techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Llywydd, First Minister and Members of the Senedd, it is a pleasure to be with you today, and I congratulate you on your recent election. You have been entrusted to be the voice of the people of Wales, to represent their interests when decisions that affect their everyday lives are debated and decided within these walls. When I was here for the last opening in 2016, I noted that the fifth Assembly would mark a significant development in the history of devolution in Wales. Since then, further measures have been taken to strengthen the foundations of your parliamentary democracy. The Wales Act 2017 established this Parliament on a new basis, and you've used this legislation to help the public better understand your work and to include more people in the democratic process. As a result, this Parliament is now recognised in law as 'Senedd Cymru' or the 'Welsh Parliament'. The name reflects this institution's evolution over its 22 years into one with law-making powers over a wide range of areas that are central to Welsh life and the ability to vary taxes. It demonstrates your status as a national Parliament, working on behalf of the people of Wales. You are also reaching out to every generation, and the establishment of the first Welsh Youth Parliament has provided another opportunity for the voices of young people to be heard, enabling them to make a valuable contribution to the Senedd's work.
Welsh: Llywydd, Prif Weinidog, ac Aelodau o'r Senedd, mae'n bleser bod gyda chi heddiw, ac rwy'n eich llongyfarch ar gael eich ethol yn ddiweddar. Ymddiriedir ynoch i fod yn llais i bobl Cymru, i gynrychioli eu buddiannau pan fydd penderfyniadau sy'n effeithio ar eu bywydau bob dydd yn cael eu trafod a'u gwneud o fewn y muriau hyn. Pan oeddwn yma ar gyfer yr agoriad diwethaf yn 2016, nodais y byddai'r pumed Cynulliad yn cynrychioli datblygiad sylweddol yn hanes datganoli yng Nghymru. Ers hynny, mae mesurau pellach wedi'u rhoi ar waith i gryfhau sylfaen eich democratiaeth seneddol. Sefydlodd Deddf Cymru 2017 y Senedd hon ar sail newydd, ac rydych wedi defnyddio'r ddeddfwriaeth honno i helpu'r cyhoedd ddeall eich gwaith yn well ac i gynnwys mwy o bobl yn y broses ddemocrataidd. O ganlyniad, mae'r Senedd hon bellach yn cael ei chydnabod yn y gyfraith fel 'Senedd Cymru', neu 'Welsh Parliament'. Mae'r enw'n adlewyrchu'r ffaith bod y sefydliad hwn, dros gyfnod o 22 mlynedd, wedi esblygu yn sefydliad sydd â phwerau deddfu dros ystod eang o feysydd sy'n ganolog i fywyd Cymru ac â'r gallu i amrywio trethi. Mae'n dangos eich statws fel Senedd genedlaethol sy'n gweithio ar ran pobl Cymru. Rydych hefyd yn estyn allan i bob cenhedlaeth, ac roedd sefydlu'r Senedd Ieuenctid gyntaf i Gymru wedi rhoi cyfle arall i bobl ifanc sicrhau bod eu lleisiau'n cael eu clywed, ac wedi rhoi cyfle iddynt wneud cyfraniad gwerthfawr at waith y Senedd.
English: As First Minister, may I begin by saying that it is a pleasure to welcome you, Your Majesty, to the Senedd today as you open the sixth Senedd session? Thank you for your kind words. May I thank you for the support that you have shown our Senedd since you opened our first session in 1999, and also thank you for your service to the country over the years?
Welsh: Fel y Prif Weinidog, gaf i gychwyn drwy ddweud ei bod hi'n bleser eich croesawu chi, Eich Mawrhydi, i'r Senedd heddiw i agor chweched sesiwn y Senedd? Diolch ichi am eich geiriau caredig. Gaf i ddiolch ichi am eich cefnogaeth tuag at y Senedd ers ichi ei hagor am y tro cyntaf ym 1999, a hefyd ddiolch ichi am y gwasanaeth rydych chi wedi ei roi i'r wlad dros y blynyddoedd?
