English: In the first instance, we will secure immediate improvements in the here and now. In advance of more far-reaching reform, we will focus on generating culture change and making our existing processes work more effectively to ensure resident safety. We will bring forward amendments to existing legislation in support of this where required. I've already indicated that I aim to table amendments to the building regulations in order to ban the use of combustible cladding materials by the end of the summer. I'm also keen, as I stated last month, to promote the retrofitting of sprinklers. We know that such systems are among the most effective measures in preventing deaths and injuries from fire. Evidence also suggests that their presence dramatically reduces the cost and disruption caused by fire. So, there's not only a moral imperative for building owners to fit sprinklers, but a sound commercial case. We'll be ensuring that this message is heard loud and clear in the coming months. To take account of developments in the market, we will issue new guidance on mist systems. We will also re-launch the 'Householders Guide to Fire Sprinklers', originally published in 2015, in the autumn. In collaboration with the fire and rescue service, we will take forward a targeted campaign to build awareness of this guidance and to encourage the retrofitting of sprinklers in private sector high-rise buildings. At the same time, we will also work with registered social landlords to build on the strong progress to date in retrofitting sprinklers in social sector high-rise blocks. I will also bring forward amendments to existing legislation to make fire and rescue authorities statutory consultees in the planning process. This is an important step in managing changes in local levels of fire risk. As all significant planning applications raise issues such as access for fire appliances, our proposals will go much further than high-rise buildings, and I aim to consult on the detail later this year. This ambitious change will embed the principle of regulatory collaboration between local authorities and the fire and rescue service, which will be a hallmark of the new system in Wales. In addition to these changes, we will develop an ambitious package of future regulatory reform. My officials are establishing two work streams, which will involve members of the building safety expert group as well as other practitioners from Wales and further afield. One work stream will consider the design and construction phase. A key task facing this work stream will be to refine and trial an entirely new building control process for higher risk buildings. This will build on the principles outlined in the expert group's road map. This includes the need for a more robust inspection regime, stop points, and the central involvement of the fire and rescue service at key stages. The work stream will also feed into comprehensive legislative proposals to define duty holder roles and responsibilities to remedy the lack of clear accountability for safety outcomes in the current system. These are likely to reflect the requirements of the Construction (Design and Management) Regulations 2015, which have transformed health and safety in the construction industry. The other work stream will focus on the management and regulation of fire safety in higher risk buildings when they are occupied. This work stream will, again, draw up clear roles for duty holders. It would also consider the shape of legislation to replace the current fire safety Order, which was designed mostly for workplaces and does not adequately protect private dwellings. Given that this will require primary legislation, it is unlikely that we will be able to complete this work during the current