English: I just reject the language of lagging behind. We are doing the things that are right for Wales. That does not mean following anybody else just because they have done something that we have decided not to do. Llywydd, if you would allow me, I just want to take a minute more than I normally would to explain the Welsh Government's position on this issue, given that it is a matter of public interest. First of all, it's important to think of the context here. Regulations require that any restriction on the liberty of Welsh citizens has to be proportionate to the public health risk that is faced. What is the state of the virus here in Wales? Well, it is at its lowest ebb since the onset of the crisis. The positivity rate in the 7,000 tests a day that were carried out in Wales over the weekend was 0.25 per cent - one quarter of 1 per cent - or 20 tests out of 7,000 returning as being positive. By contrast, the positivity rate in Blackburn, where lockdown measures are being reintroduced, is 7 per cent - 30 times the rate in Wales. Large parts of Wales didn't have a single positive case over the whole of last weekend - 14 of the 22 local authorities, from memory, without a single reported positive case. The proportionality test: is it proportionate to require every Welsh citizen going into a shop to wear a face covering, when the virus is in such a low state of circulation here in Wales? Then, the issue of shops. Well, shops are different in Wales because our regulations are different. Quite unlike across our border, we have had the 2m social distancing rule in regulations, and it remains the default position here in Wales: a legal obligation on businesses to take all reasonable measures to ensure a 2m distance. And, since Monday, there are now new legal obligations on shops to take a further set of mitigating measures where a 2m distance cannot be sustained, and letters have gone to all the major supermarkets yesterday ensuring that they are aware of the law in Wales and their obligation to adhere to it. And then, finally, Llywydd, is it unambiguously and clearly advantageous that access to shops should be denied to those not wearing face coverings? Our chief medical officer's advice has not changed: they have a marginal utility but they also have identifiable downsides. Some people behave more riskily because they are wearing a face covering. Some people can't wear face coverings: people with lung conditions, people with asthmatic conditions. Some people are disadvantaged when others wear face coverings: the visually impaired, people relying on lip reading. And, once it's compulsory, it will have to be enforced. So, Llywydd, we keep it all under review. I've asked for further advice, for example, on suggestions that supermarkets in tourist destinations have been crowded over this last weekend as populations in those areas increase. Mandatory use of face coverings as part of a local lockdown, should that become necessary, would certainly be part of a potential repertoire here in Wales. And if the prevalence of coronavirus in Wales were to rise, our advice would be revisited. In the meantime, the position in Wales is that anybody going into a shop who wishes to wear a face mask is absolutely entitled to do so. Our advice is that, if it's crowded, you should wear one. But, should we made it mandatory in all the conditions I've described? Should we trespass on people's liberty to that extent? We haven't reached that point in Wales.
