English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, and thank you for the opportunity to discuss the content of the Climate Change, Environment, and Infrastructure Committee's report on the marine policies of the Welsh Government, because, early in this Senedd term, the committee agreed that marine policies should be a priority area for us in our work over the next few years. The intention was that this short inquiry would be an initial look, a snapshot of the current situation in terms of the marine policies we have in Wales. And even though we didn't have much time to take this initial snapshot, we did succeed in covering a lot of ground. The committee, of course, is grateful to all stakeholders who contributed to our work, and to RSPB Cymru and the Marine Conservation Society in particular for also providing the committee with further information in advance of this debate this afternoon. Now, the Welsh coastline, of course, is over 2,000 km in length, and much of it is the envy of the world. It provides huge marine energy opportunities - enough to help reach our decarbonisation targets - and this in turn can lead to jobs, economic growth and the regeneration of our coastal communities - some of those communities, of course, that need our support as things stand today. And our marine environment is also home to some of the most biologically diverse and important habitats and species that we have in Europe, and that is also something to be appreciated and to protect at the same time. The key theme of our report, of course, was the balance between these two priorities. We welcome proposals to ramp up marine energy development over the next decade, but we must strike the right balance between those developments and the element of conservation and protecting what we have in terms of marine ecosystems and biodiversity. Our report starts by focusing on marine planning. Now, currently, in Wales, we have a national marine plan, and environmental non-governmental organisations told us that one of the main drawbacks of the plan is that it isn't a spatial one. And because of this, it doesn't set out, for example, where developments should be sited or how many developments would be sustainable. It doesn't allow us to consider the cumulative effect of developments on the marine environment. Stakeholders from the renewables sector firmly believed that the next decade must be focused on delivery of renewable energy developments, rather than redesigning strategies. They were worried that a new approach or policy would risk further delay. Having considered both arguments and these perspectives, the committee concluded that the best solution in the first place would be for the Welsh Government to commission an external review of the Wales national marine plan. Now is the time to consider whether the current plans and strategies in place currently will continue to be fit for purpose in the light of the expected increase in marine developments. Even though the Minister has accepted the recommendation in principle - and I have a problem sometimes in accepting things in principle, as I don't always understand what that means - I am disappointed that her response shows that the external analysis won't be commissioned in time for this year's review, but for the next review, which isn't being undertaken until 2025, of course. Minister, this is a missed opportunity and means that any necessary changes won't be seen for many years to come.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd, a diolch yn wir am y cyfle i drafod cynnwys adroddiad y Pwyllgor Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd a Seilwaith ar bolisïau morol Llywodraeth Cymru, oherwydd, yn gynnar yn ystod y Senedd yma, fe gytunodd y pwyllgor y dylai polisïau morol fod yn faes blaenoriaeth i ni yn ein gwaith dros y blynyddoedd nesaf yma. Y bwriad oedd i'r ymchwiliad byr yma fod yn rhywbeth cychwynnol, yn rhyw fath o gipolwg ar y sefyllfa bresennol o ran y polisïau morol sydd gennym ni yng Nghymru. Ac er nad oedd gennym ni lawer o amser i gymryd y cipolwg cychwynnol yma, fe lwyddon ni, mae'n rhaid imi ddweud, i ymdrin â nifer fawr o bynciau. Ac mae'r pwyllgor, wrth gwrs, yn ddiolchgar i'r holl randdeiliaid a gyfrannodd at ein gwaith ni, ac i RSPB Cymru a'r Gymdeithas Cadwraeth Forol yn arbennig am roi rhagor o wybodaeth inni hefyd cyn y ddadl yma y prynhawn yma. Nawr, mae arfordir Cymru, wrth gwrs, dros 2,000 km o hyd, llawer ohono fe'n destun cenfigen i'r byd i gyd yn grwn. Mae'n creu cyfleoedd ynni morol enfawr inni - digon i'n helpu i gyrraedd ein targedau datgarboneiddio - ac mae hyn yn ei dro yn gallu arwain at swyddi, twf economaidd ac adfywio ein cymunedau arfordirol - rhai o'r cymunedau hynny, wrth gwrs, sydd angen ein cymorth ni fel ag y mae pethau erbyn heddiw. Ac mae ein hamgylchedd morol ni hefyd yn gartref i rai o'r cynefinoedd a'r rhywogaethau mwyaf amrywiol a phwysig sydd gennym ni yn Ewrop, ac mae hynny hefyd yn rhywbeth i'w werthfawrogi ac i'w warchod ar yr un pryd. A thema allweddol ein hadroddiad ni oedd, wrth gwrs, y cydbwysedd rhwng y ddwy flaenoriaeth yma. Rŷn ni yn croesawu cynigion i gynyddu datblygiadau ynni morol dros y ddegawd nesaf, ond mae'n rhaid inni sicrhau bod y cydbwysedd priodol yn cael ei daro rhwng y datblygiadau hynny a'r elfen o gadwraeth ac amddiffyn yr hyn sydd gennym ni o safbwynt ecosystemau morol a bioamrywiaeth. Mae ein hadroddiad hi'n dechrau drwy ganolbwyntio ar gynllunio morol. Nawr, ar hyn o bryd, yng Nghymru, mae gennyn ni gynllun morol cenedlaethol, ac fe ddywedodd y cyrff anllywodraethol amgylcheddol wrthym mai un o brif anfanteision y cynllun hwn yw nad yw e yn gynllun gofodol. Ac oherwydd hyn, dyw e ddim yn nodi, er enghraifft, ble y dylid lleoli datblygiadau na faint o ddatblygiadau fyddai yn gynaliadwy. Dyw e ddim yn caniatáu i ni ystyried effaith gronnol - cumulative impact - datblygiadau ar yr amgylchedd morol. Roedd rhanddeiliaid o'r sector ynni adnewyddadwy yn credu'n gryf fod yn rhaid i'r degawd nesaf ganolbwyntio ar roi cynlluniau ar waith yn hytrach nag ailgynllunio strategaethau. Roedden nhw'n pryderu y byddai polisi newydd neu efallai dull newydd o weithredu yn arwain at ragor o oedi. Ar ôl ystyried y ddwy ddadl a'r ddau bersbectif yma, mae'r pwyllgor wedi dod i'r casgliad mai'r ymateb gorau yn y lle cyntaf fyddai i Lywodraeth Cymru gomisiynu adolygiad allanol o gynllun morol cenedlaethol Cymru. Dyma'r amser i ystyried a fydd y cynlluniau a'r strategaethau sydd yn eu lle ar hyn o bryd yn parhau i fod yn addas i'r diben yng ngoleuni'r cynnydd disgwyliedig rŷn ni'n ei weld, ac yn ei ragweld, mewn datblygiadau morol. Er bod y Gweinidog wedi derbyn yr argymhelliad mewn egwyddor - ac mae gen i broblem weithiau efo derbyn pethau mewn egwyddor, achos dwi ddim wastad yn deall yn iawn beth mae hynny'n ei feddwl - rwy'n siomedig bod ei hymateb yn dangos na fydd dadansoddiad allanol yn cael ei gomisiynu ar gyfer yr adolygiad eleni, ond ar gyfer yr adolygiad nesaf, ond dyw hynny ddim yn cael ei gynnal tan 2025. Felly, Weinidog, mae hwn yn gyfle yn fy marn i sydd wedi'i golli, ac mae'n golygu na welwn ni'r newidiadau angenrheidiol am flynyddoedd eto i ddod.