techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch. As the Minister responsible for marine licensing, I am unable to comment on specific projects, as this may prejudice my role. The Welsh national marine plan will set out policy for the sustainable development of our seas, and it has been informed by a sustainability assessment.
Welsh: Diolch. Fel y Gweinidog sy'n gyfrifol am drwyddedu morol, ni allaf gynnig sylwadau ar brosiectau penodol, gan y gallai hynny niweidio fy rôl. Bydd cynllun morol cenedlaethol Cymru yn gosod polisi ar gyfer datblygu ein moroedd yn gynaliadwy, ac mae wedi'i lywio gan asesiad cynaliadwyedd.
English: Minister, following the disappointing announcement by the UK Government last year not to invest in the Swansea bay tidal lagoon, the firm behind the development have been working to look at different delivery models, as well as making changes to the proposal itself. Adding floating solar panels to the lagoon, for example, is estimated to increase the scheme's energy output from 572 GWh to around 770 GWh. Now, whilst the Welsh Government has previously been publicly supportive and was prepared to invest in the scheme, it has not made any comment recently. Will you outline to the Chamber what action you have been taking over recent months to ensure that this groundbreaking project can be delivered and that the benefits, both environmental and economic, can be delivered locally?
Welsh: Weinidog, yn dilyn cyhoeddiad siomedig gan Lywodraeth y DU y llynedd i beidio â buddsoddi ym morlyn llanw bae Abertawe, mae'r cwmni sydd wrth wraidd y datblygiad wedi bod yn gweithio i edrych ar fodelau cyflawni gwahanol, yn ogystal â gwneud newidiadau i'r cynnig ei hun. Amcangyfrifir bod ychwanegu paneli solar arnofiol i'r morlyn, er enghraifft, yn cynyddu cynhyrchiant ynni'r cynllun o 572 GWh i tua 770 GWh. Nawr, er bod Llywodraeth Cymru wedi bod yn gefnogol yn gyhoeddus o'r blaen ac yn barod i fuddsoddi yn y cynllun, ni wnaeth unrhyw sylw yn ddiweddar. A wnewch chi amlinellu i'r Siambr pa gamau rydych wedi bod yn eu cymryd dros y misoedd diwethaf i sicrhau y gellir cyflawni'r prosiect arloesol hwn ac y gellir cyflawni'r manteision amgylcheddol ac economaidd yn lleol?
English: Thank you. You will be aware that the marine energy summit was held last January - I think in Swansea - and the First Minister, in opening that summit, highlighted the Government's support for the development of a sustainable marine energy sector here in Wales, and, certainly, there are emerging technologies that we need to look at. I know that following the summit the First Minister has written twice to the UK Government, to Greg Clark, highlighting the importance of the marine energy sector to the UK, and particularly to Wales, asking the UK to provide a very clear path to market for marine energy. I think the lack of a strategy in relation to tidal lagoons and tidal energy in the UK Government is clearly an obstacle. There will be a report for the Welsh Government coming from the summit, I think by the end of April, and certainly we'll be making that available to the public, and I think it's really important that we do look at these emerging technologies, particularly around marine energy in Wales. We're very supportive of the economic benefits of tidal lagoons, as you said, and the opportunities to grow a vibrant marine industry, and that's why I was very keen to have a national marine plan.