English: Welcome to this Plenary session. Before we begin, I want to set out a few points. This meeting will be held in a hybrid format, with some Members in the Senedd Chamber and others joining by video-conference. All Members participating in proceedings of the Senedd, wherever they may be, will be treated equally. A Plenary meeting held using video-conference, in accordance with the Standing Orders of the Welsh Parliament, constitutes Senedd proceedings for the purposes of the Government of Wales Act 2006. Some of the provisions of Standing Order 34 will apply for today's Plenary meeting, and these are noted on your agenda. And I would also remind Members that Standing Orders relating to order in Plenary meetings apply to this meeting, and apply equally to Members in the Chamber as to those joining virtually. Before we move to our formal agenda this afternoon, I want to say on behalf of us all that we have all been shaken by the news of the death of Sir David Amess, Member of Parliament. Our democracy hinges on the ability of our elected members to listen to and to speak to the people we serve. All elected members, without exception, should be able to do this work safely and without fear. Notwithstanding our different opinions, our respect for the democratic process unites us all, along with our commitment to public service. Our thoughts as a Senedd are with David Amess's family, friends and colleagues, and we will now pause for a minute's silence as a mark of respect.
Welsh: Croeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn y prynhawn yma. Cyn i ni ddechrau, dwi angen nodi ychydig o bwyntiau. Cynhelir y cyfarfod hwn ar ffurf hybrid, gyda rhai Aelodau yn Siambr y Senedd ac eraill yn ymuno drwy gyswllt fideo. Bydd yr holl Aelodau sy'n cymryd rhan yn nhrafodion y Senedd, ble bynnag y bônt, yn cael eu trin yn gyfartal. Mae Cyfarfod Llawn a gynhelir drwy gynhadledd fideo, yn unol â Rheolau Sefydlog Senedd Cymru, yn gyfystyr â thrafodion y Senedd at ddibenion Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Bydd rhai o ddarpariaethau Rheol Sefydlog 34 yn gymwys ar gyfer Cyfarfod Llawn heddiw, ac mae'r rheini wedi eu nodi ar eich agenda. A dwi hefyd eisiau atgoffa'r Aelodau fod y Rheolau Sefydlog sy'n ymwneud â threfn yn y Cyfarfod Llawn yn berthnasol i'r cyfarfod, ac yr un mor berthnasol i Aelodau yn y Siambr ag i'r rhai sy'n ymuno drwy gyswllt fideo. Cyn i ni gychwyn ar ein hagenda ffurfiol ni heddiw, dwi eisiau dweud, ar ein rhan ni oll, dwi'n siŵr ein bod ni i gyd wedi'n hysgwyd gan y newyddion am farwolaeth Syr David Amess, Aelod Seneddol. Mae ein democratiaeth yn dibynnu ar allu ein haelodau etholedig i wrando ar ac i siarad â'r bobl rŷn ni'n eu gwasanaethu. Mi ddylai pob aelod etholedig, yn ddieithriad, allu gwneud y gwaith hwn yn ddiogel a heb ofn. Er gwaetha'r gwahaniaeth barn, mae ein parch tuag at y broses ddemocrataidd yn ein huno ni, ynghyd â'n hymrwymiad i wasanaethu'r cyhoedd. Mae'n meddyliau ni oll fel Senedd yma gyda theulu, ffrindiau a chydweithwyr David Amess, ac mi wnawn ni nawr gymryd ennyd o dawelwch mewn parch iddo.
English: Thank you. I now call on the party leaders to say a few words of tribute to David Amess, starting with the First Minister, Mark Drakeford.
Welsh: Diolch i bawb. Dwi nawr yn galw ar arweinwyr y pleidiau i gyfrannu ychydig eiriau o deyrnged i David Amess, gan ddechrau gyda'r Prif Weinidog, Mark Drakeford.
