English: I'll start by agreeing with the Government: it is disgraceful that UK Government would rather attack workers' rights than deal effectively with the economic hardships that are facing those workers. If I could start with one of those hardships, which is energy, the Minister mentioned that the current UK scheme, whilst providing support some support, does nothing to safeguard against energy price volatility. I don't think we'll be able to safeguard against price volatility fully, and in a way that doesn't subsidise shareholders in the private sector, unless we nationalise the energy sector. I hope he would agree on that principle. Now, the UK Government has decided to significantly reduce support for small businesses through the energy bill relief scheme, which leaves small businesses in Wales facing sky-high energy costs. We have heard already that one in four businesses are considering closing or selling if there is not a replacement energy bill relief scheme. The announcement from the Government on the green business loan scheme is more than welcome and is something that myself, Plaid Cymru, and significant stakeholder groups such as the Federation of Small Businesses and UKHospitality have been calling for, but, additionally, the FSB has been calling for a 'help to green' voucher scheme to be implemented by UK Government, modelled on the 'Help to Grow: Digital' scheme, to help businesses decarbonise. Given the Minister's recent interministerial meetings, would he raise this issue with UK Government and urge them to implement such a scheme to run parallel to a loan scheme here in Wales? And of course I know the Minister is already raising the issues surrounding steel. Plaid Cymru stands with him in calling on the UK Government to step in and provide the support needed for decarbonisation of the sector. We know steel is vital to decarbonising the economy; we need steel to build renewable forms of producing energy, like the offshore wind the Minister mentioned. That is why it's vital that funding to support steel decarbonisation is forthcoming. Pursuit of decarbonisation, of course, is made harder by the fact that UK steel makers pay 30 per cent more for their electricity than their counterparts in Germany, and up to 70 per cent more than their counterparts in France. I hope the Minister will be able to provide the Chamber with a more detailed statement in relation to his discussions with the UK Government in regard to the steel sector. Now, we've heard free ports mentioned in the Minister's statement today, as well as in First Minister's questions. I've been clear on my position when it comes to free ports; I don't believe they're the solution to our issues. The Trades Union Congress back in 2020 were saying there's no evidence that free ports create jobs or stimulate growth. I could go on, but the Office for Budget Responsibility has predicted that tax breaks in English free ports will cost £50 million a year. Has the Government made an assessment of the implications here in Wales? I was also wondering if the Minister could also provide clarity on his role in deciding on which free port goes forward in Wales, as well as what role the Senedd will have in scrutinising the decision. I know it's a joint decision between himself and a UK Government counterpart, but, in the event of disagreement, will he have the final say? But also will Members in this Chamber get a vote on the decision, or even a vote on whether we want free ports at all?
