English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I'm pleased to move the motion tabled in the name of my colleague Darren Millar. This Saturday is Small Business Saturday, and I hope Members across the Chamber will take the opportunity to support and promote small businesses in their constituencies and regions. The campaign, of course, is in its ninth year in the UK, having grown significantly each year with a record £1.1 billion spent with small businesses on Small Business Saturday in 2020, and 15.4 million people choosing to shop small. In Wales, we know that small businesses are more than just enterprises; they're also an important part of our communities and our societies, too. During the pandemic, small businesses reached out to help their local communities. For example, restaurants and caterers helped deliver meals to NHS workers, shops have checked in on vulnerable local residents, and the list goes on and on. As we have all been affected in one way or another by the COVID pandemic, so were our small businesses, and it's absolutely crucial that Governments at all levels do everything in their power to aid their recovery and support their growth. I'm pleased, of course, that the UK Government has taken some positive steps to support small businesses in the 2021 budget. For example, the cut to business rates and an extension of the Government's recovery loan scheme have all been welcomed by businesses across Wales. These policies, of course, follow the announcement earlier this year of the £520 million Help to Grow programme, which was introduced to help small businesses boost their productivity. And, to be fair, there have been some positive commitments from the Welsh Government too, such as the £45 million package of funding to address skills shortages, announced last week. This funding includes £10 million to boost personal learning accounts, which will certainly help local colleges to deliver additional courses and qualifications in priority sectors. And we can't overlook some of the progress made by local authorities, like Monmouthshire County Council, which has really pushed a 'shop local' agenda with their Faces of Monmouthshire campaign, featuring some of the county's business owners, who explain why shopping locally makes a huge difference. There is some really positive activity taking place, and we must ensure that we capitalise and build on that good work. We on this side of the Chamber are ambitious for Welsh businesses, and we want to offer constructive policies to help our small businesses post pandemic. The Minister will know that I'm keen to look at ways to strengthen our procurement practices, to help small, local businesses bid for public sector contracts. Let's remember that research has shown that for every £1 a small business receives, 63p is reinvested in the local economy, compared to 40p for larger firms. That's why it's crucial that the procurement system is as accessible as possible to small businesses and that they have every opportunity to win contracts in the first place. I understand that my own constituency has the second highest number of SMEs in Wales, and amongst the concerns that local business owners have is a need for improvements to infrastructure, and I sincerely hope the Minister will consider our proposal to introduce a 'rebuild Wales' investment fund to help deliver the infrastructure improvements Wales's businesses are calling for. Of course, at the very top of the list of concerns raised with me by small businesses is indeed business rates. The Minister has said that he is in discussions with the finance Minister, and