English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I'd like to start by thanking my colleague, Hefin David, for bringing forward this short debate on what is a prevalent topic, both prevalent now, as we said, in the public and political consciousness, but also in terms of the problem of plastic pollution. As we've all said in the Chamber, plastic is everywhere and we use it every day, and in some aspects it has a purpose and a place, but I think what we're all becoming increasingly aware of is the problem posed by single-use, often unnecessary, throw-away plastic. Hefin reeled off a number of startling statistics and facts, and I'm not going to try and repeat all of them now, but one thing that really sticks is my mind is that if we don't take action to tackle plastic pollution, by 2050 there will be more plastic than fish in our seas. So, we are seeing communities across the country taking action to tackle single-use plastic and I'd like to take the opportunity today to give this rise of community campaigns the recognition it deserves, and it's fantastic to see Caerphilly joining this network towards change in our country. And it's right - there is a role for all of us to play, as citizens, consumers, producers, retailers, businesses, policy makers and, of course, politicians. And our local authority partners have a pivotal part to play, both in working together to reduce the use of plastic in publicly supported organisations, specifically schools, and in the collection and processing of waste and recyclables. We know that Wales is the only nation in the UK that has statutory targets for recycling. All of our local authorities collect plastic for recycling, and RECOUP's UK survey for 2017 shows that Wales collects for recycling 74 per cent of the plastic bottles, and 51 per cent of the plastic pots, tubs and trays that are estimated to be put on the market here in Wales. We know that local authorities are key to our aspirations to reduce and indeed to ensure that plastic waste is recycled. And I was interested to hear of the project you talked about in Caerphilly, saying about the different stakeholders coming together, and I'd also be interested to hear about the progress of that and what could be shared elsewhere across the country. Also, local authorities have the opportunity to maximise the considerable leverage they can have through procurement, and we're working with some local authorities on a number of pilot projects in Wales to demonstrate how procurement can deliver more sustainable solutions. A number of these are focusing on a more appropriate use of plastic, with one aimed at reducing plastic in the food supply chain, and another two are trialling a switch from plastic to glass milk bottles in schools. And I'm pleased that the Waste and Resources Action Programme, WRAP, are working with us on these pilots, assessing the implications of the different materials on cost, end users and suppliers. The results of these pilots will be shared with other local authorities to encourage similar behavioural change. And I know that it's something on the minds of a lot of the young people in those schools, as I've received, and in my previous portfolio, a number of letters from children keen to see the change from plastic milk bottles in their schools to cut down on their single-use plastic use. And we know that we as householders in Wales have been separating our waste and recycling for collection for years, and this Government will consult further so that businesses and organisations are required to do the same under provisions of Part 4 of the environment Act. We're also working closely with both industry and local authority partners to increase treatment capacity here in Wales of the plastics that we collect. But as we've heard here today, prevailing opinion is moving towards producers needing to take more responsibility for the end-of-life management of the plastic that they put on the market in the first place, and changes to regulations will help address that. You touched on the extended producer responsibility and, currently, producers [ Inaudible.] 10 per cent of that. In line with the 'polluter pays' principle, the Welsh Government will shortly consult, alongside the UK and Scottish Governments, on proposals for reforming the EPR regime for packaging on a UK-wide basis. As I expected, deposit-return schemes scored high on the agenda, and I actually popped into the showcase here in the Senedd and had a go myself. It's something that will appeal to children, and when I've had conversations with counterparts in other nations that already have these, we often hear stories of enterprising young people, after there's been an event or festival, going round collecting the containers that are eligible for a DRS and taking them along to the local collection point. So, at the same time that we will consult jointly with the UK Government on the development of an EPR scheme, we'll also consult jointly on a deposit-return scheme, and I intend that to happen very shortly. As part of this consultation and any scheme, I think it's important that we actually consider holistically the impact on industry, on consumers and on our local authority collection services and statutory recycling targets here in Wales.