techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Of course, you do report back to the Assembly often that you feel that improvements are being made in several areas, but it's clear to me that there is a block in the system. I don't know if it's a funding block, or a block in terms of management, or if there is a more major problem that needs to be addressed. We are talking about the need to deliver services more and more in the community through GP surgeries and pharmacies and so on, but I fear that we are moving in the other direction in terms of the use of resources, with hospitals, which are under huge pressures, of course, taking more and more of a share of the cake. I know that changing structures is not child's play, but I do think that the time has now come to scrap the Betsi Cadwaladr health board. I would propose that what is needed is to split it, not geographically, but in terms of strata - as hospitals and primary care. The budgets for primary care would be safeguarded and the primary care board could create a new model of real integration with social care, whilst the hospitals could focus on their own challenges. Does the Government, like me, have the desire to seek new solutions?
Welsh: Mi ydych chi, wrth gwrs, yn adrodd yn ôl i'r Cynulliad yma yn aml eich bod chi'n teimlo bod gwelliannau'n digwydd mewn sawl maes, ond mae'n amlwg i fi bod yna rywbeth yn floc yn y system. Wn i ddim a ydy'n floc cyllidol neu floc o ran rheoli, neu a oes yna broblem sydd yn fwy creiddiol sydd angen mynd i'r afael â hi. Rydym ni'n sôn am yr angen i ddylifro gwasanaethau mwy a mwy yn y gymuned trwy feddygfeydd teulu a fferyllfeydd ac ati, ond mae gen i ofn mai symud i'r cyfeiriad arall yr ydym ni o ran defnydd adnoddau, efo ysbytai, sydd o dan bwysau mawr, wrth gwrs, yn cymryd mwy a mwy o siâr o'r gacen. Rydw i'n gwybod nid ar chwarae bach y mae newid strwythurau, ond rydw i yn meddwl bod yr amser wedi dod i gael gwared ar Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr. Rydw i'n cynnig mai'r hyn sydd ei angen ydy ei rhannu fo, nid yn ddaearyddol, ond ei rhannu fo yn haenau - yn ysbytai a gofal sylfaenol. Mi fyddai cyllidebau gofal sylfaenol yn cael eu gwarchod a'r bwrdd gofal sylfaenol yn gallu creu model newydd o integreiddio go iawn efo gofal cymdeithasol, tra bo'r ysbytai yn gallu canolbwyntio ar eu heriau hwythau. A oes gan y Llywodraeth, fel finnau, yr awydd i chwilio am atebion o'r newydd?
English: I of course want Betsi Cadwaladr to succeed. I want it to deliver the sort of quality of healthcare that each of us, in every single community, would expect. Your proposal to break up the health board is not one that is supported by the overwhelming majority of staff within the health board - we've been through this in responses from them. And I don't believe that the structural re-engineering that you suggest would deliver a better service. Splitting hospitals and primary care is something that we've tried before in Wales, and it didn't deliver the sort of improvement that we wanted. Splitting hospital trusts away from primary care has not delivered the sort of improvement that everyone would want in England across the whole system either. So, I would caution the Member before he suggests that that sort of re-engineering in north Wales will provide the eventual outcomes that, I think, all of us do wish to see.
Welsh: Wrth gwrs fy mod eisiau gweld Betsi Cadwaladr yn llwyddo. Rwyf eisiau i'r bwrdd iechyd gyflawni gofal iechyd o'r math o ansawdd y byddai pob un ohonom, ym mhob cymuned, yn ei ddisgwyl. Nid yw'r mwyafrif llethol o staff o fewn y bwrdd iechyd yn cefnogi eich argymhelliad i rannu'r bwrdd iechyd - rydym wedi bod drwy hyn mewn ymatebion ganddynt. Ac nid wyf yn credu y byddai'r ailstrwythuro rydych yn ei awgrymu yn darparu gwasanaeth gwell. Rydym wedi ceisio rhannu ysbytai a gofal sylfaenol yng Nghymru yn y gorffennol, ac ni lwyddodd hynny i ddarparu'r math o welliant roeddem ei eisiau. Nid yw rhannu ymddiriedolaethau ysbytai a gofal sylfaenol wedi sicrhau'r math o welliant y byddai pawb ei eisiau yn Lloegr ar draws y system gyfan chwaith. Felly, buaswn yn cymell yr Aelod i bwyllo rhag awgrymu y bydd y math hwnnw o ailstrwythuro yng ngogledd Cymru yn darparu'r canlyniadau y byddai pob un ohonom, rwy'n credu, yn dymuno eu gweld yn y pen draw.
