English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I want to welcome the opportunity to have a debate on the Welsh language, and could I say how pleased I am to note the cross-party support for the 2050 strategy? Two years have passed since the 2050 strategy was launched, and a lot of good work has already been done, and I think that people are aware that this is an ambitious strategy and a challenging strategy but one that's entirely realistic. And what we've done is taken robust steps. We're not waiting until 2050 to measure the progress, as we have robust steps on that journey. Because the Welsh language is owned by everyone in Wales and by every party, and I really want to thank the Conservative Party for leading this debate. I want to make it clear that, as we propose the amendments to the motion, we're not trying to undermine the constructive motion by the Conservatives; we genuinely do welcome the support. We don't want to hide from scrutiny either, but we want to provide a broader picture that reflects the work that we're already doing. Now, a lot of the things that we're doing include those things in the early years. We've increased the number of cylchoedd meithrin to start those children on the journey towards a Welsh-medium education, and there are 12 cylchoedd meithrin that have been established in the first year of the programme to increase the number of these groups, and more will open this year. In terms of education, through the WESPs we have moved from measuring the demand and responding to that to creating the demand for Welsh-medium education in order to increase the number of Welsh speakers. We've provided capital funding of nearly £60 million for the early years. And, on top of that, we have provided funding to renew the iconic Pantycelyn hall and the Urdd facilities in Glan-llyn and Llangrannog. In terms of skills, we've funded the National Centre for Learning Welsh to teach the Working Welsh scheme, which supports workers in specific sectors including childcare and apprenticeships. I think it's fair to say that people from the private sector have also engaged with some of the courses that have been provided. This work is building on the centre's support for the further education sector during 2018-19. In terms of technology, in October last year we launched the Welsh language technology action plan, which sets out our vision for ensuring that the Welsh language is readily available in the field of technology. And, in terms of business, I want to draw the Senedd's attention to the fact that we have already appointed a network of champions for the Welsh language in the world of business. We're funding 14 business officers across Wales, and what they are doing is offering and support on a practical level to help businesses use more Welsh. And I do think that it's important that we do underline the fact that we do agree that we need to strike an appropriate balance between regulating and promoting in order to help businesses, particularly small businesses, to be bilingual. Because we know - and I agree with Suzy on this - that it's not the establishment that's going to persuade SMEs to engage with using the Welsh language, but they may respond to the fact that bilingual provision can attract more business. We know that that's true. We're eager to ensure that Welsh speakers can obtain a Welsh language service easily, and of the same quality as English services, but then Welsh speakers do need to make use of those services, and that isn't happening to the extent that it should be at present. The role of the commissioner is vital, of course. Aled Roberts started as the new commissioner on 1 April this year and we're appointing new members now to the advisory panel. We need to ask the question that's been asked by Suzy, whether the role of the commissioner should be broadened. Well, the statutory role of the commissioner is to promote and facilitate the use of the Welsh language and we would need to change legislation in terms of investigating complaints on other languages, and we don't want to