earlier on today he said that I would have to wait a few weeks until the Welsh Government's budget is published. So, I look forward to seeing something in that budget regarding business rates, because for some businesses, the reintroduction of business rates could be the difference between them staying open or closing for good. I hope the Minister will reflect on the fragility of SMEs during the pandemic and consider that when it comes to any decisions on business rates. Our motion recognises the role that Small Business Saturday plays in championing Wales's small businesses, and whilst it's a great opportunity for us to show our support to local businesses, we must remember that one day a year doesn't protect a small business's sustainability, and so I sincerely hope that all Members will continue to champion the SMEs in their constituencies long after Small Business Saturday is over. Dirprwy Lywydd, whilst the pandemic has created a huge amount of uncertainty for businesses across Wales, it's also given us the opportunity to look at things differently, to try out new ideas and find new ways of tackling old problems. So, in closing, I want to see more action taken in relation to procurement practices, to ensure that small businesses can compete for public sector contracts. We need to see action in response to the infrastructure concerns made by small businesses, and the Welsh Government need to hear their pleas when it comes to deciding what to do with business rates in April of next year. And finally, as we look to Small Business Saturday this weekend, let's all redouble our efforts and champion our SMEs by buying local and promoting our local small businesses. I urge Members to support our motion. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o wneud y cynnig a gyflwynwyd yn enw fy nghyd-Aelod Darren Millar. Dydd Sadwrn yw Dydd Sadwrn Busnesau Bach, a gobeithiaf y bydd Aelodau ar draws y Siambr yn achub ar y cyfle i gefnogi a hyrwyddo busnesau bach yn eu hetholaethau a'u rhanbarthau. Mae'r ymgyrch, wrth gwrs, yn ei nawfed flwyddyn yn y DU, ar ôl tyfu'n sylweddol bob blwyddyn, gyda £1.1 biliwn, mwy nag erioed, yn cael ei wario gyda busnesau bach ar Ddydd Sadwrn Busnesau Bach yn 2020, a 15.4 miliwn o bobl yn dewis siopa'n fach. Yng Nghymru, gwyddom fod busnesau bach yn fwy na mentrau yn unig; maent hefyd yn rhan bwysig o'n cymunedau a'n cymdeithasau hefyd. Yn ystod y pandemig, fe wnaeth busnesau bach estyn llaw i helpu eu cymunedau lleol. Er enghraifft, helpodd bwytai ac arlwywyr i ddosbarthu prydau bwyd i weithwyr y GIG, mae siopau wedi bod yn cadw mewn cysylltiad â thrigolion lleol bregus, ac mae'r rhestr yn parhau. Wrth i bandemig COVID effeithio ar bob un ohonom mewn un ffordd neu'r llall, mae'r un peth yn wir am ein busnesau bach, ac mae'n gwbl hanfodol fod Llywodraethau ar bob lefel yn gwneud popeth yn eu gallu i gynorthwyo eu hadferiad a chefnogi eu twf. Rwy'n falch, wrth gwrs, fod Llywodraeth y DU wedi cymryd camau cadarnhaol i gefnogi busnesau bach yng nghyllideb 2021. Er enghraifft, mae'r toriad i ardrethi busnes ac ymestyn cynllun benthyciadau adfer y Llywodraeth yn bethau sydd wedi cael croeso gan fusnesau ledled Cymru. Mae'r polisïau hyn, wrth gwrs, yn dilyn cyhoeddi rhaglen £520 miliwn Cymorth i Dyfu yn gynharach eleni, rhaglen a gyflwynwyd i gynorthwyo busnesau bach i gynyddu eu cynhyrchiant. Ac a bod yn deg, cafwyd rhai ymrwymiadau cadarnhaol gan Lywodraeth Cymru hefyd, fel y pecyn cyllid £45 miliwn i fynd i'r afael â phrinder sgiliau a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf. Mae'r cyllid hwn yn cynnwys £10 miliwn i hybu cyfrifon dysgu