English: Can I firstly thank the Member for the earlier comments? The point I think I do agree with is that the issue of single-use plastic, the contamination of our environment, the need to tackle that challenge, is a global one, but it's one where we have to do what we can within Wales in terms of our own responsibilities, and that that, in general, is a cross-party issue; it's not an issue that creates political divisions between us. We can all see what is happening. I've been out with volunteers myself in Beddau woods in my constituency; you see the amount of plastics and the fantastic work the volunteers do in recovering that. I very much welcome that spirit of support for protecting our environment. You ask why it takes so long and why we are so far behind. I always get a bit despondent when legislation is treated as though somehow it is some form of Olympian race in terms of first, second, third. There are various different things that are happening in Scotland and in England. England has introduced secondary legislation, back in April 2020, relating to straws, cotton buds and stirrers. It's considering expanding its list to include some of the things that we are actually starting to legislate on ourselves, and, of course, I think you'd be supportive of the fact that we, in terms of our devolved responsibilities, are and should be legislating within Wales itself. Scotland banned cotton buds in 2019; in June 2022, they added some additional items. They are looking at the issue of oxo-degradable plastic, which we are legislating on. What I will say is that, in legislating in these areas, it is not really just a question of trying to look up a list; the issue of definitions and impact is considerably complex. I think our Bill goes further, and the Welsh Bill will be the most extensive piece of legislation. But, importantly, what it also does is that it will create powers - and, again, subject to affirmative resolution in the Senedd - to enable the list to continue to be worked on, because this is a changing environment. We know there are other items we would like to see added but where there is still further evidential work that is needed. But we do need a framework, which is what the Bill creates, to actually add, or, indeed, to delete from that. In terms of enforcement, what I'd say is local authorities, I think, with their environmental responsibilities and, in fact, responsibilities that well extend into areas of health and safety as well, are the natural body to actually take enforcement action. Of course, any reasonable proposal that comes forward will be properly considered. I do reject the fact - . I don't think any resolution is rejected, any proposal is rejected, on the basis that it comes from the Conservatives. I think there are, clearly, very clear ideological reasons why proposals coming from the Conservatives are rejected, but I think that is a different matter. And then perhaps just one final point. Obviously, any technical amendments and so on that would improve the legislation are obviously things that would want to be considered. And again, as I have said, Government will bring forward its own amendments, which are very much of a technical nature. And again, the Bill was tabled early in draft form to enable the committee to start a consultation process. That process has, I understand, been under way and - if I believe rightly - has been completed, and Government at the moment is considering its response to that consultation at the moment.
