techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, I can assure the Member, and everyone across Wales, that it didn't take Plaid Cymru to persuade me. We provide 100 per cent rate relief for community hydropower schemes, as you know, and that rate support is also available to other hydropower projects with a rateable value below £50,000. I'm very aware of Ynni Ogwen, which is an excellent scheme in your constituency, which I've visited. You will be aware that we don't know what our budget is for next year yet. We have no idea from the UK Government, but clearly it is an area where I feel we did need to have that support for hydropower schemes. I'm very keen that - . As part of the climate emergency, obviously, renewable energy is a huge part of us achieving our climate targets. So, I'm going to continue to ensure that renewable energy is absolutely part of our vision for a more sustainable future here in Wales.
Welsh: Wel, gallaf roi sicrwydd i'r Aelod, a phawb arall ledled Cymru, na fu'n rhaid imi gael fy mherswadio gan Plaid Cymru i wneud hynny. Rydym yn darparu rhyddhad ardrethi o 100 y cant ar gyfer cynlluniau ynni dŵr cymunedol, fel y gwyddoch, ac mae'r cymorth ardrethi hwnnw hefyd ar gael i brosiectau ynni dŵr eraill sydd â gwerth ardrethol o lai na £50,000. Rwy'n ymwybodol iawn o Ynni Ogwen, sy'n gynllun ardderchog yn eich etholaeth, ac rwyf wedi ymweld ag ef. Fe fyddwch yn gwybod nad ydym yn gwybod eto beth fydd ein cyllideb ar gyfer y flwyddyn nesaf. Nid ydym wedi cael unrhyw syniad gan Lywodraeth y DU, ond yn amlwg, mae'n faes lle roeddwn yn teimlo bod angen inni gael y cymorth hwnnw i gynlluniau ynni dŵr. Rwy'n awyddus iawn - . Fel rhan o'r argyfwng hinsawdd, yn amlwg, mae ynni adnewyddadwy yn rhan enfawr o'r gwaith o gyflawni ein targedau hinsawdd. Felly, byddaf yn parhau i sicrhau bod ynni adnewyddadwy yn rhan fawr o'n gweledigaeth ar gyfer dyfodol mwy cynaliadwy yma yng Nghymru.
English: Minister, you'll be fully aware that, off the coast of Pembrokeshire, there is huge potential to produce wave and tidal energy, especially given the tidal streams in and around Ramsey Sound. Now, the Welsh Government strategy, 'A Low Carbon Wales', states that Wales is well placed to take advantage of the opportunities associated with the blue economy, including wave and tidal energy. And, of course, the Government received consenting powers in April of this year for onshore and offshore projects up to 350 MW. However, the strategy contains generic policies, such as implementing energy consenting, planning and permitting policy, and developing routes to market for renewable technologies, but doesn't give any detailed information how the Government will actually implement these policies and what support is actually available. In the circumstances, can you outline the specific support the Welsh Government are able to provide potential energy producers who could actually be operating off the coast of Pembrokeshire?
Welsh: Weinidog, fe fyddwch yn llwyr ymwybodol, oddi ar arfordir sir Benfro, fod potensial enfawr i gynhyrchu ynni'r tonnau ac ynni'r llanw, yn enwedig o ystyried y ffrydiau llanw ar Swnt Dewi a gerllaw. Nawr, mae strategaeth Llywodraeth Cymru, 'Cymru Carbon Isel', yn nodi bod Cymru mewn sefyllfa dda i fanteisio ar y cyfleoedd sy'n gysylltiedig â'r economi las, gan gynnwys ynni'r tonnau ac ynni'r llanw. Ac wrth gwrs, derbyniodd y Llywodraeth bwerau cydsynio ym mis Ebrill eleni ar gyfer prosiectau ar y tir ac ar y môr hyd at 350 MW. Fodd bynnag, mae'r strategaeth yn cynnwys polisïau generig, fel gweithredu polisi cydsynio, cynllunio a chaniatáu ynni, a datblygu llwybrau i'r farchnad ar gyfer technolegau adnewyddadwy, ond nid yw'n rhoi unrhyw wybodaeth fanwl ynglŷn â sut y bydd y Llywodraeth yn rhoi'r polisïau hyn ar waith a pha gymorth sydd ar gael. O dan yr amgylchiadau, a allwch amlinellu'r gefnogaeth benodol y gall Llywodraeth Cymru ei darparu i ddarpar gynhyrchwyr ynni a allai fod yn gweithredu oddi ar arfordir sir Benfro?
