English: Diolch yn fawr, Llywydd. Sustainable development has been at the heart of devolution in Wales right from the start. In 2015, this Parliament made a historic decision to change the course of Wales onto a more sustainable path by passing the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. This reflected the tireless effort by people from across Wales to strengthen the way in which Wales's future is shaped. It remains Welsh society's commitment to a better quality of life for both current and future generations. For people, for the planet, for now and for the future. Last month, we saw the United Nations, for the very first time, commit to putting in place a range of institutional mechanisms to improve solidarity with future generations. It also recognised the importance of representing future generations as part of any country's approach to improving the lives of citizens and responsibility to the planet. This includes proposals for a declaration on future generations, a United Nations special envoy for future generations and regular mechanisms to consider future trends. Our experience in Wales has encouraged other countries to do the same, and these changes are a strong endorsement of the Senedd's bold decisions to legislate for the future. The Agenda 2030 declaration, which formed the United Nations sustainable development goals, specifically acknowledges the essential role of national parliaments through their enactment of legislation and adoption of budgets and their role in ensuring accountability for effective implementation. The Senedd is therefore an important and recognised component of the accountability architecture of the well-being of future generations Act. In recognition of this, I wanted to make an early statement in this Senedd term as we start the next cycle of rooting sustainability in how Wales works. Wales is continuing to show its international leadership on the sustainable development agenda. The independent report launched last week by the First Minister and the climate change Minister shows that Wales's research base is making a significant contribution to the United Nations sustainable development goals. I am proud to see the contribution that our scientific community is making to global issues. Our action and leadership on the well-being of future generations agenda is accelerating in this Government term. Our programme for government, with the well-being objectives at its heart, demonstrates the central role of the well-being of future generations approach in our thinking and policy making. We've brought public bodies together to discuss how we take forward our sustainable development ambitions for Wales through a well-being of future generations national stakeholder forum. I plan to meet members of the forum shortly to discuss how Welsh Government will continue to provide leadership in the national implementation of the Act, and how we can take forward specific actions in collaboration with the forum and bring these actions together in a plan for this Government term. Last month I launched a consultation on national milestones for Wales, which will shape future action towards achieving the shared well-being goals. And, at the end of this year, we'll have the first set of national milestones within the Act, we'll have updated our national well-being indicators to reflect the impact of the pandemic so far, and updated our report on future trends likely to affect Wales. This work provides an opportunity to raise awareness of the legislation, which is something I know the national forum are keen to work with us on. We will also be reviewing the list of public bodies subject to the Act, as we recognise that there is value in extending these duties to other public bodies, and that many bodies are already adopting the sustainable development principle voluntarily. We'll also continue to engage with our international counterparts through our continued membership of Regions4 sustainable development and the Wellbeing Economy Governments network, alongside Scotland, Iceland, Finland and New Zealand. At the end of the last Senedd term, we saw three significant reports focused on the Act being published. The 'Future Generations Report' provided the Future Generations Commissioner for Wales's assessments of improvements public bodies should make to act in accordance with the sustainable development