English: As you stated, today is the International Day of Disabled People. The theme this year of the international day is 'the future is accessible'. In March 2013, I chaired an event here - 'Towards an Enabling Wales: improving employment prospects for disabled people' - as then co-chair of the cross-party group on disability, which I chair today. In my introductory comments then, I detailed the purpose of the group: to address key pan-impairment disability equality issues, including implementation of the social model of disability and the right to independent living, emphasising that people are disabled by society, not themselves, that we must work together to tackle the barriers to access and inclusion for all, and that everyone must be allowed independence, choice and control in their lives. In September 2013, I chaired a parallel meeting in north Wales with the theme of disability and employment. In March 2017, I sponsored and spoke at the Engage to Change project event in the Assembly. Led by Learning Disability Wales, the project was funded for five years by the Big Lottery Fund in partnership with the Welsh Government to support 1,000 young people in Wales with a learning disability, learning difficulty and/or autism spectrum condition to gain employability skills and find sustainable employment. There's no reference to this excellent project in your statement, and I'd be grateful if, either now or subsequently, you could provide progress on that, particularly as it's designed to embed sustainability from the end of that project. As you say, many of the barriers that disabled people face are illegal. We have in Wales, as in the UK, under the Equality Act 2010, a public sector equality duty, and regrettably, I still find, when representing disabled constituents with public bodies, they rarely, if ever, volunteer the existence of the duty until I make them aware of it. And that has also applied to employment or disabled people seeking to negotiate perhaps the planning process for self-employment purposes. So, how can we give that a greater push, not to make local authorities and others feel this is an imposition, but an opportunity to make things work better for everybody, improve lives and ultimately reduce pressure on statutory services? As you say, more needs to be done to reach the UK average employment rate for disabled people, where the figure is 48.6 per cent in Wales. But, in terms of autism, National Autistic Society research in 2016 found that only 16 per cent of working-age autistic people were in full-time employment. That had flatlined for a decade, and the figure was believed to be even lower in Wales. So, how do you propose to focus not only on the general disability rights agenda, in terms of employment, but on the disparity that exists across different conditions, and also the disability pay gap, which in Wales remains, I believe, at 9.9 per cent between disabled and non-disabled people? You state you're exploring opportunities to provide disabled people's employer champions. In fact, at the cross-party autism group meeting I chaired in Prestatyn on 18 October, Ben Morris from NEWCIS, which you may well know - the North East Wales Carers Information Service - discussed his work supporting carers and autistic people to find work, as well as his own experiences as an autistic person in the workplace. And he said that, while autism awareness is increasing, the number of autistic people in the workplace was not. He said he'd worked with employers to help them realise that their responsibility to make reasonable adjustments doesn't just begin when they hire someone, but that they're missing out on hiring lots of qualified autistic and disabled people because they don't make adjustments in their recruitment process. And he said his work also involves helping employers to understand the qualities of autistic and disabled employees and the value of having a diverse workforce. So, in driving that agenda forward, do you