English: What's £20 a week? It's not that much, surely? That's what some of the billionaires in Westminster have implied, but £20 adds up to £1,040 a year: a huge amount for families for whom the pandemic is far from over. And this cut, as we've heard, will happen a week after the furlough scheme is likely to end and at a time when living costs are set to rise. We've heard the term a number of times already, 'a perfect storm', well, it's a perfect storm when the roof has blown off. And Dirprwy Lywydd, I'm using terms like this, 'pandemic', 'furlough': they should be anchor points that remind us that we are not living in normal times; we're living in a time of global crisis and that global crisis has every day catastrophic effects on people living in poverty - 'catastrophic' in its true sense: sudden changes, things being turned upside down. And in the midst of this crisis, when all the pieces of people's lives are being held in this precarious balance, a vital piece is taken away, an uplift that was meant to keep people in balance gets knocked out, and like a Jenga tower, like a pack of cards, it can all come tumbling down, because that is the lie, isn't it, at the heart of our benefit system. It's not about ending poverty; it's about keeping things in an impossible balance: a system that pushes families into debt before they get their first payment, ensuring they're behind before they start, forcing them to barely get by, forever struggle, never feel comfortable or at ease, holding up a house of paper and cards. More than 61,000 families in south-east Wales will be affected by this cut. In Merthyr, Torfaen and Newport East, more than a quarter of all families will be affected. Sixty-one thousand families. Let's not dismiss that statistic - 61,290 families, to be precise, will lose money that is helping them to live, and anyone who says that people receiving universal credit can afford to lose this money must have a fundamental misunderstanding of how poverty works. Twenty pounds a week can be the difference that means that children have full bellies, that means that families can keep the heating on, but it also means that children can have books, pocket money, and that they're able to go on school trips. Because those things shouldn't be luxuries, they shouldn't just be for the well-off children; they should be normal. The cut will be self-defeating. At a time when Governments want to kick start our economy, taking £286 million from the pockets of people who would spend it locally is economically futile at best. It is a benefit cut imposed on Wales without any mandate. The UK benefits system we have is far from universal in its benefit. It is not a credit to our society; it isolates people, it sets them apart and seeks to degrade them. The impact of this cut, £20 a week, will be measured in cortisol and calamity. The mental health impact of poverty, of sudden shocks to incomes, of insecurity and panic, are well documented. Relationships will be strained, debts and loans will rise and anxiety will be felt every day by those families - those thousands of families that will be going through life with that little bit more difficulty, going without those few things more, those vital things that none of us would ever deprive ourselves of. Not a house of cards anymore, but a glass that will shatter any illusion of fairness in how universal credit operates. I'll end, Dirprwy Lywydd, with a challenge for the Welsh Government. We've had Westminster Tories in control of welfare for over a decade, and we need urgency in changing things. This cut will come into effect in less than a month. Plaid Cymru has proposed a Welsh child payment, learning from Scotland, where low-income families with children under six receive a £10-a-week payment. I understand this will soon be doubled and extended. Wouldn't now be an ideal time to introduce a similar policy in Wales? The time to help these families is now.
