English: Can I echo the thanks that my fellow committee members have already extended to the committee Commission staff and everyone who's engaged with the work of the committee? I think there is some very useful evidence in the transcripts that may not have made its way through to the report, which it would bear reflecting on. I also welcome the Cabinet Secretary's response. I wish he had felt able to go further in relation to the land for housing and in relation also to acknowledging an ultimate statutory destination, if you like, for the commission, but I also appreciate the fact that he'll return to that question in his review in due course. I want to comment briefly on three aspects of the work of the commission and its implications. The first is the 30-year horizon over which the commission intends to work. We heard, both anecdotally in discussions and formally, how important that was for investors and for the industry generally in terms of resource planning, financial planning and, indeed, skills planning. So, I welcome the long time frame over which it will work. Any business knows that there's greater certainty in the early years than the outer years, but, nevertheless, I think that visibility is important. I also welcome it because I think it actually increases the prospect of political consensus around some of the projects that will inevitably be proposed. Having a solid base of evidence in the public domain over time, available for reflection and challenge, is bound to maximise the opportunity for political consensus to be reached where that's possible. I would say, though, that a 30-year time horizon is no small task. It's not yet 30 years since the worldwide web was invented, and if any of us can think of a more transformative development in recent decades - I'm sure we can't. It's a significant task to do that, whether it's in the marine renewable sector, in terms of the challenges we face for energy distribution, how we fuel our vehicles, what our ports will be doing, and how the internet of things becomes an indispensable part of everyday life. Imagine a world where 10G connectivity is absolutely essential in all parts of Wales to deliver in-home healthcare, which may by then have become the norm. There are all sorts of challenges, which are, at this point beyond imagining. I think it's important, therefore, that we will have some free thinkers on the commission, and that we won't be forgiven for building yesterday's infrastructure tomorrow. And given the pace of rapid technological change, the 30-year period has never been longer than it is today. I want to speak briefly about the composition and the approach to the work of the commission. As well as the free thinkers, whom I mentioned, we'll also need people on the commission with hands-on experience of delivery: people with the imagination to think ahead. Reflecting the comments that Vikki Howells and other speakers have made today, despite the fact that social infrastructure isn't part of the remit, I think it's important that we have people on the commission with an understanding of social infrastructure, because it's vital to understand the interconnection between economic, environmental and social infrastructure, even if that's not a formal part of its activity. I'll venture to say as well that I don't think this is a time just for the familiar faces. We should be bold and we should seek the best available people from wherever they come. I would like, personally, to see experience of international infrastructure on the commission itself. I happen to think that the quality of the people we'll be able to attract to the commission correlates very closely to their confidence in the independence of the body. Whatever the formal structure is, I hope the Cabinet Secretary will reflect on that in the arrangements of the commission generally. I think it's absolutely integral that members of the commission have full confidence in its independence. The third point I want to make is on its role as a challenge partner. It's not a delivery body: it's an advisory body and it exists to advise the Welsh Government principally, and in that sense to be a challenge partner to the Welsh Government. But I also hope that other public bodies with an interest and a responsibility for infrastructure will engage in the same way with the work of the commission, and that it can present useful challenge to some of the assumptions in our local authorities, the NHS and in our city regions. I hope that is welcomed by those bodies. No public body has a monopoly on wisdom, and certainly not over a 30-year horizon. Provided that's a credible challenge, I think it would be a useful contribution to Welsh economic life, and I hope that other public bodies will engage in the same way the Welsh Government has promised to do.
