English: Well, I think the key issue here is to learn from good practice from other institutions who opened their doors before this pandemic, and that is a lesson that the library is willing to learn, I think. The museums and galleries, particularly in the innovative work done in St Fagan's and the investment during your stewardship of the Welsh Government, which was so crucial, was central to all of that. Collaborating with other national institutions to provide access in all senses, and I'm referring there to digital access as well as physical access. Both are equally important, of course. But another thing I would like to see happening, and this is something that I've felt about the national library since my days as a researcher there, which is quite some years ago, that the environment in the library doesn't lend itself to people just calling in. Obviously, that's not possible at the moment, but if you look at the new public libraries that have been invested in, Cardiff library clearly is a very good example, where the reading room and use of the building are open and that the public feel that it's easily accessible and is there for them to enjoy. I do fear that the atmosphere in the national library, and perhaps the location is part of the problem there, has been one that didn't lend itself for people to feel that it was an accessible space. So, I do think that the digital investment is the best way of dealing with that, so that people can access examples of all of those treasures in a visual manner. There's also, I think, this important relationship between the library, the museums and galleries. I hope to say more about this when we either issue a written statement or have a debate in the Senedd on the solution that we are looking at in terms of a devolved gallery of contemporary art throughout Wales, using current institutions, and that the national library will find its role, particularly using the space that I've mentioned earlier in Oriel Gregynog, and that the site will become a more attractive place for people to use in future.
Welsh: Wel, rydw i'n meddwl mai'r peth allweddol fan hyn yw dysgu arfer da oddi wrth sefydliadau eraill sydd wedi agor eu drysau cyn y clwy mawr yma, yr afiechyd sydd wedi dod - y pandemig yma. Ac mae honna yn wers mae'r llyfrgell yn barod i'w dysgu, rydw i'n credu. Mae'r amgueddfa a'r orielau, yn enwedig yn y gwaith arloesol gafodd ei wneud yn Sain Ffagan a'r buddsoddiad yn dy ddyddiau di yn gofalu am Lywodraeth Cymru, fuodd mor allweddol, yn ganolog i hynny. Mae cydweithio â sefydliadau cenedlaethol eraill ar gyfer mynediad o bob math, ac rydw i'n golygu yn fanna rŵan mynediad digidol yn ogystal â'r mynediad corfforol. Mae'r ddau yna yr un mor bwysig â'i gilydd. Ond beth arall garwn i ei weld yn digwydd, ac mae hynny'n rhywbeth rwyf i wedi ei deimlo am y llyfrgell genedlaethol ers y dyddiau pan oeddwn i'n gwneud gwaith ymchwil yna, sydd rai blynyddoedd ymhell yn ôl, oedd bod yr awyrgylch yn y llyfrgell ddim yn benthyg ei hunan i bobl jest alw heibio, fel petai. Yn amlwg, dyw hynny ddim yn bosib ar hyn o bryd, ond os edrychi di ar lyfrgelloedd cyhoeddus newydd sydd wedi cael eu buddsoddi ynddyn nhw, mae llyfrgell Caerdydd yn amlwg yn enghraifft da iawn, lle mae'r ystafell ddarllen a lle mae'r defnydd o adeilad yn rhywbeth agored mae'r cyhoedd yn teimlo ei bod hi'n hawdd mynd yno ac yn rhywbeth i'w fwynhau. Mae gen i ofn bod yr awyrgylch yn y llyfrgell genedlaethol, ac o bosib, efallai, mai'r lleoliad ydy rhan o'r broblem yna, wedi bod yn awyrgylch nad oedd yn benthyg ei hun i bobl deimlo bod y lle yn hygyrch. Felly, rydw i'n meddwl mai'r buddsoddiad digidol yw'r ffordd bwysicaf o ddelio â hwnna, fel bod pobl yn gallu cael yr holl enghreifftiau o'r trysorau a'u cael nhw yn weledol. A hefyd mae'r berthynas bwysig yma, rydw i'n meddwl, ynglŷn â'r llyfrgell a'r amgueddfeydd a'r orielau. Rydw i'n gobeithio y byddwn ni'n gallu dweud mwy am hyn pan fyddwn ni'n datgan, naill ai drwy ddatganiad ysgrifenedig neu drwy drafodaeth yn y Senedd, ar y datrysiad rydyn ni'n ceisio ei weithredu ynglŷn ag oriel gelf gyfoes ddatganoledig drwy Gymru, gan ddefnyddio sefydliadau presennol, ac y bydd y llyfrgell genedlaethol yn gweld ei rôl, yn enwedig gan ddefnyddio'r gofod rydw i wedi ei ddisgrifio'n gynharach yn Oriel Gregynog, ac y bydd y safle yna yn dod yn lle mwy deniadol i bobl ei ddefnyddio at y dyfodol.