techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thanks, Minister. It is good that we are welcoming this new renewable energy impetus that's coming, but do you think it's enough that the renewable energy deep dive only commits to work with Natural Resources Wales and key stakeholders to identify marine strategic resource areas by 2023, and to provide guidance to signpost appropriate and inappropriate areas for development? Now, you know our views on these benches: we want to see the Welsh Government use its legislative ability to create a legal duty to form a national marine development plan and to keep it under regular review. And that's supported by Wales Environment Link, who did inform our Climate Change, Environment, and Infrastructure Committee that sectoral locational guidance, as currently proposed by the Welsh Government, is not enough. A statutory spatial plan must look cross sector at either a regional or national level to address cumulative impacts on our marine ecosystems from all marine users. And will you also look to - ? I could see the Minister for Climate Change actually agreeing that there has to be these close workings between her department and yours, but will you ensure that a spatial approach is taken to marine planning, to guide the siting of these important developments away from the most ecologically sensitive areas? Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Gweinidog. Mae'n dda ein bod yn croesawu'r ysgogiad ynni adnewyddadwy newydd hwn sydd ar ddod, ond a ydych chi'n credu ei bod yn ddigon bod yr ymchwil ddofn ar ynni adnewyddadwy dim ond yn ymrwymo i weithio gyda Cyfoeth Naturiol Cymru a rhanddeiliaid allweddol i nodi meysydd adnoddau strategol morol erbyn 2023, ac i ddarparu canllawiau i gyfeirio at feysydd priodol ac amhriodol i'w datblygu? Nawr, rydych chi'n gwybod ein barn ni ar y meinciau hyn: rydym ni'n dymuno gweld Llywodraeth Cymru yn defnyddio ei gallu deddfwriaethol i greu dyletswydd gyfreithiol i lunio cynllun datblygu morol cenedlaethol ac i'w adolygu'n rheolaidd. Ac mae hynny'n cael ei gefnogi gan Cyswllt Amgylchedd Cymru, a ddywedodd wrth ein Pwyllgor Newid Hinsawdd, Yr Amgylchedd a Seilwaith nad yw canllawiau lleoliadol ar gyfer sectorau, fel y'u cynigiwyd ar hyn o bryd gan Lywodraeth Cymru, yn ddigonol. Mae'n rhaid i gynllun gofodol statudol edrych ar draws sectorau naill ai ar lefel ranbarthol neu genedlaethol i fynd i'r afael ag effeithiau cronnol ar ein hecosystemau morol gan bob defnyddiwr morol. Ac a wnewch chi hefyd - ? Roeddwn i'n gallu gweld y Gweinidog Newid Hinsawdd yn cytuno mewn gwirionedd bod yn rhaid cael y gweithio agos hwn rhwng ei hadran hi a'ch adran chi, ond a wnewch chi sicrhau bod dull gofodol yn cael ei ddefnyddio ar gyfer cynllunio morol, i lywio'r gwaith o leoli'r datblygiadau pwysig hyn i ffwrdd o'r ardaloedd mwyaf ecolegol sensitif? Diolch.
English: Well, that is the approach that we are seeking to take. We're seeking to make sure that development takes place in appropriate areas that take account of the environmental impact of developments. That's exactly the point that has been made in response to Huw Irranca-Davies; it's exactly the approach that Welsh Ministers will seek to take. We think it's entirely possible to responsibly deploy more of this energy-generating potential and to gain the economic benefit, without compromising our environment.
Welsh: Wel, dyna'r dull yr ydym yn ceisio'i fabwysiadu. Rydym yn ceisio sicrhau bod datblygiadau'n digwydd mewn ardaloedd priodol sy'n ystyried effaith amgylcheddol datblygiadau. Dyna'r union bwynt sydd wedi ei wneud mewn ymateb i Huw Irranca-Davies; dyma'r union ddull y bydd Gweinidogion Cymru yn ceisio'i fabwysiadu. Rydym ni'n credu ei bod yn gwbl bosibl defnyddio mwy o'r potensial hwn i gynhyrchu ynni'n gyfrifol ac i gael y budd economaidd, heb beryglu ein hamgylchedd.
