techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I share the concerns that have already been expressed in the Chamber, and, of course, the sympathy to the family of Glyn Summers, but would you agree with me, First Minister, that we need to get the balance right here in respect of any changes that might need to be made, going forward, to improve the risk-assessment processes regarding school trips? Because we do want people to be able to access an enriched educational experience by taking part in trips, so it's important that any change to Welsh Government guidance, any local education authority guidance or, indeed, any regional consortia guidance, is something that doesn't prohibit trips from taking place and is fair and proportionate to all those taking part.
Welsh: Rwy'n rhannu'r pryderon sydd eisoes wedi eu mynegi yn y Siambr, ac, wrth gwrs, y cydymdeimlad â theulu Glyn Summers, ond a fyddech chi'n cytuno â mi, Brif Weinidog, bod angen i ni gael y cydbwysedd cywir yma o ran unrhyw newidiadau y gallai fod angen eu gwneud, yn y dyfodol, i wella'r prosesau asesu risg o ran teithiau ysgol? Oherwydd rydym ni eisiau i bobl allu cael mynediad at brofiad addysgol cyfoethocach trwy gymryd rhan mewn teithiau, felly mae'n bwysig bod unrhyw newid i ganllawiau Llywodraeth Cymru, unrhyw ganllawiau awdurdod addysg lleol neu, yn wir, unrhyw ganllawiau consortia rhanbarthol, yn rhywbeth nad ydynt yn atal teithiau rhag digwydd ac yn deg a chymesur i bawb sy'n cymryd rhan.
English: I couldn't disagree with the words that the Member has used, but in these circumstances, there has been a death. It's hugely important that there is as much transparency as possible, and that as much information as possible is used in order to strengthen policies as far as the future is concerned, but, yes, of course nobody would want to see a situation where school trips don't take place because of what are seen as regulations that are overly burdensome. But it is important, in the circumstances that we've outlined today, that a full investigation leads to a full set of recommendations in order to minimise - we can never remove risk; it's impossible; life is not like that - but to minimise any potential risk in the future.
Welsh: Ni allwn anghytuno â'r geiriau y mae'r Aelod wedi eu defnyddio, ond yn yr achos hwn, bu marwolaeth. Mae'n hynod o bwysig bod cymaint o dryloywder â phosibl, a bod cymaint o wybodaeth â phosibl yn cael ei defnyddio er mwyn cryfhau polisïau cyn belled ag y mae'r dyfodol yn y cwestiwn, ond, wrth gwrs, ni fyddai neb eisiau gweld sefyllfa lle nad yw teithiau ysgol yn digwydd oherwydd yr hyn a ystyrir sy'n rheoliadau rhy feichus. Ond mae'n bwysig, o dan yr amgylchiadau yr ydym ni wedi eu hamlinellu heddiw, bod ymchwiliad llawn yn arwain at gyfres lawn o argymhellion er mwyn sicrhau - ni allwn fyth ddileu risg; mae'n amhosibl; nid felly y mae bywyd - ond i sicrhau bod unrhyw risg bosibl cyn lleied â phosibl yn y dyfodol.
English: Those powers are to be found in our draft government and laws in Wales Bill, which we published.
Welsh: Gellir dod o hyd i'r pwerau hynny yn y Bil llywodraeth a deddfau yng Nghymru drafft, a gyhoeddwyd gennym.
English: Okay. Thank you for your answer. I note that earlier you pledged not to increase income tax during the term of this Assembly, but will you also pledge to use your devolved powers to reduce costs to businesses, so that employers can start being attracted to Wales and providing much-needed jobs?
Welsh: Iawn. Diolch i chi am eich ateb. Nodaf i chi addo yn gynharach i beidio â chynyddu treth incwm yn ystod tymor y Cynulliad hwn, ond a wnewch chi addo hefyd defnyddio eich pwerau datganoledig i leihau costau i fusnesau, fel y gall cyflogwyr ddechrau cael eu denu i Gymru a darparu swyddi y mae wir eu hangen?
English: I'm not sure what powers she's referring to. Many of the issues she refers to are not devolved. Business rates are - that's true - but in terms of issues such as national insurance or corporation tax, they are not devolved. We know we will see some devolution of income tax in the course of the coming year, but from our perspective, we have a very good record: we have unemployment that's lower than England, Scotland and Northern Ireland, and of course we've just recently had the best figures for foreign direct investment for 30 years.
