English: Diolch. I'd like to start by thanking the children's commissioner for her tireless work on behalf of our children and young people. I know that Assembly Members will agree with me that the commissioner plays a crucial role as an independent champion advocating for children's rights and well-being. As Deputy Minister leading the work across the Welsh Government on children's rights, I welcome the children's commissioner's annual report, its important recommendations, and her scrutiny of the Welsh Government. And it's particularly important to highlight the work of the commissioner this year, as 2019 marks the thirtieth anniversary of the United Nations Convention on the Rights of the Child, which we have, as a Government, made every effort to mark. In Wales, we're extremely proud of our progress on children's rights, being the first UK nation to appoint a children's commissioner in 2001. We adopted the UNCRC as the basis for our work with children in 2004, and enshrined children's rights in law through the Rights of Children and Young Persons (Wales) Measure in 2011. And the Measure means that all Ministers are required, by law, to consider children's rights before making or reviewing our policies or legislation. This legislation ensures that children and their rights are at the heart of everything we do, and the Equality and Human Rights Commission recently concluded that the 2011 Measure had led to a significant positive impact on policy in Wales. They said: 'We have no reservations in concluding that the Measure has achieved its objective of embedding the Convention in policy-making in Wales.' A very practical demonstration of our commitment to children's rights is our work to bring forward legislation to remove the defence of reasonable punishment. This is in line with our commitment to a child's right to grow up in a safe and nurturing environment. We believe that physically punishing children is simply not acceptable in Wales. Article 12 of the UNCRC emphasises the central importance of hearing and taking into account the views of children and young people when taking decisions that affect them. It's for this reason that we have introduced legislation to ensure that 16 and 17-year-olds will be able to vote in the Assembly election in 2021, and local government elections in 2022. I know these reforms are considered as radical by some, even controversial for some, but I think what we're doing is demonstrating our commitment to children's rights by making progress in these really crucial areas. Let me now turn specifically to the commissioner's annual report and the Government's response to it. In this year's annual report, the commissioner has made 14 recommendations for the Welsh Government across children's services, health, education and transport. We published our response to the annual report on 3 December, which sets out our comprehensive response to each of the commissioner's recommendations as well as the actions we have taken or intend to take in these areas. Our commitment to children's rights, I think, is clearly demonstrated by the Welsh Government accepting, or accepting in principle, 12 of the 14 recommendations in this year's annual report, and I think this shows the seriousness with which the Welsh Government takes children's rights and our absolute commitment to work very closely with the children's commissioner. I know that Assembly colleagues will be keen to discuss the annual report and our response in more detail, but I'd like to highlight briefly one important example of the way in which we are responding positively to the recommendations in the annual report. This is in the crucial area of tackling bullying. This is an area that the children's commissioner has done a lot of valuable work in, and I know that many Assembly colleagues have got a very keen interest in this area of work. The children's commissioner's recommendation in this area calls for the Welsh Government to ensure that schools keep a record of all incidents and types of reported bullying. The commissioner would like to see all schools use this information to plan, monitor and evaluate their preventative and responsive anti-bullying work. Now, the Welsh Government has accepted this recommendation. On 6 November this year, 2019, we published new anti-bullying statutory guidance, 'Rights, respect, equality', to help schools deal with bullying. This guidance sets out the expectation that schools record all incidents of bullying, outlining the specific types of bullying and that they monitor processes regularly and analyse data as part of their self-evaluation. The guidance is clear that schools should respond to specific trends and emerging issues in a swift and effective manner, in consultation with learners and their parents/carers. I think it is with practical reforms like this and the others in our response that we will ensure that we make progress towards the health, happiness and safety of all our children, because it is their right and it's our responsibility. Where we have the levers for change, we will act in the interest of children's rights. We have to acknowledge, however, that decisions made in Westminster profoundly affect children's lives here in Wales, and I think that has been amply illustrated in the debate we've had previously -
