English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I'm pleased to have this opportunity to update Members on work to continue to improve standards of animal welfare in Wales. Animal welfare remains high on my agenda as we move through this time of change and uncertainty. It is vital we maintain our standards and expectations, particularly considering the pressures faced as we leave the European Union. I'm very clear: the Welsh Government will not compromise on animal welfare. I'm determined we will continue to lead the way in raising standards, both now and after we leave the EU. At this year's Royal Welsh Show, I chaired a dry weather summit to engage with key stakeholders on the prolonged dry weather we experienced this summer, where animal welfare concerns were raised. I committed to helping the industry build its resilience to a whole range of issues, including fluctuating weather conditions. As a consequence of the summit, I am ensuring basic payment scheme payments, including loans for those eligible who have applied, are made on 3 December. I also announced a donation of £0.5 million to provide short-term support to those families most in need. Working with rural charities, we are on course to make funding available before the end of the year. Working in partnership is key, as is engaging with enforcement agencies and the third sector. I've had the privilege of spending an afternoon shadowing an RSPCA Cymru inspector to witness how their vital services are delivered. I said in June I've asked RSPCA Cymru to consider the recommendation of the 2014 Wooler report for the RSPCA inspectorate to receive statutory status under the Animal Welfare Act 2006. RSPCA Cymru has now employed a member of staff to investigate this, my officials have received an outline programme, and we'll be meeting them soon to discuss this groundbreaking approach. I've also spent time with the police rural crime team in north Wales to explore how we might reduce the number of livestock attacks. These are distressing for both the animals and the farmers involved and are costly in emotional and financial terms. I regularly meet Julie Morgan AM, Councillor Dilwar Ali and David Joyce from the Communication Workers Union to discuss dangerous dogs and responsible ownership. There are harrowing incidents of dog attacks that result in life-changing injuries. Whilst much of the legislation surrounding dangerous dogs is non-devolved, the obvious lack of responsible ownership associated with these attacks is devolved. These are our citizens, our animals, our health impacts and our life-changing traumas. I'm corresponding with the UK Government and ensuring that we use the powers we have. I've always been clear, animals should be slaughtered as close to the farm as possible. I will continue to ensure the welfare of animals during transport and at the time of killing continues to improve in Wales. The Welsh Government is investing in the small and medium slaughterhouse sector to ensure they are more resilient for the future. The food business investment scheme, which is currently open to expressions of interest, is weighted towards slaughterhouses planning improvements to the safeguarding of animal welfare, including the installation and upgrade of closed-circuit television systems. This grant can be used to reinforce the high animal welfare standards already achieved in Welsh slaughterhouses. I've previously stated I will consider legislating to ensure CCTV is in place in all Welsh slaughterhouses. However, I am committed to working with food business operators in a supportive relationship to achieve the same objective. CCTV is useful in safeguarding animal welfare and is also an effective training tool. Raising the profile of the food and drink industry is a priority for Welsh Government, and I am proud to promote Welsh provenance. Our food labelling legislation sets the standards required of food producers to meet its obligation in providing information to the consumer. All fresh, chilled and frozen pork, lamb, goat and poultry meat must be labelled with an indication of origin, meaning mandatory labelling of the place of rearing and place of slaughter of the animal from which the meat is obtained. With nearly all UK supermarkets committed to 100 per cent free-range eggs by 2025, I have asked the Wales animal health and welfare framework group to review the available evidence on the welfare and biosecurity impact of different production systems. Ninety per cent of eggs produced in Wales