Welsh: Nid wyf yn siŵr pa bwerau y mae hi'n cyfeirio atynt. Nid oes llawer o'r materion y mae'n cyfeirio atynt wedi eu datganoli. Mae ardrethi busnes - mae hynny'n wir - ond o ran materion fel yswiriant gwladol neu'r dreth gorfforaeth, nid ydyn nhw wedi eu datganoli. Rydym ni'n gwybod y byddwn yn gweld rhywfaint o ddatganoli treth incwm yn ystod y flwyddyn i ddod, ond o'n safbwynt ni, mae gennym ni hanes da iawn: mae gennym ni ddiweithdra sy'n is nag yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon, ac wrth gwrs rydym ni newydd gael y ffigurau gorau ar gyfer buddsoddi tramor uniongyrchol ers 30 mlynedd yn ddiweddar.
English: First Minister, as Michelle Brown has just said, the Wales Act - the current legislation - will of course deliver a range of new fiscal powers for the Welsh Government, ranging from borrowing to income tax powers and stamp duty. Whatever you want to do with those taxes in the future - whether you want to leave them where they are, raise them, or lower them - will be dependent on a strong Welsh Revenue Authority, and that's currently in the process of being set up, and the Finance Committee has been looking at that. Are you happy with the progress being made with the development of that authority? And what mechanisms do you have in place to make sure that that progress keeps on track, because it's, clearly, vitally important?
Welsh: Prif Weinidog, fel y mae Michelle Brown newydd ddweud, bydd Deddf Cymru - y ddeddfwriaeth gyfredol - wrth gwrs, yn darparu ystod o bwerau cyllidol newydd i Lywodraeth Cymru, yn amrywio o fenthyg i bwerau treth incwm a threth stamp. Beth bynnag yr ydych chi eisiau ei wneud gyda'r trethi hynny yn y dyfodol - pa un a ydych chi eisiau eu gadael nhw lle maen nhw, eu cynyddu, neu eu gostwng - yn dibynnu ar Awdurdod Refeniw Cymru cryf, ac mae hwnnw yn y broses o gael ei sefydlu, ac mae'r Pwyllgor Cyllid wedi bod yn ystyried hynny. A ydych chi'n hapus â'r cynnydd sy'n cael ei wneud gyda datblygiad yr awdurdod hwnnw? A pha fecanweithiau sydd gennych chi ar waith i wneud yn siŵr bod y cynnydd hwnnw yn parhau ar y trywydd cywir, oherwydd, yn amlwg, mae'n hanfodol bwysig?
English: We have no concerns about the progress of the Welsh Revenue Authority. We know that it will be in place in good time for next year. Of course we need to ensure that when taxes are devolved, there's an authority in place to make sure that those taxes can be collected. We've understood that there is a pressure on Government, and that pressure we have met. We're confident that when the time comes next year, the Welsh Revenue Authority will be in place and ready to start its work.
Welsh: Nid oes gennym unrhyw bryderon ynghylch cynnydd Awdurdod Cyllid Cymru. Rydym ni'n gwybod y bydd ar waith mewn da bryd ar gyfer y flwyddyn nesaf. Wrth gwrs, mae angen i ni sicrhau, pan fydd trethi'n cael eu datganoli, bod awdurdod ar waith i wneud yn siŵr y gellir casglu'r trethi hynny. Rydym ni wedi deall bod pwysau ar y Llywodraeth, ac rydym ni wedi ymateb i'r pwysau hwnnw. Rydym ni'n hyderus, pan ddaw'r amser y flwyddyn nesaf, y bydd Awdurdod Refeniw Cymru wedi'i sefydlu ac yn barod i ddechrau ar ei waith.
English: Prif Weinidog, will you distance yourself from comments made by Diane Abbot MP, Labour's shadow Home Secretary, who told BBC Radio Wales last week that the Labour Party did not think it was, quote, 'right at this time' to devolve policing to Wales? Have you asked Diane Abbott why she feels that the Welsh Government, uniquely, is less capable than the Scottish and Northern Ireland Executives in terms of delivering police services? The Welsh Government, packed full of Labour elected representatives, as I'm sure you're aware - whereas in fact the Scottish and Northern Ireland Executives have no such lumbar encumbrances.
