English: Thank you, Llywydd, and it's my pleasure to be here today to update Members on our progress regarding Welsh in education planning. Since my last statement, I'm pleased to say that all 10-year Welsh in education strategic plans by local authorities have been approved and published and are operational. Not only that, I've received 22 action plans, setting out in detail how local authorities will deliver their WESPs during the first five years. I'd like to thank everyone at local authority and stakeholder level for their continued support and their involvement in this agenda. It demonstrates to me a real commitment and understanding of the need to keep moving forward, together, with a clear vision. And delivering on their commitments is exactly what they intend to do. This is a clear message from council leaders and directors of education during our meetings to discuss their WESPs last term. We all know that education and language planning aren't easy, particularly as the starting point of each local authority is different. We need to continue, therefore, to work together to make sure that the decisions that we make and the actions that we take bring us closer to our 'Cymraeg 2050' ambition, namely a million Welsh speakers. For my part, I intend to make sure that the guidance issued to local authorities reflects our 'Cymraeg 2050' commitments. New guidance has already been issued around the capital grants for sustainable communities for learning and the WESPs, so that investment plans are assessed against the WESPs to ensure that they provide the capability to meet the targets. We also intend to review the school organisation code, with work already under way to identify which changes are needed. I was pleased to be able to allocate a further £7 million in capital funding during the autumn term to support our WESP commitments of local authorities. This is on top of the £105 million approved since 2018. The £6.6 million to expand late immersion provision across Wales over this Senedd term is gaining momentum, with all bids by local authorities operational since September. The funding will allow local authorities to employ more than 60 late immersion specialists over the coming years. For example, in the Vale of Glamorgan, they have been able to open their first late immersion unit in Ysgol Gwaun y Nant through the use of this grant. We're also supporting the virtual immersion learning programme in Gwynedd, using VR technology, a resource that will benefit the whole of Wales. We launched our network to support Welsh language immersion in December last year, bringing local authorities, schools and late immersion specialists together to ensure developments in late immersion practices are based on knowledge and research. I'm very proud of what we've achieved in this area. Our late immersion provision is unique to us in Wales, and the potential for us to go even further is clear to see. We can't, however, ignore the census results on the Welsh language, published on 6 December. The figures relating to three to 15-year olds were disappointing, as we know that there are more learners in Welsh-medium education today than there were 10 years ago - over 11,000 more. As I said in my statement on the Welsh language census results on 24 January, the Welsh Government remains absolutely committed to our aim of a million Welsh speakers and doubling the number of us who use Welsh every day by 2050. Maintaining a better understanding of the data is a key part of Welsh in education planning. A local Welsh language data profile was provided to local authorities during the preparation of their WESPs, which will be updated annually. I will also publish a national overview based on review reports on the WESPs. Since publishing our 10-year education workforce plan in May 2022, we've also been working with some local authorities to develop a consistent method of analysing data collected by schools and local authorities. This will enable a more detailed understanding of how many additional teachers are required to deliver local authority plans to increase the number of learners in Welsh-medium education, and it will also enable stakeholders to better target our support for all practitioners to develop their own Welsh language skills. We want to ensure that all learners in all schools have the best opportunity to become confident Welsh speakers. We've committed to establishing and implementing a continuum of Welsh language learning so that learners, teachers, parents and