English: Thanks for the statement. I welcome the focus on the potential for ports to benefit from the next generation of offshore energy generation. I've spoken with developers like BP, for example, encouraging investment in Holyhead as an offshore wind hub. The Minister will have heard me many times encouraging an honest debate about free ports and the need, for example, for the UK Government to properly fund free ports in Wales, and I'm very glad that negotiations led to that u-turn, where Wales will now be treated on equal terms with English ports, that Welsh and UK Governments will equally decide on granting free port status in Wales. I think it was well worth holding out rather than accepting the pretty poor and ambiguous offer that was on the table originally. I've written to Isle of Anglesey County Council today and I'm looking forward to working with the local authority and other partners to ensure that benefits for Holyhead are maximised. A very brief question about tidal stream, though. I welcome the £31 million in European funding approved by Welsh Government to develop the Morlais tidal stream demonstration zone. The infrastructure is going on, but what can Welsh Government do to make sure that blockages are removed and that the deployment of the tidal stream technology itself can be deployed as quickly as possible?
Welsh: Diolch am y datganiad. Croesawaf y pwyslais ar y potensial i borthladdoedd elwa ar y genhedlaeth nesaf o gynhyrchu ynni ar y môr. Rwyf wedi siarad â datblygwyr fel BP, er enghraifft, gan annog buddsoddi yng Nghaergybi fel canolfan gwynt ar y môr. Bydd y Gweinidog wedi fy nghlywed droeon yn annog dadl onest am borthladdoedd rhydd a'r angen, er enghraifft, i Lywodraeth y DU ariannu porthladdoedd rhydd yng Nghymru yn briodol, ac rwy'n falch iawn bod trafodaethau wedi arwain at y tro pedol hwnnw, pan fydd Cymru nawr yn cael ei thrin ar delerau cyfartal â phorthladdoedd Lloegr, y bydd Llywodraethau Cymru a'r DU yr un mor benderfynol o roi statws porthladd rhydd yng Nghymru. Roedd hi'n werth dal ein tir rwy'n credu, yn hytrach na derbyn y cynnig eithaf gwael ac amwys a oedd ar y bwrdd yn wreiddiol. Rwyf wedi ysgrifennu at Gyngor Sir Ynys Môn heddiw ac rwy'n edrych ymlaen at weithio gyda'r awdurdod lleol a phartneriaid eraill i sicrhau'r manteision mwyaf posibl i Gaergybi. Cwestiwn byr iawn am ffrwd llanw, serch hynny. Rwy'n croesawu'r £31 miliwn o gyllid Ewropeaidd a gymeradwywyd gan Lywodraeth Cymru i ddatblygu parth arddangos llif llanw Morlais. Mae'r seilwaith yn mynd rhagddo, ond beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i sicrhau bod rhwystrau'n cael eu dileu ac y gellir defnyddio'r dechnoleg ffrwd llanw ei hun cyn gynted â phosibl?
English: Minister, you mentioned wanting to be an early mover on this, which is something that I welcome, and given my constituency I'd like to focus on floating offshore wind. So, how are we best able to utilise the small and medium-sized enterprises that are already available who've been working in the hydrocarbon and petrochemical industries over the years, and utilise their transition away from the energies of the past, and utilise the technologies and the skills that they have to benefit the supply chain to develop these industries off the coast of Pembrokeshire? Diolch.
Welsh: Gweinidog, fe wnaethoch chi sôn eich bod yn dymuno symud yn gynnar ar hyn, sy'n rhywbeth rwy'n ei groesawu, ac o ystyried fy etholaeth i, hoffwn i ganolbwyntio ar wynt ar y môr arnofiol. Felly, sut gallwn ni ddefnyddio'r busnesau bach a chanolig eu maint sydd eisoes ar gael, yn y ffordd orau? Busnesau sydd eisoes wedi bod yn gweithio yn y diwydiannau hydrocarbon a phetrogemegol dros y blynyddoedd, a defnyddio eu gwaith pontio o ynni'r gorffennol, a defnyddio'r technolegau a'r sgiliau sydd ganddyn nhw er budd y gadwyn gyflenwi i ddatblygu'r diwydiannau hyn oddi ar arfordir sir Benfro? Diolch.