Welsh: Diolch. Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i'r comisiynydd plant am ei gwaith diflino ar ran ein plant a'n pobl ifanc. Rwy'n gwybod y bydd Aelodau'r Cynulliad yn cytuno â mi fod y Comisiynydd yn chwarae rhan hollbwysig fel hyrwyddwr annibynnol sy'n dadlau dros hawliau a lles plant. A minnau'n Ddirprwy Weinidog yn arwain gwaith Llywodraeth Cymru yn ei chyfanrwydd ar hawliau plant, rwy'n croesawu adroddiad blynyddol y Comisiynydd Plant, ei argymhellion pwysig, a'i gwaith craffu hi ar Lywodraeth Cymru. Ac mae'n arbennig o bwysig tynnu sylw at waith y Comisiynydd eleni, gan fod 2019 yn nodi deng mlynedd ar hugain ers sefydlu Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn, yr ydym ni'r Llywodraeth wedi gwneud pob ymdrech i'w nodi. Yng Nghymru, rydym yn hynod falch o'n cynnydd o ran hawliau plant, gan mai ni yw'r genedl gyntaf yn y DU i benodi comisiynydd plant yn 2001. Mabwysiadwyd y Confensiwn gennym yn sail ar gyfer ein gwaith gyda phlant yn 2004, gan ymgorffori hawliau plant mewn cyfraith drwy'r Mesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) yn 2011. Ac mae'r Mesur yn golygu ei bod hi'n ofynnol i bob Gweinidog, yn ôl y gyfraith, ystyried hawliau plant cyn gwneud neu adolygu ein polisïau neu ddeddfwriaeth. Mae'r ddeddfwriaeth hon yn sicrhau bod plant a'u hawliau yn ganolog i bopeth a wnawn, a daeth y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol i'r casgliad yn ddiweddar fod Mesur 2011 wedi arwain at effaith gadarnhaol sylweddol ar bolisi yng Nghymru. Dywedodd: Nid oes gennym unrhyw amheuon wrth ddod i'r casgliad bod y Mesur wedi cyflawni ei amcan o ymgorffori'r Confensiwn i'r broses o lunio polisïau yng Nghymru. Un arwydd ymarferol iawn o'n hymrwymiad i hawliau plant yw ein gwaith i gyflwyno deddfwriaeth i ddileu amddiffyniad cosb resymol. Mae hyn yn cyd-fynd â'n hymrwymiad i hawl plentyn i gael ei fagu mewn amgylchedd diogel a meithringar. Credwn nad yw cosbi plant yn gorfforol yn dderbyniol yng Nghymru o gwbl. Mae erthygl 12 o'r Confensiwn yn pwysleisio pwysigrwydd canolog clywed a chymryd i ystyriaeth safbwyntiau plant a phobl ifanc wrth wneud penderfyniadau sy'n effeithio arnynt. Dyna pam ein bod wedi cyflwyno deddfwriaeth i sicrhau y bydd pobl ifanc 16 ac 17 oed yn gallu pleidleisio yn etholiad y Cynulliad yn 2021, ac etholiadau llywodraeth leol yn 2022. Rwy'n gwybod bod y diwygiadau hyn yn cael eu hystyried yn radical gan rai, hyd yn oed yn ddadleuol i rai, ond rwy'n credu bod yr hyn yr ydym yn ei wneud yn dangos ein hymrwymiad i hawliau plant drwy wneud cynnydd yn y meysydd hollbwysig hyn. Gadewch imi droi yn awr yn benodol at adroddiad blynyddol y Comisiynydd ac ymateb y Llywodraeth iddo. Yn adroddiad blynyddol eleni, mae'r Comisiynydd wedi gwneud 14 argymhelliad i Lywodraeth Cymru ar gyfer gwasanaethau plant, iechyd, addysg a thrafnidiaeth. Cyhoeddom ein hymateb i'r adroddiad blynyddol ar 3 Rhagfyr, sy'n nodi ein hymateb cynhwysfawr i bob un o argymhellion y Comisiynydd yn ogystal â'r hyn rydym ni wedi ei wneud neu'n bwriadu ei wneud yn y meysydd hyn. Mae ein hymrwymiad i hawliau plant, rwy'n credu, yn cael ei ddangos yn glir wrth i Lywodraeth Cymru dderbyn, neu dderbyn mewn egwyddor, 12 o'r 14 argymhelliad yn adroddiad blynyddol eleni, ac rwy'n credu bod hyn yn dangos bod Llywodraeth Cymru yn cymryd hawliau plant o ddifrif ac yn dangos ein hymrwymiad llwyr i weithio'n agos iawn gyda'r comisiynydd plant. Rwy'n gwybod y bydd fy nghyd-Aelodau yn y Cynulliad yn awyddus i drafod yr adroddiad blynyddol a'n hymateb yn fanylach, ond hoffwn dynnu sylw'n fyr at un enghraifft bwysig o'r ffordd rydym ni'n ymateb yn gadarnhaol i'r argymhellion yn yr adroddiad blynyddol. Mae hyn yn y maes hollbwysig o fynd i'r afael â bwlio. Mae hwn yn faes y mae'r comisiynydd plant wedi gwneud llawer o waith gwerthfawr ynddo, ac rwy'n gwybod fod gan lawer o'm cyd-Aelodau yn y Cynulliad ddiddordeb brwd yn y maes hwn. Mae argymhelliad y comisiynydd plant yn y maes hwn yn galw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau bod ysgolion yn cadw cofnod o bob digwyddiad a'r math o fwlio a gofnodir. Hoffai'r Comisiynydd weld pob ysgol yn defnyddio'r wybodaeth hon i gynllunio, monitro a gwerthuso eu gwaith gwrth-fwlio ataliol ac ymatebol. Nawr, mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn yr argymhelliad hwn. Ar 6 Tachwedd eleni, 2019, cyhoeddwyd canllawiau statudol gwrth-fwlio newydd, 'Hawliau, parch, cydraddoldeb', i helpu ysgolion i ymdrin â bwlio. Mae'r canllawiau hyn yn nodi'r disgwyliad y bydd ysgolion yn cofnodi'r holl achosion o fwlio, gan amlinellu'r mathau penodol o fwlio a'u bod yn monitro prosesau'n rheolaidd ac yn dadansoddi data yn rhan o'u hunanwerthusiad. Mae'r canllawiau'n nodi'n glir y dylai ysgolion ymateb i dueddiadau penodol a materion sy'n codi mewn ffordd gyflym ac effeithiol, mewn ymgynghoriad â disgyblion a'u rhieni/gofalwyr. Rwy'n credu mai gyda diwygiadau ymarferol fel hyn a'r lleill yn ein hymateb y byddwn yn sicrhau ein bod yn gwneud cynnydd tuag at iechyd, hapusrwydd a diogelwch ein plant i gyd, oherwydd dyna eu hawl nhw a'n cyfrifoldeb ni. Lle mae gennym y grymoedd i gyflawni newid, byddwn yn gweithredu er budd hawliau plant. Rhaid inni gydnabod, fodd bynnag, fod penderfyniadau a wneir yn San Steffan yn effeithio'n ddifrifol ar fywydau plant yma yng Nghymru, a chredaf fod hynny wedi ei ddangos yn glir yn y ddadl a gawsom ni o'r blaen -