Welsh: Prif Weinidog, a wnewch chi ymbellhau eich hun o sylwadau a wnaed gan Diane Abbot AS, Ysgrifennydd Cartref yr wrthblaid Lafur, a ddywedodd wrth BBC Radio Wales yr wythnos diwethaf nad oedd y Blaid Lafur yn meddwl ei bod, a dyfynnaf, yn 'iawn ar hyn o bryd' i ddatganoli plismona i Gymru? A ydych chi wedi gofyn i Diane Abbott pam mae'n teimlo bod Llywodraeth Cymru, yn unigryw, yn llai galluog na Gweithrediaethau'r Alban a Gogledd Iwerddon o ran darparu gwasanaethau heddlu? Mae Llywodraeth Cymru yn llawn cynrychiolwyr etholedig Llafur, fel yr wyf yn siŵr eich bod chi'n ymwybodol - lle nad oes gan Weithrediaethau'r Alban a Gogledd Iwerddon unrhyw lyffetheiriau meingefnol o'r fath.
English: I'm fully aware of the fact that the people of Wales decided that there should be a Labour-led Government in Wales last year. I thank him for reminding me of that. I do not agree that policing shouldn't be devolved. Policing should be devolved. There is a debate in this Chamber tomorrow afternoon when the issue will become clear in terms of the way that votes occur. There's no reason at all - not at all - why policing should be devolved to Scotland and Northern Ireland, should be devolved to Manchester, to London, but not to Wales. There is no rational reason for that to be the case. We know that there will need to be co-operation in terms of counter-terrorism; there are some issues that need to be dealt with at UK level. When it comes to community policing, why is it that Wales is seen as a second-class nation by the Tories?
Welsh: Rwy'n gwbl ymwybodol o'r ffaith bod pobl Cymru wedi penderfynu y dylid cael Llywodraeth dan arweiniad Llafur yng Nghymru y llynedd. Diolchaf iddo am fy atgoffa i o hynny. Nid wyf yn cytuno na ddylai plismona gael ei ddatganoli. Dylai plismona gael ei ddatganoli. Ceir dadl yn y Siambr hon brynhawn yfory pan fydd y mater yn dod yn eglur o ran y ffordd y mae pleidleisiau'n digwydd. Nid oes unrhyw reswm o gwbl - dim o gwbl - pam y dylai plismona gael ei ddatganoli i'r Alban a Gogledd Iwerddon, ei ddatganoli i Fanceinion, i Lundain, ond nid i Gymru. Nid oes unrhyw reswm rhesymegol i hynny fod yn wir. Rydym ni'n gwybod y bydd angen cydweithrediad o ran mesurau gwrthderfysgaeth; ceir rhai materion y mae angen ymdrin â nhw ar lefel y DU. Pan ddaw i blismona cymunedol, pam mae Cymru'n cael ei hystyried yn genedl ail ddosbarth gan y Torïaid?
English: The next item on our agenda is the business statement and announcement, and I call on the leader of the house, Jane Hutt, to make the statement.
Welsh: Yr eitem nesaf ar ein hagenda ni yw'r datganiad a chyhoeddiad busnes, ac rydw i'n galw ar arweinydd y tŷ, Jane Hutt, i wneud ei datganiad.
English: Diolch, Llywydd. I have two changes to report to the timing of business this week. I've reduced the length of today's debate on Stage 3 of the Public Health (Wales) Bill to 120 minutes. Likewise, Counsel General questions tomorrow have been reduced to 30 minutes. Business for the next three weeks is as shown on the business statement and announcement found among meeting papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae gennyf ddau newid i'w hadrodd i amseriad y busnes yr wythnos hon. Rwyf wedi lleihau hyd y ddadl heddiw ar Gyfnod 3 o Fil Iechyd y Cyhoedd (Cymru) i 120 munud. Yn yr un modd, mae'r cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol yfory wedi eu cyfyngu i 30 munud. Mae'r busnes ar gyfer y tair wythnos nesaf fel y dangosir ar y datganiad a chyhoeddiad busnes ymhlith papurau'r cyfarfod sydd ar gael yn electronig i'r Aelodau.
