English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I start by saying that I cannot support any of the amendments tabled to this motion, firstly because each one is prefaced by that asinine proposition, 'Delete all', meaning of course that they would delete all of my submissions - a patently absurd stance? But also because none of the substitutions address the main thrust of my argument, which is the environmental impact of destocking the uplands. All amendments tabled deal exclusively with the economics of the uplands. My debate calls upon the Welsh Government to put the woolly maggots back on our mountains. Following the decision, largely under the auspices of Elliot Morley and the now Baroness Barbara Young, to instigate a policy of removing grazing animals - sheep were referred to as 'woolly maggots' - from our hills, commonly known as wilding, we're witnessing the devastation of our upland environment and a catastrophic effect on the wildlife on our uplands. We therefore call upon the Welsh Government to remove any incentives to farmers to take their animals from the hills and put in place measures to reverse this ill-thought-out policy and thus take immediate steps to repopulate these areas. There is a significant body of evidence that proves that this de-populating of our hillsides is having a hugely detrimental effect on wildlife species and the general environment of our mountains. The removal of livestock has been followed by the spread of pernicious bracken growth and the increased height of ungrazed heather, to the point that heather no longer affords good habitat for nesting birds whilst bracken affords little or no suitable habitat for any of our wildlife species. If we add to this the further effect of uncontrolled grass growth, we're seeing a combination of factors that are having a substantial impact on the number and the variety of species that inhabit our hillsides. The highly toxic drain-off from bracken roots is also known to have a detrimental effect on the ecology of our streams and rivers. One further consequence of the overgrown nature of our hillsides is the propensity it affords for the spread of wildfires. Tall, often dry grasses and overgrown heather and gorse are some of the most combustible forms of vegetation. The consequence of this is that we are now witnessing a considerable rise in these devastating events. For many hundreds of years, farmers used controlled burning to manage species growth as well as creating fire breaks. We have all seen the devastating effect uncontrolled fires have and are having on our mountain habitat. Unless we have a radical rethink about upland management, then we can expect the frequency and extent of these fires to escalate. Due again, primarily, to a lack of grazing stock, we're witnessing an unprecedented explosion of tick species on our hills. Long grass is ideal habitat for ticks. This has resulted in a growing number of cases of Lyme disease, especially amongst the hill-walking fraternity and their pets. Lyme disease can have disastrous, debilitating effects on its victims and as there is limited knowledge of the disease amongst general practitioners - and, David, I make no particular comment as far as that's concerned - it can go undiagnosed for long periods, making its effects even more devastating. The long-term effect of this is that tourism will suffer as ramblers, et cetera, become less and less willing to expose themselves to the health risks involved with tick infestation. It is reported that in France, last year, some 60,000 people were affected by tick bites. Last but not least, we have to acknowledge the economic effect of taking highly valuable stock off our hills. Wales, of course, has a very large number of upland areas. Consequently, the loss of revenue from hill stock is considerable. Although farmers may be individually compensated, though only in the short term of course, the country as a whole is financially