English: Delyth also made very good points about the ongoing pandemic and its wide-ranging and disproportionate effect on deprived residents across Wales. But I am pleased to be able to say, Delyth, that the hardship fund has completely covered off the areas that you mentioned, rightly, as areas of concern. So, we have been able to replace the lost income from car parks and other venues across Wales, and we have also replaced the lost income that care homes have not received, and we have also replaced the lost income for council tax and for NDR. So, local authorities are not in a position where the pandemic has stopped them being able to do things that they would otherwise have been able to do. I wasn't asked in this debate - but I've been asked elsewhere, and so I'll reflect on it - why we are using 'COVID funding' to allow authorities to do things like, for example, repair potholes in roads. And the answer to that is because it's replacing income they would otherwise have used to repair the potholes in the roads. That's the purpose of it. It's not just for public health purposes, it's to replace lost income and lost opportunities. So, I'm very pleased to be able to say that we've done that on an ongoing basis, and, again, my colleague Rebecca Evans has been able to say that we will be able to do that going forward for at least the next six months as part of the COVID response, and local authorities have been very glad to have had that confirmation of their ongoing efforts. So, we will be able to continue to maintain full entitlements under our council tax reduction scheme for 2021-22, and again we're providing £244 million in the local government settlement in recognition of this, and that is because, as we said, we remain committed to protecting vulnerable and low-income households, despite the shortfall in the funding transferred by the UK Government following its abolition of council tax benefit. I'd just like to point out to Laura Jones that this council tax benefit does not exist in England. Perhaps she's forgotten that. We are protecting the most vulnerable in our society against the disproportionate effect of council tax, and that is not the case in England. The settlement today continues to provide unhypothecated capital funding to local authorities to meet their own priorities and to invest with Welsh Government in our shared priorities. It continues the additional £35 million provided for in the budget for 2021, and £20 million for the public highways refurbishment grant, which can include support for active travel infrastructure. The budget today announced a capital stimulus programme of over £224 million. This includes an additional £147 million to ramp up housing programmes, and an extra £30 million to accelerate the ambitious twenty-first century schools and colleges programme. This capital investment is helping to support economic growth, sustainable jobs and training opportunities in every part of Wales, as well as the benefits of the capital structures themselves. Many of you today have made the case for your own local authority, of course. The formula produces relative winners and losers, but all authorities saw an increase in funding on a like-for-like basis this year, and all authorities see an increase next year. No authority should be in a position where they're disadvantaged, as the planning assumptions that we gave them are at least what they received. The distribution formula is a joint endeavour between the Welsh Local Government Association and the Welsh Government. We agree all changes through established working groups. The formula continues to use the most up-to-date, appropriate data, and there is an ongoing programme of work to refine it and explore future development. Local government proposes changes to the distribution formula or elements of it through the established joint governance arrangements we have in place. This means that we here in