English: Can I also thank the Minister for bringing this debate forward today? It is a privilege to work alongside her and Welsh Government officials, and the other organisations that are represented on the armed forces expert group. And it's a privilege also to chair the cross-party group on the armed forces and cadets here in the Senedd. I too need to put on record the fact that I must declare that I am also a member of the board of the Reserve Forces and Cadets Association for Wales, in taking time to make this short speech. Like many in this Chamber, I will be laying a wreath at a local cenotaph in my constituency on Sunday, remembering those who've paid the ultimate sacrifice, and indeed those who survived wars but still paid a very heavy price, and their families, in the communities that I represent this weekend. And we're all very proud, aren't we, in this Chamber to support our armed forces because we know that they are such an important part of the local communities that we represent. From Valley, to Brecon, to Cardiff, serving personnel and their families really are the fabric of our communities, and we've got Welshmen and women who serve in our armed forces literally across the globe at any one time. We know that our armed forces have been critical to the defence of Ukraine. Whilst not on the ground in Ukraine or flying in the air over Ukraine or in the sea immediately adjacent to Ukraine, they, alongside our intelligence services, are a very important part of preparing people for the battles that are taking place right now in that nation. And, indeed, the 160th (Welsh) Brigade was taking part in exercises, and the Royal Welsh was taking part in exercises in Estonia, with other NATO allies, in order to support the NATO alliance and make sure that it's as strong as possible, given the greater threats that we now see in the world, unfortunately, as a result of Russian aggression. And I want to pay tribute today, Llywydd, as well to the three heads of the armed forces that we have here in Wales, who I think do an absolutely sterling job of engaging with the Welsh and UK Governments, and, indeed, Members of this Senedd: Brigadier Jock Fraser, Royal Marines, naval regional commander for Wales; Air Commodore Adrian Williams, air officer for Wales; and Brigadier Andrew Dawes, who's been the head of the army in Wales for the past three years and is going to soon be moving on from his position at 160th (Welsh) Brigade in Brecon to the warmer climate of Cyprus, which I'm sure he's very pleased about. They've each been a spectacular support for the armed forces community. They've done a wonderful job in terms of the way that they've engaged, and if you think about the challenges that we have had and seen over recent years, with the pandemic, with the commemorative agenda that we've had, and then, of course, with the death of the sovereign, I think that they really have stepped up to the plate and delivered in a dignified way for all of us in this Chamber and, indeed, for the people of Wales. We are blessed to have a very active cross-party group that takes a great deal of interest in all sorts of matters pertaining to the armed forces community, and we're very pleased that progress is being made year on year to support that community. We were delighted that one of our long-standing calls for a Veterans' Commissioner for Wales was finally delivered, in the form of Colonel James Phillips from Pembrokeshire, and I think that he's got off to an excellent start. He's taken all of the right steps in terms of introducing himself to the various actors, if you like, on the stage, and we look forward to working very closely with him. He's already attended a meeting of the cross-party group and the expert group, and we want to make sure that we work constructively with him, with his important role, to make sure that we deliver. Delighted, Minister, to hear you confirm that armed forces liaison officers will now be funded on a permanent basis here in Wales. They are a very important part of the infrastructure that we have now, to support the armed forces family more widely. They do an excellent job in all corners of the country, and I think it's very important that they have that job security that they deserve, given the important role that they play. I would like to see much more engagement from some parts of the public sector in supporting our armed forces community. We've seen the advent, for example, of the guaranteed interview scheme for the armed forces by the Welsh Government; I want to see that trickle down through all parts of our public sector, to make sure that those opportunities for employment are there for our veteran community, when they have the skills, when they have the experience that is needed. So, in conclusion, I just want to say 'thank you' to all those who are serving and who have served across this great nation of Wales, and we salute you this weekend.
