techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. If the question that's tabled is then accepted by either the Presiding Officer or, in the absence of the Presiding Officer, me, it's deemed to be an urgent question. Therefore, it should be heard in the same way as urgent questions that you may think would be urgent, not necessarily that everybody else thinks are urgent. So, it's down to the Presiding Officer. I think that the criteria that were used today were that this is the last sitting of the Assembly before the break, and therefore it gives Members an opportunity to question relevant issues that may have already just been issued as a statement. It was accepted on that issue. But thank you for raising that point of order.
Welsh: Diolch. Os caiff y cwestiwn a gyflwynir ei dderbyn gan y Llywydd, neu yn absenoldeb y Llywydd, gennyf fi, fe'i hystyrir yn gwestiwn brys. Felly, dylid gwrando arno yn yr un modd â chwestiynau brys y buasech chi'n eu hystyried yn faterion brys, na fyddent o reidrwydd yn faterion brys ym marn pawb arall. Felly, mae'n benderfyniad i'r Llywydd. Credaf mai'r meini prawf a ddefnyddiwyd heddiw oedd mai dyma gyfarfod olaf y Cynulliad cyn y toriad, ac felly mae'n gyfle i Aelodau gwestiynu materion perthnasol sydd efallai newydd eu cyhoeddi eisoes fel datganiad. Fe'i derbyniwyd ar y mater hwnnw. Ond diolch am godi'r pwynt o drefn.
English: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Born in 1700, Griffith Morgan, known as Guto, lived in Nyth Brân farm in Llanwonno. Guto was a remarkable runner, able to personally round up the family's sheep and even catch birds in flight. One tale describes him running the 7 miles to Pontypridd and back home again before a kettle had boiled. In his greatest race, Guto ran 12 miles in 53 minutes, but died shortly afterwards, aged just 37. Although he had died, his story lived on. On New Year's Eve 1958, organised by Mountain Ash resident Bernard Baldwin, the first Nos Galan race was held to pay tribute to the legend of Guto, the highlight of which was the midnight race through the town centre. Each year, a mystery runner, a prominent figure from sport whose identity is always a closely guarded secret, leads the race, embodying the spirit of Guto in an act of pilgrimage that commences at Guto's graveside in St Gwynno's church. Strong support from the community has been the foundation as the event has grown from strength to strength, with elite, amateur and children's races all packed full of runners. The Nos Galan is now truly international, bringing close to 10,000 people into Mountain Ash each year. 2016 marks the fifty-ninth anniversary of the Nos Galan, with people from all over the world taking part and raising money for charity. Last year, competitors came from as far afield as South Africa and Texas. I will be stewarding at the Nos Galan races again this year, playing my own part in commemorating Guto Nyth Brân and celebrating his legend.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Ganed Griffith Morgan, a gâi ei alw'n Guto, yn 1700, ac roedd yn byw ar fferm Nyth Brân yn Llanwynno. Roedd Guto'n rhedwr heb ei ail, a gallai gorlannu defaid y teulu ar ei ben ei hun, a hyd yn oed dal adar wrth iddynt hedfan. Mae un stori'n ei ddisgrifio'n rhedeg y 7 milltir i Bontypridd ac yn ôl adref cyn i'r tegell ferwi. Yn ei ras fwyaf, rhedodd Guto 12 milltir mewn 53 munud, ond bu farw'n fuan wedi hynny, ac yntau ond yn 37 mlwydd oed. Er ei fod wedi marw, roedd ei hanes yn dal yn fyw. Ar Nos Galan 1958, trefnodd Bernard Baldwin, un o drigolion Aberpennar, y ras Nos Galan gyntaf i dalu teyrnged i chwedl Guto, gyda'r ras drwy ganol y dref am hanner nos yn uchafbwynt i'r digwyddiad. Bob blwyddyn, mae rhedwr dirgel, ffigwr amlwg o fyd chwaraeon a gedwir yn gyfrinach bob tro, yn arwain y ras, gan ymgorffori ysbryd Guto mewn gweithred o bererindod sy'n dechrau wrth fedd Guto yn Eglwys Sant Gwynno. Mae cefnogaeth gref y gymuned wedi bod yn sylfaen i'r digwyddiad wrth iddo fynd o nerth i nerth, gyda rasys i'r elît, i amaturiaid ac i blant yn llawn dop o redwyr. Erbyn hyn mae ras Nos Galan yn wirioneddol ryngwladol, ac yn denu bron i 10,000 o bobl i Aberpennar bob blwyddyn. Cynhelir y 59fed ras Nos Galan yn 2016, gyda phobl o bob cwr o'r byd yn cymryd rhan ac yn codi arian ar gyfer elusennau. Y llynedd, daeth cystadleuwyr o lefydd mor bell â De Affrica a Texas. Byddaf yn stiwardio yn y rasys Nos Galan eto eleni, gan chwarae fy rhan yn coffáu Guto Nyth Brân a dathlu ei chwedl.