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i fy nghyd-Aelod, Hefin David, am gyflwyno'r ddadl fer hon ar bwnc sy'n ennyn llawer o sylw yn awr, fel y dywedasom, yn ymwybyddiaeth y cyhoedd a'r ymwybyddiaeth wleidyddol, ond hefyd o ran problem llygredd plastig. Fel y mae pawb ohonom wedi'i ddweud yn y Siambr, mae plastig ym mhob man a byddwn yn ei ddefnyddio bob dydd, ac mewn rhai ffyrdd mae iddo ei ddiben a'i le, ond credaf mai'r hyn rydym yn dod yn fwyfwy ymwybodol ohono yw'r broblem a achosir gan blastig untro gwastrafflyd, sy'n aml yn ddiangen. Nododd Hefin nifer o ystadegau a ffeithiau brawychus, ac nid wyf am geisio eu hailadrodd i gyd yn awr, ond un peth a lynodd yn fy meddwl yw hyn: os na weithredwn yn awr i fynd i'r afael â llygredd plastig, erbyn 2050 bydd mwy o blastig nag o bysgod yn ein moroedd. Felly, rydym yn gweld cymunedau ledled y wlad yn cymryd camau i fynd i'r afael â phlastig untro a hoffwn fanteisio ar y cyfle heddiw i roi'r sylw y maent yn ei haeddu i'r cynnydd yn nifer yr ymgyrchoedd cymunedol, ac mae'n wych gweld Caerffili yn ymuno â'r rhwydwaith hwn tuag at newid yn ein gwlad. Ac mae'n iawn - mae rôl i bob un ohonom ei chwarae, fel dinasyddion, defnyddwyr, cynhyrchwyr, manwerthwyr, busnesau, gwneuthurwyr polisi, ac wrth gwrs, fel gwleidyddion. Ac mae gan ein partneriaid yn yr awdurdodau lleol ran allweddol i'w chwarae, yn gweithio gyda'i gilydd i leihau'r defnydd o blastig mewn sefydliadau a gefnogir gan y cyhoedd, yn enwedig ysgolion, ac o ran casglu a phrosesu gwastraff a deunydd ailgylchu. Gwyddom mai Cymru yw'r unig wlad yn y DU lle y ceir targedau ailgylchu statudol. Mae pob un o'n hawdurdodau lleol yn casglu plastig ar gyfer ei ailgylchu, a dengys arolwg RECOUP ar gyfer y DU yn 2017 fod Cymru'n casglu 74 y cant o'r poteli plastig ar gyfer eu hailgylchu, a 51 y cant o'r potiau, y tybiau a'r deunydd pacio plastig yr amcangyfrifir eu bod yn cael eu gwerthu yma yng Nghymru. Gwyddom fod awdurdodau lleol yn allweddol i'n dyheadau i leihau ac yn wir, i sicrhau bod gwastraff plastig yn cael ei ailgylchu. A diddorol oedd clywed am y prosiect y sonioch chi amdano yng Nghaerffili, am y rhanddeiliaid gwahanol yn dod at ei gilydd, a hefyd byddai'n dda gennyf glywed am gynnydd hynny a beth y gellid ei rannu â mannau eraill ar draws y wlad. Hefyd, mae awdurdodau lleol yn cael cyfle i fanteisio i'r eithaf ar y dylanwad sylweddol y gallant ei gael drwy gaffael, ac rydym yn gweithio gyda rhai awdurdodau lleol ar nifer o brosiectau peilot yng Nghymru i ddangos sut y gall caffael gyflawni atebion mwy cynaliadwy. Mae nifer o'r rhain yn canolbwyntio ar ddefnydd mwy priodol o blastig, gydag un yn anelu at leihau plastig yn y gadwyn cyflenwi bwyd, a dau arall yn treialu newid o blastig i boteli llaeth gwydr mewn ysgolion. Ac rwy'n falch fod Rhaglen Weithredu'r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau, WRAP, yn gweithio gyda ni ar y cynlluniau peilot hyn, yn asesu goblygiadau gwahanol ddeunyddiau o ran cost, defnyddwyr a chyflenwyr. Rhennir canlyniadau'r cynlluniau peilot hyn gydag awdurdodau lleol eraill i annog newid ymddygiad tebyg. A gwn ei fod yn rhywbeth sydd ar feddyliau llawer o bobl ifanc yn yr ysgolion hynny, gan fy mod wedi cael nifer o lythyrau, ac yn fy mhortffolio blaenorol hefyd, gan blant yn awyddus i weld newid o boteli llaeth plastig yn eu hysgolion er mwyn lleihau eu defnydd o blastig untro. A gwyddom ein bod ni fel deiliaid tai yng Nghymru wedi bod yn gwahanu ein gwastraff a'n hailgylchu ar gyfer ei gasglu ers blynyddoedd, a bydd y Llywodraeth hon yn ymgynghori ymhellach fel ei bod yn ofynnol i fusnesau a sefydliadau wneud yr un peth o dan ddarpariaethau Rhan 4 o Ddeddf yr amgylchedd. Rydym hefyd yn gweithio'n agos gyda diwydiant a phartneriaid awdurdod lleol ar gynyddu capasiti trin ar gyfer y plastig a gesglir yma yng Nghymru. Ond fel y clywsom yma heddiw, mae'r farn gyffredin yn symud tuag at ei gwneud hi'n ofynnol i gynhyrchwyr ysgwyddo mwy o gyfrifoldeb am reolaeth diwedd bywyd y plastig y maent yn ei roi ar y farchnad yn y lle cyntaf, a bydd newidiadau i reoliadau'n helpu i fynd i'r afael â hynny. Fe sonioch am gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr ac ar hyn o bryd, mae cynhyrchwyr [ Anghlywadwy.] 10 y cant o hynny. Yn unol ag egwyddor 'y llygrwr sy'n talu', bydd Llywodraeth Cymru yn ymgynghori cyn bo hir, ochr yn ochr â Llywodraeth y DU a Llywodraeth yr Alban, ar gynigion i ddiwygio'r gyfundrefn cyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr ar gyfer deunydd pacio ar sail y DU gyfan. Fel roeddwn yn disgwyl, sgoriodd cynlluniau dychwelyd blaendal yn uchel ar yr agenda, ac euthum i weld yr arddangosiad yma yn y Senedd a rhoi cynnig arno fy hun. Mae'n rhywbeth a fydd yn apelio at blant, a phan gaf sgyrsiau â chymheiriaid mewn gwledydd eraill sydd wedi cael y rhain eisoes, yn aml rydym yn clywed straeon am bobl ifanc llawn menter, ar ôl digwyddiad neu ŵyl, yn mynd rownd i gasglu'r cynwysyddion sy'n gymwys ar gyfer y cynllun dychwelyd blaendal a mynd â hwy i'r pwynt casglu lleol. Felly, wrth inni ymgynghori ar y cyd â Llywodraeth y DU ar ddatblygu cynllun cyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr, byddwn hefyd yn ymgynghori ar y cyd ar gynllun dychwelyd blaendal, a bwriadaf i hynny ddigwydd yn fuan iawn. Fel rhan o'r ymgynghoriad hwn ac unrhyw gynllun, credaf ei bod hi'n bwysig inni ystyried mewn modd cyfannol beth fydd yr effaith ar ddiwydiant, ar ddefnyddwyr ac ar wasanaethau casglu ein hawdurdodau lleol a thargedau ailgylchu statudol yma yng Nghymru.