English: In her opening remarks, my colleague Sioned Williams illustrated how more and more people in Wales are being pushed into poverty and debt. That word 'pushed' is important, as far too often we hear some politicians discuss poverty as though it is a choice, or something that happens to people because of their own actions. And whilst debt is a personal problem that causes huge distress to the individual or family facing economic hardship, I think it is important that we recognise today that it is a societal problem that requires action from all of us. That quote read out by Sioned about the Victorian levels of poverty is not an over-exaggeration or over-dramatization of the reality for too many people living in our communities. And increasingly, we see a greater divide, with more and more people struggling to secure their fundamental basic human right to a safe and warm home and food. People aren't increasingly being pushed into debt because they are buying luxuries. The people who have come to me for support are people who have done everything possible to avoid going into debt, but have been victims of circumstance that any one of us could similarly face ourselves, and the pandemic has only made this worse. Whilst we, of course, welcome the fact that the Welsh Government extended the flexibilities to the discretionary assistance fund until the end of March 2022 following representations, this isn't enough to solve the debt crisis in Wales. That's why, as part of our motion, we have proposed exploring the possibility of legislation that would place a duty on all public bodies, including schools and colleges, to prevent debt. Adopting a progressive policy approach to debt management would be able to prohibit public bodies from adopting practices that increase debt. For example, this approach would be well applied to local authorities and the collection of council tax debt. After all, across the UK currently, there is a rapid increase in the accumulation of council tax debts, and it is the No.1 debt issue that the citizens advice bureau are contacted about. In the first half of this year, nearly 1 in 20 Welsh households were in arrears on their council tax, and in March 2019, households in Wales owed £94 million in council tax debts, a figure that has likely only risen over the course of the pandemic. Council tax is also viewed as a priority debt, as councils may take individuals to court if they fail to pay, with local authorities often using bailiffs to enforce court orders that can cause significant stress and anxiety for those in arrears. On top of this, missing even a single council tax payment can make an individual liable to pay their full annual bill. This, alongside possible legal and bailiff fees, often results in people who were initially unable to pay their council tax bill being in greater debt, as Mike Hedges mentioned in his previous intervention as part of this debate. Our public bodies should not be driving people into more debt. Instead, we should be helping to prevent debt from occurring in the first place, or from becoming unmanageable. What we are therefore asking in this motion is for the Welsh Government to work alongside local authorities to clear some of the significant council tax arrears that have been built up in the pandemic and examine how to introduce legislation that would place a duty on Welsh public bodies to reduce debt. Earlier this week I met with Samaritans Cymru, and amongst the issues we discussed was how financial concerns can drive some people to suicide, as is reflected in the number of people that call the Samaritans to talk specifically about debt. And if anyone out there is struggling with debt today, let us send a clear message that they are not alone and there is support available, and that we in Wales don't accept that poverty is inevitable or acceptable. Let's unite to make sure that there is more done to tackle the household debt crisis and support this motion today that would make a difference to people's lives in the communities that we represent.
