English: Let us be in no doubt, everyday racism, structural racism and racially motivated crimes are still each and every day having a profound impact on the lives and life outcomes of people in Wales. It's unacceptable that many BAME people in this country have come to the conclusion that they just need to tolerate everyday racism. In 2017, the British social attitudes survey evidenced that a quarter of people admitted being very or a little prejudiced towards people of other races. Structural and institutional racism is also very real. We know this for certain too, because of the pay gaps that exist and the lack of BAME people in more senior management or leadership positions. Likewise, there is substantial evidence that many of our BAME children and young people are experiencing racist bullying in schools. Some of us will have heard the stories first hand. Show Racism the Red Card has had a major impact in schools. Their dedicated and experienced staff run workshops with children and young people, both to highlight the issues and change attitudes. Islamophobia and anti-Semitism are also very real issues in Wales today, with extremist groups fuelling hatred and spreading lies. We must reinvigorate our approach in Wales, so that we can secure a more peaceful and more inclusive future, not least in the context of Brexit. That's why, for example, we're investing £2.4 million to expand our regional community cohesion programme, to identify and mitigate community tensions. There are many other challenges facing us, but we're not starting from scratch. Over the last two years, we've been engaging with BAME communities right across Wales through our all-Wales BAME engagement programme, run by EYST, as well as through our Wales Race Forum. The engagement programme has given us recommendations for action to tackle racism and the inequalities that arise as a result. We can do something about this. The themes of the programme are representation of BAME people in public and political life as a key theme - already a priority for this Welsh Government, and for me personally. I recognise that this is crucial to everything else we want to do. This isn't about tokenism or making up numbers. Wales needs diverse representation of ethnic minority groups, women and other protected characteristics in our top management positions and in our politics. We need to change the processes and culture of institutions. We won't succeed until we have fresh voices and new perspectives in our Welsh public bodies, in the council chambers, boardrooms and top tables, and of course in this Chamber. On the second theme, employment and socioeconomic inequality, there is variation between and within different ethnic minorities, but the overall picture is clear enough: people from diverse ethnic backgrounds consistently face additional obstacles in the Welsh labour market. And thirdly, the BAME engagement programme has made 13 far-reaching recommendations about tackling racial inequality in schools. Both I and the Minister for Education are determined to take action to tackle all types of racial inequalities in schools and improve outcomes. That is fundamental for unlocking the potential of the next generation of racially aware, ethical, informed citizens of Wales and the world, ready to be citizens of Wales and the world. We must take the important opportunities that we have through the new curriculum, our anti-bullying guidance, and our investment in professional learning for the school workforce. Last but not least, tackling racist incidents, hate crimes, and structural racism has never been more urgent than at present: 68 per cent of all hate crimes are racially motivated. And nor can we afford to ignore the impact of right-wing extremism in Wales. Numbers may be small, but the activities of such groups, both online and locally, can have a disproportionate effect on our communities, and are a disgrace to our society as a whole. So, finally, in opening this debate, we must continue to build a strong and diverse society, where people of every race, faith and colour are valued for their character and their actions. We want to create a peaceful and harmonious country where our children and future generations can thrive. It's crucial that encouraging reporting, supporting victims, holding perpetrators to account, continue to be top-level priorities. On our twentieth anniversary of devolution, we must make this a renewed commitment for the Welsh Government and this Assembly, and I look forward to this debate.
