techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Minister, I'd like to ask you about what will happen as we move forward, particularly in relation to the skills agenda. Now, I'm sure you're aware that parts of the south Wales Valleys not only have high rates of coronavirus, but have also been identified as being more economically at risk in terms of the fallout after the crisis as well. So, I'd like to ask you what plans there are for the Valleys taskforce to reflect this extra burden in their work, moving forward.
Welsh: Weinidog, hoffwn eich holi ynglŷn â beth fydd yn digwydd wrth inni symud ymlaen, yn enwedig mewn perthynas â'r agenda sgiliau. Nawr, rwy'n siŵr eich bod yn ymwybodol fod rhannau o Gymoedd de Cymru nid yn unig â chyfraddau uchel o'r coronafeirws, ond hefyd wedi'u nodi fel mannau â mwy o risg economaidd o ran canlyniadau yn sgil yr argyfwng. Felly, hoffwn ofyn i chi pa gynlluniau sydd gan dasglu'r Cymoedd i roi sylw i'r baich ychwanegol hwn yn eu gwaith wrth symud ymlaen.
English: I'd like to thank Vikki for this question. The issue of skills is something that we in Welsh Government concern ourselves with very much right now. There is no doubt that skills have always played an important part in growing the economy in a sustainable and fair way and, as we emerge from coronavirus, investment in skills will become even more important in ensuring that people can get back into work and sustain good quality work. The whole point of the Valleys taskforce was to ensure that wealth was being created in a fairer way in a part of Wales that has felt left behind and that has struggled to overcome deinsdustrialisation. Now, the way that you overcome deindustrialisation, as we know from various lessons elsewhere around world, is to invest in people, to invest in skills development in order to make those areas more attractive to investors and to empower people to be able to start their own businesses to support the foundational economy. And so I'm in no doubt whatsoever that the issue of how skills can be supported more will play very heavily in the consideration of the future workload of the Valleys taskforce. I'll ask my deputy, Lee Waters, to write to Members regarding the future of the Valleys taskforce. FootnoteLink I think its work will probably come into very, very sharp focus very soon as we look to the recovery period.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Vikki am y cwestiwn. Mae'r maes sgiliau yn rhywbeth rydym ni yn Llywodraeth Cymru yn gweithio'n galed arno ar hyn o bryd. Nid oes amheuaeth nad yw sgiliau bob amser wedi chwarae rhan bwysig yn y broses o dyfu'r economi mewn ffordd gynaliadwy a theg, ac wrth inni gefnu ar y coronafeirws, bydd buddsoddi mewn sgiliau yn dod yn bwysicach fyth i sicrhau bod pobl yn gallu dychwelyd i'r gwaith a chadw swyddi o ansawdd da. Holl bwynt tasglu'r Cymoedd oedd sicrhau bod cyfoeth yn cael ei greu mewn ffordd decach mewn rhan o Gymru sydd wedi teimlo ei bod wedi'i gadael ar ôl ac sydd wedi brwydro i oresgyn dad-ddiwydiannu. Nawr, y ffordd o oresgyn dad-ddiwydiannu, fel y gwyddom o wersi amrywiol mewn mannau eraill o amgylch y byd, yw buddsoddi mewn pobl, buddsoddi mewn datblygu sgiliau, er mwyn gwneud yr ardaloedd hynny'n fwy deniadol i fuddsoddwyr ac i rymuso pobl i allu dechrau eu busnesau eu hunain i gefnogi'r economi sylfaenol. Ac felly, nid oes gennyf unrhyw amheuaeth o gwbl y bydd sut y gellir cefnogi sgiliau'n well yn chwarae rhan fawr wrth ystyried llwyth gwaith tasglu'r Cymoedd yn y dyfodol. Fe ofynnaf i fy nirprwy, Lee Waters, ysgrifennu at yr Aelodau ynglŷn â dyfodol tasglu'r Cymoedd. FootnoteLink Rwy'n credu y bydd ffocws mawr iawn yn cael ei roi ar waith y tasglu hwnnw'n fuan iawn yn ôl pob tebyg wrth inni edrych tuag at y cyfnod adfer.
