techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank the Cabinet Secretary for that response. In the recent EU referendum, 73 per cent of 18 to 24-year-olds voted to remain in the EU. However, only 43 per cent of those eligible to vote actually voted, and that's compared to the overall turnout of 72 per cent. Actually, during the Assembly elections, I met the only voter in Cardiff who turned 18 on the day of the election, and she went to vote. But she told me that she and her friends just felt they didn't have enough information about politics and choices, and what you could do via democracy, in schools. So, is there anything further that she thinks could be done to encourage young people to recognise how important the voting process is, and what sort of decisions can be made?
Welsh: Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am yr ymateb hwnnw. Yn refferendwm diweddar yr UE, pleidleisiodd 73 y cant o bobl 18 i 24 oed dros aros yn yr UE. Fodd bynnag, dim ond 43 y cant o'r rhai a oedd yn gymwys i bleidleisio a wnaeth hynny mewn gwirionedd, o gymharu â chyfanswm y nifer a bleidleisiodd, sef 72 y cant. Mewn gwirionedd, yn ystod etholiadau'r Cynulliad, cyfarfûm â'r unig bleidleisiwr yng Nghaerdydd a oedd yn cael ei phen-blwydd yn 18 oed ar ddiwrnod yr etholiad, ac fe aeth i bleidleisio. Ond dywedodd wrthyf ei bod hi a'i ffrindiau'n teimlo nad oedd ganddynt ddigon o wybodaeth am wleidyddiaeth a dewisiadau, a beth y gallech ei wneud drwy ddemocratiaeth mewn ysgolion. Felly, a oes unrhyw beth pellach y mae'n meddwl y gellid ei wneud i annog pobl ifanc i gydnabod pa mor bwysig yw'r broses bleidleisio, a pha fath o benderfyniadau y gellir eu gwneud?
English: I thank the Member for those observations. As I said, this is already contained within the existing curriculum, and Estyn have a role in ensuring that the delivery of that curriculum, as it currently stands, is giving children and students the information that they need to be able to participate in all aspects of Welsh life. With regard to the new curriculum, which, as I said, has as one of its four key objectives the development of ethical and informed citizens, practitioners, through the pioneer schools network, are at the heart of developing that new curriculum, and the assessment arrangements around it, which will give schools settings and practitioners more responsibility for determining how these subjects will be taught. But they are a fundamental aspect of the kind of education that we expect our young people to receive, both now and in the future.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y sylwadau hynny. Fel y dywedais, mae hyn eisoes wedi'i gynnwys yn y cwricwlwm presennol, ac mae gan Estyn rôl yn sicrhau bod y cwricwlwm hwnnw, fel y mae ar hyn o bryd, yn rhoi'r wybodaeth sydd ei hangen i blant a myfyrwyr allu cymryd rhan ym mhob agwedd ar fywyd Cymru. Gyda golwg ar y cwricwlwm newydd, sy'n cynnwys datblygu dinasyddion moesol a gwybodus yn un o'i bedwar amcan allweddol fel y dywedais, drwy rwydwaith o ysgolion arloesol mae addysgwyr yn ganolog i'r broses o ddatblygu'r cwricwlwm newydd, a'r trefniadau asesu o'i gwmpas, a fydd yn rhoi mwy o gyfrifoldeb i ysgolion ac addysgwyr dros benderfynu sut y dysgir y pynciau hyn. Ond maent yn agwedd sylfaenol ar y math o addysg rydym yn disgwyl i'n pobl ifanc ei chael, yn awr ac yn y dyfodol.
English: I am tempted, given the events of the past few weeks, to say that it's not young people who need to improve their understanding of politics, but perhaps older people. But, certainly, we as parties are duty bound to disseminate information and to encourage people to participate in democracy. But, specifically on this point, you've already mentioned the purpose of the new curriculum, and the way that will make provision that is different to past provision. Are you therefore still clear that this is the best way forward? That is, as the new Cabinet Secretary, are you going to implement those four new purposes of the proposed Donaldson curriculum? Where now do you stand on the particular section of the curriculum decided upon by Huw Lewis, namely to replace religious education with a new set of principles turning around philosophy and ethics?