English: As the Member knows, we do have two of the largest zones for demonstrating wave and tidal stream arrays, and one is in Pembrokeshire, as you'll be aware. You are right; we have had extra consenting powers through the Wales Act. Just last week, the First Minister and I met Natural Resources Wales to talk about licensing and regulation in relation to wave and tidal. And I'm very keen that the Welsh energy service continues to support organisations looking to bring much more of this type of renewable energy in. You wouldn't expect to see how we would get there in the low-carbon delivery plan. One of the things we are doing in light of the climate emergency declaration is going back to ensure that those plans, policies and proposals that are outlined in the low-carbon delivery plan are the correct ones to ensure that we do meet our climate change targets.
Welsh: Fel y gŵyr yr Aelod, mae gennym ddau o'r parthau mwyaf ar gyfer arddangos araeau ynni'r tonnau ac ynni'r llanw, ac mae un yn sir Benfro, fel y gwyddoch. Rydych yn llygad eich lle; rydym wedi cael pwerau cydsynio ychwanegol drwy Ddeddf Cymru. Yr wythnos diwethaf, cyfarfu'r Prif Weinidog a minnau â Cyfoeth Naturiol Cymru i siarad am drwyddedu a rheoleiddio mewn perthynas ag ynni'r tonnau ac ynni'r llanw. Ac rwy'n awyddus iawn i wasanaeth ynni Cymru barhau i gefnogi sefydliadau sydd am gyflwyno mwy o lawer o'r math hwn o ynni adnewyddadwy. Ni fyddech yn disgwyl gweld sut y byddem yn cyrraedd y sefyllfa honno yn y cynllun cyflawni carbon isel. Un o'r pethau rydym yn eu gwneud yng ngoleuni'r datganiad argyfwng hinsawdd yw mynd yn ôl i sicrhau mai'r cynlluniau, y polisïau a'r cynigion a amlinellir yn y cynllun cyflawni carbon isel yw'r rhai cywir i sicrhau ein bod yn cyrraedd ein targedau newid hinsawdd.
English: We know that all rivers flow downhill and they all flow down to the sea across the land surface. And we also know this can be converted into electricity by either building dams across the river, and then releasing the water, or by using the river current to generate electricity. We know this is done across the world - USA, China, Russia, across South America. Does the Welsh Government have any plans to do this across south Wales?
Welsh: Gwyddom fod pob afon yn llifo i lawr y rhiw ac yn llifo i'r môr dros wyneb y tir. A gwyddom hefyd y gellir trosi hyn yn drydan naill ai drwy adeiladu argaeau ar draws yr afon, ac yna rhyddhau'r dŵr, neu drwy ddefnyddio cerrynt yr afon i gynhyrchu trydan. Gwyddom fod hyn yn digwydd ym mhob cwr o'r byd - UDA, Tsieina, Rwsia, ar draws De America. A oes gan Lywodraeth Cymru unrhyw gynlluniau i wneud hyn ar draws de Cymru?
English: Hydropower schemes can be very complex, and they need to be designed and managed very carefully to avoid unacceptable impacts on communities and river environment. There are implications for our rivers, and, in fact, I think, at the moment, you will see more barriers being taken out of rivers than dams being installed. Again, I will mention the Welsh Government energy service. We're very keen to ensure that we support a range of Wales-owned projects. Many of Wales's largest dam systems do utilise hydropower to harness the power of water. We've got Llyn Brianne, for instance, and also the Elan valley. Unfortunately, I think because of the geography of Wales, there are now very few remaining large-scale opportunities for hydropower to make a major contribution to our energy supply, but I'm certainly very keen to hear of any specific projects.
