English: Thank you, Dirprwy Lywydd. I'd like to start by thanking the Member for raising this important issue of dental services for people in care homes. As Members will know, the aim of the Gwên am Byth programme, introduced in 2015, which has already been referred to this afternoon, is to improve oral health and oral care for older people living in care homes by developing a consistent approach across the whole of Wales. Now, the programme tackles health inequalities by ensuring that some of the most vulnerable people have fair and appropriate access to oral healthcare. We know that the oral health of many of those people does deteriorate when they move into care homes, very often as a result of a decline in their general health and the fact that they hadn't been as mobile in previous years, including those living with dementia. Gwên am Byth runs alongside 'A Healthier Wales', as the response of dental and oral health services. The principles of the programme do ask care homes to ensure the following things: the first is that there is an up-to-date oral health policy in place; second, that staff are trained in oral health; third, that residents get regular assessments of oral care and health; fourth, that the assessment leads to an individual care plan, with the aim of maintaining good oral health; and, fifth, that residents are referred to a dental team, where necessary. Our experience following the first five years of the programme has demonstrated that securing improved oral health for people in care homes is complex and challenging. Over half of care homes now participate in the Gwên am Byth programme, and almost 8,000 residents participate. We have had positive feedback from the care home staff and residents, carers and community dental services that provide the programme. As a result of the progress made, in 2019 my predecessor announced that funding would be doubled to £0.5 million, and I am pleased that Peredur noted that in his contribution. Thank you for that. The programme is now a key part of the Care Home Cymru programme, which is funded by the Welsh Government and provided by Improvement Cymru and Public Health Wales. Integrating with Improvement Cymru has strengthened Gwên am Byth further, making it an integral part of the national work undertaken in Wales to improve oral health among adults. We don't have many debates these days that don't refer to the huge impact of COVID on the provision of public services, including general dental services and oral health programmes for people across Wales of all generations. Last week, as you noted, I shared a written statement with Members outlining the gradual progress made in dental services, and it confirmed that the contract reform that we anticipate will be delayed until April 2022. And, whilst COVID-19 continues to cause concern in terms of public health, dental teams do need to maintain the appropriate virus containment systems. During a respiratory virus pandemic, dentistry has been one of the areas of primary care that's been most complex to diminish, to provide and to restore, particularly given how common the use of aerosol treatments are, such as fillings, and how close the clinician is to the patient in providing dental care. Now, I visited the dentist last week, and when the dentist came in it was like seeing somebody who'd just been walking on the moon, given all the equipment. As services increase capacity gradually, dental teams continue to prioritise emergency care. They are dealing with the needs of vulnerable groups and with lengthy waiting lists for treatments, as a result of the reduction of dental services, and are reintroducing regular assessment and care as their capacity increases. Some of those people who are vulnerable and need emergency care will include those in care homes who participate in the Gwên am Byth programme.