English: Members, as a new committee and Chair - and I say with pride that I believe it's the youngest committee Chair in our Senedd's history - I have been reflecting on the opportunity our petitions process offers. Petitioning the Senedd provides a way for the people of Wales to raise their voice and have their say. It's a way to highlight the important and challenging issues, seek answers and find solutions. It's a way to make a positive difference. And debates like this one today ensure that those petitions that have captured the imagination of thousands of people across Wales are heard and discussed on the floor of their Parliament. It's the way we as elected Members consider the strength of their ideas, their merits, and the barriers to implementing them. The petition we are discussing today, 'Supporting Families with Sudden and Unexpected Death in Children and Young Adults', was originally due to be debated in March 2020 and led by our wonderful previous Chair, Janet Finch-Saunders, but was sadly postponed due to the pandemic. Llywydd, the petition was submitted by Rhian Mannings. In her petition, Rhian calls for the Welsh Government 'to provide support for a serviceto ensure families who unexpectedly lose their child or young adult aged 25 years and under get the support they require.' I want to begin by paying tribute to Rhian, who is here today, for her inspirational leadership and the commitment to improving the support for people and families facing the loss of a child or young person. Out of the most tragic of circumstances imaginable, Rhian has dedicated herself to improving the support received by others. I am sure that these sentiments will echo throughout the debate in our Chamber today. During our meeting a few weeks ago, I met Nadine, who turned to 2 Wish Upon A Star for help. Now, Nadine said something about loss and dealing with it that struck me powerfully. It was raw, but it was a situation I recognise only too well, and I'm sure many of us, sadly, will recognise it too. She said, acting Llywydd, and I quote: 'My family have a shitometer, reflecting that every day is shit. Some days are the shittiest when triggers come fast and furious. These are not necessarily the anniversaries.' And acting Presiding Officer, I can say, in the run-up to losing my dad in a tragic and sudden, unexpected event, the anniversary of four years this Sunday, anniversaries are tough and I'm struggling perhaps more than I ever have. However, it does not have to be that anniversary. The triggers can be anything, any day, and it could be because of anything. Many of us will know that Rhian lost her son George and her husband Paul, tragically in the space of just five days in 2012. In both cases, she recounts a lack of support available to support her and her family with these most harrowing of circumstances. It is impossible, I think, for most of us to fully comprehend what it is like to face a situation like this. Tragically, there are many other people and families watching today, both here in the Senedd and outside, on Senedd.tv online, that have also experienced loss and grief at a level that most people will never have to face.
Welsh: Aelodau, fel pwyllgor a Chadeirydd newydd - a dywedaf gyda balchder fy mod yn credu mai dyma'r Cadeirydd pwyllgor ieuengaf yn hanes ein Senedd - bûm yn myfyrio ar y cyfle y mae ein proses ddeisebau yn ei gynnig. Mae deisebu'r Senedd yn ffordd i bobl Cymru godi eu llais a dweud eu barn. Mae'n ffordd o dynnu sylw at faterion pwysig a heriol, chwilio am atebion a dod o hyd i atebion. Mae'n ffordd o wneud gwahaniaeth cadarnhaol. Ac mae dadleuon fel hon heddiw yn sicrhau bod y deisebau sydd wedi dal dychymyg miloedd o bobl ledled Cymru yn cael eu clywed a'u trafod ar lawr eu Senedd. Dyma'r ffordd yr ystyriwn ni fel Aelodau etholedig gryfder eu syniadau, eu rhinweddau, a'r rhwystrau i'w gweithredu. Roedd y ddeiseb rydym yn ei thrafod heddiw, 'Cynorthwyo teuluoedd sy'n colli plant a phobl ifanc yn sydyn ac yn annisgwyl', i fod i gael ei thrafod yn wreiddiol ym mis Mawrth 2020 a'i harwain gan ein Cadeirydd blaenorol gwych, Janet Finch-Saunders, ond yn anffodus, fe'i gohiriwyd oherwydd y pandemig. Lywydd, cyflwynwyd y ddeiseb gan Rhian Mannings. Yn ei deiseb, mae Rhian yn galw ar Lywodraeth Cymru 'i helpu i ddarparu gwasanaeth i sicrhau bod teuluoedd sy'n colli plant neu bobl ifanc 25 oed neu iau yn annisgwyl yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt.' Hoffwn ddechrau drwy dalu teyrnged i Rhian, sydd yma heddiw, am ei harweiniad ysbrydoledig a'r ymrwymiad i wella'r gefnogaeth i bobl a theuluoedd sy'n wynebu colli plentyn neu unigolyn ifanc. Yn dilyn yr amgylchiadau mwyaf trasig y gellir eu dychmygu, mae Rhian wedi ymroi i wella'r cymorth a roddir i eraill. Rwy'n siŵr y bydd y teimladau hyn yn adleisio drwy gydol y ddadl yn ein Siambr heddiw. Yn ystod ein cyfarfod ychydig wythnosau'n ôl, cyfarfûm â Nadine, a drodd at 2 Wish Upon A Star am help. Nawr, dywedodd Nadine rywbeth am golled ac ymdopi â hi a waeth argraff rymus arnaf. Roedd yn gignoeth, ond roedd yn sefyllfa sy'n gyfarwydd iawn i mi, ac rwy'n siŵr y bydd yn gyfarwydd i lawer ohonom, yn anffodus. Lywydd dros dro, fe ddywedodd, ac rwy'n dyfynnu: 'Mae gan fy nheulu gachomedr, sy'n dangos bod pob diwrnod yn gachu. Mae rhai dyddiau'n fwy cachu na'i gilydd pan ddaw'r sbardunau un ar ôl y llall. Nid y dyddiadau arwyddocaol ar y calendr yw'r rhain o reidrwydd.' Lywydd dros dro, bydd yn bedair blynedd y dydd Sul hwn ers imi golli fy nhad mewn digwyddiad trasig sydyn ac annisgwyl, a gallaf ddweud bod dyddiadau arwyddocaol yn anodd ac rwy'n cael mwy o drafferth nag erioed o bosibl. Fodd bynnag, nid oes raid mai dyddiau arwyddocaol yw'r sbardun. Gall fod yn unrhyw beth, yn unrhyw ddiwrnod, a gallai fod oherwydd unrhyw beth. Bydd llawer ohonom yn gwybod bod Rhian wedi colli ei mab, George, a'i gŵr, Paul, yn drasig o fewn pum niwrnod i'w gilydd yn 2012. Yn y ddau achos, mae'n sôn am ddiffyg cymorth i'w chefnogi hi a'i theulu gyda'r amgylchiadau hynod ddirdynnol hyn. Rwy'n credu ei bod hi'n amhosibl i'r rhan fwyaf ohonom ddeall yn iawn sut beth yw wynebu sefyllfa fel hon. Yn drasig, mae llawer o bobl a theuluoedd eraill sy'n gwylio heddiw, yma yn y Senedd a thu hwnt, ar Senedd.tv ar-lein, wedi profi colled a galar ar lefel na fydd yn rhaid i'r rhan fwyaf o bobl ei hwynebu byth.