English: I'm grateful to the Minister for his statement this afternoon. Could I ask him about the sort of support that the Welsh Government has made available to people who are self-employed or rely on microbusinesses for their incomes? I'm thinking particularly of taxi drivers, I'm thinking of people who have started up as self-employed painters and decorators, who are working at the moment without any income at all and who are finding life very, very difficult. But also social enterprises, particularly those who are involved in childcare and who need support, but also the sorts of social enterprises that are the heart-blood and the lifeblood of Valleys communities, where the social enterprises will deliver community support for which people rely on in their everyday lives. So, there are a number of those businesses that I'm concerned may have fallen through some of the gaps that exist in overall business support.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am ei ddatganiad y prynhawn yma. A gaf fi ofyn iddo am y math o gefnogaeth y mae Llywodraeth Cymru wedi'i darparu i bobl sy'n hunangyflogedig neu'n dibynnu ar ficrofusnesau am eu hincwm? Rwy'n meddwl yn arbennig am yrwyr tacsi; rwy'n meddwl am bobl sydd wedi dechrau fel peintwyr ac addurnwyr hunangyflogedig, sy'n gweithio ar hyn o bryd heb unrhyw incwm o gwbl ac sy'n gweld bywyd yn anodd tu hwnt. Ond hefyd mentrau cymdeithasol, yn enwedig y rhai sy'n ymwneud â gofal plant ac sydd angen cymorth, ond hefyd y mathau o fentrau cymdeithasol sy'n asgwrn cefn i gymunedau'r Cymoedd, lle bydd y mentrau cymdeithasol yn darparu cefnogaeth gymunedol y mae pobl yn dibynnu arni yn eu bywydau bob dydd. Felly, rwy'n pryderu bod yna nifer o fusnesau a allai fod wedi cwympo trwy rai o'r bylchau sy'n bodoli yn y cymorth cyffredinol i fusnesau.
English: Alun Davies is absolutely right: social enterprises play an enormously important role across Wales, but particularly in areas where people are struggling to overcome the effects of heavy industry's decline. And I'm pleased to be able to tell Members today that, based on the latest figures, the proportion of ERF applications that have come from social enterprises is higher than the proportion of social enterprises amongst the 267,000 enterprises in Wales. So, there is no doubt that social enterprises will play a key part in drawing down ERF funding. And as we look forward, again within the Valleys area, the role of social enterprises will become increasingly important. I think, right across Wales, as we shape a fairer economy, social enterprises will play a more important and prominent role.
Welsh: Mae Alun Davies yn llygad ei le: mae mentrau cymdeithasol yn chwarae rhan hynod bwysig ledled Cymru, ond yn enwedig mewn ardaloedd lle mae pobl yn ei chael hi'n anodd goresgyn effeithiau dirywiad diwydiannau trwm. Ac rwy'n falch o allu dweud wrth yr Aelodau heddiw, ar sail y ffigurau diweddaraf, fod cyfran y ceisiadau i'r gronfa cadernid economaidd sydd wedi dod gan fentrau cymdeithasol yn uwch na chyfran y mentrau cymdeithasol ymhlith y 267,000 o fentrau yng Nghymru. Felly, nid oes amheuaeth y bydd mentrau cymdeithasol yn chwarae rhan allweddol yn denu cyllid y gronfa cadernid economaidd. Ac wrth inni edrych ymlaen, unwaith eto yn ardal y Cymoedd, bydd rôl mentrau cymdeithasol yn dod yn fwyfwy pwysig. Ledled Cymru, wrth i ni lunio economi decach, rwy'n credu y bydd mentrau cymdeithasol yn chwarae rhan bwysicach a mwy amlwg.