Welsh: Beth yw £20 yr wythnos? Nid yw'n gymaint â hynny, does bosibl? Dyna mae rhai o'r biliwnyddion yn San Steffan wedi awgrymu, ond mae £20 yn dod yn £1,040 y flwyddyn: swm enfawr i deuluoedd y mae'r pandemig ymhell o fod ar ben iddynt. A bydd y toriad hwn, fel y clywsom, yn digwydd yr wythnos ar ôl yr adeg y mae'n debygol y daw'r cynllun ffyrlo i ben ac ar adeg pan fydd costau byw'n codi. Rydym wedi clywed y term nifer o weithiau'n barod, 'storm berffaith', wel, mae'n storm berffaith pan fydd y to wedi chwythu i ffwrdd. A Ddirprwy Lywydd, rwy'n defnyddio termau fel hyn, 'pandemig', 'ffyrlo': dylent fod yn bwyntiau angori sy'n ein hatgoffa nad ydym yn byw mewn cyfnod normal; rydym yn byw mewn cyfnod o argyfwng byd-eang ac mae'r argyfwng byd-eang hwnnw'n effeithio'n drychinebus bob dydd ar bobl sy'n byw mewn tlodi - 'trychinebus' yn ei wir ystyr: newidiadau sydyn, pethau'n cael eu troi ben i waered. Ac ynghanol yr argyfwng hwn, pan fo'r holl ddarnau o fywydau pobl yn cael eu dal yn y fantol ansicr hon, caiff darn hanfodol ei gipio ymaith, a chaiff ychwanegiad a oedd i fod i gadw'r ddysgl yn wastad i bobl ei daro allan, ac fel tŵr Jenga, fel pecyn o gardiau, gall y cyfan ddymchwel, oherwydd dyna'r celwydd, onid e, wrth wraidd ein system fudd-daliadau. Nid yw'n ymwneud â rhoi diwedd ar dlodi; mae'n ymwneud â chadw pethau mewn cydbwysedd amhosibl: system sy'n gwthio teuluoedd i ddyled cyn iddynt gael eu taliad cyntaf, gan sicrhau eu bod ar ei hôl hi cyn iddynt ddechrau, a'u gorfodi i fywyd o geisio ymdopi, o ymdrechu diddiwedd, heb allu teimlo'n gyfforddus neu'n dawel eu meddwl byth, yn ceisio dal tŷ o bapur a chardiau at ei gilydd. Bydd y toriad hwn yn effeithio ar fwy na 61,000 o deuluoedd yn ne-ddwyrain Cymru. Ym Merthyr, Torfaen a Dwyrain Casnewydd, effeithir ar fwy na chwarter yr holl deuluoedd. Dyna 61,000 o deuluoedd. Gadewch inni beidio â diystyru'r ystadegyn hwnnw - bydd 61,290 o deuluoedd, i fod yn fanwl gywir, yn colli arian sy'n eu helpu i fyw, ac mae'n rhaid bod unrhyw un sy'n dweud y gall pobl sy'n cael credyd cynhwysol fforddio colli'r arian hwn wedi camddeall yn sylfaenol sut y mae tlodi'n gweithio. Gall £20 yr wythnos fod yn wahaniaeth sy'n golygu bod gan blant foliau llawn, sy'n golygu y gall teuluoedd gadw'r gwres ymlaen, ond mae hefyd yn golygu y gall plant gael llyfrau, arian poced, a'u bod yn gallu mynd ar dripiau ysgol. Gan na ddylai'r pethau hynny fod yn foethusrwydd, ni ddylent fod ar gyfer plant cefnog yn unig; dylent fod yn normal. Bydd y toriad yn hunan-drechol. Ar adeg pan fo Llywodraethau am roi hwb i'n heconomi, mae mynd â £286 miliwn o bocedi pobl a fyddai'n ei wario'n lleol yn gam gwag economaidd ar y gorau. Mae'n doriad budd-daliadau a osodir ar Gymru heb unrhyw fandad. Mae system fudd-daliadau'r DU sydd gennym ymhell o fod yn gynhwysol o ran ei fudd. Nid yw'n gredyd i'n cymdeithas; mae'n ynysu pobl, mae'n eu gosod ar wahân ac yn ceisio eu diraddio. Bydd effaith y toriad hwn, £20 yr wythnos, yn cael ei fesur mewn cortisol ac adfyd. Mae effaith tlodi ar iechyd meddwl, ergydion sydyn i incwm, ansicrwydd a phanig, wedi'u dogfennu'n dda. Bydd perthynas pobl dan straen, bydd cynnydd mewn dyledion a benthyciadau a bydd gorbryder i'w deimlo bob dydd gan y teuluoedd hynny - y miloedd o deuluoedd a fydd yn mynd drwy fywyd gydag ychydig bach mwy o anhawster, gan fynd heb ychydig mwy o'r pethau hynny, y pethau hanfodol na fyddai'r un ohonom byth yn amddifadu ein hunain ohonynt. Nid tŷ o gardiau mwyach, ond gwydr a fydd yn chwalu unrhyw gamargraff o degwch o ran sut y mae credyd cynhwysol yn gweithio. Rwyf am orffen, Ddirprwy Lywydd, gyda her i Lywodraeth Cymru. Rydym wedi cael Torïaid San Steffan yn rheoli lles ers dros ddegawd, ac mae angen inni newid pethau ar frys. Daw'r toriad hwn i rym mewn llai na mis. Mae Plaid Cymru wedi cynnig taliad ar gyfer plant Cymru, gan ddysgu o'r Alban, lle mae teuluoedd incwm isel sydd â phlant o dan chwech oed yn cael taliad o £10 yr wythnos. Rwy'n deall y bydd hyn yn cael ei ddyblu a'i ymestyn yn fuan. Oni fyddai nawr yn amser delfrydol i gyflwyno polisi tebyg yng Nghymru? Nawr yw'r adeg i helpu'r teuluoedd hyn.