English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I'm very pleased to have the opportunity to contribute to this debate, to outline the Finance Committee's recommendations in relation to the financial implications of the Bill. We've made 15 recommendations, and I hope that the Llywydd, as I'm sure she will, will take all of these on board as the legislation progresses. She has, of course, referred to some of them, and I will refer to some of those in a moment. The committee recognises the aims of the Bill, particularly the constitutional importance of changing the name of the institution to reflect its position as the primary democratic institution in Wales. However, our main concerns are around the funding and oversight arrangements of the Electoral Commission. Three days after the Bill was introduced, the Llywydd wrote to me indicating her intention to amend the Bill at Stage 2 to establish arrangements for the Electoral Commission to be financed by the Assembly, and to be accountable to the Assembly, should the Assembly support such a move, of course. The Finance Committee is obviously disappointed that this policy area wasn't more advanced prior to the introduction of the Bill, as there could be significant cost implications. During the evidence session with the Llywydd, we asked whether the intention was for the Electoral Commission to be funded directly from the Welsh consolidated fund. Since then, the Llywydd has written to the Constitutional and Legislative Affairs Committee to say that this is her preferred option. The Llywydd has also confirmed that her preferred option is for the Electoral commission to be accountable to a Llywydd's committee. At the time when the Finance Committee was scrutinising the Bill, we were unable to reach a view on the appropriateness of a Llywydd's committee, as we didn't know how the Electoral Commission was to be funded. So, as this Assembly will be aware, the Finance Committee currently has oversight of all of the bodies directly funded from the Welsh consolidated fund, and if the proposed commission is to be directly funded and scrutinised by a proposed Llywydd's committee, the Finance Committee has concerns that it will lose its oversight role of ensuring budget proposals are set in the context of the wider budget constraints in the Welsh public sector. Now, the Llywydd, of course, has indicated here today her intention that if a Llywydd's committee is established to scrutinise the Electoral Commission, it is likely or possible that the Chair of the Finance Committee will form part of that membership. I acknowledge that that's a positive step, and it's certainly something that the Finance Committee will be keen to discuss further. I have also written to the Llywydd seeking further information on funding of the Electoral Commission. I very much hope that the Llywydd will afford the Finance Committee an opportunity to consider the cost implications of any amendments prior to Stage 2 proceedings. If I could turn now to some of our other recommendations as a committee. In terms of the name change from the National Assembly for Wales to Senedd, which would take place in May 2020, we appreciate that the Bill tries to take a prudent approach - I think that's the word used - towards doing that, and that more expensive options weren't pursued. However, we are concerned that not all signage, for example, will be replaced on this date, and some may be replaced as late as May 2021 to coincide, of course, with the next Assembly elections. Whilst we see the benefits of this approach, we are concerned, perhaps, that this could lead to public confusion, with some signs changing now and some later