English: Thank you to the Chair and clerking team for their important work in this area. It's entirely clear - and it's become apparent as we listen to the debate - that bus and rail transport play a vital role as we strive to reach our climate change targets, and create a society where everyone can access the services that they need, be that in care, leisure, work, education, or anything else that's important to people's lives. However, at the moment, that is not possible for everyone. All too often, for many, public transport is neither affordable or frequent, and trains and buses don't go where people need them to go. I welcome the Welsh Government's target of seeing 45 per cent of journeys being made in a sustainable way by 2040. I would also ask whether that is sufficiently ambitious. Perhaps the increase of around 1 per cent per annum during the climate emergency doesn't really reflect the ambition that we need. What exactly is the Government doing, and what is planned, to facilitate people's efforts to make this shift? That's the core of the problem. We have a rail system that often grinds to a halt during heavy rain, or extreme heat, or if it's snowing - any sort of weather that's not frequent - and this is going to happen more and more often. What is normal is going to change. Trains are often late or cancelled, tickets are far too expensive, and working conditions of railway staff are declining as the economic impacts are felt. It's a kind of perfect storm. It's important to be honest in politics, so I want to put on record that this isn't all the Welsh Government's fault. The heart of the problem - we've already heard this - is the Westminster Government that doesn't care a jot about the people of Wales - a Government that underfunds our railways deliberately by denying us £5 billion in HS2 funding, for example, money the Welsh Government could use to transform our railways. As Jenny said, it's a gobbledegook decision. Decarbonising rail is another challenge for the Welsh Government. We need to improve rail infrastructure, improve grid storage, connectivity and capacity, and this is relevant to transport too. I would like to hear more from the Deputy Minister about progress in this area, as well as the next steps in terms of decarbonisation. Turning, finally, to accessibility, I asked the Minister about women's safety on our railways last week. Since then, I have learnt that some councils, for example Newport, intend to turn off street lights overnight in order to save money. What are the implications of that for the safety of women who want to use public transport at night? What's the Government's view on that? In moving forward, improving people's ability to use public transport is vital to tackle social inequality and people's ability to travel. Again, this has already been raised. Bearing in mind that 13 per cent of households in Wales do not have a car, and 25 per cent of people who use buses have a disability or a long-term illness, as well as the fact that the most disadvantaged people saw the greatest decline in terms of people's ability to access and use services, it is important that action happens now. What is clear is that we need a route to the provision of free public transport in future, starting with those in greatest need: young people, people in rural communities and those on low incomes. In the meantime - and I will conclude with this, Dirprwy Lywydd - will the Welsh Government bring forward plans to tackle transport poverty?