Welsh: A gaf fi adleisio'r diolch y mae fy nghyd-aelodau ar y pwyllgor eisoes wedi'i roi i staff Comisiwn y pwyllgor a phawb sydd wedi ymwneud â gwaith y pwyllgor? Credaf fod tystiolaeth ddefnyddiol iawn yn y trawsgrifiadau nad yw o bosibl wedi cyrraedd yr adroddiad, a byddai'n werth myfyrio arni. Croesawaf ymateb Ysgrifennydd y Cabinet hefyd. Mae'n drueni nad oedd yn teimlo y gallai fynd ymhellach o ran tir ar gyfer tai ac mewn perthynas hefyd â chydnabod cyfeiriad statudol ar gyfer y comisiwn yn y pen draw, os mynnwch, ond rwyf hefyd yn derbyn y ffaith y bydd yn dychwelyd at y cwestiwn hwnnw yn ei adolygiad maes o law. Rwyf am wneud sylwadau cryno ar dair agwedd ar waith y comisiwn a'i oblygiadau. Y cyntaf yw'r llinell amser 30 mlynedd y bwriada'r comisiwn weithio drosti. Clywsom, yn anecdotaidd mewn trafodaethau ac yn ffurfiol, pa mor bwysig oedd hynny i fuddsoddwyr ac i'r diwydiant yn gyffredinol o ran cynllunio adnoddau, cynllunio ariannol, ac yn wir, cynllunio sgiliau. Felly, croesawaf y ffrâm amser hir y bydd yn gweithio ynddi. Gŵyr unrhyw fusnes fod mwy o sicrwydd yn ystod y blynyddoedd cynnar na'r blynyddoedd canlynol, ond serch hynny, credaf fod gwelededd yn bwysig. Fe'i croesawaf hefyd gan fy mod yn credu y bydd, mewn gwirionedd, yn cynyddu'r posibilrwydd o gonsensws gwleidyddol mewn perthynas â rhai o'r prosiectau a fydd, yn anochel, yn cael eu cynnig. Mae cael sylfaen gadarn o dystiolaeth gyhoeddus dros amser, tystiolaeth a fydd ar gael i fyfyrio drosti a'i herio, yn sicr o arwain at gymaint o gyfle â phosibl i gyrraedd consensws gwleidyddol lle y bo hynny'n bosibl. Fodd bynnag, byddwn yn deud nad yw llinell amser 30 mlynedd yn dasg hawdd. Nid oes 30 mlynedd wedi bod eto ers dyfeisio'r we fyd-eang, ac os gall unrhyw un ohonom feddwl am ddatblygiad mwy trawsnewidiol dros y degawdau diweddar - rwy'n sicr na allwn ni. Mae gwneud hynny'n dasg sylweddol, boed yn sector ynni adnewyddadwy ar y môr, o ran yr heriau sy'n ein hwynebu mewn perthynas â dosbarthu ynni, sut y byddwn yn pweru ein cerbydau, beth fydd ein porthladdoedd yn ei wneud, a sut y bydd y rhyngrwyd o bethau'n dod yn rhan annatod o'n bywyd bob dydd. Dychmygwch fyd lle y mae cysylltedd 10G yn gwbl hanfodol ym mhob rhan o Gymru ar gyfer darparu gofal iechyd yn y cartref, a allai fod yn arferol erbyn hynny. Mae sawl math o her na ellir ei dirnad ar hyn o bryd. Credaf, felly, ei bod yn bwysig fod gennym unigolion ar y comisiwn sy'n gallu meddwl yn greadigol, ac na chawn faddeuant am adeiladu seilwaith ddoe yfory. Ac o ystyried cyflymder newidiadau technolegol, nid yw'r cyfnod o 30 mlynedd erioed wedi bod yn hwy nag y mae heddiw. Rwyf am siarad ychydig am gyfansoddiad ac ymagwedd at waith y comisiwn. Yn ogystal â'r unigolion creadigol a grybwyllais, bydd angen pobl ar y comisiwn hefyd sydd â phrofiad ymarferol o gyflawni: pobl â'r dychymyg i feddwl ymlaen. Gan adlewyrchu'r sylwadau a wnaeth Vikki Howells a siaradwyr eraill heddiw, er gwaethaf y ffaith nad yw seilwaith cymdeithasol yn rhan o'r cylch gwaith, credaf ei bod yn bwysig fod gennym bobl â dealltwriaeth o seilwaith cymdeithasol ar y comisiwn, gan fod deall y rhyng-gysylltiad rhwng seilwaith economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol yn hanfodol, hyd yn oed os nad yw hynny'n rhan ffurfiol o'i weithgaredd. Mentraf ddweud hefyd nad wyf yn credu mai dyma'r amser ar gyfer y wynebau cyfarwydd yn unig. Dylem fod yn feiddgar a dylem geisio dod o hyd i'r bobl orau sydd ar gael, ni waeth o ble y dônt. Yn bersonol, hoffwn weld profiad o seilwaith rhyngwladol ar y comisiwn ei hun. Rwy'n digwydd meddwl fod ansawdd y bobl y gallwn eu denu i'r comisiwn yn cyfateb yn agos iawn i'w hyder yn annibyniaeth y corff. Beth bynnag y bo'r strwythur ffurfiol, gobeithiaf y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn myfyrio ar hynny yn nhrefniadau'r comisiwn yn gyffredinol. Credaf ei bod yn hollol hanfodol fod gan aelodau'r comisiwn hyder llwyr yn ei annibyniaeth. Mae'r trydydd pwynt yr hoffwn ei wneud yn ymwneud â'i rôl fel partner her. Nid yw'n gorff cyflawni: mae'n gorff ymgynghorol ac mae'n bodoli er mwyn cynghori Llywodraeth Cymru yn bennaf, ac i fod yn bartner her i Lywodraeth Cymru yn hynny o beth. Ond gobeithiaf hefyd y bydd cyrff cyhoeddus eraill sydd â diddordeb a chyfrifoldeb dros seilwaith yn ymgymryd yn yr un modd â gwaith y comisiwn, ac y gall fod o ddefnydd wrth herio rhai o'r rhagdybiaethau yn ein hawdurdodau lleol, y GIG a'n dinas-ranbarthau. Gobeithiaf y bydd y cyrff hynny'n ei groesawu. Nid oes gan unrhyw gorff cyhoeddus fonopoli ar ddoethineb, ac yn sicr nid dros linell amser 30 mlynedd. Ar yr amod ei bod yn her resymol, credaf y byddai'n gyfraniad defnyddiol i fywyd economaidd Cymru, a gobeithiaf y bydd cyrff cyhoeddus eraill yn ymgysylltu yn yr un ffordd ag y mae Llywodraeth Cymru wedi addo ei wneud.