on. We recommend that the Llywydd and the Welsh Government work closely together to ensure public awareness of the name change is clearly communicated. As part of our scrutiny of the Bill, we were also keen to explore ways in which the costs of running elections could be reduced. Given the Welsh Government's proposal to introduce a local government Bill, this, I believe, seems a good opportunity to flag up some of these important issues. We have made several recommendations that we hope that the Llywydd and Welsh Government will consider and work together to streamline elections and not add to the complexities of the existing system. These recommendations include consideration of a single electoral register for Welsh local government and Assembly elections, rather than maintaining 22 separate registers; and also the potential for automatic registration. For example, 16-year-olds could automatically be registered to vote upon receipt of their national insurance number. We also believe the Welsh Government should undertake a review of the fees paid to returning officers as part of the maximum recoverable allowance, with a view, of course, to considering whether savings can be made. Finally, turning to the implementation of the Law Commission's recommendations, I am pleased to hear that the Llywydd has given her commitment to removing section 36 of the Bill. We agree with the Counsel General that it is not appropriate for Welsh Ministers to change electoral law through subordinate legislation as it risks reforms being made without sufficient scrutiny, and we are pleased that the Llywydd has taken this onboard. So, with those few comments, may I say that we look forward to continuing our engagement with this Bill's journey through the Assembly? Thank you very much for listening.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. Rwy'n falch iawn o'r cyfle i gyfrannu at y ddadl yma i amlinellu argymhellion y Pwyllgor Cyllid ar oblygiadau ariannol y Bil yma. Rŷn ni wedi gwneud 15 o argymhellion, ac rwy'n gobeithio y bydd y Llywydd, fel dwi'n siŵr y bydd hi, yn ystyried pob un ohonyn nhw wrth i'r ddeddfwriaeth symud ymlaen. Wrth gwrs, mae hi wedi cyfeirio at rai yn barod, ac mi bigaf i i fyny ar hynny mewn munud. Mae'r pwyllgor yn cydnabod amcanion y Bil, yn enwedig y pwysigrwydd cyfansoddiadol o newid enw'r sefydliad i adlewyrchu ei sefyllfa fel y prif sefydliad democrataidd yng Nghymru. Fodd bynnag, mae ein prif bryderon yn ymwneud â threfniadau ariannu a goruchwylio'r Comisiwn Etholiadol. Dri diwrnod ar ôl i'r Bil gael ei gyflwyno, fe ysgrifennodd y Llywydd ataf i yn nodi ei bwriad i ddiwygio'r Bil yng Nghyfnod 2 er mwyn sefydlu trefniadau i'r Comisiwn Etholiadol gael ei ariannu gan y Cynulliad, a bod yn atebol iddo, pe bai'r Cynulliad o blaid gwneud hynny. Nawr, mae'r Pwyllgor Cyllid yn amlwg yn siomedig nad oedd y maes polisi hwn wedi'i ddatblygu fwy cyn cyflwyno'r Bil, gan y gallai fod goblygiadau sylweddol o ran cost. Yn ystod y sesiwn dystiolaeth gyda'r Llywydd, gofynnwyd a oedd bwriad i'r Comisiwn Etholiadol gael ei ariannu'n uniongyrchol o gronfa gyfunol Cymru. Ers hynny, mae'r Llywydd wedi ysgrifennu at y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol i ddweud mai dyma'r opsiwn y mae hi yn ei ffafrio. Mae'r Llywydd hefyd wedi cadarnhau mai'r hyn y mae hi'n ei ffafrio yw bod y Comisiwn Etholiadol yn atebol i bwyllgor y Llywydd. Pan roedd y Pwyllgor Cyllid yn craffu ar y Bil, doeddem ni ddim yn gallu dod i safbwynt ar ba mor briodol fyddai pwyllgor y Llywydd gan nad oeddem ni'n gwybod sut y byddai'r Comisiwn Etholiadol yn cael ei ariannu. Fel y mae'r Cynulliad yn gwybod, ar hyn o bryd, mae'r Pwyllgor Cyllid yn goruchwylio'r