English: Thank you, Llywydd - I didn't realise I was going to be called. In March of this year the Welsh Government announced it was introducing the Abolition of the Right to Buy and Associated Rights (Wales) Bill. In the months since, there has been an emerging near consensus in broad support for the general principles of the Bill. Too many pundits have closed their ears to practical solutions that do not follow a market-based solution, but, for a new generation of voters, this is simply commonsense ideology. This will be taking control of key utilities that have so badly let them down, or shaping a housing policy that works for people and not markets, and, to ordinary people, they care little about the rationale behind Thatcher's revolution; they want to know, simply: is it working for me and my family? So, what is the reality of housing and social housing in Britain and Wales? There is a huge demand out there, a demand that can cause untold heartache, overcrowding, poor mental health, and spoilt childhoods for thousands of families. The Welsh Government alone seem to recognise this and are building new council houses. It is worth noting that the right to buy was not Margaret Thatcher's idea, nor did it originate with her. What she did was to create, as I pointed out, a dogmatic version that removed any flexibility for policy on the ground - no room for councils to act on the basis of declining stock. Labour Governments in the 1970s allowed councils to sell off stock, but on a very managed and sustainable basis. The Tories, in my view, could not help themselves in creating the chaos that they always do, which has led to where we are today. This includes former council homes in the hands of hugely wealthy foreign investors in parts of the UK where key workers desperately need them - disenfranchised, those on the list, those watching. What form of dogmatic nonsense would it be to further build only to sell off? As politicians, we have to be controlled by practicalities. In his statement introducing this Bill, Carl Sargeant stated: 'Our supply of social housing is under considerable pressure. Between 1 April 1981' - as I've stated - 'and 31 March in 2016, 139,000 local authority and housing association homes' - 45 per cent of that stock - 'were sold under the right to buy', and these houses were not replaced. What sort of dogmatic Government would see this and do nothing, based on an outdated ideology of a housing market that has been so exposed as having failed? It is not just, as has been said previously, about that. We all saw the tragedy in Kensington, a borough that cannot provide its residents with adequate housing, but continues to allow whole blocks to be built as investment properties. These empty blocks symbolise where we have gone wrong with housing. The Tories talk today about the importance of family and home, but cynically refuse to answer any practical questions, and waxing lyrical about a supposed panacea of the 1980s while failing to talk about it now. So, how can Welsh families trust a party that would build no council houses, sell off the few we have left, and, more cynically, use housing at a local level as a political football? Finally, I want to talk of the importance I place on delivering on promises made, and in 2016 we saw a Welsh Labour Government returned by the people of Wales. We stood on the abolition of the right to buy in our manifesto, and I believe we must now deliver.