English: Thank you. I think that there is lots of potential for people who have been involved in former industries that are unlikely to be future industries for the longer term. People who have engineering, research and development skills, there are opportunities there. When you think about the potential for hydrogen and the infrastructure that is going to be needed, we are going to need to have significant UK Government investment, as well as private sector investment, to get the infrastructure right. There are choices to be made around what part - if any at all - non-green hydrogen has to play in getting our infrastructure right, to make sure that we don't hold back the opportunity to develop green hydrogen from this offshore marine energy generation. There are real economic opportunities in all of that, and it's no surprise that there are people who are engaged in current petrochemical industries who are interested in investing in this area. When you think about the number of people that are bidding for, or have already successfully acquired, licences: British Gas, Centrica, BP and Shell and others are all in this space because they want to carry on being energy generation companies. So, while we are not here to further promote the oil and gas industry, we will need to work with oil and gas companies to properly take account of what they are prepared to do to invest in the future of renewable power, and that will undoubtedly take in the Member's constituency.
Welsh: Diolch. Credaf fod llawer o botensial i bobl sydd wedi bod yn ymwneud â diwydiannau blaenorol sy'n annhebygol o fod yn ddiwydiannau a fydd yn bodoli yn y dyfodol yn y tymor hwy. Pobl sydd â sgiliau peirianneg, ymchwil a datblygu, mae cyfleoedd yn bodoli. Pan feddyliwch chi am y potensial ar gyfer hydrogen a'r seilwaith y bydd ei angen, bydd angen inni gael buddsoddiad sylweddol gan Lywodraeth y DU, yn ogystal â buddsoddiad gan y sector preifat, i gael y seilwaith yn iawn. Mae dewisiadau i'w gwneud ynghylch pa ran - os o gwbl - sydd i hydrogen nad yw'n wyrdd o ran sicrhau bod ein seilwaith yn iawn, er mwyn sicrhau nad ydym yn esgeuluso'r cyfle i ddatblygu hydrogen gwyrdd drwy gynhyrchu ynni ar y môr. Mae cyfleoedd economaidd gwirioneddol yn hynny i gyd, ac nid yw'n syndod bod yna bobl sy'n ymwneud â diwydiannau petrogemegol y presennol sydd â diddordeb buddsoddi yn y maes hwn. Pan feddyliwch chi am nifer y bobl sy'n gwneud cais am drwyddedau, neu sydd eisoes wedi llwyddo i gael un: mae Nwy Prydain, Centrica, BP a Shell ac eraill i gyd yn y fan yma oherwydd bod arnyn nhw eisiau parhau i fod yn gwmnïau cynhyrchu ynni. Felly, er nad ydym ni yma i hyrwyddo'r diwydiant olew a nwy ymhellach, bydd angen inni weithio gyda chwmnïau olew a nwy i roi ystyriaeth briodol i'r hyn y maen nhw yn barod i'w wneud i fuddsoddi yn nyfodol ynni adnewyddadwy, a bydd hynny'n sicr o gynnwys etholaeth yr Aelod.
English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Minister, you will be aware that, in addition to the tidal sort of energy that has been talked about in south Wales, there has also been discussion about the prospect of a north Wales tidal lagoon, which could of course create up to 22,000 jobs, according to Wrexham Glyndŵr University, and generate renewable energy for up to a million homes. The scale of this would be from Prestatyn to Llandudno, offering some flood protection benefits as well. In order to unlock the £7 billion-worth of investment to get that project done, there needs to be some seed funding of about £50 million to undertake some environmental impact assessments. Will the Welsh Government look at making a contribution towards that and working with the UK Government in order to deliver what I believe could be a hugely transformative project for the whole of the UK's energy industry?
