English: Thank you very much, Diprwy Lywydd, and I'd like to thank Jack Sargeant for introducing this important debate this afternoon. I'd like to begin by echoing some of the words spoken by the young people of Wales in the Urdd's message of peace and goodwill last week: 'The clock is ticking and our world is on fire'. Indeed, in this powerful statement by our young people, we were all reminded of the serious threat that the climate crisis poses to our world and to our way of life, and the environmental, ecological and humanitarian crises that are likely to occur if we, as those who have the power to effect change, don't take urgent steps to save our planet. As part of turning words into actions, we could start by looking at the investment policies of some of our public sector pensions to see how much of these investments are still in fossil fuels, such as oil, gas and coal. This continues to be a wholly irresponsible policy as we face a climate crisis. And I agree with Jack that Wales has a golden opportunity here to be in the vanguard of investing in funds that are greener and more sustainable. Without action, by the time a number of our younger generation - the children of the Urdd - are old enough to benefit from their pension funds, the environmental destruction will have continued, with the ice caps having long since melted, our food chain broken, and extreme weather being the norm. Recent data from Friends of the Earth, for example, show that in Wales over £550 million out of a total of £17 billion of local government pension funds has been invested in fossil fuel. This equates to around 3.2 per cent of these schemes' value, which is higher than the percentages in England and Scotland. This is equivalent to every single person in Wales investing £175 in the energy sector that is most harmful to the environment. In my region of Mid and West Wales, the picture is even more striking, with almost 5 per cent of Dyfed's pension fund invested in fossil fuels. Believe it or not, this is the second highest percentage in all nations of the United Kingdom, from all of the pension funds. We know already that a number of councils have taken deliberate steps to try to tackle the climate crisis. It's frustrating, therefore, that our public sector pension funds are continuing to invest in carbon fuel corporations. But more than that, not only is supporting an unsustainable energy sector a dubious step, it is also economic folly. With international efforts to decarbonise having gathered pace, it is increasingly clear, as Mark Carney, the former governor of the Bank of England, has warned, that the current carbon bubble is not fiscally sustainable in the long term. So, without divestment in favour of greener sources, our public sector pension funds could be at a disadvantage very soon. I welcome the efforts, therefore, that have been made by county councils, including Carmarthenshire and Ceredigion, and the work of other organisations, such as Divest Dyfed, which have been in the vanguard in calling for change at Dyfed pension fund to invest more in clean energy companies. And as has been mentioned by Jack Sargeant already, the Ukraine crisis, and the decision to withdraw investment from Russia, has demonstrated that robust, principled and united action by the pension authorities is possible in the face of a crisis. So, it is a responsibility and a duty on all of us now to ensure that this kind of goodwill and certainty is repeated in light of the climate crisis, and to ensure that real steps are taken to decarbonise public sector pensions in Wales for the benefit of future generations.