English: I'm sure many Members saw the Conservative party's targeting of key regional publications all over the UK last Friday, including newspapers in north Wales and the 'South Wales Echo', with paid-for front page advertising wraps that gave a misleading impression of political bias to the readers. So, could the leader of the house arrange for a debate on electoral coverage in the print media and the need for balance and fairness in reflecting Welsh politics?
Welsh: Rwy'n siŵr y gwelodd llawer o'r Aelodau y blaid Geidwadol yn targedu cyhoeddiadau rhanbarthol allweddol ar hyd a lled y DU ddydd Gwener diwethaf, gan gynnwys papurau newydd yn y Gogledd a'r 'South Wales Echo', gan dalu am hysbysebion tudalen flaen sy'n rhoi argraff gamarweiniol o duedd gwleidyddol i'r darllenwyr. Felly, a wnaiff arweinydd y tŷ drefnu dadl ar yr ymdriniaeth etholiadol yn y cyfryngau print a'r angen am gydbwysedd a thegwch wrth adlewyrchu gwleidyddiaeth Cymru?
English: I think that many of us have had to suffer these wraparounds that have appeared in many of our constituencies across Wales. I will make some very factual points about the fact that political advertising isn't covered by the Advertising Standards Authority. It's not permitted, as Members will be aware, on television under the Communications Act 2003, but is allowed in print. It was covered by the ASA until 1999, when the Committee of Advertising Practice decided to exclude it. Also, the Human Rights Act 1998 did lead to concerns about controls on freedom of political expression. But I think the crucial point as well that has to be made is that costs of advertising must be declared in central party election returns to the Electoral Commission. So, that is an important point for public scrutiny. But none of those factual points mean that there shouldn't be a debate on this issue, of course, and, if there was widespread support for that from across the Chamber, I think we would want to move forward. Because, clearly, the need for balance and fairness in reflecting Welsh politics is what we all seek to achieve.
Welsh: Credaf fod llawer ohonom wedi gorfod dioddef yr hysbysebion parhaus hyn sydd wedi ymddangos mewn llawer o'n hetholaethau ledled Cymru. Byddaf yn gwneud rhai pwyntiau ffeithiol iawn am y ffaith na thrafodir hysbysebu gwleidyddol gan yr Awdurdod Safonau Hysbysebu. Ni chaiff ei ganiatáu, fel y gŵyr yr Aelodau, ar y teledu o dan Ddeddf Cyfathrebu 2003, ond caiff ei ganiatáu mewn print. Cafodd ei gynnwys gan yr ASA hyd nes 1999, pan benderfynodd y Pwyllgor Arferion Hysbysebu beidio â'i gynnwys. Hefyd, arweiniodd Deddf Hawliau Dynol 1998 at bryderon ynghylch rheolaethau ar ryddid mynegiant gwleidyddol. Ond rwy'n credu mai'r pwynt allweddol sydd angen ei wneud hefyd yw bod yn rhaid datgan costau hysbysebu mewn ffurflenni etholiad pleidiau canolog i'r Comisiwn Etholiadol. Felly, mae hynny'n bwynt pwysig i'r cyhoedd ei drafod. Ond nid yw'r un o'r pwyntiau ffeithiol hynny yn golygu na ddylid cael dadl ar y mater hwn, wrth gwrs, ac, os oedd cefnogaeth eang ar gyfer hynny o bob rhan o'r Siambr, rwy'n credu y byddem yn dymuno symud ymlaen. Oherwydd, yn amlwg, mae pob un ohonom yn ceisio sicrhau'r angen am gydbwysedd a thegwch wrth adlewyrchu gwleidyddiaeth Cymru.
English: Your third point: yes, I'm sure that the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure will want to update on progress in terms of Tata and the steelworks, which, of course, particularly affect your constituency.
Welsh: Eich trydydd pwynt: ydw, rwy'n siŵr y bydd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Seilwaith yn awyddus i roi'r wybodaeth ddiweddaraf am y datblygiadau o ran Tata a'r gwaith dur, sydd, wrth gwrs, yn effeithio yn benodol ar eich etholaeth chi.