Welsh: Diolch. Fe fyddwch yn ymwybodol fod yr uwchgynhadledd ynni morol wedi'i chynnal fis Ionawr diwethaf - yn Abertawe rwy'n credu - ac wrth agor yr uwchgynhadledd honno, soniodd y Prif Weinidog am gefnogaeth y Llywodraeth i ddatblygu sector ynni morol cynaliadwy yma yng Nghymru, ac yn sicr, mae angen inni edrych ar dechnolegau sy'n dod i'r amlwg. Yn dilyn yr uwchgynhadledd, gwn fod y Prif Weinidog wedi ysgrifennu at Lywodraeth y DU ddwy waith, at Greg Clark, yn tynnu sylw at bwysigrwydd y sector ynni morol i'r DU, ac yn enwedig i Gymru, ac yn gofyn i'r DU ddarparu llwybr clir iawn i'r farchnad ar gyfer ynni morol. Credaf ei bod hi'n amlwg fod diffyg strategaeth Llywodraeth y DU mewn perthynas â morlynnoedd llanw ac ynni'r llanw yn rhwystr. Ceir adroddiad yn deillio o'r uwchgynhadledd ar gyfer Llywodraeth Cymru, erbyn diwedd mis Ebrill rwy'n credu, ac yn sicr byddwn yn gwneud yn siŵr ei fod ar gael i'r cyhoedd, a chredaf ei bod hi'n bwysig iawn inni edrych ar y technolegau sy'n datblygu, yn enwedig mewn perthynas ag ynni'r môr yng Nghymru. Rydym yn gefnogol iawn i fanteision economaidd morlynnoedd llanw, fel y dywedoch, a'r cyfleoedd i dyfu diwydiant morol hyfyw, a dyna pam yr oeddwn yn awyddus iawn i gael cynllun morol cenedlaethol.
English: Well, I think we'd all be keen to hear any developments on the front of the Swansea bay tidal lagoon - genuinely interested to hear what Dai Lloyd had to say there. But one of the circles that remains difficult to square, of course, is the cost of the energy that's produced by the lagoon - potential lagoon - which is a material consideration at a time when Tata Steel, for example, is competing in a global environment, where the cost of energy in France and Germany, for example, is a fraction of that that they are having to spend here. Tata is looking to reduce its energy costs, as well as its environmental impact, by increasing the capacity of its own power generation, and cheaper energy for them, of course, means more money available to tackle the pollution they produce from a different angle. Would you be happy to press the point in Cabinet that there are environmental as well as economic reasons for seeing Tata's ambitions for their power plant realised? Thank you.
Welsh: Wel, credaf y byddem oll yn awyddus i glywed am unrhyw ddatblygiadau mewn perthynas â morlyn llanw bae Abertawe - roedd hi'n wirioneddol ddiddorol clywed beth oedd gan Dai Lloyd i'w ddweud yno. Ond un o'r pethau sy'n parhau i fod yn anodd, wrth gwrs, yw cost yr ynni a gynhyrchir gan y morlyn - y darpar forlyn - sy'n ystyriaeth berthnasol ar adeg pan fo Tata Steel, er enghraifft, yn cystadlu mewn amgylchedd byd-eang, lle mae cost ynni yn Ffrainc a'r Almaen, er enghraifft, yn rhan fechan iawn o'r hyn sy'n rhaid iddynt ei wario yma. Mae Tata'n gobeithio lleihau eu costau ynni, yn ogystal a'u heffaith amgylcheddol, drwy gynyddu capasiti eu cynhyrchiant pŵer eu hunain, ac mae ynni rhatach iddynt, wrth gwrs, yn golygu mwy o arian i fynd i'r afael â'r llygredd y maent yn ei gynhyrchu o ongl wahanol. A fyddech yn barod i bwysleisio yn y Cabinet fod yna resymau amgylcheddol yn ogystal â rhai economaidd dros wireddu uchelgeisiau Tata ar gyfer eu gwaith pŵer? Diolch.
English: Yes. I don't think I need to press the point. I think, certainly, colleagues are aware of that, and myself and Ken Skates are, I think, going to do a joint visit to Tata around this very issue within the next couple of months.
Welsh: Ie. Nid wyf yn meddwl bod angen imi bwysleisio'r pwynt. Yn sicr, rwy'n credu bod fy nghyd-Aelodau'n ymwybodol o hynny, ac rwy'n credu fy mod i a Ken Skates yn mynd ar ymweliad ar y cyd â Tata ynglŷn â'r union fater hwn o fewn yr ychydig fisoedd nesaf.