Welsh: Rwy'n cael fy nhemtio, yn sgil digwyddiadau'r wythnosau diwethaf, i ddweud nad pobl ifanc sydd eisiau gwella eu dealltwriaeth o wleidyddiaeth, ond y bobl hŷn, o bosib. Ond, yn sicr, mae yna ddyletswydd arnom ni fel pleidiau i ledaenu gwybodaeth ac annog pobl i gymryd rhan mewn democratiaeth. Ond, yn benodol ar y pwynt yma, rydych chi eisoes wedi sôn am bwrpas y cwricwlwm newydd, a'r ffordd y bydd hwn yn darparu yn wahanol i'r ffordd rydym ni wedi ei wneud yn y gorffennol. A ydych chi'n dal, felly, yn glir mai dyma yw'r ffordd orau i fwrw ymlaen? Hynny yw, fel yr Ysgrifennydd newydd, a ydych chi am weithredu y pedwar pwrpas yna yng nghwricwlwm arfaethedig Donaldson? A lle bellach ydych chi gyda rhan arbennig o'r cwricwlwm y penderfynodd Huw Lewis yn ei chylch, sef i ddisodli addysg grefyddol gyda set newydd o egwyddorion yn troi o gwmpas moeseg ac athroniaeth?
English: Are floppy disks really out of date, Cabinet Secretary? I must keep up with the times, mustn't I? You'll tell me next that phones haven't got wires, but there we go. [Laughter.] We've had a number of debates in this Chamber over the years, Cabinet Secretary, about lowering the voting age, and part of that debate has often involved the need to try an improved understanding of politics with younger people. And I agree with that objective. That's not being condescending: when I visit schools in my constituency, young people tell me, 'We would like to have more knowledge about politics and about the political systems, and even about things as simple as how you vote, where the votes are counted, and how that is taken into account.' I listened with interest to you, and I agreed with your answers to both Simon Thomas and Julie Morgan. Will you please apply yourself to getting a better education of politics in school, so that young people do feel equipped when they go out and vote, at whatever age that might be in the future?
Welsh: A yw disgiau hyblyg wedi dyddio mewn gwirionedd, Ysgrifennydd y Cabinet? Mae'n rhaid i mi gadw i fyny gyda'r oes, onid oes? Byddwch yn dweud wrthyf nesaf nad oes gwifrau ar ffonau, ond dyna ni. [Chwerthin.] Rydym wedi cael nifer o ddadleuon yn y Siambr hon dros y blynyddoedd, Ysgrifennydd y Cabinet, ynglŷn â gostwng yr oedran pleidleisio, ac mae rhan o'r ddadl honno yn aml wedi cynnwys yr angen i geisio gwella dealltwriaeth pobl iau o wleidyddiaeth. Ac rwy'n cytuno â'r amcan hwnnw. Nid bod yn nawddoglyd yw hynny: pan fyddaf yn ymweld ag ysgolion yn fy etholaeth, mae pobl ifanc yn dweud wrthyf, 'Byddem yn hoffi cael mwy o wybodaeth am wleidyddiaeth ac am y systemau gwleidyddol, a hyd yn oed am bethau mor syml â sut rydych yn pleidleisio, lle mae'r pleidleisiau'n cael eu cyfrif, a sut y rhoddir ystyriaeth i hynny.' Gwrandewais gyda diddordeb arnoch, ac rwy'n cytuno gyda'ch atebion i Simon Thomas a Julie Morgan. A wnewch chi weithio i gael addysg wleidyddiaeth well yn yr ysgolion, fel bod pobl ifanc yn teimlo eu bod wedi'u paratoi ar gyfer mynd allan i bleidleisio, ar ba oedran bynnag y gallai hynny fod yn y dyfodol?