English: The result of your caution, you see, is that Betsi Cadwaladr has been in special measures now for over three years. I'm clear in my mind that patients in the north of Wales deserve better. And here we have a model that I believe could work for the whole of Wales after being rolled out in the health board with the biggest population and serving the biggest area. People living in the north of Wales can see the problem. And staff, who tell me that they like this idea of doing something different to try to get to grips with the problem in the way that this Government have failed to do so far, are frustrated and they're under pressure. By putting a model in place that protects primary care budgets and keeps people out of secondary care, which allows secondary care to concentrate on its many challenges and provides a new focus on integration - . Well, I think by doing that we might just start heading in the right direction. Isn't it time to say that, with special measures not working, it's time for radical measures instead?
Welsh: Canlyniad eich pwyll, welwch chi, yw'r ffaith bod Betsi Cadwaladr wedi bod yn destun mesurau arbennig ers dros dair blynedd bellach. Rwy'n sicr yn fy meddwl fod cleifion gogledd Cymru yn haeddu gwell. Ac yma mae gennym fodel y credaf y gallai weithio i Gymru gyfan ar ôl cael ei gyflwyno yn y bwrdd iechyd sydd â'r boblogaeth fwyaf ac sy'n gwasanaethu'r ardal fwyaf. Mae'r bobl sy'n byw yng ngogledd Cymru yn gallu gweld y broblem. Ac mae'r staff, sy'n dweud wrthyf eu bod yn hoffi'r syniad hwn o wneud rhywbeth gwahanol i geisio mynd i'r afael â'r broblem yn y ffordd y mae'r Llywodraeth hon wedi methu ei wneud hyd yn hyn, yn rhwystredig ac maent o dan bwysau. Drwy roi model ar waith sy'n diogelu cyllidebau gofal sylfaenol ac yn cadw pobl allan o ofal eilaidd, sy'n caniatáu i ofal eilaidd ganolbwyntio ar ei heriau niferus ac sy'n rhoi ffocws newydd ar integreiddio - . Wel, rwy'n credu, drwy wneud hynny, y gallem fod yn mynd i'r cyfeiriad cywir. O ystyried nad yw mesurau arbennig yn gweithio, onid yw'n bryd cael mesurau radical yn lle hynny?
English: Diolch, Llywydd, and good afternoon, Cabinet Secretary. I wanted to ask you some questions today about social prescribing. As you know, social prescribing - sometimes referred to as community referral - is a means of enabling GPs, nurses and other primary care professionals to refer people to a range of local and non-clinical services. So, it does promote a more holistic approach to health matters and, as such, I think it is a welcome development. Now, it's widely acknowledged that Wales does have a major problem with obesity, with 59 per cent of adults in Wales classified as being obese and, more worryingly still, the figures for children also show that almost a quarter of children are obese. What steps is the Welsh Government taking to encourage the use of social prescribing to tackle the obesity problem?