English: I concur with everything Suzy Davies just said. But the question I want to ask is: we all appreciate that the tidal lagoon actually is a beneficial project and the issues it will bring and the benefits it will bring is something we all want to see. But as well as environmental benefits there are environmental challenges and one of them is obviously the impact upon fish. Now, I know that the fishing bodies in my area and the tidal lagoon themselves had two different fishing models that were quite different and quite a distance apart. What progress has been made by Natural Resources Wales on looking at those fishing models? Because, if it comes back to the fore, we don't want it held up as a consequence of this not having been addressed at this point in time.
Welsh: Cytunaf â phopeth y mae Suzy Davies newydd ei ddweud. Ond y cwestiwn rwyf am ei ofyn yw hwn: mae pawb ohonom yn derbyn bod y morlyn llanw yn brosiect buddiol mewn gwirionedd ac mae'r pethau a ddaw yn ei sgil a'r buddion a ddaw yn ei sgil yn rhywbeth y mae pawb ohonom am ei weld. Ond yn ogystal â manteision amgylcheddol, ceir heriau amgylcheddol, ac un ohonynt yn amlwg yw'r effaith ar bysgod. Nawr, gwn fod gan y cyrff pysgota yn fy ardal i a'r morlyn llanw eu hunain ddau fodel pysgota a oedd yn wahanol iawn ac yn eithaf pell oddi wrth ei gilydd. Pa gynnydd a wnaethpwyd gan Cyfoeth Naturiol Cymru ar edrych ar y modelau pysgota hynny? Oherwydd, os daw'n ôl i'r amlwg, nid ydym am i hynny gael ei weld fel canlyniad i beidio â bod wedi rhoi sylw i hyn ar yr adeg hon.
English: No. Obviously, that work was ongoing when the Swansea bay tidal lagoon was being considered as a scheme by the UK Government. I'm not aware of what work is currently ongoing, but you're quite right: if another project came forward, we would need to know which model was providing the correct information. So, I would be happy to write to the Member to update him. FootnoteLink
Welsh: Na. Yn amlwg, roedd y gwaith hwnnw'n mynd rhagddo pan oedd morlyn llanw bae Abertawe dan ystyriaeth fel cynllun gan Lywodraeth y DU. Nid wyf yn ymwybodol o ba waith sy'n mynd rhagddo ar hyn o bryd, ond rydych yn llygad eich lle: pe bai prosiect arall yn cael ei gyflwyno, byddai angen inni wybod pa fodel oedd yn darparu'r wybodaeth gywir. Felly, buaswn yn hapus i ysgrifennu at yr Aelod i roi'r wybodaeth ddiweddaraf iddo. FootnoteLink
English: Thank you. My statement on 12 March outlined the Welsh Government's commitment to the forestry sector. We recently committed £2 million for a further round of the timber business investment scheme. The scheme provides capital funding for improvements that add value to forests for woodland management activities, timber harvesting and processing.
Welsh: Diolch. Roedd fy natganiad ar 12 Mawrth yn amlinellu ymrwymiad Llywodraeth Cymru i'r sector coedwigaeth. Yn ddiweddar, rydym wedi ymrwymo £2 filiwn ar gyfer cylch arall o'r cynllun buddsoddi mewn busnesau pren. Mae'r cynllun yn darparu cyllid cyfalaf ar gyfer gwelliannau sy'n ychwanegu gwerth i goedwigoedd ar gyfer gweithgareddau rheoli coetiroedd, cynaeafu a phrosesu pren.
English: Thank you, Minister, for that answer. One of the points that I did put to you in that statement that you made recently was this ability not to have windows in the bidding round for Glastir and have just an open period where people could, all year round, apply for support to plant new forestry. Have you given any consideration to this? Because it was an area that didn't get touched on in response from your good self in that statement, and other parts of the United Kingdom have done this and it has been very effective in developing the forestry sector in those parts. So, could you give an indication today: are you minded to support such a lifting of the window application and just to have year-round applications?
