English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Thank you for your statement today, Minister. I very much welcome the announcement last Friday regarding a road map to releasing restrictions, with the majority of restrictions being lifted at the end of this month. This is very good and positive news indeed, and, of course, as Welsh Conservatives, we've been calling for this for several weeks. So, I'm glad that the Government has now provided this road map and easing of restrictions. What I would like to understand, Minister, is, given your criticism of the UK Government for lifting restrictions when they did - and I guess you can include the Northern Ireland Executive in that way as well, as they announced the same at the same period of time - can you explain what evidence you've seen to make these changes? Because when I asked you just last week to scrap all restrictions, you said: 'Unlike in Englandwe like to follow the science rather than the politics here in Wales'. And then, three days later, after saying that, you did the same yourself. So, can you explain the science that changed your position in those three days last week? After 28 March, Minister, I'm very pleased that we will see the end of restrictions. Can I ask you when you anticipate the three-week review cycle to conclude? Will that continue for some time? When are you expecting to get to a point where those three-week cycles will no longer take place? The UK Government Scientific Advisory Group for Emergencies committee is winding down. I would, perhaps, just ask, is your Government doing the same for the technical advisory cell? I appreciate that some structures will wind down but will remain dormant. There are elements of putting some of these infrastructures into a dormant state, ready to react - although we don't want to see this - should restrictions come back, or the pandemic comes back at any point as well. But I'm interested to know your views in that regard. I'd also be interested to know, Minister, whether the Welsh Government Cabinet has discussed whether to reintroduce COVID alert levels during next winter, during those winter months, should cases rise, especially given the First Minister's comments last Friday - and I don't disagree with his comments - that the pandemic isn't over and that there could be fluctuations in global patterns for several years to come. I'm obviously concerned here that we do not want to be at the stage where we're back into a full lockdown next winter, so I'd very much like that to be taken off the table. I appreciate you don't have a crystal ball, but you do work on assumptions and you do work on modelling, and we are in a very different place to where we were in March 2020 with so many uncertainties. Can you also tell me what preparations the Welsh Government is now making for future pandemics, should they arise, so that lessons can truly be learnt about the community spread and hospital-acquired infections? We're also moving into a recovery phase from the pandemic, and given that it's a year since your predecessor published the Welsh NHS's recovery plan, I'd be interested to know where you are in terms of the COVID-lite surgical hubs to help tackle the mounting backlog in Wales. In December, waiting figures didn't make good reading at all, with one in four patient pathways waiting over a year for treatment and a staggering 50,000 still waiting for over two years for treatment. I for one very much welcomed the announcement in regard to the winter plan for hubs, but we're not hearing much about this. Given the fact that we're technically out of winter, how far are health boards with COVID-lite hubs, and what timescales are you now working to in order to reduce one-year and two-year waits? Could you also outline the actions the Welsh Government are taking in terms of ensuring that the COVID-19 Bereaved Families for Justice Cymru group will get core participation status in the UK-wide public inquiry, given the fact that the Welsh Government has, extremely disappointingly, refused to hold a public inquiry to look at your actions here in Wales specifically? Finally - I have asked this before, and I hope you can answer this this time - Nicola Sturgeon and Boris Johnson both presented their plans to live with COVID and the end of restrictions to their respective Parliaments, but, here in Wales, those comments were made first to journalists and then later here in our Parliament. Can you explain why this continues to be regularly the case? Diolch, Llywydd.