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Gweinidog, byddwch yn ymwybodol, yn ogystal â'r math o ynni llanw y soniwyd amdano yn y de, y bu trafodaeth hefyd am y posibilrwydd o forlyn llanw yn y gogledd, a allai, wrth gwrs, greu hyd at 22,000 o swyddi, yn ôl Prifysgol Glyndŵr Wrecsam, a chynhyrchu ynni adnewyddadwy ar gyfer hyd at filiwn o gartrefi. Byddai hyn yn digwydd o Brestatyn i Landudno, gan gynnig rhai manteision amddiffyn rhag llifogydd hefyd. Er mwyn sicrhau'r buddsoddiad yna gwerth £7 biliwn i gyflawni'r prosiect hwnnw, mae angen rhywfaint o gyllid sbarduno o tua £50 miliwn i gynnal rhai asesiadau o'r effaith amgylcheddol. A wnaiff Llywodraeth Cymru ystyried cyfrannu at hynny a gweithio gyda Llywodraeth y DU er mwyn cyflawni'r hyn a allai, yn fy marn i, fod yn brosiect hynod drawsnewidiol i ddiwydiant ynni'r DU gyfan?
English: Well, I agree that there is significant potential within and around north Wales for tidal energy to be successfully generated at a large level with significant economic return. Our challenge is how we work with the private sector and the UK Government to get that off the ground, and it goes back to the point about needing to have a demonstrator project of significant scale to help unlock those technologies. That's why there's disappointment about the Swansea lagoon not having gone ahead. But, we will carry on working constructively with the UK Government and others. We have shown - for example, in the investment that we have made in Morlais - that we are prepared to carry on investing, to see that industry come to fruition in the huge potential in north, south and west Wales. So, I can't give you a guarantee about future funding, and £50 million may sound like seed funding to you, but I can tell you that, in managing budgets within the Government, there isn't a spare £50 million around. But, we want to have a constructive conversation, as I say, with the UK Government and with the private sector, to realise the significant economic potential for Wales and beyond.
Welsh: Wel, cytunaf fod potensial sylweddol yn y gogledd a'r cyffiniau i gynhyrchu ynni sylweddol yn llwyddiannus o'r llanw gydag elw economaidd sylweddol. Ein her yw sut yr ydym ni'n gweithio gyda'r sector preifat a Llywodraeth y DU i roi hynny ar waith, ac mae'n mynd yn ôl at y pwynt bod angen prosiect arddangos ar raddfa sylweddol i helpu i gyflawni potensial y technolegau hynny. Dyna pam mae siom nag adeiladwyd morlyn Abertawe. Ond, byddwn yn parhau i weithio'n adeiladol gyda Llywodraeth y DU ac eraill. Rydym ni wedi dangos - er enghraifft, yn y buddsoddiad yr ydym ni wedi'i wneud ym Morlais - ein bod yn barod i barhau i fuddsoddi, i weld y diwydiant hwnnw'n dwyn ffrwyth yn y potensial enfawr sydd yna yn y gogledd, y de a'r gorllewin. Felly, ni allaf roi sicrwydd ichi am gyllid yn y dyfodol, ac efallai y bydd £50 miliwn yn swnio fel cyllid cychwynnol i chi, ond gallaf ddweud wrthych chi, wrth reoli cyllidebau o fewn y Llywodraeth, nad oes £50 miliwn dros ben. Ond, mae arnom ni eisiau cael sgwrs adeiladol, fel y dywedais, gyda Llywodraeth y DU a chyda'r sector preifat, i wireddu'r potensial economaidd sylweddol i Gymru a thu hwnt.
English: Item 6 this afternoon is a statement by the Minister for Climate Change on reducing vulnerability to flood risk and the independent review of the 2020-21 flooding. I call on the Minister, Julie James.
Welsh: Eitem 6 y prynhawn yma yw'r datganiad gan y Gweinidog Newid Hinsawdd ar leihau'r risg o fod yn agored i lifogydd a'r adolygiad annibynnol o lifogydd 2020-21. Galwaf ar y Gweinidog, Julie James.
