English: I'm afraid the Member's question doesn't just depart from her initial one in not referring to low clinical priority treatments and a list of prescribable treatments, but actually it's a significant misunderstanding of the position around Orkambi. I have said in correspondence to all Members and in public statements that I continue to express my frustration at the choice that Vertex have made - the manufacturers of Orkambi and Symkevi - to not engage with the appraisal process here in Wales. It's not simply a matter of money. Members here, but also those watching families who are directly affected, this is not simply about money; it is actually about the refusal to engage in a process to provide the clinical evidence of the effectiveness or otherwise of these medicines. Frankly, if they were making the medicines available for £1 a go, as opposed to £100,000 a treatment, we'd still need to know what is the effect of the medicine. On the deal that they've struck in Scotland, having had their own Scottish appraisal process not grant access to Orkambi, they've then gone back and struck a different deal. That's in commercial confidence. I have not had sight of that, so I'm not in a position to copy the same deal or even to comment properly on the relative value provided to it. I'd say again to Vertex to engage with the appraisal process here in Wales as they have indicated in the past they would do, to not place families in this invidious position, and to allow us to properly understand the effectiveness of the medication that they have available, and for us then to make a properly evidence-based choice. I don't want any family in Wales to be put in the position that the Member describes because of a refusal of a pharmaceutical company to engage in our well-respected and well-understood appraisal process.
Welsh: Rwy'n ofni bod cwestiwn yr Aelod yn gwyro oddi wrth ei chwestiwn cyntaf drwy beidio â chyfeirio at driniaethau sydd â blaenoriaeth glinigol isel a rhestr o driniaethau rhagnodadwy, ac mewn gwirionedd, mae'n gamddealltwriaeth sylweddol o'r sefyllfa mewn perthynas ag Orkambi. Rwyf wedi dweud mewn gohebiaeth â'r holl Aelodau ac mewn datganiadau cyhoeddus fy mod yn dal i fynegi rhwystredigaeth ynglŷn â'r dewis y mae Vertex wedi'i wneud - gweithgynhyrchwyr Orkambi a Symkevi - i beidio ag ymgysylltu â'r broses arfarnu yma yng Nghymru. Nid mater o arian yn unig ydyw. I'r Aelodau yma, ond hefyd i'r teuluoedd sy'n gwylio ac yr effeithir arnynt yn uniongyrchol, mae hyn ymwneud â mwy nag arian yn unig; mewn gwirionedd, mae'n ymwneud â'r amharodrwydd i gymryd rhan mewn proses i ddarparu tystiolaeth glinigol o effeithiolrwydd y meddyginiaethau hyn neu fel arall. A bod yn onest, pe baent yn gwerthu'r meddyginiaethau am £1 y tro, yn hytrach na £100,000 am bob triniaeth, byddai'n dal i fod angen i ni wybod beth yw effaith y feddyginiaeth. O ran y fargen y maent wedi'i tharo yn yr Alban, ar ôl i'w proses arfarnu eu hunain yno beidio â chaniatáu mynediad at Orkambi, maent wedi mynd yn ôl a tharo bargen wahanol sy'n ddarostyngedig i gyfrinachedd masnachol. Nid wyf wedi gweld hynny, felly nid wyf mewn sefyllfa i gopïo'r un fargen na hyd yn oed i wneud sylwadau yn briodol ar y gwerth cymharol a roddir iddo. Buaswn yn annog Vertex eto i ymwneud â'r broses arfarnu yma yng Nghymru fel y maent wedi nodi yn y gorffennol y byddent yn ei wneud, i beidio â rhoi teuluoedd yn y sefyllfa annymunol hon, ac i'n galluogi i ddeall yn iawn pa mor effeithiol yw'r feddyginiaeth sydd ganddynt ar gael, ac i ni wedyn wneud dewis sy'n seiliedig ar dystiolaeth briodol. Nid wyf eisiau i unrhyw deulu yng Nghymru gael ei roi yn y sefyllfa y mae'r Aelod yn ei disgrifio oherwydd bod cwmni fferyllol yn gwrthod cymryd rhan yn ein proses arfarnu uchel ei pharch ac sydd wedi'i deall yn dda.