English: There was no children's rights impact assessment prepared for the budget proposals, not even for the three important areas that have been subject to budgetary cuts, which are the school uniform grant, the minority ethnic attainment grant and the all-Wales schools contact programme. The commissioner's report, which will be discussed on Thursday, raises major questions, and I do look forward to hearing the Government committing to taking specific steps to increase and improve its performance significantly. I turn specifically, therefore, to the commissioner's annual report for 2017-18, and refer specifically to the traffic-light system of monitoring the progress of the Welsh Government in terms of taking action on recommendations, which is an excellent system for scrutiny. Yes, this is scrutinising work emerging from the 2016-17 annual report - that's what the commissioner is doing, but she also provides live updates on her website. In our amendment, we quote from a report from September 2018, which shows a lack of progress, unfortunately, with only four of the recommendations categorised as green and five categorised as red. This does raise major questions about the Welsh Government's commitment to the rights of the child. The red recommendations include childcare, with the commissioner stating that 'The Welsh Government should ensure through the childcare offer pilot and any subsequent scheme that the children of non-working parents do not miss out on the increased childcare being offered to children of working parents.' She goes on to say that the current proposal would mean that the children who would benefit most from childcare would miss that opportunity to develop key life skills at an early stage. With the most disadvantaged children starting school 10 months behind those from wealthier backgrounds, Plaid Cymru shares the commissioner's concern. Another issue that's flagged up as being red by the commissioner is Government deficiencies in terms of elective home education. Again, I quote the commissioner 'the Welsh Government needs to amend the current guidance to give it statutory force and include a compulsory register for all home educated children to ensure they do not end up "off the radar" from even universal services.' Every child has a right to an education, and local authorities have a responsibility to ensure that they receive an education. We must enable local authorities to do this work. According to the children's commissioner, 'Since this recommendation was made, the Cabinet Secretary made a statement in the Senedd in January 2018 outlining the intention to consult on changes to secondary legislation to strengthen the existing powers of local authorities. 'To date no consultation has been introduced and the anticipated timeline for this is spring 2019.' Again, those are the words of the commissioner. Whilst the Welsh Government is dragging its feet, there is a risk that many children will miss out on their right to an education, and there is a risk that there are children who are going under the radar, in terms of the receipt of basic services. Briefly, another issue that the Welsh Government has failed to take action on is British Sign Language. According to the National Deaf Children's Society Wales, last year deaf pupils were 26 per cent less likely to receive A*-C grades in the core subjects, as compared to their peers who don't have a hearing impairment. This gap exists because of the barriers that those with hearing impairments suffer, and this, again, is flagged up with a red light by the commissioner. There's no time to pursue the other two areas, but Ministers do need to address these issues as a matter of urgency - those that have been flagged as red by the commissioner, but also those that are amber. The Government must publish a timetable in order to convince us that things will be different - that things will improve - when we come back to this place next year.