English: Yes, indeed, and, as I said, the new Welsh baccalaureate, which was first introduced for teaching in September of last year, includes global citizenship as one of its four core challenges. There is existing provision within the current curriculum, but as we develop our new curriculum, via our pioneer schools, there will be, as I said, a strong focus of ensuring that our children, when they leave education, will be ethical, informed citizens, able to play a full part in all aspects of our community and our society.
Welsh: Gwnaf yn wir, ac fel y dywedais, mae'r fagloriaeth Gymreig newydd, a gyflwynwyd gyntaf i'w dysgu ym mis Medi y llynedd, yn cynnwys dinasyddiaeth fyd-eang fel un o'i phedair her graidd. Ceir darpariaeth ar hyn o bryd yn y cwricwlwm cyfredol, ond wrth i ni ddatblygu ein cwricwlwm newydd, drwy ein hysgolion arloesol, bydd yna ffocws cryf, fel y dywedais, ar sicrhau bod ein plant, pan fyddant yn gadael addysg, yn ddinasyddion moesol a gwybodus, ac yn gallu chwarae rhan lawn ym mhob agwedd ar ein cymuned a'n cymdeithas.
English: The Welsh Government is committed to meeting the needs of all learners, including those with autism. Through our focus on workforce development, through our strategic action plan and through our programme to transform additional learning needs support, we will ensure that autistic learners receive the provision that they need.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i sicrhau ein bod yn bodloni anghenion ein holl ddysgwyr gan gynnwys y rhai sydd ag awtistiaeth. Drwy ganolbwyntio ar ddatblygu ein gweithlu, drwy ein cynllun gweithredu strategol a thrwy rhaglen i drawsnewid y cymorth a roddir tuag at anghenion dysgu ychwanegol, byddwn yn sicrhau bod dysgwyr awtistig yn derbyn y ddarpariaeth sydd ei hangen arnyn nhw.
English: Thank you. I recently raised an issue with the leader of the house on a local issue brought to me by a constituent, who is trying to keep an autistic grandchild in a special school, Maes y Coed, in the Neath area for an extra year, in addition to the school year, until they can reach agreement with Abertawe Bro Morgannwg health board on the long-term future. There is provision to allow this to happen in exceptional circumstances; however, the director of education in Neath Port Talbot council has to date refused. Can you tell me what advice you as a Minister, or as a Government, are giving on these exceptional cases, so that young people who don't received a service post school can remain in the sector to receive the support that they so desperately need?
Welsh: Diolch. Yn ddiweddar, fe wnes i godi mater gydag arweinydd y tŷ ynghylch mater lleol gan etholwr i mi sydd yn ceisio cadw ei wŷr awtistig mewn ysgol arbennig, Maes y Coed, yn ardal Castell-nedd am flwyddyn arall, yn ychwanegol i'r flwyddyn ysgol, hyd nes y ceir cytundeb gyda bwrdd iechyd Abertawe Bro Morgannwg a'r adran addysg dros ei ddyfodol hirdymor. Mae yna ddarpariaeth i ganiatáu i hyn ddigwydd mewn amgylchiadau eithriadol. Fodd bynnag, mae'r cyfarwyddwr addysg yng nghyngor Castell-nedd Port Talbot hyd yn hyn wedi gwrthod. A allwch chi ddweud pa gyngor rydych chi'n ei roi fel Gweinidog, neu fel Llywodraeth, ar yr apwyntiadau eithriadol hyn, fel bod modd i bobl ifanc nad ydynt yn cael gwasanaeth ar ôl iddyn nhw adael ysgol i fynd ato, fel eu bod nhw'n gallu aros yn y sector yma i gael y gefnogaeth sydd yn angenrheidiol iddyn nhw?