Welsh: Diolch ichi am eich ateb, Weinidog. Un o'r pwyntiau a roddais i chi yn y datganiad a wnaethoch yn ddiweddar oedd y gallu hwn i beidio â chael cyfnodau yn y rownd geisiadau ar gyfer Glastir a chael cyfnod agored yn unig lle gallai pobl wneud cais am gymorth i blannu coedwigoedd newydd drwy gydol y flwyddyn. A ydych wedi rhoi unrhyw ystyriaeth i hyn? Oherwydd roedd yn faes na chyffyrddwyd arno mewn ymateb gennych chi yn y datganiad hwnnw, ac mae rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig wedi gwneud hyn a bu'n effeithiol iawn wrth ddatblygu'r sector coedwigaeth yn y rhannau hynny. Felly, a allech roi syniad inni heddiw: a ydych yn bwriadu cefnogi cael gwared ar y cyfnod ymgeisio yn y modd hwn a chael ceisiadau drwy gydol y flwyddyn?
English: It's certainly something I'm very happy to consider. I thought I had said that in the statement. Certainly, I'm very aware that we need to support the forestry sector in perhaps a more innovative way, and it's certainly something that I'd be happy to do. But we are having a new round of funding for Glastir wood restoration opening on Monday, and there'll be more details around the levels of funding being announced on 1 April. Also, there's going to be a new round of funding for Glastir woodland creation. So, we are committed to those two, but it's certainly something that I'd be very happy to look at. FootnoteLink
Welsh: Mae'n sicr yn rhywbeth rwy'n hapus iawn i'w ystyried. Roeddwn yn meddwl fy mod wedi dweud hynny yn y datganiad. Yn sicr, rwy'n ymwybodol iawn fod angen inni gefnogi'r sector coedwigaeth mewn ffordd fwy arloesol o bosibl, ac mae'n sicr yn rhywbeth y buaswn yn hapus i'w wneud. Ond mae gennym rownd gyllido newydd ar gyfer adfer coed Glastir yn agor ddydd Llun, a bydd mwy o fanylion ynghylch lefelau cyllid yn cael eu cyhoeddi ar 1 Ebrill. Hefyd, bydd rownd gyllido newydd ar gyfer creu coetiroedd Glastir. Felly, rydym wedi ymrwymo i'r ddau hynny, ond mae'n sicr yn rhywbeth y byddem yn hapus iawn i edrych arno. FootnoteLink
English: Thank you. I am committed to ensuring there will be no regression in environmental standards as a result of Brexit. I want Wales to not only maintain our current standards, but build upon them. Last week, I launched our consultation on environmental principles and governance post Brexit, which will run until 9 June.
Welsh: Diolch. Rwy'n ymrwymedig i sicrhau na fydd unrhyw gamu'n ôl yn y safonau amgylcheddol o ganlyniad i Brexit. Rwyf am i Gymru gynnal ein safonau presennol, ac adeiladu arnynt hefyd. Yr wythnos diwethaf, lansiais ein hymgynghoriad ar egwyddorion amgylcheddol a llywodraethu ar ôl Brexit, i ddod i ben ar 9 Mehefin.
English: I think we very much welcome the work the Welsh Government is doing to make sure that we do have robust protections in place and in fact we enhance those protections after Brexit. But we note, as we speak today, that there are young people up in the gallery looking down on our proceedings, and, for them, some of the defence in protections for our natural environment will be the ability of the citizen to take on Governments - Welsh Government, UK Government and others. At the moment, we have that ability, as we've seen through organisations such as Client Earth, challenging not only the UK Government, but also Governments in Hungary and Italy and elsewhere, under European legislation. So, can we at this point, Minister, say categorically that there will still be the ability for citizens and citizens' organisations to challenge Governments when they do not live up to their environmental responsibilities?