English: I wonder if we can find time for a debate, ideally in the next couple of weeks, on the Welsh Government's role in community safety. We all know, as Assembly Members within this house of all parties, the importance of community safety, particularly in terms of a uniformed presence on the front line, and I was fortunate, or unfortunate, enough to spend 13 weeks on the Home Office Bill that introduced the police community safety officers, which the Welsh Government - I looked from a distance at the time - invested heavily in the year after year, consistently. And even though I do recall on that committee they were argued against vociferously by Conservatives at the time, they now seem to be universally welcomed, so it's a good step forward. But, such a debate, if we had it in the next couple of weeks, would also allow us to discuss, then, investment not just in PCSOs, but also in front-line police officers and the commitment that UK Labour has made to introduce 800 more on our streets - 800 more bobbies on the beat - if we were to win the general election.
Welsh: Tybed a oes modd amserlennu dadl, yn ddelfrydol yn yr wythnosau nesaf, ar swyddogaeth Llywodraeth Cymru ym maes diogelwch cymunedol. Rydym ni i gyd yn gwybod, fel Aelodau Cynulliad yn y tŷ hwn o bob plaid, am bwysigrwydd diogelwch cymunedol, yn enwedig o ran presenoldeb mewn lifrai yn y rheng flaen. Roeddwn i'n ddigon ffodus, neu'n anffodus, i dreulio 13 wythnos ar Fil y Swyddfa Gartref a gyflwynodd swyddogion diogelwch cymunedol yr heddlu, ac y buddsoddodd Llywodraeth Cymru - edrych o bell yr oeddwn i ar y pryd - yn fawr ynddynt flwyddyn ar ôl blwyddyn, yn gyson. Ac er fy mod i'n cofio'r Ceidwadwyr ar y pwyllgor hwnnw yn dadlau yn groch yn eu herbyn ar y pryd, ymddengys fod pawb yn eu croesawu erbyn hyn, felly mae'n gam da ymlaen. Ond, byddai dadl o'r fath, pe byddem yn ei chynnal yn ystod y pythefnos nesaf, hefyd yn caniatáu i ni drafod, bryd hynny, fuddsoddi nid yn unig mewn SCCH, ond hefyd mewn heddweision rheng flaen a'r ymrwymiad y mae plaid Lafur y DU wedi'i wneud i gyflwyno 800 yn rhagor ar ein strydoedd - 800 yn rhagor o heddweision ar y stryd - pe baem yn ennill yr etholiad cyffredinol.
English: Well, I think the fact that we have, against stark financial challenges as a result of Tory UK Government cuts and austerity - against all of that, we have chosen as a priority, this Welsh Labour Government, to continue to support our 500 community support officers. And what is very clear is that those community support officers play an important role in supporting the police forces across Wales, and they play such a visible role in our communities, engaging in the very point you made about addressing and safeguarding community safety, particularly in the areas where, in fact, people are experiencing that disadvantage, that difficulty, in terms of the need for community safety. We do, of course, see this as a real priority, and it just shows again what our value base is to our communities as a Welsh Labour Government.
Welsh: Wel, rwy'n credu bod y ffaith ein bod, yn erbyn heriau ariannol llwm o ganlyniad i doriadau a chaledi Llywodraeth Torïaidd y DU - yn erbyn hynny i gyd, ein bod wedi dewis fel blaenoriaeth, y Llywodraeth Lafur Cymru hon, i barhau i gefnogi ein 500 o swyddogion cymorth cymunedol. A'r hyn sy'n glir iawn yw bod y swyddogion cymorth cymunedol hynny yn chwarae rhan bwysig wrth gefnogi'r heddluoedd ledled Cymru, ac maent yn chwarae rhan mor amlwg yn ein cymunedau, gan gymryd rhan yn yr union bwynt a wnaethoch chi ynglŷn â mynd i'r afael ag amddiffyn diogelwch cymunedol, yn enwedig mewn ardaloedd lle mae pobl dan yr anfantais honno, yr anhawster hwnnw, o ran yr angen am ddiogelwch cymunedol. Rydym, wrth gwrs, yn gweld hyn yn flaenoriaeth wirioneddol, ac mae'n dangos unwaith eto ein gwerthoedd sylfaenol i'n cymunedau fel Llywodraeth Lafur Cymru.