employers have a shared understanding of the journey to learn Welsh and the expected linguistic outcomes on each stage of that journey. A crucial aspect of this work will be to ensure that the continuum can be used both within the statutory education system in support of the Curriculum for Wales as well as in post-16 and adult learning. We have been exploring with stakeholders opportunities to use the common European framework of reference for languages, CEFR, as a basis for developing a Welsh language continuum. Embedding the continuum will take time, but I'm committed to ensuring that the opportunity to learn Welsh is available to all. We'll continue to work across all schools and settings to ensure that the way in which we teach Welsh is innovative and is supported by professional learning and resources. We must refocus our efforts in the English-medium sector. I applaud the hard work that's going on in schools, and I know that there is appetite and enthusiasm among Welsh teachers to take advantage of the opportunities afforded within the Curriculum for Wales. We've already published the framework for the Welsh language in English-medium education, and the free Welsh lessons delivered through the National Centre for Learning Welsh for learners aged 16 to 25 and also for the education workforce is a great example of the collaborative work going on with our partners. Since September, we've funded the centre and Say Something in Welsh to develop an app to reinforce the Welsh language skills of learners and develop their confidence. Developments such as these have the potential to increase the use of Welsh in all of our schools. We intend to roll out this pilot to 10 other English-medium schools, and the planning for that starts immediately. We will also develop more resources to ensure that our Welsh language learners are well supported to become confident, proud speakers. Of course, one size will not fit all, and we must continue to find a suite of different interventions to support all learners, wherever they are on their language journey. These are all small but significant steps, which we need to celebrate. Cymraeg, Welsh, belongs to us all, and I am confident that, in partnership, we can deliver.
Welsh: Diolch, Llywydd, ac mae'n bleser gen i fod yma heddiw i ddiweddaru Aelodau ar ein gwaith cynllunio'r Gymraeg mewn addysg. Ers fy natganiad diwethaf, rwy'n falch o ddweud bod holl gynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg 10 mlynedd awdurdodau lleol wedi cael eu cymeradwyo, eu cyhoeddi ac yn weithredol. Nid yn unig hynny, rwyf wedi derbyn 22 o gynlluniau gweithredu sydd yn manylu sut y bydd awdurdodau lleol yn gweithredu'r CSCAs yn ystod y pum mlynedd cyntaf. Hoffwn ddiolch i bawb ar lefel awdurdod lleol a rhanddeiliaid am eu cefnogaeth barhaus a'u cyfraniad i'r agenda hwn. Mae'n dangos i mi ymrwymiad a dealltwriaeth go iawn o'r angen i barhau i symud ymlaen, gyda'n gilydd, gyda gweledigaeth glir. A gweithredu ar eu hymrwymiadau yw'r union beth maen nhw'n bwriadu ei wneud. Dyma'r neges glir gan arweinwyr y cyngor a chyfarwyddwr addysg yn ystod ein cyfarfodydd i drafod y CSCAs y tymor diwethaf. Rŷn ni i gyd yn gwybod nad yw addysg a chynllunio iaith yn hawdd, yn enwedig gan fod man cychwyn pob awdurdod lleol yn wahanol. Mae angen inni barhau, felly, i weithio gyda'n gilydd i wneud yn siŵr bod y penderfyniadau rydyn ni'n eu gwneud a'r camau rydyn ni'n eu cymryd yn dod â ni'n agosach at ein huchelgais 'Cymraeg 2050' o filiwn o siaradwyr Cymraeg. O'm rhan i, rwyf am wneud yn siŵr bod canllawiau a gyhoeddir i awdurdodau lleol yn adlewyrchu ein hymrwymiadau 'Cymraeg 2050'. Mae canllawiau newydd eisoes wedi'u cyhoeddi ynglŷn â grantiau cyfalaf cymunedau dysgu cynaliadwy a'r CSCA, fel bod cynlluniau buddsoddi'n cael eu hasesu yn erbyn y CSCA, i sicrhau'r gallu i gyrraedd targedau'r CSCA. Rŷn ni hefyd yn bwriadu adolygu'r cod trefniadaeth ysgolion, gyda gwaith eisoes ar y gweill i adnabod pa newidiadau sydd eu hangen. Roeddwn i'n falch o allu dyrannu £7 miliwn arall o gyllid cyfalaf yn ystod tymor yr hydref i gefnogi ymrwymiadau CSCA awdurdodau lleol. Mae hyn ar ben yr £105 miliwn a gymeradwywyd ers 2018. Mae'r £6.6 miliwn i ehangu darpariaeth drochi hwyr ledled Cymru yn ystod tymor y Senedd hon yn ennill momentwm, gyda phob cais gan awdurdodau lleol yn weithredol ers mis Medi. Bydd yr arian yn galluogi awdurdodau lleol i gyflogi dros 60 o arbenigwyr trochi hwyr dros y blynyddoedd nesaf. Er enghraifft, ym Mro Morgannwg, maen nhw wedi gallu agor