Wales are absolutely confident that we deliver an equitable and objective distribution of the funding available, unlike what is happening in England before your very eyes. I want to reassure all areas of Wales that there is no deliberate bias or unfairness in our formula, and to suggest so is absolutely unfair to those who engage so positively in the work to deliver it, and that is across all local authorities and the experts again who sit on our distribution sub-group. As I say, any formula, of course, means winners and losers. If local government collectively wishes to more fully review the formula, I am open to that. I say so endlessly on the floor of this Senedd, Deputy Presiding Officer. I will say it again. But we should be mindful of how long the fair funding review in England has taken to produce a similar concept to what we already had in Wales, though without the same level of funding for councils in England as we provide here in Wales. But no system is set in stone. Several research papers on local tax reform have been commissioned and published by the Welsh Government as part of an extensive programme of work on options for potential local government finance and local tax reform. We hope this research informs the development of the local government finance system during the next Senedd term, whoever is in power. I am more than happy to commend this settlement to the Senedd; I am proud of it. It reflects our commitment to public services and continues to support local government across Wales to deliver for the people of Wales. I remain grateful to local government, and I am very grateful indeed to my own team of officials who have worked so very hard to deliver this settlement to us. I commend the motion, Deputy Presiding Officer.
Welsh: Fe wnaeth Delyth bwyntiau da iawn hefyd ynghylch y pandemig parhaus a'i effaith eang ac anghymesur ar drigolion difreintiedig ledled Cymru. Ond rwy'n falch o allu dweud, Delyth, fod y gronfa galedi wedi ymdrin yn llwyr â'r meysydd y gwnaethoch chi sôn amdanyn nhw, a hynny'n briodol, fel meysydd sy'n peri pryder. Felly, rydym ni wedi gallu rhoi incwm yn lle'r incwm a gollwyd o feysydd parcio a lleoliadau eraill ledled Cymru, ac rydym ni hefyd wedi gallu rhoi incwm yn lle'r incwm a gollwyd nad yw cartrefi gofal wedi ei gael, ac rydym hefyd wedi rhoi incwm yn lle'r incwm a gollwyd ar gyfer y dreth gyngor ac ar gyfer ardrethi annomestig. Felly, nid yw awdurdodau lleol mewn sefyllfa lle mae'r pandemig wedi eu hatal rhag gallu gwneud pethau y bydden nhw wedi gallu eu gwneud fel arall. Ni ofynnwyd i mi yn y ddadl hon - ond gofynnwyd i mi mewn mannau arall, ac felly byddaf yn myfyrio arno - pam ydym ni'n defnyddio 'cyllid COVID' i ganiatáu i awdurdodau wneud pethau fel, er enghraifft, trwsio tyllau yn y ffyrdd. A'r ateb i hynny yw oherwydd ei fod yn rhoi incwm yn lle'r hyn y bydden nhw wedi ei ddefnyddio fel arall i drwsio'r tyllau yn y ffyrdd. Dyna bwrpas y peth. Nid at ddibenion iechyd y cyhoedd yn unig y mae hyn, mae er mwyn rhoi incwm yn lle'r incwm a gollwyd a chyfleoedd a gollwyd. Felly, rwy'n falch iawn o allu dweud ein bod ni wedi gwneud hynny mewn modd parhaus, ac, unwaith eto, mae fy nghyd-Aelod Rebecca Evans wedi gallu dweud y byddwn ni'n gallu gwneud hynny wrth symud ymlaen am o leiaf y chwe mis nesaf yn rhan o'r ymateb i COVID, ac mae awdurdodau lleol wedi bod yn falch iawn o fod wedi cael y cadarnhad hwnnw o'u hymdrechion parhaus. Felly, byddwn ni'n gallu parhau i gynnal hawliau llawn o dan ein cynllun gostyngiadau i'r dreth gyngor ar gyfer 2021-22, ac unwaith eto rydym ni'n darparu £244 miliwn yn y setliad llywodraeth leol i gydnabod hyn, a hynny oherwydd, fel yr ydym wedi ei ddweud, rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i amddiffyn aelwydydd incwm isel ac sy'n agored i niwed, er gwaethaf y diffyg yn y cyllid a drosglwyddwyd gan Lywodraeth y DU ar ôl iddi ddiddymu budd-dal y dreth gyngor. Hoffwn i dynnu sylw Laura