Welsh: Diolch i chi, Llywydd - nid oeddwn i'n sylweddoli fy mod yn mynd i gael fy ngalw. Ym mis Mawrth eleni, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bod yn cyflwyno Bil Diddymu'r Hawl i Brynu a Hawliau Cysylltiedig (Cymru). Yn ystod y misoedd ers hynny, cafwyd agos i gonsensws yn dod i'r amlwg o ran cefnogaeth eang i egwyddorion cyffredinol y Bil. Mae gormod o sylwebyddion wedi cau eu clustiau i atebion ymarferol nad ydynt yn dilyn ateb seiliedig ar y farchnad, ond, i genhedlaeth newydd o bleidleiswyr, mae hyn yn syml yn ideoleg synnwyr cyffredin. Bydd hyn yn cymryd rheolaeth dros gyfleustodau allweddol sydd wedi eu siomi, neu lywio polisi tai sy'n gweithio ar gyfer pobl ac nid marchnadoedd, ac, i bobl gyffredin, nid ydynt yn poeni fawr ddim am y rhesymeg y tu ôl i chwyldro Thatcher; maent eisiau gwybod, yn syml: a yw'n gweithio i mi a fy nheulu? Felly, beth yw realiti tai a thai cymdeithasol ym Mhrydain a Chymru? Mae yna alw mawr allan yna, galw a all achosi gofid aruthrol, gorlenwi tai, iechyd meddwl gwael, a phlentyndod wedi'i ddifetha i filoedd o deuluoedd. Mae'n ymddangos mai dim ond Llywodraeth Cymru sy'n cydnabod hyn ac mae'n adeiladu tai cyngor newydd. Mae'n werth nodi nad syniad Margaret Thatcher oedd yr hawl i brynu, ac ni wnaeth hi ei sefydlu'n wreiddiol. Yr hyn a wnaeth hi oedd creu, fel y dywedais i, fersiwn ddogmatig a oedd yn diddymu unrhyw hyblygrwydd ar gyfer y polisi yn ymarferol - dim lle i gynghorau weithredu ar sail stoc yn dirywio. Caniataodd y Llywodraethau Llafur i'r cynghorau werthu stoc yn y 1970au, ond ar sail wedi ei reoli ac ar sail gynaliadwy iawn. Nid oedd y Torïaid, yn fy marn i, yn gallu ymatal rhag creu'r anhrefn y maent bob amser yn ei greu, sydd wedi arwain at y sefyllfa yr ydym ynddi heddiw. Mae hyn yn cynnwys cyn-dai cyngor yn nwylo buddsoddwyr tramor hynod gyfoethog mewn rhannau o'r DU lle mae eu hangen yn daer ar weithwyr allweddol - pobl ddi-fraint, y rhai hynny sydd ar y rhestr, y rhai sy'n gwylio. Pa fath o nonsens dogmatig yw adeiladu tai eto dim ond i'w gwerthu? Fel gwleidyddion, mae'n rhaid i ni fod wedi ein rheoli gan gamau ymarferol. Yn ei ddatganiad yn cyflwyno'r Bil hwn, dywedodd Carl Sargeant: 'Mae ein cyflenwad o dai cymdeithasol o dan bwysau sylweddol. Rhwng 1 Ebrill 1981' - fel yr wyf wedi datgan - 'a 31 Mawrth yn 2016, gwerthwyd 139,000 o gartrefi awdurdod lleol a chymdeithasau tai' - 45 y cant o hynny o'r stoc hwnnw - 'o dan yr hawl i brynu', ac ni adeiladwyd tai newydd yn eu lle. Pa fath o Lywodraeth ddogmatig fyddai'n gweld hyn ac yn gwneud dim, yn seiliedig ar ideoleg hen ffasiwn o farchnad dai sydd wedi dangos ei bod wedi methu? Nid yw dim ond, fel y dywedwyd o'r blaen, ynghylch hynny. Rydym ni i gyd wedi gweld y trychineb yn Kensington, bwrdeistref na all ddarparu tai digonol i'w thrigolion, ond mae'n parhau i ganiatáu i flociau cyfan o eiddo buddsoddi i gael eu hadeiladu. Mae'r blociau gwag hyn yn symboleiddio ein camgymeriadau o ran tai. Mae'r Torïaid yn sôn heddiw am bwysigrwydd y teulu a'r cartref, ond yn sinigaidd yn gwrthod ateb unrhyw gwestiynau ymarferol, ac yn sôn yn delynegol am ateb i bob problem tybiedig o'r 1980au ond yn methu â siarad am hynny nawr. Felly, sut gall teuluoedd yng Nghymru ymddiried mewn plaid na fyddai'n adeiladu unrhyw dai cyngor, yn gwerthu'r ychydig sydd gennym ar ôl, ac, yn fwy sinigaidd, yn defnyddio tai ar lefel leol fel pêl-droed wleidyddol? Yn olaf, rwyf am sôn am y pwysigrwydd yr wyf yn ei roi ar wireddu'r addewidion a wnaed, ac yn 2016 gwelsom Lywodraeth Lafur Cymru yn cael ei hailethol yn llywodraeth gan bobl Cymru. Gwnaethom sefyll yr etholiad gyda'r bwriad i ddiddymu'r hawl i brynu yn ein maniffesto, ac rwy'n credu bod yn rhaid i ni gyflawni hynny nawr.