English: Thank you, Deputy Presiding Officer. In introducing this motion today to finally approve the Senedd and Elections (Wales) Bill, I wish to take this opportunity to briefly summarise the Bill's background and its content. The Bill has many facets: renaming the Assembly as 'Senedd', changing the franchise, reforming the categories of people who are disqualified from standing for election to the Assembly or from serving as a Member. Today, we will be voting on a Bill that requires at least 40 votes to pass. This is a constitutional Bill, and the powers to create such legislation were only devolved to this Assembly in 2017. This is one of the few occasions in our Senedd when a supermajority is required to pass legislation. The last such occasion was a vote on holding the 2011 referendum on primary law-making powers. In accordance with Standing Order 6.21, the Deputy Presiding Officer and I will have an opportunity to vote on this Bill, and both myself and the Deputy Presiding Officer are likely to exercise that right this afternoon. Today, we will be voting on extending the franchise to 16 and 17-year-olds for the Senedd elections in 2021. It was the Representation of the People Act 1969 that lowered the voting age from 21 to 18, and, so, the provision to extend the franchise to 16-year-olds is long overdue for some. In May 2013, a clear majority of Members of this Senedd voted in favour of lowering the voting age. Ten thousand young people participated in a Commission consultation in 2014 on the voting age. Most of those young people are now in their mid-20s. This is an opportunity to realise their aspirations back then, and to make voting a reality for young people today. The recommendation to reform the legislation around disqualification arose from the work of the constitutional committee in the fourth Assembly, and the desire to rename the Assembly to reflect our parliamentary responsibilities emanated from a vote by ourselves here back in 2016. The fruit of this work and these decisions are at the root of this legislation today. I'd like to thank the Laura McAllister expert panel for the work and recommendation on votes at 16 and 17, and I would also like to thank the Assembly committees for their detailed scrutiny of the Bill, which has influenced the Bill before us today. A personal word of thanks for the excellent staffing team who have worked with me on the development of this Bill. We can be confident that the Commission has people of the highest possible quality supporting us as Members on legislative matters. And I'm particularly grateful to the professional and enthusiastic team of staff who worked with me on this legislation. Likewise, to the staff within Government who contributed towards aspects of the Bill too. I would like to thank them. Now, of course, the Bill we will be voting on today, in November, is different to the Bill that I introduced in February of this year, in many ways. First of all, the Senedd will have a bilingual name - Senedd Cymru and Welsh Parliament. Also, the franchise will include qualifying foreign nationals. Councillors will be disqualified from being Members of the Senedd, and the Electoral Commission will be funded by, and will be accountable to, the Assembly for Welsh elections. I know that not all political groups are satisfied with all of these elements. The Plaid Cymru group and some other Members, including myself, as it happens, are unhappy with the change to a bilingual name. The Conservative group is satisfied with that change, but is dissatisfied with introducing votes for qualifying foreign nationals. A Bill does evolve over the scrutiny period, and I would ask Members, as they vote, to bear in mind that this Bill is greater than the sum of its parts. It's a Bill that gives our legislature a name that truly reflects its constitutional status and improves public understanding of the Senedd's responsibilities. It's a Bill that also creates a Senedd that is more inclusive, diverse and effective, and that will strengthen our democracy for the twenty-first century. It's true that further reform is needed for our Senedd, and that will require further legislation in the near future, I hope. But, for today, let's take the step to vote to strengthen the foundations of our parliamentary democracy here in Wales.