Assembly term. Where possible, however, we will use our existing powers to make regulations under the Order and issue guidance as interim measures. One of the strengths of the Welsh Government's approach to date has been our ability to link together different phases of the building life cycle. This is reflected in our early commitment to amend or replace the fire safety Order as a key element of our reform package. The occupation phase work stream will also consider how to enhance the role of residents by ensuring that their voices are heard and that they are provided with clear information about fire safety in their building. I'm pleased that the Welsh Government is taking forward this work with Community Housing Cymru in partnership with their member housing associations. The Welsh Government will work closely with stakeholders in both the social and private sectors to ensure that the best practice identified is embedded as widely as possible. We will also address issues of overarching significance that cut across the building life cycle. A critical aspect of the Welsh Government's initial stage of work will be to define the range of buildings in scope of reform. The expert group have made it clear that the 30m height threshold proposed by Dame Judith Hackitt in her review is not exacting enough in the Welsh context. I agree that we can and should go further in bringing additional buildings within scope. For this reason, we will consider the forthcoming proposals of the National Fire Chiefs Council in relation to a building risk matrix. We will also commission our own research into the full range of implications of each of the proposed options put forward by the expert group in its road map. These were the adoption of height thresholds of either of 18m or 11m, as well as the potential inclusion of additional buildings on the basis of risk factors other than height. It is important that we make a considered decision that balances proportionality with the need to ensure resident safety. We are taking forward this work at pace and I will make a definitive announcement on a proposal for buildings in scope in the autumn. I am clear, however, that the threshold will be no higher than 18m. We will consult on the question of buildings in scope, alongside a wide range of other detailed proposals for reform, in the summer of 2020. This will be with a view to legislation in the next Assembly term. The proposed legislation will be ambitious and far reaching. It will set out unambiguous roles and responsibilities for duty holders across the building life cycle. It will mandate robust fire safety checks. It will embed a new system of oversight and enforcement to reverse the race to the bottom and drive improved safety outcomes that will apply during design, construction, renovation and ongoing building occupation. As I have said before, it is essential that we balance an appropriate sense of urgency with the need to get this complex and enduring package of reform absolutely right. The Welsh Government's phased approach to implementation will ensure that we strike the right balance. We will not compromise on effective delivery for the sake of quick fixes that we later find have failed to bring about the change required. In their road map, the building safety expert group set out a clear case for both interim measures to be turned around at pace and for ambitious regulatory reform in the longer term. This is exactly the approach that the Welsh Government will take in order to improve the safety of higher risk residential buildings and those who live in them. Diolch.