English: Thank you very much, Presiding Officer. I appreciate your concern on tourism. Visit Wales has released the results of a survey of tourism businesses taken after the lockdown, which makes for grim reading: 96 per cent of businesses expect the future impact of the virus to be significantly negative on the sector. Operators have called on both Governments to help their businesses by urgently revealing an exit strategy, pointing out that, even if they reopen in June, they will have lost a key part of prime tourism season in Wales. Given the vital importance of tourism to the Welsh economy, what discussions have you had, Minister, with other ministerial colleagues and others about ensuring Wales retains a viable tourism industry after this coronavirus, by air, sea and land? And I appreciate your concern on this. We are predominantly a rural area, so a rural economy must be taken care of and improved with tourism. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Rwy'n deall eich pryder am dwristiaeth. Mae Croeso Cymru wedi rhyddhau canlyniadau arolwg o fusnesau twristiaeth a wnaed ar ôl gosod y cyfyngiadau, ac maent yn ddifrifol iawn. Mae 96 y cant o fusnesau'n disgwyl y bydd effaith y feirws yn negyddol iawn ar y sector yn y dyfodol. Mae gweithredwyr wedi galw ar y ddwy Lywodraeth i helpu eu busnesau trwy fynd ati ar frys i ddatgelu strategaeth ymadael, gan nodi, hyd yn oed os byddant yn ailagor ym mis Mehefin, y byddant wedi colli rhan allweddol o'r prif dymor twristiaeth yng Nghymru. O ystyried pwysigrwydd hanfodol twristiaeth i economi Cymru, pa drafodaethau a gawsoch chi, Weinidog, gyda gweinidogion eraill a phobl eraill ynglŷn â sicrhau bod Cymru'n cadw diwydiant twristiaeth hyfyw wedi cyfnod y coronafeirws, a hynny drwy'r awyr, ar y môr a dros y tir? Ac rwy'n deall eich pryder ynglŷn â hyn. Ardal wledig yw hon yn bennaf, felly rhaid gofalu am economi wledig a'i gwella â thwristiaeth. Diolch.
English: Thank you, Mohammad. Both myself and the Deputy Minister for Culture, Sport and Tourism engage very regularly with our UK counterparts, and indeed with counterparts from the other devolved administrations on the issue of support for the visitor economy. Wales relies incredibly heavily on the tourism sector, and particularly rural parts of Wales, so it's vital that support is forthcoming from UK Government - a comprehensive package that will last beyond the immediate term to ensure that the 2021 tourism season is not lost, and to ensure that as many businesses in 2020 survive through to 2021 to take advantage of the recovery period. I know that a huge number of businesses within the tourism sector in Wales are exemplar businesses across the UK and Europe. They have enabled us to proudly welcome people to Wales in recent years with the highest quality offer, with people who are employed in the sector employed to very, very high standards and with decent wages, and we want to make sure that as much of the sector as possible is buoyant in 2021. But what we can't do, equally, is put at risk the sector in 2021 by prematurely emerging from coronavirus and risking a second and third wave.
Welsh: Diolch, Mohammad. Rwyf fi a'r Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth yn ymgysylltu'n rheolaidd iawn â'n cymheiriaid yn y DU, ac yn wir gyda chymheiriaid o'r gweinyddiaethau datganoledig eraill ar fater cefnogaeth i'r economi ymwelwyr. Mae Cymru'n dibynnu'n fawr iawn ar y sector twristiaeth, ac yn enwedig rhannau gwledig Cymru, felly mae'n hanfodol fod cefnogaeth yn dod gan Lywodraeth y DU - pecyn cynhwysfawr a fydd yn para y tu hwnt i'r tymor cyfredol i sicrhau na chollir tymor twristiaeth 2021, ac i sicrhau bod cymaint o fusnesau yn 2020 yn goroesi hyd 2021 i fanteisio ar y cyfnod adfer. Gwn fod nifer enfawr o fusnesau yn y sector twristiaeth yng Nghymru yn fusnesau enghreifftiol ledled y DU ac Ewrop. Maent wedi ein galluogi i fod yn falch o groesawu pobl i Gymru dros y blynyddoedd diwethaf gyda chynnig o'r ansawdd uchaf, a phobl o safon uchel iawn yn cael eu cyflogi yn y sector ar gyflogau gweddus, ac rydym am sicrhau bod cymaint o'r sector â phosibl yn ffynnu yn 2021. Ond yr hyn na allwn ei wneud, yn yr un modd, yw peryglu'r sector yn 2021 trwy godi'r cyfyngiadau coronafeirws yn gynamserol a chreu risg o ail a thrydedd don.