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Wrth gyflwyno'r cynnig yma heddiw i gymeradwyo'n derfynol y Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru), dwi eisiau cymryd y cyfle i gloriannu yn fyr hanes y Mesur yma a'i gynnwys. Mae i'r Bil sawl agwedd: ailenwi y Cynulliad yn 'Senedd', newid yr etholfraint, newid y categorïau o bobol sy'n anghymwys i sefyll etholiad i'r Cynulliad neu i wasanaethu fel Aelod. Heddiw, byddwn yn pleidleisio ar Fil sydd angen o leiaf 40 pleidlais i basio. Bil cyfansoddiadol yw hwn, a'r pwerau i ni greu deddfwriaeth o'r math yma ond wedi eu datganoli i'r Cynulliad yma yn 2017. Dyma un o'r ychydig achlysuron yn ein Senedd pan fo angen uwchfwyafrif i basio deddfwriaeth. Yr achlysur diwethaf oedd pleidlais ar refferendwm 2011 ar bwerau deddfu cynradd. Dan Reol Sefydlog 6.21, bydd gan y Dirprwy Lywydd a minnau'r cyfle i bleidleisio ar y Bil yma, ac mi fyddaf i a'r Dirprwy Lywydd, mae'n debyg, yn defnyddio ein hawl i bleidleisio y prynhawn yma. Heddiw, felly, mi fyddwn yn pleidleisio ar roi'r bleidlais i bobol ifanc 16 ac 17 yn etholiadau'r Senedd yma yn 2021. Deddf Cynrychiolaeth y Bobl yn 1969 a ostyngodd yr oedran pleidleisio o 21 i 18, ac felly mae'r ddarpariaeth i ymestyn yr etholfraint i bobl ifanc 16 oed yn un hir ddisgwyliedig i rai. Ym Mai 2013, pleidleisiodd mwyafrif clir o Aelodau'r Senedd yma o blaid gostwng yr oedran pleidleisio unwaith eto. Mi gymerodd 10,000 o bobl ifanc ran mewn ymgynghoriad gan y Comisiwn yn 2014 ar yr oedran pleidleisio. Mae'r rhan fwyaf o'r bobol ifanc hynny yng nghanol eu 20au erbyn heddiw. Dyma gyfle i wireddu eu dymuniad nhw bryd hynny, ac i wneud y bleidlais yn realiti i bobl ifanc heddiw. Fe ddaeth yr argymhelliad i newid y ddeddfwriaeth ar anghymwyso o waith y pwyllgor cyfansoddiadol yn y pedwerydd Cynulliad, ac fe ddaeth y dymuniad i ailenwi y Cynulliad i adlewyrchu ein cyfrifoldebau seneddol gan bleidlais ganddom ni yma yn 2016. Ffrwyth y gwaith a'r penderfyniadau yma sydd wrth wraidd y ddeddfwriaeth yma heddiw. Diolch i banel arbenigol Laura McAllister am y gwaith a'r argymhelliad ar bleidleisio 16 ac 17 hefyd, a diolch hefyd i bwyllgorau'r Cynulliad yma am waith sgrwtini manwl i ddylanwadu ar y Bil sydd ger ein bron heddiw. Gair o ddiolch personol a phenodol wrthyf i i'r tîm staff arbennig sydd wedi cyd-weithio gyda fi ar ddatblygiad y Mesur yma. Gallwn fod yn hyderus fod gan y Comisiwn bobl o'r safon uchaf posib yn rhoi cefnogaeth i ni fel Aelodau ar ddeddfwriaeth, a dwi'n hynod o ddiolchgar i'r tîm brwd a phroffesiynol o staff a weithiodd gyda fi ar y ddeddfwriaeth yma. Hefyd, yn yr un modd, i'r staff o fewn y Llywodraeth a gyfrannodd at agweddau o'r Mesur hefyd; diolch iddyn nhw yn yr yn modd. Wrth gwrs, mae'r Bil yr ydym heddiw, ym mis Tachwedd, yn pleidleisio arno yn wahanol i'r Bil a gyflwynais i ym mis Chwefror eleni, mewn amryw o ffyrdd. Yn gyntaf, enw swyddogol yn y Gymraeg a'r Saesneg fydd i'r Senedd - Senedd Cymru a Welsh Parliament. Hefyd, bydd yr etholfraint yn cynnwys gwladolion tramor cymwys. Bydd cynghorwyr yn anghymwys i fod yn Aelodau o'r Senedd, a bydd y Comisiwn Etholiadol yn cael ei gyllido gan ac yn atebol i'r Cynulliad am etholiadau Cymreig. Gwn nad yw pob grŵp gwleidyddol yn fodlon gyda phob un o'r elfennau yma. Grŵp Plaid Cymru a rhai Aelodau eraill, gan gynnwys minnau, fel mae'n digwydd, yn anfodlon gyda'r newid i enw dwyieithog; y grŵp Torïaid yn fodlon gyda'r newid hwnnw, ond yn anfodlon gyda chyflwyno pleidleisiau i wladolion tramor cymwys. Mae Bil yn newid dros gyfnod sgrwtini a byddwn yn gofyn i Aelodau, wrth bleidleisio, i gadw mewn cof y cyfanwaith yr ydym yn creu heddiw. Bil sy'n rhoi enw ar ein deddfwrfa sy'n adlewyrchiad gwirioneddol o'i statws cyfansoddiadol, ac yn gwella dealltwriaeth y cyhoedd o gyfrifoldebau'r Senedd. Bil hefyd sy'n creu Senedd sy'n fwy cynhwysol, amrywiol ac effeithiol, ac a fydd yn cryfhau ein democratiaeth ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain. Mae'n wir fod angen mwy o newidiadau ar ein Senedd, a bydd hynny angen deddfwriaeth eto yn y dyfodol agos gobeithio. Ond, am heddiw, dewch i ni gymryd y cam pwysig yma i bleidleisio dros gryfhau sail ein democratiaeth seneddol yma yng Nghymru.