English: Thank you, Minister, for your statement today and for all the actions that are being taken to try and safeguard the well-being of the residents of Rhondda Cynon Taf. As you can imagine, questions are coming in to me thick and fast already from residents of the Cynon Valley, so I welcome this opportunity to ask you some of those directly. Firstly, with regard to booked holidays, I know that the residents of RCT will not now be able to travel for these purposes, and that, in the case of the Caerphilly residents previously, Welsh Government wrote to the main tour operators setting out the expectation that they would refund customers or allow them to amend their booking to a later date. Will you commit to resending this letter with reference to the residents of Rhondda Cynon Taf and sharing this correspondence with representatives of the area so that we can, in turn, share it with our constituents, who may require such proof in order to press their case, if necessary? In addition, what support can you offer to those who have booked holidays in the UK and to local tour operators, such as Edwards Coaches, whose businesses may be badly affected? Secondly, with regard to those who have previously been shielding, I'm aware that the previous Caerphilly guidelines have not recommended any changes for this specific group over and above the advice or the regulations that have been imposed on other residents. Yet, in recent days, Cwm Taf Morgannwg University Health Board and Councillor Andrew Morgan, leader of Rhondda Cynon Taf County Borough Council, have - quite sensibly, in my opinion - advised people in RCT who have previously been shielding to work from home wherever possible, due to the rise in the coronavirus cases here. Can you confirm, then, the evidence that you will offer to previously shielded people in this regard? And thirdly and finally, I'd like to ask about support for local businesses. These new restrictions are, of course, very, very different from the national lockdown that we saw in the spring. How can Welsh Government encourage local residents to continue to shop locally safely and to support home-grown local businesses, while also safeguarding their own health?
Welsh: Diolch am eich datganiad heddiw, Weinidog, ac am yr holl gamau sy'n cael eu cymryd i geisio diogelu lles trigolion Rhondda Cynon Taf. Fel y gallwch ddychmygu, rwyf wedi cael llawer o gwestiynau mewn amser byr gan drigolion Cwm Cynon, felly rwy'n croesawu'r cyfle hwn i ofyn rhai o'r rheini'n uniongyrchol i chi. Yn gyntaf, mewn perthynas â gwyliau wedi'u harchebu, gwn na fydd trigolion Rhondda Cynon Taf yn gallu teithio at y dibenion hyn yn awr, ac yn achos trigolion Caerffili cyn hynny, ysgrifennodd Llywodraeth Cymru at y prif gwmnïau teithio yn nodi'r disgwyliad y byddent yn ad-dalu cwsmeriaid neu'n caniatáu iddynt newid eu gwyliau i ddyddiad diweddarach. A wnewch chi ymrwymo i ail-anfon y llythyr hwn gan gyfeirio at drigolion Rhondda Cynon Taf a rhannu'r ohebiaeth hon â chynrychiolwyr yr ardal fel y gallwn, yn ein tro, ei rhannu â'n hetholwyr a allai fod angen prawf o'r fath er mwyn gwneud eu hachos? Yn ogystal, pa gymorth y gallwch ei gynnig i'r rheini sydd wedi archebu gwyliau yn y DU ac i gwmnïau teithio lleol, megis Edwards Coaches, y gallai eu busnesau gael eu heffeithio'n wael? Yn ail, o ran y rhai sydd wedi bod ar y rhestr warchod yn y gorffennol, rwy'n ymwybodol nad yw canllawiau blaenorol Caerffili wedi argymell unrhyw newidiadau ar gyfer y grŵp penodol hwn yn ychwanegol at y cyngor a'r rheoliadau sydd wedi'u gosod ar gyfer preswylwyr eraill. Ac eto, yn y dyddiau diwethaf, mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf a'r Cynghorydd Andrew Morgan, arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf - yn eithaf synhwyrol, yn fy marn i - wedi cynghori pobl yn Rhondda Cynon Taf sydd wedi bod ar y rhestr warchod yn y gorffennol i weithio gartref lle bynnag y bo modd, oherwydd y cynnydd yn yr achosion o'r coronafeirws yma. A allwch chi gadarnhau, felly, y dystiolaeth y byddwch yn ei chynnig i bobl sydd wedi bod ar y rhestr warchod yn y gorffennol yn hyn o beth? Ac yn drydydd, ac yn olaf, hoffwn ofyn am gymorth i fusnesau lleol. Mae'r cyfyngiadau newydd hyn, wrth gwrs, yn wahanol iawn i'r cyfyngiadau symud cenedlaethol a welsom yn y gwanwyn. Sut y gall Llywodraeth Cymru annog trigolion lleol i barhau i siopa'n lleol yn ddiogel ac i gefnogi busnesau lleol, tra'n diogelu eu hiechyd eu hunain hefyd?