English: If the Member could write to me with this example that she has discussed in the Chamber, I'd be very happy to respond to the specific points that she raised with me. But, could I just say, generally, as a Government - ? The Member's had an opportunity to read the current plan or scheme, which has been changed in the last year, and the plan that Mark Drakeford launched before the election as the health Minister. We need to ensure that every person who needs support and needs a differential curriculum, whatever it may be, receives that, in whichever school or setting they receive their education. We will ensure that that does happen, either through the Bill that we've already discussed in this session, or through ensuring that the support is available outwith that. But I'd be very happy to respond directly to the Member on the example that she's raised.
Welsh: Os yw'r Aelod yn fodlon ysgrifennu ataf gyda'r enghraifft y mae hi wedi'i thrafod yn y Siambr yma, byddaf yn hapus iawn i ymateb i'r pwyntiau penodol rydych chi wedi'u codi gyda ni. Ond, a gaf ddweud yn gyffredinol, rydym ni, fel Llywodraeth - ? Mae'r Aelod wedi cael cyfle i ddarllen y cynllun presennol, y cynllun sydd wedi cael ei newid yn ystod y flwyddyn diwethaf, a'r cynllun roedd Mark Drakeford wedi'i lansio cyn yr etholiad fel y Gweinidog iechyd. Mae angen i ni sicrhau bod pob un person sydd angen cefnogaeth ac angen cwricwlwm 'differential', beth bynnag yw e, yn cael hynny, ym mha bynnag ysgol neu 'setting' maen nhw'n derbyn eu haddysg. Mi fyddwn yn sicrhau bod hynny yn digwydd, naill ai drwy'r Mesur rydym wedi'i drafod yn barod yn y sesiwn yma, neu drwy sicrhau bod y gefnogaeth ar gael y tu fas i hynny. Ond rwy'n hapus iawn i ymateb yn uniongyrchol i'r Aelod ar yr enghraifft y mae hi wedi'i chodi gyda ni.
English: Minister, I'm very pleased to hear the answer you've just given to Bethan Jenkins in relation to the strategy that's been in place. However, a strategy is a strategy and there are no legal obligations upon authorities and public bodies and that's one of the consequences of the autism Act. I've met with many parents who have actually struggled to get services for their children, sometimes because local authorities are not listening to experts such as therapists and clinicians, and they're seeing behaviour in a school where perhaps a child with high-level ASD is actually not demonstrating that behaviour in a normal school environment. Will you look at the guidelines to ensure that local authorities listen to clinicians and therapists, and take advice from them, so that parents can be given the support they so desperately need?
Welsh: Weinidog, rwy'n falch iawn o glywed yr ateb rydych newydd ei roi i Bethan Jenkins mewn perthynas â'r strategaeth sydd wedi bod ar y gweill. Fodd bynnag, strategaeth yw strategaeth ac nid oes unrhyw rwymedigaethau cyfreithiol ar awdurdodau a chyrff cyhoeddus a dyna un o ganlyniadau'r Ddeddf awtistiaeth. Rwyf wedi cyfarfod â llawer o rieni sydd wedi cael trafferth cael gwasanaethau ar gyfer eu plant mewn gwirionedd, weithiau oherwydd nad yw awdurdodau lleol yn gwrando ar arbenigwyr megis therapyddion a chlinigwyr, ac maent yn gweld ymddygiad mewn ysgol lle nad yw plentyn gyda lefel uchel o anhwylderau yn y sbectrwm awtistig mewn gwirionedd yn arddangos ymddygiad o'r fath mewn amgylchedd ysgol arferol. A wnewch chi edrych ar y canllawiau i sicrhau bod awdurdodau lleol yn gwrando ar glinigwyr a therapyddion, ac yn cymryd cyngor ganddynt, fel y gellir rhoi cymorth y mae cymaint o'i angen arnynt i rieni?
English: Yes, certainly; we certainly will listen to that, but I'd like to go further than that as well, because if there are difficulties, which you've described, and which the Member for South Wales West describes, and that leads to the view that there's a more systemic problem than individual difficulties, then, clearly, we'll have to take far greater action about that. Members are aware of the agreement between the First Minister and the leader of Plaid Cymru, in that we will be looking at the autism strategy over the coming months and looking to see as to whether there is a requirement to legislate on this issue or whether we need to make legislative provisions for the strategic action plan. Let me say to Members that that is something that I take very, very seriously and if there is the need to take legislative action to underpin the delivery of these services, then we will not hesitate to do so.