are free range, which is much higher than anywhere else in the UK. It is my ambition for Wales to become a free-range nation for egg production. We've worked in partnership to review and update our laying hens and pullets and broiler codes of practice. Work continues on these codes to allow them to be laid before summer recess. These codes will include guidance to reduce incidence of injurious pecking. The codes of practice for the welfare of horses, and one for dogs, were published yesterday. The welfare of game birds is a priority for me. Officials are working with the shooting industry and welfare organisations to review and update our existing code of practice for the welfare of game birds. It is important the code reflects the latest husbandry and management techniques, and standards of care the law requires. Information on the supply chain of puppies is of particular significance in this process, and a number of colleagues have raised the issue of Lucy's law with me over the last few months. It is essential we address the root cause of any welfare concerns in changes to legislation. Last week, I announced we are undertaking a consultation early in the new year on this important issue. Whilst I support the Farm Animal Welfare Committee's opinion in favour of universal use of well-designed and operated free farrowing systems, I believe this should only be implemented if piglet mortality rates are uncompromised. I will maintain a close interest in new developments in husbandry systems that may provide the answer to the conflict between sow and piglet welfare. Good animal health and welfare are central to our approach in Wales; for example, through the HerdAdvance animal health planning initiative, launched at the Welsh Dairy Show. Prevention is always better than cure. It reduces the need for antibiotics, lessening the risk of antimicrobial resistance. The continued effectiveness of antibiotics underpins our one health agenda. This is World Antibiotic Awareness Week, and I urge AMs to become antibiotic guardians, as I have done today - [ Interruption. ]
Welsh: Diolch ichi, Dirprwy Lywydd. Rwy'n falch o gael y cyfle hwn i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau ar waith i barhau i wella safonau lles anifeiliaid yng Nghymru. Mae lles anifeiliaid yn parhau i fod yn uchel ar fy agenda wrth inni symud drwy'r cyfnod hwn o newid ac ansicrwydd. Mae'n hanfodol ein bod yn cynnal ein safonau a'n disgwyliadau, yn enwedig o ystyried y pwysau a wynebir fel y byddwn yn gadael yr Undeb Ewropeaidd. Rwy'n glir iawn: ni fydd Llywodraeth Cymru yn cyfaddawdu ar les anifeiliaid. Rwy'n benderfynol y byddwn yn parhau i arwain y ffordd o ran codi safonau, yn awr ac ar ôl inni adael yr UE. Yn y Sioe Frenhinol eleni, cadeiriais uwchgynhadledd tywydd sych i ymgysylltu â rhanddeiliaid allweddol ar y tywydd sych a brofwyd gennym am gyfnod hir dros yr haf, lle codwyd pryderon ynglŷn â lles anifeiliaid. Ymrwymais i helpu'r diwydiant i feithrin cydnerthedd i amrywiaeth eang o faterion, gan gynnwys amodau tywydd anwadal. O ganlyniad i'r uwchgynhadledd, rwy'n sicrhau bod taliadau cynllun y taliad sylfaenol, gan gynnwys benthyciadau ar gyfer y rhai cymwys sydd wedi gwneud cais, yn cael eu gwneud ar 3 Rhagfyr. Cyhoeddais hefyd rodd o £0.5 miliwn i roi cymorth tymor byr i'r teuluoedd hynny sydd fwyaf mewn angen. Gan weithio gydag elusennau gwledig, rydym ar y trywydd iawn i sicrhau bod cyllid ar gael cyn diwedd y flwyddyn. Mae gweithio mewn partneriaeth yn allweddol, felly hefyd ymgysylltu ag asiantaethau gorfodi a'r trydydd sector. Rwyf wedi cael y fraint o dreulio prynhawn yn cysgodi arolygydd RSPCA Cymru i weld sut y darperir eu gwasanaethau hanfodol. Dywedais ym mis Mehefin fy mod i wedi gofyn i RSPCA Cymru ystyried yr argymhelliad yn adroddiad Wooler 2014 i Arolygiaeth yr RSPCA dderbyn statws statudol dan Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006. Bellach mae RSPCA Cymru wedi cyflogi aelod staff i ymchwilio i hyn. Mae fy swyddogion wedi derbyn amlinelliad o'r rhaglen, a byddwn yn cyfarfod cyn hir i drafod y dull arloesol hwn. Hefyd rwyf wedi treulio amser gyda'r tîm heddlu troseddau gwledig yn y Gogledd i archwilio sut y gallwn leihau nifer yr ymosodiadau ar dda byw. Mae'r rhain yn peri gofid i'r anifeiliaid ac i'r ffermwyr ac yn gostus yn ariannol ac yn emosiynol. Rwy'n cwrdd yn rheolaidd â Julie Morgan AC, y Cynghorydd Dilwar Ali a David Joyce o Undeb y Gweithwyr Cyfathrebu i drafod cŵn peryglus a pherchnogaeth gyfrifol. Ceir achosion brawychus o ymosodiadau