English: I'd like to thank the Chair - certainly, for my time whilst I was on that committee - the clerk and other committee members. This was a really interesting piece of work to do, and for me it was really good in that it brought together, whilst taking evidence, people from the private sector, the public sector and the voluntary sector. Our report did come up with 34 comprehensive recommendations, all intending to address some of the current issues surrounding job flexibility, maternity discrimination and gender bias within the scope of the Welsh Government's devolved responsibilities in the workplace. In a devolved Wales, the Welsh Conservatives want to see our workplaces become world leaders in women's rights, gender equality - an ambition that I hope many in this Chamber would also wish to see. But, in order to achieve this, it does take ambition, innovation and aspiration. I'm very glad to see that the Welsh Government has accepted 30, in principle, out of 34 recommendations. Starting as early as recommendation 1, if put into practice, it will see the Welsh Government not only advertise all internal jobs as flexible by default, but will also provide guidance to public authorities - all public authorities across Wales - to do the same. Recommendation 4 sees the Government committing to encourage Business Wales to provide appropriate and specialist advice to employers about how to deal with flexible working requests effectively - an important step, given the void that was highlighted by many witnesses. As the report stipulates, flexible working does not just mean part-time. It includes any way of working that suits an employee's needs: job sharing, flexible start and finish times, term-time working and other initiatives. These improvements are going to give men and women the freedom of choice so that parents in Wales are able to work in a way that suits them and their family, while addressing current gender inequality. It will also have an improvement on gender equality in the workplace. Importantly, I'm pleased to see that the Welsh Government will explore the potential for teaching posts to be advertised as flexible by default in the Governor's Guide to the Law, outlined in recommendation 6. This is increasingly important, as analysis by Policy Exchange suggested that schools should embrace flexible working to stop women dropping out of teaching permanently after maternity leave. This, again, will improve gender equality. Although teaching is seen as a women-dominated sector, only 33 per cent of secondary school headteachers are, in fact, women. With men still holding the most senior roles, allowing women to return to work on their terms will vastly improve gender equality in the sector without requiring women to sacrifice their families. In the event that any parent is able to return to flexible work, care for children will undoubtedly be needed. Recommendation 14 calls on the Welsh Government to set out the further steps it will take to address the need for childcare for one- to three-year-olds. This recommendation, to support parents who want to return to the workplace sooner, was rejected. I was disappointed in that, given the amount of evidence we found where women want to actually return to work when the child is around one. Now, the Minister made a statement today about how more and more local authorities will be implementing the current offer, and I'm pleased to see that my own authority, Conwy, will proceed to full authority from January 2019. But I still feel that you fail to address providing support from a younger age, despite the evidence received by our committee highlighting the need for this extended support. The response from the Welsh Government was that there is already plenty of support available to help parents with the cost of childcare, using universal credit