Welsh: Gwnaf, yn sicr; byddwn yn sicr o wrando ar hynny, ond hoffwn fynd ymhellach na hynny hefyd, oherwydd os oes anawsterau, fel rydych chi a'r Aelod dros Orllewin De Cymru wedi disgrifio, a bod hynny'n arwain at y farn fod yna yn broblem fwy systemig nag anawsterau unigol, yna, yn amlwg, bydd yn rhaid i ni weithredu'n llawer mwy helaeth ar hynny. Mae'r Aelodau'n ymwybodol o'r cytundeb rhwng y Prif Weinidog ac arweinydd Plaid Cymru, yn yr ystyr y byddwn yn edrych ar y strategaeth awtistiaeth dros y misoedd nesaf ac yn edrych i weld a oes gofyniad i ddeddfu ar y mater hwn neu a oes angen i ni wneud darpariaethau deddfwriaethol ar gyfer y cynllun gweithredu strategol. Gadewch i mi ddweud wrth yr Aelodau fod hynny'n rhywbeth rwy'n ei ystyried yn ddifrifol iawn ac os oes angen cymryd camau deddfwriaethol yn sail i ddarparu'r gwasanaethau hyn, yna ni fyddwn yn oedi rhag gwneud hynny.
English: Research strongly suggests that physical activity such as sport can have a positive effect on an autistic child's ability to communicate and relate to others and can reduce the stress caused to them by their issues. Each person with a disability is unique and has their own specific educational needs. Where professionals are of the view that a particular child would benefit from a particular physical activity or sport that is only available during school hours, will the Minister support the release of such a child from school in order that they may take up alternative therapies such as sport?
Welsh: Mae ymchwil yn awgrymu'n gryf y gall gweithgarwch corfforol fel chwaraeon effeithio'n gadarnhaol ar allu plentyn awtistig i gyfathrebu ac ymwneud ag eraill a gall leihau'r straen y mae eu problemau'n eu hachosi iddynt. Mae pob person ag anabledd yn unigryw ac mae ganddynt eu hanghenion addysgol penodol eu hunain. Lle mae gweithwyr proffesiynol o'r farn y byddai plentyn penodol yn elwa o weithgarwch corfforol penodol neu chwaraeon sydd ond ar gael yn ystod oriau ysgol, a wnaiff y Gweinidog gefnogi rhyddhau plentyn o'r fath o ysgol, fel y gall fanteisio ar therapïau amgen fel chwaraeon?
English: Clearly, the sort of learning programme that is provided for each individual pupil is a matter for them and the professionals who are dealing with them. I'm not sure that it would be appropriate for me, as a Minister, to second judge those sorts of decisions or to pass comment on that without understanding the individual needs of the pupil. But can I tell you this? I think it's important that we recognise that people have access to the differentiated curriculum that they require, that they have access to the support to ensure that they are to get the best out of that teaching, that learning and that curriculum and that we, as a National Assembly, put in place the national structures and frameworks that mean that we won't see the failures that are sometimes described here by individual Members.
Welsh: Yn amlwg, mae'r math o raglen ddysgu sy'n cael ei darparu ar gyfer pob disgybl unigol yn fater iddynt hwy a'r gweithwyr proffesiynol sy'n ymdrin â hwy. Nid wyf yn siŵr y byddai'n briodol i mi, fel Gweinidog, farnu ar y mathau hynny o benderfyniadau neu i wneud sylwadau ar hynny heb ddeall anghenion unigol y disgybl. Ond a gaf fi ddweud hyn wrthych? Rwy'n credu ei bod yn bwysig i ni gydnabod bod pobl yn gallu manteisio ar y cwricwlwm gwahaniaethol sydd ei angen arnynt, eu bod yn cael cymorth i sicrhau eu bod yn cael y gorau o addysg o'r fath, y dysgu hwnnw a'r cwricwlwm hwnnw a'n bod ni, fel Cynulliad Cenedlaethol, yn rhoi'r strwythurau a'r fframweithiau cenedlaethol ar waith fel na fyddwn yn gweld y methiannau y mae Aelodau unigol yn eu disgrifio yma o bryd i'w gilydd.
