techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, that is a top priority for us as a Government. These barriers, if you like, to trade and to transit weren't just foreseeable, they were foreseen. Now, what we want to make sure is that the speed and convenience of routes through Wales will start to attract hauliers back as soon as possible, and we are certainly pressing the UK Government, in the way that he suggests, to do everything possible to help traders navigate this new border and then to limit the economic impact that it's having. And the Minister for the economy, as you will have heard in earlier exchanges in the Chamber today, has written to the Secretary of State for Transport yesterday to highlight our concerns most recently. Obviously, we're particularly worried about the fact that those routes are costlier and take longer, and that tells us, of course, that the land bridge remains the best option, effectively. What we want to do is make sure that we are working with other Governments to persuade the hauliers of that, and that involves UK Government doing everything it can to minimise the practical implications of those checks and so on at the border.
Welsh: Wel, mae honno'n brif flaenoriaeth i ni fel Llywodraeth. Nid yn unig fod y rhwystrau hyn, os hoffech, i fasnachu a thramwy yn bethau y gellid eu rhagweld, fe gawsant eu rhagweld. Nawr, yr hyn rydym eisiau ei sicrhau yw y bydd cyflymder a chyfleustra llwybrau drwy Gymru yn dechrau denu cludwyr yn ôl cyn gynted â phosibl, ac rydym yn sicr yn pwyso ar Lywodraeth y DU, yn y ffordd y mae'n awgrymu, i wneud popeth posibl i helpu masnachwyr i lywio'r ffin newydd hon ac yna i gyfyngu ar yr effaith economaidd y mae'n ei chael. Ac mae Gweinidog yr economi, fel y byddwch wedi'i glywed mewn trafodaethau cynharach yn y Siambr heddiw, wedi ysgrifennu at yr Ysgrifennydd Gwladol dros Drafnidiaeth ddoe i dynnu sylw at ein pryderon mwyaf diweddar. Yn amlwg, rydym yn poeni'n arbennig am y ffaith bod y llwybrau hynny'n gostus ac yn cymryd mwy o amser, ac mae hynny'n dweud wrthym, wrth gwrs, mai'r bont dir yw'r opsiwn gorau o hyd, i bob pwrpas. Yr hyn rydym eisiau ei wneud yw sicrhau ein bod yn gweithio gyda Llywodraethau eraill i berswadio'r cludwyr ynglŷn â hynny, ac mae'n golygu bod angen i Lywodraeth y DU wneud popeth yn ei gallu i leihau goblygiadau ymarferol yr archwiliadau ac yn y blaen ar y ffin.
English: Those whose jobs depend on the port of Holyhead will pay the price if changing trading patterns leads to a loss of trade permanently, shifting to direct passage. Whilst December stockpiling may be a part of the reasons for what's happened, the pandemic also, the elephant on that near-empty vehicle deck is the huge increase in trade on those direct routes. I think trade through Rosslare is up some 500 per cent. And, yes, it's longer, but there's no bureaucracy going that way, and whilst the Holyhead route has traditionally been cheaper as well as being more convenient, it doesn't take a genius to work out what a big increase in direct traffic is likely to mean for prices on those direct routes either. Now, I'm grateful for being copied into that letter that's been mentioned, from the economy Minister to UK Government, calling for support, both financial and otherwise, to deal with those significant new non-tariff barriers. But will the Minister update us on how Welsh Government can assist further now, including through establishing the kind of long-term border infrastructure we need to help trade flow freely and which UK Government have failed to deliver?
