English: As we've heard, special measures was to be a temporary measure for Betsi Cadwaladr University Health Board. Now, four years later, they are still in special measures. I can tell you, Minister, that the people of north Wales don't consider those measures to be temporary and the people of north Wales don't consider special measures to be special in any way whatsoever, because, as the community health council in north Wales has said, the special measures are now the new normal in north Wales. The health council believes, and I agree with them, that direct management by Welsh Government of the board has lost its impact. There is a lack of confidence among the residents of north Wales in the way in which the Government is seeking to deal with this situation, and, indeed, as a result of that, in the ability of the health board to provide the care that the public in north Wales wish to see, expect to see, and have a right to receive. This new normal, of course, represents an ongoing financial crisis, it represents recruitment problems, failures in long term planning, particularly in terms of the workforce, GP services collapsing, an over reliance on locums and agency staff, and a failure to deal with complaints in a timely or appropriate manner. Increasingly too - and this is something that I have raised in this place in the past - there is more and more involvement of the private sector in health services in north Wales. I've raised in the past the campaign to prevent the privatisation of aspects of the dialysis service in Wrexham and in Welshpool, including transferring staff from the national health service to the private sector, and now, of course, we are facing the privatisation of pharmacy services in general hospitals across north Wales. People are complaining that Donald Trump is going to be a threat in privatising elements of our health service in Wales - well, perhaps we need to look closer to home when it comes to that particular agenda. I do hope that the Government and the Minister will have the honesty, when they do condemn the privatisation of health services in England, to be aware of what is happening on their watch in terms of similar services in Wales. I am going to refer to the case of one constituent of mine who is 90 years old, living in Flintshire. She went to hospital very recently after a fall in her garden. She's now well enough to return home but she will need some support of course. Her family clearly want her to return to her home having spent 10 days in Ysbyty Glan Clwyd and more recently in Holywell Community Hospital. But, there are no care packages available to allow her to return home. The family are therefore in a quandary. Do they leave her in the community hospital where clearly she is becoming demoralised, or do they pay privately for a care package that will cost a total of £210 a week? I highlight this because back in 2012, Betsi Cadwaladr home enhanced care packages - I'm sure you will all remember the HECs, as they were called. The aim was to help people out of hospital and back into the community, and the claim made at that time was that patients would be able to see consultants in their homes and that would replace the community hospitals that were being closed across north Wales as part of a radical restructuring and centering of services across north Wales. But the truth is that even support workers aren't able to visit patients in their homes now, never mind anyone else. There is too much demand for the service and they can't meet that demand. Now, it's not the front-line staff who are to blame here. They are doing their very best despite the circumstances and difficulties. The problem, I fear, is senior management who have made these poor decisions, which have led to the health board reaching this point and have led to special measures. And of course one of those was appointed to be responsible for turning the board around, which raises further questions. But unlike doctors and nurses who occasionally make errors in their work, there's no way for health board managers to be held to account. If it's right for nurses and doctors to be struck off - we've said as a party that should also be the case for senior managers. In north Wales, we've been through three chief executives and three chairs and there's a feeling of shifting the deckchairs whilst the ship is sinking. The one consistent factor throughout that period of course is that you, previously as Deputy Minister, were responsible for the day-to-day running of the health service and the situation in Betsi Cadwaladr. So, rather than changing chairs and chief executives, isn't it true that you are the one who should resign?
