English: Thank you, Presiding Officer. I'm very pleased to be responding to this debate. Welsh Government has clearly stated its ambition to deliver a low-carbon energy system for Wales. In doing this, we have committed to deliver the maximum benefits for Wales from this transition and protect the most vulnerable. So, I very much welcome the work that has been done on developing the Ynni Cymru model. Certainly, reading the report, I think it's very clear that the report identifies very similar strategic priorities to those that I set out in my energy statement in December: using energy more efficiently, moving to low-carbon generation, and gaining economic benefit from the new technologies and business models that are emerging from the transition. Most of the types of activity proposed here are already being taken forward by Welsh Government funded programmes of support, such as Welsh Government Warm Homes, the Local Energy service, and the public sector support offer. We continue to identify sources of capital finance that can be used to support the development of energy efficiency and renewable energy projects across all sectors. I think we've had significant impact with our energy efficiency programmes to date and we are keen to continue to address the energy efficiency challenge and set out actions to be taken forward. I think it was an initial exchange between Simon Thomas and myself that sort of got this conversation going around having a not-for-profit company. Simon Thomas and I had an initial meeting and then Welsh Government held three events across Wales in March to collect evidence and views about the potential for an energy service company for Wales, and Simon spoke at the event in Aberystwyth. I think it's really helpful to see that the aspirations that you've spoken about today, Simon, are really set out in the report that we're considering today. The Environment and Sustainability Committee of the last Assembly recommended setting up an energy company and its report recognised the risks and challenges in entering what is now a highly competitive market, with over 50 players. Certainly, the feedback that we had from those three meetings is that it is very challenging at the moment to sell cheap energy that is also low carbon unless you own the generation. Profits are, therefore, uncertain. As one participant told us at an event, the supply sector is about high customer volumes and very low margins. The feedback we got was that people felt we needed to be very clear on the purpose of an energy company. There is a danger that an energy company could become a distraction from what is really needed, which is the work we're already doing in driving investment in energy efficiency, renewable generation and infrastructure to enable that transition to a decarbonised smart energy system in Wales. We do need to look at the benefits and the risks of such a company. We also need to be clear about the purpose of a company - it could tackle energy prices, it could address issues of trust in providers, or it could help to provide a market for Welsh generators, but it's unlikely that any single model would be able to tackle all of the issues. So, it's good to be working with people who are interested in this idea to understand what activity is already under way and clarify how the Welsh Government can best add value in this area. We're also aware of a number of organisations within Wales that are already considering or taking action, against a background where the number of energy companies is increasing rapidly. As I said, there are already 50 providers with a supply licence, some of which have social outcomes at their centre, providing greater choice. However, we have seen the failure of GB Energy, and I think that demonstrates that it is difficult to compete in an increasingly crowded market. We also got some feedback from the events about the fact that Welsh Government needs to continue to provide a supportive policy environment and co-ordinate activity across Wales to enable projects to be delivered