Welsh: Gall cynlluniau ynni dŵr fod yn gymhleth iawn, ac mae angen eu cynllunio a'u rheoli'n ofalus iawn, er mwyn osgoi effeithiau annerbyniol ar gymunedau ac amgylchedd afonydd. Ceir goblygiadau i'n hafonydd, ac yn wir, ar hyn o bryd, credaf y byddwch yn gweld mwy o rwystrau'n cael eu tynnu allan o afonydd nag o argaeau'n cael eu gosod. Unwaith eto, soniaf am wasanaeth ynni Llywodraeth Cymru. Rydym yn awyddus iawn i sicrhau ein bod yn cefnogi amrywiaeth o brosiectau sy'n eiddo i Gymru. Mae llawer o systemau argaeau mwyaf Cymru yn defnyddio ynni dŵr i harneisio pŵer dŵr. Mae gennym Lyn Brianne, er enghraifft, a chwm Elan. Yn anffodus, oherwydd daearyddiaeth Cymru, rwy'n credu mai ychydig iawn o gyfleoedd mawr sydd ar ôl bellach i ynni dŵr wneud cyfraniad mawr i'n cyflenwad ynni, ond rwy'n sicr yn awyddus iawn i glywed am unrhyw brosiectau penodol.
English: Minister, now that the UK Government have shelved the Swansea tidal lagoon, what consideration has your Government given to looking at alternative, smaller-scale proof-of-concept schemes? A tidal lagoon could assist with the decarbonisation of the Port Talbot steelworks. Has your Government discussed this possibility with Tata?
Welsh: Weinidog, gan fod Llywodraeth y DU bellach wedi rhoi'r gorau i ystyried morlyn llanw Abertawe, pa ystyriaeth y mae eich Llywodraeth wedi'i rhoi i edrych ar gynlluniau profi cysyniad eraill ar raddfa lai? Gallai morlyn llanw fod o gymorth gyda'r gwaith o ddatgarboneiddio gwaith dur Port Talbot. A yw eich Llywodraeth wedi trafod y posibilrwydd hwn gyda Tata?
English: I'm due to visit Tata later this month, and if they want to discuss that with me, I'd be very happy to do so. I know there are ongoing discussions with the Swansea bay city region group as well, in relation to dragon island - some opportunities they've come forward with there, which I understand Welsh Government are currently considering.
Welsh: Byddaf yn ymweld â Tata yn ddiweddarach y mis hwn, ac os ydynt yn awyddus i drafod hynny gyda mi, rwy'n fwy na pharod i wneud hynny. Gwn fod trafodaethau'n mynd rhagddynt gyda grŵp dinas-ranbarth bae Abertawe hefyd, mewn perthynas ag ynys y ddraig - rhai cyfleoedd a gyflwynwyd ganddynt yno, y mae Llywodraeth Cymru, yn ôl yr hyn a ddeallaf, yn eu hystyried ar hyn o bryd.
English: The Welsh Government is supporting the farming community in mid Wales, as in all parts of Wales, to become more profitable, sustainable, resilient and professionally managed. Over 5,000 individuals in the region have signed up to Farming Connect, a vital element of our support to farming, food and forestry businesses.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi'r gymuned ffermio yng nghanolbarth Cymru, fel ym mhob rhan o Gymru, i fod yn fwy proffidiol, cynaliadwy, gwydn, ac wedi'i rheoli'n fwy proffesiynol. Mae dros 5,000 o unigolion yn y rhanbarth wedi ymuno â Cyswllt Ffermio, sy'n elfen hanfodol o'n cefnogaeth i fusnesau ffermio, bwyd a choedwigaeth.
English: Thank you, Minister, for your answer. I recently met with the executive officer of the Farmers Union of Wales Montgomeryshire branch, and, on behalf of members in Montgomeryshire, a number of issues were raised, which included an increasing spate of theft of farm tools and farm equipment, also the introduction of nitrate vulnerable zones, and also their campaign to minimise dog attacks on livestock. In regard to NVZs, their concern is, of course, the amount of red tape that will come along with that, and I'd be grateful if you could outline your comments around that concern. I'd also be grateful if I could also learn how the Welsh Government is working alongside the police and crime commissioner for mid and west Wales to tackle the issue of theft of farm equipment, machinery and tools, which, sadly, in recent months, has been an increasing factor.