personol, a fydd yn sicr yn helpu colegau lleol i ddarparu cyrsiau a chymwysterau ychwanegol mewn sectorau â blaenoriaeth. Ac ni allwn anwybyddu peth o'r cynnydd a wnaed gan awdurdodau lleol, fel Cyngor Sir Fynwy, sydd wedi mynd ati o ddifrif i hyrwyddo agenda 'siopa'n lleol' gyda'u hymgyrch Wynebau Sir Fynwy, gyda rhai o berchnogion busnesau'r sir yn esbonio pam fod siopa'n lleol yn gwneud gwahaniaeth enfawr. Mae gweithgarwch cadarnhaol iawn yn digwydd, ac mae'n rhaid inni sicrhau ein bod yn manteisio ar y gwaith da hwnnw ac yn adeiladu arno. Ar yr ochr hon i'r Siambr rydym yn uchelgeisiol ar ran busnesau Cymru, ac rydym yn awyddus i gynnig polisïau adeiladol i helpu ein busnesau bach ar ôl y pandemig. Bydd y Gweinidog yn gwybod fy mod yn awyddus i edrych ar ffyrdd o gryfhau ein harferion caffael, i helpu busnesau bach, lleol i ymgeisio am gontractau'r sector cyhoeddus. Gadewch inni gofio bod ymchwil wedi dangos, am bob £1 y mae busnes bach yn ei gael, fod 63c yn cael ei ailfuddsoddi yn yr economi leol, o gymharu â 40c yn achos cwmnïau mwy o faint. Dyna pam ei bod yn hanfodol fod y system gaffael mor hygyrch â phosibl i fusnesau bach a'u bod yn cael pob cyfle i ennill contractau yn y lle cyntaf. Rwy'n deall mai fy etholaeth i sydd â'r nifer uchaf ond un o fusnesau bach a chanolig yng Nghymru, ac un o'r pryderon sydd gan berchnogion busnesau lleol yw'r angen am welliannau i'r seilwaith, ac rwy'n mawr obeithio y bydd y Gweinidog yn ystyried ein cynnig i gyflwyno cronfa fuddsoddi 'ailadeiladu Cymru' i helpu i gyflawni'r gwelliannau i'r seilwaith y mae busnesau Cymru yn galw amdanynt. Wrth gwrs, ardrethi busnes, yn wir, sydd ar frig y rhestr o bryderon a dynnwyd i fy sylw gan fusnesau bach. Mae'r Gweinidog wedi dweud ei fod yn cael trafodaethau gyda'r Gweinidog cyllid, ac yn gynharach heddiw, dywedodd y byddai'n rhaid imi aros ychydig wythnosau tan i gyllideb Llywodraeth Cymru gael ei chyhoeddi. Felly, edrychaf ymlaen at weld rhywbeth yn y gyllideb honno ar ardrethi busnes, oherwydd i rai busnesau, gallai ailgyflwyno ardrethi busnes wneud y gwahaniaeth rhwng aros ar agor neu gau am byth. Rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn ystyried breuder busnesau bach a chanolig yn ystod y pandemig ac yn cofio hynny wrth wneud unrhyw benderfyniadau ar ardrethi busnes. Mae ein cynnig yn cydnabod y rôl y mae Dydd Sadwrn Busnesau Bach yn ei chwarae yn hyrwyddo busnesau bach Cymru, ac er ei fod yn gyfle gwych inni ddangos ein cefnogaeth i fusnesau lleol, mae'n rhaid inni gofio nad yw un diwrnod y flwyddyn yn diogelu cynaliadwyedd busnes bach, ac felly rwy'n mawr obeithio y bydd yr holl Aelodau'n parhau i hyrwyddo'r busnesau bach a chanolig yn eu hetholaethau ymhell ar ôl Dydd Sadwrn Busnesau Bach. Ddirprwy Lywydd, er bod y pandemig wedi creu cryn dipyn o ansicrwydd i fusnesau ledled Cymru, mae hefyd wedi rhoi cyfle inni edrych ar bethau'n wahanol, i roi cynnig ar syniadau newydd ac i ddod o hyd i ffyrdd newydd o fynd i'r afael â hen broblemau. Felly, i gloi, hoffwn weld mwy o weithredu mewn perthynas ag arferion caffael, i sicrhau y gall busnesau bach gystadlu am gontractau'r sector cyhoeddus. Mae angen inni weld gweithredu mewn ymateb i bryderon busnesau bach ynglŷn â seilwaith, ac mae angen i Lywodraeth Cymru wrando ar eu galwadau wrth benderfynu beth i'w wneud gydag ardrethi busnes ym mis Ebrill y flwyddyn nesaf. Ac yn olaf, wrth inni edrych tuag at Ddydd Sadwrn Busnesau Bach y penwythnos hwn, gadewch inni ddyblu ein hymdrechion a hyrwyddo ein busnesau bach a chanolig drwy brynu'n lleol a hyrwyddo ein busnesau bach lleol. Rwy'n annog yr Aelodau i gefnogi ein cynnig. Diolch.