techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I would like to thank the Minister for giving me advance sight of today's statement, and I refer to my register of interests. I'd like to begin, firstly, by paying tribute to our farmers across Wales for continuing to feed a nation even in the face of the physical, mental and economic stresses caused by bovine TB. Unfortunately, for some farmers, that continued battle against this horrific disease has been too much and they have taken their own lives. There is undeniably a seriousness to this situation that many outside of rural Wales will not fully understand nor indeed appreciate. Bovine TB casts a long shadow over our farming industry, acting as one of the main barriers to achieving a productive, progressive and profitable agricultural sector. A TB outbreak on a family farm impacts every aspect of that farm's ability to operate a viable business model. And so, we're not just discussing the tragic infection of cattle, but we also need to take into account the livelihoods that are at stake.
Welsh: Fe hoffwn i ddiolch i'r Gweinidog am roi golwg ymlaen llaw i mi ar ddatganiad heddiw, ac rwy'n cyfeirio at fy nghofrestr buddiannau. Fe hoffwn i ddechrau, yn y lle cyntaf, drwy roi teyrnged i'n ffermwyr ni ledled Cymru am barhau i fwydo cenedl hyd yn oed yn wyneb y straen corfforol, meddyliol ac economaidd a achosir gan TB buchol. Yn anffodus, i rai ffermwyr, mae'r frwydr barhaus hon yn erbyn y clefyd erchyll hwn wedi bod yn ormod iddyn nhw ac maen nhw wedi cymryd eu bywydau eu hunain. Ni ellir amau difrifoldeb y sefyllfa hon na fydd llawer y tu allan i gefn gwlad Cymru yn ei deall hi'n llawn nac yn wir yn ei dirnad hi. Mae TB buchol yn taflu cysgod hir dros ein diwydiant ffermio ni, gan fod yn un o'r prif rwystrau i sicrwydd o sector amaethyddol cynhyrchiol, blaengar a llewyrchus. Mae achosion o TB ar fferm deuluol yn effeithio ar bob agwedd ar allu'r fferm honno i weithredu model busnes hyfyw. Ac felly, nid trafod haint trychinebus ar wartheg yn unig yr ydym ni, ond mae angen i ni ystyried hefyd fod bywoliaeth pobl yn y fantol.
English: And the last point, Minister, is around vaccination. Where vaccination is available, it has a role to play, clearly, in TB eradication, but it can only be used to prevent and not to cure the disease. Field trials with cattle TB vaccination, as you've already outlined, are under way, and you are hoping an effective vaccine will be available by 2025, so my question is: how confident are you we can achieve this goal, given the low number of farms that are currently participating in the trials? And my final point is this: by ruling out other measures such as controlling the disease within the wildlife population, is the Minister accepting, therefore, that the Government is content with keeping the situation as static as it is currently for at least another three or four years, which won't reduce the emotional or financial burden on farmers one bit, or reduce the prevalence of the disease to the same extent we've seen in other countries? And my final point as well is the found-dead survey, in my opinion, is ineffective and rather ad hoc and doesn't teach us anything about this disease at all. Diolch yn fawr.
Welsh: Ac mae'r pwynt olaf, Gweinidog, yn ymwneud â brechu. Pan fo brechu ar gael, mae rôl ar ei gyfer, yn amlwg, wrth ddileu TB, ond dim ond wrth atal ac nid wrth wella'r clefyd y gellir ei ddefnyddio. Mae treialon maes gyda brechu gwartheg yn erbyn TB, fel gwnaethoch chi amlinellu eisoes, ar y gweill, ac rydych chi'n gobeithio y bydd brechlyn effeithiol ar gael erbyn 2025, felly fy nghwestiwn i yw: pa mor hyderus ydych chi y gallwn ni daro'r nod hwn, o ystyried y nifer isel o ffermydd sy'n cymryd rhan yn y treialon ar hyn o bryd? A'm pwynt olaf i yw hwn: drwy ddiystyru mesurau eraill fel rheoli'r clefyd mewn bywyd gwyllt, a yw'r Gweinidog yn derbyn, felly, fod y Llywodraeth yn fodlon cadw'r sefyllfa mor ddisymud ag y mae hi ar hyn o bryd am o leiaf dair neu bedair blynedd arall, ac na fydd yn ysgafnu'r baich emosiynol neu ariannol ar ffermwyr i ryw raddau, neu leihau nifer yr achosion o'r clefyd i'r un graddau ag a welsom ni mewn gwledydd eraill? A fy mhwynt olaf i hefyd yw'r arolwg o foch daear marw sydd, yn fy marn i, yn aneffeithiol a braidd yn ad hoc ac nid yw'n dysgu unrhyw beth i ni am y clefyd hwn o gwbl. Diolch yn fawr.