English: Diolch, Dirprwy Lywydd. The First Minister, the Deputy Minister and I have made clear that addressing flood risk is a priority for this Government. We have put in place, through the flood strategy, a comprehensive programme that sets out our long-term measures for reducing flood risk across Wales. The co-operation agreement commits us to deliver an increase in investment for flood and coastal erosion risk management and mitigation over the course of this Senedd term as well. We announced recently the largest ever package of investment to reduce flood risk across Wales, with over £71 million of funding being provided by the Welsh Government this year. We intend to invest over £214 million over the next three years to help protect at least 45,000 homes from flood risk. This package of support represents a renewed strategic approach to provide the necessary financial support to our flood risk management authorities, while accelerating delivery and building our resilience to climate change with a stronger pipeline of flood schemes. That notwithstanding, it is vital that we do everything that we can to learn from past events, so that we can improve our approach to tackling flood risk. The devastating floods in February 2020, which created widespread trauma, hardship and financial loss for thousands of families and scores of businesses across Wales, were a stark reminder of the scale of the challenges that we face, particularly against the backdrop of climate change, the impacts of which we are already clearly experiencing.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae'r Prif Weinidog, y Dirprwy Weinidog a minnau wedi egluro bod mynd i'r afael â'r perygl o lifogydd yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth hon. Rydym ni wedi sefydlu, drwy'r strategaeth llifogydd, raglen gynhwysfawr sy'n nodi ein mesurau hirdymor ar gyfer lleihau'r perygl o lifogydd ledled Cymru. Mae'r cytundeb cydweithio yn ein hymrwymo i sicrhau cynnydd yn y buddsoddiad ar gyfer rheoli a lliniaru perygl llifogydd ac erydu arfordirol yn ystod tymor y Senedd hon hefyd. Yn ddiweddar, cyhoeddwyd y pecyn buddsoddi mwyaf erioed gennym ni i leihau'r perygl o lifogydd ledled Cymru, gyda thros £71 miliwn o gyllid yn cael ei ddarparu gan Lywodraeth Cymru eleni. Rydym yn bwriadu buddsoddi dros £214 miliwn dros y tair blynedd nesaf i helpu diogelu o leiaf 45,000 o gartrefi rhag perygl llifogydd. Mae'r pecyn cymorth hwn yn cynrychioli dull strategol o'r newydd o ddarparu'r cymorth ariannol angenrheidiol i'n hawdurdodau rheoli peryglon llifogydd, gan gyflymu'r broses gyflawni a meithrin ein gallu i wrthsefyll newid yn yr hinsawdd gyda chyfres gryfach o gynlluniau llifogydd. Er gwaethaf hynny, mae'n hanfodol ein bod yn gwneud popeth o fewn ein gallu i ddysgu o ddigwyddiadau yn y gorffennol, fel y gallwn wella sut rydym ni'n mynd i'r afael â pherygl llifogydd. Roedd y llifogydd dinistriol ym mis Chwefror 2020, a greodd drallod, caledi a cholled ariannol eang i filoedd o deuluoedd ac ugeiniau o fusnesau ledled Cymru, yn ein hatgoffa'n llwyr o faint yr heriau sy'n ein hwynebu, yn enwedig yng nghyd-destun newid yn yr hinsawdd, yr ydym ni eisoes yn amlwg yn ei brofi.
English: Minister, I welcome that flood risk is a priority for Government. It's frightening and devastating, and I welcome this package of funding as well for it. Many of our old drainage systems cannot take the amount of monsoon-type rainfall we're experiencing more frequently, and roadside gullies and drainage systems need emptying more frequently. Plus, the responsibility of ditches, culverts and watercourses need mapping, so that residents know who to contact, as well as understanding what measures they themselves can take if a flood alert is in place. I remember we used to get flood alerts from NRW as well as the Met Office as a local authority, which were really useful. Following cuts in public service funding during years of austerity, we have lost the expertise that local authorities and NRW are now competing for to deal with drainage and to help residents as well. So, what's Welsh Government doing, working with public authorities, to increase the expertise and to help residents deal with these increasing flooding events? And, apologies, this might've really been a question for the local government Minister. So, thank you.