Welsh: Rwy'n gwrthod yn llwyr yr ymadrodd ar ei hôl hi. Rydym ni'n gwneud y pethau sy'n iawn i Gymru. Nid yw hynny'n golygu dilyn unrhyw un arall dim ond am eu bod nhw wedi gwneud rhywbeth yr ydym ni wedi penderfynu peidio â'i wneud. Llywydd, os gwnewch chi ganiatáu i mi wneud hynny, hoffwn gymryd munud yn hwy nag a fyddwn fel rheol i esbonio safbwynt Llywodraeth Cymru ar y mater hwn, o gofio ei fod yn fater sydd o ddiddordeb i'r cyhoedd. Yn gyntaf oll, mae'n bwysig meddwl am y cyd-destun yn y fan yma. Mae rheoliadau yn ei gwneud yn ofynnol i unrhyw gyfyngiad ar ryddid dinasyddion Cymru fod yn gymesur â'r perygl i iechyd y cyhoedd a wynebir. Beth yw cyflwr y feirws yma yng Nghymru? Wel, mae ar ei lefel isaf ers dechrau'r argyfwng. 0.25 y cant - chwarter o 1 y cant - oedd cyfradd y canlyniadau positif yn y 7,000 o brofion y dydd a gynhaliwyd yng Nghymru dros y penwythnos, neu 20 prawf allan o 7,000 yn dod yn ôl yn rhai positif. Mewn cyferbyniad, 7 y cant yw cyfradd y canlyniadau positif yn Blackburn, lle mae cyfyngiadau symud yn cael eu hailgyflwyno - 30 gwaith y gyfradd yng Nghymru. Nid oedd un achos positif mewn rhannau helaeth o Gymru dros y penwythnos diwethaf cyfan - 14 o'r 22 awdurdod lleol, o'r hyn a gofiaf, heb yr un achos positif wedi'i adrodd. Y prawf cymesuredd: a yw'n gymesur ei gwneud yn ofynnol i holl ddinasyddion Cymru sy'n mynd i mewn i siop wisgo gorchudd wyneb, pan fo'r feirws mewn cylchrediad mor isel yma yng Nghymru? Yna, y mater o siopau. Wel, mae siopau yn wahanol yng Nghymru gan fod ein rheoliadau yn wahanol. Yn wahanol iawn i'r sefyllfa ar draws ein ffin, bu'r rheol cadw pellter cymdeithasol o 2m mewn rheoliadau gennym ni, a dyna'r sefyllfa ddiofyn yma yng Nghymru o hyd: rhwymedigaeth gyfreithiol ar fusnesau i gymryd pob cam rhesymol i sicrhau pellter o 2m. Ac, ers dydd Llun, ceir rhwymedigaethau cyfreithiol newydd ar siopau erbyn hyn i gymryd cyfres bellach o fesurau lliniaru pan na ellir cynnal pellter o 2m, ac anfonwyd llythyrau at bob un o'r prif archfarchnadoedd ddoe i sicrhau eu bod nhw'n ymwybodol o'r gyfraith yng Nghymru a'u rhwymedigaeth i gydymffurfio â hi. Ac yna, yn olaf, Llywydd, a yw hi'n ddiamwys ac yn amlwg yn fanteisiol i wrthod mynediad i siopau i'r rhai nad ydyn nhw'n gwisgo gorchuddion wyneb? Nid yw cyngor ein prif swyddog meddygol wedi newid: mae ganddyn nhw fân fanteision ond mae ganddyn nhw anfanteision pendant hefyd. Mae rhai pobl yn cymryd mwy o risgiau oherwydd eu bod nhw'n gwisgo gorchudd wyneb. Nid yw rhai pobl yn gallu gwisgo gorchuddion wyneb: pobl â chyflyrau ar yr ysgyfaint, pobl â chyflyrau asthmatig. Mae rhai pobl dan anfantais pan fydd pobl eraill yn gwisgo gorchuddion wyneb: pobl â nam ar eu golwg, pobl sy'n dibynnu ar ddarllen gwefusau. Ac, ar ôl iddo ddod yn orfodol, bydd yn rhaid ei orfodi. Felly, Llywydd, rydym ni'n parhau i adolygu'r holl beth. Rwyf i wedi gofyn am ragor o gyngor, er enghraifft, ar awgrymiadau bod archfarchnadoedd mewn cyrchfannau twristiaid wedi bod yn orlawn dros y penwythnos diwethaf wrth i boblogaethau yn yr ardaloedd hynny gynyddu. Byddai defnydd gorfodol o orchuddion wyneb yn rhan o gyfyngiadau symud lleol, pe byddai hynny'n dod yn angenrheidiol, yn sicr yn rhan o repertoire posibl yma yng Nghymru. A phe byddai cyffredinrwydd coronafeirws yng Nghymru yn cynyddu, byddai ein cyngor yn cael ei ailystyried. Yn y cyfamser, y sefyllfa yng Nghymru yw bod gan unrhyw un sy'n mynd i mewn i siop sy'n dymuno gwisgo masg wyneb hawl i wneud hynny. Ein cyngor ni, os yw'n orlawn, yw y dylech chi wisgo un. Ond, a ddylem ni ei wneud yn orfodol o dan yr holl amodau yr wyf i wedi'u disgrifio? A ddylem ni dresmasu ar ryddid pobl i'r graddau hynny? Dydyn ni ddim wedi cyrraedd y pwynt hwnnw yng Nghymru.