Welsh: A gaf i ddiolch hefyd i'r Gweinidog am gyflwyno'r ddadl hon heddiw? Mae'n fraint gweithio ochr yn ochr â hi a swyddogion Llywodraeth Cymru, a'r sefydliadau eraill sy'n cael eu cynrychioli ar grŵp arbenigol y lluoedd arfog. Ac mae'n fraint hefyd cael cadeirio'r grŵp trawsbleidiol ar y lluoedd arfog a'r cadetiaid yma yn y Senedd. Mae angen i mi hefyd ddweud ar goedd bod yn rhaid i mi ddatgan fy mod hefyd yn aelod o fwrdd Cymdeithas y Lluoedd Wrth Gefn a'r Cadetiaid dros Gymru, yn yr amser sydd gennyf i draddodi'r araith fer hon. Fel llawer yn y Siambr hon, byddaf yn gosod torch ger cofeb leol yn fy etholaeth ddydd Sul, gan gofio'r rhai sydd wedi talu'r aberth eithaf, ac yn wir y rhai a oroesodd ryfeloedd ond a dalodd bris mawr iawn o hyd, a'u teuluoedd, yn y cymunedau yr wyf yn eu cynrychioli'r penwythnos hwn. Ac rydym ni i gyd yn falch iawn, on'd ydym ni, yn y Siambr hon i gefnogi ein lluoedd arfog oherwydd rydym ni'n gwybod eu bod nhw'n rhan mor bwysig o'r cymunedau lleol rydym ni'n eu cynrychioli. O'r Fali, i Aberhonddu, i Gaerdydd, personél sy'n gwasanaethu a'u teuluoedd yw gwead ein cymunedau mewn gwirionedd, ac mae gennym ni Gymry, yn ddynion a merched, sy'n gwasanaethu yn ein lluoedd arfog yn llythrennol ar draws y byd ar unrhyw un adeg. Gwyddom y bu ein lluoedd arfog yn hanfodol i amddiffyn Wcráin. Er nad ydynt ar lawr gwlad yn Wcráin nac yn hedfan yn yr awyr dros Wcráin neu yn y môr yn union gerllaw Wcráin, maen nhw, ochr yn ochr â'n gwasanaethau cudd-wybodaeth, yn rhan bwysig iawn o baratoi pobl ar gyfer y brwydrau sy'n digwydd ar hyn o bryd yn y genedl honno. Ac, yn wir, roedd y Frigâd 160 (Gymreig) yn cymryd rhan mewn ymarferion, ac roedd y Cymry Brenhinol yn cymryd rhan mewn ymarferion yn Estonia, gyda chynghreiriaid NATO eraill, er mwyn cefnogi cynghrair NATO a sicrhau ei bod mor gryf â phosibl, o ystyried y bygythiadau mwy yr ydym ni bellach yn eu gweld yn y byd, yn anffodus, o ganlyniad i ymddygiad ymosodol Rwsia. Ac fe hoffwn i dalu teyrnged heddiw, Llywydd, hefyd i'r tri phennaeth sydd gennym ni yma yng Nghymru, sydd yn fy marn i yn gwneud gwaith hollol wych o ymwneud â Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU, ac, yn wir, Aelodau'r Senedd hon: y Brigadydd Jock Fraser, y Môr-filwyr Brenhinol, cadlywydd rhanbarthol llyngesol Cymru; Comodôr yr Awyrlu Adrian Williams, Swyddog Awyr Cymru; a'r Brigadydd Andrew Dawes, sydd wedi bod yn bennaeth ar y fyddin yng Nghymru am y tair blynedd diwethaf ac a fydd yn symud ymlaen yn fuan o'i safle ym Mrigâd 160 (Gymreig) yn Aberhonddu i hinsawdd gynhesach Cyprus, yr wyf yn siŵr ei fod o'n falch iawn yn ei gylch. Mae pob un wedi bod yn gefnogaeth wych i gymuned y lluoedd arfog. Maen nhw wedi gwneud gwaith gwych o ran y ffordd maen nhw wedi ymgysylltu, ac os ydych chi'n meddwl am yr heriau rydym ni wedi'u cael a'u gweld dros y blynyddoedd diwethaf, gyda'r pandemig, gyda'r agenda coffa rydym ni wedi'i gael, ac yna, wrth gwrs, gyda marwolaeth y sofran, rwy'n credu eu bod yn wir wedi camu i'r adwy ac wedi cyflawni eu dyletswyddau mewn ffordd urddasol i bob un ohonom ni yn y Siambr hon ac, yn wir, i bobl Cymru. Mae'n fendith bod gennym ni grŵp trawsbleidiol gweithredol iawn sydd â chryn ddiddordeb mewn pob math o faterion sy'n ymwneud â chymuned y lluoedd arfog, ac rydym yn falch iawn bod cynnydd o flwyddyn i flwyddyn o ran cefnogi'r gymuned honno. Roeddem wrth ein boddau yr anrhydeddwyd un o'r pethau y buom yn galw amdano ers tro byd, sef cyflwyno Comisiynydd Cyn-filwyr Cymru, ar ffurf y Cyrnol James Phillips o sir Benfro, a chredaf ei fod wedi dechrau'n ardderchog. Mae wedi cymryd yr holl gamau cywir o ran cyflwyno ei hun i'r gwahanol actorion, os mynnwch chi, ar y llwyfan, ac edrychwn ymlaen at weithio'n agos iawn gydag ef. Mae eisoes wedi bod i gyfarfod o'r grŵp trawsbleidiol a'r grŵp arbenigol, ac mae arnom ni eisiau sicrhau ein bod yn gweithio'n adeiladol gydag ef, gyda'i swyddogaeth bwysig, i sicrhau ein bod yn cyflawni. Rwyf wrth fy modd, Gweinidog, yn eich clywed yn cadarnhau y bydd swyddogion cyswllt y lluoedd arfog nawr yn cael eu hariannu yn barhaol yma yng Nghymru. Maen nhw'n rhan bwysig iawn o'r seilwaith sydd gyda ni nawr, i gefnogi teulu'r lluoedd arfog yn ehangach. Maen nhw'n gwneud gwaith ardderchog ym mhob cornel o'r wlad, ac rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn bod ganddyn nhw'r sicrwydd swyddi yna maen nhw'n ei haeddu, o ystyried y swyddogaeth bwysig sydd ganddyn nhw. Hoffwn weld llawer mwy o ymgysylltu o rai rhannau o'r sector cyhoeddus wrth gefnogi cymuned ein lluoedd arfog. Rydym ni wedi gweld dechreuad, er enghraifft, y cynllun cyfweliad gwarantedig i'r lluoedd arfog gan Lywodraeth Cymru; hoffwn weld hynny'n treiddio drwy bob rhan o'n sector cyhoeddus, i wneud yn siŵr bod y cyfleoedd hynny ar gyfer cyflogaeth yno i'n cyn-filwr, pan fydd ganddynt y sgiliau, pan fydd ganddynt y profiad sydd ei angen. Felly, i gloi, hoffwn ddweud 'diolch' wrth bawb sy'n gwasanaethu ac sydd wedi gwasanaethu ar draws y genedl fawr hon yng Nghymru, ac rydym yn eich saliwtio y penwythnos hwn.