English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I welcome the committee's report, which recognises that the delivery of low-carbon housing in Wales offers significant challenges and opportunities. Domestic buildings are responsible for an important proportion of Wales's carbon emissions. However, it is important to understand that reducing emissions can be achieved in many different ways, and a range of solutions will be required, based on house type, tenure, energy performance, demographics, building usage and a range of other factors. The Minister for Housing and Regeneration and I, alongside our ministerial colleagues, are committed to transforming Wales into a thriving country in a low-carbon world. In July, Cabinet agreed to make decarbonisation a priority area in 'Prosperity for All'. In December, we will ask Members to agree emissions targets for 2020, 2030 and 2040, and our first two carbon budgets. This will provide a clear decarbonisation pathway for Wales. Over the summer, we launched a consultation, seeking stakeholders' views on our approach to decarbonising Wales, and I was very pleased with the response. These responses are currently being analysed and will inform the development of our low-carbon delivery plan, which will be published in March 2019. Our emissions from the residential sector accounted for 8 per cent of total Welsh emissions in 2016, and emissions from the sector have decreased 25 per cent since the 1990 baseline. We've already committed to the development of a new programme of action that will decarbonise homes in Wales by 80 per cent by 2050. This will have clear milestones and targets. We are currently developing this programme using specifically commissioned independent research to provide a strong evidence base. The decarbonisation of homes advisory group, which is made up of a wide range of external stakeholders, is helping us to develop and then deliver the programme. At the moment, it is not possible to support the committee's recommendation for a low-carbon housing strategy in full, as it is still unclear what the research and the decarbonisation advisory group will recommend to Ministers. The report is due in the summer of 2019. But, just recently, I spoke at an event organised by Mark Isherwood, and I did commit to certainly being very happy to work at getting that strategy brought forward, and I think the advice that stakeholders gave me at that meeting was that a 10-year strategy would be required. In the meantime, our innovative housing programme is being used to test low-carbon solutions. In 2018-19, it is open to both social landlords and the private sector. This is important as it encourages the SME sector in housing in Wales to start building again, but in a way that changes their existing practices. Through regional skills partnerships and various programmes of support, the Welsh Government is providing investment in training provision to ensure that the construction sector has the appropriately skilled workforce to deliver its targets for energy-efficient homes. Regional skills partnerships collate and analyse labour market information to provide the Welsh Government with information on existing provision levels against current trends, but they also work with employers and significant development projects to project future skills needs. Part L of building regulations is currently being reviewed to increase the energy efficiency of new homes and deliver, as a minimum, nearly zero energy. David Melding referred to a so-called performance gap, but I do believe this review will certainly address that, going forward. I will consider imposing more stringent standards if NZE does not meet our current energy ambitions. As part of the work to deliver the next changes to Part L, we will identify opportunities for future improvements beyond the current review and the timetable for achieving them. Through our own programmes, we are driving high standards of energy efficiency measures and installation. With the closure of the feed-in tariff expected in March 2019, we will also need to look at how we drive forward reductions in