Welsh: Bydd y rhai y mae eu swyddi'n dibynnu ar borthladd Caergybi yn talu'r pris os bydd patrymau masnachu newidiol yn arwain at golli masnach yn barhaol, gan newid i lwybr uniongyrchol. Er y gall pentyrru mis Rhagfyr fod yn un o'r rhesymau dros yr hyn sydd wedi digwydd, a'r pandemig hefyd, yr eliffant ar y dec cerbydau hanner gwag hwnnw yw'r cynnydd enfawr mewn masnach ar y llwybrau uniongyrchol hynny. Credaf fod masnach drwy Rosslare wedi cynyddu tua 500 y cant. Ac ydy, mae'n hwy, ond nid oes unrhyw fiwrocratiaeth ynghlwm wrth y llwybr hwnnw, ac er bod llwybr Caergybi wedi bod yn rhatach yn draddodiadol yn ogystal â bod yn fwy cyfleus, nid yw'n cymryd athrylith i gyfrifo beth y mae cynnydd mawr mewn traffig uniongyrchol yn debygol o'i olygu i brisiau ar y llwybrau uniongyrchol hynny chwaith. Nawr, rwy'n ddiolchgar am y copi o'r llythyr sydd wedi'i grybwyll, gan Weinidog yr economi i Lywodraeth y DU, yn galw am gymorth, yn ariannol ac fel arall, i ymdopi â'r rhwystrau newydd sylweddol nad ydynt yn dariffau. Ond a wnaiff y Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni ynglŷn â sut y gall Llywodraeth Cymru ddarparu mwy o gymorth yn awr, gan gynnwys drwy sefydlu'r math o seilwaith hirdymor ar y ffin sydd ei angen arnom i helpu masnach i lifo'n rhydd mewn modd y mae Llywodraeth y DU wedi methu ei gyflawni?
English: The UK internal market Act seeks to hollow out the Senedd's legislative competence in a number of areas. That is why I have initiated legal action. It also gives the UK Government financial assistance powers, as they're called, which are already being used to circumvent devolved competence, most blatantly through the so-called shared prosperity fund.
Welsh: Mae Deddf Marchnad Fewnol y DU yn ceisio dileu cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd mewn nifer o feysydd. Dyna pam y rhoddais gamau cyfreithiol ar waith. Mae hefyd yn rhoi pwerau cymorth ariannol, fel y'u gelwir, i Lywodraeth y DU, ac maent eisoes yn cael eu defnyddio i osgoi cymhwysedd datganoledig, yn fwyaf amlwg drwy'r gronfa ffyniant gyffredin fel y'i gelwir.
English: I absolutely support the actions that you've taken, and I hope that everybody here will as well. We find ourselves - and I'll use the terminology of the right wing - in splendid isolation in terms of the ports in the areas that I represent actually not having any trade. However, there is nothing splendid in being isolated in a way that threatens jobs and threatens the economy. People are being left stranded with nothing to do and no future to look forward to. So, could I ask you if you will continue with the conversations, but also implore the Secretary of State for Wales, who represents this area, to be a louder and clearer voice in supporting those businesses in his own community?
Welsh: Rwy'n llwyr gefnogi'r camau rydych wedi'u cymryd, a gobeithio y bydd pawb yma'n eu cefnogi hefyd. Rydym mewn sefyllfa - ac rwyf am ddefnyddio terminoleg yr adain dde - o arwahanrwydd gogoneddus yn yr ystyr nad oes gan y porthladdoedd yn yr ardaloedd rwy'n eu cynrychioli unrhyw fasnach mewn gwirionedd. Fodd bynnag, nid oes unrhyw beth yn ogoneddus ynglŷn â bod ar wahân mewn ffordd sy'n bygwth swyddi ac yn bygwth yr economi. Mae pobl yn cael eu gadael heb ddim i'w wneud a heb ddyfodol i edrych ymlaen ato. Felly, a gaf fi ofyn i chi barhau â'r sgyrsiau hynny, ond hefyd i erfyn ar Ysgrifennydd Gwladol Cymru, sy'n cynrychioli'r ardal hon, i fod yn llais cryfach a chliriach yn ei gefnogaeth i'r busnesau hynny yn ei gymuned ei hun?
English: I would echo Joyce Watson's concerns in relation to this. What we will do as a Government is continue the efforts that we've been engaged in to make sure that the economic impact on the ports in the region that she represents, and, indeed, businesses right across Wales - that they are able to respond to these new barriers that the trade and co-operation agreement have introduced. There is no doubt that there are many challenges for businesses that lie ahead. We are working on understanding the implications of what is still a very new set of arrangements, and we'll be hoping to provide some further specific guidance to businesses in Wales in the coming weeks in relation to that. I'm sure the Secretary of State for Wales will have heard Joyce Watson's pleas on behalf of the part of the world they both represent.
