English: I'd like to thank Rhun ap Iorwerth for bringing this Member's legislative proposal to the Chamber today. I think this is an opportunity to discuss an issue that many aren't aware exists in this ever-expanding digitised world. When we think about reducing our carbon footprint, there is often an assumption that going online acts as a sustainable alternative to combat our environmental impact, for example, by working from home instead of driving your car to work, or by going paperless to save trees, while storing all the information and data in the cloud. When we send an e-mail, we don't necessarily think about how that e-mail is being stored and what impact that storage is having on the environment. But the reality is that data centres, which is what I'm going to focus on today, are physical buildings that require mass amounts of energy to store data. They are in use 24/7 and require a constant temperature of 12 degrees Celsius so that they do not destroy any data that is stored in them. They also require more energy and water to prevent the deterioration of servers, which is why research shows that data centres use nearly 3 per cent of the world's electricity consumption and account for 2 per cent of total greenhouse gas emissions. This is enough energy to power entire countries and emissions comparable to the entire global airline industry. So, there is no doubt that this is creating an impact on our carbon footprint. We cannot have a situation where we replace one polluter with another, and, as Janet Finch-Saunders said, it's not all bad, we need this, absolutely, but we must be honest about the realities of data centres and put infrastructure in place that deals with sustainable methods such as green data centres before it is too late, and we heard some other suggestions from Rhun just now. Companies such as Microsoft, Switch and other data process and storage companies must work to seek green innovations to maximise energy efficiency. There are good examples of this from reducing cooling with AI to using small numbers of servers when there is low traffic of data. I would also argue that any new data centres in Wales should not be built on greenfield sites. In November 2021, I wrote to Welsh Government to ask them for their assessment of the environmental impacts of data centres. At the time, the Welsh Government stated that it had not taken an assessment and would continue to engage with other nations and their findings as more evidence emerged. I hope that, with the work going into the Wales data nation accelerator, where public services may rely on this collection and storage of data, the Welsh Government considers this growing evidence and that we do not generate unnecessary negative impacts on our environment. So, therefore, as a fellow chair of the cross-party group on digital rights and democracy, I will be supporting your Member's legislative proposal this afternoon, Rhun. Diolch.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Rhun ap Iorwerth am ddod â'r cynnig deddfwriaethol gan Aelod i'r Siambr heddiw. Rwy'n credu bod hwn yn gyfle i drafod mater nad yw llawer o bobl yn ymwybodol ei fod yn bodoli yn y byd digidol hwn sy'n ehangu'n barhaus. Pan fyddwn yn meddwl am leihau ein hôl troed carbon, yn aml mae yna ragdybiaeth fod mynd ar-lein yn gweithredu fel dewis arall cynaliadwy i wrthsefyll ein heffaith ar yr amgylchedd, er enghraifft drwy weithio gartref yn lle gyrru eich car i'r gwaith, neu drwy fynd yn ddi-bapur i achub coed, gan storio'r holl wybodaeth a data yn y cwmwl. Pan fyddwn yn anfon e-bost, nid ydym o reidrwydd yn meddwl sut mae'r e-bost hwnnw'n cael ei storio a pha effaith y mae storio'n ei chael ar yr amgylchedd. Ond y gwir amdani yw fod canolfannau data, sef yr hyn rwyf am ganolbwyntio arno heddiw, yn adeiladau ffisegol sydd angen ynni ar raddfa enfawr i storio data. Cânt eu defnyddio 24/7 ac maent angen cael eu cadw mewn tymheredd cyson o 12 gradd Celsius fel nad ydynt yn dinistrio unrhyw ddata sy'n cael ei storio ynddynt. Maent hefyd angen mwy o ynni a dŵr i atal dirywiad gweinyddion, a dyna pam mae ymchwil yn dangos bod canolfannau data'n defnyddio bron i 3 y cant o ddefnydd trydan y byd ac yn allyrru 2 y cant o gyfanswm yr allyriadau nwyon tŷ gwydr. Mae hyn yn ddigon o ynni i bweru gwledydd cyfan ac allyriadau'n debyg i allyriadau'r diwydiant awyrennau byd-eang. Felly, nid oes unrhyw amheuaeth fod hyn yn creu effaith ar ein hôl troed carbon. Ni allwn gael sefyllfa lle mae un llygrwr yn cymryd lle llygrwr arall, ac fel y dywedodd Janet Finch-Saunders, nid yw'n ddrwg i gyd, mae arnom ei angen yn sicr, ond mae'n rhaid inni fod yn onest am realiti canolfannau data a rhoi seilwaith yn ei le sy'n ymdrin â dulliau cynaliadwy fel canolfannau data gwyrdd cyn ei bod yn rhy hwyr, a chlywsom ambell awgrym arall gan Rhun nawr. Rhaid i gwmnïau fel Microsoft, Switch a chwmnïau eraill sy'n prosesu a storio data weithio i chwilio am atebion arloesol gwyrdd i sicrhau'r effeithlonrwydd ynni mwyaf posibl. Ceir enghreifftiau da o hyn, o leihau oeri drwy ddefnyddio deallusrwydd artiffisial, i ddefnyddio niferoedd bach o weinyddion pan fo traffig data'n isel. Byddwn hefyd yn dadlau na ddylai unrhyw ganolfannau data newydd gael eu hadeiladu ar safleoedd maes glas yng Nghymru. Ym mis Tachwedd 2021, ysgrifennais at Lywodraeth Cymru i ofyn iddynt am eu hasesiad o effeithiau amgylcheddol canolfannau data. Ar y pryd, dywedodd Llywodraeth Cymru nad oedd wedi gwneud asesiad ac y byddai'n parhau i ymgysylltu â gwledydd eraill a'u canfyddiadau wrth i fwy o dystiolaeth ddod i'r amlwg. Gyda'r gwaith sy'n cael ei wneud ar gyflymydd cenedl ddata Cymru, lle gall gwasanaethau cyhoeddus ddibynnu ar y gwaith casglu a storio data, rwy'n gobeithio bod Llywodraeth Cymru yn ystyried y dystiolaeth gynyddol hon ac nad ydym yn cynhyrchu effeithiau negyddol diangen ar ein hamgylchedd. Felly, fel cyd-gadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar hawliau digidol a democratiaeth, byddaf yn cefnogi eich cynnig deddfwriaethol gan Aelod y prynhawn yma, Rhun. Diolch.