English: Minister, it was quietly announced in a notice to the press this week that the Welsh Government has joined the Wellbeing Economy Governments network alongside New Zealand, Iceland and Scotland. Now, Plaid Cymru has been calling for months for the Welsh Government to join this network, so we're delighted that you've listened to us on this. I'm sure you'll agree that making well-being the primary drive of economic development has the potential to improve people's life experiences and leads to social progress and environmental renewal, and it sits alongside the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 quite perfectly. So, are you able to tell us, Minister, what discussions the Welsh Government has held with its new well-being economy partners so far and whether you're sharing ideas and good practice as part of this work that could help with the COVID-19 recovery process?
Welsh: Weinidog, cyhoeddwyd yn dawel mewn datganiad i'r wasg yr wythnos hon fod Llywodraeth Cymru wedi ymuno â rhwydwaith Llywodraethau Economi Llesiant ochr yn ochr â Seland Newydd, Gwlad yr Iâ a'r Alban. Nawr, mae Plaid Cymru wedi bod yn galw ers misoedd ar Lywodraeth Cymru i ymuno â'r rhwydwaith hwn, felly rydym wrth ein bodd eich bod wedi gwrando arnom ni ar hyn. Rwy'n siŵr y cytunwch fod gwneud llesiant yn brif ysgogiad datblygu economaidd yn cynnig potensial i wella profiadau bywyd pobl ac yn arwain at gynnydd cymdeithasol ac adferiad amgylcheddol, ac mae'n cyd-fynd â Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn berffaith. Felly, a allwch chi ddweud wrthym, Weinidog, pa drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru wedi'u cynnal gyda'i phartneriaid economi llesiant newydd hyd yn hyn ac a ydych chi'n rhannu syniadau ac arfer da fel rhan o'r gwaith a allai helpu gyda'r broses o adfer wedi COVID- 19?
English: Well, I'm really pleased that a number of discussions have already taken place within the network. Those discussions have been incredibly productive, in that we've been able to share many ideas. We've been able to offer up from Wales initiatives such as the implementation of an economic contract to drive fair growth. We've been able to share, obviously, details of the well-being of future generations Act, and it's worth saying that we've actually been working with many of the countries that form the network for many months and many years - indeed, with Scotland, for example, on the development of the economic contract and lessons that could be learnt in driving the inclusive growth. So, I'm pleased that we are part of this network. I'm pleased that we've been working with countries that are part of the network for some time, and I hope that, as we emerge from coronavirus, the ideas that we share will lead to a fairer economy, not just in Wales, but hopefully globally.
Welsh: Wel, rwy'n falch iawn fod nifer o drafodaethau eisoes wedi digwydd o fewn y rhwydwaith. Mae'r trafodaethau hynny wedi bod yn hynod gynhyrchiol, yn yr ystyr ein bod wedi gallu rhannu llawer o syniadau. Yng Nghymru, rydym wedi gallu cynnig mentrau fel gweithredu'r contract economaidd i ysgogi twf teg. Yn amlwg, rydym wedi gallu rhannu manylion am Ddeddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol, ac mae'n werth dweud ein bod wedi cydweithio gyda llawer o'r gwledydd sy'n ffurfio'r rhwydwaith ers misoedd a blynyddoedd lawer - yn wir, gyda'r Alban, er enghraifft, ar ddatblygiad y contract economaidd a gwersi y gellid eu dysgu ar sbarduno'r twf cynhwysol. Felly, rwy'n falch ein bod yn rhan o'r rhwydwaith. Rwy'n falch ein bod wedi cydweithio gyda gwledydd sy'n rhan o'r rhwydwaith ers peth amser, a gobeithio, wrth inni gefnu ar y coronafeirws, y bydd y syniadau a rannwn yn arwain at economi decach, nid yn unig yng Nghymru, ond yn fyd-eang.
English: [ Inaudible. ] - follow on briefly from questions from Vikki Howells and Alun Davies, on a similar theme, because the longer this crisis goes on, there's increasing evidence about some of the differential impacts that the pandemic is having on our most disadvantaged communities, and that certainly seems to be the case with mortality data. So, can I ask you whether you have any analysis or whether this is also true for the economic impacts of the pandemic? Accepting that there's going to be obvious support needed from UK Government, can you reassure me that the continuing needs of those disadvantaged areas, like our Valleys communities, are given a specific consideration in your recovery plans, and to what extent the spatial impacts of the current economic disruption are being considered?