Welsh: Fel rŷm ni wedi clywed, wrth gwrs, mesur dros dro oedd y mesur o roi bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr i mewn i fesurau arbennig i fod. Bedair blynedd yn ddiweddarach, wrth gwrs, maen nhw dal yno. Gallaf ddweud wrthych chi, Gweinidog, dyw trigolion gogledd Cymru bellach ddim yn ystyried y mesur yna fel rhywbeth dros dro, a dyw pobl gogledd Cymru bellach ddim yn ystyried mesurau arbennig yn rhywbeth arbennig o gwbl, oherwydd, fel mae Cyngor Iechyd Cymunedol Gogledd Cymru wedi'i ddweud, mae'r mesurau arbennig erbyn hyn yn normal newydd yng ngogledd Cymru. Mae'r cyngor iechyd yn credu, a dwi'n cytuno gyda nhw, fod rheolaeth uniongyrchol Llywodraeth Cymru o'r bwrdd wedi colli ei effaith. Mae yna ddiffyg hyder ymhlith trigolion y gogledd ynglŷn â'r modd y mae'r Llywodraeth yn ceisio delio â'r sefyllfa yma, ac, yn wir, o ganlyniad i hynny, yng ngallu'r bwrdd iechyd i ddarparu'r gofal y mae'r cyhoedd yn y gogledd yn dymuno ei weld, yn disgwyl ei weld, ac sydd â hawl i'w dderbyn. Nawr, mae'r normal newydd yma, wrth gwrs, yn cynrychioli argyfwng ariannol parhaus, mae'n cynrychioli problemau recriwtio, methiant i gynllunio'n hirdymor, yn enwedig o safbwynt y gweithlu, gwasanaethau meddygon teulu'n chwalu, gorddibyniaeth ar staff locwm ac asiantaeth, a methiant, wrth gwrs, i ddelio â chwynion mewn modd amserol neu briodol. Yn gynyddol, hefyd - ac mae hwn yn rhywbeth dwi wedi codi fan hyn yn flaenorol - mae yna fwy a mwy o ymwneud y sector breifat â gwasanaethau iechyd yng ngogledd Cymru. Dwi wedi codi o'r blaen yr ymgyrch i atal preifateiddio agweddau o'r gwasanaeth dialysis yn Wrecsam ac yn y Trallwng, gan gynnwys trosglwyddo staff o'r gwasanaeth iechyd cenedlaethol i'r sector breifat, a nawr, wrth gwrs, rŷm ni'n wynebu preifateiddio gwasanaethau fferyllfeydd mewn ysbytai cyffredinol ar draws y gogledd. Mae pobl yn cwyno bod Donald Trump yn mynd i fod yn fygythiad i breifateiddio elfennau o'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru - wel, efallai, weithiau, mae'n rhaid inni edrych yn agosach i adref pan fo'n dod i'r agenda yna. Dwi yn gobeithio bydd gan y Llywodraeth a'r Gweinidog y gonestrwydd a'r gras, pan fyddan nhw, yn y dyfodol, yn condemnio preifateiddio cynyddol, neu breifateiddio'r gwasanaethau iechyd yn Lloegr, i fod yn ymwybodol o'r hyn sydd yn digwydd ar eu watsh nhw o safbwynt gwasanaethau cyffelyb yng Nghymru. Nawr, dwi'n mynd i gyfeirio at achos un etholwraig i fi sydd yn wraig 90 oed yn byw yn sir y Fflint. Mi aeth hi i'r ysbyty yn ddiweddar iawn ar ôl cwympo yn yr ardd. Mae hi bellach yn ddigon da i fynd adref, ond mae angen peth cymorth arni o gael mynd adref. Mae ei theulu, yn amlwg, eisiau iddi ddod adref i'w chartref ar ôl bod 10 diwrnod bellach yn Ysbyty Glan Clwyd ac, yn fwy diweddar, yn Ysbyty Cymuned Treffynnon, ond does yna ddim pecynnau gofal cartref ar gael er mwyn caniatáu iddi wneud hynny. Mae'r teulu felly'n wynebu cyfyng-gyngor: a ydyn nhw yn ei gadael hi yn yr ysbyty cymunedol lle mae hi'n amlwg yn mynd yn isel ei hysbryd, neu a ydyn nhw'n talu am becyn gofal preifat - dyma ni'r sector breifat eto - sy'n costio cyfanswm o £210 yr wythnos? Dwi'n tynnu sylw at hyn oherwydd nôl yn 2012, fe gyflwynodd Betsi Cadwaladr becynnau gofal ychwanegol yn y cartref - home enhanced care - rwy'n siŵr y byddwch chi i gyd yn cofio'r HECs, i roi'r acronym. Y bwriad oedd helpu i symud pobl allan o'r ysbytai ac yn ôl i'r gymuned, a'r broliant a wnaed bryd hynny oedd y byddai cleifion yn gallu gweld consultants yn eu cartrefi a byddai hynny'n cymryd lle, wedyn, yr ysbytai cymunedol a oedd yn cael eu cau ar draws y gogledd fel rhan o ailstrwythuro radical a chanoli gwasanaethau ar draws y gogledd. Ond y gwir amdani yw nad yw hyd yn oed gweithwyr cymorth yn gallu ymweld â'r cleifion yn eu cartrefi erbyn hyn, heb sôn am unrhyw un arall. Mae yna ormod o alw am y gwasanaeth a dydyn nhw ddim yn medru ateb y galw yna. Nawr, nid staff y front line sydd ar fai fan hyn. Fel rŷm ni wedi clywed, maen nhw'n gwneud eu gorau glas er gwaethaf yr amgylchiadau a'r anawsterau. Y drwg yn y caws, dwi'n ofni, yw'r uwch-swyddogion sydd wedi gwneud y penderfyniadau gwael a gwallus yna sydd wedi arwain at y bwrdd yn cyrraedd y pwynt lle mae e, ac sydd wedi arwain at y mesurau arbennig yma. Ac, wrth gwrs, mae un ohonyn nhw wedi ei benodi i fod yn gyfrifol am droi'r bwrdd o gwmpas, sydd yn codi cwestiynau pellach. Ond, yn wahanol i ddoctoriaid a nyrsys sy'n gwneud camgymeriadau yn eu gwaith ar adegau, does dim modd i reolwyr byrddau iechyd wynebu cael eu hel o'u proffesiwn. Os ydyw e'n iawn i feddygon a nyrsys gael eu taro oddi ar y gofrestr - rŷm ni wedi dweud fel plaid ers blynyddoedd mawr mi ddylai fod hynny'n wir am brif reolwyr hefyd. Yn y gogledd, rŷm ni wedi bod trwy dri phrif weithredwr, tri chadeirydd ac mae yna deimlad o symud y deckchairs tra bo'r llong yn suddo. Yr un peth cyson, wrth gwrs, gydol y cyfnod yna yw'r ffaith mai chi yn flaenorol fel Dirprwy Weinidog oedd yn gyfrifol am redeg dydd i ddydd y gwasanaeth iechyd a'r sefyllfa ym mwrdd iechyd Betsi Cadwaladr. Ac felly, yn lle newid cadeiryddion a phrif weithredwyr, onid y gwir yw mai chi yw'r un ddylai fynd?