Welsh: Diolch, Lywydd, a phrynhawn da, Ysgrifennydd y Cabinet. Roeddwn eisiau gofyn cwestiynau i chi heddiw am bresgripsiynu cymdeithasol. Fel y gwyddoch, mae presgripsiynu cymdeithasol - cyfeirir ato weithiau fel atgyfeirio cymunedol - yn fodd o alluogi meddygon teulu, nyrsys a gweithwyr proffesiynol gofal sylfaenol eraill i atgyfeirio pobl at amrywiaeth o wasanaethau lleol ac anghlinigol. Felly, mae'n hyrwyddo ymagwedd fwy cyfannol at faterion iechyd ac fel y cyfryw, credaf ei fod yn ddatblygiad i'w groesawu. Nawr, cydnabyddir yn eang fod gan Gymru broblem fawr gyda gordewdra, gyda 59 y cant o oedolion yng Nghymru yn ordew ac yn fwy pryderus byth, mae'r ffigurau ar gyfer plant hefyd yn dangos bod bron i chwarter o blant Cymru yn ordew. Pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i annog y defnydd o bresgripsiynu cymdeithasol i fynd i'r afael â phroblem ordewdra?
English: This Government has already taken an approach to promoting social prescribing and to developing the evidence base for its impact on physical and mental health. I've made a series of announcements about a range of projects that we are supporting with additional resource. You may have missed them; I'll happily direct you to them again. In addition to that, you may also want to take a look at some excellent examples of large-scale social prescribing, some of which are taking place in north Wales with a broader health board approach, and, of course, the excellent Valleys Steps initiative that has its headquarters in Cynon Valley. So, we recognise the case for more social prescribing. We'll look at more evidence about what we could do with it. It's not just in the field of having a healthier weight but of a range of potential benefits we wish to understand and then properly exploit.
Welsh: Mae'r Llywodraeth hon eisoes wedi mabwysiadu dull o hyrwyddo presgripsiynu cymdeithasol a datblygu'r sylfaen dystiolaeth ar gyfer ei effaith ar iechyd corfforol ac iechyd meddwl. Rwyf wedi gwneud cyfres o gyhoeddiadau am amrywiaeth o brosiectau rydym yn eu cefnogi gydag adnoddau ychwanegol. Efallai eich bod wedi'u methu; rwy'n hapus i'ch cyfeirio atynt eto. Yn ogystal â hynny, efallai y byddwch eisiau edrych ar enghreifftiau rhagorol o bresgripsiynu cymdeithasol ar raddfa fawr, mae rhai ohonynt yn digwydd yng ngogledd Cymru ar sail y bwrdd iechyd ehangach, ac wrth gwrs, mae pencadlys menter ragorol Camau'r Cymoedd wedi'i leoli yng Nghwm Cynon. Felly, rydym yn cydnabod yr achos dros fwy o bresgripsiynu cymdeithasol. Byddwn yn edrych ar fwy o dystiolaeth mewn perthynas â'r hyn y gallwn ei wneud ag ef. Nid yw'n ymwneud yn unig â chynnal pwysau iachach, mae'n ymwneud ag amrywiaeth o fanteision posibl rydym yn awyddus i'w deall a manteisio arnynt yn briodol.
English: Yes, I think you're right that there is a range of approaches that are needed to tackle the problem, and I'm glad to hear that you are taking social prescribing seriously. Now, I do think that it's a good idea, as I said, to use this method. However, part of the problem with social prescribing providers is that many activities are led by volunteers and the charitable sector, so they may be vulnerable over the longer term to funding changes. Has the Government given any consideration to ring-fencing funding for some of these vital projects in the future?
Welsh: Ie, credaf eich bod yn iawn fod angen amrywiaeth o ddulliau i fynd i'r afael â'r broblem, ac rwy'n falch o glywed eich bod yn o ddifrif ynghylch presgripsiynu cymdeithasol. Nawr, fel y dywedais, rwy'n credu bod defnyddio'r dull hwn yn syniad da. Fodd bynnag, rhan o'r broblem gyda darparwyr presgripsiynu cymdeithasol yw bod llawer o weithgareddau yn cael eu harwain gan wirfoddolwyr a'r sector elusennol, felly gallant fod yn agored i newidiadau cyllido dros y tymor hwy. A yw'r Llywodraeth wedi rhoi unrhyw ystyriaeth i glustnodi cyllid ar gyfer rhai o'r prosiectau hanfodol hyn yn y dyfodol?
