English: During the firebreak, we have taken steps to strengthen our response to the virus and to implement our NHS winter protection plan. Innovations such as the accident and emergency booking service here in Cardiff and the Vale will be accelerated in other parts of Wales, and our local health boards continue to work on plans to make the best use of our field hospital capacity. Our test, trace, protect service continues to perform strongly in dealing with significantly increased case numbers, and its resources have been increased. New local test centres have been opened to improve access, including to students, and more such local centres are planned. Innovations are being developed to increase lab capacity and to enable point-of-care testing, which could be particularly valuable in hospital and care home settings. As I said earlier this afternoon, the health Minister will update Members on new testing technologies in the coming days. Llywydd, during the past week we have continued the consultative approach we have deployed throughout this pandemic, talking to partners before we make decisions, not simply informing them once decisions have been made. I am grateful to all those who have contributed to these discussions: the social partnership council, which has met twice in extraordinary meetings, including trade unions, businesses and other partners; the inter-faith forum; the Welsh Local Government Association and local authority leaders; the Wales Council for Voluntary Action and the third sector council; the police and crime commissioners and chief constables of the Welsh police forces; and to young people from Children in Wales, and many, many others. Llywydd, all these partners will be directly affected by the regulations we make this week and each has contributed to shaping them. We will finalise the regulations once we have heard from Senedd Members as a result of this statement today. The result is that, from 9 November, we will introduce a national response, with one set of rules for the whole of Wales. These will enable aspects of Welsh life to resume, but the virus has not gone away and it is only through behaving responsibly and protecting each other that we will make the necessary headway in coming out of this emergency. Llywydd, from Monday, we propose changing the law in Wales in the following ways: churches, temples, synagogues and other places of worship will be able to reopen as they were before the firebreak period. Community centres will also reopen. Universities will continue to operate as they have during the firebreak, and schools and colleges will be able to welcome back all pupils and students. Shops, gyms and all other premises open to the public required to close during the firebreak will reopen. But, in all these premises and in workplaces, the legal requirement to take all reasonable measures to minimise the risk of exposure to coronavirus will continue to apply in order to protect staff and customers alike. This includes pubs, cafes and restaurants. These will reopen, but our clear advice to people in Wales is that we should visit these places in as small a group as possible, and, for many, this will only be the people we live with. But we have listened carefully to what young people and single people especially have told us about how important it is to be able to meet some friends and other family members. Our intention is that the regulations will allow groups of up to four people to meet in a regulated setting such as a restaurant, cafe or pub, but that this will be subject to strict protections discussed with the hospitality sector, including advance booking, time-limited slots and verified identification. Llywydd, as in all aspects of our lives, maintaining the basics of good hygiene and keeping our distance will be crucial in these settings, too. This is one of the most challenging changes from a public health perspective, and we will keep it under continuous review. Its success will depend upon the actions of the sector and of every Welsh citizen in using this reopening responsibly and sparingly. And, Llywydd, the 10 p.m. end on alcohol sales will remain in place in Wales.