gan gŵn yn arwain at anafiadau sy'n newid bywydau. Er nad yw llawer o'r ddeddfwriaeth sy'n ymwneud â chŵn peryglus wedi'i datganoli, mae'r diffyg amlwg mewn perchnogaeth gyfrifol sy'n gysylltiedig â'r ymosodiadau hyn wedi'i ddatganoli. E in dinasyddion ni, ein hanifeiliaid ni, yr effeithiau ar ein hiechyd ni a thrawma sy'n newid ein bywydau ni yw'r rhain. Rwy'n gohebu â Llywodraeth y DU ac yn sicrhau ein bod yn defnyddio'r pwerau sydd gennym. Rwyf wastad wedi bod yn glir, dylai anifeiliaid gael eu lladd mor agos i'r fferm â phosibl. Byddaf yn parhau i sicrhau bod lles anifeiliaid sy'n cael eu cludo ac adeg eu lladd yn parhau i wella yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru yn buddsoddi yn y sector lladd-dai bach a chanolig i sicrhau eu bod yn fwy cydnerth ar gyfer y dyfodol. Mae'r cynllun buddsoddi mewn busnesau bwyd, sydd ar agor ar hyn o bryd ar gyfer mynegiant o ddiddordeb, wedi'i bwysoli tuag at gynllunio gwelliannau i ddiogelu lles anifeiliaid, gan gynnwys gosod ac uwchraddio systemau teledu cylch cyfyng mewn lladd-dai. Gellir defnyddio'r grant hwn i atgyfnerthu safonau uchel lles anifeiliaid a gyflawnwyd eisoes yn lladd-dai Cymru. Rwyf wedi dweud o'r blaen y byddaf yn ystyried deddfu i sicrhau bod teledu cylch cyfyng ar waith ym mhob lladd-dy yng Nghymru. Fodd bynnag, rwy'n ymrwymedig i weithio gyda gweithredwyr busnes bwyd mewn perthynas gefnogol i gyflawni'r un amcan. Mae teledu cylch cyfyng yn ddefnyddiol o ran diogelu lles anifeiliaid ac mae hefyd yn offeryn hyfforddi effeithiol. Mae codi proffil y diwydiant bwyd a diod yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, ac rwy'n falch o hyrwyddo cynnyrch sy'n tarddu o Gymru. Mae ein deddfwriaeth labelu bwyd yn gosod safonau sy'n ofynnol gan gynhyrchwyr bwyd i fodloni eu rhwymedigaeth i ddarparu gwybodaeth i ddefnyddwyr. Rhaid labelu'r holl gig porc, oen, geifr a dofednod ffres, wedi'u hoeri ac wedi'u rhewi gyda chofnod o'u tarddiad, sy'n golygu labelu gorfodol o ran man magu a man lladd yr anifail y daw'r cig ohono. Gyda phob archfarchnad bron yn y DU wedi ymrwymo i wyau maes 100 y cant erbyn 2025, rwyf wedi gofyn i grŵp fframwaith iechyd a lles anifeiliaid Cymru adolygu'r dystiolaeth sydd ar gael ar effaith ar les a bioddiogelwch y systemau cynhyrchu gwahanol. Mae naw deg y cant o'r wyau a gynhyrchir yng Nghymru yn wyau maes, sy'n uwch o lawer nag yn unman arall yn y DU. Fy uchelgais yw bod Cymru yn dod yn genedl sy'n cynhyrchu wyau maes yn gyfan gwbl. Rydym wedi cydweithio mewn partneriaeth i adolygu a diweddaru ein codau ymarfer ieir dodwy a chywennod a brwyliaid. Mae gwaith yn parhau ar y codau hyn i ganiatáu iddynt gael eu cyflwyno cyn toriad yr haf. Bydd y codau'n cynnwys canllawiau i leihau nifer yr achosion o bigo andwyol. Cafodd y codau ymarfer er lles ceffylau, ac un ar gyfer cŵn, eu cyhoeddi ddoe. Mae lles adar hela yn flaenoriaeth i mi. Mae swyddogion yn gweithio gyda'r diwydiant saethu a sefydliadau lles i adolygu a diweddaru ein cod ymarfer ar gyfer lles adar hela sy'n bodoli eisoes. Mae'n bwysig bod y cod yn adlewyrchu'r technegau hwsmonaeth a rheoli diweddaraf, a'r safonau gofal sy'n ofynnol gan y gyfraith. Mae gwybodaeth am y gadwyn gyflenwi cŵn bach yn arbennig o bwysig yn y broses hon, ac mae nifer o gydweithwyr wedi codi'r mater o gyfraith Lucy gyda mi dros yr ychydig fisoedd diwethaf. Mae'n hanfodol inni fynd i'r afael â gwraidd unrhyw bryderon lles mewn newidiadau i'r ddeddfwriaeth. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddais ein bod yn cynnal ymgynghoriad cynnar yn y flwyddyn newydd ar y broblem bwysig hon. Er fy mod yn cefnogi barn y Pwyllgor Lles Anifeiliaid Fferm o blaid y defnydd cyffredinol o systemau porchella rhydd sydd wedi'u cynllunio a'u gweithredu'n dda, credaf na ddylid gweithredu hyn dim ond os yw cyfraddau marwolaethau perchyll ddim mewn perygl. Byddaf yn cadw diddordeb mewn datblygiadau newydd i systemau hwsmona a allai ddarparu ateb i'r gwrthdaro rhwng lles hwch a phorchell. Mae iechyd a lles da ar gyfer anifeiliaid yn ganolog i'n dull ni o weithredu yng Nghymru; er enghraifft, drwy'r fenter cynllunio iechyd anifeiliaid HerdAdvance, a lansiwyd yn Sioe Laeth Cymru. Mae atal yn well na gwella bob amser. Mae'n lleihau'r angen am wrthfiotigau, gan leihau'r risg o ymwrthedd gwrthficrobaidd. Mae effeithiolrwydd parhaus y gwrthfiotigau yn sail i'n un agenda iechyd. Dyma Wythnos Ymwybyddiaeth o Wrthfiotigau y Byd, ac anogaf Aelodau'r Cynulliad i fod yn warcheidwaid gwrthfiotigau, fel yr wyf i wedi'i wneud heddiw - [ Torri ar draws. ]