English: I think we could all do with a bit of social prescribing today. I think it's been a very difficult day for us all and a very sad day and anything to lift our spirits would help. But I would like to thank the health Secretary for bringing forward this proposal because I think it shows that there is an understanding that there's more to health than just looking after the physical well-being of a patient. Jenny Rathbone has underlined the fact that one in four of us is likely to suffer some kind of mental health problems during our lifetime - . I think it's very much the point about asking patients what matters rather than, 'What is the matter?' I'm very much of the view that I think we have to respect and treat the individual and the patient and not just the illness. My husband's a GP and he's been social prescribing for almost two decades, mostly referrals to sport centres. But I think it's important that we develop this further, and I'd like to focus just a few words on the opportunities to use social prescribing in relation to the arts. Now, as the health Secretary is aware, we've established a cross-party arts and health group within the Assembly and I'm very keen on this. I was chair of the Live Music Now charity and it was incredible to watch the transformation that came in care homes when we sent expert musicians in to play and to really have an impact and to raise the spirits of the people in those care homes. I think the Welsh Government actually has a very good record in relation to how arts impact on health: 50 per cent of the revenue funded organisations subsidised by the Arts Council of Wales are related to health in some way. I look forward to welcoming the Cabinet Secretary to the next meeting of that cross-party group where we'll be making a presentation to him and asking him to support the efforts to build a more robust evidence base to support arts and health in Wales. There is a huge amount of work, as I said, being undertaken already. The Welsh arts council is already in the process of collating the work that is already being done in Wales, and there needs to be, I think -
Welsh: Rwy'n credu y byddai ychydig o ragnodi cymdeithasol o fudd i bob un ohonom heddiw. Rwy'n credu ei fod wedi bod yn ddiwrnod anodd iawn i bob un ohonom ac yn ddiwrnod trist iawn a byddai unrhyw beth i godi ein hysbryd yn helpu. Ond hoffwn ddiolch i'r Ysgrifennydd dros iechyd am gyflwyno'r cynnig hwn oherwydd rwy'n credu ei fod yn dangos bod dealltwriaeth fod mwy i iechyd na dim ond gofalu am lesiant corfforol y claf. Mae Jenny Rathbone wedi tanlinellu'r ffaith bod un o bob pedwar ohonom yn debygol o ddioddef rhyw fath o broblemau iechyd meddwl yn ystod ein bywydau - . Rwy'n credu mai'r pwynt yn sicr yw gofyn i gleifion beth sy'n bwysig yn hytrach na, 'Beth sy'n bod?' Fy marn i yn sicr yw bod yn rhaid i ni barchu a thrin yr unigolyn a'r claf ac nid dim ond y salwch. Mae fy ngŵr yn feddyg teulu ac mae ef wedi bod yn ymarfer rhagnodi cymdeithasol ers bron i ddau ddegawd, yn bennaf atgyfeiriadau i ganolfannau chwaraeon. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig ein bod yn datblygu hyn ymhellach, a hoffwn ganolbwyntio ychydig o eiriau ar y cyfleoedd i ddefnyddio rhagnodi cymdeithasol mewn cysylltiad â'r celfyddydau. Nawr, fel y mae'r Ysgrifennydd dros Iechyd yn gwybod, rydym wedi sefydlu grŵp trawsbleidiol celfyddydau ac iechyd yn y Cynulliad ac rwy'n frwdfrydig iawn am hyn. Roeddwn yn gadeirydd yr elusen Live Music Now ac roedd yn anhygoel i wylio'r gweddnewidiad mewn cartrefi gofal pan fyddem ni'n anfon cerddorion arbenigol i mewn i chwarae ac i gael effaith wirioneddol a chodi ysbryd y bobl yn y cartrefi gofal hynny. Rwy'n credu bod gan Lywodraeth Cymru hanes da iawn o ran sut y mae'r celfyddydau yn effeithio ar iechyd: mae 50 y cant o'r sefydliadau sy'n cael cyllid refeniw trwy gymhorthdal gan Gyngor Celfyddydau Cymru yn gysylltiedig ag iechyd mewn rhyw ffordd. Rwy'n edrych ymlaen at groesawu Ysgrifennydd y Cabinet i gyfarfod nesaf y grŵp trawsbleidiol hwnnw pryd y byddwn yn gwneud cyflwyniad iddo a gofyn iddo gefnogi'r ymdrechion i ddatblygu sail dystiolaeth fwy cadarn i gefnogi celfyddydau ac iechyd yng Nghymru. Mae llawer iawn o waith, fel y dywedais, yn cael ei wneud eisoes. Mae Cyngor Celfyddydau Cymru eisoes yn y broses o goladu'r gwaith sydd eisoes yn cael ei wneud yng Nghymru, ac mae angen, rwy'n credu -