English: Thank you very much. The last one of this year and this sitting is Elin Jones.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Daw'r olaf am eleni a'r cyfarfod hwn gan Elin Jones.
English: One of the privileges of my role as the Assembly Member for Ceredigion is that I represent the fine town of Cardigan, Aberteifi. The name Aberteifi derives from its location on the banks of the majestic river Teifi. Its English name reflects an Anglicisation of Ceredigion - 'gwlad Ceredig', Ceredig's land, one-time king of Ceredigion. Many centuries later, it was the seventh Earl of Cardigan who led the charge of the light brigade in the Crimean war who gave the name of 'cardigan' to a garment worn by soldiers in that war, now worn by all. Tomorrow, the town of Cardigan will be officially renamed 'Jumper'. It'll do so in the Christmas spirit, but also to raise awareness and funds for Save the Children's wear a woolly Christmas jumper campaign. Cardigan will become Jumper. A giant Christmas jumper will be unveiled by the town mayor of Jumper. Jumper schoolchildren will wear Christmas jumpers. Jumper rugby club will train in jumpers, and sheep in fields surrounding Jumper will wear woolly jumpers. [Laughter.] I will be the Assembly Member for Jumper. I could have worn a Christmas jumper for this statement, but I chose not to run the risk of being thrown out by the Deputy Presiding Officer for unparliamentary attire. [Laughter.] I have no doubt that the people of Jumper will have a fabulous time replacing their cardigans with jumpers. However, it is being done for a serious purpose: to remind us all that many, many children in our country and in our world will not have a fabulous Christmas and that we need to continue to work to change that.
Welsh: Un o freintiau fy rôl fel yr Aelod Cynulliad dros Geredigion yw fy mod yn cynrychioli'r dref odidog, Aberteifi. Mae'r enw Aberteifi yn deillio o'i lleoliad ar lan yr afon fawreddog, afon Teifi. Mae ei henw Saesneg yn Seisnigeiddiad o Ceredigion - 'gwlad Ceredig', brenin Ceredigion ar un adeg. Sawl canrif yn ddiweddarach, arweiniodd seithfed Iarll Aberteifi gyrch y frigâd ysgafn yn rhyfel y Crimea, a rhoddwyd yr enw 'cardigan' ar ddilledyn a wisgwyd gan filwyr yn y rhyfel hwnnw, ac sydd bellach yn cael ei wisgo gan bawb. Yfory, bydd tref Aberteifi yn cael ei hailenwi'n swyddogol yn 'Siwmper'. Bydd yn gwneud hynny yn ysbryd y Nadolig, ond hefyd er mwyn codi ymwybyddiaeth ac arian ar gyfer ymgyrch gwisgo siwmper Nadolig wlanog Achub y Plant. Bydd 'Cardigan' yn troi'n Siwmper. Bydd siwmper Nadolig anferth yn cael ei dadorchuddio gan faer Siwmper. Bydd plant ysgol Siwmper yn gwisgo siwmperi Nadolig. Bydd clwb rygbi Siwmper yn hyfforddi mewn siwmperi, a bydd y defaid yn y caeau ger Siwmper yn gwisgo siwmperi gwlân. [Chwerthin.] Byddaf yn Aelod Cynulliad dros Siwmper. Gallwn fod wedi gwisgo siwmper Nadolig ar gyfer y datganiad hwn, ond dewisais beidio â mentro cael fy nhaflu allan gan y Dirprwy Lywydd am wisgo'n anseneddol. [Chwerthin.] Nid oes gennyf unrhyw amheuaeth y bydd pobl Siwmper yn cael amser gwych yn gwisgo siwmperi yn hytrach na'u cardiganau. Fodd bynnag, maent yn gwneud hyn am reswm difrifol: i'n hatgoffa na fydd llawer iawn o blant yn ein gwlad a'n byd yn cael Nadolig gwych a bod angen i ni barhau i weithio i newid hynny.