Welsh: Gweinidog, rwy'n croesawu'r ffaith bod perygl llifogydd yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth. Mae'n frawychus ac yn ddinistriol, ac rwy'n croesawu'r pecyn ariannu hwn hefyd ar ei gyfer. Ni all llawer o'n hen systemau draenio gymryd faint o law o fath monsŵn yr ydym ni'n ei brofi'n amlach, ac mae angen gwagio ceunentydd a systemau draenio ar ochr y ffordd yn amlach. Hefyd, mae angen mapio pwy sy'n gyfrifol am ffosydd, cwlfertau a chyrsiau dŵr, fel bod preswylwyr yn gwybod â phwy i gysylltu, yn ogystal â deall pa fesurau y gallan nhw eu hunain eu cymryd os oes rhybudd llifogydd ar waith. Cofiaf ein bod wedi arfer cael rhybuddion llifogydd gan Cyfoeth Naturiol Cymru yn ogystal â'r Swyddfa Dywydd fel awdurdod lleol, a oedd yn ddefnyddiol iawn. Yn dilyn toriadau mewn cyllid gwasanaethau cyhoeddus yn ystod blynyddoedd o lymder, rydym wedi colli'r arbenigedd y mae awdurdodau lleol a Cyfoeth Naturiol Cymru bellach yn cystadlu amdano i ymdrin â draenio ac i helpu trigolion hefyd. Felly, beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud, gan weithio gydag awdurdodau cyhoeddus, i gynyddu'r arbenigedd ac i helpu trigolion i ymdrin â'r llifogydd cynyddol hyn? Ac ymddiheuriadau, efallai mai cwestiwn i'r Gweinidog llywodraeth leol mewn gwirionedd oedd hwn. Felly, diolch.
English: I'm grateful to you, Minister, for your statement. I recently met with a chartered surveyor representing an historic estate in south Pembrokeshire who are currently looking at plans to increase the viability of a pub, which just so happens to be situated next to a river. Part of these plans see accommodation being created in upstairs, first-floor rooms of the pub, currently used for storage, adding to the residential area currently used by the pub landlord, also on the first floor. However, the property is located on a zone C2 category floodplain, and given this, the national park has rejected the application. However, there is no increase to the footprint of the property, no residential accommodation on the ground floor, so there is no greater risk of flooding than what is there at present. Indeed, NRW saw no reason to object to the application. I'll also take this opportunity to once again stress that businesses located along the Towy river on Carmarthen's quay have also faced frustration with a lack of priority given to protecting businesses and economic interests from flooding. Minister, both these issues demonstrate an imbalance in planning regulations, where viable and successful businesses are penalised for trying to invest and make improvements. Therefore, can I urge you to encourage planning authorities to drop the more rigid approach to implementing planning guidance and undertake a more pragmatic approach? Diolch, Llywydd.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar ichi, Gweinidog, am eich datganiad. Fe wnes i gyfarfod yn ddiweddar â syrfëwr siartredig sy'n cynrychioli ystâd hanesyddol yn ne sir Benfro sydd ar hyn o bryd yn edrych ar gynlluniau i gynyddu hyfywedd tafarn, sydd yn digwydd bod wrth ymyl afon. Mae rhan o'r cynlluniau hyn yn golygu bod llety'n cael ei greu mewn ystafelloedd i fyny'r grisiau, llawr cyntaf y dafarn, a ddefnyddir ar hyn o bryd ar gyfer storio, ychwanegu at y man preswyl a ddefnyddir ar hyn o bryd gan landlord y dafarn, hefyd ar y llawr cyntaf. Fodd bynnag, mae'r eiddo wedi'i leoli ar orlifdir categori C2 parth C2, ac o ystyried hyn, mae'r parc cenedlaethol wedi gwrthod y cais. Fodd bynnag, nid oes cynnydd yn ôl troed yr eiddo, dim llety preswyl ar y llawr gwaelod, felly nid oes mwy o berygl o lifogydd na'r hyn sydd ar hyn o bryd. Yn wir, ni welodd Cyfoeth Naturiol Cymru unrhyw reswm dros wrthwynebu'r cais. Byddaf hefyd yn manteisio ar y cyfle hwn i bwysleisio unwaith eto fod busnesau sydd wedi'u lleoli ar hyd afon Tywi ar gei Caerfyrddin hefyd wedi wynebu rhwystredigaeth gyda diffyg blaenoriaeth i ddiogelu busnesau a buddiannau economaidd rhag llifogydd. Gweinidog, mae'r ddau fater hyn yn dangos anghydbwysedd mewn rheoliadau cynllunio, lle mae busnesau hyfyw a llwyddiannus yn cael eu cosbi am geisio buddsoddi a gwneud gwelliannau. Felly, a gaf i bwyso arnoch chi i annog awdurdodau cynllunio i roi'r gorau i'r dull mwy caeth o weithredu canllawiau cynllunio a mabwysiadu dull mwy pragmatig? Diolch, Llywydd.