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Hoffwn i ddechrau drwy ddiolch i'r Aelod am godi'r pwnc pwysig hwn am wasanaethau deintyddol ar gyfer pobl mewn cartrefi gofal. Fel y mae Aelodau'n gwybod, nod rhaglen Gwên am Byth, a gyflwynwyd yn 2015, sydd wedi'i chyfeirio ati, yw gwella hylendid y geg a gofal y geg ar gyfer pobl hŷn sy'n byw mewn cartrefi gofal drwy ddatblygu dull cyson ar draws Cymru gyfan. Nawr, mae'r rhaglen yn mynd i'r afael ag anghydraddoldebau iechyd drwy sicrhau bod gan rai o'r bobl fwyaf agored i niwed fynediad teg ac addas at ofal iechyd y GIG. Rŷn ni'n gwybod bod iechyd y geg cynifer o'r bobl hynny yn gwaethygu pan fyddant yn symud i gartrefi gofal, yn aml o ganlyniad i ddirywiad yn eu hiechyd a'r ffaith nad ydyn nhw wedi bod yn symud gymaint yn y blynyddoedd cyn hynny, gan gynnwys pobl sy'n byw gyda dementia. Mae Gwên am Byth yn cyd-fynd â 'Cymru Iachach', ymateb y gwasanaethau deintyddol ac iechyd y GIG. Mae egwyddorion y rhaglen yn gofyn i gartrefi gofal sicrhau y pethau canlynol: y peth cyntaf yw bod polisi gofal ceg cyfredol ar waith; yn ail, bod staff yn cael eu hyfforddi mewn gofal y geg; yn drydydd, bod preswylwyr yn cael asesiad gofal y geg yn gyson; yn bedwerydd, bod yr asesiad yn arwain at gynllun gofal unigol, gyda'r nod o helpu i gynnal hylendid ceg da; ac yn bumed, bod preswylwyr yn cael eu cyfeirio at y tîm deintyddol pan fo angen. Mae ein profiad yn dilyn pum mlynedd gyntaf y rhaglen wedi dangos bod sicrhau gwell iechyd y geg i bobl mewn cartrefi gofal yn gymhleth ac yn heriol. Mae dros hanner cartrefi gofal bellach yn cymryd rhan yn rhaglen Gwên am Byth, ac mae bron 8,000 o breswylwyr yn cymryd rhan. Rŷn ni wedi cael adborth cadarnhaol gan staff cartrefi gofal, preswylwyr, gofalwyr a gwasanaethau deintyddol cymunedol sy'n darparu'r rhaglen. O ganlyniad i'r cynnydd sy'n cael ei wneud, yn 2019 cyhoeddodd fy rhagflaenydd y byddai'r cyllid yn cael ei ddyblu i £0.5 miliwn, a dwi'n falch bod Peredur wedi nodi hyn. Diolch am hynny. Mae'r rhaglen bellach yn rhan allweddol o raglen Cartref Gofal Cymru, sy'n cael ei ariannu gan Lywodraeth Cymru a'i darparu gan Gwelliant Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru hefyd. Mae integreiddio gyda Gwelliant Cymru wedi cryfhau Gwên am Byth ymhellach fel rhan annatod o waith cenedlaethol Cymru i wella iechyd y geg ymhlith oedolion. Dŷn ni ddim yn cael llawer o drafodaethau ar y funud hon sydd ddim yn sôn am yr effaith enfawr y mae pandemig COVID wedi cael ar ddarpariaeth ein gwasanaethau cyhoeddus, gan gynnwys amharu ar wasanaethau deintyddol cyffredinol a rhaglenni iechyd y geg i boblogaethau ar draws Cymru. Yr wythnos diwethaf, fel nodoch chi, rhannais i ddatganiad ysgrifenedig gydag Aelodau yn amlinellu'r cynnydd graddol mewn gwasanaethau deintyddol, a chadarnhau y bydd yr elfen diwygio contractau o'r newidiadau i'r system rŷn ni'n rhagweld yn cael ei gohirio tan fis Ebrill 2022. A thra bod COVID-19 yn parhau i beri pryder o ran iechyd y cyhoedd, mae angen i dimau deintyddol gynnal y mesurau rheoli heintiau. Yn ystod pandemig feirws anadlol, mae deintyddiaeth wedi bod yn un o'r meysydd gofal sylfaenol mwyaf cymhleth i geisio ei leihau, ei ddarparu a'i adfer, yn arbennig o ystyried pa mor gyffredin yw triniaeth aerosol fel llenwadau, a pha mor agos yw'r clinigwr i'r person wrth ddarparu gofal deintyddol. Es i i'r deintydd yr wythnos diwethaf, a phan ddaeth y deintydd mewn, roedd e fel gweld rhywun oedd newydd ddod o gerdded ar y lleuad; roedd cymaint o offer arnyn nhw. Wrth i wasanaethau gynyddu eu capasiti yn raddol, mae timau deintyddol yn parhau i flaenoriaethu gofal brys. Maen nhw'n delio ag anghenion grwpiau sy'n agored i niwed, ac yn ymdrin â rhestr aros hir ar gyfer triniaethau yn sgil lleihau gwasanaethau deintyddol ac yn ailgyflwyno asesiadau a gofal rheolaidd wrth i'r capasiti gynyddu. Bydd rhai o'r bobl hynny sy'n agored i niwed ac angen gofal brys yn cynnwys pobl mewn cartrefi gofal sy'n rhan o raglen Gwên am Byth.