English: Llywydd, diolch yn fawr. It is the banality of evil that is often most chilling. Here was an elected representative going about the most ordinary everyday duty, as he had for nearly 38 years. An ordinary Friday, a church that could be found anywhere, a queue of people looking for help or advice. How many hundreds and hundreds of times has that scene not been replicated by so many of us here in this Senedd as we go about our democratic responsibilities? Today, we send a message of sorrow and of sympathy to the friends and family of Sir David Amess, but, in the hurt and the horror, we also send this message: we carry on, conscious of our own safety and that of our staff, of course, but never willing to let go of our responsibility to the safety of Welsh democracy and those everyday things that keep it healthy and keep it whole, and which our constituents look to us to help sustain.
Welsh: Llywydd, diolch yn fawr. Cyffredinedd anfadwaith sydd fwyaf iasol yn aml. Dyma gynrychiolydd etholedig yn cyflawni'r ddyletswydd bob dydd fwyaf cyffredin, fel yr oedd wedi ei wneud ers bron i 38 mlynedd. Dydd Gwener cyffredin, eglwys a allai fod wedi bod yn unman, ciw o bobl yn chwilio am gymorth neu gyngor. Faint o gannoedd ar gannoedd o weithiau nad yw'r olygfa honno wedi ei hailadrodd gan gynifer ohonom ni yma yn y Senedd hon wrth i ni gyflawni ein cyfrifoldebau democrataidd? Heddiw, anfonwn neges o dristwch ac o gydymdeimlad at ffrindiau a theulu Syr David Amess, ond, yn y loes a'r arswyd, anfonwn y neges hon hefyd: rydym ni'n parhau, yn ymwybodol o'n diogelwch ein hunain a diogelwch ein staff, wrth gwrs, ond byth yn barod i gefnu ar ein cyfrifoldeb dros ddiogelwch democratiaeth Cymru a'r pethau bob dydd hynny sy'n ei chadw hi'n iach ac yn ei chadw hi'n gyflawn, ac y mae ein hetholwyr yn disgwyl i ni helpu ei chynnal.
English: Paul Davies, on behalf of the Welsh Conservatives.
Welsh: Paul Davies, ar ran y Ceidwadwyr Cymreig.
English: Adam Price, to speak on behalf of Plaid Cymru.
Welsh: Adam Price, ar ran Plaid Cymru.
English: Diolch yn fawr iawn, Llywydd, and thank you very much for the opportunity to say a very few words at this time. Whilst I did not know Sir David personally, it is clear to me and everyone how passionate he was about what he did - about fuel poverty, animal welfare, representing his constituents and, indeed, Southend. Sir David was killed offering help to his constituents - the most important job that we have as politicians. One thing I've heard more than anything else over the weekend is that Sir David was always civil when engaging in political debate, even with those with whom he profoundly disagreed. We can all learn to be kind and warm, like Sir David, even when we disagree. Thank you. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd, a diolch yn fawr am y cyfle i ddweud ychydig iawn o eiriau ar yr adeg hon. Er nad oeddwn i'n adnabod Syr David yn bersonol, mae'n amlwg i mi a phawb pa mor angerddol yr oedd dros yr hyn yr oedd yn ei wneud - dros dlodi tanwydd, lles anifeiliaid, cynrychioli ei etholwyr ac, yn wir, Southend. Cafodd Syr David ei ladd wrth gynnig cymorth i'w etholwyr - y swydd bwysicaf sydd gennym ni fel gwleidyddion. Un peth rwyf i wedi ei glywed yn fwy na dim byd arall dros y penwythnos yw bod Syr David bob amser yn gwrtais wrth gymryd rhan mewn dadl wleidyddol, hyd yn oed gyda'r rhai yr oedd yn anghytuno'n llwyr â nhw. Gallwn ni i gyd ddysgu bod yn garedig ac yn wresog, fel Syr David, hyd yn oed pan fyddwn ni'n anghytuno. Diolch. Diolch yn fawr iawn.
English: Thank you, everyone.
Welsh: Diolch i bawb.
English: The first item on our agenda formally today is questions to the First Minister, and the first question is from Natasha Asghar.
