English: Deputy Llywydd, today, I'm pleased to outline a route-map for kindness in policy making as part of my commitment to campaign for kinder communities across Wales, and, in doing so, I recognise with a sense of obligation the need to tackle the biggest injustice and issue of all, in that life is not a level playing field. For me, kinder communities begins by recognising that empathy must be central to what we do. It means having the ability to see the world from points of view that aren't always our own. It must be our foundation and our grounding. It also means being upfront, honest and transparent as individuals and as Governments, so, if we do fail on certain things, people know that we did try our best. And it means recognising that our own economics have for far too long been unequal and the consequences extremely harsh. We've seen a growing sense of isolation, dislocation, insecurity and the erosion of hope, the growth of unkind communities. So, to deal with these issues, we can either beat the fire with fire, using unkind solutions for unkind situations, which will only lead to greater environments of blame and pain, or we can acknowledge the problems we have and seek to fix them with new solutions, kinder solutions. It's why earlier this year I was very pleased to meet with the Carnegie Trust. They recognise, as many of us do here, that there are things that matter to us all: the places we live, our sense of identity and belonging, the people we live with, love and care for, and the way we're looked after, treated and supported when we're most in need. All of those things are linked to what people expect from the Welsh Government and from other Governments across the globe. [ Interruption.] That's my Apple watch going off during the debate. [ Laughter.] Policies to deal with those things must all be about emotions. They're concerned with our homes and communities, our economy and livelihood, the education of our children and the care of those in ill health. They should engage with our humanity and our vulnerability, require trust and sharing, and therefore always and everywhere engage an emotional response from the Government. The work the Carnegie Trust is doing is particularly interesting and important because it's making us think more about kindness and well-being in our everyday actions as parliamentarians and Governments. Over the last 12 months in particular, they've been co-ordinating a kindness innovation network with people from across Scotland as well as North Ayrshire Council, and that's to encourage kindness through the local authority area. Their recently published report, 'The Practice of Kindness', is a must-read on how we build practical learning and what it might take to encourage kindness in our communities. Their extensive report delves deeper into why this is so difficult, framing kindness as something that is radical, because the Carnegie Trust rightly say we must be 'Radical in the sense that kindness is something to be discussed in the context of poverty and austerity, not as a distraction or even as mitigation, but integral to decision making. And radical in the sense that kindness demands rethinking the way that things are run and managed.' When the Carnegie Trust quantified kindness here in Wales, they found that most people experience kindness in their communities and reciprocate this in their behaviours. Fewer people feel strongly about this, but still most people strongly agree that they make time to speak to their neighbours and that they can rely on someone in their neighbourhood for practical help or to keep an eye on their home if they were away. There's a similar picture with respect to public services. More than 85 per cent generally agree that people are treated with kindness by the police, social care workers and public transport workers. Less often and less than a third feel strongly about this. So, Deputy Llywydd, how do we make the public feel strongly about this issue and, perhaps most importantly, how do we here in this Chamber embed kindness into our work when we make policy, evaluate its impact and think about equality improvement? Because, as part of this journey, I want external organisations, charities, businesses, the third sector, and others, to work with us. It is important to encourage them on the journey, because the scale of our challenge demands rethinking the systems and structures that have dominated the way we work for decades. Now, despite this, as