Welsh: Byddwn yn adleisio pryderon Joyce Watson ynglŷn â hyn. Fel Llywodraeth byddwn yn parhau â'n hymdrechion i sicrhau bod yr effaith economaidd ar y porthladdoedd yn y rhanbarth y mae'n ei chynrychioli, a busnesau ledled Cymru yn wir - eu bod yn gallu ymateb i'r rhwystrau newydd hyn y mae'r cytundeb masnach a chydweithredu wedi'u cyflwyno. Nid oes amheuaeth y bydd llawer o heriau'n wynebu busnesau yn y dyfodol. Rydym yn gweithio i geisio deall goblygiadau'r hyn sy'n dal i fod yn set newydd iawn o drefniadau, a byddwn yn gobeithio darparu canllawiau penodol pellach i fusnesau yng Nghymru yn ystod yr wythnosau nesaf mewn perthynas â hynny. Rwy'n siŵr y bydd Ysgrifennydd Gwladol Cymru wedi clywed apêl Joyce Watson ar ran y rhan o'r byd y mae'r ddau ohonynt yn ei chynrychioli.
English: Certainly. I have now endorsed the vast majority of common frameworks of relevance to Wales on behalf of the Welsh Government. These are provisionally operational pending development and scrutiny by the Senedd and by the other legislatures. I anticipate being able to endorse the organic production framework shortly as well. Two further frameworks - the professional qualifications and services frameworks - will be developed this year.
Welsh: Yn sicr. Rwyf bellach wedi cymeradwyo'r mwyafrif helaeth o fframweithiau cyffredin sy'n berthnasol i Gymru ar ran Llywodraeth Cymru. Mae'r rhain yn weithredol dros dro wrth aros i'r Senedd a'r deddfwrfeydd eraill eu datblygu a chraffu arnynt. Rwy'n rhagweld y gallaf gymeradwyo'r fframwaith cynhyrchu organig cyn bo hir hefyd. Bydd dau fframwaith arall - y fframweithiau cymwysterau a gwasanaethau proffesiynol - yn cael eu datblygu eleni.
English: As you will remember, the EU withdrawal Bill, which received legislative consent from this Senedd, agreed that UK-wide frameworks to replace the EU rulebook will be freely negotiated between the four UK Governments in many areas, some of which you mentioned, and also including, for example, food, animal welfare and the environment. As your colleague the Minister for environment and rural affairs said in her statement on the inter-ministerial group for environment, food and rural affairs last autumn, 'I insisted frameworks had been designed to help understand and manage divergence between the four administrations'. Indeed, the inter-ministerial group at this meeting agreed a refreshed approach to the finalisation of frameworks to ensure all reached a provisional and usable level by the end of 2020. Last month, in a positive response to the House of Lords, UK Ministers unveiled new amendments to the UK internal market Bill that will protect the common frameworks agreed with Scotland, Wales and Northern Ireland, preventing barriers to internal trade within the UK that would disadvantage Welsh consumers and businesses. Why, therefore, are you using public resources to take legal action against the UK Government when these agreed frameworks enable current levels of flexibility to be maintained within agreed common approaches?