go down that path. Now that Aled is in post and that the Bill has been set aside, I've committed to looking again at the role of the Government, the commissioner and the main partners so that everyone is entirely clear as to what everyone's contribution is, so that we have appropriate structures to implement the 2050 strategy. In terms of the Welsh Government, the strategy belongs to every subdivision within the organisation. A number of the strategy's main steps are in the hands of the education Minister, so the Government as a whole needs to be aware of the part that we all play. I can make it clear to Paul Davies that I and the education Minister have regular discussions about how we're going to increase the number of people who go into teaching through the medium of Welsh, and one of the things we've done is to set aside £150,000 to try and encourage people to undertake A-levels through the medium of Welsh, and I hope that that then feeds through into people wanting to teach through the medium of Welsh. In terms of amendments, we do agree with the first amendment, which restates a number of the strategic priorities that are already being implemented through our strategy, and then those from Plaid Cymru - well, I think it's fair to say that, in the second amendment, after deciding not to press ahead with the new Bill, I committed to restarting the standards regime. I have started to consult with the main organisations that will be affected by the standards that are likely to be focused on next. And, coming back to the cross-party point, there is support for the Welsh language, with surveys showing that the vast majority of the people of Wales, whether they're Welsh speakers or not, are of the opinion that the Welsh language is something to take pride in, and we need to celebrate that. So, our message is that our vision for the Welsh language is an inclusive one, a broad-ranging one, and that we're eager to welcome new people into the sphere of the language, and, in doing so, I am confident that we can move forward confidently towards establishing a million Welsh speakers.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Dwi eisiau croesawu'r cyfle i gynnal dadl ar y Gymraeg. A gaf i ddweud pa mor falch ydw i i nodi'r gefnogaeth drawsbleidiol ar gyfer strategaeth iaith Gymraeg 2050? Mae dwy flynedd wedi pasio ers lansio Cymraeg 2050 ac mae llawer o waith da eisoes wedi'i wneud. Dwi'n meddwl bod pawb yn ymwybodol bod hon yn strategaeth uchelgeisiol a heriol ond hefyd yn un sy'n gwbl realistig. Beth dŷn ni wedi gwneud yw rhoi camau pendant i mewn. Dŷn ni ddim yn aros tan 2050 i fesur y cynnydd; mae gyda ni gamau pendant ar y ffordd i gyrraedd hynny. Achos mae'r iaith Gymraeg yn perthyn i bawb yng Nghymru ac i bob plaid, a dwi eisiau'n wirioneddol ddiolch i'r Blaid Geidwadol am arwain y ddadl yma heddiw. Dwi eisiau ei gwneud hi'n glir, wrth gynnig y gwelliannau i'r cynnig, nad ŷn ni'n ceisio tanseilio'r cynnig adeiladol gan y Torïaid; rŷn ni'n wirioneddol yn croesawu'r gefnogaeth. Dŷn ni ddim chwaith eisiau cuddio o sgrwtini, ond dŷn ni eisiau rhoi darlun efallai ehangach sy'n adlewyrchu'r gwaith rŷn ni eisoes yn ei wneud. Nawr, mae lot o'r pethau rŷn ni'n eu gwneud yn cynnwys yr enghraifft yn y blynyddoedd cynnar. Rŷn ni wedi cynyddu nifer y cylchoedd meithrin er mwyn dechrau mwy o blant ar y daith yna at addysg cyfrwng Cymraeg. Mae yna 12 o gylchoedd meithrin wedi'u sefydlu yn ystod blwyddyn gyntaf y rhaglen i gynyddu nifer y grwpiau hyn, a bydd rhagor yn agor eleni. O ran addysg, trwy gynlluniau strategol y Gymraeg mewn addysg, rŷn ni wedi symud o fesur y galw ac ymateb iddo i greu'r galw am addysg cyfrwng Cymraeg er mwyn cynyddu nifer y siaradwyr. Rŷn ni wedi darparu cyllid cyfalaf o bron £60 miliwn ar gyfer y blynyddoedd cynnar. Ac, ar ben hynny, rŷn ni wedi rhoi arian i adnewyddu neuadd eiconig Pantycelyn a chyfleusterau'r Urdd yng Nglan-llyn a Llangrannog. O ran sgiliau, rŷn ni wedi ariannu'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol i redeg cynllun Cymraeg Gwaith. Mae'r cynllun yn datblygu sgiliau