English: I'll start with the second final point around the survey, I don't -
Welsh: Rwyf i am ddechrau gyda'r ail bwynt olaf ynghylch yr arolwg, nid wyf -
English: Sorry.
Welsh: Mae'n ddrwg gen i.
English: Thank you for your annual update, Minister. As the chief veterinary officer notes in the foreword to the consultation document, the eradication programme was always a long road and the long-term trends remain positive. We've allowed the science to navigate and our key stakeholders - farmers, vets and representative bodies - to drive that forward. Successive Welsh Labour Governments have been flexible in adapting the delivery plan, but we did draw a line at badger culling, and I'm proud that the Welsh Government's programme for government forbids the culling of badgers to control the spread of TB in cattle. The UK Government, by contrast, will only start phasing out badger culling in England next year. The Wildlife Trusts estimate that, by the time it ends, 300,000 out of an estimated population of 485,000 badgers may have been killed, wiping out populations in areas they had inhabited since the ice age. But back to today's statement and back to that long road that you mention - and there has been plenty of talk here this afternoon about the cattle vaccination trial. And, as you said, an effective cattle TB vaccine would be a hugely powerful tool. You've mentioned also that it's only one part of the toolbox. So, I share your disappointment about the lack of participation by Welsh farmers. I'm assuming that you have discussed that with farming unions, and it would be very useful if you could give any update on that, either now or in the near future. Thank you.
Welsh: Diolch i chi am eich diweddariad blynyddol, Gweinidog. Fel mae'r prif swyddog milfeddygol yn ei nodi yn y rhagair i'r ddogfen ymgynghori, roedd y rhaglen ddileu bob amser yn golygu taith bell ac mae'r tueddiadau hirdymor yn parhau i fod yn gadarnhaol. Rydym ni wedi caniatáu i'r wyddoniaeth lywio a'n rhanddeiliaid allweddol ni - ffermwyr, milfeddygon a chyrff cynrychioliadol - wrth fwrw ymlaen â honno. Mae Llywodraethau Llafur Cymru olynol wedi bod yn hyblyg wrth addasu'r cynllun cyflawni, ond fe wnaethom ni dynnu llinell o ran difa moch daear, ac rwy'n falch bod rhaglen lywodraethu Llywodraeth Cymru yn gwahardd difa moch daear i reoli ymlediad TB mewn gwartheg. Yn wahanol iawn, ni fydd Llywodraeth y DU ond yn dechrau gwneud hynny'n raddol yn Lloegr y flwyddyn nesaf. Mae'r Ymddiriedolaethau Bywyd Gwyllt yn amcangyfrif, pan ddaw'r difa i ben, y gallai 300,000 o boblogaeth a amcangyfrifir i fod yn 485,000 o foch daear fod wedi eu lladd, gan ddifa'r poblogaethau mewn ardaloedd sydd wedi bod yn gynefin iddyn nhw ers yr oes iâ. Ond yn ôl at ddatganiad heddiw ac yn ôl at y daith bell honno yr ydych chi'n sôn amdani hi - ac fe fu yna ddigon o sôn yn y fan hon y prynhawn yma am y treial brechu gwartheg. Ac, fel roeddech chi'n dweud, fe fyddai brechlyn TB effeithiol ar gyfer gwartheg yn arf pwerus iawn. Rydych chi wedi crybwyll hefyd mai dim ond un peth yn y gist arfau ydyw hyn. Felly, rwyf innau wedi fy siomi hefyd yn niffyg cyfranogiad ffermwyr Cymru. Rwy'n cymryd eich bod chi wedi trafod hynny gydag undebau ffermio, a da iawn o beth fyddai i chi allu rhoi unrhyw ddiweddariad ar hynny, naill ai nawr neu yn y dyfodol agos. Diolch i chi.