Welsh: Yn y lle cyntaf, byddwn yn sicrhau gwelliannau ar unwaith. Cyn y diwygio a fydd yn fwy pellgyrhaeddol, byddwn yn canolbwyntio ar greu newid mewn diwylliant a gwneud i'n prosesau presennol weithio'n fwy effeithiol i sicrhau diogelwch preswylwyr. Byddwn yn cyflwyno gwelliannau i'r ddeddfwriaeth bresennol i gefnogi hyn lle bo angen. Rwyf eisoes wedi nodi fy mod yn bwriadu cyflwyno gwelliannau i'r rheoliadau adeiladu er mwyn gwahardd defnyddio deunydd gorchuddio llosgadwy erbyn diwedd yr haf. Rwyf hefyd yn awyddus, fel y dywedais fis diwethaf, i hybu ôl-osod systemau chwistrellu dŵr. Gwyddom fod systemau o'r fath ymhlith y mesurau mwyaf effeithiol i atal marwolaethau ac anafiadau o ganlyniad i danau. Mae tystiolaeth hefyd yn awgrymu bod eu presenoldeb yn lleihau'r gost a'r difrod a achosir gan dân yn sylweddol. Felly, nid yn unig bod rheidrwydd moesol ar berchnogion adeiladau i osod chwistrellwyr, ond mae rhesymau masnachol cadarn dros wneud hynny hefyd. Byddwn yn sicrhau bod y neges hon yn cael ei chlywed yn glir yn ystod y misoedd nesaf. Er mwyn ystyried datblygiadau yn y farchnad, byddwn yn cyhoeddi canllawiau newydd ar gyfer systemau chwistrellu niwl dŵr. Byddwn hefyd yn ail-lansio'r 'Canllaw i Ddeiliaid Tai ar Systemau Chwistrellu', a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 2015, yn yr hydref. Ar y cyd â'r gwasanaeth tân ac achub, byddwn yn bwrw ymlaen ag ymgyrch wedi'i thargedu i godi ymwybyddiaeth o'r canllawiau hyn ac i annog ôl-osod systemau chwistrellu mewn adeiladau uchel iawn yn y sector preifat. Ar yr un pryd, byddwn hefyd yn gweithio gyda landlordiaid cymdeithasol cofrestredig i ddatblygu'r cynnydd cadarn a wnaed hyd yn hyn o ran gosod chwistrellwyr mewn adeiladau uchel iawn yn y sector cymdeithasol. Byddaf hefyd yn cyflwyno gwelliannau i'r ddeddfwriaeth bresennol i wneud awdurdodau tân ac achub yn gyrff ymgynghori statudol yn y broses gynllunio. Mae hwn yn gam pwysig o ran rheoli newidiadau mewn lefelau risg tân lleol. Gan fod pob cais cynllunio sylweddol yn codi materion fel mynediad ar gyfer peiriannau tân, bydd ein cynigion yn mynd llawer ymhellach nag adeiladau uchel iawn, a bwriadaf ymgynghori ar y manylion yn ddiweddarach eleni. Bydd y newid uchelgeisiol hwn yn sefydlu'r egwyddor o gydweithio rheoleiddiol rhwng awdurdodau lleol a'r gwasanaeth tân ac achub, a fydd yn nodweddu'r system newydd yng Nghymru. Yn ogystal â'r newidiadau hyn, byddwn yn datblygu pecyn uchelgeisiol o ddiwygiadau rheoleiddiol ar gyfer y dyfodol. Mae fy swyddogion yn sefydlu dwy ffrwd waith, a fydd yn cynnwys aelodau o'r grŵp arbenigwyr ar ddiogelwch adeiladau yn ogystal ag ymarferwyr eraill o Gymru a thu hwnt. Bydd un ffrwd waith yn ystyried y cyfnod dylunio ac adeiladu. Un o'r tasgau allweddol sy'n wynebu'r ffrwd waith hon fydd mireinio ac arbrofi gyda phroses rheoli adeiladu hollol newydd ar gyfer adeiladau risg uwch. Bydd hyn yn adeiladu ar yr egwyddorion a amlinellir yng nghynllun y grŵp arbenigol. Mae hyn yn cynnwys yr angen am drefn arolygu fwy cadarn, pwyntiau atal, a rhan ganolog y gwasanaeth tân ac achub mewn cyfnodau allweddol. Bydd y ffrwd waith hefyd yn cyfrannu at gynigion deddfwriaethol cynhwysfawr i ddiffinio swyddogaethau a chyfrifoldebau deiliaid dyletswydd i unioni'r diffyg atebolrwydd clir am ganlyniadau diogelwch yn y system bresennol. Mae'r rhain yn debygol o adlewyrchu gofynion Rheoliadau Adeiladu (Dylunio a Rheoli) 2015, sydd wedi trawsnewid iechyd a diogelwch yn y diwydiant adeiladu. Bydd y ffrwd waith arall yn canolbwyntio ar reoli a rheoleiddio diogelwch tân mewn adeiladau risg uwch pan fydd pobl ynddynt. Unwaith eto, bydd y ffrwd waith hon yn llunio swyddogaethau clir i ddeiliaid dyletswydd. Byddai hefyd yn ystyried ffurf deddfwriaeth i ddisodli'r Gorchymyn diogelwch tân presennol, a gynlluniwyd yn bennaf ar gyfer gweithleoedd ac nad yw'n diogelu anheddau preifat yn ddigonol. O gofio y bydd hyn yn gofyn am ddeddfwriaeth