principle; the Auditor General for Wales reported on the results of their examinations of all public bodies; and the Public Accounts Committee of the fifth Senedd looked into the barriers to implementation. I've welcomed these reports because they provide a stock take every Senedd term on how the Act is enabling Government and public bodies to work in a more sustainable way. Our response to the PAC report has now been published, and we will also shortly publish our responses to the auditor general's and the future generations commissioner's reports. Members and the relevant committees will need time to consider both the findings of these reports as well as the responses from Government, the commissioner, the auditor general and the public bodies charged with carrying out sustainable development. I understand that the Public Accounts and Public Administration Committee will be considering the responses to the PAC report tomorrow, and I hope that our response to the recommendations are helpful in their discussions. But I also appreciate that members of the Public Accounts and Public Administration Committee and, of course, the Equality and Social Justice Committee, whose remit includes the Act, will need time to consider our response, and I'd be happy to respond to any further points that come out of these discussions. In recognition of this, today's statement is focused on our continued action on the well-being of future generations agenda in Wales and how the legislation can drive better decision making for current and future generations. The well-being of future generations Act continues to inform and shape what we do, how we work, and how we work with others. We will lead both the message on delivering a sustainable future for Wales, and the changes to how we work, so that sustainable development is reinforced as the central organising principle of Government and public bodies in Wales.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Mae datblygu cynaliadwy wedi bod wrth wraidd datganoli yng Nghymru o'r cychwyn cyntaf. Yn 2015, gwnaeth y Senedd hon benderfyniad hanesyddol i newid cwrs Cymru a'i rhoi ar lwybr mwy cynaliadwy drwy basio Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Roedd hyn yn adlewyrchu'r ymdrech ddiflino gan bobl o bob cwr o Gymru i gryfhau'r ffordd y caiff dyfodol Cymru ei lunio. Mae'n parhau i fod yn ymrwymiad cymdeithas Cymru i ansawdd bywyd gwell ar gyfer cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol. Ar gyfer pobl, ar gyfer y blaned, nawr ac ar gyfer y dyfodol. Fis diwethaf, gwelsom y Cenhedloedd Unedig, am y tro cyntaf erioed, yn ymrwymo i sefydlu ystod o ddulliau sefydliadol i wella undod â chenedlaethau'r dyfodol. Roedd hefyd yn cydnabod pwysigrwydd cynrychioli cenedlaethau'r dyfodol yn rhan o ddull gweithredu unrhyw wlad i wella bywydau dinasyddion a bod â chyfrifoldeb dros y blaned. Mae hyn yn cynnwys cynigion ar gyfer datganiad ar genedlaethau'r dyfodol, cennad arbennig y Cenhedloedd Unedig ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol a dulliau rheolaidd i ystyried tueddiadau yn y dyfodol. Mae ein profiad yng Nghymru wedi annog gwledydd eraill i wneud yr un peth, ac mae'r newidiadau hyn yn gymeradwyaeth gref i benderfyniadau beiddgar y Senedd i ddeddfu ar gyfer y dyfodol. Mae datganiad Agenda 2030, a ffurfiodd nodau datblygu cynaliadwy'r Cenhedloedd Unedig, yn cydnabod yn benodol swyddogaeth hanfodol seneddau cenedlaethol drwy ddeddfu deddfwriaeth a mabwysiadu cyllidebau a'u swyddogaeth o ran sicrhau atebolrwydd am weithredu effeithiol. Felly, mae'r Senedd yn elfen bwysig a chydnabyddedig o bensaernïaeth atebolrwydd Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol. I gydnabod hyn, roeddwn i eisiau gwneud datganiad cynnar yn nhymor y Senedd hon wrth i ni ddechrau'r cylch nesaf o wneud cynaliadwyedd yn rhan annatod o'r ffordd y mae Cymru'n gweithio. Mae Cymru'n parhau i ddangos ei harweinyddiaeth ryngwladol ar yr agenda datblygu cynaliadwy. Mae'r adroddiad annibynnol a lansiwyd yr wythnos diwethaf gan y Prif Weinidog a'r Gweinidog Newid Hinsawdd yn dangos bod sylfaen ymchwil Cymru yn gwneud cyfraniad sylweddol i nodau datblygu cynaliadwy'r Cenhedloedd Unedig. Rwy'n falch o weld y cyfraniad y mae ein cymuned wyddonol yn ei wneud at faterion byd-eang. Mae ein camau gweithredu a'n harweinyddiaeth ar agenda llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn cyflymu yn nhymor y Llywodraeth hon. Mae ein rhaglen lywodraethu, gyda'r amcanion llesiant wrth ei gwraidd, yn dangos swyddogaeth ganolog dull llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn y ffordd yr ydym yn meddwl ac yn llunio polisïau. Rydym wedi dod â chyrff cyhoeddus at ei gilydd i drafod sut yr ydym yn bwrw ymlaen â'n huchelgeisiau datblygu cynaliadwy ar gyfer Cymru drwy fforwm rhanddeiliaid cenedlaethol llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Rwy'n bwriadu cwrdd ag aelodau'r fforwm yn fuan i drafod sut y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i roi arweiniad wrth roi'r Ddeddf ar waith yn genedlaethol, a sut y gallwn fwrw ymlaen â chamau gweithredu penodol mewn cydweithrediad â'r fforwm a dwyn ynghyd y camau hyn mewn cynllun ar gyfer tymor y llywodraeth hon. Y mis diwethaf, lansiais ymgynghoriad ar gerrig milltir cenedlaethol i Gymru, a fydd yn llywio camau gweithredu yn y dyfodol tuag at gyflawni'r nodau llesiant a rennir. Ddiwedd eleni, bydd gennym y gyfres gyntaf o gerrig milltir cenedlaethol o fewn y Ddeddf, byddwn wedi diweddaru ein dangosyddion llesiant cenedlaethol i adlewyrchu effaith y pandemig hyd yn hyn, ac wedi diweddaru ein hadroddiad ar dueddiadau yn y dyfodol sy'n debygol o effeithio ar Gymru. Mae'r gwaith hwn yn rhoi cyfle i godi ymwybyddiaeth o'r ddeddfwriaeth, yr wyf yn gwybod bod y fforwm cenedlaethol yn awyddus i weithio gyda ni arni hi. Byddwn ni hefyd yn adolygu'r rhestr o gyrff cyhoeddus sy'n ddarostyngedig i'r Ddeddf, gan ein bod yn cydnabod bod gwerth mewn ymestyn y dyletswyddau hyn i gyrff cyhoeddus eraill, a bod llawer o gyrff eisoes yn mabwysiadu'r egwyddor datblygu cynaliadwy yn wirfoddol. Byddwn hefyd yn parhau i ymgysylltu â'n cymheiriaid rhyngwladol drwy ein haelodaeth barhaus o 'Regions4 sustainable development' a Rhwydwaith Llywodraethau'r Economi Llesiant, ochr yn ochr â'r Alban, Gwlad yr Iâ, y Ffindir a Seland Newydd. Ar ddiwedd tymor diwethaf y Senedd, gwelsom dri adroddiad arwyddocaol yn canolbwyntio ar gyhoeddi'r Ddeddf. Roedd 'Adroddiad Cenedlaethau'r Dyfodol' yn darparu asesiadau Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru o welliannau y dylai cyrff cyhoeddus eu gwneud i weithredu yn unol â'r egwyddor datblygu cynaliadwy; adroddodd Archwilydd Cyffredinol Cymru ar ganlyniadau ei archwiliadau o'r holl gyrff cyhoeddus; ac edrychodd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y pumed Senedd ar y rhwystrau rhag gweithredu. Rwyf wedi croesawu'r adroddiadau hyn gan eu bod yn rhoi cyfle i bwyso a mesur ym mhob tymor Senedd sut y mae'r Ddeddf yn galluogi'r Llywodraeth a chyrff cyhoeddus i weithio mewn ffordd fwy cynaliadwy. Mae ein hymateb i adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus bellach wedi'i gyhoeddi, a byddwn hefyd yn cyhoeddi ein hymatebion i adroddiadau'r archwilydd cyffredinol a chomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol cyn bo hir. Bydd angen amser ar aelodau a'r pwyllgorau perthnasol i ystyried canfyddiadau'r adroddiadau hyn yn ogystal â'r ymatebion gan y Llywodraeth, y comisiynydd, yr archwilydd cyffredinol a'r cyrff cyhoeddus sy'n gyfrifol am gyflawni datblygu cynaliadwy. Rwy'n deall y bydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus yn ystyried yr ymatebion i adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yfory, ac rwy'n gobeithio y bydd ein hymateb i'r argymhellion yn ddefnyddiol yn eu trafodaethau. Ond rwy'n sylweddoli hefyd y bydd angen amser ar aelodau'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus ac, wrth gwrs, y Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol, y mae ei gylch gwaith yn cynnwys y Ddeddf, i ystyried ein hymateb, a byddwn yn hapus i ymateb i unrhyw bwyntiau eraill sy'n deillio o'r trafodaethau hyn. I gydnabod hyn, mae'r datganiad heddiw yn canolbwyntio ar ein camau gweithredu parhaus ar agenda llesiant cenedlaethau'r dyfodol yng Nghymru a sut y gall y ddeddfwriaeth ysgogi gwell penderfyniadau ar gyfer y cenedlaethau presennol a rhai'r dyfodol. Mae Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn parhau i lywio'r hyn a wnawn, sut yr ydym yn gweithio, a sut yr ydym yn gweithio gydag eraill. Byddwn yn arwain y neges ar sicrhau dyfodol cynaliadwy i Gymru, a'r newidiadau i'r ffordd yr ydym yn gweithio, fel bod datblygu cynaliadwy yn cael ei atgyfnerthu fel egwyddor drefniadol ganolog y Llywodraeth a chyrff cyhoeddus yng Nghymru.