English: Thank you. So, in relation to your comments around our programme for government commitment that we will not permit the culling of badgers as part of the measures to deal with bovine TB, recent scientific studies have not provided conclusive evidence that culling badgers would reduce incidence levels in cattle herds. And you mentioned England, which have killed a huge number of badgers, but now they're withdrawing and backing down from that. And I do think the emphasis on cattle vaccination, which I very much welcome, is because the UK Government are looking at what alternatives they have. And if you look at the areas where they have culled badgers, they still have bovine TB. So, I think that is a very important point. I have raised the lack of farms - well, no farms - participating in Wales in the trials with both the NFU and the FUW, and I mentioned in my earlier answer to Cefin Campbell that the chief veterinary officer had attended NFU's TB focus group and it was raised there, and I'm sure they will do all they can to encourage farms in the low TB area to participate.
Welsh: Diolch. Felly, o ran eich sylwadau chi ynghylch ymrwymiad ein rhaglen lywodraethu ni na fyddwn ni'n caniatáu i ddifa moch daear fod yn rhan o'r mesurau i ymdrin â TB buchol, nid yw astudiaethau gwyddonol diweddar wedi cynnig unrhyw dystiolaeth bendant y byddai difa moch daear yn lleihau cyfraddau mynychder mewn buchesi gwartheg. Ac roeddech chi'n sôn am Loegr, sydd wedi lladd nifer aruthrol o foch daear, ond maen nhw'n tynnu'n ôl nawr ac yn cilio oddi wrth hynny. Ac rwy'n credu mai'r rheswm am y pwyslais ar frechu gwartheg, yr wyf i'n ei groesawu yn fawr, yw bod Llywodraeth y DU yn edrych ar ba ddewisiadau eraill sydd ganddyn nhw. Ac os edrychwch chi ar yr ardaloedd lle maen nhw wedi difa moch daear, mae TB buchol yno o hyd. Felly, rwy'n credu bod hwnnw'n bwynt pwysig iawn. Rwyf i wedi codi'r diffyg ffermydd - wel, dim un fferm - yn cymryd rhan yng Nghymru yn y treialon gyda'r NFU ac Undeb Amaethwyr Cymru, ac fe soniais i yn fy ateb yn gynharach i Cefin Campbell fod y prif swyddog milfeddygol wedi mynychu grŵp ffocws TB yr NFU ac fe godwyd hyn yn y fan honno, ac rwy'n siŵr y byddan nhw'n gwneud popeth yn eu gallu i annog ffermydd yn yr Ardal TB isel i gymryd rhan.
English: Thank you, Minister, for today's statement. Minister, as you will be aware, farms throughout north Wales play a huge role in supporting our local economy, communities and indeed our food chain. Many farmers that I've met with in recent months alongside the NFU have raised their concerns of the bovine TB eradication programme simply not being robust enough and not doing enough to deal with the root cause of the problem. And this concern links to the spikes in cases in north Wales, something you've acknowledged in your statement today and something which Mr Campbell referred to earlier in his contribution. Of course, we know the prospect of having to slaughter entire herds of cattle following a TB outbreak is a very real concern for farmers in my region, and, although compensation is available, it does not make up for the business disruption, which could make a farm unviable, let alone the emotional strain on hard-working farmers. So, Minister, what focused support will you provide to farmers in north Wales where spikes in TB have been experienced and how will you work with those farmers to ensure business disruption is kept as low as possible? Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Diolch, Gweinidog, am y datganiad heddiw. Gweinidog, fel y gwyddoch chi, mae ffermydd ledled y gogledd â rhan enfawr yn y gwaith o gefnogi ein heconomi leol ni, ein cymunedau ni ac yn wir ein cadwyn fwyd ni. Mae llawer o ffermwyr yr wyf i wedi cwrdd â nhw yn ystod y misoedd diwethaf ochr yn ochr â'r NFU wedi codi eu pryderon nhw am raglen dileu TB buchol nad ydyw hi'n ddigon cadarn ac nad yw hi'n gwneud digon i ymdrin â gwraidd y broblem. Ac mae'r pryderon hyn ynghlwm â'r cynnydd mewn achosion yn y gogledd, rhywbeth y gwnaethoch chi ei gydnabod yn eich datganiad heddiw ac roedd hynny'n rhywbeth y cyfeiriodd Mr Campbell ato yn gynharach yn ei gyfraniad yntau. Wrth gwrs, fe wyddom ni fod y posibilrwydd o orfod lladd buchesi cyfan o wartheg yn dilyn achosion o TB yn bryder gwirioneddol i ffermwyr yn fy rhanbarth i, ac, er bod iawndal ar gael, nid yw hynny'n gwneud cyfiawnder â'r tarfu ar eu busnes, a allai wneud fferm yn anymarferol, heb sôn am y straen emosiynol ar ffermwyr sy'n gweithio mor galed. Felly, Gweinidog, pa gymorth penodol y byddwch chi'n ei roi i ffermwyr yn y gogledd lle mae'r cynnydd mewn TB wedi cael ei brofi a sut ydych chi am weithio gyda'r ffermwyr hynny i sicrhau bod y tarfu ar fusnes yn cael ei gadw dan reolaeth gymaint â phosibl? Diolch yn fawr iawn.