English: As I said in my first answer, I have announced additional funding to support particular social prescribing projects organised by a range of people in the voluntary sector in particular. Part of the challenge about social prescribing is often - these are low-cost or no-cost activities in any event - about encouraging people to make use of them. You may also wish to look at the national exercise referral scheme, which is a scheme that has run for a number of years. A number of Members will be familiar with it in this Chamber, and it has excellent results in terms of helping to improve people's physical and mental health. But, of course, we'll always review the amount of funding available to try and deliver on the objectives that we wish to deliver for the people of Wales. We will continue to do so, of course, in the face of continuing austerity.
Welsh: Fel y dywedais yn fy ateb cyntaf, rwyf wedi cyhoeddi cyllid ychwanegol i gefnogi prosiectau presgripsiynu cymdeithasol penodol a drefnir gan amrywiaeth o bobl yn y sector gwirfoddol yn arbennig. Yn aml, rhan o'r her mewn perthynas â phresgripsiynu cymdeithasol - mae'r rhain yn weithgareddau cost isel neu'n weithgareddau rhad ac am ddim beth bynnag - yw annog pobl i wneud defnydd ohonynt. Efallai y byddwch eisiau edrych ar y cynllun cenedlaethol i atgyfeirio cleifion i wneud ymarfer corff, sef cynllun sydd wedi bod ar y gweill ers nifer o flynyddoedd. Bydd nifer o'r Aelodau'n gyfarwydd ag ef yn y Siambr hon, ac mae wedi esgor ar ganlyniadau rhagorol o ran helpu i wella iechyd corfforol ac iechyd meddwl pobl. Ond wrth gwrs, byddwn bob amser yn adolygu'r swm o arian sydd ar gael i geisio cyflawni'r amcanion rydym eisiau eu cyflawni dros bobl Cymru. Byddwn yn parhau i wneud hynny, wrth gwrs, yn wyneb y cyni parhaus.
English: Yes, thanks for that answer. I will endeavour to familiarise myself in more detail with the reports that you mentioned. Now, there is one report that I will refer to. There was a recent primary care hub report on social prescribing that indicated that there is a lack of awareness amongst the public about social prescribing. Obviously, for social prescribing to work, we need the public to be well aware of it and also, of course, GPs. What is the Welsh Government currently doing to increase the knowledge of social prescribing among the general public and also among GPs?
Welsh: Ie, diolch am yr ateb hwnnw. Fe ymdrechaf i ymgyfarwyddo â'r adroddiadau a grybwyllwyd gennych yn fwy manwl. Nawr, mae yna un adroddiad rwyf am gyfeirio ato. Cafwyd adroddiad hyb gofal sylfaenol yn ddiweddar ar bresgripsiynu cymdeithasol a nodai fod yna ddiffyg ymwybyddiaeth ymhlith y cyhoedd ynglŷn â phresgripsiynu cymdeithasol. Yn amlwg, er mwyn i bresgripsiynu cymdeithasol weithio, mae angen i'r cyhoedd fod yn ymwybodol iawn ohono a meddygon teulu hefyd wrth gwrs. Beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud ar hyn o bryd i gynyddu gwybodaeth am bresgripsiynu cymdeithasol ymhlith y cyhoedd yn gyffredinol a hefyd ymysg meddygon teulu?
English: I'm familiar with the primary care hub that sits within Public Health Wales and their report on social prescribing. There's a challenge, I think, for all of us in the way we talk about healthcare issues in this Chamber and with the wider public. I don't expect the public to become more familiar with the term 'social prescribing' in general terms or understand what it is, because there are a variety of things that we would call social prescribing. It's actually about how we renormalise a conversation about different ways to help people to achieve their health and well-being goals across physical and mental health. You don't need to know, I think, if it's suggested, for example, that you join your local ramblers group that that's a course of social prescribing. It's more about how you're helped to achieve different goals to improve your health and well-being, and I think we've regularly used language that excludes the public from a well-informed conversation. Because, actually, if you say, 'If you did this particular activity or if you joined a particular group, that might have a benefit', that's the sort of conversation we need to re-engineer and that is, in many ways, about access to information about what is already available as well as developing an evidence base for the impact on physical and mental well-being.
