English: As Members know, the Bill makes important changes to the franchise and to the rules disqualifying people from candidacy in those elections or from membership of the Senedd. It's right that the Senedd should have an opportunity, in due course, to review the operation of those changes. David Melding's amendment 6 seeks to facilitate that sort of review, by requiring Welsh Ministers to publish, and lay before the Senedd, a report on the effect of extending the franchise in Senedd elections to qualifying foreign citizens. Darren Millar's amendment 160 does the same in respect of the extension of the franchise to 16 and 17-year-olds. David's amendment 40 envisages a report on the effect of disqualifying from membership of the Senedd serving members of Welsh local authorities. Deputy Presiding Officer, the Government is fully accepting of the principle underpinning those amendments. The Senedd ought, in due course, to have a full opportunity to review the consequences of the changes that it has made, and that can most easily be done, I would suggest, on the basis of a Welsh Government report setting out what has in fact happened. We think that such a report should also deal, as I've said, with the consequences of allowing qualifying foreign citizens to be candidates for and Members of the Senedd, although the three amendments don't cover that aspect. We also think that the timetable for the report should be linked to the cycle for Senedd elections, rather than to the time when the Bill receives Royal Assent, so that it can take into account the most recent set of elections. So, amendment 164, in my name, sets out a consolidated reporting requirement covering all those matters, and envisages a report being published by Welsh Ministers and laid before the Senedd within six months following the Senedd elections in 2026. I'm grateful to David Melding and Darren Millar for bringing forward those amendments, which have given the Government an opportunity to bring forward that consolidated approach, and I believe, and I hope, that Members will share that view that that will significantly strengthen the Bill. I hope that Darren and David will consider not moving the amendments in light of those assurances, and I invite them and other Members to support amendment 164, and the consequential amendments 163 and 165.
Welsh: Fel y gŵyr yr Aelodau, mae'r Bil yn gwneud newidiadau pwysig i'r etholfraint ac i'r rheolau sy'n anghymhwyso pobl rhag ymgeisio yn yr etholiadau hynny neu rhag bod yn aelodau o'r Senedd. Mae'n iawn y dylai'r Senedd gael cyfle, maes o law, i adolygu gweithrediad y newidiadau hyn. Mae gwelliant 6 David Melding yn ceisio hwyluso'r math hwnnw o adolygiad drwy ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi, a gosod gerbron y Senedd, adroddiad ar effaith ymestyn yr etholfraint yn etholiadau'r Senedd i ddinasyddion tramor cymwys. Mae gwelliant 160 Darren Millar yn gwneud yr un peth mewn perthynas ag estyn yr etholfraint i bobl ifanc 16 a 17 oed. Mae gwelliant 40 David yn ystyried adroddiad ar effaith anghymhwyso aelodau gweithredol o awdurdodau lleol Cymru rhag bod yn aelodau o'r Senedd. Ddirprwy Lywydd, mae'r Llywodraeth yn derbyn yn llawn yr egwyddor sy'n sail i'r gwelliannau hynny. Maes o law, dylai'r Senedd gael cyfle llawn i adolygu canlyniadau'r newidiadau y mae wedi'u gwneud, a buaswn yn awgrymu mai'r ffordd hawsaf o wneud hynny yw ar sail adroddiad gan Lywodraeth Cymru yn nodi'r hyn sydd wedi digwydd mewn gwirionedd. Credwn y dylai adroddiad o'r fath ymdrin hefyd, fel y dywedais, â chanlyniadau caniatáu i ddinasyddion tramor cymwys ymgeisio i fod yn Aelodau o'r Senedd, er nad yw'r tri gwelliant yn ymdrin â'r agwedd honno. Credwn hefyd y dylid cysylltu'r amserlen ar gyfer yr adroddiad â chylch etholiadau'r Senedd, yn hytrach nag â'r amser pan fydd y Bil yn derbyn Cydsyniad Brenhinol, fel y gall ystyried y gyfres ddiweddaraf o etholiadau. Felly, mae gwelliant 164 yn fy enw i yn nodi gofyniad adrodd cyfunol sy'n cwmpasu'r holl faterion hynny, ac yn ystyried y bydd adroddiad yn cael ei gyhoeddi gan Weinidogion Cymru a'i osod gerbron y Senedd cyn pen chwe mis yn dilyn etholiadau'r Senedd yn 2026. Rwy'n ddiolchgar i David Melding a Darren Millar am gyflwyno'r gwelliannau hynny, sydd wedi rhoi cyfle i'r Llywodraeth gyflwyno'r dull cyfunol hwnnw, ac rwy'n credu ac yn gobeithio y bydd yr Aelodau'n rhannu'r farn y bydd hynny'n cryfhau'r Bil yn sylweddol. Gobeithio y bydd Darren a David yn ystyried peidio â chynnig y gwelliannau yng ngoleuni'r sicrwydd hwnnw, ac rwy'n eu gwahodd hwy ac Aelodau eraill i gefnogi gwelliant 164, a gwelliannau canlyniadol 163 a 165.