Welsh: Rwyf am ddechrau drwy gytuno â'r Llywodraeth: mae'n warthus y byddai'n well gan Lywodraeth y DU ymosod ar hawliau gweithwyr nag ymdrin yn effeithiol â'r caledi economaidd y mae'r gweithwyr hynny yn ei wynebu. Os caf i ddechrau gydag un elfen o'r caledi, sef ynni, dywedodd y Gweinidog nad yw cynllun presennol y DU, er ei fod yn darparu cymorth, rhywfaint o gymorth, yn gwneud dim i ddiogelu rhag anwadalwch prisiau ynni. Nid wyf yn credu y byddwn yn gallu diogelu rhag anwadalwch prisiau yn llawn, ac mewn ffordd nad yw'n sybsideiddio cyfranddalwyr yn y sector preifat, oni bai ein bod yn gwladoli'r sector ynni. Gobeithio y byddai'n cytuno â'r egwyddor honno. Nawr, mae Llywodraeth y DU wedi penderfynu lleihau'r gefnogaeth i fusnesau bach drwy'r cynllun rhyddhad ar filiau ynni yn sylweddol, sy'n gadael busnesau bach yng Nghymru yn wynebu costau ynni uchel ofnadwy. Rydym wedi clywed eisoes bod un o bob pedwar busnes yn ystyried cau neu werthu os nad oes cynllun rhyddhad ar filiau ynni newydd yn cymryd ei le. Mae'r cyhoeddiad gan y Llywodraeth ar y cynllun benthyciadau busnes gwyrdd i'w groesawu'n fawr ac mae'n rhywbeth yr wyf i fy hun, Plaid Cymru, a grwpiau rhanddeiliaid arwyddocaol fel Ffederasiwn y Busnesau Bach ac UKHospitality wedi bod yn galw amdano, ond, hefyd, mae'r Ffederasiwn wedi bod yn galw am weithredu cynllun talebau 'cymorth i wyrddu' gan Lywodraeth y DU, wedi'i fodelu ar y cynllun 'Cymorth i Dyfu: Cynllun Digidol', er mwyn helpu busnesau i ddatgarboneiddio. O ystyried cyfarfodydd rhyngweinidogol diweddar y Gweinidog, a fyddai'n codi'r mater hwn gyda Llywodraeth y DU a'u hannog i weithredu cynllun o'r fath i redeg ochr yn ochr â chynllun benthyg yma yng Nghymru? Ac wrth gwrs rwy'n gwybod bod y Gweinidog eisoes yn codi'r materion sy'n ymwneud â dur. Mae Plaid Cymru yn ei gefnogi wrth alw ar Lywodraeth y DU i gamu i'r adwy a darparu'r gefnogaeth sydd ei hangen ar gyfer datgarboneiddio'r sector. Rydym ni'n gwybod bod dur yn hanfodol i ddatgarboneiddio'r economi; mae angen dur arnom i adeiladu mathau adnewyddadwy o gynhyrchu ynni, fel gwynt ar y môr y soniodd y Gweinidog amdano. Dyna pam mae'n hanfodol y ceir cyllid i gefnogi datgarboneiddio dur. Mae ceisio datgarboneiddio, wrth gwrs, yn cael ei wneud yn anoddach gan y ffaith bod gwneuthurwyr dur y DU yn talu 30 y cant yn fwy am eu trydan na'u cymheiriaid yn yr Almaen, a hyd at 70 y cant yn fwy na'u cymheiriaid yn Ffrainc. Rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn gallu rhoi datganiad manylach i'r Siambr mewn cysylltiad â'i drafodaethau gyda Llywodraeth y DU o ran y sector dur. Nawr, rydym ni wedi clywed sôn am borthladdoedd rhydd yn natganiad y Gweinidog heddiw, yn ogystal ag yng nghwestiynau'r Prif Weinidog. Rwyf wedi bod yn glir ynghylch fy sefyllfa o ran porthladdoedd rhydd; nid wyf yn credu mai nhw yw'r ateb i'n problemau ni. Roedd Cyngres yr Undebau Llafur nôl yn 2020 yn dweud nad oes tystiolaeth bod porthladdoedd rhydd yn creu swyddi nac yn ysgogi twf. Gallwn fynd ymlaen, ond mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi rhagweld y bydd manteision treth mewn porthladdoedd rhydd yn Lloegr yn costio £50 miliwn y flwyddyn. A yw'r Llywodraeth wedi gwneud asesiad o'r goblygiadau yma yng Nghymru? Tybed a allai'r Gweinidog hefyd roi eglurder ynghylch y rhan y mae'n ei chwarae yn y penderfyniad ar ba borthladd rhydd fydd yn cael ei ddatblygu yng Nghymru, yn ogystal â pha ran fydd gan y Senedd wrth graffu ar y penderfyniad. Rwy'n gwybod ei fod yn benderfyniad ar y cyd rhyngddo ef ac un o gyd-Weinidogion Llywodraeth y DU, ond, os bydd anghytuno, a fydd ganddo'r gair olaf? Ond hefyd a fydd Aelodau yn y Siambr hon yn cael pleidlais ar y penderfyniad, neu bleidlais ynghylch a ydym eisiau porthladdoedd rhydd o gwbl hyd yn oed?