English: We move to item 3 on the agenda, which is questions to the Counsel General. Question 1, Simon Thomas.
Welsh: Symudwn at eitem 3 ar yr agenda, sef cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol. Cwestiwn 1, Simon Thomas.
English: Can I firstly thank you for the question - in fact, the two questions that you submitted? I will just make the comment that I noticed that, since I've had this appointment, the number of questions has actually halved. I think we spent the past five years thinking of imaginative ways of asking questions of the Counsel General to elicit an answer and I'll do my best to spend the next five years thinking up imaginative ways of actually answering those questions. But, in direct response to the question, as the law officer, my priorities are supporting the Government to deliver its programme for government, upholding the rule of law, improving access to the laws of Wales, and ensuring that we can secure the best deal for the people of Wales.
Welsh: A gaf fi ddiolch i chi yn gyntaf am y cwestiwn - y ddau gwestiwn a gyflwynwyd gennych mewn gwirionedd? Rwyf am ddweud fy mod wedi sylwi, ers i mi gael fy mhenodi, fod nifer y cwestiynau wedi haneru mewn gwirionedd. Rwy'n credu ein bod wedi treulio'r pum mlynedd diwethaf yn meddwl am ffyrdd creadigol o ofyn cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol er mwyn ennyn ateb a gwnaf fy ngorau i dreulio'r pum mlynedd nesaf yn meddwl am ffyrdd creadigol o ateb y cwestiynau hynny. Ond mewn ymateb uniongyrchol i'r cwestiwn, fel swyddog y gyfraith, fy mlaenoriaethau yw cynorthwyo'r Llywodraeth i gyflawni ei rhaglen lywodraethu, cynnal rheolaeth y gyfraith, gwella mynediad at gyfreithiau Cymru, a sicrhau ein bod yn gallu sicrhau'r fargen orau i bobl Cymru.
English: I thank the Counsel General for that response, and I welcome him to his new role, of course, by saying that I'm looking forward to five years of asking questions of him, as I asked of his predecessor. Among those priorities, how important does the Government of the Counsel General consider the fact that the European convention on human rights is part of Welsh law through Welsh legislation? Of course, there is some mention that the Westminster Government will replace that with some sort of bill of rights that will be a lot more ambiguous. Is it the Government's intention to defend the fact that the convention is part of the law and is a foundation of how we work here in the Assembly?
Welsh: Diolch i'r Cwnsler Cyffredinol am ei ateb ac fe'i croesawaf ef i'w swydd newydd, wrth gwrs, gan ddweud fy mod yn edrych ymlaen at bum mlynedd o ofyn cwestiynau iddo fe fel yr oeddwn yn eu gofyn i'w rhagflaenydd. Ymysg y blaenoriaethau yna, pa mor bwysig y mae'r Llywodraeth a'r Cwnsler Cyffredinol yn ystyried y ffaith bod y confensiwn Ewropeaidd ar hawliau dynol yn rhan o gyfraith Cymru drwy Ddeddfau Cymru? Wrth gwrs, mae yna fwriad, neu sôn am fwriad, gan Lywodraeth San Steffan i ddisodli hwnnw drwy ryw fath o fil hawliau mwy annelwig o lawer. A ydy'n fwriad gan y Llywodraeth i amddiffyn y ffaith bod y confensiwn yn rhan o gyfraith sydd yn sail i'r ffordd yr ydym yn gweithio yma yn y Cynulliad?