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Yn ddiweddar, cyfarfûm â swyddog gweithredol cangen sir Drefaldwyn o Undeb Amaethwyr Cymru, ac ar ran aelodau sir Drefaldwyn, codwyd nifer o faterion, a oedd yn cynnwys mwy a mwy o achosion o ddwyn offer a chyfarpar fferm, yn ogystal â chyflwyno parthau perygl nitradau, a'u hymgyrch i leihau'r nifer o ymosodiadau gan gŵn ar dda byw. O ran parthau perygl nitradau, eu pryder, wrth gwrs, yw faint o fiwrocratiaeth a ddaw ynghyd â hynny, a buaswn yn ddiolchgar pe gallech amlinellu eich sylwadau ynghylch y pryder hwnnw. Buaswn hefyd yn ddiolchgar pe gallwn ddysgu hefyd sut y mae Llywodraeth Cymru yn gweithio ochr yn ochr â chomisiynydd heddlu a throseddu canolbarth a gorllewin Cymru i fynd i'r afael ag achosion o ddwyn cyfarpar, peiriannau ac offer o ffermydd, sydd, yn anffodus, wedi bod yn ffactor cynyddol dros y misoedd diwethaf.
English: Minister, I've been contacted by the Powys agricultural well-being network, and I believe they've written to all the Members here who represent Powys. They're very concerned about the emotional and mental well-being of people working in the agricultural sector, at a time of great uncertainty, with real concerns about future markets. Can I ask you today to discuss with the Minister for Health and Social Services what more your Government might be able to do to support farmers and farming families through this very difficult time? It's not a section of the community that often finds it very easy to ask for help or to admit to strain, but there are, of course, some very good voluntary organisations working in the sector. So, can I ask you to speak to your colleague, and to make sure that some of those very effective local organisations continue to get access to funding to provide the sort of support that farming families may need through this very difficult time?
Welsh: Weinidog, mae rhwydwaith lles amaethyddol Powys wedi cysylltu â mi, a chredaf eu bod wedi ysgrifennu at yr holl Aelodau yma sy'n cynrychioli Powys. Maent yn bryderus iawn ynglŷn â lles emosiynol a meddyliol pobl sy'n gweithio yn y sector amaethyddol ar adeg o ansicrwydd sylweddol, gyda phryderon gwirioneddol am farchnadoedd yn y dyfodol. A gaf fi ofyn heddiw ichi drafod gyda'r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol beth arall y gallai eich Llywodraeth ei wneud i gefnogi ffermwyr a theuluoedd ffermio drwy'r cyfnod anodd hwn? Yn aml, nid yw'n rhan o'r gymuned sy'n ei chael yn hawdd iawn gofyn am help neu gyfaddef eu bod o dan straen, ond wrth gwrs, mae rhai mudiadau gwirfoddol da iawn yn gweithio yn y sector. Felly, a gaf fi ofyn i chi siarad â'ch cyd-Weinidog, a sicrhau bod rhai o'r sefydliadau lleol effeithiol iawn hynny'n parhau i gael mynediad at gyllid i ddarparu'r math o gymorth y gallai fod ei angen ar deuluoedd ffermio drwy'r cyfnod anodd hwn?
English: You raise a very important point and something that has been of great concern to me, probably since I came into portfolio, and, as we've seen the Brexit fiasco played out, it's something that I've become even more concerned about. I've already had those discussions with not just the Minister for Health and Social Services, but other colleagues in Government. Last year, I gave £500,000 to three rural charities following the drought. There were lots of concerns in relation to the mental health of farmers following the drought. I've also given some additional funding to the DPJ Foundation, which you may be aware of. The DPJ Foundation have, I believe, an amazing counselling scheme, where they go into the homes of farmers, because farmers are very often isolated, and they work on a one-to-one basis in the farmer's own home. We're rolling that out. The funding that we've given as a Government to the DPJ Foundation means that they're now rolling out that scheme in north Wales. I've also put a bid in for some funding in relation to mental health counselling and provision in the latest European Union transition bid. So, I'm waiting to hear if that's been successful.