Welsh: Yr eitem gyntaf, felly, ar ein hagenda ni yn ffurfiol yw'r cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Natasha Asghar.
English: Llywydd, international travel inevitably brings the risk of importing new coronavirus infections, especially new variants, into the United Kingdom. Border health measures are an important defence against such risks. The Welsh Government has consistently advocated a precautionary approach towards reopening international travel.
Welsh: Llywydd, mae'n anochel bod teithio rhyngwladol yn dod â'r risg o fewnforio heintiau coronafeirws newydd, yn enwedig amrywiolion newydd, i'r Deyrnas Unedig. Mae mesurau iechyd ar y ffin yn amddiffyniad pwysig rhag risgiau o'r fath. Mae Llywodraeth Cymru wedi hyrwyddo yn gyson ddull rhagofalus o ailagor teithio rhyngwladol.
English: Thank you, First Minister. First Minister, I've stood here many a time, and I know you don't like answering individual cases, but I have been asked by a number of constituents about a matter that I'd like to raise with you today, here in the Chamber. Now, I've been contacted, like I said, by a family who are experiencing difficulty in obtaining COVID passports for foreign travel. Earlier this year, they were in lockdown in Portugal and, during this time, they were offered and received vaccinations and the appropriate cards recording this fact. They now find that countries they wish to travel to and visit are demanding official COVID passports, and failure to produce this further piece of documentation would require them to test and quarantine for two weeks. They contacted Wales's NHS COVID passport centre and were informed that there is no mechanism, per se, for issuing COVID passports for anyone not vaccinated here in Wales. On searching the Portugese web pages, my constituents found the authorities there are issuing COVID passports to residents free of charge, but they are, sadly, not Portuguese residents. Please could you advise how people here in Wales, in these circumstances, can obtain COVID passports to enable them to travel abroad freely? Thank you.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Prif Weinidog, rwyf i wedi sefyll yma lawer gwaith, ac rwy'n gwybod nad ydych chi'n hoffi ateb achosion unigol, ond mae nifer o etholwyr wedi gofyn i mi am fater yr hoffwn ei godi gyda chi heddiw, yma yn y Siambr. Nawr, mae teulu, fel y dywedais i, wedi cysylltu â mi gan eu bod yn cael anhawster wrth geisio cael pasbortau COVID ar gyfer teithio dramor. Yn gynharach eleni, roedden nhw'n destun cyfyngiadau symud ym Mhortiwgal ac, yn ystod y cyfnod hwn, cawson nhw gynnig brechiadau a'u cael ynghyd â'r cardiau priodol yn cofnodi'r ffaith hon. Maen nhw bellach yn canfod bod gwledydd y maen nhw'n dymuno teithio iddyn nhw ac ymweld â nhw yn mynnu cael pasbortau COVID swyddogol, a byddai methu â chyflwyno'r ddogfen ychwanegol honno yn ei gwneud yn ofynnol iddyn nhw brofi a chael eu gosod dan gwarantin am bythefnos. Fe wnaethon nhw gysylltu â chanolfan pasbortau COVID GIG Cymru a dywedwyd wrthyn nhw nad oes system, fel y cyfryw, ar gyfer cyflwyno pasbortau COVID i unrhyw un nad ydyn nhw wedi eu brechu yma yng Nghymru. Wrth chwilio drwy dudalennau gwe Portiwgal, canfu fy etholwyr fod yr awdurdodau yno yn cyflwyno pasbortau COVID i drigolion am ddim, ond yn anffodus nid ydyn nhw'n drigolion Portiwgal. A wnewch chi roi gwybod sut y gall pobl yma yng Nghymru, o dan yr amgylchiadau hyn, gael pasbortau COVID i'w caniatáu i deithio dramor yn rhydd? Diolch.