English: Thank you, and I did refer to the spikes that we've, unfortunately, had, and I certainly was extremely concerned to see that, because I mentioned about the targets that we've set to be bovine TB free. The low TB areas were obviously very important as part of that. There were the three spikes in Conwy, Denbighshire and Pennal, and we've been working with them. We've introduced enhanced measures, testing et cetera, and we continue to work with them. But I think, again, it's really important to note that eight out of 10 of those outbreaks in those spikes were due to movement of cattle, so it's important that we continue to work, that farmers access that support, that it's available, that guidance and advice that's available, going forward.
Welsh: Diolch i chi, ac fe gyfeiriais i at yr adegau lle cafwyd nifer fawr o achosion a welsom ni, yn anffodus, ac roeddwn i'n sicr yn bryderus iawn o weld y rhain, fe soniais i am y nodau y gwnaethom ni eu pennu i fod yn rhydd o TB buchol. Roedd yr Ardaloedd TB isel yn amlwg yn bwysig iawn yn rhan o hynny. Gwelwyd nifer fawr o achosion mewn tair ardal sef Conwy, sir Ddinbych a Phennal, ac rydym ni wedi bod yn gweithio gyda nhw. Rydym ni wedi cyflwyno mesurau gwell, profi ac ati, ac rydym ni'n parhau i weithio gyda nhw. Ond rwy'n credu, unwaith eto, ei bod hi'n bwysig iawn nodi bod wyth o bob 10 o'r achosion hynny o ganlyniad i symudiadau gwartheg, felly mae hi'n bwysig ein bod ni'n parhau i weithio, bod ffermwyr yn cael gafael ar y cymorth hwnnw, ei fod ar gael, a'r canllawiau a'r cyngor hwnnw sydd ar gael, wrth symud ymlaen.
English: Thank you for your statement, Minister. I wasn't really intending to respond to the statement, but I've been sitting here listening intently to what you've had to say, and, fundamentally, nothing has changed, has it, really? You could have delivered that statement 10 years ago, and, in the meantime, of course, we're still culling 10,000 cattle every year. It really smacks of contentment with the situation. So, come on, let's be brave here. Let's be radical. Let's bite the bullet and stop going around in circles. Isn't it time this Government stepped up to the mark and really confronted the issue of TB in wildlife? Because, if you don't, then I bet we'll be back here in another 12 months when you deliver your next annual statement. And do you know what? It'll be 10 years all over again.
Welsh: Diolch i chi am eich datganiad, Gweinidog. Nid oeddwn i'n bwriadu ymateb i'r datganiad mewn gwirionedd, ond rwyf i wedi bod yn eistedd yma ac yn gwrando yn astud ar yr hyn yr oedd gennych chi i'w ddweud, ac, yn y bôn, nid oes unrhyw beth wedi newid, mewn gwirionedd, a oes yna? Fe allech chi fod wedi cyflwyno'r datganiad hwn 10 mlynedd yn ôl, ac, yn y cyfamser, wrth gwrs, rydym ni'n parhau i ddifa 10,000 o wartheg bob blwyddyn. Mae hyn yn awgrymu bodloni ar y sefyllfa, mewn gwirionedd. Felly, dewch ymlaen, gadewch i ni fod yn ddewr yn hyn o beth. Gadewch i ni fod yn radical. Gadewch i ni fwrw'r maen i'r wal a rhoi'r gorau i din-droi. Onid yw hi'n hen bryd i'r Llywodraeth hon ddod i'r adwy a mynd i'r afael â TB mewn bywyd gwyllt? Oherwydd, os na wnewch chi hynny, yna, yn siŵr i chi, fe fyddwn ni yn ein holau yma mewn 12 mis arall pan fyddwch chi'n cyflwyno eich datganiad blynyddol nesaf. A wyddoch chi beth? 10 mlynedd arall eto fel hyn fydd hi.