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Diolch am eich datganiad heddiw, Gweinidog. Rwy'n croesawu'n fawr y cyhoeddiad ddydd Gwener diwethaf ynghylch map ffyrdd i gael gwared ar gyfyngiadau, gyda'r rhan fwyaf o'r cyfyngiadau'n cael eu codi ddiwedd y mis hwn. Mae hyn yn newyddion da a chadarnhaol iawn yn wir, ac, wrth gwrs, fel Ceidwadwyr Cymru, rydym ni wedi bod yn galw am hyn ers sawl wythnos. Felly, rwy'n falch bod y Llywodraeth nawr wedi darparu'r map ffyrdd hwn a llacio'r cyfyngiadau. Yr hyn yr hoffwn i ei ddeall, Gweinidog, yw, o ystyried eich beirniadaeth o Lywodraeth y DU ynghylch codi cyfyngiadau pan wnaethon nhw - ac rwy'n dyfalu y gallwch chi gynnwys Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon yn y modd hwnnw hefyd, wrth iddyn nhw gyhoeddi'r un peth ar yr un adeg - a wnewch chi egluro pa dystiolaeth yr ydych chi wedi'i gweld i wneud y newidiadau hyn? Oherwydd pan ofynnais i chi yr wythnos diwethaf i ddileu'r holl gyfyngiadau, gwnaethoch chi ddweud: 'Yn wahanol i Loegr rydym ni'n hoffi dilyn yr wyddoniaeth yn hytrach na'r wleidyddiaeth yma yng Nghymru'. Ac yna, dri diwrnod yn ddiweddarach, ar ôl dweud hynny, gwnaethoch chi'r un peth eich hun. Felly, a allwch chi egluro'r wyddoniaeth a newidiodd eich sefyllfa yn y tridiau hynny yr wythnos diwethaf? Ar ôl 28 Mawrth, Gweinidog, rwy'n falch iawn y byddwn ni'n gweld diwedd y cyfyngiadau. A gaf i ofyn i chi pryd yr ydych chi'n rhagweld y bydd y cylch adolygu tair wythnos yn dod i ben? A fydd hynny'n parhau am beth amser? Pryd yr ydych yn disgwyl cyrraedd pwynt lle na fydd y cylchoedd tair wythnos hynny'n digwydd mwyach? Mae Grŵp Cynghori Gwyddonol Llywodraeth y DU ar Argyfyngau yn dirwyn i ben. Efallai y byddwn i ond yn gofyn, a yw eich Llywodraeth yn gwneud yr un peth ar gyfer y gell cyngor technegol? Rwy'n sylweddoli y bydd rhai strwythurau'n dirwyn i ben ond y byddan nhw'n parhau'n segur. Mae elfennau o roi rhai o'r seilweithiau hyn mewn cyflwr segur, yn barod i ymateb - er nad ydym ni eisiau gweld hyn - pe bai'r cyfyngiadau'n dod yn ôl, neu os daw'r pandemig yn ôl ar unrhyw adeg hefyd. Ond mae gennyf i ddiddordeb mewn gwybod eich barn yn hynny o beth. Byddai o ddiddordeb i mi wybod hefyd, Gweinidog, a yw Cabinet Llywodraeth Cymru wedi trafod a ddylai lefelau rhybudd COVID gael eu hailgyflwyno yn ystod y gaeaf nesaf, yn ystod misoedd y gaeaf hwnnw, pe bai achosion yn codi, yn enwedig o ystyried sylwadau'r Prif Weinidog ddydd Gwener diwethaf - ac nid wyf i'n anghytuno â'i sylwadau - nad yw'r pandemig ar ben ac y gallai fod amrywiadau mewn patrymau byd-eang am sawl blwyddyn i ddod. Rwy'n amlwg yn bryderus yma nad ydym ni eisiau bod mewn sefyllfa lle yr ydym ni nôl i gyfnod cyfyngiadau symud llawn y gaeaf nesaf, felly hoffwn i petai hynny'n cael ei dynnu oddi ar y bwrdd. Rwy'n gwerthfawrogi nad oes gennych chi bêl grisial, ond yr ydych chi'n gweithio ar ragdybiaethau ac yr ydych chi'n gweithio ar fodelu, ac yr ydym ni mewn lle gwahanol iawn i'r sefyllfa lle yr oeddem ni ynddi ym mis Mawrth 2020 gyda chymaint o ansicrwydd. A wnewch chi ddweud wrthyf i hefyd pa baratoadau y mae Llywodraeth Cymru yn eu gwneud nawr ar gyfer pandemigau yn y dyfodol, pe baen nhw'n codi, fel y byddai modd dysgu gwersi gwirioneddol am ledaeniad yn y gymuned a heintiau a gaiff eu trosglwyddo mewn ysbytai? Rydym ni hefyd yn symud i gyfnod adfer o'r pandemig, ac o ystyried ei bod yn flwyddyn ers i'ch rhagflaenydd gyhoeddi cynllun adfer GIG Cymru, byddai gennyf i ddiddordeb mewn gwybod lle yr ydych chi arni o ran y canolfannau llawfeddygol sy'n rhydd o COVID-19 i helpu i fynd i'r afael â'r ôl-groniad cynyddol yng Nghymru. Ym mis Rhagfyr, nid oedd ffigurau aros yn dda o gwbl, gydag un o bob pedwar llwybr cleifion yn aros dros flwyddyn am driniaeth a 50,000 yn dal i aros am dros ddwy flynedd am driniaeth, sy'n syfrdanol. Roeddwn i'n croesawu'n fawr y cyhoeddiad ynglŷn â'r cynllun gaeaf ar gyfer canolfannau, ond nid ydym ni'n clywed llawer am hwn. O ystyried y ffaith ein bod ni allan o'r gaeaf yn dechnegol, lle mae byrddau iechyd arni o ran canolfannau sy'n rhydd o COVID-19, a pha amserlenni ydych yn gweithio iddyn nhw nawr er mwyn lleihau amseroedd aros blwyddyn a dwy flynedd? A fyddai modd i chi hefyd amlinellu'r camau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd o ran sicrhau y bydd y grŵp COVID-19 Bereaved Families for Justice Cymru yn cael statws cyfranogiad craidd yn yr ymchwiliad cyhoeddus ledled y DU, o gofio bod Llywodraeth Cymru, yn hynod siomedig, wedi gwrthod cynnal ymchwiliad cyhoeddus i ystyried eich gweithredoedd yma yng Nghymru yn benodol? Yn olaf - rwyf wedi gofyn hyn o'r blaen, a gobeithio y gallwch chi ateb y tro hwn - cyflwynodd Nicola Sturgeon a Boris Johnson eu cynlluniau i fyw gyda COVID a diwedd y cyfyngiadau i'w priod Seneddau, ond, yma yng Nghymru, gwnaed y sylwadau hynny'n gyntaf i newyddiadurwyr ac yna'n ddiweddarach yma yn ein Senedd. A wnewch chi egluro pam mae hyn yn parhau i ddigwydd yn rheolaidd? Diolch, Llywydd.