Welsh: Gadewch inni fod yn gwbl sicr, mae hiliaeth bob dydd, hiliaeth strwythurol a throseddau hiliol yn dal i gael effaith ddofn ar fywydau a chanlyniadau bywyd pobl yng Nghymru. Mae hi'n annerbyniol bod llawer o bobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig yn y wlad hon wedi dod i'r casgliad bod angen iddyn nhw oddef hiliaeth bob dydd. Yn 2017, dangosodd arolwg agweddau cymdeithasol Prydain fod chwarter y bobl wedi cyfaddef eu bod fymryn yn rhagfarnllyd, neu'n rhagfarnllyd iawn, tuag at bobl o hil arall. Mae hiliaeth strwythurol a sefydliadol yn real iawn hefyd. Rydym ni'n gwybod fod hyn yn wir hefyd, oherwydd y bylchau cyflog sy'n bodoli a phrinder pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig mewn swyddi uwch reoli neu arweinyddiaeth. Yn yr un modd, ceir tystiolaeth sylweddol bod llawer o'n plant a'n pobl ifanc du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig yn cael eu bwlio'n hiliol mewn ysgolion. Bydd rhai ohonom ni wedi clywed y straeon yn uniongyrchol. Mae Dangos y Cerdyn Coch i Hiliaeth wedi cael effaith fawr mewn ysgolion. Mae eu staff ymroddedig a phrofiadol yn cynnal gweithdai gyda phlant a phobl ifanc, er mwyn amlygu'r materion a newid agweddau. Mae Islamoffobia a gwrth-Semitiaeth hefyd yn faterion real iawn yng Nghymru heddiw, gyda grwpiau eithafol yn sbarduno casineb a lledaenu celwydd. Rhaid inni dorchi llewys drachefn yng Nghymru, fel y gallwn ni sicrhau dyfodol mwy heddychlon a mwy cynhwysol, yn enwedig yng nghyd-destun Brexit. Dyna pam, er enghraifft, ein bod ni'n buddsoddi £2.4 miliwn i ehangu ein rhaglen cydlyniant cymunedol rhanbarthol, er mwyn adnabod a lliniaru tensiynau cymunedol. Mae sawl her arall yn ein hwynebu, ond nid ydym yn dechrau o'r dechrau. Yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf, rydym ni wedi bod yn gweithio gyda chymunedau duon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig ledled Cymru drwy ein rhaglen ymgysylltu Cymru gyfan ar gyfer pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, sy'n cael ei rhedeg gan Y Tîm Cymorth Ieuenctid Ethnig, yn ogystal â thrwy Fforwm Hil Cymru. Mae'r rhaglen ymgysylltu wedi rhoi argymhellion inni ar gyfer gweithredu i fynd i'r afael â hiliaeth a'r anghydraddoldebau sy'n deillio o hynny. Fe allwn ni wneud rhywbeth am hyn. Themâu'r rhaglen yw cynrychioli pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig mewn bywyd cyhoeddus a gwleidyddol fel thema allweddol - sydd eisoes yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, ac i mi'n bersonol. Rwy'n cydnabod bod hyn yn hanfodol i bopeth arall sydd arnom ni eisiau ei wneud. Nid yw hyn yn ymwneud â symboleiddiaeth na chyflawni rhifau. Mae angen cynrychiolaeth amrywiol ar Gymru o grwpiau lleiafrifoedd ethnig, menywod a phobl â nodweddion gwarchodedig eraill yn ein prif swyddi rheoli ac yn ein gwleidyddiaeth. Mae angen i ni newid prosesau a diwylliant sefydliadau. Ni fyddwn yn llwyddo nes bod gennym ni leisiau newydd a safbwyntiau newydd yn ein cyrff cyhoeddus Cymreig, yn siambrau'r cynghorau, ystafelloedd bwrdd ac ar y byrddau uchaf, ac wrth gwrs yn y Siambr hon. O ran yr ail thema, cyflogaeth ac anghydraddoldeb cymdeithasol-economaidd, ceir amrywiaeth rhwng ac o fewn gwahanol leiafrifoedd ethnig, ond mae'r darlun cyffredinol yn ddigon clir: mae pobl o gefndiroedd ethnig amrywiol yn wynebu rhwystrau ychwanegol yn gyson ym marchnad lafur Cymru. Ac yn drydydd, mae'r rhaglen ymgysylltu â phobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig wedi gwneud 13 o argymhellion pellgyrhaeddol ynglŷn â mynd i'r afael ag anghydraddoldeb hiliol mewn ysgolion. Rwyf i a'r Gweinidog Addysg yn benderfynol o fynd ati i roi sylw i bob math o anghydraddoldeb hiliol mewn ysgolion a gwella canlyniadau. Mae hynny'n hanfodol fel bod y genhedlaeth nesaf yn cyflawni hyd ei heithaf ac yn dod yn ddinasyddion C ymru a'r byd sy'n ymwybodol o hil, sy'n hyddysg a moesegol, ac sy'n barod i fod yn ddinasyddion Cymru a'r byd. Rhaid inni fanteisio ar y cyfleoedd pwysig sydd gennym ni drwy'r cwricwlwm newydd, ein canllawiau gwrth-fwlio, a'n buddsoddiad mewn dysgu proffesiynol ar gyfer gweithlu'r ysgolion. Yn olaf, ond nid yn lleiaf, nid yw mynd i'r afael â digwyddiadau hiliol, troseddau casineb, a hiliaeth strwythurol wedi bod yn fwy o frys nag yw ar hyn o bryd: mae 68 y cant o'r holl droseddau casineb yn cael eu cymell oherwydd hil. Ac ni allwn ni fforddio chwaith anwybyddu effaith eithafiaeth asgell dde yng Nghymru. Efallai fod y niferoedd yn fach, ond gall gweithgareddau grwpiau o'r fath, ar-lein ac yn lleol, gael effaith anghymesur ar ein cymunedau, ac maen nhw'n warth ar ein cymdeithas yn gyffredinol. Felly, yn olaf, wrth agor y ddadl hon, rhaid inni barhau i adeiladu cymdeithas gref ac amrywiol, lle mae pobl o bob hil, ffydd a lliw yn cael eu gwerthfawrogi am eu cymeriad a'u gweithredoedd. Rydym ni eisiau creu gwlad heddychlon a chytûn lle gall ein plant a chenedlaethau'r dyfodol ffynnu. Mae'n hanfodol bod annog pobl i roi gwybod am droseddau, cynorthwyo dioddefwyr, dwyn tramgwyddwyr i gyfrif, yn parhau i fod yn flaenoriaethau pwysig. Ugain mlynedd ers datganoli, mae'n rhaid inni wneud hyn yn ymrwymiad o'r newydd i Lywodraeth Cymru a'r Cynulliad hwn, ac edrychaf ymlaen at y ddadl hon.