for the benefit of Wales. Another bit of feedback was that people felt that the Government's job should be to act as an honest and trusted voice above the sales patter of competing energy suppliers, looking at the strategic and regulatory issues. We're already doing this - we work very closely with Ofgem, distribution network operators, the National Grid, and UK Government to ensure they deliver on our priority to deliver an energy system that enables the low-carbon transition in Wales. An arm's-length body without the convening power of Government would not be able to do this. We're focusing Government's resources on identifying and addressing the gaps in the market, linking up activities and supporting developments that won't happen naturally. So, this is exactly what we're doing by supporting projects such as Energy Local in Bethesda, which is piloting the local selling of electricity, and I'm looking forward to visiting there very soon. I think that will help us understand how regulation needs to change to help this to happen more widely. We've already identified heat as a key area, and have been working with Bridgend to identify new approaches to delivering low-carbon heat. We are now gathering evidence to inform the development of the support services we provide to public bodies and local energy groups in Wales. These services have already captured local benefit from delivering energy projects across Wales, and they will continue to form a key part of our approach to creating the right environment for that transition to low carbon in Wales. So, I very much look forward to publishing our report from those recent events, along with our position on the proposal. I very much look forward to continuing to work with Simon Thomas, and any other elected Members who support our vision, to identify how to continue to use the available resources in the most innovative ways to deliver our energy aims.
Welsh: Diolch i chi, Llywydd. Mae'n bleser gennyf ymateb i'r ddadl hon. Mae Llywodraeth Cymru wedi datgan yn glir ei huchelgais i ddarparu system ynni carbon isel ar gyfer Cymru. Wrth wneud hyn, rydym wedi ymrwymo i sicrhau'r manteision mwyaf posibl i Gymru yn sgil y newid hwn ac amddiffyn y rhai mwyaf agored i niwed. Felly, rwy'n croesawu'n fawr y gwaith a wnaed ar ddatblygu model Ynni Cymru. Yn sicr, wrth ddarllen yr adroddiad, rwy'n credu ei bod yn glir iawn fod yr adroddiad yn nodi blaenoriaethau strategol tebyg iawn i'r rhai a nodais yn fy natganiad ynni ym mis Rhagfyr: defnyddio ynni'n fwy effeithlon, symud at gynhyrchiant carbon isel, ac ennill budd economaidd o'r technolegau a'r modelau busnes newydd sy'n dod i'r amlwg o'r newid. Mae'r rhan fwyaf o'r mathau o weithgareddau a argymhellir yma eisoes yn cael eu datblygu gan raglenni cymorth a ariennir gan Lywodraeth Cymru, fel Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru, y gwasanaeth Ynni Lleol, a'r cynnig cymorth i'r sector cyhoeddus. Rydym yn parhau i nodi ffynonellau cyllid cyfalaf y gellir eu defnyddio i gefnogi datblygiad prosiectau effeithlonrwydd ynni a phrosiectau ynni adnewyddadwy ar draws pob sector. Rwy'n credu ein bod wedi cael cryn dipyn o effaith gyda'n rhaglenni effeithlonrwydd ynni hyd yma ac rydym yn awyddus i barhau i fynd i'r afael â her effeithlonrwydd ynni a nodi camau gweithredu i'w cymryd. Rwy'n credu mai trafodaeth gychwynnol rhwng Simon Thomas a minnau a roddodd gychwyn ar y sgwrs hon i raddau, ynglŷn â chael cwmni dielw. Cefais gyfarfod cychwynnol gyda Simon Thomas ac yna cynhaliodd Llywodraeth Cymru dri digwyddiad ar draws Cymru ym mis Mawrth i gasglu tystiolaeth a safbwyntiau ynglŷn â'r potensial i gael cwmni gwasanaethau ynni ar gyfer Cymru, a siaradodd Simon yn y digwyddiad yn Aberystwyth. Rwy'n credu ei bod yn ddefnyddiol iawn i weld bod y dyheadau y siaradoch amdanynt heddiw, Simon, wedi'u nodi'n glir yn yr adroddiad yr ydym yn ei ystyried heddiw. Argymhellodd Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd y Cynulliad diwethaf y dylid sefydlu cwmni ynni ac roedd ei adroddiad yn cydnabod y risgiau a'r