Welsh: Yn ei sylwadau agoriadol, dangosodd fy nghyd-Aelod, Sioned Williams, sut y mae mwy a mwy o bobl yng Nghymru yn cael eu gwthio i dlodi a dyled. Mae'r gair 'gwthio' hwnnw'n bwysig, oherwydd yn rhy aml clywn rai gwleidyddion yn trafod tlodi fel pe bai'n ddewis, neu'n rhywbeth sy'n digwydd i bobl oherwydd eu gweithredoedd eu hunain. Ac er bod dyled yn broblem bersonol sy'n achosi gofid enfawr i'r unigolyn neu'r teulu sy'n wynebu caledi economaidd, credaf ei bod yn bwysig inni gydnabod heddiw ei bod yn broblem gymdeithasol sy'n galw am weithredu gan bob un ohonom. I ormod o bobl sy'n byw yn ein cymunedau, nid yw'r dyfyniad a ddarllenodd Sioned am dlodi ar lefelau oes Fictoria yn gor-ddweud neu'n gor-ddramateiddio'r realiti. Ac yn gynyddol, gwelwn fwy o raniad, gyda mwy a mwy o bobl yn ei chael hi'n anodd sicrhau eu hawl ddynol sylfaenol i fwyd a chartref diogel a chynnes. Nid yw pobl yn cael eu gwthio fwyfwy i ddyled am eu bod yn prynu pethau moethus. Mae'r bobl sydd wedi dod ataf am gymorth yn bobl sydd wedi gwneud popeth posibl i osgoi mynd i ddyled, ond maent wedi dioddef amgylchiadau y gallai unrhyw un ohonom ni eu hwynebu yn yr un modd, ac mae'r pandemig wedi gwneud hyn yn waeth. Er ein bod, wrth gwrs, yn croesawu'r ffaith bod Llywodraeth Cymru wedi ymestyn hyblygrwydd y gronfa cymorth dewisol tan ddiwedd mis Mawrth 2022 yn dilyn sylwadau a gyflwynwyd, nid yw hyn yn ddigon i ddatrys yr argyfwng dyled yng Nghymru. Dyna pam ein bod, fel rhan o'n cynnig, wedi argymell y dylid archwilio'r posibilrwydd o ddeddfwriaeth a fyddai'n gosod dyletswydd ar bob corff cyhoeddus, gan gynnwys ysgolion a cholegau, i atal dyledion. Byddai mabwysiadu dull polisi blaengar o reoli dyledion yn gallu gwahardd cyrff cyhoeddus rhag mabwysiadu arferion sy'n cynyddu dyled. Er enghraifft, gellid ei gymhwyso'n dda i awdurdodau lleol a chasglu dyled y dreth gyngor. Wedi'r cyfan, ledled y DU ar hyn o bryd, gwelwyd cynnydd cyflym yng nghroniad dyledion y dreth gyngor, a dyna'r brif broblem ddyled y mae pobl yn cysylltu â'r ganolfan cyngor ar bopeth yn ei chylch. Yn ystod hanner cyntaf y flwyddyn hon, roedd bron i 1 o bob 20 o aelwydydd yng Nghymru ag ôl-ddyledion treth gyngor, ac ym mis Mawrth 2019, roedd dyledion treth gyngor aelwydydd yng Nghymru yn £94 miliwn, ffigur sy'n debygol o fod wedi codi yn ystod y pandemig. Mae'r dreth gyngor hefyd yn cael ei hystyried yn ddyled flaenoriaethol, gan y gall cynghorau fynd ag unigolion i'r llys os byddant yn methu talu, gydag awdurdodau lleol yn aml yn defnyddio beilïaid i orfodi gorchmynion llys, sy'n gallu achosi straen a phryder sylweddol i'r rhai sydd mewn dyled. Ar ben hynny, gall colli hyd yn oed un taliad treth gyngor olygu bod yn rhaid i unigolyn dalu ei fil blynyddol llawn. Mae hyn, ochr yn ochr â ffioedd cyfreithiol a ffioedd beilïaid o bosibl, yn aml yn golygu bod pobl nad oeddent yn gallu talu eu bil treth gyngor ar y dechrau yn mynd i fwy o ddyled, fel y soniodd Mike Hedges yn ei ymyriad blaenorol yn rhan o'r ddadl hon. Ni ddylai ein cyrff cyhoeddus fod yn gyrru pobl i fwy o ddyled. Yn hytrach, dylem fod yn helpu i atal dyled rhag digwydd yn y lle cyntaf, neu rhag iddi fynd yn amhosibl i'w rheoli. Yn y cynnig hwn felly, gofynnwn i Lywodraeth Cymru weithio ochr yn ochr ag awdurdodau lleol i glirio rhai o'r ôl-ddyledion treth gyngor sylweddol sydd wedi'u cronni yn ystod y pandemig ac archwilio sut i gyflwyno deddfwriaeth a fyddai'n gosod dyletswydd ar gyrff cyhoeddus Cymru i leihau dyled. Yn gynharach yr wythnos hon cyfarfûm â Samariaid Cymru, ac un o'r materion a drafodwyd gennym oedd sut y gall pryderon ariannol yrru rhai pobl i gyflawni hunanladdiad, fel yr adlewyrchir yn nifer y bobl sy'n ffonio'r Samariaid i siarad yn benodol am ddyled. Ac os oes unrhyw un allan yno'n cael trafferth gyda dyled heddiw, gadewch inni anfon neges glir nad ydych ar eich pen eich hunain ac mae cymorth ar gael, ac nad ydym ni yng Nghymru yn derbyn bod tlodi'n anochel nac yn dderbyniol. Gadewch inni uno i sicrhau bod mwy'n cael ei wneud i fynd i'r afael â'r argyfwng dyled aelwydydd a chefnogi'r cynnig hwn heddiw a fyddai'n gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl yn y cymunedau a gynrychiolir gennym.