agree that the champions that you propose should have lived and/or direct experience rather than be well-meaning people, but people who do not have that key added asset? You state that assessing options to build on the current DWP Disability Confident scheme - or you are assessing options to build on that, and changing the nature of conversations with business. Of course, the UK DWP Disability Confident scheme helps employers make the most of opportunities provided by employing disabled people, it's voluntary, and has been developed by employers and representatives of disabled people. They're working with employers through Disability Confident to ensure disabled people and those with long-term health conditions have the opportunity to fulfil their potential and realise their aspirations. And I've met some incredible DWP officers working on this programme in Wales - most recently only a couple of weeks ago. How are you ensuring that you will complement rather than replicate this work, and ensure that, together, you're adding value rather than doing the same thing? Similarly, you refer to the Working Wales employability advice service. Speaking here last year, after visiting Remploy in Wrexham to discuss their launch of the UK Government employment support programme, the Work and Health Programme, in Wales, I stated the Welsh Government must therefore provide assurance that its new employability programme adds to rather than replicates that programme also. And I wonder if you could confirm how you're ensuring that, by working in partnership in the way you describe, you're working with the complementary DWP programme. Similarly, the Access to Work programme -
Welsh: Fel y dywedoch chi, heddiw yw Diwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anableddau. Y thema eleni ar y diwrnod rhyngwladol yw 'mae'r dyfodol yn hygyrch'. Ym mis Mawrth 2013, cadeiriais ddigwyddiad yma - 'Tuag at Gymru sy'n Galluogi: gwella rhagolygon cyflogaeth i bobl anabl' - ac yna roeddwn yn gyd-gadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar anabledd yr wyf yn ei gadeirio heddiw. Yn fy sylwadau cyflwyniadol, felly, rhoddais fanylion am ddiben y grŵp: mynd i'r afael â materion cydraddoldeb anabledd allweddol sy'n cwmpasu sawl amhariad, gan gynnwys gweithredu'r model cymdeithasol o anabledd a'r hawl i fyw'n annibynnol, gan bwysleisio y gwneir pobl yn anabl gan gymdeithas, nid gan nhw eu hunain, fod yn rhaid inni gydweithio i fynd i'r afael â'r rhwystrau i fynediad a chynhwysiant i bawb, a bod yn rhaid caniatáu i bawb gael annibyniaeth, dewis a rheolaeth yn eu bywydau. Ym mis Medi 2013, cadeiriais gyfarfod cyfochrog yn y gogledd ar y thema anabledd a chyflogaeth. Ym mis Mawrth 2017, fe wnes i noddi a siarad yn y digwyddiad prosiect Ymgysylltu i Newid yn y Cynulliad. Dan arweiniad Anabledd Dysgu Cymru, ariannwyd y prosiect am bum mlynedd gan y Gronfa Loteri Fawr mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru i gefnogi 1,000 o bobl ifanc yng Nghymru gydag anabledd dysgu, anhawster dysgu a/neu gyflwr ar y sbectrwm awtistiaeth i ennill sgiliau cyflogadwyedd a dod o hyd i gyflogaeth gynaliadwy. Nid oes cyfeiriad at y prosiect ardderchog hwn yn eich datganiad, a byddwn yn ddiolchgar pe baech chi, naill ai nawr neu wedyn, yn sôn am y cynnydd a fu gyda hynny, yn enwedig gan ei fod wedi'i gynllunio i ymgorffori cynaliadwyedd o ddiwedd y prosiect hwnnw. Fel y dywedwch chi, mae llawer o'r rhwystrau y mae pobl anabl yn eu hwynebu yn anghyfreithlon. Mae gennym ni yng Nghymru, fel yn y DU, o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010, ddyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus, ac yn anffodus, rwy'n dal i ganfod, wrth gynrychioli etholwyr anabl gyda chyrff cyhoeddus, mai anaml, os o gwbl, y maent yn cydnabod bodolaeth y ddyletswydd o'u gwirfodd hyd nes y byddaf yn eu gwneud yn ymwybodol ohoni. A bu hynny hefyd yn wir o ran cyflogaeth neu bobl anabl sy'n ceisio ymdrin efallai â'r broses gynllunio at ddibenion hunangyflogaeth. Felly, sut