Welsh: Credaf ein bod yn croesawu'n fawr y gwaith y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau bod gennym fesurau diogelu cadarn ar waith a'n bod yn gwella'r mesurau diogelu hynny ar ôl Brexit mewn gwirionedd. Ond wrth inni siarad heddiw, nodwn fod yna bobl ifanc i fyny yn yr oriel yn edrych i lawr ar ein trafodion, ac iddynt hwy, peth o'r amddiffyniad mewn mesurau diogelu ar gyfer ein hamgylchedd naturiol fydd gallu dinasyddion i herio Llywodraethau - Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU ac eraill. Ar hyn o bryd, mae gennym y gallu hwnnw, fel y gwelsom drwy sefydliadau fel Client Earth, sy'n herio nid yn unig Llywodraeth y DU, ond Llywodraethau yn yr Eidal a Hwngari a mannau eraill hefyd, o dan ddeddfwriaeth Ewropeaidd. Felly, a allwn ddweud yn bendant ar hyn o bryd, Weinidog, y bydd dinasyddion a sefydliadau dinasyddion yn dal i allu herio Llywodraethau pan na fyddant yn cydymffurfio â'u cyfrifoldebau amgylcheddol?
English: We can. I think there's been a little bit of misinformation. Clearly, when we do leave the EU, UK citizens will no longer have access to the citizens' complaint procedure, which enables the EU Commission, as you refer, to act on their behalf, including the ability to refer cases to the European Court of Justice. However, they can obviously take their complaints to bodies such as the public services ombudsman and the National Assembly itself, and they do already receive citizens' complaints. But I think it is really important that we don't have a dilution of our rights that currently flow from our membership of the EU. That's why we published our consultation on the environmental principles and governance post EU exit. What I'm doing is seeking views on what an oversight body should be able to do, and I think it's really important that people feed into that. So, I would encourage Members and their constituents to do that. I think we need to know whether a body should be able to conduct investigations, what information they would require if they did that, assess the validity of complaints, have the ability to act in appropriate cases, and also make recommendations arising from their findings. I think it's really important that we do ensure that there is no gap post EU exit.
Welsh: Gallwn. Credaf fod ychydig bach o wybodaeth anghywir wedi'i rhoi. Yn amlwg, pan fyddwn yn gadael yr UE, ni fydd gan ddinasyddion y DU fynediad mwyach at weithdrefn gwyno'r dinasyddion, sy'n galluogi Comisiwn yr UE, fel y dywedwch, i weithredu ar eu rhan, gan gynnwys y gallu i gyfeirio achosion at Lys Cyfiawnder Ewrop. Fodd bynnag, gallant fynd â'u cwynion wrth gwrs at gyrff fel yr ombwdsmon gwasanaethau cyhoeddus ac at y Cynulliad Cenedlaethol ei hun, ac maent eisoes yn derbyn cwynion gan ddinasyddion. Ond credaf ei bod hi'n bwysig tu hwnt nad yw ein hawliau sy'n deillio ar hyn o bryd o'n haelodaeth o'r UE yn cael eu gwanhau. Dyna pam ein bod wedi cyhoeddi ein hymgynghoriad ar egwyddorion a threfniadau llywodraethu amgylcheddol wedi inni adael yr UE. Rwy'n gofyn am farn ar beth y dylai corff goruchwylio allu ei wneud, ac mae'n bwysig iawn fod pobl yn cyfrannu at hynny. Felly, rwy'n annog Aelodau a'u hetholwyr i wneud hynny. Credaf fod angen inni wybod a ddylai corff allu cynnal ymchwiliadau, pa wybodaeth y byddai ei hangen arnynt pe baent yn gwneud hynny, asesu dilysrwydd cwynion, meddu ar y gallu i weithredu mewn achosion priodol, a gwneud argymhellion yn deillio o'u canfyddiadau. Credaf ei bod yn wirioneddol bwysig inni sicrhau nad oes unrhyw fwlch ar ôl gadael yr UE.
English: Minister, we know that in England there'll be a 25-year environmental plan, and the draft environment Bill includes proposals for an office of environmental protection, to which, presumably, citizens would have the right - and it might be analogous to the Commission taking up the citizen's cause, which of course is why that form of very quick legal access is so effective. You've decided on a consultation, and I just wonder - but you have said you do not, at this stage, favour the UK Government's approach as regards England, and I just wonder if you do need to rethink this question of an enforcement body that is able to take up complaints brought to it by the citizen, not to give them advice as to how they then go to court. The citizen doesn't really have that capacity very easily, and many bodies have told us that this is what is crucial to the robustness of current EU regulations.