the Carnegie Trust have outlined, there are things that can be done at an organisational level to make kindness real practically, and particularly around management, leadership, procurement and commissioning. Now, if we agree that to deal with these issues means linking kindness to well-being, then we must also recognise the role of the future generations Act and the role that that will play in creating these kinder communities we want. We need to go further when making policy announcements and legislation, to talk openly about the Act and its well-being goals. We should include kindness and well-being goals on the face of Bills, in our manifestos - from across political parties - and at the heart of programmes for governments in the future and governments now. The role of kindness in public policy making has a particular urgency as we enter the next generation of green and digital revolution. What is now considered the norm in digital technology and artificial intelligence has already transformed our experiences, in banking, retail, and communications. But as we look to go even further with that change - and, personally, I must say I'm very in favour of that change - we also need to ensure we shape the future developments around people's needs, and emotional needs. Now, this is a direct challenge to those, including the powerful, in our economy and in political life, and some still cannot imagine that kindness works as a political strategy. Deputy Llywydd, once again, I say to them, 'You are wrong'. In the chaotic times in which we live, often the best solution is to step back and think. What's the simple outcome we want? Peace, prosperity, fairness, jobs, wealth or opportunities? For me, all our ambitions can be enshrined into one concept, which we now must all pursue, and we now must lead on here in Wales. As I said at the start, Deputy Llywydd, we do now need to take the words into serious actions. And that one concept is kindness. Diolch.
Welsh: Ddirprwy Lywydd, heddiw, mae'n bleser gennyf amlinellu cynllun caredigrwydd wrth lunio polisïau fel rhan o fy ymrwymiad i ymgyrchu dros gymunedau caredicach ledled Cymru, ac wrth wneud hynny, rwy'n cydnabod gydag ymdeimlad o ddyletswydd yr angen i drechu'r anghyfiawnder a'r broblem fwyaf oll, sef nad yw bywyd yr un mor deg i bawb. I mi, mae cymunedau caredicach yn dechrau drwy gydnabod bod yn rhaid i empathi fod yn rhan ganolog o'r hyn a wnawn. Mae'n golygu cael y gallu i weld y byd o safbwyntiau sy'n wahanol i'n rhai ni weithiau. Rhaid i hynny fod yn sylfaen inni. Mae hefyd yn golygu bod yn agored, yn onest ac yn dryloyw fel unigolion ac fel Llywodraethau, felly, os methwn ar rai pethau, bydd pobl yn gwybod ein bod wedi gwneud ein gorau. Ac mae'n golygu cydnabod bod ein heconomeg ein hunain wedi bod yn anghyfartal ers llawer gormod o amser a'r canlyniadau'n llym eithriadol. Rydym wedi gweld ymdeimlad cynyddol o arwahanrwydd, dryswch, ansicrwydd ac erydu gobaith, twf cymunedau angharedig. Felly, er mwyn ymdrin â'r pethau hyn, gallwn naill ai ymladd tân â thân, gan ddefnyddio atebion angharedig ar gyfer sefyllfaoedd angharedig, na fyddant ond yn arwain at fwy o boen a thaflu bai, neu gallwn gydnabod y problemau sydd gennym a cheisio eu datrys ag atebion newydd, atebion caredicach. Yn gynharach eleni, roedd yn bleser gennyf gyfarfod ag Ymddiriedolaeth Carnegie. Maent yn cydnabod, fel y mae llawer ohonom yn ei wneud yma, fod yna bethau sydd o bwys i ni i gyd: y lleoedd rydym yn byw ynddynt, ein hymdeimlad o hunaniaeth a pherthyn, y bobl rydym yn byw gyda hwy, yn eu caru ac y gofalwn amdanynt, a'r ffordd yr edrychir ar ein holau ac y cawn ein trin a'n cefnogi pan fyddwn fwyaf mewn angen. Mae'r pethau hynny i gyd yn gysylltiedig â'r hyn y mae pobl yn ei ddisgwyl gan Lywodraeth Cymru a chan Lywodraethau eraill ledled y byd. [ Torri ar draws.] Dyna fy oriawr Apple yn canu yn ystod y ddadl. [ Chwerthin.] Rhaid i bolisïau ar gyfer ymdrin â'r pethau hynny ymwneud yn gyfan gwbl ag emosiynau. Maent yn ymwneud â'n cartrefi a'n cymunedau, ein heconomi a'n bywoliaeth, addysg ein plant a gofal y rhai sy'n dioddef o afiechyd. Dylent gysylltu â'n natur ddyngarol a'n hochr fregus, mynnu ein bod yn ymddiried ac yn rhannu, ac ennyn ymateb emosiynol felly gan y Llywodraeth bob amser ac ym mhob man. Mae'r gwaith y mae Ymddiriedolaeth Carnegie yn ei wneud yn arbennig o ddiddorol a phwysig am ei fod yn gwneud i ni feddwl mwy am garedigrwydd a llesiant yn ein gweithredoedd bob dydd fel seneddwyr