English: Thank you very much indeed for the statement and for the advance copy. Similarly to Russell George, I'm very happy to give the commitment of these benches to supporting the principles behind the developments of these metros. We all, of course, want to see a more prosperous, greener and more equal Wales. I'm a little bit surprised, in the Minister's statement, that he talks about putting an even greater focus on connectivity, decarbonisation and integration, because I thought that was the point of the metros in the first place, but, nevertheless, that may be somewhat churlish. If I may, I'll just raise a couple of general points with the Minister and then I've got some more detailed matters that I'd like to raise. To begin with, I'd like to associate myself with everything that he said about historic underinvestment by UK Governments in our rail structure. Of course, this is not something that began 10 years ago, and I would say that this is not exactly the best example of the UK's solidarity, regardless of which party is in control in Westminster, that the First Minister is always keen to remind us of. But, be that as it may, I'm very glad to see that the Welsh Government has come to Plaid Cymru's thinking in terms of devolution of rail to this Senedd. We've advocated this move for a very long time, and it's good to see that the Minister's caught up with us. But, in terms of whether or not this is going to happen, can I ask the Minister what discussions he's been able to have recently with the UK Government? I fully appreciate that it may have been difficult to do that because we've got reshuffles, and you may have new people in charge, but can you update us on their thinking in terms of full devolution, which of course would require the full devolution of the necessary funding as well? And, can I ask the Minister: if the UK Government won't do what he's asking them to do, what is the fallback position? If they won't either devolve or make the investment that he's asking for, what kind of contingency plans does he require those developing the metro systems to build in, so that we can make some steps towards these laudable aims, even if we don't have the resources that we need to?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi am y datganiad ac am y copi ymlaen llaw. Yn yr un modd â Russell George, rwy'n hapus iawn i roi ymrwymiad y meinciau hyn i gefnogi'r egwyddorion sy'n sail i ddatblygiadau'r systemau metro hyn. Rydym ni i gyd, wrth gwrs, yn awyddus i weld Cymru sy'n fwy ffyniannus, yn fwy gwyrdd ac yn fwy cyfartal. Rwy'n synnu braidd, yn natganiad y Gweinidog, ei fod yn sôn am roi hyd yn oed mwy o bwyslais ar gysylltedd, datgarboneiddio ac integreiddio, oherwydd roeddwn i'n credu mai hynny oedd diben y systemau metro yn y lle cyntaf, ond, serch hynny, efallai fod hynny braidd yn anfoesgar. Os caf i, hoffwn i godi un neu ddau o bwyntiau cyffredinol gyda'r Gweinidog ac yna mae gennyf ychydig o faterion manylach yr hoffwn eu codi. I ddechrau, hoffwn ategu popeth a ddywedodd am danfuddsoddi hanesyddol gan Lywodraethau'r DU yn ein strwythur rheilffyrdd. Wrth gwrs, nid yw hyn yn rhywbeth a ddechreuodd 10 mlynedd yn ôl, a byddwn i'n dweud nad hon yw'r enghraifft orau o undod y DU, ni waeth pa blaid sy'n rheoli yn San Steffan, fel y mae'r Prif Weinidog bob amser yn awyddus i'n hatgoffa. Ond, ni waeth am hynny, rwy'n falch iawn o weld bod Llywodraeth Cymru wedi dechrau cytuno â syniadaeth Plaid Cymru o ran datganoli'r rheilffyrdd i'r Senedd hon. Rydym wedi argymell y symudiad hwn ers amser maith, a da yw gweld bod y Gweinidog wedi cyrraedd yr un pwynt â ni. Ond, o ran a yw hyn yn mynd i ddigwydd ai peidio, a gaf i ofyn i'r Gweinidog pa drafodaethau y mae wedi gallu eu cael yn ddiweddar gyda Llywodraeth y DU? Rwy'n gwerthfawrogi'n llwyr y gallai fod wedi bod yn anodd gwneud hynny oherwydd bod gennym ni'r ad-drefnu, ac efallai fod gennych chi bobl newydd wrth y llyw, ond a wnewch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf inni am eu meddylfryd o ran datganoli llawn, a fyddai wrth gwrs yn galw am ddatganoli'n llawn yr holl gyllid angenrheidiol hefyd? Ac, a gaf i ofyn i'r Gweinidog: os na fydd Llywodraeth y DU yn gwneud yr hyn y mae'n gofyn iddyn nhw ei wneud, beth yw'r sefyllfa wrth gefn? Os na fyddan nhw naill ai'n datganoli neu'n gwneud y buddsoddiad y mae'n gofyn amdano, pa fath o gynlluniau wrth gefn sydd ganddo i'w gwneud yn ofynnol i'r rhai sy'n datblygu'r systemau metro eu hadeiladu, fel y gallwn ni wneud rhai camau tuag at y nodau canmoladwy hyn, hyd yn oed os nad oes gennym yr adnoddau sydd eu hangen arnom?