English: Minister, thank you for your statement. Today I started my day about half-past four this morning, loading lambs and ewes to go up to Raglan market. And when I was reading your statement, I have to say that, if I was talking to farmers in Raglan market today, I'm not sure I'd feel any more confidence in what might be coming down the tracks to take the place of what is currently the support package that is available to farmers here in Wales after extensive consultations by your department. And I appreciate there are various voices saying, 'There should be a pause because of COVID' and we can understand that, because obviously COVID has changed the complete landscape we're working in at the moment. You just need to go on to any website, now, and see that £500 million of extra money is coming to the Welsh Government because of announcements by the Chancellor today. Those are unprecedented sums of money that will be coming into the Welsh Government's coffers and it'll be for the Government to determine how it'll allocate that money accordingly. But I do think it's a fair question, given the amount of energy that the department has put into this particular exercise, and rightly so because it is a transformation agenda - what exactly can we see, going forward, that will give confidence to farmers that the support will be coming through to sustain the rural communities that depend on this money, as the UK Government has committed, in the lifetime of this Parliament, to ring-fence that money and pass it to Welsh Government? And as I understand it, the current First Minister has indicated that that money will be passported through to farms, if it comes in that rural envelope. And so I'd be grateful for that answer from you so that people can understand the journey that you're going to undertake now in the department. I would like to understand as well how much of a greater emphasis you're putting on the food security element in any discussions and debates that you're having internally, on the basis that we've seen what happened in the early part of the COVID crisis. Consumers, our voters, our constituents, put a huge amount of weight on local produce and understanding where that produce comes from, and I would suggest that food production is a public good. Do you identify with that, rather than just leaving it to the vagaries of the market? It is a public good that does need an element of support from Government, which I know is a point that you and I have debated over this despatch box over time. I'd also like to understand what economic analysis has been going on in the department, especially as you're going to be bringing forward a White Paper before the Assembly goes into dissolution. Because, of course, into this mix we have to bear in mind that there will be an Assembly election. I'm sure you'll be fighting tooth and nail to retain a Labour Government here in Wales. Not unreasonably, I'll be fighting tooth and nail to make Paul Davies the First Minister and put a Conservative Government in. But I'm just stating the blindingly obvious. I'm just stating the blindingly obvious, in the next eight to nine months - [ Interruption. ] From this statement, there might be preparatory work by this particular Government, but there will be a new Government after May of next year, assuming, obviously, that the elections do go ahead. So, it is important to understand what economic analysis is undertaken by the department on any proposals that it is bringing forward. And will you be making that economic analysis available, so that people can understand the thinking behind some of the work that's going on? You touch, in your statement, about a voluntary scheme. I think the way you word it is an entitlement-based scheme to a voluntary scheme. Well, the current scheme is a voluntary scheme, because you don't have to actually subscribe to it, you don't. So, you seem to be putting a heavy distinction on this wording. I'd be grateful if you could flesh out exactly your thinking on this - why you believe that it'll be a greater voluntary effort of a farmer/landowner in Wales to sign up to your scheme than maybe it would be under the current scheme, given that you put such emphasis on it in your speech. You also touch on a transition period from the current scheme to whatever will take its