English: So, I fundamentally disagree with probably everything that Llyr Huws Gruffydd said. You talk about wildlife and, absolutely, if you look in the bespoke action plans, one of the the areas that we specifically said we would target with the herds that were in long-term breakdown was the wildlife. And if you look at the bespoke action plans that we brought forward - and I'm trying to remember the percentage, but it's a significant number - wildlife did not play any part in that breakdown. And one of the reasons I'm stopping the test and trap - sorry, the trap and test - of badgers in bespoke action plans in the long-term breakdown is because it really hasn't proved popular. Some farmers didn't want us to do that, and I think that money is better spent on vaccinating badgers. So, I absolutely agree with you about that we must do things, and one of the things we're doing - and I've announced the extra £100,000 today, because that is proving to be very beneficial.
Welsh: Felly, mae'n debyg fy mod i'n anghytuno yn gyfan gwbl â phopeth a ddywedodd Llŷr Huws Gruffydd. Rydych chi'n sôn am fywyd gwyllt ac, yn hollol, os edrychwch chi yn y cynlluniau gweithredu pwrpasol, un o'r meysydd yr oeddem ni'n dweud yn benodol y byddem ni'n anelu tuag atyn nhw gyda'r buchesi ag achosion TB hirdymor oedd o ran y bywyd gwyllt. Ac os edrychwch chi ar y cynlluniau gweithredu pwrpasol a gyflwynwyd gennym ni - ac rwy'n ceisio cofio'r ganran, ond fe geir nifer sylweddol - nid oedd y bywyd gwyllt ag unrhyw ran yn y dadansoddiad hwnnw. Ac un o'r rhesymau yr wyf i am roi'r gorau i brofi a thrapio moch daear - mae'n ddrwg gennyf i, y trapio a'r profi - mewn cynlluniau gweithredu pwrpasol yn y dadansoddiad hirdymor yw am nad yw hynny wedi bod yn boblogaidd mewn gwirionedd. Nid oedd rhai ffermwyr yn dymuno i ni wneud hynny, ac rwy'n credu ei bod hi'n well gwario'r arian ar frechu moch daear. Felly, rwy'n cytuno yn llwyr â chi fod yn rhaid i ni weithredu, ac un o'r pethau yr ydym ni'n ei wneud - ac rwyf i wedi cyhoeddi'r £100,000 ychwanegol heddiw, oherwydd mae hi'n ymddangos bod hynny o fudd mawr.
English: Diolch, Llywydd. There's a close friend of mine who has had their business decimated by TB; I'll just put that as an interest. Minister, Labour's TB eradication programme has been established for some years, with a long-term goal of eradicating bovine TB. Yet, in Wales, things are not improving, they're getting worse, because you will not take the steps that are needed to tackle the root cause of the problem in infected wildlife. That wildlife has no natural predators in this country. Bovine TB has become a massive industry in its own right, employing vast amounts of civil servants and costing the taxpayer millions of pounds each year. We're now seeing cows in calf and heifers being slaughtered on the yard, whilst the unborn calf inside them kicks out while choking to death. It's not a pleasant experience for anybody to witness and the mental strain that puts on our farmers is huge. So, Minister, will you look again at this part of the legislation to allow flexibility to allow calves, if that's wanted, to be born and tested after the mother has given birth? And, also, will you and this Government take the bold steps that need to be taken to address bovine TB in Wales and stop many farming families across our country being devastated by mental health and emotional loss because of bovine TB in Wales? We've been talking about a vaccine for bovine TB since the early 2010s. It's still not here. Please, Minister, please get on with the job, and let's deliver a vaccine and actually something that eradicates TB in Wales.