disadvantaged. Hill stock contributed substantially to the Welsh agrarian economy. There are many examples of how the so-called re-wilding of upland habitat has had a disastrous effect. English Nature and now Natural England's policy of destocking Dartmoor is proving to have a hugely negative environmental impact, with many of these consequences outlined above manifesting themselves, with disastrous results. Dartmoor commoners are now witnessing the appalling consequences of the policy of destocking carried out over the last 20 to 25 years. Closer to home, Geraint Davies, a well-known and well-respected figure in the Welsh farming industry, who runs a large upland farm near Bala, where he and his wife have been engaged in restoring areas of the farm to make it wildlife friendly, is firmly of the opinion that the removal of stock from our hills is having a very detrimental effect on wildlife. It was Geraint who pointed out to me the possible loss to the tourist industry as hillwalkers are finding it more and more difficult to negotiate upland areas due to grass and bracken coverage. A well-acknowledged expert in the field of upland habitat is Geoff Eyre, whose restoration work on 6,000 acres at Howden moor in the Peak district between 1989 and 2006, which consisted of spraying, managed burning, reseeding of heather and palatable grasses, together with bracken removal and a tenfold commercially viable increase in cattle and sheep, resulted in wildlife returning in quite extraordinary numbers, proving conclusively that destocking uplands is totally counter-productive in sustaining or increasing wildlife in our upland areas. Geoff has managed and restored some 40,000 hectares of upland habitat. So, given the evidence above, there can be no plausible argument for continuing with current policy. So, I again call upon the Welsh Government to reverse its policy with regard to upland subsidies and put those woolly maggots, together with their larger bovine friends, back on our Welsh hills.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddechrau trwy ddweud na allaf gefnogi unrhyw un o'r gwelliannau a gyflwynwyd i'r cynnig hwn, yn gyntaf oherwydd bod pob un yn dechrau gyda'r gosodiad twp hwnnw, 'Dileu popeth', sy'n golygu wrth gwrs y byddent yn dileu popeth rwy'n ei gyflwyno - sy'n safbwynt hollol wirion? Ond hefyd oherwydd nad oes unrhyw beth a osodir yn eu lle yn ymdrin â phrif fyrdwn fy nadl, sef effaith amgylcheddol dadstocio'r ucheldiroedd. Mae'r holl welliannau a gyflwynwyd yn ymdrin yn unig ag economeg yr ucheldir. Mae fy nadl yn galw ar Lywodraeth Cymru i roi'r cynrhon gwlanog yn ôl ar ein mynyddoedd. Yn dilyn y penderfyniad, dan law Elliot Morley a'r Farwnes Barbara Young bellach, i gychwyn polisi o gael gwared ar anifeiliaid sy'n pori - cyfeiriwyd at ddefaid fel 'cynrhon gwlanog' - oddi ar ein bryniau, proses a elwir yn gyffredinol yn ddad-ddofi tir, rydym yn gweld dinistrio amgylchedd ein hucheldir ac effaith drychinebus ar y bywyd gwyllt yn ein hucheldiroedd. Felly rydym yn galw ar Lywodraeth Cymru i gael gwared ar unrhyw gymhellion i ffermwyr fynd â'u hanifeiliaid oddi ar y bryniau a gosod mesurau ar waith i wrthdroi'r polisi difeddwl hwn a rhoi camau ar waith ar unwaith i ailboblogi'r ardaloedd hyn. Ceir corff sylweddol o dystiolaeth sy'n profi bod diboblogi ein bryniau yn y fath fodd yn cael effaith hynod o andwyol ar rywogaethau bywyd gwyllt ac amgylchedd cyffredinol ein mynyddoedd. Yn sgil symud da byw oddi ar yr ucheldir, mae twf rhedyn niweidiol wedi lledaenu ac uchder grug pori wedi cynyddu, i'r graddau nad yw grug mwyach yn cynnig cynefin da ar gyfer adar sy'n nythu ac nid yw rhedyn yn cynnig fawr o gynefin addas os o gwbl i unrhyw un o'n rhywogaethau bywyd gwyllt. Os ychwanegwn at hyn effaith bellach twf glaswellt heb ei reoli, rydym yn gweld cyfuniad o ffactorau sy'n effeithio'n sylweddol ar nifer ac amrywiaeth y rhywogaethau sy'n byw ar ein bryniau. Gwyddys hefyd fod y dŵr hynod wenwynig sy'n