English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I move the Government motion before us and I'll address each of the elements of the Government motion in turn. Sadly, coronavirus is accelerating across Wales, eroding the hard-won gains from the firebreak. The seven-day rolling incidence rate of coronavirus across Wales has risen to over 320 cases per 100,000. As of 7 December, there were 1,085 people with confirmed coronavirus cases in our hospitals. We now have more than 400 more people in NHS hospitals in Wales being treated for coronavirus compared to the peak in April. The situation is undeniably serious. It demands a serious and responsible response from us all. The First Minister's statement to the Senedd on 1 December set out the increasing challenge that we face. He set out the pressing need to take further targeted action to protect people's health and reduce the speed and spread of the virus. We should remember this is a virus that is highly infectious; it thrives when we come together. And there is an obvious risk that, as people come together to celebrate Christmas, they will catch or spread the virus. So, in line with what the chief medical officer said today, in the run-up to 23 December, we must all do what we can to make sure that infection rates reduce and to reduce our contacts. The Welsh Government has considered the recent evidence from SAGE, the UK Scientific Advisory Group for Emergencies, and especially, as we've said, their meetings of 11 and 19 November. These highlighted the positive impacts of measures in the Scottish level 3 system and English tier 3 restrictions. We already had many of these in place in Wales and have adapted other measures for Wales. That's why, from 6 o'clock on Friday, new national restrictions were introduced for hospitality and indoor attractions. So, pubs, bars, restaurants and cafes must now close at 6 p.m. and cannot serve alcohol. After 6 p.m. they will only be able to provide takeaway services. Similar measures apply to tier 3 in Scotland. Indoor entertainment venues and indoor visitor attractions must close; outdoor attractions are currently open. The rest of our national measures remain the same, but our national message has never been more important: we all have a part to play if we are going to turn back the rising tide of coronavirus. The final part of the Government motion relates to the further £340 million package of support to business that we are making through the economic resilience fund. This includes £180 million targeted at hospitality and tourism businesses. This, of course, is in addition to the various support schemes available through the UK Government. There have been a large number of amendments to the Government motion and it won't be possible for me to address all of them in detail, but I will discuss the themes that they raise. There is increasing scientific and observational evidence highlighting the role of hospitality in disease transmission. Health spokespeople from the Conservatives and Plaid Cymru were offered briefings last week with the chief scientific adviser on health. In addition to this, there is growing evidence of behaviour associated with alcohol, including the gaming of the rules. Rates of infection are rising across Wales in 21 out of 22 local authorities today. We have repeated and clear advice, from the technical advisory group, that a national approach is most likely to be effective at this point in time. A further report from the technical advisory group, with advice that informed the decision of the Government to introduce the new hospitality restrictions across Wales, was published on Monday. I should say at this point that we will support amendments 5 and 6. The Plaid