English: We now move to item 4 on our agenda, which is a statement by the Chair of the Equality, Local Government and Communities Committee on the committee's inquiry into human rights. I call John Griffiths as Chair of the committee. John.
Welsh: Symudwn yn awr at eitem 4 ar ein hagenda, sef datganiad gan Gadeirydd y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol ar ymchwiliad y pwyllgor i hawliau dynol. Galwaf ar John Griffiths fel Cadeirydd y pwyllgor. John.
English: I thank Sian Gwenllian very much for those points, and very much agree that gender equality will be absolutely central to the work of the committee and that many of the important protections in place come from the European Union. And, obviously, Brexit, and what's proposed by UK Government, will be very relevant to the work of the committee and consideration of how we can not just safeguard existing rights, but obviously develop them and improve on them. And I'm sure we'll get much evidence that's relevant to those concerns and those issues. I would also very much agree that the previous inquiry by the Communities, Equality and Local Government Committee in the last Assembly is a base that we will move forward from in terms of the work that the committee will be undertaking. The work around the equality duties, for example, is very relevant and significant. So, I very much look forward to taking this work forward with Sian Gwenllian and the other members of the committee. With regard to asylum seekers and refugees and our ongoing inquiry, I do believe that information on services, and obviously the quality and availability of services, is central to that. I think our visit to Scotland - to Glasgow and Edinburgh - was very informative, and I do think that, out of that, will come an ongoing relationship where we share experience and we work as a committee with our counterpart committee in Scotland and, indeed, other committees in the UK.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i Sian Gwenllian am y pwyntiau hynny, a chytunaf yn gryf y bydd cydraddoldeb rhywiol yn hollol ganolog i waith y pwyllgor a bod llawer o'r amddiffyniadau pwysig yn dod o'r Undeb Ewropeaidd. Ac yn amlwg, bydd Brexit, a'r hyn y mae Llywodraeth y DU yn ei gynnig, yn berthnasol iawn i waith y pwyllgor a'r broses o ystyried nid yn unig sut y gallwn ddiogelu hawliau presennol, ond yn amlwg sut y gallwn eu datblygu a'u gwella. Ac rwy'n siŵr y cawn lawer o dystiolaeth sy'n berthnasol i'r pryderon hynny a'r materion hynny. Cytunaf yn gryf hefyd fod yr ymchwiliad blaenorol gan y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol yn y Cynulliad diwethaf yn sylfaen i ni adeiladu arni o ran gwaith y pwyllgor. Mae'r gwaith ar y dyletswyddau cydraddoldeb, er enghraifft, yn berthnasol a phwysig iawn. Felly, edrychaf ymlaen yn fawr iawn at barhau'r gwaith hwn gyda Sian Gwenllian ac aelodau eraill y pwyllgor. O ran ceiswyr lloches a ffoaduriaid a'n hymchwiliad parhaus, credaf fod gwybodaeth am wasanaethau, ac yn amlwg am ansawdd ac argaeledd gwasanaethau, yn ganolog i hynny. Credaf fod ein hymweliad â'r Alban - â Glasgow a Chaeredin - yn addysgiadol iawn, a chredaf y bydd perthynas barhaus yn datblygu o ganlyniad i hynny, wrth i ni rannu profiad a gweithio fel pwyllgor gyda'n pwyllgor cyfatebol yn yr Alban, ac yn wir, â phwyllgorau eraill yn y DU.