gallwn ni roi mwy o hwb i hynny, nid gwneud i awdurdodau lleol ac eraill deimlo bod hyn yn orfodaeth, ond yn gyfle i wneud i bethau weithio'n well i bawb, gwella bywydau ac, yn y pen draw, leihau'r pwysau ar wasanaethau statudol? Fel y dywedwch chi, mae angen gwneud mwy i gyrraedd cyfradd gyflogaeth gyfartalog y DU ar gyfer pobl anabl, lle mae'r ffigur yn 48.6 y cant yng Nghymru. Ond, o ran awtistiaeth, darganfu ymchwil y Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol yn 2016 mai dim ond 16 y cant o bobl ag awtistiaeth o oedran gweithio oedd mewn cyflogaeth lawn-amser. Roedd y ffigur hwnnw wedi aros yn ei unfan am ddegawd, a chredwyd bod y ffigur hyd yn oed yn is yng Nghymru. Felly, sut ydych chi'n bwriadu canolbwyntio nid yn unig ar yr agenda hawliau anabledd cyffredinol, o ran cyflogaeth, ond hefyd ar y gwahaniaeth sy'n bodoli rhwng gwahanol gyflyrau, a'r bwlch cyflog anabledd, sydd yng Nghymru yn parhau, mi gredaf, ar 9.9 y cant rhwng pobl anabl a phobl nad ydynt yn anabl? Rydych yn dweud eich bod yn ystyried cyfleoedd i ddarparu hyrwyddwyr cyflogwyr pobl anabl. Yn wir, yng nghyfarfod y grŵp trawsbleidiol ar awtistiaeth a gadeiriais ym Mhrestatyn ar 18 Hydref, bu Ben Morris o NEWCIS, y gwyddoch chi efallai amdano - Gwasanaeth Gwybodaeth Gofalwyr Gogledd-ddwyrain Cymru - yn trafod ei waith yn cefnogi gofalwyr a phobl awtistig i ddod o hyd i waith, yn ogystal â'i brofiadau ei hun fel person awtistig yn y gweithle. A dywedodd, er bod ymwybyddiaeth o awtistiaeth ar gynnydd, nad oedd nifer y bobl awtistig yn y gweithle yn cynyddu. Dywedodd ei fod wedi gweithio gyda chyflogwyr i'w helpu i sylweddoli nad yw eu cyfrifoldeb i wneud addasiadau rhesymol yn dechrau pan fyddant yn cyflogi rhywun, ond eu bod ar eu colled o ran cyflogi llawer o bobl awtistig ac anabl cymwys oherwydd nad ydynt yn gwneud addasiadau yn eu proses recriwtio. Dywedodd hefyd fod ei waith yn golygu helpu cyflogwyr i ddeall rhinweddau gweithwyr awtistig ac anabl a gwerth cael gweithlu amrywiol. Felly, wrth yrru'r agenda honno yn ei blaen, a ydych chi'n cytuno y dylai'r hyrwyddwyr arfaethedig yr ydych yn sôn amdanynt fod â phrofiad bywyd a/neu phrofiad uniongyrchol yn hytrach na bod yn bobl da eu bwriadau, ond yn bobl nad oes ganddynt yr ased ychwanegol allweddol hwnnw? Rydych chi'n dweud bod asesu dewisiadau i adeiladu ar y cynllun Hyderus o ran Anabledd sydd gan yr Adran Gwaith a Phensiynau ar hyn o bryd - neu eich bod yn asesu dewisiadau i adeiladu ar hynny, a newid natur sgyrsiau gyda byd busnes. Wrth gwrs, mae cynllun Hyderus o Ran Anabledd Adran Gwaith a Phensiynau y DU yn helpu cyflogwyr i fanteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd sydd i'w cael drwy gyflogi pobl anabl, mae'n wirfoddol, ac mae wedi'i ddatblygu gan gyflogwyr a chynrychiolwyr pobl anabl. Maen nhw'n gweithio gyda chyflogwyr drwy Hyderus o ran Anabledd er mwyn sicrhau bod pobl anabl a'r rhai sydd â chyflyrau iechyd hirdymor yn cael y cyfle i gyflawni eu potensial a gwireddu eu dyheadau. Ac rwyf wedi cwrdd â rhai swyddogion anhygoel yr Adran Gwaith a Phensiynau sy'n gweithio ar y rhaglen hon yng Nghymru - y tro diwethaf ychydig wythnosau'n ôl. Sut ydych chi'n sicrhau y byddwch yn ategu yn hytrach na dyblygu'r gwaith hwn, ac yn sicrhau eich bod chi, gyda'ch gilydd, yn ychwanegu gwerth yn hytrach na gwneud yr un peth? Yn yr un modd, rydych chi'n cyfeirio at wasanaeth cyngor ar gyflogadwyedd Cymru'n Gweithio. Wrth siarad yma y llynedd, ar ôl ymweld â Remploy yn Wrecsam i drafod lansio rhaglen cymorth cyflogaeth Llywodraeth y DU, y Rhaglen Gwaith ac Iechyd, yng Nghymru, dywedais fod yn rhaid i Lywodraeth Cymru felly roi sicrwydd bod ei rhaglen gyflogadwyedd newydd yn ychwanegu at y rhaglen honno hefyd yn hytrach na'i dyblygu. Tybed a wnewch chi gadarnhau sut yr ydych chi'n sicrhau eich bod chi, drwy weithio mewn partneriaeth yn y ffordd yr ydych chi'n ei disgrifio, yn gweithio gyda rhaglen ategol yr Adran Gwaith a Phensiynau. Yn yr un modd, mae'r rhaglen Mynediad i Waith -