Welsh: Yn ystod y cyfnod atal byr, rydym wedi cymryd camau i gryfhau ein hymateb ni i'r feirws a gwireddu ein cynllun i ddiogelu'r GIG trwy'r gaeaf. Fe gaiff datblygiadau arloesol megis y gwasanaeth archebu ar gyfer adrannau damweiniau ac achosion brys yma yng Nghaerdydd a'r Fro eu cyflymu mewn rhannau eraill o Gymru, ac mae ein byrddau iechyd lleol ni'n parhau i weithio ar gynlluniau i wneud y defnydd gorau o'n capasiti o ran ysbytai maes. Mae ein gwasanaeth profi, olrhain, diogelu ni'n parhau i wneud gwaith da wrth ymdrin â niferoedd yr achosion, sydd wedi codi'n sylweddol, a gwelwyd cynnydd yn yr adnoddau. Fe agorwyd canolfannau prawf lleol newydd i'w gwneud nhw'n fwy hygyrch, gan gynnwys i fyfyrwyr, ac mae mwy o ganolfannau lleol o'r fath yn yr arfaeth. Mae gwaith arloesi yn cael ei ddatblygu i gynyddu capasiti'r labordai a galluogi profion pwynt gofal, a allai fod yn arbennig o werthfawr mewn ysbytai a chartrefi gofal. Fel y dywedais i'n gynharach y prynhawn yma, fe fydd y Gweinidog iechyd yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am dechnolegau profi newydd yn y dyddiau nesaf. Llywydd, yn ystod yr wythnos ddiwethaf rydym wedi parhau â'r dull ymgynghorol yr ydym wedi bod yn ei ddefnyddio drwy gydol y pandemig hwn, gan siarad â phartneriaid cyn inni wneud penderfyniadau, nid eu hysbysu nhw'n unig pan fydd y penderfyniadau wedi eu gwneud. Rwy'n ddiolchgar i bawb sydd wedi cyfrannu at y trafodaethau hyn: y cyngor partneriaeth gymdeithasol, sydd wedi cyfarfod ddwywaith mewn cyfarfodydd eithriadol, gan gynnwys undebau llafur, busnesau a phartneriaid eraill; y fforwm rhyng-ffydd; Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac arweinwyr awdurdodau lleol; Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a chyngor y trydydd sector; comisiynwyr yr heddlu a throseddu a phrif gwnstabliaid heddluoedd Cymru; a phobl ifanc o Blant yng Nghymru, a llawer iawn o rai eraill hefyd. Llywydd, fe fydd y rheoliadau a wnawn ni'r wythnos hon yn effeithio'n uniongyrchol ar yr holl bartneriaid hyn ac mae pob un wedi cyfrannu at eu llunio nhw. Fe fyddwn ni'n cwblhau'r rheoliadau pan fyddwn ni wedi clywed gan Aelodau'r Senedd o ganlyniad i'r datganiad hwn heddiw. Canlyniad hyn yw y byddwn ni, o 9 Tachwedd, yn cyflwyno ymateb cenedlaethol, gydag un gyfres o reolau ar gyfer Cymru gyfan. Fe fydd y rhain yn ein galluogi ni i ailddechrau gydag agweddau ar fywyd Cymru, ond nid yw'r feirws wedi diflannu a dim ond drwy ymddwyn yn gyfrifol a diogelu ein gilydd y byddwn ni'n sicrhau'r cynnydd angenrheidiol wrth gefnu ar yr argyfwng hwn. Llywydd, o ddydd Llun, rydym yn cynnig newid y gyfraith yng Nghymru yn y ffyrdd canlynol: fe fydd eglwysi, temlau, synagogau a mannau addoli eraill yn gallu ailagor fel yr oedden nhw cyn y cyfnod atal byr. Fe fydd canolfannau cymunedol yn ailagor hefyd. Fe fydd prifysgolion yn parhau i weithredu fel y buon nhw yn ystod y cyfnod atal byr, ac fe fydd ysgolion a cholegau yn gallu croesawu pob disgybl a myfyriwr yn ôl. Fe fydd siopau, canolfannau ffitrwydd a phob safle arall sydd ar agor i'r cyhoedd, y bu'n ofynnol iddyn nhw gau yn ystod y cyfnod atal byr, yn ailagor. Ond, ym mhob un o'r safleoedd hyn ac mewn gweithleoedd, fe fydd y gofyniad cyfreithiol i gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws yn parhau i fod yn gymwys er mwyn diogelu staff a chwsmeriaid fel ei gilydd. Mae hyn yn cynnwys tafarndai, caffis a bwytai. Fe fydd y rhain yn ailagor, ond ein cyngor clir ni i bobl Cymru yw y dylem ymweld â'r lleoedd hyn mewn grwpiau mor fach â phosibl ac, i lawer, bydd hynny'n golygu y bobl yr ydym ni'n byw gyda nhw. Ond rydym wedi gwrando'n ofalus ar yr hyn y mae pobl ifanc a phobl sengl yn arbennig wedi ei ddweud wrthym ni o ran pa mor bwysig yw gallu cwrdd â ffrindiau ac aelodau eraill o'r teulu. Ein bwriad ni yw y bydd y rheoliadau yn caniatáu i grwpiau o hyd at bedwar o bobl gyfarfod mewn lleoliad sy'n cael ei reoli, fel bwyty, caffi neu dafarn, ond y bydd hyn yn amodol ar fesurau diogelu caeth a drafodir gyda'r sector lletygarwch, gan gynnwys archebu ymlaen llaw, slotiau amser cyfyngedig a gallu profi hunaniaeth. Llywydd, fel ym mhob agwedd ar ein bywydau ni, fe fydd cadw at hanfodion hylendid da a chadw pellter yn hanfodol yn y lleoliadau hyn hefyd. Dyma un o'r newidiadau mwyaf heriol o safbwynt iechyd y cyhoedd, ac fe fyddwn ni'n ei adolygu drwy'r amser. Fe fydd ei lwyddiant yn dibynnu ar yr hyn a wna'r sector a phob un o ddinasyddion Cymru wrth ddefnyddio'r ailagor hwn mewn ffordd gyfrifol a chall. Ac fe fyddwn ni, Llywydd, yn parhau i ddod â gwerthu alcohol i ben am 10 p.m. yng Nghymru.