English: Diolch yn fawr, Llywydd. Well, 70 years ago, 1952 did not begin well in Wales. On 10 January, an Aer Lingus flight going from Dublin to London crashed in Snowdonia, killing its 22 passengers and all three crew. Less than a month later, King George VI was dead, and what the Prime Minister of the time, Winston Churchill, called 'a new Elizabethan age' had begun. In the intertwining of those two lives - a Prime Minister towards the end of his working life and a sovereign at the start of hers - we see a remarkable thread connecting our lives today, in the second decade of the twenty-first century, right back through the whole of the twentieth century to the final quarter of the nineteenth century. By the time Prime Minister Churchill became the first of 14 Prime Ministers who have now met weekly with the Queen, he could look back to escaping from a prisoner of war camp during the Boer war in the reign of Queen Victoria. He was a member of the great reforming Liberal Government of 1906 when King Edward VII was on the throne. He was Chancellor of the Exchequer for a whole parliamentary term when George V was the monarch. He was the leader of the King's party during the brief reign of King Edward VIII, and Prime Minister to George VI, and now a second Queen Elizabeth. In that year, in 1952, he presided over the abolition of identity cards introduced during the second world war, the introduction of prescription charges - 5p for every item, the ending of tea rationing, and the first performance of Agatha Christie's The Mousetrap. Now, it would have been a brave person who could look ahead with any certainty to the 70 years of continuity and change that were to follow, because the pace of change over those 70 years has quite certainly been enormous. Here in Wales, heavy industry has largely given way to financial and other services. The United Kingdom itself is very different to that of 1952. It's no longer a centralised unitary state; constitutional reforms have fostered a more plural society, where power is dispersed to other Parliaments in the four nations of the United Kingdom. Movement to and from the Commonwealth, the European Union and beyond has fashioned a more diverse and multicultural people.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Wel, 70 mlynedd yn ôl, ni ddechreuodd y flwyddyn 1952 yn dda yng Nghymru. Ar y 10fed o Ionawr, fe gwympodd un o awyrennau Aer Lingus a oedd yn hedfan o Ddulyn i Lundain yn Eryri, gan ladd y 22 o deithwyr a'r tri aelod o'r criw. Lai na mis yn ddiweddarach, bu farw'r Brenin Siôr VI, ac fe ddechreuodd yr hyn a alwodd y Prif Weinidog ar y pryd, Winston Churchill, yn 'oes Elisabeth newydd'. Yn y cydblethu rhwng y ddau fywyd hynny - Prif Weinidog tua diwedd ei yrfa waith a brenhines ar ddechrau ei theyrnasiad hi - rydym yn gweld llinyn rhyfeddol yn cysylltu ein bywydau ni heddiw, yn ail ddegawd yr unfed ganrif ar hugain, yr holl ffordd yn ôl drwy'r ugeinfed ganrif gyfan hyd at chwarter olaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Erbyn i Brif Weinidog Churchill fod y cyntaf o 14 o Brif Weinidogion sydd wedi cyfarfod yn wythnosol â'r Frenhines erbyn hyn, fe allai ef edrych yn ôl ar ddianc o wersyll carcharorion rhyfel yn ystod rhyfel y Boer yn ystod teyrnasiad y Frenhines Fictoria. Roedd yn aelod o'r Llywodraeth Ryddfrydol a fu'n gyfrifol am y diwygio mawr ym 1906 pan oedd y Brenin Edward VII ar yr orsedd. Bu'n Ganghellor y Trysorlys am dymor seneddol cyfan pan oedd Siôr V yn frenin. Bu'n arweinydd plaid y Brenin yn ystod teyrnasiad byr y Brenin Edward VIII, ac yn Brif Weinidog i Siôr VI, ac yn awr ail Frenhines Elisabeth. Yn ystod y flwyddyn honno, ym 1952, roedd yn ben ar adeg ddiddymu'r cardiau adnabod a gyflwynwyd yn ystod yr ail ryfel byd, a chyflwyno taliadau am bresgripsiynau - 5c am bob eitem, a diddymu dogni te, a pherfformiad cyntaf The Mousetrap gan Agatha Christie. Nawr, dim ond unigolyn eofn iawn a fyddai wedi edrych ymlaen gydag unrhyw sicrwydd at y 70 mlynedd o barhad a newid a oedd i ddod, oherwydd bod cyflymder y newid yn ystod y 70 mlynedd hynny wedi bod yn enfawr, yn sicr. Yma yng Nghymru, mae diwydiant trwm wedi ildio i raddau helaeth i wasanaethau ariannol a gwasanaethau eraill. Mae'r Deyrnas Unedig ei hun yn wahanol iawn i honno ym 1952. Nid oes un wladwriaeth unedol ganolog erbyn hyn; mae diwygiadau cyfansoddiadol wedi meithrin cymdeithas fwy lluosog, lle caiff pŵer ei ddyrannu i Seneddau eraill ym mhedair gwlad y Deyrnas Unedig. Mae symudiadau i mewn ac allan o'r Gymanwlad, yr Undeb Ewropeaidd a thu hwnt wedi creu poblogaeth fwy amrywiol ac amlddiwylliannol.