English: Thanks to the committee Chair for his statement. I'm sure that this human rights inquiry will bring to light many areas of interest, not least to me, as the whole issue of human rights has tended to mystify me somewhat over the years. I recall reading a lot about the Human Rights Act 1998 prior to its implementation and, as I worked in a call centre at the time, I wondered what wonderful improvements in employment rights might accrue to my colleagues and me. But, I'm sad to relay that, once the Act came in, I didn't notice any. So, I'm pleased to note that one of the objectives of this inquiry will be to assess the wider public's perception of human rights, because I suspect that, for many people in Wales, human rights is a rather woolly concept that, as far as they are aware, has no real bearing on their lives. So, there may be a useful educational aspect to the inquiry, in which I look forward to participating.
Welsh: Diolch i Gadeirydd y pwyllgor am ei ddatganiad. Rwy'n siŵr y bydd yr ymchwiliad hawliau dynol hwn yn amlygu nifer o feysydd diddordeb, nid yn lleiaf i mi, gan fod holl fater hawliau dynol wedi tueddu i fod yn ddirgelwch i mi braidd dros y blynyddoedd. Rwy'n cofio darllen llawer am Ddeddf Hawliau Dynol 1998 cyn ei rhoi ar waith a chan fy mod yn gweithio mewn canolfan alwadau ar y pryd, roeddwn yn meddwl tybed pa welliannau rhyfeddol mewn hawliau cyflogaeth y gallai fy nghydweithwyr a minnau eu cael. Ond yn anffodus, unwaith y daeth y Ddeddf i rym, ni sylwais ar unrhyw welliannau. Felly, rwy'n falch o nodi mai un o amcanion yr ymchwiliad hwn fydd asesu canfyddiad y cyhoedd yn ehangach o hawliau dynol, oherwydd i lawer o bobl yng Nghymru, rwy'n amau bod hawliau dynol yn gysyniad braidd yn niwlog nad yw'n effeithio go iawn ar eu bywydau, cyn belled â'u bod hwy'n ymwybodol. Felly, gallai fod agwedd addysgiadol ddefnyddiol i'r ymchwiliad, ac rwy'n edrych ymlaen at gymryd rhan ynddo.
English: I thank Gareth Bennet for those points. I think it will be a valuable part of the committee's work to get out and about to engage with people in Wales to get a better idea of what they think about human rights in Wales and how it impacts on their everyday life, as the Member has suggested. Of course, here, in the Assembly, we know that devolution has very much taken a rights-based approach to many issues. So, much of the public service delivery and the strategies and policy of Welsh Government is firmly based on that rights agenda. So, I think, as we conduct this inquiry, that will become apparent and, if we can make that more obvious to the people of Wales, as well as getting their views, I think that will be a valuable aspect of this inquiry.
Welsh: Diolch i Gareth Bennet am y pwyntiau hynny. Rwy'n meddwl y bydd yn rhan werthfawr o waith y pwyllgor i fynd allan i ymgysylltu â phobl yng Nghymru i gael gwell syniad o'r hyn y maent yn ei feddwl am hawliau dynol yng Nghymru a sut y mae'n effeithio ar eu bywyd bob dydd, fel y mae'r Aelod wedi awgrymu. Wrth gwrs, yma, yn y Cynulliad, gwyddom fod datganoli wedi mabwysiadu agwedd sy'n seiliedig i raddau helaeth iawn ar hawliau tuag at lawer o faterion. Felly, mae llawer o ddarpariaeth gwasanaethau cyhoeddus a'r strategaethau a pholisi Llywodraeth Cymru wedi'i seilio'n gadarn ar yr agenda hawliau honno. Felly, rwy'n meddwl, wrth i ni gynnal yr ymchwiliad hwn, y bydd hynny'n dod yn glir ac os gallwn wneud hynny'n fwy amlwg i bobl Cymru, yn ogystal â chael eu safbwyntiau, rwy'n meddwl y bydd honno'n agwedd werthfawr ar yr ymchwiliad hwn.
English: We move on now to item 5 on the agenda, which is the Plaid Cymru debate on eviction of households with children. I call on Bethan Jenkins to move the motion - Bethan.