Welsh: Rwy'n gyfarwydd â'r hyb gofal sylfaenol sydd wedi'i leoli o fewn Iechyd Cyhoeddus Cymru a'u hadroddiad ar bresgripsiynu cymdeithasol. Mae yna her, rwy'n credu, yn wynebu bob un ohonom o ran y ffordd rydym yn sôn am faterion gofal iechyd yn y Siambr hon a chyda'r cyhoedd yn ehangach. Nid wyf yn disgwyl i'r cyhoedd ddod yn fwy cyfarwydd â'r term 'presgripsiynu cymdeithasol' mewn termau cyffredinol neu ddeall beth ydyw, oherwydd mae presgripsiynu cymdeithasol yn golygu amrywiaeth o bethau. Mewn gwirionedd, mae'n ymwneud â sut rydym yn ailnormaleiddio sgwrs am wahanol ffyrdd o helpu pobl i gyrraedd eu nodau iechyd a llesiant ar draws iechyd corfforol ac iechyd meddwl. Nid wyf yn credu bod angen i chi wybod, er enghraifft, os ydych yn ymuno â'ch grŵp cerddwyr lleol, fod hwnnw'n un llwybr presgripsiynu cymdeithasol. Mae'n ymwneud mwy â sut y cewch gymorth i gyflawni nodau gwahanol i wella eich iechyd a'ch lles, a chredaf ein bod, yn rheolaidd, wedi defnyddio iaith sy'n rhwystro'r cyhoedd rhag gallu cymryd rhan mewn sgwrs hyddysg. Oherwydd, mewn gwirionedd, os ydych yn dweud, 'Pe baech yn gwneud y gweithgaredd hwn neu pe baech yn ymuno â grŵp penodol, gallai fod o fudd', dyna'r math o sgwrs y mae angen inni ei hailstrwythuro ac mae hynny, mewn sawl ffordd, yn ymwneud â chael mynediad at wybodaeth am yr hyn sydd eisoes ar gael yn ogystal â datblygu sylfaen dystiolaeth ar gyfer yr effaith ar lesiant corfforol a meddyliol.
English: In my regular statements on Betsi Cadwaladr university health board, I have set out the detail of where improvements have been made, such as in maternity services, but I have also been very clear where the health board must take urgent action over the next 18 months. In May this year I published a new improvement framework for Betsi and I announced a range of intensive support, including the additional £6.8 million of investment I mentioned earlier in conversation with Rhun ap Iorwerth, which I've targeted at key areas of performance where I expect to see urgent improvements. Detailed progress reports will be provided against the improvement framework. These will be published in October this year.
Welsh: Yn fy natganiadau rheolaidd ar fwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr, rwyf wedi nodi'r manylion ynglŷn â ble y gwnaed gwelliannau, megis yn y gwasanaethau mamolaeth, ond rwyf hefyd wedi bod yn glir iawn ynglŷn â ble y mae'n rhaid i'r bwrdd iechyd gymryd camau brys dros y 18 mis nesaf. Ym mis Mai eleni cyhoeddais fframwaith gwella newydd ar gyfer Betsi Cadwaladr a chyhoeddais amrywiaeth o gymorth dwys, gan gynnwys y £6.8 miliwn ychwanegol o fuddsoddiad a grybwyllais yn gynharach yn fy sgwrs gyda Rhun ap Iorwerth, ac rwyf wedi targedu meysydd perfformiad allweddol lle rwy'n disgwyl gweld gwelliannau brys. Bydd adroddiadau cynnydd manwl yn cael eu darparu yn erbyn y fframwaith gwella. Bydd y rhain yn cael eu cyhoeddi ym mis Hydref eleni.