Welsh: [ Anghlywadwy. ] - yn dilyn yn fyr o gwestiynau gan Vikki Howells ac Alun Davies, ar thema debyg, oherwydd po hiraf y bydd yr argyfwng hwn yn para, mae tystiolaeth gynyddol am rai o'r effeithiau gwahaniaethol y mae'r pandemig yn eu cael ar ein cymunedau mwyaf difreintiedig, ac mae hynny'n sicr i'w weld yn wir gyda data marwolaethau. Felly, a gaf fi ofyn i chi a oes gennych unrhyw ddadansoddiad neu a yw hyn hefyd yn wir am effeithiau economaidd y pandemig? Gan dderbyn y bydd angen cefnogaeth amlwg gan Lywodraeth y DU, a allwch dawelu fy meddwl fod anghenion parhaus yr ardaloedd difreintiedig hynny, fel ein cymunedau yn y Cymoedd, yn cael ystyriaeth arbennig yn eich cynlluniau adfer, ac i ba raddau y mae effeithiau gofodol y tarfu economaidd presennol dan ystyriaeth?
English: They're right at the heart of current consideration and they will continue to be. We have not just sectoral analysis updated on a daily basis, but also regional and spatial analysis that forms part of the intervention service that we've been announcing and will form part of the interventions that come during the recovery period. And another reason why I'm keen to learn from other areas of the UK, whether it be through the well-being economy network or whether it be through direct discussions that I have with metro mayors and leaders of other sub-regions and the devolved administrations, is that we all share the common challenge that we have certain communities that are more disadvantaged, that we need to ensure have accelerated growth during a period of recovery and narrow inequalities rather than to see them further exacerbated and widened. My view is that - and it's a view that's shared across Government - we should take advantage of the recovery to narrow inequalities and at all costs avoid any measures that would lead to inequalities across Welsh communities widening.
Welsh: Maent yn ganolog i'r ystyriaeth gyfredol a byddant yn parhau i fod. Rydym yn diweddaru'r dadansoddiad sectoraidd yn ddyddiol, ond hefyd y dadansoddiad rhanbarthol a gofodol sy'n rhan o'r gwasanaeth ymyrraeth rydym wedi bod yn ei gyhoeddi ac a fydd yn rhan o'r ymyriadau a ddaw yn ystod y cyfnod adfer. A rheswm arall pam fy mod i'n awyddus i ddysgu gan rannau eraill o'r DU, boed hynny trwy'r rhwydwaith economi llesiant neu drwy drafodaethau uniongyrchol a gaf gyda meiri metro ac arweinwyr isranbarthau eraill a'r gweinyddiaethau datganoledig, yw ein bod i gyd yn rhannu'r her gyffredin fod gennym rai cymunedau sy'n fwy difreintiedig, a bod rhaid inni sicrhau eu bod yn cael twf cyflymach yn ystod y cyfnod adfer ac anghydraddoldebau cul yn hytrach na'u bod yn gwaethygu ac yn ehangu ymhellach. Yn fy marn i - ac mae'n farn a rennir ar draws y Llywodraeth - dylem fanteisio ar y cyfnod adfer i leihau anghydraddoldebau ac osgoi ar bob cyfrif unrhyw gamau a fyddai'n arwain at ehangu anghydraddoldebau ar draws cymunedau Cymru.
English: We know now which types of businesses have been missed by the support scheme. We've talked a lot about them this afternoon. Generally grouping, however, does not work. For example, in retail, supermarkets and online retailers are having the equivalent of Christmas every week, and those who, for example, are predominantly clothing and jewellery stores are closed. We have exactly the same with road haulage. Those supplying food stores have been in an entirely different position to other road haulage members who normally supply to places that are closed and obviously have no work. Will the Welsh Government identify the gaps and contact the Westminster Government regarding those that come under its responsibility and produce a plan to support those areas that the Welsh Government are responsible for? We have these gaps; we've got to fill them.