a Llywodraethau. Yn ystod y 12 mis diwethaf yn enwedig, maent wedi bod yn cydlynu rhwydwaith arloesedd caredigrwydd gyda phobl o bob rhan o'r Alban yn ogystal â Chyngor Gogledd Ayrshire, a hynny er mwyn annog caredigrwydd drwy ardal yr awdurdod lleol. Mae'n rhaid i chi ddarllen eu hadroddiad a gyhoeddwyd yn ddiweddar, 'The Practice of Kindness', sy'n dweud sut y gallwn ddatblygu dysgu ymarferol a'r hyn y gallai ei gymryd i annog caredigrwydd yn ein cymunedau. Mae eu hadroddiad helaeth yn palu'n ddyfnach i'r rheswm pam y mae hyn mor anodd, gan fframio caredigrwydd fel rhywbeth radical, oherwydd mae Ymddiriedolaeth Carnegie yn dweud yn gywir fod yn rhaid inni fod yn radicalaidd yn yr ystyr fod caredigrwydd yn rhywbeth i'w drafod yng nghyd-destun tlodi a chyni, nid fel rhywbeth i dynnu sylw oddi arnynt na hyd yn oed fel mesur lliniarol, ond fel rhywbeth sy'n annatod i'r broses o wneud penderfyniadau. Ac yn radicalaidd yn yr ystyr fod caredigrwydd yn galw am ailfeddwl ynglŷn â'r ffordd y caiff pethau eu rhedeg a'u rheoli. Pan oedd Ymddiriedolaeth Carnegie yn meintioli caredigrwydd yma yng Nghymru, canfuwyd bod y rhan fwyaf o bobl yn teimlo caredigrwydd yn eu cymunedau ac yn ymateb i hyn yn eu hymddygiad. Mae llai o bobl yn teimlo'n gryf am hyn, ond mae'r rhan fwyaf o bobl yn cytuno'n gryf o hyd eu bod yn gwneud amser i siarad â'u cymdogion a'u bod yn gallu dibynnu ar rywun yn eu cymdogaeth am gymorth ymarferol neu i gadw llygad ar eu cartref os oeddent oddi cartref. Ceir darlun tebyg mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus. Yn gyffredinol, mae dros 85 y cant yn cytuno bod pobl yn cael eu trin yn garedig gan yr heddlu, gweithwyr gofal cymdeithasol a gweithwyr trafnidiaeth gyhoeddus. Yn llai aml ac mae llai na thraean yn teimlo'n gryf am hyn. Felly, Ddirprwy Lywydd, sut mae gwneud i'r cyhoedd deimlo'n gryf am y mater hwn ac yn bwysicach na hynny efallai, sut y gallwn ni yma yn y Siambr hon ymgorffori caredigrwydd yn ein gwaith pan fyddwn yn llunio polisi, yn gwerthuso ei effaith ac yn meddwl am wella cydraddoldeb? Oherwydd, fel rhan o'r daith hon, rwyf am i sefydliadau allanol, elusennau, busnesau, y trydydd sector, ac eraill, weithio gyda ni. Mae'n bwysig eu hannog ar y daith, oherwydd mae maint ein her yn galw am ailfeddwl am y systemau a'r strwythurau sydd wedi dominyddu'r ffordd y gweithiwn ers degawdau. Nawr, er gwaethaf hyn, fel y mae Ymddiriedolaeth Carnegie wedi amlinellu, ceir pethau y gellir eu gwneud ar lefel sefydliadol i wneud caredigrwydd yn real yn ymarferol, ac yn arbennig mewn perthynas â rheoli, arweinyddiaeth, caffael a chomisiynu. Nawr, os cytunwn fod ymdrin â'r materion hyn yn golygu cysylltu caredigrwydd â lles, rhaid i ni hefyd gydnabod rôl Deddf cenedlaethau'r dyfodol a'r rôl y bydd honno'n ei chwarae yn creu'r cymunedau caredicach yr ydym am eu gweld. Mae angen inni fynd ymhellach wrth wneud cyhoeddiadau polisi a deddfwriaeth, i siarad yn agored am y Ddeddf a'i nodau llesiant. Dylem gynnwys nodau caredigrwydd a llesiant ar wyneb Biliau, yn ein maniffestos - ar draws y pleidiau gwleidyddol - ac wrth wraidd rhaglenni llywodraethu yn y dyfodol a llywodraethau yn awr. Mae rôl caredigrwydd wrth lunio polisi cyhoeddus yn arbennig o bwysig wrth inni gychwyn ar y genhedlaeth nesaf o chwyldro gwyrdd a digidol. Mae'r hyn a ystyrir yn norm bellach mewn technoleg ddigidol a deallusrwydd artiffisial eisoes wedi trawsnewid ein profiadau, ym maes bancio, manwerthu a chyfathrebu. Ond wrth i ni geisio mynd ymhellach fyth gyda'r newid hwnnw - ac yn bersonol, mae'n rhaid i mi ddweud fy mod yn bleidiol iawn i'r newid hwnnw - mae angen inni sicrhau hefyd ein bod yn llunio'r datblygiadau yn y dyfodol o amgylch anghenion pobl, ac anghenion emosiynol. Nawr, mae hon yn her uniongyrchol i'r rheini, gan gynnwys y pwerus, yn ein heconomi ac mewn bywyd gwleidyddol, ac mae rhai'n dal i fethu dychmygu bod caredigrwydd yn gweithio fel strategaeth wleidyddol. Ddirprwy Lywydd, unwaith eto, rwy'n dweud wrthynt, 'Rydych yn anghywir'. Yn y cyfnod dryslyd rydym yn byw ynddo, yr ateb gorau yn aml yw camu'n ôl a meddwl. Beth yw'r canlyniad syml rydym am ei weld? Heddwch, ffyniant, tegwch, swyddi, cyfoeth neu gyfleoedd? I mi, gellir cynnwys ein holl uchelgeisiau mewn un cysyniad, a rhaid i bob un ohonom fynd ar ei drywydd yn awr, a rhaid inni arwain ar hyn yma yng Nghymru. Fel y dywedais ar y dechrau, Ddirprwy Lywydd, mae angen inni droi geiriau'n weithredoedd go iawn yn awr. A'r un cysyniad hwnnw yw caredigrwydd. Diolch.