English: Well, Llywydd, as the Member said, it is difficult to give advice on individual cases when answering questions. The general position is that the Welsh Government has agreed with the UK Government the expanded vaccine recognition arrangements, which were announced when the latest set of changes were introduced. That should mean that people who are vaccinated in other countries, where their vaccination regime meets the standards set out by our own regulator, will be able to get a vaccine certificate here in the United Kingdom and in Wales. But that is an important safeguard - that vaccines that are administered elsewhere in the world have to be vaccines that are recognised, that our system would regard as conveying protection on those individuals, and that the regime under which those vaccines are provided is one that would stand up to scrutiny. Provided those things are in place, then a significant liberalisation has been agreed across the United Kingdom, with more countries being recognised for these purposes, and more vaccine certification therefore able to be confirmed by our own system. Whether that applies in the case of the individual to which the Member refers, I would need some further particulars in order to be able to establish.
Welsh: Wel, Llywydd, fel y dywedodd yr Aelod, mae yn anodd rhoi cyngor ar achosion unigol wrth ateb cwestiynau. Y sefyllfa gyffredinol yw bod Llywodraeth Cymru wedi cytuno ar y trefniadau cydnabod brechlynnau estynedig, a gyhoeddwyd pan gyflwynwyd y gyfres ddiweddaraf o newidiadau, gyda Llywodraeth y DU. Dylai hynny olygu y bydd pobl sydd wedi eu brechu mewn gwledydd eraill, lle mae eu trefn frechu yn bodloni'r safonau sydd wedi eu pennu gan ein rheoleiddiwr ein hunain, yn gallu cael tystysgrif brechlyn yma yn y Deyrnas Unedig ac yng Nghymru. Ond mae hwnnw yn amddiffyniad pwysig - bod yn rhaid i frechlynnau sy'n cael eu gweinyddu mewn mannau eraill yn y byd fod yn frechlynnau sy'n cael eu cydnabod, y byddai ein system ni o'r farn eu bod yn rhoi diogelwch i'r unigolion hynny, a bod y drefn y darperir y brechlynnau hynny yn unol â hi yn un a fyddai'n gwrthsefyll craffu. Cyn belled ag y bo'r pethau hynny ar waith, cytunwyd ar ryddfrydoli sylweddol ledled y Deyrnas Unedig, gyda mwy o wledydd yn cael eu cydnabod at y dibenion hyn, ac felly gall ein system ein hunain gadarnhau mwy o ardystiadau brechlyn. Pa un a yw hynny yn berthnasol yn achos yr unigolyn y mae'r Aelod yn cyfeirio ato, byddai angen rhagor o fanylion arnaf er mwyn gallu penderfynu.
English: Thank you very much for the question, Llywydd. Reforms in 2019 codified a set of national professional standards for teaching assistants, and these made it mandatory for teaching assistants to register with the Education Workforce Council. School governing bodies and local education authorities are responsible for fulfilling the responsibilities of the employer with regard to this important and integral aspect of the school workforce.
Welsh: Diolch yn fawr am y cwestiwn, Llywydd. Roedd diwygiadau yn 2019 wedi codeiddio cyfres o safonau proffesiynol cenedlaethol ar gyfer cynorthwywyr dysgu. Roedd hyn yn ei gwneud yn orfodol iddynt gofrestru gyda Chyngor y Gweithlu Addysg. Cyrff llywodraethwyr ac awdurdodau addysg lleol sy'n cyflawni cyfrifoldeb y cyflogwr ar gyfer y rhan werthfawr ac annatod hon o weithlu'r ysgol.
English: Thank you for that response, First Minister. Well, teaching assistants are a crucial part of the education workforce of our nation. They prepare lessons for pupils, they take groups out to learn outdoors, provide one-to-one attention for pupils with additional needs, take lessons when teachers aren't available, among other things. As a former governor for many years, I saw the value of their contribution to children's education on a daily basis, and we thank them for their service. They work in very difficult circumstances and receive very low wages for their hard work. Indeed, unlike teachers, they aren't paid during school holidays. Isn't it time for the Government to ensure that the pay and conditions of our teaching assistants, as well as training opportunities, are put in place uniformly across Wales and that our assistants receive the recognition that they deserve for their work?