Welsh: Nid oedd yna asesiad effaith ar hawliau plant wedi ei baratoi ar gyfer cynigion y gyllideb, nid hyd yn oed ar gyfer tri maes pwysig sydd wedi bod yn destun toriadau cyllidebol, sef y grant gwisg ysgol, y grant cyflawniad lleiafrifoedd ethnig a'r rhaglen gyswllt ar ysgolion Cymru gyfan. Mae adroddiad y comisiynydd, a fydd yn cael ei drafod ddydd Iau, yn codi cwestiynau mawr, ac rydw i'n edrych ymlaen at glywed y Llywodraeth yn ymrwymo i gymryd camau penodol i wella ei pherfformiad yn sylweddol. Rydw i'n troi yn benodol, felly, at adroddiad blynyddol y comisiynydd ar gyfer 2017-18, ac yn cyfeirio'n benodol at y dull goleuadau traffig o fonitro cynnydd Llywodraeth Cymru ar weithredu ar ei hargymhellion sydd yn system ardderchog ar gyfer craffu - ac, ie, craffu ar waith oedd yn deillio o adroddiad blynyddol 2016-17 mae'r comisiynydd, ond mae hi'n rhoi diweddariadau byw ar y wefan, ac rydym ni " n dyfynnu yn ein gwelliant ni o adroddiad Medi 2018, sydd yn dangos diffyg cynnydd, yn anffodus. Dim ond pedwar o'r argymhellion a wnaed sydd wedi eu categoreiddio'n wyrdd, efo pump wedi eu categoreiddio'n goch. Mae hyn yn codi cwestiynau mawr ynglŷn ag ymrwymiad Llywodraeth Cymru i hawliau plant. Mae'r argymhellion coch yn cynnwys gofal plant, efo'r comisiynydd yn dweud: 'Trwy'r cynllun gofal plant peilot ac unrhyw gynllun dilynol, dylai Llywodraeth Cymru sicrhau nad yw plant rhieni nad ydynt yn gweithio yn colli allan ar y cynnydd o ran gofal plant sy'n cael ei gynnig i blant rhieni sy'n gweithio.' Mae'n mynd ymlaen i ddweud y byddai'r cynnig cyfredol yn golygu bod y plant a fyddai'n elwa fwyaf o ofal plant yn colli cyfle i ddatblygu sgiliau bywyd allweddol yn ifanc. Gyda'r plant mwyaf difreintiedig yn cychwyn yr ysgol 10 mis y tu ôl i blant o deuluoedd sydd efo mwy o arian, mae Plaid Cymru yn rhannu pryderon y comisiynydd. Mater arall sy'n cael golau coch gan y comisiynydd yw diffygion y Llywodraeth o safbwynt addysg ddewisol yn y cartref. Eto, rwy'n dyfynu'r comisiynydd. Mae 'angen i Lywodraeth Cymru ddiwygio'r canllawiau cyfredol er mwyn rhoi iddynt rym statudol, yn ogystal â chynnwys cofrestr orfodol ar gyfer pob plentyn a addysgir yn y cartref, a hynny er mwyn sicrhau nad yw'r plant hynny yn disgyn "o dan y radar", hyd yn oed o ran y gwasanaethau cyffredinol.' Mae gan bob plentyn yr hawl i addysg, ac mae gan awdurdodau lleol gyfrifoldeb i sicrhau eu bod yn derbyn addysg. Mae angen galluogi awdurdodau lleol i wneud y gwaith hwn. Yn ôl y comisiynydd plant, 'Ers i'r argymhelliad hwn gael ei wneud, cyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet ddatganiad yn y Senedd ym mis Ionawr 2018, yn amlinellu'r bwriad i ymgynghori ynghylch newidiadau i is-ddeddfwriaeth i gryfhau pwerau presennol yr awdurdodau lleol. 'Hyd yma, ni chyflwynwyd unrhyw ymgynghoriad, a'r amserlen ddisgwyliedig ar gyfer hyn yw gwanwyn 2019.' Geiriau'r comisiynydd. Tra bod Llywodraeth Cymru yn llusgo'i thraed, mae peryg bod nifer o blant yn methu allan ar eu hawl i addysg ac mae peryg bod yna blant yn disgyn o dan y radar o ran derbyn gwasanaethau sylfaenol. Yn fyr, mater arall nad ydy Llywodraeth Cymru wedi gweithredu arno fo yw Iaith Arwyddo Prydain. Yn ôl Cymdeithas Plant Byddar Cymru, flwyddyn ddiwethaf, roedd disgyblion byddar 26 y cant yn llai tebygol o dderbyn graddau A* i C yn y pynciau craidd na'u cyd-ddisgyblion sydd yn clywed. Mae'r bwlch yma'n bodoli oherwydd y rhwystrau y mae dysgwyr byddar yn eu hwynebu. Mae hwn hefyd yn cael y golau coch gan y comisiynydd. Nid oes yna amser i fynd ar ôl y ddau faes arall, ond mae angen i Weinidogion roi sylw buan i'r materion yma - i'r rhai sydd wedi cael eu nodi'n goch gan y comisiynydd, ond hefyd y rhai sydd yn ambr. Mae angen i'r Llywodraeth ddod ag amserlen gerbron i'n hargyhoeddi y bydd pethau'n wahanol, y bydd pethau'n well pan ddown ni nôl i fan hyn flwyddyn nesaf.