Cymraeg gweithwyr mewn sectorau penodol, gan gynnwys y sectorau gofal plant a phrentisiaethau. Dwi'n meddwl ei bod hi'n deg i ddweud bod pobl o'r sector preifat hefyd wedi ymgymryd â rhai o'r cyrsiau sy'n cael eu rhoi gerbron. Mae'r gwaith hwn yn adeiladu ar gymorth y ganolfan i'r sector addysg bellach yn ystod 2018-19. O ran technoleg, ym mis Hydref y llynedd fe wnaethom ni lansio cynllun gweithredu technoleg Cymraeg, sy'n gosod allan ein gweledigaeth ar gyfer sicrhau bod y Gymraeg ar gael yn rhwydd ym maes technoleg. Ac o ran busnes, dwi eisiau tynnu sylw'r Senedd at y ffaith ein bod ni eisoes wedi penodi rhwydwaith o bencampwyr i'r Gymraeg ym myd busnes. Rŷn ni'n ariannu 14 o swyddogion busnes ledled Cymru, a beth maen nhw'n ei wneud yw cynnig cyngor a chymorth ymarferol i helpu busnesau ddefnyddio rhagor o Gymraeg. A dwi'n meddwl ei bod hi'n bwysig ein bod ni'n tanlinellu'r ffaith ein bod ni'n cytuno bod angen taro cydbwysedd addas rhwng rheoleiddio a hybu er mwyn helpu busnesau, yn arbennig busnesau bach, i fod yn ddwyieithog. Achos rŷn ni'n gwybod - a dwi'n cytuno gyda Suzy - nad y sefydliad sy'n mynd i berswadio cwmnïau bach i ymgymryd â defnyddio'r Gymraeg, ond efallai y bydden nhw yn ymateb i'r ffaith bod darpariaeth ddwyieithog yn gallu denu mwy o fusnes iddyn nhw. Rŷn ni'n gwybod bod hynny'n wir. Rŷn ni'n awyddus i wneud yn siŵr bod siaradwyr Cymraeg yn gallu cael gwasanaethau Cymraeg yn rhwydd ac o'r un ansawdd â rhai Saesneg, ond mae'n ofynnol wedyn bod siaradwyr Cymraeg yn gwneud defnydd o'r gwasanaeth yma, a dyw hynny ddim yn digwydd i'r graddau efallai y dylai fod yn digwydd yn bresennol. Mae rôl y comisiynydd, wrth gwrs, yn hollbwysig. Dechreuodd Aled Roberts yn ei swydd fel comisiynydd newydd ar 1 Ebrill eleni. Rŷm ni hefyd wrthi'n penodi aelodau newydd i'r panel cynghori. Mae eisiau gofyn y cwestiwn sydd wedi ei ofyn gan Suzy: a ddylem ni edrych ar swydd y comisiynydd yn cael ei ehangu? Wel, rôl statudol y comisiynydd yw hybu a hwyluso defnydd y Gymraeg, a byddai angen newid deddfwriaeth i ymchwilio i gwynion ynglŷn â ieithoedd eraill, a dŷn ni ddim eisiau mynd lawr y trywydd yna. Nawr bod Aled yn ei swydd a'r Bil wedi ei roi o'r neilltu, dwi wedi ymrwymo i edrych eto ar rôl y Llywodraeth, comisiynydd y Gymraeg a'r prif bartneriaid fel bod pawb yn gwbl glir beth yw cyfraniad pob un, fel bod gyda ni strwythurau addas i weithredu Cymraeg 2050. O ran Llywodraeth Cymru, mae 2050 yn perthyn i bob is-adran yn y sefydliad. Mae nifer o'r prif gamau yn y strategaeth, wrth gwrs, yn nwylo'r Gweinidog Addysg, felly mae angen i'r Llywodraeth i gyd fod yn ymwybodol o'r rhan rŷm ni i gyd yn ei chwarae. Gallaf ei gwneud hi'n glir i Paul Davies fy mod i a'r Gweinidog Addysg yn cael trafodaethau yn aml ynglŷn â sut rŷm ni'n mynd i gynyddu nifer y bobl sy'n mynd mewn i ddysgu trwy gyfrwng y Gymraeg, ac un o'r pethau rŷm ni wedi'i wneud yw rhoi £150,000 i drio annog pobl i ymgymryd â lefel A trwy gyfrwng y Gymraeg. Gobeithio y bydd hwnna wedyn yn bwydo trwyddo i bobl sydd eisiau mynd i mewn i ddysgu Cymraeg. O ran gwelliannau, rŷm ni'n cytuno gyda'r gwelliant cyntaf, sy'n ailddatgan nifer o'r blaenoriaethau strategol sydd eisoes yn cael eu gweithredu trwy ein strategaeth. Y rhai wedi sydd wedi dod o Blaid Cymru - dwi'n meddwl ei bod yn deg i ddweud, yn yr ail welliant, ar ôl penderfynu peidio â bwrw ymlaen gyda'r Bil newydd, fe wnes i ymrwymo i ailddechrau'r drefn safonau. Dwi wedi dechrau ymgynghori gyda'r prif fudiadau a fydd yn cael eu heffeithio gan y safonau rŷm ni'n debygol o ffocysu arnynt nesaf. I ddod yn ôl, i orffen, at y pwynt trawsbleidiol, mae yna gefnogaeth i'r Gymraeg, gydag arolygon yn dangos bod y mwyafrif helaeth o bobl Cymru, p'un ai'n siaradwyr Cymraeg ai peidio, o'r farn bod y Gymraeg yn rhywbeth i ymfalchïo ynddi, ac mae eisiau inni ddathlu hynny. So, ein neges ni yw bod ein gweledigaeth ar gyfer y Gymraeg yn un cynhwysol, mae'n un eang, ac rŷm ni'n awyddus i groesawu pobl newydd i'r Gymraeg. Trwy wneud hynny, rwy'n ffyddiog y gallwn ni symud ymlaen yn hyderus tuag at y filiwn o siaradwyr yna.