Welsh: Rydych yn codi pwynt pwysig iawn a rhywbeth sydd wedi bod yn achos cryn bryder i mi, ers imi gael y portffolio mae'n debyg, ac wrth i ni weld ffiasgo Brexit yn datblygu, mae'n rhywbeth sydd wedi peri hyd yn oed mwy o bryder i mi. Rwyf eisoes wedi cael y trafodaethau hynny, nid yn unig gyda'r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, ond gyda chyd-Weinidogion eraill yn y Llywodraeth. Y llynedd, rhoddais £500,000 i dair elusen wledig yn dilyn y sychder. Bu llawer o bryderon mewn perthynas ag iechyd meddwl ffermwyr yn dilyn y sychder. Rwyf hefyd wedi rhoi rhywfaint o arian ychwanegol i Sefydliad DPJ, y gallech fod yn ymwybodol ohono. Credaf fod gan Sefydliad DPJ gynllun cwnsela anhygoel, lle maent yn mynd i gartrefi ffermwyr, gan fod ffermwyr yn aml iawn wedi'u hynysu, ac maent yn gweithio ar sail un i un yng nghartref y ffermwr ei hun. Rydym yn rhoi hynny ar waith fesul cam. Mae'r arian rydym wedi'i roi fel Llywodraeth i Sefydliad DPJ yn golygu eu bod bellach yn cyflwyno'r cynllun hwnnw yng ngogledd Cymru. Rwyf hefyd wedi cyflwyno cais am gyllid mewn perthynas â darpariaeth a chwnsela iechyd meddwl yn nghynnig pontio diweddaraf yr Undeb Ewropeaidd. Felly, rwy'n aros i glywed a fu hynny'n llwyddiannus.
English: Questions now from the party spokespeople. The Conservative Party spokesperson, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd y Ceidwadwyr, Andrew R.T. Davies.
English: Thank you, Presiding Officer. Minister, you will obviously be aware, as all Members and the general public are aware, of the disruptions at the heart of Cardiff centre today and yesterday and the day before. One of the accusations that the protesters have put against governments of all colours, but in particular here, is that the governments are not taking enough action on the agenda on climate change, and residents, obviously, are at the brunt of the disruption that's being caused. What would your message be to residents of Cardiff who have been disrupted, because the protestors are levelling that accusation against your Government?
Welsh: Diolch, Lywydd. Weinidog, mae'n amlwg y byddwch yn ymwybodol, fel y mae'r holl Aelodau a'r cyhoedd yn ymwybodol, o'r tarfu yng nghanol Caerdydd heddiw a ddoe ac echdoe. Un o'r cyhuddiadau y mae'r protestwyr wedi eu gwneud yn erbyn llywodraethau o bob lliw, ond yn arbennig yma, yw nad yw'r llywodraethau'n gweithredu digon ar yr agenda newid hinsawdd, ac yn amlwg, y preswylwyr sy'n dioddef yn sgil y tarfu. Beth fyddai eich neges i drigolion Caerdydd yr effeithiwyd arnynt, gan fod y protestwyr yn gwneud y cyhuddiad hwnnw yn erbyn eich Llywodraeth chi?
English: The protesters haven't tried to engage with me directly, but, previously, officials have met with some members of them, so I'm very aware of the protest that is going on. I think the South Wales Police and Crime Commissioner, Alun Michael, highlighted the issues: it's about a balance - it's about a balance in the protection of the right to a peaceful protest, but of course, it's not allowing things to go too far in terms of disrupting the lives of ordinary people. So, I think it is very important to recognise that. As a Government, I believe that just declaring the climate emergency and seeing how that galvanised local authorities, town councils, individuals and businesses into action shows that we take this very seriously, and the level of work we are doing - . We're doing a huge amount of work in this area. I would encourage the protestors, for instance, to read the low-carbon delivery plan, which sets out those 100 policies and proposals as to what we intend to do over the coming years.