place. I've touched on the election that will happen next year. We don't have an agricultural Bill here in Wales, although there are huge powers within the UK agricultural Bill, and you, as Minister, and the Welsh Government, sought, obviously, to protect that transition. In that Bill, there is the ability to have the current schemes in place until 2024. Do you envisage a transition scheme that would take that length of time and so, therefore, you would be able to use the current model of support up until that time? Or are you looking at a far shorter transition period? My final point, and with the indulgence of the Deputy Presiding Officer, as I remember from last week - [ Laughter. ] - all power to your elbow on the simplification around the common agricultural policy rules and guidance that are out there at the moment. I have to say, as a Member of some 13-years standing, I have stood here many, many times and heard Ministers, of all shapes and sizes, talk about simplification of rules and regulations. I'd be most grateful, and I can see one of your predecessors behind you there, and I can remember him standing here talking about simplification very often - so I'd be grateful to understand what your thinking is about how you can do this, because all power to your elbow, as I said. I wish you well on that. But very often, when Government sets about a simplification agenda, it ends up with a whole new raft of new regulations and rules that complicate the picture even more. And my final point, if I may, is that your department does have several reports from the auditor general around the rural development plan. The rural development plan is a distinctively Welsh plan that was devised here in Wales by the Welsh Government. Based on those reports and the efforts of the department, it doesn't give me confidence going forward that the department is well placed to devise these new measures for Welsh agriculture and the Welsh countryside. I hope that you will address some of those issues in maybe your brief response to me, to give me and others confidence that when it comes to the RDP, we shouldn't read everything into it across for these new measures that you're bringing forward for sustainable farming.
Welsh: Weinidog, diolch am eich datganiad. Heddiw, dechreuais fy niwrnod tua hanner awr wedi pedwar y bore yma, drwy lwytho ŵyn a mamogiaid i fynd i farchnad Rhaglan. A phan oeddwn yn darllen eich datganiad, rhaid i mi ddweud, pe bawn i'n siarad â ffermwyr ym marchnad Rhaglan heddiw nid wyf yn siŵr y byddwn yn teimlo rhithyn yn fwy o hyder yn yr hyn a allai fod yn dod i'n rhan i gymryd lle'r pecyn cymorth sydd ar gael i ffermwyr yma ar hyn o bryd yng Nghymru ar ôl ymgynghoriadau helaeth gan eich adran. Ac rwy'n derbyn bod amryw o leisiau'n dweud, 'Dylai fod saib oherwydd COVID' a gallwn ddeall hynny, oherwydd yn amlwg mae COVID wedi newid y dirwedd gyfan rydym yn gweithio ynddi ar hyn o bryd. Nid oes ond angen i chi fynd ar unrhyw wefan yn awr i weld bod £500 miliwn o arian ychwanegol yn dod i Lywodraeth Cymru oherwydd cyhoeddiadau gan y Canghellor heddiw. Mae'r rheini'n symiau digynsail o arian a fydd yn dod i goffrau Llywodraeth Cymru, a mater i'r Llywodraeth fydd penderfynu sut y bydd yn dyrannu'r arian hwnnw yn unol â hynny. Ond rwy'n credu ei fod yn gwestiwn teg, o ystyried faint o egni y mae'r adran wedi'i losgi ar yr ymarfer penodol hwn, ac yn briodol felly, oherwydd mae'n agenda drawsnewid - beth yn union y gallwn ei weld wrth symud ymlaen a fydd yn rhoi hyder i ffermwyr y bydd y gefnogaeth yn dod drwodd i gynnal y cymunedau gwledig sy'n dibynnu ar yr arian hwn, gan fod Llywodraeth y DU wedi ymrwymo, yn oes y Senedd hon, i neilltuo'r arian hwnnw a'i drosglwyddo i Lywodraeth Cymru? Ac yn ôl yr hyn a ddeallaf, mae'r Prif Weinidog presennol wedi nodi y bydd yr arian hwnnw'n cael ei drosglwyddo i ffermydd, os daw yn yr amlen wledig honno. Ac felly, byddwn yn ddiolchgar am yr ateb hwnnw gennych chi fel y gall pobl ddeall y daith rydych chi'n mynd arni yn yr adran yn awr. Hoffwn ddeall hefyd faint yn fwy o bwyslais rydych chi'n ei roi ar elfen diogelwch y cyflenwad bwyd mewn unrhyw drafodaethau a dadleuon rydych chi'n eu cael yn fewnol, ar y sail ein bod wedi gweld yr hyn a ddigwyddodd yn gynnar yn yr argyfwng COVID. Mae defnyddwyr, ein pleidleiswyr, ein hetholwyr yn rhoi llawer