English: I apologise that it's me that's actually contributing on behalf of Plaid Cymru throughout this afternoon; I'm sure people have had enough of hearing my voice. But I'm happy to welcome the contribution of the Equality and Human Rights Commission here in Wales by highlighting the work that they have done in maintaining momentum towards a fairer, more inclusive Wales, and also in highlighting what still needs to be done in order to secure the rights of all Welsh citizens. Plaid Cymru has tabled two amendments to today's debate, one which notes that there will be a gender identity clinic for Wales established as a result of negotiations between Plaid Cymru and the Government for the current budget. It'll be the first clinic of its kind here in Wales, and I very much hope that everyone in this Assembly will appreciate the significance and the positive impact that that could have on the Trans community here in Wales. I have met with a number of people in that community who have had to travel to England for treatment, and they see real value in what's being achieved as a result of this agreement. Our second amendment asks for an assurance from Government that they will take on a specific issue raised within the report, which is to improve and promote the rights of young expectant mothers and new mothers in order to ensure that they are aware of their rights in the workplace, and that they are confident in standing up for those rights. It's a disgrace that more than three quarters of pregnant women and new mothers in Wales experience negative treatment and discrimination, possibly, in the workplace. It's a requirement, therefore, for the Government to co-operate with trade unions and the Equality and Human Rights Commission to promote the rights of young expectant and new mothers at work and to take specific steps to ensure that those rights are highlighted, not only to the mothers themselves, but also to employers, who, perhaps, ignore these issues on occasion. We will also be supporting the amendments in the name of Paul Davies on the specific issue of cross-sectoral collaboration and the private and public sectors, because this is also important to us. But, as with all annual reports by the commission, some of the figures contained within it are frightening. Twenty-three per cent of people in Wales are still living in poverty, and this increases to 42 per cent of all children between 0 and 4 years old, and 27 per cent of disabled people and 38 per cent of people in ethnic minorities live in poverty still. It's a cause of concern to me that this happens year on year and the figures hardly change. And so it's less of a question for the Minister but a question for the commission itself - I was looking at the website earlier and the commission does have some enforcement powers. They can challenge a number of policies that emerge from various Governments, and I would want to see, for example, as the older people's commissioner has done, them using those powers more often and more prominently in order to take action in this area, because I am not content to be here year on year discussing the fact that people continue to live in poverty. What is the commission doing in terms of the skills and powers that it has to change this? I also think it's important that we look at the economy, because, of course, there is so much we can do in Wales, but we do need meaningful economic powers to be transferred from Westminster to Wales in order for us to transform what is happening within our economy, particularly in light of the fact that people have voted to leave the European Union. If now isn't the time to have more powers for our own economy, then when will that time come? I would like to hear more from the Minister on that issue, particularly in terms of the human rights Act and the Westminster Government's intention to undermine that and scrap some of it. It is rooted in much of international law, therefore how does the Minister intent to challenge the UK Government and to tell them that Wales is not content to see that happening and how will he communicate that clearly to them? Thank you.