llifo o wreiddiau rhedyn yn effeithio'n andwyol ar ecoleg ein nentydd a'n hafonydd. Un canlyniad pellach sy'n deillio o ordyfiant ar ein bryniau yw'r duedd iddo ledaenu tanau gwyllt. Glaswellt tal, a sych yn aml, a gordyfiant o rug ac eithin yw rhai o'r mathau mwyaf llosgadwy o lystyfiant. Canlyniad hyn yw ein bod bellach yn gweld cynnydd sylweddol yn nifer y digwyddiadau dinistriol hyn. Am ganrifoedd, bu ffermwyr yn defnyddio llosgi dan reolaeth i reoli twf rhywogaethau yn ogystal â chreu bylchau tân. Mae pawb ohonom wedi gweld yr effaith ddinistriol y mae tanau afreolus wedi ei chael ac yn ei chael ar ein cynefin mynyddig. Oni bai ein bod yn ailfeddwl yn sylfaenol ynglŷn â rheoli'r ucheldir, gallwn ddisgwyl i amlder a maint y tanau hyn waethygu. Unwaith eto, oherwydd diffyg stoc pori yn bennaf, gwelwn cynnydd digyffelyb mewn rhywogaethau trogod ar ein bryniau. Mae glaswellt hir yn gynefin delfrydol ar gyfer trogod. Mae hyn wedi arwain at nifer cynyddol o achosion o glefyd Lyme, yn enwedig ymhlith pobl sy'n cerdded y bryniau a'u hanifeiliaid anwes. Gall clefyd Lyme arwain at effeithiau trychinebus a gwanychol ar y sawl sy'n dioddef ohono a chan mai gwybodaeth gyfyngedig am y clefyd sydd gan feddygon teulu - a David, nid wyf yn gwneud unrhyw sylwadau arbennig o ran hynny - gall fynd heb ddiagnosis am gyfnodau hir, gan wneud ei effeithiau hyd yn oed yn fwy dinistriol. Effaith hirdymor hyn yw y bydd twristiaeth yn dioddef wrth i gerddwyr ac ati fod yn llai a llai parod i wynebu'r risgiau iechyd sy'n gysylltiedig â phla trogod. Yn Ffrainc, y llynedd, cafodd oddeutu 60,000 o bobl eu heffeithio gan frathiadau trogod. Yn olaf ond nid yn lleiaf, rhaid i ni gydnabod effaith economaidd tynnu stoc werthfawr iawn oddi ar ein bryniau. Wrth gwrs, mae gan Gymru nifer fawr iawn o ardaloedd ucheldirol. O ganlyniad, mae'r golled refeniw o stoc mynydd yn sylweddol. Er y gellir digolledu ffermwyr unigol, yn y tymor byr yn unig wrth gwrs, mae'r wlad i gyd dan anfantais yn ariannol. Roedd stoc mynydd yn cyfrannu'n sylweddol at economi amaethyddol Cymru. Ceir llawer o enghreifftiau o'r modd y mae dad-ddofi cynefinoedd ucheldir fel y'i gelwir wedi cael effaith drychinebus. Mae polisi English Nature a Natural England o ddadstocio Dartmoor i'w weld yn cael effaith amgylcheddol negyddol iawn, gyda llawer o'r canlyniadau a amlinellwyd uchod yn dod yn amlwg, gyda chanlyniadau trychinebus. Mae cominwyr Dartmoor bellach yn gweld canlyniadau ofnadwy'r polisi dadstocio a gyflawnwyd dros yr 20 i 25 mlynedd diwethaf. Yn nes at adref, mae Geraint Davies, ffigwr adnabyddus ac uchel ei barch yn y diwydiant ffermio yng Nghymru, sy'n rhedeg fferm fynydd fawr ger y Bala, lle mae ef a'i wraig wedi bod yn adfer rhannau o'r fferm i'w gwneud yn fwy croesawgar ar gyfer bywyd gwyllt, yn credu'n gryf fod cael gwared ar stoc oddi ar ein bryniau yn cael effaith andwyol ar fywyd gwyllt. Geraint a nododd wrthyf y golled bosibl i'r diwydiant twristiaeth wrth i bobl sy'n cerdded y bryniau ei chael hi'n fwyfwy anodd cerdded mewn rhannau o'r ucheldir oherwydd y twf glaswellt a rhedyn. Un arbenigwr cydnabyddedig ym maes cynefin yr ucheldir yw Geoff Eyre, a wnaeth waith adfer ar 6,000 erw o rostir Howden yn y Peak District rhwng 1989 a 2006, yn cynnwys chwistrellu, llosgi, ail-hadu grug a phorfeydd bwytadwy, a chael gwared ar redyn a chynnydd masnachol hyfyw decplyg yn nifer y gwartheg a defaid, ac arweiniodd at weld bywyd gwyllt yn dychwelyd ar raddfa go anghyffredin, gan brofi'n bendant fod dadstocio ucheldiroedd yn gwbl wrthgynhyrchiol i gynnal neu gynyddu bywyd gwyllt yn ardaloedd yr ucheldir. Mae Geoff wedi rheoli ac adfer tua 40,000 hectar o gynefin ucheldirol. Felly, o ystyried y dystiolaeth uchod, ni all fod unrhyw ddadl gredadwy dros barhau gyda'r polisi cyfredol. Felly, galwaf eto ar Lywodraeth Cymru i wrthdroi ei pholisi mewn perthynas â chymorthdaliadau ucheldir a rhoi'r cynrhon gwlanog, ynghyd â'u ffrindiau buchol mwy o faint, yn ôl ar fryniau Cymru.