English: There's a wide variety of arguments for supporting the lowering of the voting age. I continue to be of the opinion that lowering the voting age to 16 will empower young people at 16 and 17 to vote at Welsh general elections, giving them a voice on decisions that will define their future. It will help to nurture good citizenship in young people and will give an impetus to improve citizenship education. I very much hope that this is an investment in the future of our democracy. It's possible that lowering the voting age may also increase engagement in voting over the longer term, and there is encouraging evidence to suggest that an earlier experience of voting will lead to individuals maintaining that habit. It also builds on the work that we have done to establish the first Welsh Youth Parliament in this place, and I'm very pleased to say that many of them are fantastic ambassadors for the votes at 16 campaign. Members opposed amendments to remove these provisions at Stage 2, and I urge you to do so again today by rejecting amendments 100 to 126 from Darren Millar. I turn now to other issues in regard to education and awareness raising. During our discussions at Stage 2, I highlighted the importance of the lowering of the voting age being accompanied by appropriate political and citizenship education, and by public awareness raising. It's appropriate here to refer to the excellent work done by the Youth Parliament, and, since our last meeting on this Bill, the Youth Parliament has published its committee report on life skills in the curriculum. It's important to look at the findings. It found that only 10 per cent of young people had been taught political education up to the age of 18. It expressed disappointment at these low figures in light of our proposals to change the voting age, and suggested that this reflects the lack of confidence teachers and schools in general have in teaching this important subject. So, it's important that we make a step change in this regard within our schools, and it's the Welsh Government's responsibility to ensure that educational resources are made available to schools and that there is good provision within the curriculum, whether delivered by teachers or by specialist external organisations such as proposed by the Welsh Youth Parliament. It was wonderful to see the Minister, Kirsty Williams, and also the Chair of the Children, Young People and Education Committee, Lynne Neagle, discussing this report from the Youth Parliament in the Parliament's last meeting a few weeks ago in this Chamber. So, there is work to do, and we are very aware as an Assembly Commission, and also Welsh Government and other partners, of the work that is to be done in introducing this legislation to ensure that we work together to prepare the resources needed by our young people to educate them about this new right for them, and to prepare and collaborate with our Youth Parliament to ensure that the materials to be provided, the work that we are doing to prepare our young people, and the engagement, has a contribution from the Youth Parliament, and others, in a way that targets resources at the appropriate age. With regard to post-legislative scrutiny, if the Assembly does determine that a duty to provide education and awareness raising is necessary, then it may also be considered whether it's appropriate to provide a mechanism to facilitate post-implementation scrutiny of this duty, as provided for by amendment 4 from David Melding. The Assembly Commission will welcome such scrutiny of this Bill and intends to evaluate its own effectiveness in implementing those aspects of the legislation for which it will be responsible. Finally, the technical amendment in my name is amendment 86, and that proposes a minor improvement to the drafting of section 26 in the Welsh version of the Bill alone.