Welsh: Diolch am yr ateb, Brif Weinidog. Wel, mae cymorthyddion dosbarth yn rhan hanfodol o weithlu addysg ein gwlad. Maen nhw'n partoi gwersi i'r disgyblion, yn cymryd grwpiau allan i ddysgu, yn rhoi sylw un-i-un i ddisgyblion ag anghenion dysgu, yn cymryd gwersi pan nad oes athro ar gael, ymhlith pethau eraill. Fel cyn-lywodraethwr am sawl blwyddyn, rôn i'n gweld gwerth eu cyfraniad i addysg y plant yn ddyddiol. Diolch amdanynt. Maen nhw'n gweithio mewn amgylchiadau anodd iawn ac yn cael cyflogau andros o isel am eu gwaith caled. Yn wir, yn wahanol i athrawon, dydyn nhw ddim yn derbyn cyflog yn ystod tymhorau'r gwyliau. Onid ydy o'n bryd i'r Llywodraeth sicrhau bod telerau gwaith a chyflogau ein cymorthyddion, ynghyd â chyfleoedd hyfforddi, yn cael eu gosod yn unffurf ar draws Cymru a bod ein cymorthyddion, felly, yn derbyn y gydnabyddiaeth angenrheidiol am eu gwaith?
English: Thank you very much to Mabon ap Gwynfor for that additional question. I agree with everything that he said about the vital role that those who work in this field contribute to the education of children across Wales. At the end of the day, it's the governing body and local authorities that are responsible for employing those people who work as teaching assistants. But we do have a group, associated with the schools forum that we have - so, it's a sub-group that was established back in the previous term. The group was chaired by the Unison union until February of this year. Now, the head of one of the schools in Blaenau Gwent chairs that group, and they have looked into a number of the issues that could raise standards in this field, and to acknowledge the contribution that people are making in this area. They have published a paper back in July, and the intention is for the Minister to make a statement to the Senedd next month. In English, because the report is here in English, it focused on three things:
Welsh: Diolch yn fawr i Mabon ap Gwynfor am y cwestiwn ychwanegol yna, a dwi'n cytuno â phopeth a ddywedodd e am y rhan hanfodol y mae pobl sy'n gweithio yn y maes hwn yn ei chyfrannu at addysg plant ledled Cymru. Ar ddiwedd y dydd, bwrdd y llywodraethwyr ac awdurdodau lleol sy'n gyfrifol am gyflogi'r bobl sy'n gweithio fel TAs. Ond mae grŵp gyda ni, o dan y fforwm ysgolion sydd gyda ni - so, is-grŵp sydd wedi cael ei sefydlu nôl yn y tymor diwethaf. Roedd y grŵp wedi cael ei gadeirio gan yr undeb Unison tan fis Chwefror y flwyddyn hon. Nawr, mae pennaeth un o'r ysgolion ym Mlaenau Gwent yn cadeirio'r grŵp. Maen nhw wedi edrych i mewn i nifer o'r pethau sy'n gallu codi safonau yn y maes, ac i gydnabod y cyfraniad mae'r bobl yn ei wneud. Maen nhw wedi cyhoeddi'r papur nôl ym mis Gorffennaf, a'r bwriad yw y bydd y Gweinidog yn gwneud datganiad i'r Senedd yn y mis nesaf. Yn Saesneg, achos mae'r adroddiad gyda fi fan hyn yn Saesneg, mae wedi canolbwyntio ar dri peth:
English: standardisation of roles, consistency in deployment, and moves to common pay scales across Wales.
Welsh: safoni swyddogaethau, cysondeb wrth ddefnyddio, a symud i raddfeydd cyflog cyffredin ledled Cymru.
English: So, what they're talking about, Llywydd, is a national framework, where the local responsibilities remain.
Welsh: So, beth maen nhw'n siarad amdano, Llywydd, yw fframwaith cenedlaethol, lle mae'r cyfrifoldebau lleol yn dal i fod yna.