Welsh: Symudwn ymlaen yn awr at eitem 5 ar yr agenda, sef dadl Plaid Cymru ar aelwydydd lle y mae plant yn wynebu cael eu troi allan. Galwaf ar Bethan Jenkins i gynnig y cynnig - Bethan.
English: [Continues.] - the UK Government implements section 42, I assume it will then fall on local authorities to accommodate those children under the UN convention on the rights of children, unless, of course, they too fall under the section 42 exclusions from the right to rent. It would be useful to have the Government's guidance on this matter, as there's a huge burden, potentially, on local authorities coming along that we haven't really considered before.
Welsh: [Yn parhau.] - fydd Llywodraeth y DU yn gweithredu adran 42, rwy'n cymryd mai lle'r awdurdodau lleol wedyn fydd rhoi llety i'r plant hynny o dan gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar hawliau plant, oni bai, wrth gwrs, eu bod hwythau hefyd yn dod o dan waharddiadau adran 42 rhag yr hawl i rentu. Byddai'n ddefnyddiol cael canllawiau'r Llywodraeth ar y mater hwn, gan fod baich enfawr, o bosibl, ar y ffordd i awdurdodau lleol, un nad ydym wedi ei ystyried o ddifrif o'r blaen.
English: Thank you very much. I call on Bethan Jenkins to reply to the debate. Bethan.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Galwaf ar Bethan Jenkins i ymateb i'r ddadl. Bethan.
English: We now move on to item 6 on the agenda, which is the Welsh Conservative debate on the Programme for International Student Assessment, and I call on Darren Millar to move the motion.
Welsh: Symudwn ymlaen yn awr at eitem 6 ar yr agenda, sef dadl y Ceidwadwyr Cymreig ar y Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr, a galwaf ar Darren Millar i gynnig y cynnig.
English: Now, they say that 30 points in terms of PISA scores corresponds to a year of education. If that is the case, and I don't doubt it, then Wales now is almost a year behind our attainment in 2006 in terms of science. So, given that measurement, Wales has fallen back a year in 10 years, and that, unfortunately, is the legacy of education for Labour in Wales.
Welsh: Nawr, maen nhw'n dweud bod 30 pwynt o safbwynt sgoriau PISA yn cyfateb i flwyddyn o addysg. Os ydy hynny'n wir, wrth gwrs, ac nid wyf yn amau ei fod e, mae Cymru bellach flwyddyn y tu ôl i'n cyrhaeddiad ni yn 2006 o safbwynt gwyddoniaeth. Felly, ar y mesur yna, mae Cymru wedi mynd yn ôl blwyddyn mewn 10 mlynedd, a dyna, yn anffodus, yw 'legacy' addysg Llafur Cymru.
English: I call on the Cabinet Secretary for Education to move amendment 2 tabled in the name of Jane Hutt.
Welsh: Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg i gynnig yn ffurfiol welliant 2 a gyflwynwyd yn enw Jane Hutt.
English: Formally. Paul Davies.
Welsh: Yn ffurfiol. Paul Davies.
English: Thank you; I'm grateful to you for taking the intervention. I didn't rubbish the new curriculum that we're trying to introduce in Wales. I just asked us to pause and reflect on whether similar curriculum reforms to those that have taken place in Scotland, which have failed to deliver against the PISA measure, are the right approach here in Wales. I think we need to reflect seriously on that.
Welsh: Diolch; rwy'n ddiolchgar i chi am dderbyn yr ymyriad. Ni wneuthum fychanu'r cwricwlwm newydd rydym yn ceisio ei gyflwyno yng Nghymru. Gofynnais yn unig am i ni oedi ac ystyried ai diwygiadau cwricwlaidd tebyg i'r rhai sydd wedi digwydd yn yr Alban, sydd wedi methu â chyflawni yn erbyn y mesur PISA, yw'r dull cywir yma yng Nghymru. Rwy'n credu bod angen i ni fyfyrio o ddifrif ar hynny.