Welsh: Weinidog, gwyddom y bydd cynllun amgylcheddol 25 mlynedd yn Lloegr, ac mae'r Bil amgylchedd drafft yn cynnwys cynigion ar gyfer swyddfa diogelu'r amgylchedd, rhywbeth y byddai gan ddinasyddion, mae'n debyg, hawl i'w gael - ac efallai fod hyn yn cyfateb i'r Comisiwn yn dadlau achos y dinesydd, sef pam, wrth gwrs, fod y math hwnnw o fynediad cyflym iawn at wasanaethau cyfreithiol mor effeithiol. Rydych wedi penderfynu ar ymgynghoriad, a tybed - ond rydych wedi dweud nad ydych, ar hyn o bryd, yn ffafrio dull gweithredu Llywodraeth y DU mewn perthynas â Lloegr, a tybed a oes angen i chi ailfeddwl am y cwestiwn hwn ynglŷn â chorff gorfodi sy'n gallu mynd i'r afael â chwynion a gyflwynir iddo gan y dinesydd, yn hytrach na rhoi cyngor iddynt ynglŷn â dwyn achos llys. Nid yw'n hawdd i'r dinesydd wneud hynny mewn gwirionedd, ac mae sawl corff wedi dweud wrthym mai dyma sy'n allweddol i gadernid rheoliadau cyfredol yr UE.
English: Obviously the consultation will feed into the future policy. I think it's also important to recognise that we have a different governance gap to England. So, we've got the Environment (Wales) Act 2016, we've got the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. I've had a few discussions with Department for Environment, Food and Rural Affairs Ministers around this issue, and certainly, if we think we need to have a look at it post consultation, I'll be very happy to do so. It is absolutely right that, as I said in my answer to Huw Irranca-Davies, we don't see that dilution, not just in our standards, but in our rights too.
Welsh: Yn amlwg, bydd yr ymgynghoriad yn llywio'r polisi yn y dyfodol. Credaf ei bod hefyd yn bwysig cydnabod bod gennym fwlch llywodraethu gwahanol i Loegr. Felly, mae gennym Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, mae gennym Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Rwyf wedi cael rhywfaint o drafodaethau gyda Gweinidogion Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig ynghylch y mater hwn, ac yn sicr, os ydym o'r farn fod angen i ni edrych ar hyn ar ôl yr ymgynghoriad, byddaf yn fwy na pharod i wneud hynny. Mae'n hanfodol, fel y dywedais yn fy ateb i Huw Irranca-Davies, nad ydym yn gweld gwanhau o'r fath, nid yn unig yn ein safonau, ond yn ein hawliau hefyd.
English: Thank you. The nature recovery action plan is our national biodiversity strategy for land and sea, and sets out our commitment to biodiversity in Wales. Its six objectives support the UK marine strategy and our aims to achieve and maintain the good environmental status of our waters.
Welsh: Diolch. Y cynllun gweithredu adfer natur yw ein strategaeth fioamrywiaeth genedlaethol ar gyfer tir a môr, ac mae'n nodi ein hymrwymiad i fioamrywiaeth yng Nghymru. Mae ei chwe amcan yn cefnogi strategaeth forol y DU a'n hamcanion i sicrhau a chynnal statws amgylcheddol da ein dyfroedd.
English: Minister, given that the forthcoming UK marine strategy consultation will show that the UK has not reached its 2020 target of good environmental status for the majority of the 14 descriptors, and none of the biodiversity-related descriptors, what action is Wales going to take to ensure that we are not in this position again in 2030?
Welsh: Weinidog, o gofio y bydd yr ymgynghoriad sydd ar y ffordd ar strategaeth forol y DU yn dangos nad yw'r DU wedi cyrraedd ei tharged 2020 i sicrhau statws amgylcheddol da ar gyfer y rhan fwyaf o'r 14 o ddisgrifyddion, nac unrhyw un o'r disgrifyddion sy'n ymwneud â bioamrywiaeth, pa gamau y bydd Cymru yn eu cymryd i sicrhau nad ydym yn y sefyllfa hon eto yn 2030?