Cymru amendments largely deal with details of the hospitality restrictions. The restrictions on the hospitality sector, including the sale of alcohol, are a key element of the interventions that SAGE consider to have the biggest impact on the virus. Whilst the restrictions on supermarkets and off-licences selling alcohol after 10 p.m. remain in place, I don't believe it's proportionate to impose further restrictions on the ability of people to purchase alcohol for consumption in their own homes, but the messaging from the Government about how we ask people to behave, to do the right thing, remains clear. In response to amendments 16 and 17, I should say that the Welsh Government has always brought regulations for debate and decision to the Senedd in accordance with the rules of this Parliament. Given the importance of responding quickly to the shifting and significant public health threat, we will need to continue to act promptly, whenever necessary, to keep Wales safe. Whilst I reject the hospitality-related amendments, I do not underestimate the very negative impact that these restrictions will have on businesses across Wales. That is why we have put in place the most generous package of measures anywhere in the UK. I recognise the hard work within the sector to introduce mitigations, but, unfortunately, the Welsh Government has to take very difficult, unpalatable choices to introduce further restrictions. The decisions we have taken have been supported by both SAGE and TAG advice, which I referenced earlier, and the public statements and advice of our own chief medical officer. The Conservative motion calls for what it describes as a 'targeted approach', without clearly setting out what that would be or the advice and evidence that underpins that call for an alternative approach. What we have heard in public statements from the Conservatives is the desire to have greater restrictions imposed on individual groups of people, especially older people. That advice has been rejected as impractical and unworkable by not just SAGE, but by our own group, the technical advisory group. That advice has been rejected and not followed by the Scottish National Party health Minister in Scotland, the Ulster Unionist health Minister in Northern Ireland and the Conservative Secretary of State for health acting for England. It is also an approach that has been rejected by every single one of the four chief medical officers across the UK. It is, of course, a matter for the Conservatives if they still wish to promote that approach, but it is not a matter that this Government believes is the right course of action to keep Wales safe. All of us hoped that the firebreak, followed by national measures, would give us a path through to Christmas. Unfortunately, that has plainly not been the case. That is why we now need to take further steps as a nation to keep the people of Wales safe. I do hope that the sobering, troubling and undeniably serious figures in the last few days will have given all Members the time to pause and reflect. As we face the prospect of greater harm, as we face the prospect of a hard, difficult and deadly winter ahead of us without further change, I hope that, in the face of that prospect, Members will reflect on whether this Senedd should vote today to relax restrictions. I believe doing so will undoubtedly cause even greater harm, and undoubtedly will lead to avoidable deaths for the people that we serve. I do not believe that is a responsible choice, as we all have to strike the balance between the harm of acting and the much greater harm of doing nothing. I move the motion and ask Members to support the Government today.