Welsh: Nid yw'r protestwyr wedi ceisio ymgysylltu'n uniongyrchol â mi, ond mae swyddogion wedi cyfarfod â rhai aelodau cyn heddiw, felly rwy'n ymwybodol iawn o'r brotest sy'n mynd rhagddi. Credaf fod Alun Michael, Comisiynydd Heddlu a Throseddu De Cymru, wedi tynnu sylw at y problemau: mae a wnelo hyn â chydbwysedd - mae a wnelo â chydbwysedd rhwng amddiffyn yr hawl i brotestio'n heddychlon, ond wrth gwrs, ni ellir caniatáu i bethau fynd yn rhy bell o ran tarfu ar fywydau pobl gyffredin. Felly, credaf ei bod yn bwysig iawn cydnabod hynny. Fel Llywodraeth, credaf fod datgan argyfwng hinsawdd ynddo'i hun a gweld sut y mae hynny wedi ysgogi awdurdodau lleol, cynghorau tref, unigolion a busnesau i weithredu yn dangos ein bod o ddifrif ynglŷn â hyn, a faint o waith rydym yn ei wneud - . Rydym yn gwneud llawer iawn o waith yn y maes hwn. Buaswn yn annog y protestwyr, er enghraifft, i ddarllen y cynllun cyflawni carbon isel, sy'n nodi'r 100 o bolisïau a chynigion o ran yr hyn y bwriadwn ei wneud dros y blynyddoedd nesaf.
English: Thank you for that answer, Minister. I think quite a few residents, if not many residents and businesses, would be surprised that the protesters have not engaged with you at all, given that their explicit request is obviously that Government achieves more in this particular area, and so, instead of protesting and blocking roads, perhaps engagement is a far better way of protesting in this instance. But it is a fair accusation to lay at the Government's door. When the current First Minister was campaigning, he said he'd bring a clean air Act forward, and, in response to questions from the leader of the opposition back in May, he indicated that you and he had had a discussion on this and that Welsh Government were working up proposals in this particular area. Regrettably, yesterday, in the legislative statement, we did see no announcement at all in this particular area. Two thousand lives a year are taken prematurely in Wales - five a day, Minister. Action is required in this area, so when protesters say they're not seeing action, do you not see that, in this particular area, there is a lack of action and a lack of urgency from the Welsh Government?
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Credaf y byddai cryn dipyn o drigolion, os nad llawer o breswylwyr a busnesau, yn synnu nad yw'r protestwyr wedi ymgysylltu â chi o gwbl, o gofio mai eu dymuniad penodol, yn amlwg, yw bod y Llywodraeth yn cyflawni mwy yn y maes penodol hwn, ac felly, yn hytrach na phrotestio a blocio ffyrdd, efallai fod ymgysylltu yn ffordd lawer gwell o brotestio yn yr achos hwn. Ond mae'n gyhuddiad teg i'w gyfeirio at y Llywodraeth. Pan oedd y Prif Weinidog presennol yn ymgyrchu, dywedodd y byddai'n cyflwyno Deddf aer glân, ac mewn ymateb i gwestiynau gan arweinydd yr wrthblaid yn ôl ym mis Mai, dywedodd ei fod wedi cael trafodaeth gyda chi ynglŷn â hyn a bod Llywodraeth Cymru yn llunio cynigion yn y maes penodol hwn. Yn anffodus, ddoe, yn y datganiad deddfwriaethol, ni welsom unrhyw gyhoeddiad o gwbl yn y maes penodol hwn. Mae 2,000 o bobl y flwyddyn yn marw cyn pryd yng Nghymru - pump y dydd, Weinidog. Mae angen gweithredu yn y maes hwn, felly pan fydd protestwyr yn dweud nad ydynt yn gweld gweithredu, onid ydych yn gweld, yn y maes penodol hwn, fod diffyg gweithredu a diffyg brys ar ran Lywodraeth Cymru?
English: No, I don't. I'm not sure if the Member was in the Chamber when I made a statement on clean air just, I think, a fortnight ago -
Welsh: Nac ydw. Nid wyf yn siŵr a oedd yr Aelod yn y Siambr pan wneuthum ddatganiad ar aer glân bythefnos yn ôl, rwy'n credu -
English: I responded.
Welsh: Fe ymatebais.
English: If you responded to it, then you'll know what I said, and you'll know that I said we will be going out to consultation in the autumn. Depending on the responses, that will then feed into a possible plan and Bill.
Welsh: Os ymateboch iddo, fe fyddwch yn gwybod beth a ddywedais, a byddwch yn gwybod fy mod wedi dweud y byddwn yn ymgynghori yn yr hydref. Yn dibynnu ar yr ymatebion, bydd hynny wedyn yn llywio cynllun a Bil posibl.