English: Item 3 on the agenda is the debate on the general principles of the Trade Union (Wales) Bill and I call on the Cabinet Secretary for Finance and Local Government to move the motion - Mark Drakeford.
Welsh: Eitem 3 ar yr agenda yw'r ddadl ar egwyddorion cyffredinol Bil Undebau Llafur (Cymru) ac rwy'n galw ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol i gynnig y cynnig - Mark Drakeford.
English: Thank you very much. I call on the Chair of the Equality, Local Government and Communities Committee, John Griffiths.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Galwaf ar Gadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau, John Griffiths.
English: Thank you very much. I call on the Chair of the Constitutional and Legislative Affairs Committee, Huw Irranca-Davies.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Galwaf ar Gadeirydd y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, Huw Irranca-Davies.
English: It is somewhat regrettable that I do feel the need to stand and fundamentally oppose the general principles of introducing this Bill through the National Assembly for Wales. I do so on behalf of the Welsh Conservative Assembly group, but also on behalf of our taxpayers in Wales. Last year, the UK Government Trade Union Act 2016 was passed by Royal Assent after considerable consultation and engagement with our front-line workers, trade unions and with a clear mandate from the voting population of our country. [Interruption.] It was in the manifesto. The UK Act sets out provisions on turnout and support for strike action, a transparent process for subscriptions, and the requirement that payroll deductions for subscriptions are only administered where the cost is not funded by the public. Now, the Trade Union (Wales) Bill seeks to disapply sections of that Act here in Wales. Now, as the first piece of legislation introduced by the Welsh Labour Government this year, this Bill is considered unnecessary, burdensome and costly, and I think taxpayers will be dismayed to know the time and energy that's been put into this, and cost, which could have been put into developing an autism Bill for Wales, or legislating to address the many and significant failings of this Welsh Labour Government. Openness and transparency over the actual cost of trade unions and public service workers undertaking union activities is essential.
Welsh: Mae braidd yn anffodus fy mod yn teimlo'r angen i sefyll ac yn sylfaenol wrthwynebu egwyddorion cyffredinol cyflwyno'r Bil hwn drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Rwy'n gwneud hynny ar ran grŵp Ceidwadwyr Cymreig y Cynulliad, ond hefyd ar ran ein trethdalwyr yng Nghymru. Y llynedd, cafodd Deddf yr Undebau Llafur Llywodraeth y DU 2016 ei phasio gan Gydsyniad Brenhinol ar ôl ymgynghori sylweddol ac ymgysylltu â'n gweithwyr rheng flaen, undebau llafur a chafwyd mandad clir gan bleidleiswyr ein gwlad. [Torri ar draws.] Roedd yn y maniffesto. Mae Deddf y Deyrnas Unedig yn nodi darpariaethau ar sail nifer y pleidleiswyr a'r gefnogaeth i streic, proses dryloyw am danysgrifiadau, a'r gofyniad bod didyniadau cyflogres ar gyfer tanysgrifiadau yn cael eu gweinyddu yn unig lle nad yw'r gost yn cael ei hariannu gan y cyhoedd. Yn awr, mae Bil yr Undebau Llafur (Cymru) yn ceisio datgymhwyso rhannau o'r Ddeddf honno yma yng Nghymru. Yn awr, fel y darn cyntaf o ddeddfwriaeth a gyflwynwyd gan Lywodraeth Lafur Cymru eleni, ystyrir y Bil hwn yn ddiangen, yn feichus ac yn gostus. Rwy'n credu y bydd y trethdalwyr yn cael siom o gael gwybod am yr amser a'r egni a dreuliwyd ar hyn, a'r gost, a allai fod wedi talu am ddatblygu Bil awtistiaeth i Gymru, neu ddeddfu i fynd i'r afael â methiannau niferus a sylweddol Llywodraeth Lafur Cymru. Mae bod yn agored a thryloyw ynghylch cost wirioneddol undebau llafur a gweithwyr gwasanaeth cyhoeddus sy'n ymgymryd â gweithgareddau undeb yn hanfodol.