Welsh: Diolch, ac rwy'n ymddiheuro mai fi sydd yn codi bob tro ar gyfer Plaid Cymru heddiw; rwy'n siŵr bod pobl wedi cael digon o glywed fy llais i. Ond rwyf yn hapus i groesawu cyfraniad y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yma yng Nghymru drwy dynnu sylw at y gwaith y maent wedi ei wneud i gynnal y momentwm tuag at Gymru decach a fwy cynhwysol, a hefyd drwy dynnu sylw, wrth gwrs, at beth sydd yn dal angen ei wneud er mwyn sicrhau hawliau holl ddinasyddion Cymru. Mae Plaid Cymru wedi cynnig dau welliant i'r ddadl heddiw, un sydd yn nodi y bydd clinig hunaniaeth rhywedd i Gymru yn cael ei sefydlu yn sgil trafodaethau rhwng Plaid Cymru a'r Llywodraeth ar gyfer y gyllideb bresennol - y clinig cyntaf o'i fath yma yng Nghymru. Rwy'n gobeithio y gall pawb yn y Cynulliad yma werthfawrogi arwyddocâd ac effaith bositif y gall hynny ei gael ar y gymuned drawsrywiol yma yng Nghymru. Rydw i wedi cwrdd â nifer o bobl yn y gymuned honno sydd wedi gorfod trafaelio i Loegr am driniaeth hyd yn hyn, ac maen nhw yn gweld gwerth yr hyn sydd yn cael ei wneud yn sgil y datganiad yma. Mae ein hail welliant yn gofyn am sicrwydd gan y Llywodraeth i weithredu ar un mater yn benodol a godwyd yn yr adroddiad, sef i hyrwyddo a chodi ymwybyddiaeth hawliau mamau ifanc beichiog a mamau newydd, er mwyn sicrhau eu bod yn ymwybodol o'u hawliau yn y gwaith ac i fod yn hyderus i sefyll drostynt. Mae'n warthus bod mwy na thri chwarter o fenywod beichiog a mamau newydd yng Nghymru yn profi triniaeth negyddol, ac, o bosibl, gwahaniaethol yn y gwaith. Mae gofyn felly i'r Llywodraeth gydweithredu gydag undebau llafur a'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol i hyrwyddo hawliau mamau ifanc beichiog a mamau newydd yn y gwaith yn well, a chymryd camau pendant i sicrhau bod yr hawliau yma yn cael eu hamlygu, nid yn unig i'r mamau eu hunain ond i'r cyflogwyr hefyd, sydd efallai yn diystyru eu barn heb yn wybod iddyn nhw ar nifer o adegau. Mi fyddwn ni'n cefnogi y gwelliannau yn enw Paul Davies, yn unol â'r gwelliant penodol ynglŷn â chydweithredu ar draws sectorau a sefydliadau cyhoeddus a phreifat, gan fod hyn yn rhywbeth pwysig i ni hefyd. Ond fel pob adroddiad blynyddol gan y comisiwn, mae rhai o'r ffigurau yn yr adroddiad hwn yn frawychus. Mae 23 y cant o bobl yng Nghymru yn dal i fyw mewn tlodi, ac mae hyn yn codi i 42 y cant o holl blant rhwng 0 a 4 oed, ac mae 27 y cant o bobl anabl a 38 y cant o bobl o leiafrifoedd ethnig yn byw mewn tlodi o hyd. Mae'n peri gofid i fi bod hyn yn digwydd blwyddyn ar ôl blwyddyn a phrin bod y ffigurau'n newid. Ac felly mae e'n llai o gwestiwn i'r Gweinidog ond cwestiwn i'r comisiwn ei hun - roeddwn yn edrych ar y wefan yn gynharach ac mae gan y comisiwn bwerau gorfodaeth. Maen nhw'n gallu bod yn sialens i nifer o bolisïau sydd yn dod allan o Lywodraethau gwahanol, ac felly byddwn i eisiau gweld, er enghraifft, fel mae'r comisiynydd pobl hŷn wedi gwneud, defnyddio'r pwerau hynny yn fwy amlwg i weithredu dros yr hyn sydd yn digwydd, oherwydd nid wyf yn hapus i fod yma blwyddyn ar ôl blwyddyn i drafod y ffaith bod pobl yn parhau i fod mewn tlodi. Beth mae'r comisiwn yn defnyddio o ran ei sgiliau o ran y pwerau i allu newid hyn? Rwy'n credu ei bod yn bwysig hefyd inni edrych ar yr economi, oherwydd, wrth gwrs, dim ond hyn a hyn y gallwn ei wneud yng Nghymru, ond mae angen inni gael pwerau economaidd ystyrlon wedi'u trosglwyddo o San Steffan i Gymru er mwyn inni allu gweddnewid yr hyn sydd yn digwydd o fewn ein heconomi, yn enwedig yn sgil y ffaith bod pobl wedi pleidleisio dros adael yr Undeb Ewropeaidd. Os nad nawr yw'r amser i gael mwy o bwerau dros ein heconomi ein hunain, yna pryd? Byddwn i'n hoffi clywed mwy gan y Gweinidog yn hynny o beth, yn enwedig o ran y Ddeddf hawliau dynol a'r bwriad gan y Llywodraeth yn San Steffan i danseilio hynny gan gael gwared ar hynny. Mae hi wedi'i gwreiddio mewn nifer fawr o ddeddfwriaeth ryngwladol. Sut, felly, mae'r Gweinidog yn bwriadu herio Llywodraeth Prydain i ddweud nad yw Cymru'n hapus i hynny ddigwydd a sut y bydd e'n cyfathrebu hynny'n glir iddyn nhw? Diolch yn fawr.