyr y Senedd hon yn dda erbyn hyn, mae cynllun datblygu gwledig 2014-2020 wedi'i reoli'n wael, i'r graddau y dyfarnwyd £53 miliwn heb sicrhau unrhyw werth am arian. Felly, ni allwch gyflawni'r sail gref honno heb gytuno i alwadau am gomisiynu adolygiad annibynnol o'r cynllun datblygu gwledig ar frys, i gynnwys dadansoddiad o effeithiolrwydd a gwerth am arian prosiectau a mesurau'r cynllun datblygu gwledig. Felly, a wnewch chi, Gweinidog, wrando, os gwelwch yn dda? Y ffermwyr sy'n dweud hyn wrthyf o bob rhan o Gymru. A wnewch chi gyflawni hyn, os gwelwch yn dda? Nawr, mae'r cais yn cael ei ategu gan y ffaith bod y data diweddaraf yn dangos bod gan ddyraniad y cynllun grantiau i fusnesau fferm, o fis Tachwedd ymlaen, £453,000 heb ei neilltuo, er gwaethaf y galw enfawr. Dyrannwyd tua £10 miliwn yn llai i'r cynllun hwnnw na'r cynllun galluogi adnoddau naturiol a llesiant, sydd, er gwaethaf dau gylch, heb weld unrhyw geisiadau, a dim ond 50 y cant o'r cyfanswm o £835 miliwn sydd wedi'i wario hyd yma. Yn amlwg, mae arnom ni angen yr wybodaeth ddiweddaraf heddiw am yr hyn sy'n digwydd gyda'r cynllun galluogi adnoddau naturiol a llesiant. Felly, byddwn yn ddiolchgar pe baech chi'n egluro nawr sut y byddwch yn sicrhau, er enghraifft, bod system electronig briodol a diogel i gofnodi, cynnal, rheoli ac adrodd am wybodaeth ystadegol am y rhaglen a'i gweithredu, a pham nad yw'r bwrdd cynghori ar ddatblygu gwledig yn un statudol. Pam na wnewch chi ystyried gwneud y bwrdd yn statudol, er mwyn sicrhau ei fod yn gweithredu fel pwyllgor monitro rhaglenni, yn cynnwys ein rhanddeiliaid allweddol, megis Undeb Cenedlaethol Amaethwyr Cymru, Undeb Amaethwyr Cymru a'r Gymdeithas Tir a Busnesau Cefn Gwlad? Mae gwir angen pwyllgor o'r fath eisoes, oherwydd ar hyn o bryd nid ydych wedi dangos unrhyw gynllun i ni, prin ddim dadansoddiad sefyllfaol, nac unrhyw ddisgrifiad o fesurau, nac unrhyw gynllun gwerthuso, cynllun ariannu, cynllun dangosyddion, cynllun cyfathrebu, strwythur rheoli, gweithdrefnau monitro a gwerthuso, nac unrhyw wybodaeth am gyhoeddi rhaglenni a meini prawf dethol. Nawr, wrth gwrs, rwy'n cydnabod y bydd y cyntaf mewn cyfres o ymgynghoriadau ar gyflwyno rhaglen ddatblygu gwledig newydd yn cael ei gynllunio ar gyfer yr haf hwn yn 2021, ond mae newidiadau a gwarantau y gallem eu cyflawni nawr. Er enghraifft, a wnewch chi anrhydeddu'r ymrwymiad o £40 miliwn y flwyddyn ar gyfer y cynllun datblygu gwledig domestig a gwario'n llawn o dan gynllun datblygu gwledig presennol yr UE? Diolch.