emissions through renewable energy measures in homes. This year, we have awarded and mobilised contracts for the next phase of the Warm Homes programme. Nest and Arbed 3 contracts both stipulate whole-house assessments are undertaken to ensure the right solution is offered. This means we improve home energy efficiency and give people the help they need not to live in fuel poverty. We are making significant investment in this programme, investing £104 million between now and 2021. Our investment will also lever in up to £24 million of EU funding in addition to funding from the UK energy company obligation, and this will enable us to improve up to 25,000 homes. We already have plans to commission a cost and benefit analysis of retrofitting homes, and that will include households that are in fuel poverty. This will better inform how best we help people out of fuel poverty in the future, whilst supporting our housing decarbonisation objectives. We are also leading the way by demonstrating to mortgage providers ways to incentivise preferential lending rates for low-carbon homes. The industry-led lenders project has provided a formula for affordability assessments that takes into account the energy efficiency of the property and can provide additional borrowing for more efficient homes. We introduced this formula into the Help to Buy - Wales affordability calculator in June this year. Whilst we recognise the importance of moving towards zero- or low-carbon homes, we do not wish to introduce this into all schemes at present, but rather introduce this type of requirement over a period of time. The Wales stalled sites fund, for example, is designed to bring together a cohort of developing SMEs before we introduce such a requirement. We remain committed to consider all relevant evidence, and should further evidence come forward that supports the case for changes to taxation or policy, the Welsh Government will be happy to re-examine the case. Diolch.
Welsh: Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu adroddiad y pwyllgor, sy'n cydnabod bod darparu tai carbon isel yng Nghymru yn cynnig cyfleoedd a heriau sylweddol. Adeiladau domestig sy'n gyfrifol am gyfran bwysig o allyriadau carbon Cymru. Fodd bynnag, mae'n bwysig deall y gellir lleihau allyriadau mewn llawer o ffyrdd gwahanol, a bydd angen amrywiaeth o atebion, yn seiliedig ar y math o dŷ, deiliadaeth, perfformiad ynni, demograffeg, defnydd adeiladau ac amrywiaeth o ffactorau eraill. Mae'r Gweinidog Tai ac Adfywio a minnau, ochr yn ochr â'n cyd-Aelodau gweinidogol, yn ymrwymedig i drawsnewid Cymru yn wlad ffyniannus mewn byd carbon isel. Ym mis Gorffennaf, cytunodd y Cabinet i wneud datgarboneiddio yn faes blaenoriaeth yn 'Ffyniant i Bawb'. Ym mis Rhagfyr, byddwn yn gofyn i'r Aelodau gytuno ar dargedau allyriadau ar gyfer 2020, 2030 a 2040, a'n dwy gyllideb garbon gyntaf. Bydd hyn yn darparu llwybr datgarboneiddio clir ar gyfer Cymru. Dros yr haf, lansiwyd ymgynghoriad gennym i ofyn am safbwyntiau rhanddeiliaid ar ein dull o ddatgarboneiddio Cymru, ac roeddwn yn hapus iawn gyda'r ymateb. Mae'r ymatebion hyn yn cael eu dadansoddi ar hyn o bryd a byddant yn llywio datblygiad ein cynllun cyflawni carbon isel, a gyhoeddir ym mis Mawrth 2019. Roedd ein hallyriadau o'r sector preswyl yn 8 y cant o gyfanswm allyriadau Cymru yn 2016, ac mae allyriadau o'r sector wedi gostwng 25 y cant ers y llinell sylfaen yn 1990. Rydym eisoes wedi ymrwymo i ddatblygu rhaglen newydd o gamau gweithredu a fydd yn datgarboneiddio cartrefi yng Nghymru 80 y cant erbyn 2050. Bydd targedau a cherrig milltir clir i'r rhaglen hon. Rydym wrthi'n datblygu'r rhaglen gan ddefnyddio ymchwil annibynnol wedi'i chomisiynu'n arbennig i ddarparu sylfaen dystiolaeth gref. Mae'r grŵp cynghori ar ddatgarboneiddio cartrefi, sy'n cynnwys amrywiaeth eang o randdeiliaid allanol, yn ein helpu i ddatblygu'r rhaglen, a'i chyflwyno wedyn. Ar hyn o bryd, nid yw'n bosibl cefnogi argymhelliad y pwyllgor ynglŷn â strategaeth tai carbon isel yn llawn, gan ei bod hi'n dal yn aneglur beth fydd yr ymchwil a'r grŵp cynghori ar ddatgarboneiddio yn ei argymell i Weinidogion. Disgwylir yr adroddiad