English: Thank you for that answer, Cabinet Secretary. I hope you're familiar with the shocking and distressing case of Reece Yates, the baby who died at Wrexham Maelor Hospital and whose inquest took place yesterday. As you know, this is a hospital run by Betsi Cadwaladr board. The inquest heard that Reece would have had every chance of surviving his complications having been treated elsewhere, and that only a breakdown of communication prevented his transfer to a unit on the Wirral. For the board to admit, albeit through their solicitor, that, and I'm quoting here: 'Reece's chances of survival would have been better if he had been born at an alternative unit.' It's a shocking admission that failings at the hospital were a factor in this baby's death, although I do believe that the board should be given credit for being honest. So, my question to you, Cabinet Secretary, is: will you hold an inquiry into this case and, if need be, will people finally be sacked for the now fatal failings of the health board that you're in charge of?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Ysgrifennydd y Cabinet. Rwy'n gobeithio eich bod yn gyfarwydd ag achos brawychus a thrallodus Reece Yates, y baban a fu farw yn Ysbyty Maelor Wrecsam ac y cynhaliwyd ei gwest ddoe. Fel y gwyddoch, mae hon yn un o ysbytai bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr. Clywodd y cwest y byddai Reece wedi bod yn fwy tebygol o oroesi ei gymhlethdodau pe bai wedi cael ei drin yn rhywle arall, ac mai diffyg cyfathrebu oedd yr unig beth a wnaeth atal camau i'w drosglwyddo i uned ar y Wirral. Cyfaddefodd y bwrdd, er mai drwy eu cyfreithiwr y digwyddodd hynny, ac rwy'n dyfynnu yma: Byddai gobaith Reece o oroesi wedi bod yn well pe bai wedi cael ei eni mewn uned arall. Mae'n gyfaddefiad syfrdanol fod methiannau yn yr ysbyty yn ffactor ym marwolaeth y baban hwn, er fy mod yn credu y dylid rhoi cydnabyddiaeth i'r bwrdd am fod yn onest. Felly, fy nghwestiwn i chi, Ysgrifennydd y Cabinet, yw hwn: a fyddwch yn cynnal ymchwiliad i'r achos hwn ac os oes angen, a fydd pobl yn cael eu diswyddo o'r diwedd am fethiannau angheuol y bwrdd iechyd rydych yn gyfrifol amdano?
English: I have tremendous sympathy for the family for their loss. I don't want to try and use the position that they find themselves in to either take credit or to score points. I think the important point is that in every incident of this kind there is of course an internal review about what happened and what went wrong. We discussed earlier on another question about the real and lasting impact of where healthcare goes wrong, including the possibility that people will lose their lives. Of course, I expect any and every part of the health service, not just in north Wales, to properly learn from when healthcare does go wrong and to provide the reassurance that I think people will look for. I'm not looking to use a headline opportunity to arbitrarily dismiss people within the health service, but I do expect there to be proper accountability and learning, which is what I think the wider public expect.
Welsh: Rwy'n cydymdeimlo'n aruthrol â'r teulu yn eu colled. Nid wyf am geisio defnyddio eu sefyllfa i gael cydnabyddiaeth na sgorio pwyntiau. Rwy'n credu mai'r pwynt pwysig, ym mhob achos o'r math hwn, yw bod yna adolygiad mewnol yn cael ei gynnal er mwyn darganfod beth ddigwyddodd a beth aeth o'i le. Yn gynharach, roeddem yn trafod cwestiwn arall ynglŷn ag effeithiau gwirioneddol a pharhaol pan fo gofal iechyd yn mynd o chwith, gan gynnwys y posibilrwydd y bydd pobl yn colli eu bywydau. Wrth gwrs, rwy'n disgwyl y bydd pob rhan o'r gwasanaeth iechyd, nid gogledd Cymru yn unig, yn dysgu'n briodol o gamgymeriadau mewn gofal iechyd ac yn darparu'r sicrwydd y bydd pobl ei eisiau. Nid wyf am fachu ar gyfle i ddiswyddo pobl o fewn y gwasanaeth iechyd yn fympwyol, ond rwy'n disgwyl y bydd atebolrwydd priodol a gwersi'n cael eu dysgu, sef yr hyn y mae'r cyhoedd ehangach yn ei ddisgwyl rwy'n credu.