English: I think the reflection and consideration that was taken by Donaldson - . I think it's important that we, when we discussed it - I did say in the discussion we've had that most people actually accepted that Donaldson was the way forward at the time. I want to see us go forward. I'm conscious of the time, Llywydd, so to finish: we have a clear direction of travel, with an emphasis on leadership, an emphasis on teacher excellence, the well-being of learners - let's not forget that - the equity for our learners, a collective responsibility and delivering a twenty-first century curriculum so our young people can live in a twenty-first century world. Those who know education know that such policies do not happen overnight; they take time to bed in and we want to ensure that they have that time. So, I would follow the advice of the OECD. I would suggest we stay the course and continue our journey to ensure that our children and our grandchildren in the future will have a good education system.
Welsh: Rwy'n meddwl bod y myfyrio a'r ystyried a wnaeth Donaldson - . Rwy'n credu ei bod yn bwysig ein bod ni, pan fuom yn ei drafod - fe ddywedais yn y drafodaeth a gawsom fod y rhan fwyaf o bobl mewn gwirionedd wedi derbyn nad Donaldson oedd y ffordd ymlaen ar y pryd. Rwyf am ein gweld yn symud ymlaen. Rwy'n ymwybodol o'r amser, Lywydd, felly i orffen: mae gennym gyfeiriad teithio clir, gyda phwyslais ar arweinyddiaeth, pwyslais ar ragoriaeth athrawon, lles dysgwyr - gadewch i ni beidio ag anghofio hynny - tegwch ar gyfer ein dysgwyr, cydgyfrifoldeb a chyflwyno cwricwlwm ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain fel y gall ein pobl ifanc fyw mewn byd sy'n perthyn i'r unfed ganrif ar hugain. Mae'r rhai sy'n gwybod am addysg yn gwybod nad yw polisïau o'r fath yn digwydd dros nos; maent yn cymryd amser i ymwreiddio ac rydym am sicrhau eu bod yn cael yr amser hwnnw. Felly, buaswn yn dilyn cyngor y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd. Buaswn yn awgrymu ein bod yn aros ar y llwybr ac yn parhau â'n taith i sicrhau y bydd gan ein plant a'n hwyrion yn y dyfodol system addysg dda.
English: I do appreciate you giving the time. Do you therefore recognise that the introduction of a Master's in professional practice for teachers by the Welsh Government is the right step forward to ensure that the qualifications at the levels you're talking about are actually there?
Welsh: Rwy'n gwerthfawrogi'r ffaith eich bod yn rhoi amser. A ydych yn cydnabod felly mai cyflwyno gradd Meistr mewn ymarfer proffesiynol i athrawon gan Lywodraeth Cymru yw'r cam cywir ymlaen i sicrhau bod yna gymhwyster ar y lefelau rydych yn sôn amdanynt mewn gwirionedd?
English: I agree with you that teachers should be highly qualified to teach other teachers. It's a very good old saying: what you pay, you get. A car is a car, a Rolls-Royce is a car and a Mini is a car. You pay the best price, and you get the best result. Anyway, I agree: we must invest in our teachers. And ignoring these results, putting our heads into the sand, will only amplify the standards we have witnessed in the Welsh education system. Presiding Officer, Welsh Government have been in charge of education for over 17 years. There are no excuses, there is no hiding place either. Pupils, parents and teachers across Wales deserve better, and only Conservatives can deliver it.
Welsh: Rwy'n cytuno â chi y dylai athrawon fod yn hynod o gymwys i addysgu athrawon eraill. Mae'n hen ddywediad da iawn; rydych yn cael yr hyn rydych yn talu amdano. Car yw car, car yw Rolls-Royce a char yw Mini. Rydych yn talu'r pris gorau, a byddwch yn cael y canlyniad gorau. Beth bynnag, rwy'n cytuno; rhaid i ni fuddsoddi yn ein hathrawon. A bydd anwybyddu'r canlyniadau hyn, rhoi ein pennau yn y tywod, ond yn chwyddo'r sgandalau hyn rydym wedi bod yn dyst iddynt yn y system addysg yng Nghymru. Lywydd, mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gyfrifol am addysg ers dros 17 mlynedd. Nid oes esgus, nid oes lle i guddio chwaith. Mae disgyblion, rhieni ac athrawon ledled Cymru yn haeddu gwell, a'r Ceidwadwyr yn unig sy'n mynd i allu ei gyflawni.