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n cyflwyno cynnig y Llywodraeth ger ein bron a byddaf yn mynd i'r afael â phob un o elfennau cynnig y Llywodraeth yn ei dro. Yn anffodus, mae coronafeirws yn cyflymu ledled Cymru, gan erydu'r enillion a gafwyd o'r cyfnod atal byr. Mae cyfradd dreigl saith diwrnod y coronafeirws ledled Cymru wedi codi i dros 320 o achosion ym mhob 100,000. Ar 7 Rhagfyr, roedd 1,085 o bobl gydag achosion o'r coronafeirws wedi'i gadarnhau yn ein hysbytai. Bellach mae gennym dros 400 yn fwy o bobl yn ysbytai'r GIG yng Nghymru yn cael eu trin ar gyfer coronafeirws o'i gymharu â'r uchafbwynt ym mis Ebrill. Ni ellir gwadu bod y sefyllfa'n ddifrifol. Mae'n galw am ymateb difrifol a chyfrifol gennym i gyd. Roedd datganiad y Prif Weinidog i'r Senedd ar 1 Rhagfyr yn nodi'r her gynyddol sy'n ein hwynebu. Nododd yr angen dybryd i gymryd camau pellach wedi'u targedu i ddiogelu iechyd pobl a lleihau cyflymder a lledaeniad y feirws. Dylem gofio bod hwn yn feirws sy'n heintus iawn; mae'n ffynnu pan ddown at ein gilydd. Ac mae perygl amlwg, wrth i bobl ddod at ei gilydd i ddathlu'r Nadolig, y byddant yn dal neu'n lledaenu'r feirws. Felly, yn unol â'r hyn a ddywedodd y prif swyddog meddygol heddiw, yn y cyfnod cyn 23 Rhagfyr, rhaid i bob un ohonom wneud yr hyn a allwn i sicrhau bod cyfraddau heintio'n gostwng ac i leihau ein cysylltiadau. Mae Llywodraeth Cymru wedi ystyried y dystiolaeth ddiweddar gan Grŵp Cynghori Gwyddonol y DU ar Argyfyngau (SAGE), ac yn enwedig eu cyfarfodydd ar 11 a 19 Tachwedd fel rydym wedi dweud. Amlygodd y rhain effeithiau cadarnhaol mesurau yn system lefel 3 yr Alban a chyfyngiadau haen 3 Lloegr. Roedd gennym lawer o'r rhain eisoes ar waith yng Nghymru ac rydym wedi addasu mesurau eraill ar gyfer Cymru. Dyna pam, o 6 o'r gloch ddydd Gwener, y cyflwynwyd cyfyngiadau cenedlaethol newydd ar gyfer lletygarwch ac atyniadau dan do. Felly, mae'n rhaid i dafarndai, bariau, bwytai a chaffis gau am 6 p.m. ac ni chânt weini alcohol. Ar ôl 6 p.m. dim ond gwasanaethau tecawê y cânt eu darparu. Mae mesurau tebyg yn berthnasol i haen 3 yn yr Alban. Rhaid cau lleoliadau adloniant dan do ac atyniadau dan do i ymwelwyr; mae atyniadau awyr agored ar agor ar hyn o bryd. Mae gweddill ein mesurau cenedlaethol yn aros yr un fath, ond nid yw ein neges genedlaethol erioed wedi bod yn bwysicach: mae gan bob un ohonom ran i'w chwarae os ydym am wrthdroi llif cynyddol y coronafeirws. Mae rhan olaf cynnig y Llywodraeth yn ymwneud â'r pecyn cymorth pellach gwerth £340 miliwn i fusnesau rydym yn ei wneud drwy'r gronfa cadernid economaidd. Mae hyn yn cynnwys £180 miliwn wedi'i dargedu at fusnesau lletygarwch a thwristiaeth. Mae hyn, wrth gwrs, yn ychwanegol at y gwahanol gynlluniau cymorth sydd ar gael drwy Lywodraeth y DU. Cafwyd nifer fawr o welliannau i gynnig y Llywodraeth ac ni fydd yn bosibl i mi roi sylw manwl i bob un ohonynt, ond rwyf am drafod y themâu y maent yn eu codi. Ceir tystiolaeth wyddonol ac arsylwadol gynyddol sy'n amlygu rôl lletygarwch yn trosglwyddo clefyd. Cynigiwyd briffiau i lefarwyr iechyd y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru yr wythnos diwethaf gyda'r prif gynghorydd gwyddonol ar iechyd. Yn ogystal â hyn, ceir tystiolaeth gynyddol o ymddygiad sy'n gysylltiedig ag alcohol, gan gynnwys herio'r rheolau. Mae cyfraddau heintio yn codi ledled Cymru mewn 21 o'r 22 awdurdod lleol heddiw. Rydym wedi cael cyngor eglur dro ar ôl tro gan y grŵp cynghori technegol mai dull gweithredu cenedlaethol sydd fwyaf tebygol o fod yn effeithiol ar hyn o bryd. Ddydd Llun, cyhoeddwyd adroddiad pellach gan y grŵp cynghori technegol, gyda chyngor a lywiodd benderfyniad y Llywodraeth i gyflwyno'r cyfyngiadau lletygarwch newydd ledled Cymru. Dylwn ddweud ar y pwynt hwn y byddwn yn cefnogi gwelliannau 5 a 6. Mae