Jones at y ffaith nad yw'r budd-dal hwn i'r dreth gyngor yn bodoli yn Lloegr. Efallai ei bod hi wedi anghofio hynny. Rydym ni yn amddiffyn y bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas rhag effaith anghymesur y dreth gyngor, ac nid yw hynny'n wir yn Lloegr. Mae'r setliad heddiw yn parhau i ddarparu cyllid cyfalaf heb ei neilltuo i awdurdodau lleol i gyflawni eu blaenoriaethau eu hunain ac i fuddsoddi gyda Llywodraeth Cymru yn ein blaenoriaethau cyffredin. Mae'n parhau â'r £35 miliwn ychwanegol y darperir ar ei gyfer yn y gyllideb ar gyfer 2021, ac £20 miliwn ar gyfer y grant adnewyddu priffyrdd cyhoeddus, a all gynnwys cymorth ar gyfer seilwaith teithio llesol. Cyhoeddodd y gyllideb heddiw raglen ysgogi cyfalaf o dros £224 miliwn. Mae hyn yn cynnwys £147 miliwn ychwanegol i gynyddu rhaglenni tai, a £30 miliwn ychwanegol i gyflymu'r rhaglen uchelgeisiol ar gyfer ysgolion a cholegau'r unfed ganrif ar hugain. Mae'r buddsoddiad cyfalaf hwn yn helpu i gefnogi twf economaidd, swyddi cynaliadwy a chyfleoedd hyfforddi ym mhob rhan o Gymru, yn ogystal â buddion y strwythurau cyfalaf eu hunain. Mae llawer ohonoch heddiw wedi pledio achos eich awdurdod lleol eich hun, wrth gwrs. Mae'r fformiwla yn arwain at enillwyr a chollwyr cymharol, ond gwelodd pob awdurdod gynnydd mewn cyllid ar sail tebyg am debyg eleni, ac mae pob awdurdod yn gweld cynnydd y flwyddyn nesaf. Ni ddylai unrhyw awdurdod fod mewn sefyllfa lle mae o dan anfantais, gan mai'r tybiaethau cynllunio y gwnaethom eu rhoi iddyn nhw yw'r hyn a gawsant, o leiaf. Mae'r fformiwla ddosbarthu yn fenter ar y cyd rhwng Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a Llywodraeth Cymru. Rydym yn cytuno ar bob newid drwy weithgorau sefydledig. Mae'r fformiwla yn parhau i ddefnyddio'r data diweddaraf a mwyaf priodol, ac mae rhaglen waith barhaus i'w mireinio ac i archwilio datblygiad yn y dyfodol. Mae llywodraeth leol yn cynnig newidiadau i'r fformiwla ddosbarthu neu elfennau ohoni trwy'r trefniadau llywodraethu ar y cyd sefydledig sydd gennym ni ar waith. Mae hyn yn golygu ein bod ni yma yng Nghymru yn gwbl ffyddiog ein bod yn darparu dosbarthiad teg a gwrthrychol o'r cyllid sydd ar gael, yn wahanol i'r hyn sy'n digwydd yn Lloegr o flaen eich llygaid. Hoffwn i sicrhau pob rhan o Gymru nad oes unrhyw ragfarn nac annhegwch bwriadol yn ein fformiwla, ac mae awgrymu hynny yn gwbl annheg i'r rhai hynny sy'n ymwneud mewn modd mor gadarnhaol â'r gwaith o'i chyflawni, ac mae hynny ar draws yr holl awdurdodau lleol a'r arbenigwyr hefyd sy'n aelodau o'n his-grŵp dosbarthu. Fel y dywedais i, mae unrhyw fformiwla, wrth gwrs, yn golygu bod enillwyr a chollwyr. Os yw llywodraeth leol gyda'i gilydd yn dymuno adolygu'r fformiwla mewn modd mwy manwl, rwy'n agored i wneud hynny. Rwyf yn dweud hynny yn ddiddiwedd ar lawr y Senedd hon, Dirprwy Lywydd. Fe'i dywedaf eto. Ond dylem ni fod yn ymwybodol o ba mor hir y mae'r adolygiad ariannu teg wedi ei gymryd yn Lloegr i lunio cysyniad tebyg i'r hyn a oedd gennym ni eisoes yng Nghymru, ond heb yr un lefel o gyllid ar gyfer cynghorau yn Lloegr ag yr ydym ni'n ei darparu yma yng Nghymru. Ond nid oes unrhyw system na ellir ei newid. Mae Llywodraeth Cymru wedi comisiynu a chyhoeddi nifer o bapurau ymchwil ar ddiwygio'r dreth leol yn rhan o raglen waith helaeth ar ddewisiadau ar gyfer cyllid posibl i lywodraeth leol a diwygio'r dreth leol. Rydym yn gobeithio y bydd yr ymchwil hwn yn llywio datblygiad y system cyllid llywodraeth leol yn ystod y tymor Senedd nesaf, pwy bynnag fydd mewn grym. Rwy'n fwy na bodlon i gymeradwyo'r setliad hwn i'r Senedd; rwy'n falch ohono. Mae'n adlewyrchu ein hymrwymiad i wasanaethau cyhoeddus ac yn parhau i gefnogi llywodraeth leol ledled Cymru i gyflawni dros bobl Cymru. Rwy'n dal i fod yn ddiolchgar i lywodraeth leol, ac rwy'n ddiolchgar iawn yn wir i fy nhîm fy hun o swyddogion sydd wedi gweithio mor galed i gyflwyno'r setliad hwn i ni. Cymeradwyaf y cynnig, Dirprwy Lywydd.