heriau o fynd i mewn i'r hyn sy'n awr yn farchnad gystadleuol iawn, gyda dros 50 o ddarparwyr. Yn sicr, yr adborth a gawsom o'r tri chyfarfod yw ei bod yn heriol iawn ar hyn o bryd i werthu ynni rhad sydd hefyd yn garbon isel oni bai eich bod yn berchen ar y cynhyrchiant. Mae elw, felly, yn ansicr. Fel y dywedodd un cyfranogwr wrthym mewn digwyddiad, mae'r sector cyflenwi yn ymwneud â niferoedd cwsmeriaid uchel ac elw bach iawn. Yr adborth a gawsom oedd mai teimlad pobl oedd bod angen inni fod yn glir iawn ynglŷn â diben cwmni ynni. Mae perygl y gallai cwmni ynni dynnu sylw oddi ar yr hyn sydd ei angen mewn gwirionedd, sef y gwaith rydym eisoes yn ei wneud yn hybu buddsoddiad mewn effeithlonrwydd ynni, cynhyrchu adnewyddadwy a seilwaith er mwyn galluogi'r newid i system ynni clyfar wedi'i datgarboneiddio yng Nghymru. Mae angen i ni edrych ar fanteision a risgiau cwmni o'r fath. Rhaid i ni hefyd fod yn glir ynglŷn â phwrpas cwmni - gallai fynd i'r afael â phrisiau ynni, gallai fynd i'r afael â materion yn ymwneud ag ymddiriedaeth mewn darparwyr, neu gallai helpu i ddarparu marchnad ar gyfer cynhyrchwyr yng Nghymru, ond mae'n annhebygol y byddai unrhyw fodel unigol yn gallu mynd i'r afael â'r holl faterion. Felly, mae'n dda gallu gweithio gyda phobl sydd â diddordeb yn y syniad hwn i ddeall pa weithgaredd sydd eisoes ar y gweill ac egluro sut y gall Llywodraeth Cymru ychwanegu gwerth yn y ffordd orau yn y maes hwn. Rydym hefyd yn ymwybodol o nifer o sefydliadau yng Nghymru sydd eisoes yn ystyried neu'n gweithredu, yn erbyn cefndir lle mae nifer y cwmnïau ynni yn cynyddu'n gyflym. Fel y dywedais, ceir 50 o ddarparwyr eisoes sydd â thrwydded gyflenwi, a rhai ohonynt â chanlyniadau cymdeithasol yn ganolog iddynt, ac yn cynnig mwy o ddewis. Fodd bynnag, rydym wedi gweld methiant GB Energy, a chredaf fod hynny'n dangos ei bod yn anodd cystadlu mewn marchnad sy'n gynyddol orlawn. Cawsom rywfaint o adborth hefyd o'r digwyddiadau am y ffaith fod angen i Lywodraeth Cymru barhau i ddarparu amgylchedd polisi cefnogol a chydlynu gweithgaredd ar draws Cymru i alluogi prosiectau i gael eu cyflwyno er lles Cymru. Adborth arall oedd bod pobl yn teimlo mai gwaith y Llywodraeth yw gweithredu fel llais gonest a dibynadwy dros siarad gwerthu cyflenwyr ynni sy'n cystadlu, gan edrych ar y materion strategol a rheoleiddiol. Rydym eisoes yn gwneud hyn - rydym yn gweithio'n agos iawn gydag Ofgem, gweithredwyr rhwydweithiau dosbarthu, y Grid Cenedlaethol a Llywodraeth y DU i sicrhau eu bod yn cyflawni ein blaenoriaeth i ddarparu system ynni sy'n galluogi'r newid carbon isel yng Nghymru. Ni fyddai corff hyd braich heb rym y Llywodraeth i gynnull yn gallu gwneud hyn. Rydym yn canolbwyntio adnoddau'r Llywodraeth ar nodi a mynd i'r afael â'r bylchau yn y farchnad, gan gysylltu gweithgareddau a chefnogi datblygiadau na fydd yn digwydd yn naturiol. Felly, dyma'n union a wnawn drwy gefnogi prosiectau fel Ynni Lleol ym Methesda, sy'n treialu gwerthu trydan yn lleol, ac rwy'n edrych ymlaen at ymweld â hwy'n fuan iawn. Rwy'n credu y bydd hynny'n ein helpu i ddeall sut y mae angen i reoleiddio newid er mwyn helpu hyn i ddigwydd yn ehangach. Rydym eisoes wedi nodi gwres fel maes allweddol, ac wedi bod yn gweithio gyda Phen-y-bont ar Ogwr i ganfod dulliau newydd o ddarparu gwres carbon isel. Rydym bellach yn casglu tystiolaeth i lywio datblygiad y gwasanaethau cymorth a ddarparwn i gyrff cyhoeddus a grwpiau ynni lleol yng Nghymru. Mae'r gwasanaethau hyn eisoes wedi cael budd lleol o ddarparu prosiectau ynni ar draws Cymru, a byddant yn parhau i fod yn rhan allweddol o'n hymagwedd tuag at greu'r amgylchedd cywir ar gyfer y newid carbon isel yng Nghymru. Felly, edrychaf ymlaen yn fawr at gyhoeddi ein hadroddiad o'r digwyddiadau diweddar hynny, ynghyd â'n safbwynt ar y cynnig. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at barhau i weithio gyda Simon Thomas, ac unrhyw Aelodau etholedig eraill sy'n cefnogi ein gweledigaeth, i nodi sut i barhau i ddefnyddio'r adnoddau sydd ar gael yn y ffyrdd mwyaf arloesol er mwyn cyflawni ein nodau ynni.