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd, a diolch i Jack Sargeant am ddod â'r ddadl bwysig hon ger bron y prynhawn yma. Hoffwn i ddechrau drwy adleisio geiriau pobl ifanc Cymru o neges heddwch ac ewyllys da Urdd Gobaith Cymru yr wythnos diwethaf: 'Mae'r cloc yn ticio ac mae'n byd ni ar dân'. Ac yn wir, yn y datganiad pwysig hwn gan ein pobl ifanc, cawsom oll ein hatgoffa o'r perygl enbyd y mae'r argyfwng hinsawdd yn ei beri i'n byd a'n ffordd o fyw, a'r argyfyngau amgylcheddol, ecolegol a dyngarol sy'n debygol o godi os nad ydym ni, fel y rhai sydd â grym i newid pethau, yn gweithredu ar frys er mwyn achub ein planed. Fel rhan o droi geiriau yn weithred, gallwn ddechrau drwy edrych ar bolisi buddsoddi rhai o'n pensiynau sector cyhoeddus i weld cymaint ohono sy'n dal i fod mewn tanwydd ffosil fel olew, nwy a glo. Mae hyn yn parhau'n bolisi cwbl anghyfrifol a ninnau mewn argyfwng newid hinsawdd. Ac rwy'n cytuno â Jack fod gan Gymru gyfle euraidd fan hyn i arwain y gâd ar fuddsoddi mewn cronfeydd mwy gwyrdd a chynaliadwy. Heb weithredu, erbyn yr amser fydd nifer o'r genhedlaeth iau - plant yr Urdd - yn ddigon hen i elwa o'u cronfeydd pensiwn, bydd y dinistr amgylcheddol yn parhau, gyda'r pegynau iâ wedi hen doddi, ein systemau bwyd wedi dadfeilio, a thywydd eithafol yn norm. Mae data diweddar gan Gyfeillion y Ddaear, er enghraifft, yn dangos yng Nghymru bod dros £550 miliwn allan o gyfanswm o £17 biliwn o gyllid cronfeydd pensiwn llywodraeth leol wedi ei fuddsoddi mewn tanwydd ffosil. Mae hyn yn cyfateb i ryw 3.2 y cant o werth y cynlluniau, sy'n uwch na chanrannau yn Lloegr a'r Alban. Mae hyn yn cyfateb i bob un person yng Nghymru yn buddsoddi gwerth £175 tuag at y sector ynni sy'n creu'r drwg mwyaf i'r amgylchedd. Yn fy rhanbarth i yng Ngorllewin a Chanolbarth Cymru, mae'r darlun yn fwy trawiadol fyth, gyda bron i 5 y cant o gronfa bensiwn Dyfed wedi buddsoddi mewn tanwydd ffosil. Credwch neu beidio, hwn yw'r ail uchaf o ran canran yn holl wledydd Prydain, o'r holl gronfeydd pensiwn. Rŷn ni'n gwybod yn barod bod nifer o gynghorau wedi cymryd camau i geisio mynd i'r afael â newid hinsawdd. Felly, mae'n rhwystredig bod ein cronfeydd pensiwn cyhoeddus yn parhau i fuddsoddi mewn cwmnïau tanwydd carbon. Ond yn fwy na hynny, nid yn unig mae cefnogi sector ynni anadnewyddadwy yn egwyddorol amheus, mae e hefyd yn ddwli economaidd. Gydag ymdrechion rhyngwladol i ddatgarboneiddio wedi digwydd, mae'n gynyddol glir, fel sydd eisoes wedi ei rybuddio gan Mark Carney, cyn lywodraethwr Banc Lloegr, nad yw'r carbon bubble presennol yn gyllidol gynaliadwy yn yr hirdymor. Felly, heb ddadfusoddiad i ffynonellau mwy gwyrdd, gall ein cronfeydd pensiwn ni yn y sector cyhoeddus fod ar eu colled yn fuan iawn. Rwy'n croesawu'r ymdrechion, felly, sydd wedi cael eu gwneud gan gynghorau sir - yn eu plith, sir Gâr a Cheredigion - a phwysau gan fudiadau fel Divest Dyfed, sydd wedi bod ar y blaen yn rhoi pwysau ar gronfa bensiwn Dyfed i fuddsoddi mwy mewn cwmnïau ynni glân. Fel sydd wedi cael ei grybwyll gan Jack Sargeant yn barod, dangosodd argyfwng Wcráin, a'r penderfyniad i dynnu buddsoddiadau yn ôl o Rwsia, bod gweithredu pendant, egwyddorol ac unedig gan yr awdurdodau pensiwn yn bosibl wrth wynebu argyfwng. Felly, mae'n gyfrifoldeb a dyletswydd arnom ni i weithio i sicrhau bod y math o ewyllys da a phendantrwydd yma yn cael ei ailadrodd yng ngoleuni'r argyfwng hinsawdd, a sicrhau bod gweithredu go iawn yn digwydd i ddatgarboneiddio pensiynau'r sector cyhoeddus yng Nghymru er budd cenedlaethau'r dyfodol.