holl gyrff sy'n cael eu hariannu'n uniongyrchol o gronfa gyfunol Cymru a, phe byddai pwyllgor arfaethedig y Llywydd yn ariannu'r Comisiwn Etholiadol yn uniongyrchol ac yn craffu arno fe, yna mae'r Pwyllgor Cyllid, fel y mae'r Llywydd wedi cydnabod, yn pryderu y byddem ni'n colli'r rôl oruchwylio yna o allu sicrhau bod cynigion y gyllideb yn cael eu gosod yng nghyd-destun y cyfyngiadau cyllideb ehangach yn y sector cyhoeddus yng Nghymru. Mae'r Llywydd, wrth gwrs, wedi nodi nawr ei bwriad, os caiff pwyllgor y Llywydd ei sefydlu i graffu ar y Comisiwn Etholiadol - ei bod hi'n debygol neu'n bosib y gallai Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid fod yn rhan o'r pwyllgor hwnnw. Dwi'n cydnabod hynny fel cam positif, ac yn sicr mai hynny yn rhywbeth y bydd y Pwyllgor Cyllid yn awyddus i'w drafod ymhellach. Dwi hefyd wedi ysgrifennu at y Llywydd yn gofyn am ragor o wybodaeth ynghylch ariannu'r Comisiwn Etholiadol. Dwi'n gobeithio y bydd y Llywydd yn rhoi cyfle i'r Pwyllgor Cyllid ystyried goblygiadau cost unrhyw ddiwygiadau cyn trafodion Cyfnod 2. Dwi nawr am droi at rai o'n hargymhellion eraill ni fel pwyllgor. O ran newid yr enw o Gynulliad Cenedlaethol Cymru i'r Senedd, a fyddai'n digwydd ym mis Mai 2020, rŷm ni'n cydnabod bod y Bil fel y mae hi yn cymryd, neu'n trio cymryd, ryw ddull prudent - dyna dwi'n credu yw'r gair - tuag at wneud hynny, ac na ddilynwyd opsiynau drutach posib. Fodd bynnag, dŷn ni yn pryderu na fydd yr holl arwyddion, er enghraifft, yn cael eu newid ar y dyddiad hwn, ac y gall rhai cael eu newid mor hwyr â mis Mai 2021, i gyd-fynd, wrth gwrs, ag etholiadau nesaf y Cynulliad. Er ein bod ni'n gweld manteision ariannol yn hynny o beth, rŷm ni yn pryderu efallai y gallai hyn arwain at rywfaint o ddryswch ymhlith y cyhoedd, gyda rhai arwyddion yn newid nawr a rhai yn hwyrach. Rŷm ni yn argymell, beth bynnag, fod y Llywydd a Llywodraeth Cymru yn gweithio'n agos er mwyn sicrhau bod cyfathrebu clir â'r cyhoedd ynghylch newid yr enw. Fel rhan o'n gwaith craffu ar y Bil, roeddem ni'n awyddus hefyd i edrych ar ffyrdd o leihau costau cynnal etholiadau. O ystyried cynnig Llywodraeth Cymru i gyflwyno Bil llywodraeth leol, mae hwn, dwi'n meddwl, yn gyfle da i ni, efallai, amlygu rhai o'r materion pwysig yma. Rydym wedi gwneud nifer o argymhellion rŷm ni'n gobeithio y bydd y Llywodraeth a'r Llywydd yn eu hystyried, ac yn gweithio gyda'i gilydd i symleiddio etholiadau ac i beidio ychwanegu at gymhlethdodau'r system bresennol. Mae'r argymhellion, er enghraifft, yn cynnwys ystyried cael un gofrestr etholiadol ar gyfer etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru ac etholiadau'r Cynulliad, yn hytrach na chael 22 o gofrestri ar wahân; a hefyd, y posibilrwydd o gael cofrestru awtomatig. Er enghraifft, gallai pobl ifanc 16 oed gael eu cofrestru'n awtomatig i bleidleisio pan fyddan nhw yn derbyn eu rhif yswiriant gwladol. Rŷn ni'n credu hefyd y dylai Llywodraeth Cymru gynnal adolygiad o'r ffioedd sy'n cael eu talu i swyddogion canlyniadau fel rhan o'r uchafswm lwfans adenilladwy, gyda'r bwriad, wrth gwrs, o ystyried a ellir gwneud arbedion. Yn olaf, gan droi at weithredu argymhellion Comisiwn y Gyfraith, dwi'n falch o glywed fod y Llywydd wedi ymrwymo i ddileu adran 36 o'r Bil. Rŷm ni'n cytuno â'r Cwnsler Cyffredinol nad yw hi'n briodol i Weinidogion Cymru newid cyfraith etholiadol drwy is-ddeddfwriaeth, gan y gallai hyn, wrth gwrs, arwain at ddiwygiadau yn cael eu gwneud heb waith craffu digonol, ac rŷm ni'n falch bod y Llywydd yn ystyried hynny. Felly, gyda hynny o sylwadau, gaf i ddweud ein bod ni'n edrych ymlaen at barhau i ymwneud â thaith y Bil yma drwy'r Cynulliad? Diolch yn fawr iawn i chi am eich gwrandawiad.