gwelliannau Plaid Cymru i raddau helaeth yn ymdrin â manylion y cyfyngiadau lletygarwch. Mae'r cyfyngiadau ar y sector lletygarwch, gan gynnwys gwerthu alcohol, yn elfen allweddol o'r ymyriadau y mae SAGE yn ystyried eu bod yn cael yr effaith fwyaf ar y feirws. Er bod y cyfyngiadau ar archfarchnadoedd a siopau diodydd sy'n gwerthu alcohol ar ôl 10 p.m. yn parhau ar waith, nid wyf yn credu ei bod yn gymesur gosod cyfyngiadau pellach ar allu pobl i brynu alcohol i'w yfed yn eu cartrefi eu hunain, ond mae'r negeseuon gan y Llywodraeth ynglŷn â sut rydym yn gofyn i bobl ymddwyn, i wneud y peth iawn, yn parhau'n glir. Mewn ymateb i welliannau 16 a 17, dylwn ddweud bod Llywodraeth Cymru bob amser wedi dod â rheoliadau i'w trafod a'u penderfynu i'r Senedd yn unol â rheolau'r Senedd hon. O ystyried pwysigrwydd ymateb yn gyflym i'r bygythiad sylweddol i iechyd y cyhoedd, bygythiad sy'n newid, bydd angen inni barhau i weithredu'n gyflym, pryd bynnag y bydd angen, i gadw Cymru'n ddiogel. Er fy mod yn gwrthod y gwelliannau sy'n gysylltiedig â lletygarwch, nid wyf yn bychanu'r effaith negyddol iawn y bydd y cyfyngiadau hyn yn ei chael ar fusnesau ledled Cymru. Dyna pam ein bod wedi darparu'r pecyn mwyaf hael o fesurau yn unrhyw ran o'r DU. Rwy'n cydnabod y gwaith caled yn y sector i gyflwyno mesurau lliniaru, ond yn anffodus, mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru wneud dewisiadau anodd ac annymunol iawn i gyflwyno cyfyngiadau pellach. Mae'r penderfyniadau a wnaed gennym wedi'u cefnogi gan gyngor SAGE a'r grŵp cynghori technegol, y cyfeiriais ato'n gynharach, a datganiadau cyhoeddus a chyngor ein prif swyddog meddygol ein hunain. Mae cynnig y Ceidwadwyr yn galw am yr hyn y mae'n ei ddisgrifio fel 'dull wedi'i dargedu', heb nodi'n glir beth fyddai hynny na'r cyngor a'r dystiolaeth sy'n sail i'r alwad honno am ddull amgen. Yr hyn a glywsom mewn datganiadau cyhoeddus gan y Ceidwadwyr yw'r awydd i gael mwy o gyfyngiadau ar grwpiau unigol o bobl, yn enwedig pobl hŷn. Gwrthodwyd y cyngor hwnnw fel un anymarferol nid yn unig gan SAGE, ond gan ein grŵp ein hunain, y grŵp cynghori technegol. Gwrthodwyd y cyngor hwnnw ac ni chafodd ei ddilyn gan Weinidog iechyd Plaid Genedlaethol yr Alban yn yr Alban, Gweinidog iechyd Unoliaethwyr Ulster yng Ngogledd Iwerddon a'r Ysgrifennydd Gwladol Ceidwadol dros iechyd sy'n gweithredu dros Loegr. Mae hefyd yn ddull sydd wedi'i wrthod gan bob un o'r pedwar prif swyddog meddygol ledled y DU. Mater i'r Ceidwadwyr, wrth gwrs, yw a ydynt yn dal i ddymuno hyrwyddo'r dull gweithredu hwnnw, ond nid yw'r Llywodraeth hon yn credu ei bod yn ffordd gywir o weithredu i gadw Cymru'n ddiogel. Roedd pob un ohonom yn gobeithio y byddai'r cyfnod atal byr, a mesurau cenedlaethol wedyn, yn rhoi llwybr i ni hyd at y Nadolig. Yn anffodus, mae'n amlwg nad yw hynny wedi digwydd. Dyna pam y mae angen inni gymryd camau pellach yn awr fel cenedl i gadw pobl Cymru'n ddiogel. Rwy'n gobeithio y bydd y ffigurau sobreiddiol, cythryblus a difrifol iawn yn ddi-os yn ystod y dyddiau diwethaf wedi gwneud i bob Aelod oedi ac ystyried. Wrth inni wynebu'r posibilrwydd o fwy o niwed, wrth inni wynebu'r posibilrwydd o aeaf caled, anodd ac angheuol o'n blaenau heb newid pellach, rwy'n gobeithio y bydd yr Aelodau, yn wyneb y posibilrwydd hwnnw, yn ystyried a ddylai'r Senedd hon bleidleisio heddiw i lacio'r cyfyngiadau. Credaf y bydd gwneud hynny'n sicr o achosi mwy fyth o niwed, ac yn sicr o arwain at farwolaethau y gellir eu hosgoi ymhlith y bobl rydym yn eu gwasanaethu. Ni chredaf fod hwnnw'n ddewis cyfrifol, gan fod yn rhaid i bob un ohonom daro'r cydbwysedd rhwng y niwed o weithredu a'r niwed llawer mwy o wneud dim. Rwy'n gwneud y cynnig a gofynnaf i'r Aelodau gefnogi'r Llywodraeth heddiw.