Welsh: Fel y cofiwch, roedd y Bil ymadael â'r UE, a gafodd gydsyniad deddfwriaethol gan y Senedd hon, yn cytuno y bydd fframweithiau ar gyfer y DU gyfan i gymryd lle rheolau'r UE yn cael eu negodi'n rhydd rhwng pedair Llywodraeth y DU mewn sawl maes, ac rydych wedi sôn am rai ohonynt, a hefyd yn cynnwys, er enghraifft, bwyd, lles anifeiliaid a'r amgylchedd. Fel y dywedodd eich cyd-Aelod, Gweinidog yr amgylchedd a materion gwledig, yn ei datganiad ar grŵp rhyng-weinidogol yr amgylchedd, bwyd a materion gwledig yr hydref diwethaf, 'Pwysleisiais fod fframweithiau wedi'u dylunio i helpu i ddeall a rheoli gwahaniaethau rhwng y pedair gweinyddiaeth'. Yn wir, cytunodd y grŵp rhyng-weinidogol yn y cyfarfod hwn ar ddull newydd o gwblhau fframweithiau er mwyn sicrhau bod pob un yn cyrraedd lefel dros dro a defnyddiadwy erbyn diwedd 2020. Fis diwethaf, mewn ymateb cadarnhaol i Dŷ'r Arglwyddi, datgelodd Gweinidogion y DU welliannau newydd i Fil marchnad fewnol y DU a fydd yn diogelu'r fframweithiau cyffredin y cytunwyd arnynt gyda'r Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon, gan atal rhwystrau i fasnach fewnol yn y DU a fyddai'n rhoi defnyddwyr a busnesau Cymru dan anfantais. Felly, pam rydych yn defnyddio adnoddau cyhoeddus i roi camau cyfreithiol ar waith yn erbyn Llywodraeth y DU pan fo'r fframweithiau hyn y cytunwyd arnynt yn ei gwneud hi'n bosibl cynnal y lefelau presennol o hyblygrwydd o fewn dulliau cyffredin y cytunwyd arnynt?
English: I think the Member may possibly have misunderstood exactly the impact of the amendments made by the House of Lords in relation to this. I'd like to pay tribute, if I may, to Lord Hope, who led on amendments on this particular issue, but also Lords across the Chamber, including some Conservative peers, who recognise, as perhaps the Member does not, the threat that the Act represents to devolution. I should just say that the amendments had the effect, simply, of giving the Secretary of State the discretion to amend the devolution settlement where a framework has been agreed. When one says that out loud, I think the challenges with that are transparent enough: firstly, that the devolution settlement should be capable of being amended by UK Government Ministers in any event, and secondly, that it should be a matter of discretion. Those are two of the examples why we think the Act needs to be challenged in court, and part of the rationale for us doing so.
Welsh: Credaf y gallai'r Aelod fod wedi camddeall union effaith y gwelliannau a wnaed gan Dŷ'r Arglwyddi mewn perthynas â hyn. Hoffwn dalu teyrnged, os caf fi, i'r Arglwydd Hope, a arweiniodd ar welliannau ar y mater penodol hwn, ond hefyd Arglwyddi ar draws y Siambr, gan gynnwys rhai arglwyddi Ceidwadol, sy'n cydnabod, yn wahanol i'r Aelod o bosibl, bygythiad y Ddeddf i ddatganoli. Dylwn ddweud mai effaith y gwelliannau, yn syml, oedd rhoi disgresiwn i'r Ysgrifennydd Gwladol ddiwygio'r setliad datganoli lle cytunwyd ar fframwaith. Pan fydd rhywun yn dweud hynny'n uchel, credaf fod yr heriau sydd ynghlwm wrth hynny'n ddigon amlwg: yn gyntaf, y dylai'r setliad datganoli allu cael ei ddiwygio gan Weinidogion Llywodraeth y DU, ac yn ail, y dylai fod yn fater o ddisgresiwn. Dyna ddwy enghraifft sy'n dangos pam ein bod yn credu bod angen herio'r Ddeddf yn y llys, a rhan o'r rhesymeg dros wneud hynny.
English: That brings us to the topical questions. The first question this afternoon is to be answered by the First Minister and asked by Dai Lloyd.
Welsh: Rŷn ni'n dod nawr at y cwestiynau amserol. Mae'r cwestiwn cyntaf y prynhawn yma i'w ateb gan y Prif Weinidog ac i'w ofyn gan Dai Lloyd.
English: It's a cause of concern that there have been over the 500 COVID cases recorded among DVLA staff since September. An incident management team was established at the beginning of October to support the health protection response. I've raised concerns on a number of occasions with UK Government on the number of cases and working practices at the DVLA.