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae gen i ffrind agos sydd â'i fusnes wedi ei ddinistrio gan TB; dywedaf hynny fel buddiant. Gweinidog, mae rhaglen dileu TB Llafur wedi ei sefydlu ers rhai blynyddoedd, gyda nod hirdymor o ddileu TB buchol. Ac eto, yng Nghymru, nid yw pethau'n gwella, maen nhw'n gwaethygu, oherwydd na fyddwch chi'n cymryd y camau sydd eu hangen i fynd i'r afael ag achos sylfaenol y broblem mewn bywyd gwyllt heintiedig. Nid oes gan y bywyd gwyllt hwnnw unrhyw ysglyfaethwyr naturiol yn y wlad hon. Mae TB buchol wedi dod yn ddiwydiant enfawr ynddo'i hun, gan gyflogi llawer iawn o weision sifil am gost o filiynau o bunnau i'r trethdalwr bob blwyddyn. Rydym ni bellach yn gweld gwartheg cyflo a heffrod yn cael eu lladd ar y buarth, tra bod y llo heb ei eni y tu mewn iddyn nhw yn cicio wrth dagu i farwolaeth. Nid yw'n brofiad dymunol i unrhyw un ei weld ac mae'r straen meddyliol a roddir ar ein ffermwyr yn enfawr. Felly, Gweinidog, a wnewch chi edrych eto ar y rhan hon o'r ddeddfwriaeth er mwyn rhoi hyblygrwydd, i ganiatáu i loi, os dyna yw'r dymuniad, gael eu geni a'u profi ar ôl i'r fam roi genedigaeth? A hefyd, a wnewch chi a'r Llywodraeth hon gymryd y camau beiddgar y mae angen eu cymryd i fynd i'r afael â TB buchol yng Nghymru ac i arbed llawer o deuluoedd ffermio ledled ein gwlad rhag cael eu dinistrio gan iechyd meddwl a cholled emosiynol oherwydd TB buchol yng Nghymru? Rydym ni wedi bod yn sôn am frechlyn ar gyfer TB buchol ers dechrau'r 2010au. Nid yw yma eto. Os gwelwch yn dda, Gweinidog, ewch ymlaen â'r gwaith, a gadewch i ni ddarparu brechlyn a rhywbeth sydd wir yn dileu TB yng Nghymru.
English: The next item therefore is the statement by the Deputy Minister for Climate Change on COP26. And I call on the Minister to make a statement. Lee Waters.
Welsh: Yr eitem nesaf felly yw'r datganiad gan y Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd ar COP26. Dwi'n galw arno fe i wneud ei ddatganiad. Lee Waters.
English: Diolch, Llywydd. Ahead of the United Nations Climate Change Conference, the UN's Intergovernmental Panel on Climate Change said that the latest data signals a code red for humanity. This year, Canada registered its highest ever temperature, shattering the previous record by around 5 full degrees. It rained rather than snowed for the first time at the peak of the Greenland ice sheet. Closer to home, we've seen the severe impact of heavy rain, resulting in increased flash flooding. Climate change is not just a problem we will face in 2050; it's a problem we face now. As the Met Office has told us, because of carbon emissions already in the atmosphere, sea level rises of 0.5m are already locked in. And according to Professor Richard Betts, the Met Office chief scientist, we are facing sea levels rises of a metre in the next 80 years based on current policies.
Welsh: Diolch, Llywydd. Cyn Cynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig, dywedodd Panel Rhynglywodraethol y Cenhedloedd Unedig ar Newid yn yr Hinsawdd fod y data diweddaraf yn arwydd o god coch ar gyfer dynoliaeth. Eleni, cofrestrodd Canada ei thymheredd uchaf erioed, gan chwalu'r cofnod blaenorol gyda chynnydd o tua 5 gradd lawn. Roedd yn bwrw glaw yn hytrach nag eira am y tro cyntaf ar gopa llen iâ'r Ynys Las. Yn nes at gartref, rydym ni wedi gweld effaith ddifrifol glaw trwm, gan arwain at fwy o lifogydd sydyn. Nid problem y byddwn yn ei hwynebu yn 2050 yn unig yw newid hinsawdd; mae'n broblem sy'n ein hwynebu ni nawr. Fel y mae'r Swyddfa Dywydd wedi dweud wrthym, oherwydd allyriadau carbon sydd eisoes yn yr atmosffer, mae cynnydd o 0.5m yn lefel y môr eisoes wedi ei sicrhau. Ac yn ôl yr Athro Richard Betts, prif wyddonydd y Swyddfa Dywydd, rydym yn wynebu codiadau yn lefelau'r môr o fetr yn yr 80 mlynedd nesaf yn seiliedig ar bolisïau cyfredol.