Welsh: Gaf i ddiolch yn gyntaf i'r Aelod am y sylwadau cynharach? Y pwynt yr wyf, rwy'n credu, yn cytuno â hi yw bod mater plastig untro, halogi ein hamgylchedd, yr angen i fynd i'r afael â'r her honno, yn un byd-eang, ond mae'n un lle mae'n rhaid i ni wneud yr hyn a allwn o fewn Cymru o ran ein cyfrifoldebau ein hunain, a bod hynny, yn gyffredinol, yn fater trawsbleidiol; dydy e ddim yn fater sy'n creu rhaniadau gwleidyddol rhyngom ni. Gallwn ni i gyd weld beth sy'n digwydd. Rwyf wedi bod allan gyda gwirfoddolwyr fy hun yng nghoedwig Beddau yn fy etholaeth i; rydych chi'n gweld faint o blastigion a'r gwaith ffantastig mae'r gwirfoddolwyr yn ei wneud yn eu casglu. Rwy'n croesawu'r ysbryd hwnnw o gefnogaeth i amddiffyn ein hamgylchedd yn fawr. Rydych chi'n gofyn pam mae'n cymryd cyhyd a pham ein bod mor bell ar ei hôl hi. Rwyf i wastad yn anobeithio ryw ychydig pan fo deddfwriaeth yn cael ei thrin fel petai yn rhyw fath o ras Olympaidd o ran cyntaf, ail a thrydydd. Mae amryw o bethau gwahanol yn digwydd yn yr Alban ac yn Lloegr. Mae Lloegr wedi cyflwyno deddfwriaeth eilaidd, yn ôl ym mis Ebrill 2020, yn ymwneud â gwellt, ffyn cotwm a throellwyr. Mae'n ystyried ehangu ei rhestr i gynnwys rhai o'r pethau yr ydym ni mewn gwirionedd yn dechrau deddfu arnon nhw ein hunain, ac, wrth gwrs, rwy'n credu y byddech chi'n gefnogol i'r ffaith ein bod ni, o ran ein cyfrifoldebau datganoledig, yn deddfu o fewn Cymru ei hun ac y dylen ni fod yn gwneud hynny. Gwaharddodd yr Alban ffyn cotwm yn 2019; ym mis Mehefin 2022, fe wnaethon nhw ychwanegu rhai eitemau eraill. Maen nhw'n edrych ar fater plastig ocso-diraddadwy, yr ydym ni'n deddfu arno. Yr hyn y dywedaf i yw, wrth ddeddfu yn y meysydd hyn, nad mater o geisio edrych ar restr yn unig ydyw mewn gwirionedd; mae'r mater o ddiffiniadau ac effaith yn gymhleth iawn. Rwy'n credu bod ein Bil ni yn mynd ymhellach, a Bil Cymru fydd y darn mwyaf helaeth o ddeddfwriaeth. Ond, yn bwysig, yr hyn y mae hefyd yn ei wneud yw y bydd yn creu pwerau - ac, unwaith eto, yn amodol ar benderfyniad cadarnhaol yn y Senedd - i'n galluogi ni i barhau i weithio ar y rhestr, oherwydd mae hyn yn amgylchedd sy'n newid. Rydym ni'n gwybod bod eitemau eraill yr hoffem ni eu gweld yn cael eu hychwanegu ond pan fo gwaith tystiolaeth pellach o hyd sydd ei angen. Ond mae angen fframwaith arnom, sef yr hyn y mae'r Bil yn ei greu, i ychwanegu ati mewn gwirionedd, neu, yn wir, i ddileu ohoni. O ran gorfodaeth, yr hyn y byddwn i'n ei ddweud yw mai awdurdodau lleol, rwy'n credu, gyda'u cyfrifoldebau amgylcheddol ac, mewn gwirionedd, cyfrifoldebau sy'n ymestyn ymhell i feysydd iechyd a diogelwch hefyd, yw'r corff naturiol i gymryd camau gorfodi mewn gwirionedd. Wrth gwrs, bydd unrhyw gynnig rhesymol sy'n cael ei gyflwyno yn cael ei ystyried yn iawn. Rwy'n gwrthod y ffaith - . Dydw i ddim yn credu bod unrhyw benderfyniad yn cael ei wrthod, unrhyw gynnig yn cael ei wrthod, ar y sail ei fod yn dod gan y Ceidwadwyr. Rwy'n credu bod yna resymau ideolegol clir iawn, yn amlwg, pam mae cynigion sy'n dod gan y Ceidwadwyr yn cael eu gwrthod, ond rwy'n credu bod hynny'n fater gwahanol. Ac yna efallai dim ond un pwynt olaf. Yn amlwg, mae unrhyw welliannau technegol ac ati a fyddai'n gwella'r ddeddfwriaeth yn amlwg yn bethau y byddem eisiau eu hystyried. Ac eto, fel y dywedais, bydd y Llywodraeth yn cyflwyno ei gwelliannau ei hun, sydd o natur dechnegol gan fwyaf. Ac eto, cafodd y Bil ei gyflwyno'n gynnar ar ffurf ddrafft i alluogi'r pwyllgor i ddechrau proses ymgynghori. Mae'r broses honno, rwy'n deall, wedi bod ar y gweill ac - os ydw i'n iawn - wedi ei chwblhau, ac mae'r Llywodraeth ar hyn o bryd yn ystyried ei hymateb i'r ymgynghoriad hwnnw ar hyn o bryd.