Welsh: Mae'n destun gofid bod dros 500 o achosion COVID wedi eu cofnodi ymysg staff y DVLA ers mis Medi. Cafod tîm rheoli y digwyddiad ei sefydlu ar ddechrau mis Hydref i gefnogi'r ymateb amddiffyn iechyd. Rwyf wedi codi pryderon sawl gwaith gyda Llywodraeth y Deyrnas Unedig ynglŷn â nifer yr achosion a'r arferion yn y gweithle.
English: Dr Lloyd raises a series of very important concerns relayed to him by members of the workforce. They chime exactly with the concerns that our colleague Mike Hedges has regularly conveyed to me over recent weeks. I pay tribute to Mike's work and the assiduous way in which he has pursued this matter. In answer to Dr Lloyd's questions, first of all, he will be aware, I'm sure, that the law has been strengthened during the current three-week cycle. We have placed into regulations a set of requirements that all workplaces must observe to reflect the additional risks caused by the new variant of COVID-19. I wrote twice to the Minister responsible for the DVLA in December and in January. I received assurances from her that Welsh law will be complied with at the DVLA, including the changes in requirements announced for employers in Wales on 15 January. In the meantime, the incident management team that operates in relation to the DVLA continues to meet and to provide both advice and to require action from that non-devolved authority. Members will be, I know, glad to hear that Public Health Wales's records show that, as of Friday of last week, there were only five DVLA staff from across its workforce isolating as a result of the virus.
Welsh: Mae Dr Lloyd yn nodi cyfres o bryderon pwysig iawn a fynegwyd wrtho gan aelodau o'r gweithlu. Maent yn cyd-fynd yn llwyr â'r pryderon y mae ein cyd-Aelod, Mike Hedges, wedi'u mynegi'n rheolaidd dros yr wythnosau diwethaf. Rwy'n talu teyrnged i waith Mike a'r ffordd weithgar y mae wedi mynd ar drywydd y mater hwn. Wrth ateb cwestiynau Dr Lloyd, yn gyntaf oll, fe fydd yn ymwybodol, rwy'n siŵr, fod y gyfraith wedi'i chryfhau yn ystod y cylch tair wythnos presennol. Yn y rheoliadau, rydym wedi cynnwys cyfres o ofynion y mae'n rhaid i bob gweithle eu dilyn i adlewyrchu'r risgiau ychwanegol a achosir gan yr amrywiolyn newydd o COVID-19. Ysgrifennais ddwywaith at y Gweinidog sy'n gyfrifol am y DVLA ym mis Rhagfyr ac ym mis Ionawr. Cefais sicrwydd ganddi y cydymffurfir â chyfraith Cymru yn y DVLA, gan gynnwys y newidiadau yn y gofynion a gyhoeddwyd ar gyfer cyflogwyr yng Nghymru ar 15 Ionawr. Yn y cyfamser, mae'r tîm rheoli digwyddiadau sy'n gweithredu mewn perthynas â'r DVLA yn parhau i gyfarfod a darparu cyngor ac i fynnu bod yr awdurdod hwnnw nad yw wedi'i ddatganoli yn gweithredu. Gwn y bydd yr Aelodau'n falch o glywed bod cofnodion Iechyd Cyhoeddus Cymru yn dangos, ddydd Gwener diwethaf, mai dim ond pum aelod o staff y DVLA ar draws ei weithlu oedd yn ynysu o ganlyniad i'r feirws.
English: Mike Hedges has been raising this in our weekly meetings with the local health board for as long as I can remember, so I'm glad that we're having the opportunity to discuss it today. It's not the only big operation in South Wales West that's been dealing with big figures, though; we have had some difficult news from Tata and from Amazon as well, which have also seen a rise in cases. I've had correspondence very similar to Dai Lloyd with questions about what should be going on at the site, but I've also had correspondence saying that DVLA managers are overzealous in imposing and insisting upon enforcement. So, I think the picture is a bit mixed there, but nevertheless we are in a situation where the figures have been poor. First Minister, have you had any direct representation from workers at the DVLA, or indeed the other two businesses I've heard from? And have you considered any changes to the guidance as a result of those representations? I'm sure they'd be of interest to any big site operators in any part of Wales. Thank you.