as an example. Although Government-funded care is available between ages three to four for all, and available between ages two and three for some who are eligible, there currently is no Welsh Government-funded support before the age of two - a missed opportunity. Your Employment Settlement Service suggested that the childcare offer begin at nine months. The Women's Equality Network called for the offer to be available from six months. The Government has rejected these calls, and, for a party who committed to implementing healthcare and, more recently, education, from the cradle to the grave, it seems ironic that they are stopping children and families from receiving support when it is most needed, expecting parents to wait two or three years to receive this much-needed financial assistance. So, I would like to know what rationale still lies behind this decision to only support schemes between ages two to four. Recommendation 15 called for the Welsh Government to reassess the offer, using various forms of evidence and information - again, rejected. The committee heard from Chwarae Teg, who emphasised that the Welsh Government should not be completely wedded to the current offer. Clearly, the First Minister and the Government are completely wedded to the terms of their current childcare offer and are not willing to change the scope of the offer when there is a clear outcry for it. In their response, the Welsh Government claim to understand the debate about the parameters of the offer, but clearly have no intention of addressing the issues brought up. Overall, I am pleased with the response from the Welsh Government, but there is more for them to do. Please provide our returning parents with the childcare they need from the age of one.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Cadeirydd - yn sicr, am yr amser yr oeddwn ar y pwyllgor hwnnw - i'r clerc ac i aelodau eraill y pwyllgor. Roedd hwn yn waith diddorol iawn i'w wneud, ac i mi roedd yn dda iawn oherwydd ei fod, wrth gymryd tystiolaeth, yn dod â phobl ynghyd o'r sector preifat, y sector cyhoeddus a'r sector gwirfoddol. Gwnaeth ein hadroddiad 34 o argymhellion cynhwysfawr, a bwriad pob un yw mynd i'r afael â rhai o'r materion cyfredol sy'n ymwneud â hyblygrwydd swyddi, gwahaniaethu ar sail mamolaeth a rhagfarn ar sail rhywedd o fewn cwmpas cyfrifoldebau datganoledig Llywodraeth Cymru yn y gweithle. Mewn Cymru ddatganoledig, mae'r Ceidwadwyr Cymreig eisiau i'n gweithleoedd ddod yn arweinwyr byd mewn hawliau menywod, cydraddoldeb rhwng y rhywiau - uchelgais rwy'n gobeithio y bydd llawer yn y Siambr hon yn ei rhannu. Ond er mwyn cyflawni hyn, mae angen uchelgais, arloesedd a dyhead. Rwy'n falch iawn fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn 30 argymhelliad mewn egwyddor allan o 34 argymhelliad. Gan ddechrau mor gynnar ag argymhelliad 1, os caiff ei roi ar waith, bydd yn sicrhau bod Llywodraeth Cymru yn hysbysebu pob swydd fewnol fel rhai hyblyg yn ddiofyn, a bydd hefyd yn darparu canllawiau i annog awdurdodau cyhoeddus - yr holl awdurdodau cyhoeddus ledled Cymru - i wneud yr un peth. Mae argymhelliad 4 yn sicrhau y bydd y Llywodraeth yn ymrwymo i annog Busnes Cymru i ddarparu cyngor priodol ac arbenigol i gyflogwyr ynglŷn â sut i ymdrin â cheisiadau i weithio'n hyblyg mewn modd effeithiol - cam pwysig, o ystyried y gwacter a amlygwyd gan lawer o dystion. Fel y mae'r adroddiad yn ei nodi, nid gweithio rhan-amser yn unig y mae gweithio hyblyg yn ei olygu. Mae'n cynnwys unrhyw ffordd o weithio sy'n gweddu i anghenion y cyflogai: rhannu swydd, amseroedd dechrau a gorffen hyblyg, gweithio yn ystod y tymor a threfniadau eraill. Bydd y gwelliannau hyn yn rhoi dewis i ddynion a menywod fel bod rhieni yng Nghymru yn gallu gweithio mewn ffordd sy'n addas iddynt hwy a'u teuluoedd, tra'n mynd i'r afael â'r anghydraddoldebau cyfredol