Welsh: Rydym yn gwybod yn awr pa fathau o fusnesau y mae'r cynllun cymorth wedi methu eu cynnwys. Rydym wedi siarad llawer amdanynt y prynhawn yma. Nid yw grwpio gyffredinol yn gweithio fodd bynnag. Er enghraifft, mewn manwerthu, gydag archfarchnadoedd a manwerthwyr ar-lein yn cael yr hyn sy'n cyfateb i'r Nadolig bob wythnos a'r rhai sy'n siopau dillad a gemwaith yn bennaf, er enghraifft, ar gau. Mae gennym yr un peth yn union gyda chludo nwyddau ar y ffyrdd. Mae'r rhai sy'n cyflenwi siopau bwyd wedi bod mewn sefyllfa hollol wahanol i eraill sy'n cludo nwyddau ar y ffyrdd sydd fel arfer yn dosbarthu i leoedd sydd ar gau, ac wrth gwrs, nid oes gwaith ganddynt. A fydd Llywodraeth Cymru yn nodi'r bylchau ac yn cysylltu â Llywodraeth San Steffan ynglŷn â'r rhai y mae'n gyfrifol amdanynt a chynhyrchu cynllun i gefnogi'r meysydd y mae Llywodraeth Cymru yn gyfrifol amdanynt? Mae gennym y bylchau hyn; mae'n rhaid i ni eu llenwi.
English: I couldn't agree more, Mike, and that's precisely why we've been able to identify £500 million for the economic resilience fund, which is specifically designed to plug those gaps, but I have to say again that our resources are finite and we need to retain fire power for the recovery. The UK Government's pockets are much deeper, obviously, but it's absolutely vital that we intervene in a way that supplements and adds value to what the UK Government is doing. But please do recognise that our budgets are constrained and will be severely constrained for many months if not years to come, and therefore we need to make strategic investments. We need to ensure that we stretch our investments as much as possible and that we get the maximum value for our investments. And that's not just in terms of the economic value; that's also in terms of how we can use our investments to drive decarbonisation; how we can use our investments to improve working conditions. And that's why I'm pleased to say that, during the course of plugging those gaps, we've been able to roll out the economic contract for thousands upon thousands more businesses that will now enable us to have a long-term conversation with Welsh businesses about how we can improve working conditions, how we can improve the health, mental health and the skills of the Welsh workforce, and how we can ensure that we go on decarbonising the Welsh economy.
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr, Mike, a dyna'n union pam ein bod wedi gallu clustnodi £500 miliwn ar gyfer y gronfa cadernid economaidd, sydd wedi'i chynllunio'n benodol i lenwi'r bylchau hynny, ond mae'n rhaid i mi ddweud eto fod pen draw ar ein hadnoddau ac mae angen inni gadw rhywfaint ar gyfer y gwaith adfer. Mae pocedi Llywodraeth y DU yn llawer dyfnach, yn amlwg, ond mae'n gwbl hanfodol ein bod yn ymyrryd mewn ffordd sy'n ategu ac yn ychwanegu gwerth at yr hyn y mae Llywodraeth y DU yn ei wneud. Ond hoffwn i chi gydnabod bod ein cyllidebau wedi'u cyfyngu ac y byddant wedi'u cyfyngu'n ddifrifol am fisoedd lawer, os nad blynyddoedd i ddod, ac felly mae angen inni wneud buddsoddiadau strategol. Mae angen inni sicrhau ein bod yn ymestyn ein buddsoddiadau cymaint â phosibl a'n bod yn cael y gwerth mwyaf o'n buddsoddiadau. Ac nid gwerth economaidd yn unig; sut y gallwn ddefnyddio ein buddsoddiadau i ysgogi datgarboneiddio hefyd; sut y gallwn ddefnyddio ein buddsoddiadau i wella amodau gwaith. A dyna pam rwy'n falch o ddweud ein bod ni, wrth lenwi'r bylchau hynny, wedi gallu cyflwyno'r contract economaidd i filoedd ar filoedd yn fwy o fusnesau a fydd yn ein galluogi yn awr i gael sgwrs hirdymor gyda busnesau Cymru ynglŷn â sut y gallwn wella amodau gwaith, sut y gallwn wella iechyd, iechyd meddwl a sgiliau gweithlu Cymru, a sut y gallwn sicrhau ein bod yn parhau i ddatgarboneiddio economi Cymru.