sylfaenol, mae'n annhebygol y byddwn yn gallu cwblhau'r gwaith hwn yn ystod y tymor Cynulliad presennol. Lle bo'n bosib, fodd bynnag, byddwn yn defnyddio ein pwerau presennol i wneud rheoliadau o dan y Gorchymyn a chyhoeddi canllawiau fel mesurau dros dro. Un o gryfderau dull gweithredu Llywodraeth Cymru hyd yn hyn yw ein gallu i gysylltu gwahanol gyfnodau o gylch bywyd yr adeilad gyda'i gilydd. Adlewyrchir hyn yn ein hymrwymiad cynnar i ddiwygio neu ddisodli'r Gorchymyn diogelwch tân fel elfen allweddol o'n pecyn diwygio. Bydd ffrwd waith y cyfnod meddiant hefyd yn ystyried sut i wella swyddogaeth preswylwyr drwy sicrhau bod eu lleisiau'n cael eu clywed a'u bod yn derbyn gwybodaeth glir am ddiogelwch tân yn eu hadeilad. Rwy'n falch bod Llywodraeth Cymru yn bwrw ymlaen â'r gwaith hwn gyda Chartrefi Cymunedol Cymru mewn partneriaeth â'u cymdeithasau tai sy'n aelodau. Bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio'n agos gyda rhanddeiliaid yn y sectorau cymdeithasol a phreifat i sicrhau bod yr arferion gorau a nodwyd yn cael eu hymgorffori mor eang â phosib. Byddwn hefyd yn mynd i'r afael â materion o arwyddocâd cyffredinol sy'n cynnwys holl gylch bywyd yr adeilad. Un agwedd hanfodol ar gyfnod gwaith cychwynnol Llywodraeth Cymru fydd diffinio'r ystod o adeiladau o fewn y cwmpas diwygio. Mae'r grŵp arbenigol wedi ei gwneud hi'n glir nad yw'r trothwy uchder o 30m a gynigiwyd gan y Fonesig Judith Hackitt yn ei hadolygiad yn ddigon manwl yn y cyd-destun Cymreig. Cytunaf y gallwn ni ac y dylem ni fynd ymhellach o ran dod ag adeiladau ychwanegol o fewn y cwmpas. Am y rheswm hwn, byddwn yn ystyried cynigion arfaethedig Cyngor Cenedlaethol y Penaethiaid Tân mewn cysylltiad â matrics risg adeiladu. Byddwn hefyd yn comisiynu ein hymchwil ein hunain i'r ystod lawn o oblygiadau pob un o'r dewisiadau arfaethedig a gyflwynwyd gan y grŵp arbenigol yn ei gynllun. Roedd y rhain yn cynnwys trothwyon uchder naill ai o 18m neu 11m, yn ogystal â'r posibilrwydd o gynnwys adeiladau ychwanegol ar sail ffactorau risg yn hytrach nag uchder. Mae hi yn bwysig ein bod yn gwneud penderfyniad ystyriol sy'n cydbwyso cymesuredd â'r angen i sicrhau diogelwch preswylwyr. Rydym yn bwrw ymlaen â'r gwaith hwn yn gyflym a byddaf yn gwneud cyhoeddiad pendant ar gynnig ar gyfer adeiladau a fydd o fewn y cwmpas yn yr hydref. Rwy'n glir, fodd bynnag, na fydd y trothwy yn uwch na 18m. Byddwn yn ymgynghori ar gwestiwn yr adeiladau o fewn y cwmpas, ynghyd ag ystod eang o gynigion manwl eraill ar gyfer diwygio, yn haf 2020. Bydd hyn gyda'r bwriad o gael deddfwriaeth yn y tymor Cynulliad nesaf. Bydd y ddeddfwriaeth arfaethedig yn uchelgeisiol ac yn bellgyrhaeddol. Bydd yn nodi swyddogaethau a chyfrifoldebau diamwys ar gyfer deiliaid dyletswydd drwy gydol oes yr adeilad. Bydd yn gwneud gwiriadau diogelwch tân cadarn yn orfodol. Bydd yn sefydlu system newydd o oruchwylio a gorfodi i wrthdroi'r ras i'r gwaelod ac annog canlyniadau diogelwch gwell a fydd yn berthnasol yn ystod y gwaith dylunio, adeiladu, adnewyddu a meddiant parhaus. Fel rwyf wedi dweud o'r blaen, mae'n hanfodol ein bod yn cydbwyso ymdeimlad priodol o frys â'r angen i gael y pecyn diwygio cymhleth a pharhaus hwn yn hollol gywir. Bydd dull Llywodraeth Cymru o weithredu fesul cam yn sicrhau ein bod yn cael y cydbwysedd cywir. Ni fyddwn yn cyfaddawdu o ran cyflenwi effeithiol er mwyn atebion cyflym y byddwn yn ddiweddarach yn gweld eu bod wedi methu â sicrhau'r newid sydd ei angen. Yn ei gynllun, nododd y grŵp arbenigwyr ar ddiogelwch adeiladau achos clir dros newid mesurau dros dro yn gyflym a dros ddiwygio rheoleiddio uchelgeisiol yn y tymor hwy. Dyma'n union sut y bydd Llywodraeth Cymru yn mynd ati er mwyn gwella diogelwch adeiladau preswyl risg uwch a'r rhai sy'n byw ynddyn nhw. Diolch.