Welsh: Mae amrywiaeth eang o resymau dros gefnogi gostwng yr oedran pleidleisio. Rwy'n parhau i fod o'r farn y bydd gostwng yr oedran pleidleisio i 16 oed yn grymuso pobl ifanc 16 a 17 oed i bleidleisio yn etholiadau cyffredinol Cymru, gan roi llais iddynt ar benderfyniadau a fydd yn diffinio eu dyfodol. Bydd yn helpu i feithrin dinasyddiaeth dda mewn pobl ifanc ac yn rhoi hwb i wella addysg ddinasyddiaeth. Rwyf yn obeithiol mai buddsoddiad yn nyfodol ein democratiaeth yw hyn. Mae'n bosibl y bydd gostwng yr oedran pleidleisio hefyd yn cynyddu ymwneud â phleidleisio dros y tymor hwy. Mae tystiolaeth galonogol sy'n awgrymu y bydd profiad cynnar o bleidleisio yn arwain at unigolion yn cadw at yr arfer hwnnw. Mae hefyd yn adeiladu ar y gwaith rydym wedi ei wneud i sefydlu Senedd Ieuenctid Cymru am y tro cyntaf yn y lle hwn, ac rwyf yn falch o ddweud bod llawer ohonynt yn llysgenhadon gwych iawn ar gyfer pleidlais yn 16 oed. Gwrthwynebodd yr Aelodau welliannau i gael gwared ar y darpariaethau hyn yng Nghyfnod 2, a dwi'n eich annog chi unwaith eto heddiw i wneud yn yr un modd drwy wrthod gwelliannau 100 i 126 yn enw Darren Millar. Rydw i'n troi nawr at faterion eraill ynglŷn ag addysg a chodi ymwybyddiaeth. Yn ystod ein trafodaethau yng Nghyfnod 2, tynnais sylw at bwysigrwydd gostwng yr oedran pleidleisio law yn llaw ag addysg wleidyddol a dinasyddiaeth briodol, a chodi ymwybyddiaeth y cyhoedd. Mae'n briodol fan hyn i gyfeirio at waith rhagorol Senedd Ieuenctid Cymru, ac, ers ein cyfarfod a'n trafodaeth olaf ar y Mesur yma, mae'r Senedd Ieuenctid wedi cyhoeddi eu hadroddiad nhw - adroddiad eu pwyllgor sgiliau bywyd yn y cwricwlwm. Ac mae'n bwysig i edrych ar ganfyddiadau'r pwyllgor hynny. Roedd y pwyllgor yn dweud taw dim ond 10 y cant o bobl ifanc oedd wedi cael addysg wleidyddol hyd at 18 oed. Mynegodd pwyllgor ein Senedd Ieuenctid ni siom ynghylch y ffigurau isel hyn yng ngoleuni ein cynigion i newid yr oedran pleidleisio. Awgrymodd fod hyn yn adlewyrchu'r diffyg hyder sydd gan athrawon ac ysgolion yn gyffredinol wrth addysgu'r pwnc pwysig yma. Mae'n bwysig ein bod ni'n gwneud newid sylweddol yn hyn o beth yn ein hysgolion. Cyfrifoldeb Llywodraeth Cymru yw sicrhau bod adnoddau addysgol ar gael i ysgolion a bod darpariaeth dda o fewn y cwricwlwm, pa un ai gan athrawon neu sefydliadau allanol arbenigol fel y cynigiwyd gan Senedd Ieuenctid Cymru. Ac mi oedd hi'n braf i weld y Gweinidog, Kirsty Williams, a hefyd Cadeirydd y pwyllgor, Lynne Neagle, yn trafod yr adroddiad yma gan Senedd Ieuenctid Cymru yng nghyfarfod y Senedd Ieuenctid diwethaf ychydig wythnosau yn ôl yn y Siambr yma. Ac, felly, mae yna waith i'w wneud, ac rŷn ni'n ymwybodol iawn fel Comisiwn y Cynulliad, a hefyd Llywodraeth Cymru a phartneriaid eraill, o'r gwaith sydd i'w wneud, o gyflwyno'r ddeddfwriaeth yma, i sicrhau ein bod ni, law yn llaw, yn paratoi yr adnoddau sydd eu hangen ar ein pobl ifanc ni i'w haddysgu nhw am yr hawl newydd fydd yna ar eu cyfer nhw, ac i baratoi ac i gydweithio â'n Senedd Ieuenctid ni, wrth sicrhau'r deunyddiau a'r gwaith rŷn ni'n ei wneud i baratoi ein pobl ifanc ni, fel bod ein Senedd Ieuenctid ni ac eraill yn cyfrannu at baratoi'r gwaith hynny a'r ymgysylltu hynny mewn ffordd sydd yn cyrraedd yr oedran priodol ar ei fwyaf perthnasol. O ran craffu ôl-ddeddfwriaethol, os yw'r Cynulliad yn penderfynu bod angen dyletswydd i ddarparu addysg a chodi ymwybyddiaeth, yna gellir trafod a yw'n briodol hefyd ddarparu mecanwaith i hwyluso craffu ar y ddyletswydd hon ar ôl gweithredu, fel y darperir gan welliant 4 David Melding. Bydd Comisiwn y Cynulliad yn croesawu gwaith craffu o'r fath ar y Bil yma, ac mae'n bwriadu gwerthuso ei effeithiolrwydd ei hun wrth weithredu'r agweddau hynny ar y ddeddfwriaeth y bydd yn gyfrifol amdanynt. Yn olaf, felly, y gwelliant technegol yn fy enw i yw gwelliant 86. Mae'r gwelliant hynny'n cynnig mân welliant i ddrafftio adran 26 yn fersiwn Gymraeg y Bil yn unig.