iawn o bwysau ar gynnyrch lleol a deall o ble y daw'r cynnyrch hwnnw, a byddwn yn awgrymu bod cynhyrchu bwyd yn nwydd cyhoeddus. A ydych chi'n uniaethu â hynny, yn hytrach na'i adael i fympwy'r farchnad yn unig? Mae'n nwydd cyhoeddus sydd angen elfen o gefnogaeth gan y Llywodraeth, a gwn ei fod yn bwynt rydych chi a minnau wedi ei drafod ar ein traed yn y fan hon dros amser. Hoffwn ddeall hefyd pa ddadansoddiad economaidd a gafwyd yn yr adran, yn enwedig gan y byddwch chi'n cyflwyno Papur Gwyn cyn i'r Cynulliad gael ei ddiddymu. Oherwydd, wrth gwrs, i'r gymysgedd hon mae'n rhaid inni gofio y cynhelir etholiad Cynulliad. Rwy'n siŵr y byddwch yn ymladd â phob gewin i gadw Llywodraeth Lafur yma yng Nghymru. Nid yw'n afresymol i mi ddweud y byddaf yn ymladd â phob gewin i wneud Paul Davies yn Brif Weinidog Cymru ar Lywodraeth Geidwadol. Ond rwy'n datgan yr hyn sy'n berffaith amlwg. Dim ond nodi'r hyn sy'n berffaith amlwg a wnaf, yn yr wyth i naw mis nesaf - [ Torri ar draws.] O'r datganiad hwn, efallai y bydd gwaith paratoi gan y Llywodraeth benodol hon, ond bydd Llywodraeth newydd ar ôl mis Mai y flwyddyn nesaf, gan gymryd, yn amlwg, fod yr etholiadau'n mynd rhagddynt. Felly, mae'n bwysig deall pa ddadansoddiad economaidd a wneir gan yr adran ar unrhyw gynigion y mae'n eu cyflwyno. Ac a fyddwch chi'n sicrhau bod y dadansoddiad economaidd hwnnw ar gael, fel y gall pobl ddeall y meddylfryd sy'n sail i beth o'r gwaith sy'n digwydd? Rydych yn cyffwrdd â chynllun gwirfoddol yn eich datganiad. Rwy'n credu mai'r ffordd rydych chi'n ei eirio yw cynllun yn seiliedig ar hawliau i gynllun gwirfoddol. Wel, mae'r cynllun cyfredol yn gynllun gwirfoddol, oherwydd nid oes raid i chi ymuno ag ef, nid oes raid i chi wneud hynny. Felly, mae'n ymddangos eich bod yn rhoi pwyslais mawr ar y geiriad hwn. Byddwn yn ddiolchgar pe gallech roi cnawd ar esgyrn eich syniadau ynglŷn â hyn - pam y credwch y bydd yn fwy o ymdrech wirfoddol i ffermwr/tirfeddiannwr yng Nghymru ymuno â'ch cynllun nag y byddai o dan y cynllun presennol efallai, o ystyried eich bod chi'n rhoi cymaint o bwyslais arno yn eich araith? Rydych chi hefyd yn crybwyll cyfnod pontio o'r cynllun cyfredol i beth bynnag a ddaw yn ei le. Ac rwyf wedi cyffwrdd ar yr etholiad a fydd yn digwydd y flwyddyn nesaf. Nid oes gennym Fil amaethyddol yma yng Nghymru, er bod pwerau enfawr o fewn Bil amaethyddol y DU, ac yn amlwg fe wnaethoch chi, fel Gweinidog, a Llywodraeth Cymru, geisio diogelu'r cyfnod pontio hwnnw. Yn y Bil hwnnw, mae modd i'r cynlluniau cyfredol fod ar waith tan 2024. A ydych chi'n rhagweld cynllun pontio a fyddai'n cymryd cyhyd â hynny ac felly, y byddech yn gallu defnyddio'r model cymorth cyfredol hyd nes yr amser hwnnw? Neu a ydych chi'n edrych ar gyfnod pontio llawer byrrach? Fy mhwynt olaf, gyda goddefgarwch y Dirprwy Lywydd, fel y cofiaf o'r wythnos diwethaf - [ Chwerthin. ] - pob lwc i chi gyda'r gwaith o symleiddio canllawiau a rheolau'r polisi amaethyddol cyffredin sy'n bodoli ar hyn o bryd. Rhaid i mi ddweud, fel Aelod ers tua 13 mlynedd, rwyf wedi sefyll yma lawer gwaith ac wedi clywed Gweinidogion o bob lliw a llun yn siarad am symleiddio rheolau a rheoliadau. Byddwn yn ddiolchgar iawn, a gallaf weld un o'ch rhagflaenwyr y tu ôl i chi yn y fan honno, a gallaf ei gofio'n sefyll yma droeon yn siarad am symleiddio - felly, hoffwn ddeall sut y credwch y gallwch wneud hyn, oherwydd bob lwc i chi gyda hynny, fel y dywedaf, rwy'n dymuno'n dda i chi ar hynny. Ond yn aml iawn, pan fydd Llywodraethau'n mynd ati i osod agenda symleiddio, mae'n arwain at lu o reoliadau a rheolau newydd sy'n cymhlethu'r darlun hyd yn oed yn fwy. A fy mhwynt olaf, os caf, yw bod gan eich adran sawl adroddiad gan yr archwilydd cyffredinol ynghylch y cynllun datblygu gwledig. Mae'r cynllun datblygu gwledig yn gynllun Cymreig unigryw a ddyfeisiwyd yma yng Nghymru gan Lywodraeth Cymru. Yn seiliedig ar yr adroddiadau hynny ac ymdrechion yr adran, nid yw'n rhoi hyder i mi wrth symud ymlaen fod yr adran mewn sefyllfa dda i ddyfeisio'r mesurau newydd hyn ar gyfer amaethyddiaeth yng Nghymru a chefn gwlad Cymru. Gobeithio yr ewch i'r afael â rhai o'r materion hynny yn eich ymateb byr i mi, i roi hyder i mi ac i eraill na ddylem gymryd fod popeth o'r cynllun datblygu gwledig yn trosglwyddo i'r mesurau newydd hyn rydych yn eu cyflwyno ar gyfer ffermio cynaliadwy.