rhwng y rhywiau. Bydd hefyd yn gwella cydraddoldeb rhwng y rhywiau yn y gweithle. Yn bwysig, rwy'n falch o weld y bydd Llywodraeth Cymru yn archwilio'r posibilrwydd o hysbysebu swyddi addysgu fel rhai hyblyg yn ddiofyn yn y Canllaw i'r Gyfraith i Lywodraethwyr, a amlinellwyd yn argymhelliad 6. Mae hyn yn gynyddol bwysig, gan fod dadansoddiad gan y Gyfnewidfa Bolisi wedi awgrymu y dylai ysgolion groesawu gweithio hyblyg er mwyn atal menywod rhag rhoi'r gorau i addysgu yn barhaol ar ol cyfnod mamolaeth. Bydd hyn eto yn gwella cydraddoldeb rhwng y rhywiau. Er bod addysgu'n cael ei ystyried yn sector sy'n cael ei ddominyddu gan fenywod, 33 y cant yn unig o benaethiaid ysgolion uwchradd sy'n fenywod. Gyda dynion yn dal y swyddi uchaf o hyd, bydd caniatàu i fenywod ddychwelyd i'r gwaith ar eu telerau eu hunain yn gwella cydraddoldeb rhwng y rhywiau yn y sector yn helaeth heb fod angen i fenywod aberthu eu teuluoedd. Os bydd rhiant yn gallu dychwelyd i waith hyblyg, bydd angen gofal plant yn ddi-os. Mae argymhelliad 14 yn galw ar Lywodraeth Cymru i nodi'r camau pellach y bydd yn eu cymryd i fynd i'r afael â'r angen am ofal plant ar gyfer plant rhwng un a thair blwydd oed. Gwrthodwyd yr argymhelliad hwn i gynorthwyo rhieni sy'n dymuno dychwelyd i'r gweithle'n gynt. Roeddwn yn siomedig am hynny, o ystyried faint o dystiolaeth a gawsom lle mae menywod yn dymuno dychwelyd i'r gwaith pan fo'r plentyn tua blwydd oed. Nawr, gwnaeth y Gweinidog ddatganiad heddiw ynglŷn â sut y bydd mwy a mwy o awdurdodau lleol yn gweithredu'r cynnig cyfredol, ac rwy'n falch o weld y bydd fy awdurdod fy hun, Conwy, yn symud ymlaen i awdurdod llawn o fis Ionawr 2019 ymlaen. Ond rwy'n dal i deimlo nad ydych yn llwyddo i fynd i'r afael â'r gwaith o ddarparu cymorth o oedran iau, er gwaethaf y dystiolaeth a gafodd ein pwyllgor yn tynnu sylw at yr angen am y cymorth estynedig hwn. Ymateb Llywodraeth Cymru oedd bod digon o gymorth ar gael eisoes i helpu rhieni gyda chostau gofal plant, gan ddefnyddio credyd cynhwysol fel enghraifft. Er bod gofal a ariennir gan y Llywodraeth ar gael i bawb ar gyfer plant rhwng tair a phedair oed, ac ar gael i rai sy'n gymwys ar gyfer plant rhwng dwy a thair oed, nid oes unrhyw gymorth a ariennir gan Lywodraeth Cymru ar gyfer plant o dan ddwy oed ar hyn o bryd - cyfle a gollwyd. Awgrymodd YESS (Your Employment Settlement Service) y dylai'r cynnig gofal plant fod ar gael o naw mis oed ymlaen. Galwodd Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod Cymru am i'r cynnig fod ar gael o chwe mis oed ymlaen. Mae'r Llywodraeth wedi gwrthod y galwadau hyn, ac i blaid sydd wedi ymrwymo i weithredu gofal iechyd ac yn fwy diweddar, addysg, o'r crud i'r bedd, mae'n ymddangos yn eironig eu bod yn rhwystro plant a theuluoedd rhag derbyn cymorth pan fo'i angen fwyaf, gan ddisgwyl i rieni aros dwy neu dair blynedd cyn derbyn y cymorth ariannol mawr ei angen hwn. Felly, hoffwn wybod pa sail resymegol sydd wrth wraidd y penderfyniad hwn i gefnogi cynlluniau rhwng dwy a phedair oed yn unig. Roedd argymhelliad 15 yn galw ar Lywodraeth Cymru i ailasesu'r cynnig, gan ddefnyddio gwahanol fathau o dystiolaeth a gwybodaeth - ac unwaith eto, cafodd ei wrthod. Clywodd y pwyllgor gan Chwarae Teg, a bwysleisiodd na ddylai Llywodraeth Cymru fod yn gwbl gaeth i'r cynnig presennol. Yn amlwg, mae'r Prif Weinidog a'r Llywodraeth yn gwbl gaeth i delerau eu cynnig gofal plant presennol ac nid ydynt yn barod i newid cwmpas y cynnig er bod galw clir amdano. Yn eu hymateb, mae Llywodraeth Cymru yn honni eu bod yn deall y ddadl ynglŷn â pharamedrau'r cynnig, ond yn amlwg nid oes ganddynt unrhyw fwriad o fynd i'r afael â'r materion a godwyd. Yn gyffredinol, rwy'n fodlon ag ymateb Llywodraeth Cymru, ond mae mwy i'w wneud. Darparwch y gofal angenrheidiol i blant o flwydd oed ymlaen i rieni sy'n dychwelyd i'r gwaith os gwelwch yn dda.