English: Well, First Minister, the health Minister was absolutely right to say that it was a race, and that's why it's crucial that, when doses are received, they are administered as quickly as possible to those in priority groups across Wales. It's clear that the Welsh Government must urgently accelerate the roll-out of the vaccine in Wales if we have any chance of seriously suppressing this virus in our communities. It's also clear that the Welsh Government has to look at using all available medical practitioners to help administer the vaccines, including retired clinicians and more community pharmacists. However, in an open letter, retired consultant surgeon Professor John Fairclough has made it clear that the failure to ease the method by which retired clinicians can be recruited will reduce the capacity of the NHS to achieve its vaccination roll-out. Indeed, in my own health board area, a retired clinician made it clear to me, and I quote, 'Having read a request for volunteers from our local health board, Hywel Dda, in the local newspaper, I applied a few weeks ago but have heard nothing. It appears I am not the only one who has experienced this. It pains me to see my GP colleagues struggling with their work and having to take on the additional responsibility of administering the vaccine.' End quote. Surely, the Welsh Government should be doing everything possible to recruit retired clinicians to help deliver the vaccine across the country. Therefore, First Minister, can you tell us what steps the Welsh Government is taking to recruit retired clinicians to administer the vaccine? Can you confirm the number of community pharmacists the Welsh Government is planning to use to help roll out the vaccine? And can you also tell us what discussions have been had with health boards across Wales about utilising retired clinicians as an additional workforce in administering the vaccine in Wales and whether there are any barriers in place preventing retired clinicians from helping to deliver the vaccine?
Welsh: Wel, Prif Weinidog, roedd y Gweinidog iechyd yn llygad ei le wrth ddweud mai ras oedd hi, a dyna pam mae'n hanfodol, pan fydd dosau yn cael eu derbyn, eu bod nhw'n cael eu rhoi cyn gynted â phosibl i'r rhai mewn grwpiau blaenoriaeth ledled Cymru. Mae'n amlwg bod yn rhaid i Lywodraeth Cymru gyflymu'r broses o gyflwyno'r brechlyn yng Nghymru ar frys i ni fod ag unrhyw obaith gwirioneddol o atal y feirws hwn yn ein cymunedau. Mae hefyd yn amlwg bod yn rhaid i Lywodraeth Cymru ystyried defnyddio'r holl ymarferwyr meddygol sydd ar gael i helpu i roi'r brechlynnau, gan gynnwys clinigwyr sydd wedi ymddeol a mwy o fferyllwyr cymunedol. Fodd bynnag, mewn llythyr agored, mae'r llawfeddyg ymgynghorol sydd wedi ymddeol, yr Athro John Fairclough, wedi ei gwneud yn glir y bydd y methiant i hwyluso'r dull o recriwtio clinigwyr sydd wedi ymddeol yn lleihau gallu'r GIG i gyflwyno'r brechiad. Yn wir, yn ardal fy mwrdd iechyd i fy hun, fe wnaeth clinigwr sydd wedi ymddeol egluro i mi, a dyfynnaf, 'Ar ôl darllen cais am wirfoddolwyr gan ein bwrdd iechyd lleol, Hywel Dda, yn y papur newydd lleol, fe wnes i gais ychydig wythnosau yn ôl ond nid wyf i wedi clywed dim. Mae'n ymddangos nad fi yw'r unig un sydd wedi cael y profiad hwn. Mae'n fy mhoeni i weld fy nghyd-feddygon teulu yn ymlafnio gyda'u gwaith ac yn gorfod ymgymryd â'r cyfrifoldeb ychwanegol o roi'r brechlyn.' Diwedd y dyfyniad. Does bosib na ddylai Llywodraeth Cymru fod yn gwneud popeth posibl i recriwtio clinigwyr sydd wedi ymddeol i helpu i ddarparu'r brechlyn ledled y wlad. Felly, Prif Weinidog, a allwch chi ddweud wrthym ni pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i recriwtio clinigwyr sydd wedi ymddeol i roi'r brechlyn? A allwch chi gadarnhau nifer y fferyllwyr cymunedol y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu eu defnyddio i helpu i gyflwyno'r brechlyn? Ac a allwch chi ddweud wrthym ni hefyd pa drafodaethau a gafwyd gyda byrddau iechyd ledled Cymru ynghylch defnyddio clinigwyr sydd wedi ymddeol fel gweithlu ychwanegol i roi'r brechlyn yng Nghymru a pha un a oes unrhyw rwystrau ar waith i atal clinigwyr sydd wedi ymddeol rhag helpu i roi'r brechlyn?