eu canolfan drochi gyntaf yn Ysgol Gwaun y Nant trwy'r grant hwn. Rŷn ni hefyd yn cefnogi rhaglen drochi rithiol yng Ngwynedd, gan ddefnyddio technoleg VR, adnodd fydd o fudd i Gymru gyfan. Lansiwyd ein rhwydwaith i gefnogi addysg drochi ym mis Rhagfyr y llynedd i ddod ag awdurdodau lleol, ysgolion ac arbenigwyr trochi hwyr at ei gilydd i sicrhau bod datblygiadau mewn arferion trochi hwyr yn seiliedig ar wybodaeth ac ymchwil. Rwy'n falch iawn o'r hyn rŷn ni wedi'i gyflawni yn y maes hwn. Mae ein darpariaeth drochi hwyr ni yn unigryw i ni yng Nghymru, ac mae'r potensial i ni fynd hyd yn oed ymhellach yn glir i'w weld. Allwn ni ddim, fodd bynnag, anwybyddu canlyniadau'r cyfrifiad ar y Gymraeg, a gyhoeddwyd ar 6 Rhagfyr. Roedd y ffigurau ynglŷn â phlant tair i 15 oed yn siomedig, gan ein bod yn gwybod bod mwy o ddysgwyr mewn addysg Gymraeg heddiw nag oedd 10 mlynedd yn ôl - dros 11,000 yn fwy. Fe wnes i sôn yn fy natganiad ar ganlyniadau'r cyfrifiad ar y Gymraeg ar 24 Ionawr, fod Llywodraeth Cymru yn parhau i fod yn gwbl ymroddedig i'n nod o filiwn o siaradwyr Cymraeg a dyblu'r nifer ohonom sy'n defnyddio'r Gymraeg bob dydd erbyn 2050. Mae cynnal gwell dealltwriaeth o'r data yn rhan allweddol o gynllunio'r Gymraeg mewn addysg. Darparwyd proffil data Cymraeg lleol i awdurdodau lleol wrth baratoi eu CSCA, fydd yn cael ei ddiweddaru'n flynyddol. Byddaf hefyd yn cyhoeddi trosolwg cenedlaethol yn seiliedig ar adroddiadau adolygu'r CSCA. Ers cyhoeddi ein cynllun gweithlu addysg 10 mlynedd ym mis Mai 2022, rŷn ni hefyd wedi bod yn gweithio gyda rhai awdurdodau lleol i ddatblygu dull cyson o ddadansoddi data sy'n cael ei gasglu gan ysgolion ac awdurdodau lleol. Bydd hyn yn galluogi dealltwriaeth fanylach o'r nifer o athrawon ychwanegol sydd eu hangen i gyflawni cynlluniau awdurdodau lleol i gynyddu nifer y dysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg, a bydd hefyd yn galluogi rhanddeiliaid i dargedu ein cefnogaeth yn well i gefnogi pob ymarferwr i ddatblygu ei sgiliau Cymraeg. Rŷn ni am sicrhau bod pob dysgwr ym mhob ysgol yn cael y cyfle gorau i fod yn siaradwr Cymraeg hyderus. Rŷn ni wedi ymrwymo i sefydlu a gweithredu continwwm o ddysgu Cymraeg fel bod gan ddysgwyr, athrawon, rhieni a chyflogwyr ddealltwriaeth gyffredin o'r daith i ddysgu'r Gymraeg a'r canlyniadau ieithyddol disgwyliedig ar bob cam o'r daith honno. Rhan hanfodol o'r gwaith hwn fydd sicrhau bod y continwwm yn gallu cael ei ddefnyddio o fewn y system addysg statudol i gefnogi Cwricwlwm i Gymru yn ogystal ag wrth ddysgu ôl-16 a dysgu oedolion. Rŷn ni wedi bod yn archwilio gyda rhanddeiliaid cyfleoedd i ddefnyddio'r fframwaith cyfeirio Ewropeaidd cyffredin o ran lefelau iaith, neu the common European framework of reference for languages, CEFR, fel y'i gelwir, fel sail i ddatblygu continwwm Cymraeg. Bydd gwreiddio'r continwwm yn cymryd amser, ond rwyf wedi ymrwymo i sicrhau bod y cyfle i ddysgu Cymraeg ar gael i bawb. Byddwn ni'n parhau i weithio ar draws pob ysgol a lleoliad i sicrhau bod y ffordd rŷn ni'n dysgu Cymraeg yn arloesol ac yn cael ei chefnogi gan ddysgu proffesiynol ac adnoddau. Mae'n rhaid inni ailffocysu ein hymdrechion yn y sector cyfrwng Saesneg. Rwy'n ymfalchïo yn y gwaith caled sy'n digwydd mewn ysgolion ac rwy'n gwybod bod awydd a brwdfrydedd ymhlith athrawon Cymru i fanteisio ar y cyfleoedd sydd ar gael trwy'r cwricwlwm newydd. Rŷn ni eisoes wedi cyhoeddi'r fframwaith ar gyfer y Gymraeg mewn addysg cyfrwng Saesneg, a'r gwersi Cymraeg am ddim trwy'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol i ddysgwr 16 i 25 a hefyd y gweithlu addysg, sy'n enghraifft wych o'r cydweithio sy'n digwydd gyda'n partneriaid. Ers mis Medi, rŷn ni wedi ariannu'r ganolfan a chwmni Say Something in Welsh i ddatblygu ap i atgyfnerthu sgiliau Cymraeg dysgwyr a datblygu eu hyder. Mae gan ddatblygiadau fel hyn y potensial i gynyddu'r defnydd o'r Gymraeg ym mhob un o'n hysgolion. Rŷn ni'n bwriadu cyflwyno'r peilot hwn i 10 ysgol Saesneg arall, ac mae'r cynllunio ar gyfer hynny'n dechrau nawr. Byddwn ni hefyd yn datblygu mwy o adnoddau i sicrhau bod ein dysgwyr Cymraeg yn cael cefnogaeth cryf i ddod yn siaradwyr hyderus, balch. Wrth gwrs, nid yw'r un dull yn gweddu i bawb, a rhaid inni barhau i ddod o hyd i gyfres o ymyraethau gwahanol i gefnogi pob dysgwr, lle bynnag y maen nhw ar eu taith iaith. Mae'r rhain i gyd yn gamau bach ond arwyddocaol, ac mae angen i ni eu dathlu. Mae'r Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, ac rwy'n hyderus y gallwn ni gyflawni mewn partneriaeth.