Welsh: Mae Mike Hedges wedi bod yn codi hyn yn ein cyfarfodydd wythnosol gyda'r bwrdd iechyd lleol cyhyd ag y gallaf gofio, felly rwy'n falch ein bod yn cael cyfle i'w drafod heddiw. Fodd bynnag, nid dyma'r unig waith mawr yng Ngorllewin De Cymru sydd wedi bod yn ymdrin â niferoedd mawr; rydym wedi cael newyddion anodd gan Tata a chan Amazon hefyd, sydd hefyd wedi gweld cynnydd yn nifer yr achosion. Rwyf wedi cael gohebiaeth debyg iawn i Dai Lloyd gyda chwestiynau ynglŷn â beth ddylai fod yn digwydd ar y safle, ond rwyf hefyd wedi cael gohebiaeth yn dweud bod rheolwyr DVLA yn rhy frwd wrth orfodi a mynnu gorfodaeth. Felly, credaf fod y darlun braidd yn gymysglyd yno, ond serch hynny rydym mewn sefyllfa lle mae'r niferoedd wedi bod yn wael. Brif Weinidog, a ydych wedi cael unrhyw sylwadau uniongyrchol gan weithwyr yn y DVLA, neu'n wir, y ddau fusnes arall y clywais ganddynt? Ac a ydych wedi ystyried unrhyw newidiadau i'r canllawiau o ganlyniad i'r sylwadau hynny? Rwy'n siŵr y byddent o ddiddordeb i unrhyw weithredwyr safleoedd mawr mewn unrhyw ran o Gymru. Diolch.
English: I do indeed get direct representation from workers in many settings across Wales. In the case of the DVLA, for example, by some strange route, a member of staff at the DVLA phoned me at home. Now, I was here in work and my wife ended up speaking to a lady, as my wife thought, in her fifties and living alone who was acutely distressed at what she believed to be the conditions under which she was required to work at the DVLA. And, of course, those concerns were relayed to me and followed up. So, yes, indeed, I do hear directly and, as Suzy Davies said, the DVLA is not the only workplace where workers have concerns. And it's as a result of that direct, ground-floor evidence, fed through to us, and discussed at the new national health and safety forum that we have here in Wales, attended by trade unions, employers and regulators, that we made the decision to strengthen the law here in Wales so that workers' voices are heard, individually and collectively, by the Welsh Government, and, where necessary, we act on their concerns.
Welsh: Rwy'n sicr yn cael sylwadau uniongyrchol gan weithwyr mewn llawer o leoliadau ledled Cymru. Yn achos y DVLA, er enghraifft, drwy ryw lwybr rhyfedd, ffoniodd aelod o staff y DVLA fi gartref. Nawr, roeddwn yma yn y gwaith a bu'n rhaid i fy ngwraig siarad â menyw, y tybiai fy ngwraig ei bod yn ei phum degau, a oedd yn byw ar ei phen ei hun ac a oedd yn ofidus iawn ynglŷn â'r amodau y credai fod gofyn iddi weithio oddi tanynt yn y DVLA. Ac wrth gwrs, cafodd y pryderon hynny eu mynegi wrthyf a'u harchwilio. Felly, ydw, yn wir, rwy'n clywed y pethau hyn yn uniongyrchol ac fel y dywedodd Suzy Davies, nid y DVLA yw'r unig weithle lle mae gan weithwyr bryderon. Ac o ganlyniad i'r dystiolaeth sylfaenol, uniongyrchol honno, a gafodd ei rhoi i ni, a'i thrafod yn y fforwm iechyd a diogelwch cenedlaethol newydd sydd gennym yma yng Nghymru, fforwm a fynychir gan undebau llafur, cyflogwyr a rheoleiddwyr, penderfynasom gryfhau'r gyfraith yma yng Nghymru fel bod lleisiau gweithwyr yn cael eu clywed, yn unigol ac ar y cyd, gan Lywodraeth Cymru, a'n bod yn gweithredu ar eu pryderon lle bo angen.