English: Whilst the pandemic has been difficult for many sections of society, older people have suffered more than most. The increased threat of coronavirus to their health has increased isolation and loneliness, taking a heavy toll on the mental and physical health of older people. The economic fallout has also had a big impact on older people. Since the start of the pandemic, 24 per cent of workers aged 60 to 64 have been furloughed, lost hours and/or their pay, and may have lost their jobs completely. We know that when older workers lose their job, they often find it difficult to find work compared to younger people. It is a sad reality that those who lose their jobs between the ages of 50 and 60 years old during the pandemic may never find another job before reaching state retirement age, thus increasing poverty in retirement. It is already estimated that one in five older people in Wales live in relative income poverty - a figure that has been rising over recent years and could increase further in the coming years. To compound matters, credit is not so easily available for older people. This is something I'm familiar with due to my experience in retail banking. The rules are drawn up so that older people are often denied access to loans they may need to meet unexpected expenses. As a result, many older people are forced to go without or turn to unscrupulous lenders with high interest rates. A big setback to household incomes that will disproportionately older people is the extortionate rise in utility bills. Between January and October, gas prices in the UK rose 250 per cent, according to the industry group Oil and Gas UK. The failure of the Tory Westminster Government to build spare capacity and contingency plans for a sharp rise in wholesale gas prices has caused chaos in the energy market. It has left people exposed to the worst effects of the market. Older people generally have a greater need for warmth during winter, compared with younger people, meaning that energy prices will have a bigger impact on their household budgets. An estimated 67,000 older households are thought to be living in fuel poverty in Wales. We know that living in cold, damp homes is detrimental to anyone's health. This is particularly concerning for older people as winter approaches and a new COVID variant has been discovered. We must ensure that no-one in Wales goes without heating, because it will increase their risk of respiratory, heart and circulatory diseases. I would like the Welsh Government to work more closely with the UK Government and energy suppliers to ensure a baseline of support for indebted customers. The Welsh Government should also invest in a high-profile campaign to increase the take-up of pension credit. In 2018-19, unclaimed pension credit totalled as much as £214 million. Aside from the extra cash, claiming these credits unlocks a range of other entitlements, such as council tax discounts, free dental care and help with housing costs. If the Government could do this, it could make a big difference in the lives of older people. Diolch yn fawr.
Welsh: Er bod y pandemig wedi bod yn anodd i sawl rhan o'r gymdeithas, mae pobl hŷn wedi dioddef mwy na'r rhan fwyaf. Mae bygythiad cynyddol y coronafeirws i'w hiechyd wedi cynyddu unigrwydd ac arwahanrwydd, gan effeithio'n drwm ar iechyd meddwl a chorfforol pobl hŷn. Mae'r cwymp economaidd hefyd wedi cael effaith fawr ar bobl hŷn. Ers dechrau'r pandemig, mae 24 y cant o weithwyr rhwng 60 a 64 oed wedi cael eu rhoi ar ffyrlo, wedi colli oriau a/neu eu cyflog, ac wedi colli eu swyddi'n llwyr o bosibl. Pan fydd gweithwyr hŷn yn colli eu swydd, gwyddom eu bod yn aml yn ei chael hi'n anodd dod o hyd i waith o'i gymharu â phobl iau. Mae'n realiti trist na fydd rhai rhwng 50 a 60 oed sy'n colli eu swyddi yn ystod y pandemig byth yn dod o hyd i swydd arall cyn cyrraedd oedran ymddeol y wladwriaeth o bosibl, gan gynyddu lefelau tlodi ar ôl ymddeol. Amcangyfrifir eisoes fod un o bob pump o bobl hŷn yng Nghymru yn byw mewn tlodi incwm cymharol - ffigur sydd wedi bod yn codi dros y blynyddoedd diwethaf ac a allai gynyddu ymhellach yn y blynyddoedd i ddod. I waethygu pethau, nid yw credyd ar gael mor hawdd i bobl hŷn. Mae hyn yn rhywbeth rwy'n gyfarwydd ag ef oherwydd fy mhrofiad ym maes bancio adwerthol. Caiff y rheolau eu llunio fel bod pobl hŷn yn aml yn methu cael benthyciadau y gallai fod eu hangen arnynt i dalu costau annisgwyl. O ganlyniad, mae llawer o bobl hŷn yn cael eu gorfodi i fynd heb neu droi at fenthycwyr diegwyddor sydd â chyfraddau llog uchel. Un o'r prif anfanteision i incwm aelwydydd a fydd yn taro pobl hŷn yn anghymesur yw'r codiadau eithafol mewn biliau cyfleustodau. Rhwng mis Ionawr a mis Hydref, cododd prisiau nwy yn y DU 250 y cant, yn ôl y grŵp diwydiant Oil and Gas UK. Mae methiant Llywodraeth Dorïaidd San Steffan i adeiladu capasiti dros ben a chynlluniau wrth gefn ar gyfer cynnydd sydyn ym mhrisiau nwy cyfanwerthol wedi achosi anhrefn yn y farchnad ynni. Mae wedi gwneud pobl yn agored i effeithiau gwaethaf y farchnad. Yn gyffredinol, mae angen pobl hŷn am gynhesrwydd yn fwy yn ystod y gaeaf, o'i gymharu â phobl iau, sy'n golygu y bydd prisiau ynni'n cael mwy o effaith ar gyllideb yr aelwyd. Credir bod 67,000 o aelwydydd hŷn yn byw mewn tlodi tanwydd yng Nghymru. Gwyddom fod byw mewn cartrefi oer, llaith yn niweidiol i iechyd unrhyw un. Mae hyn yn bryder arbennig i bobl hŷn wrth i'r gaeaf nesáu ac yn sgil canfod amrywiolyn COVID newydd. Rhaid inni sicrhau nad oes neb yng Nghymru yn mynd heb wres, oherwydd bydd yn cynyddu eu risg o gael clefydau anadlol a chlefydau'r galon a chylchrediad y gwaed. Hoffwn i Lywodraeth Cymru weithio'n agosach gyda Llywodraeth y DU a chyflenwyr ynni i sefydlu llinell sylfaen o gymorth ar gyfer cwsmeriaid sydd â dyledion. Dylai Llywodraeth Cymru fuddsoddi hefyd mewn ymgyrch proffil uchel i gynyddu'r nifer sy'n manteisio ar gredyd pensiwn. Yn 2018-19, roedd cyfanswm y credyd pensiwn na chafodd ei hawlio yn £214 miliwn. Ar wahân i'r arian ychwanegol, mae hawlio'r credydau hyn yn datgloi amrywiaeth o hawliau eraill, megis gostyngiadau'r dreth gyngor, gofal deintyddol am ddim a chymorth gyda chostau tai. Pe gallai'r Llywodraeth wneud hyn, gallai wneud gwahaniaeth mawr i fywydau pobl hŷn. Diolch yn fawr.