yn ystod haf 2019. Ond yn ddiweddar, siaradais mewn digwyddiad a drefnwyd gan Mark Isherwood, ac fe ymrwymais i fod yn barod iawn i weithio ar gyflwyno'r strategaeth honno yn gynt, a chredaf mai'r cyngor a roddodd y rhanddeiliaid imi yn y cyfarfod hwnnw oedd y byddai gofyn cael strategaeth 10 mlynedd. Yn y cyfamser, defnyddir ein rhaglen tai arloesol i brofi atebion carbon isel. Yn 2018-19, mae'n agored i landlordiaid cymdeithasol a'r sector preifat. Mae hyn yn bwysig gan ei fod yn annog y sector busnesau bach a chanolig ym maes tai yng Nghymru i ddechrau adeiladu eto, ond mewn ffordd sy'n newid eu harferion presennol. Drwy bartneriaethau sgiliau rhanbarthol a rhaglenni cymorth amrywiol, mae Llywodraeth Cymru yn darparu buddsoddiad yn y ddarpariaeth hyfforddiant i sicrhau bod gan y sector adeiladu weithlu gyda'r sgiliau priodol i gyflawni ei dargedau ar gyfer cartrefi sy'n defnyddio ynni'n effeithlon. Mae'r partneriaethau sgiliau rhanbarthol yn casglu ac yn dadansoddi gwybodaeth am y farchnad lafur er mwyn darparu gwybodaeth i Lywodraeth Cymru ar lefelau darparu presennol yn erbyn tueddiadau cyfredol, ond maent hefyd yn gweithio gyda chyflogwyr a phrosiectau datblygu sylweddol i ragweld anghenion sgiliau yn y dyfodol. Mae Rhan L o'r rheoliadau adeiladu yn cael ei hadolygu ar hyn o bryd i gynyddu effeithlonrwydd ynni cartrefi newydd a darparu cartrefi sydd bron yn ddi-ynni fan lleiaf. Cyfeiriodd David Melding at fwlch perfformiad fel y'i gelwir, ond rwy'n credu'n sicr y bydd yr adolygiad hwn yn mynd i'r afael â hynny yn y dyfodol. Byddaf yn ystyried gosod safonau llymach os na fydd adeiladu bron yn ddi-ynni yn bodloni ein dyheadau presennol o ran ynni. Fel rhan o'r gwaith ar gyflawni'r newidiadau nesaf i Ran L, byddwn yn nodi cyfleoedd ar gyfer gwelliannau yn y dyfodol y tu hwnt i'r adolygiad presennol a'r amserlen ar gyfer eu cyflawni. Drwy ein rhaglenni ein hunain, rydym yn hyrwyddo safonau uchel o ran effeithlonrwydd ynni a gosod. Gyda chau'r tariffau cyflenwi trydan ym mis Mawrth 2019, bydd angen inni edrych hefyd i weld sut yr ysgogwn ostyngiadau mewn allyriadau drwy fesurau ynni adnewyddadwy mewn cartrefi. Eleni, rydym wedi dyfarnu a pharatoi contractau ar gyfer cyfnod nesaf y rhaglen Cartrefi Clyd. Mae contractau Nyth ac Arbed 3 yn mynnu bod asesiadau tŷ cyfan yn cael eu cynnal i sicrhau bod yr ateb cywir yn cael ei gynnig. Golyga hyn ein bod yn gwella effeithlonrwydd ynni yn y cartref ac yn rhoi'r cymorth y maent ei angen i bobl beidio â byw mewn tlodi tanwydd. Rydym yn buddsoddi'n sylweddol yn y rhaglen hon, gyda buddsoddiad o £104 miliwn rhwng nawr a 2021. Bydd ein buddsoddiad hefyd yn denu hyd at £24 miliwn o gyllid o'r UE yn ogystal â chyllid o rwymedigaeth cwmni ynni y DU, a bydd hyn yn ein galluogi i wella hyd at 25,000 o gartrefi. Eisoes mae gennym gynlluniau i gomisiynu dadansoddiad cost a budd o ôl-osod cartrefi, a bydd hynny'n cynnwys aelwydydd sydd mewn tlodi tanwydd. Bydd hyn yn gwella'r modd y byddwn yn helpu pobl allan o dlodi tanwydd yn y dyfodol, tra'n cefnogi ein hamcanion o ran datgarboneiddio tai. Rydym hefyd yn arwain y ffordd drwy ddangos ffyrdd y gall darparwyr morgeisi gymell cyfraddau benthyca ffafriol ar gyfer cartrefi carbon isel. Mae'r prosiect i fenthycwyr dan arweiniad y diwydiant wedi darparu fformiwla ar gyfer asesiadau fforddiadwyedd sy'n ystyried effeithlonrwydd ynni'r eiddo a gall ddarparu benthyciadau ychwanegol ar gyfer cartrefi mwy effeithlon. Cyflwynwyd y fformiwla hon i gyfrifwr fforddiadwyedd Cymorth i Brynu - Cymru ym mis Mehefin eleni. Er ein bod yn cydnabod pwysigrwydd symud tuag at gartrefi di-garbon neu garbon isel, nid ydym am gyflwyno hyn i'r holl gynlluniau ar hyn o bryd, ond yn hytrach, cyflwyno'r math hwn o ofyniad dros gyfnod o amser. Mae cronfa safleoedd segur Cymru, er enghraifft, wedi'i chynllunio i ddod â chohort o BBaChau sy'n datblygu at ei gilydd cyn inni gyflwyno gofyniad o'r fath. Rydym yn parhau'n ymrwymedig i ystyried yr holl dystiolaeth berthnasol, ac os daw rhagor o dystiolaeth i law sy'n cefnogi'r achos dros newidiadau i bolisi neu drethiant, bydd Llywodraeth Cymru'n hapus i edrych eto ar yr achos. Diolch.