English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Can I say that we welcome this debate and that we will be supporting the motion? With the concentration that we'll have this week on, broadly, liveability issues, combined with our debate tomorrow - the minority debate the Conservatives have put down on the urban environment - I think it's right that we spend a lot of time on these quality-of-life issues. I welcome the approach to stress the need for various agencies and players to combine and, above all, citizen involvement, which is also - we didn't talk to each other when these motions were put down, but it does appear that a call for neighbourhood and citizen involvement is key to our debate as well. I was also pleased to hear about the upcoming statement on the responses you've had to the air quality and noise pollution strategy. I think we all agree that that strategy needs updating. The consultation document you put out, I think, was an interesting one and there were many things in there that indicated a way of progressing that would find support right across this Assembly. Anyway, I'm going to concentrate on air quality and really to underline what I've just said, the need to improve air quality and do that with concerted action I think is accepted both at a Wales level and a UK level. Indeed, the House of Commons Environment, Food and Rural Affairs Committee last autumn called on the UK Government to, I quote, 'act now to tackle this public health emergency'. I think that many of us now do view it as such. Indeed, the High Court last year also ruled that the UK Government does not currently meet all its legal requirements on air quality, so I'm not picking out the Welsh Government in particular. But as the Welsh Government itself, in fairness, acknowledges, the position in Wales does, to some extent, mirror that in England and the rest of the UK, and also common approaches are needed to ensure that we do have the maximum effect on reducing pollution. Just to remind Members that pollution levels in Wales - I'm using 2015 figures - were low for 204 days, moderate for 137 days, high for 16 days and very high for eight days. What we must remember is that there are many people in our community who are particularly vulnerable, especially the young and older people who are frail. The impact of poor air quality can really be very, very considerable. We heard, Minister, last week in the environment committee some very powerful evidence from the Public Health Wales, and I do commend them for the work that they're doing - there's great rigour there, and I think that the quality of the evidence that we heard from them, and also from the British Lung Foundation, was very, very high and very helpful. So, we really do need to focus on this, in terms of its impact on our most vulnerable people and, as the Minister did point out, people in some of our poorest areas. That brings me on to our amendment, which focuses on the 40 air quality management areas. The way these are managed is part of the consultation, so I'd be interested in hearing some of the Minister's, perhaps, initial views on this. Of those 40 air quality management areas, only four have ever been revoked, and most have been in place for many years. So, I think we need to bear that in mind. I'm not saying that improvement and then revoking those orders is particularly easy - they are very challenging and there are often deep-seated infrastructural issues involved - but I do think we need to ask ourselves if 10 per cent have ever been revoked whether the action plans that we put in place are sufficient. I also think - this is part of the consultation - there's a need to base a strategy more on a general approach to air quality, because most of the harm actually occurs outside the high-risk areas. But I think to complement that, you then need intensive work on top of that general approach in those high-risk areas, because that is really crucial to see them improve. I think that one approach would be to list the practical measures required to improve air quality in the high-risk areas. Sometimes, it does come down to some pretty stark choices, but I think at least they should be on the agenda so that then we can have a proper debate and effective citizen engagement. Can I just finish, Deputy Presiding Officer, by pointing to the recent Norwegian example in Oslo, where they will close diesel traffic to Oslo when the pollution levels rise above acceptable standards? I'm not saying we should follow that, necessarily, but that is an example of taking very, very effective action. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf i ddweud ein bod yn croesawu'r ddadl hon ac y byddwn yn cefnogi'r cynnig? O ran y pwyslais y bydd gennym yr wythnos hon, yn fras, ar faterion gwella ansawdd bywyd, ynghyd â'n dadl yfory - y ddadl plaid leiafrifol y mae'r Ceidwadwyr wedi'i nodi ar yr amgylchedd trefol - rwy'n credu ei bod yn iawn ein bod yn treulio llawer o amser ar y materion ansawdd bywyd hyn. Rwy'n croesawu'r ymagwedd o bwysleisio'r angen am amrywiaeth o asiantaethau a chyfranogwyr i gyfuno ac, yn anad dim, cyfranogiad y dinasyddion, sydd hefyd - ni wnaethom siarad â'n gilydd pan gyflwynwyd y cynigion hyn, ond mae'n ymddangos bod galwad am gyfranogiad cymdogaeth a dinasyddion yn allweddol i'n dadl hefyd. Roeddwn yn falch hefyd o glywed am y datganiad sydd i ddod ar yr ymatebion yr ydych chi wedi eu cael i'r strategaeth ansawdd aer a llygredd sŵn hefyd. Rwy'n credu ein bod i gyd yn cytuno bod angen diweddaru'r strategaeth honno. Roedd y ddogfen ymgynghori hon a gyflwynwyd gennych, rwy'n credu, yn un ddiddorol ac roedd llawer o bethau ynddi a oedd yn dangos ffordd o symud ymlaen a fyddai'n cael cefnogaeth ar draws y Cynulliad hwn. Beth bynnag, rwy'n mynd i ganolbwyntio ar ansawdd yr aer ac yn wir i danlinellu'r hyn yr wyf newydd ei ddweud, mae'r angen i wella ansawdd yr aer a gwneud hynny gyda gweithredu ar y cyd rwy'n meddwl yn cael ei dderbyn ar lefel Cymru a lefel y DU. Yn wir, yr hydref diwethaf, galwodd Pwyllgor yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig Tŷ'r Cyffredin ar Lywodraeth y DU i, ac rwy'n dyfynnu, weithredu nawr i fynd i'r afael â'r argyfwng iechyd cyhoeddus hwn. Credaf fod llawer ohonom bellach yn ei weld felly. Yn wir, y flwyddyn ddiwethaf, dyfarnodd yr Uchel Lys hefyd nad yw Llywodraeth y DU yn bodloni ei holl ofynion cyfreithiol ar ansawdd yr aer ar hyn o bryd, felly nid wyf yn sôn am Lywodraeth Cymru yn benodol. Ond fel y mae Llywodraeth Cymru ei hun yn cydnabod, a bod yn deg, mae'r sefyllfa yng Nghymru, i ryw raddau, yn adlewyrchu'r sefyllfa yn Lloegr a gweddill y Deyrnas Unedig, ac mae angen dulliau cyffredin hefyd i sicrhau ein bod yn cael yr effaith fwyaf ar leihau llygredd. Dim ond i atgoffa'r Aelodau bod lefelau llygredd yng Nghymru - dwi'n ddefnyddio ffigurau 2015 - yn isel ar 204 o ddiwrnodau, yn gymedrol ar 137 o ddiwrnodau, yn uchel ar 16 o ddiwrnodau ac yn uchel iawn ar wyth diwrnod. Yr hyn y mae'n rhaid i ni ei gofio yw bod yna lawer o bobl yn ein cymuned sy'n arbennig o agored i niwed, yn enwedig y bobl ifanc a phobl hŷn sy'n fregus. Gall effaith ansawdd aer gwael mewn gwirionedd fod yn sylweddol iawn, iawn. Clywsom, Weinidog, yn y pwyllgor amgylchedd yr wythnos diwethaf, rywfaint o dystiolaeth bwerus iawn gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, ac rwy'n eu cymeradwyo am y gwaith y maen nhw'n ei wneud - mae'n drylwyr iawn, ac rwy'n meddwl bod ansawdd y dystiolaeth a glywsom ganddyn nhw, a hefyd gan Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint, yn uchel iawn, iawn ac yn ddefnyddiol iawn. Felly, mae angen i ni ganolbwyntio ar hyn, o ran ei effaith ar ein pobl fwyaf agored i niwed ac, fel y nodwyd gan y Gweinidog, pobl yn rhai o'n hardaloedd tlotaf. Daw hynny â mi at ein gwelliant, sy'n canolbwyntio ar y 40 o ardaloedd rheoli ansawdd aer. Mae'r ffordd y mae'r rhain yn cael eu rheoli yn rhan o'r ymgynghoriad, felly byddai gennyf ddiddordeb mewn clywed rhai o safbwyntiau cychwynnol y Gweinidog ar hyn, efallai. O'r 40 o ardaloedd rheoli ansawdd aer hynny, dim ond pedwar sydd wedi cael eu dirymu erioed, ac mae'r rhan fwyaf wedi bod ar waith ers blynyddoedd lawer. Felly, rwy'n credu bod angen i ni gadw hynny mewn cof. Dydw i ddim yn dweud bod gwelliant ac yna dirymu'r gorchmynion hyn yn arbennig o hawdd - maent yn heriol iawn ac yn aml mae materion dwfn o ran seilwaith ynghlwm â nhw - ond rwy'n credu bod angen i ni ofyn i'n hunain os mai dim ond 10 y cant sydd erioed wedi cael eu dirymu, a oedd y cynlluniau gweithredu a roddwyd ar waith gennym yn ddigonol. Rwyf hefyd yn credu - mae hyn yn rhan o'r ymgynghoriad - bod angen seilio strategaeth yn fwy ar ddull cyffredinol o fynd i'r afael ag ansawdd yr aer, gan fod y rhan fwyaf o'r niwed, mewn gwirionedd, yn digwydd y tu allan i'r ardaloedd risg uchel. Ond rwy'n credu i ategu hynny, bod angen gwaith dwys yn ogystal â'r dull cyffredinol hwnnw yn yr ardaloedd risg uchel, oherwydd mae hynny wir yn hanfodol er mwyn eu gweld yn gwella. Credaf mai un dull fyddai rhestru'r camau ymarferol gofynnol sydd eu hangen i wella ansawdd yr aer yn yr ardaloedd risg uchel. Weithiau, mae angen gwneud rhai dewisiadau eithaf pendant, ond rwy'n meddwl y dylent o leiaf fod ar yr agenda er mwyn i ni allu cael dadl iawn ac ymgysylltu'n effeithiol â dinasyddion. A gaf i orffen, Ddirprwy Lywydd, drwy gyfeirio at yr enghraifft Norwyaidd ddiweddar yn Oslo, lle byddant yn cau traffig diesel i Oslo pan fydd y lefelau llygredd yn codi'n uwch na safonau derbyniol? Nid wyf yn dweud y dylem ddilyn hynny, o reidrwydd, ond mae honno'n enghraifft o gymryd camau effeithiol iawn, iawn. Diolch.