Welsh: Diolch i'r Cadeirydd ac i'r tîm clercio am eu gwaith pwysig yn y maes yma. Mae e'n gwbl amlwg - ac mae'n dod yn amlwg wrth i ni glywed y ddadl yma'n barod - bod trafnidiaeth bws a thrên yn chwarae rhan hanfodol wrth i ni geisio cyrraedd ein targedau newid hinsawdd, a chreu cymdeithas lle mae pawb yn gallu cyrraedd y gwasanaethau maen nhw eu hangen, boed hynny yn y maes gofal, hamdden, gwaith, addysg neu unrhyw beth sy'n bwysig i fywydau pobl. Ond, ar hyn o bryd, dydy hynna ddim yn bosibl i bawb. Yn rhy aml o lawer, dydy trafnidiaeth gyhoeddus ddim yn fforddiadwy, dyw e ddim yn arferol, dyw trenau a bysys ddim yn mynd lle mae pobl angen iddyn nhw fynd. Rwy'n croesawu nod Llywodraeth Cymru i weld 45 y cant o siwrneiau yn digwydd mewn ffordd gynaliadwy erbyn y flwyddyn 2040. Buaswn i yn gofyn hefyd a ydy hynna yn ddigon uchelgeisiol. Hynny yw, efallai dydy'r cynnydd o ryw 1 y cant y flwyddyn rŷn ni wedi sôn amdano yn ystod argyfwng hinsawdd ddim wir yn adlewyrchu'r uchelgais rŷn ni ei angen. Beth yn union mae'r Llywodraeth yn ei wneud, ac yn ei gynllunio, er mwyn ceisio hwyluso pobl i allu gwneud hyn? Dyna ydy gwraidd y broblem, rwy'n meddwl. Mae gennym system reilffordd sy'n aml yn parlysu yn ystod glaw trwm neu wres eithafol, neu os mae'n bwrw eira, neu unrhyw fath o dywydd sydd ddim jest yn arferol, ac mae hyn ond am ddigwydd yn amlach o nawr ymlaen. Mae beth sy'n arferol yn mynd i newid, yn anffodus. Mae trenau yn aml yn hwyr, neu'n cael eu canslo, mae ticedi llawer rhy ddrud ac mae amodau gweithio'r staff yn dirywio, wrth i'r hinsawdd economaidd daro. Mae'n rhyw fath o perfect storm. Mae'n bwysig bod yn onest mewn gwleidyddiaeth, felly rwy eisiau nodi nad bai Llywodraeth Cymru yw hyn i gyd o bell ffordd. Gwraidd y broblem, a dŷn ni wedi clywed hyn yn barod, yw'r Llywodraeth yn San Steffan, sydd ddim yn malio taten am bobl Cymru - Llywodraeth sydd yn tanariannu ein rheilffyrdd yn fwriadol, drwy ein hamddifadu o £5 biliwn o arian HS2, er enghraifft, arian byddai Llywodraeth Cymru yn gallu ei ddefnyddio i drawsnewid ein rheilffyrdd. Fel dywedodd Jenny, am benderfyniad gobbledegook, beth bynnag ydy hynny yn Gymraeg. Mae datgarboneiddio rheilffyrdd yn her arall i Lywodraeth Cymru. Bydd angen gwella isadeiledd y rheilffyrdd, gwella storfeydd grid, cysylltedd a chapasiti. Mae hyn yn berthnasol ar gyfer cludiant hefyd. Hoffwn glywed mwy, pan dŷn ni yn clywed yr ymateb i'r ddadl gan y Dirprwy Weinidog, am gynnydd yn y maes hwn, yn ogystal â'r camau nesaf o ran datgarboneiddio gan y Llywodraeth. Gan droi yn olaf at hygyrchedd, fe wnes i holi'r Gweinidog am ddiogelwch menywod ar ein rheilffyrdd yr wythnos diwethaf. Ers hynny rwyf wedi dysgu bod rhai cynghorau, er enghraifft yng Nghasnewydd, yn bwriadu troi goleuadau stryd i ffwrdd yn y nos er mwyn arbed arian. Beth ydy goblygiadau hynny o ran diogelwch menywod sydd eisiau defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus gyda'r nos? Beth mae'r Llywodraeth yn meddwl am hynny? Wrth symud ymlaen, yn olaf, mae gwella gallu pobl i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus yn hanfodol ar gyfer mynd i'r afael ag annhegwch cymdeithasol a gallu pobl i deithio. Eto mae hyn wedi cael ei godi yn barod. Wrth ystyried nad oes gan 13 y cant o gartrefi yng Nghymru gar, a bod gan 25 y cant o'r bobl sy'n defnyddio bysys anabledd neu salwch hirdymor, a'r ffaith mai'r lleiaf breintiedig a welodd y dirywiad mwyaf o ran gallu pobl i gyrraedd a defnyddio gwasanaethau, mae'n bwysig bod gweithredu yn digwydd nawr. Yr hyn sy'n glir yw bod angen llwybr tuag at ddarparu trafnidiaeth gyhoeddus am ddim yn y dyfodol, gan ddechrau gyda'r bobl sydd angen hynny fwyaf: pobl ifanc, pobl mewn cymunedau gwledig a phobl ar incwm isel. Yn y cyfamser - ac mi wnaf orffen gyda hyn, Dirprwy Lywydd - a wnaiff Llywodraeth Cymru ddod â chynlluniau ymlaen i fynd i'r afael â thlodi trafnidiaeth?