English: I thank the Member in charge for all his hard work and for the non-partisan and consensual manner in which he has worked with other parties throughout the Bill process. It's been one of the rare occasions that all parties have generally agreed on a piece of legislation. However, I was disappointed, of course, that my own proposed amendments were unsuccessful. The ombudsman plays a vital role in ensuring that any member of the public who believes that they've suffered injustice through maladministration or service failure by a public body is able to make a complaint with the reassurance that their complaint will be dealt with fairly and independently by the ombudsman. To this end, we welcome the extension to his powers within this Bill, but, of course, increased power brings increased responsibility with it. Our unsuccessful Stage 3 amendments included one to ensure that the ombudsman considers the resources of town and community councils when preparing their model complaints-handling procedure and another to ensure that the ombudsman takes into consideration the Nolan principles applying to the ethical standards expected of public office holders when undertaking investigations into complaints against public bodies. We feel that these would have strengthened the Bill. As I stated at Stage 3, One Voice Wales, representing town and community councils in Wales, had written to me stating that they do have concerns about the model complaints procedure. They further noted that most town and community councils in Wales are incredibly small and employ just one clerk who would normally or likely work on a part-time basis. I've also since received correspondence from the North and Mid Wales Association of Local Councils, which refers to the model complaints procedure on Welshpool Town Council's website and recommends that town councils deal with their own complaints in the first instance where they wish to adopt a code in that regard. I note that the Member in charge stated at Stage 3 that he has 'included some commentary on this issue in the revised explanatory memorandum to the Bill' and his view 'is that that sufficiently addresses the concerns expressed'. We therefore hope that he's proved correct in this respect. I also note his statement at Stage 3 that he's 'ensured the revised explanatory memorandum now makes it explicit that in holding public office or working in the public sector, the ombudsman and the listed authorities are required to have regard to the Nolan principles.' We remain of the view that this is critical where complaints to the ombudsman frequently relate to matters to which the alleged conduct of officers are integral and, at the very least, evidence submitted to the ombudsman by said officers in relation to these complaints must be considered in the context of a potential conflict of interest. However, we are generally supportive of the Bill before us today and particularly welcome the aspects of this Bill that allow the ombudsman to initiate his or her own investigations, and which increase the mediums by which people can complain, rather than just by writing, thereby creating a more accessible complaints process. Diolch.
Welsh: Diolch i'r Aelod cyfrifol am ei holl waith caled ac am y ffordd gydsyniol ac amhleidiol y mae wedi gweithio gyda phleidiau eraill drwy broses y Bil. Mae wedi bod yn un o'r achlysuron prin lle mae pob plaid wedi cytuno at ei gilydd ar ddarn o ddeddfwriaeth. Fodd bynnag, wrth gwrs, roeddwn yn siomedig fod y gwelliannau a gynigais i yn aflwyddiannus. Mae'r ombwdsmon yn chwarae rôl hanfodol yn sicrhau bod unrhyw aelod o'r cyhoedd sy'n credu eu bod wedi dioddef anghyfiawnder drwy gamweinyddu neu fethiant gwasanaeth gan gorff cyhoeddus yn gallu gwneud cwyn gyda'r sicrwydd y bydd eu cwyn yn cael ei thrin gan yr ombwdsmon yn deg ac yn annibynnol. I'r perwyl hwn, rydym yn croesawu'r estyniad i'w bwerau o fewn y Bil hwn, ond wrth gwrs, mae mwy o bŵer yn dod â mwy o gyfrifoldeb yn ei sgil. Roedd ein gwelliannau aflwyddiannus yng Nghyfnod 3 yn cynnwys un i sicrhau bod yr ombwdsmon yn ystyried adnoddau cynghorau tref a chymuned wrth baratoi eu gweithdrefn ymdrin â chwynion enghreifftiol ac un arall i sicrhau bod yr ombwdsmon yn ystyried egwyddorion Nolan sy'n berthnasol i'r safonau moesegol a ddisgwylir gan ddeiliaid swyddi cyhoeddus wrth ymgymryd ag ymchwiliadau i gwynion yn erbyn cyrff cyhoeddus. Rydym yn teimlo y byddai'r rhain wedi cryfhau'r Bil. Fel y dywedais yng Nghyfnod 3, roedd Un Llais Cymru, sy'n cynrychioli cynghorau tref a chymuned yng Nghymru, wedi ysgrifennu ataf yn dweud bod ganddynt bryderon am y weithdrefn gwynion enghreifftiol. Hefyd, nodwyd bod y rhan fwyaf o gynghorau tref a chymuned yng Nghymru yn anhygoel o fach ac yn cyflogi un clerc yn unig a fyddai, fel arfer, neu'n debygol o fod yn gweithio ar sail ran-amser. Ers hynny, rwyf hefyd wedi derbyn gohebiaeth oddi wrth Gymdeithas Cynghorau Lleol Gogledd a Chanolbarth Cymru, sy'n cyfeirio at y weithdrefn gwyno enghreifftiol ar wefan Cyngor Tref y Trallwng ac mae'n argymell y dylai cynghorau tref ymdrin â'u cwynion eu hunain yn y lle cyntaf lle maent yn dymuno mabwysiadu cod i'r perwyl hwn. Nodaf fod yr Aelod cyfrifol wedi dweud yng Nghyfnod 3 ei fod 'wedi cynnwys rhai sylwadau ar y mater hwn yn y memorandwm esboniadol diwygiedig i'r Bil' a'i fod o'r farn 'fod hynny'n rhoi sylw digonol i'r pryderon a fynegwyd'. Gobeithiwn felly y bydd yn cael ei brofi'n gywir yn hyn o beth. Nodaf hefyd ei ddatganiad yng Nghyfnod 3, ei fod 'wedi sicrhau serch hynny fod y memorandwm esboniadol diwygiedig bellach yn nodi'n eglur fod gofyn i'r ombwdsmon a'r awdurdodau rhestredig roi sylw dyledus i egwyddorion Nolan wrth ddal swyddi cyhoeddus neu weithio yn y sector cyhoeddus.' Rydym yn parhau i fod o'r farn fod hyn yn allweddol pan fo cwynion i'r ombwdsmon yn ymwneud yn aml â materion lle mae ymddygiad honedig swyddogion yn rhan annatod ohonynt a fan lleiaf, dylid ystyried tystiolaeth a gyflwynwyd i'r ombwdsmon gan y cyfryw swyddogion mewn perthynas â'r cwynion hyn yng nghyd-destun gwrthdaro buddiannau posibl. Fodd bynnag, rydym yn gyffredinol gefnogol i'r Bil hwn sydd ger ein bron heddiw ac rydym yn croesawu'n arbennig yr agweddau ar y Bil sy'n caniatáu i'r ombwdsmon gychwyn ymchwiliadau ar ei liwt ei hun, a'r agweddau sy'n cynyddu nifer y ffyrdd y gall pobl gwyno, yn hytrach nag ysgrifennu'n unig, gan greu proses gwyno fwy hygyrch. Diolch.