English: As this annual 'Wales Impact Report' states, the Equality and Human Rights Commission's goals are to: 'Ensure that people's life chances aren't held back by barriers in their way' - in other words, the social model - 'Make sure we have strong foundations on which to build a more equal and rights-respecting society' and 'Protect the rights of people in the most vulnerable situations'. It refers to the launch of their 'Housing and disabled people: Wales's hidden crisis' report. I chaired a meeting of the cross-party group on disability, at which the commission spoke about this. They expressed concern about: the lack of data held by local authorities around disabled people's housing requirements and knowledge of the stock they hold; concern that only 55 per cent of local authorities said that they conducted equality and impact assessments on their local development plans; and they rightly stressed the importance of listening to disabled people. The report found that there is a significant shortage of accessible homes. Disabled people are not getting the support they need to live independently. There was no target in the Welsh Government's 20,000 affordable housing target by 2021 for accessible homes. Only one out of 22 local authorities has set a percentage target for accessible and affordable homes, and only 15 per cent of local authorities in Wales said that the information they had about disabled people's housing requirements was good. The European convention on human rights was drafted by the Council of Europe, not the European Union. As a signatory, the UK would be breaking international law if it failed to respect the rights in the convention. The 2019 UK Conservative manifesto states that the UK Government 'will update the Human Rights Act' and establish 'a Constitution, Democracy & Rights Commission that will examine these issues in depth'. I trust the commission will be involved in this. It also states that 'the UK has long been a beacon of freedom and human rights - and will continue to be so.' This 'Impact Report' refers to the commission's 2018 'Is Wales Fairer?' report, and the commission is keen for the Welsh Government to provide actual evidence detailing how it is taking forward its specific recommendations. I hope the Minister will respond to that. Highlighting the difficulties experienced by disabled people accessing public transport, it recommended that Transport for Wales should work with Network Rail and rail contractor KeolisAmey to improve accessibility of the existing rail infrastructure across Wales, and that public transport providers and regulators should provide training to ensure all staff have the knowledge and skills to help meet the needs of disabled passengers. Although the Welsh Government has stated that it intends to explore further incorporation of human rights in law in Wales, it voted against Darren Millar's proposal to incorporate the UN principles for older persons in Welsh law. It therefore now needs to set out its specific proposals. I regularly hear from disabled people who have been discriminated against and, therefore, need the commission to support strategic legal cases that establish legal precedent. I therefore welcome the cases that were supported by the commission that resulted in the Special Educational Needs Tribunal for Wales ruling that a north Wales school unlawfully discriminated on the grounds of disability - it sounds identical to a case I was involved with, involving an autistic pupil - and in a judgment that means that we heard that landlords must allow disabled leaseholders to make changes that are reasonable and necessary. I've previously spoken here in support of a proposed Bill to incorporate the UN convention on the rights of disabled persons into Welsh law, and called for Welsh Government action to address the failure by public agencies to carry out their duties and responsibilities to disabled people, noting that the Equality Act 2010 requires service providers to think ahead and address barriers that impede disabled people. This 'Impact Report' notes that the Welsh Government has committed to review the public sector equality duty in Wales, in line with the commission's recommendations. I will therefore close by referring to just three recent examples amongst many where this is being ignored on the ground: where a local education authority has told the parents of a young girl that she should not go to her local primary school because they deemed her wheelchair adaptations too expensive without consulting them - that is current; where Flintshire based Changing Places campaigner Kim Edwards stated, 'Currently, people with profound disabilities are excluded from their local towns because they're not able to have their basic human needs met, simply to use a toilet'; and where social services failed to establish and meet the communication and processing needs of an autistic child when they interviewed her, and then determined that she was not at risk of abuse from her perpetrator - fortunately, the court saw through this earlier this month.
Welsh: Fel y dywed yr 'Adroddiad Effaith Cymru' blynyddol hwn, amcanion y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yw: sicrhau nad yw cyfleoedd bywyd pobl yn cael eu llesteirio gan rwystrau, - mewn geiriau eraill, y model cymdeithasol - sicrhau bod gennym seiliau cadarn i adeiladu cymdeithas fwy cyfartal ac sy'n parchu hawliau ac i amddiffyn hawliau pobl yn y sefyllfaoedd mwyaf bregus. Mae'n cyfeirio at lansio eu hadroddiad 'Tai a phobl anabl: argyfwng cudd Cymru'. Cadeiriais gyfarfod o'r grŵp trawsbleidiol ar anabledd, lle y siaradodd y comisiwn am hyn. Mynegwyd pryder ganddynt ynghylch y canlynol: diffyg data sydd gan awdurdodau lleol am ofynion tai pobl anabl a gwybodaeth am y stoc y maen nhw yn ei chadw; pryder mai dim ond 55 y cant o awdurdodau lleol a ddywedodd eu bod yn cynnal asesiadau cydraddoldeb ac effaith ar eu cynlluniau datblygu lleol; ac roeddent yn briodol yn pwysleisio pwysigrwydd gwrando ar bobl anabl. Canfu'r adroddiad fod prinder sylweddol o gartrefi hygyrch. Nid yw pobl anabl yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt i fyw'n annibynnol. Nid oedd targed ar gyfer cartrefi hygyrch yn nharged 20,000 o dai fforddiadwy Llywodraeth Cymru erbyn 2021. Dim ond un o'r 22 o awdurdodau lleol sydd wedi gosod targed canrannol ar gyfer cartrefi hygyrch a fforddiadwy, a dim ond 15 y cant o awdurdodau lleol yng Nghymru a ddywedodd fod yr wybodaeth a oedd ganddynt am ofynion tai pobl anabl yn dda. Drafftiwyd y confensiwn Ewropeaidd ar hawliau dynol gan Gyngor Ewrop, nid yr Undeb Ewropeaidd. Fel llofnodwr, byddai'r DU yn torri cyfraith ryngwladol pe bai'n methu â pharchu'r hawliau yn y confensiwn. Mae maniffesto 2019 Ceidwadwyr y DU yn datgan y bydd Llywodraeth y DU yn diweddaru'r Ddeddf Hawliau Dynol a sefydlu Comisiwn Cyfansoddiad, Democratiaeth a Hawliau a fydd yn archwilio'r materion hyn yn fanwl. Rwy'n cymryd y bydd y comisiwn yn ymwneud â hyn. Mae hefyd yn nodi y bu'r DU ar flaen y gad o ran rhyddid a hawliau dynol ers tro byd - a bydd yn parhau felly. Mae'r 'Adroddiad Effaith' hwn yn cyfeirio at adroddiad y comisiwn yn 2019, 'A yw Cymru'n Decach?', ac mae'r comisiwn yn awyddus i Lywodraeth Cymru ddarparu tystiolaeth wirioneddol yn egluro'n fanwl sut y mae'n bwrw ymlaen â'i hargymhellion penodol. Gobeithiaf y bydd y Gweinidog yn ymateb i hynny. Gan dynnu sylw at yr anawsterau y mae pobl anabl yn eu cael wrth ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, argymhellodd y dylai Trafnidiaeth Cymru weithio gyda Network Rail a'r contractwr rheilffyrdd KeolisAmey i wella hygyrchedd y seilwaith rheilffyrdd presennol ar draws Nghymru, ac y dylai darparwyr a rheoleiddwyr trafnidiaeth gyhoeddus ddarparu hyfforddiant i sicrhau bod gan bob aelod o staff yr wybodaeth a'r sgiliau i helpu i ddiwallu anghenion teithwyr anabl. Er bod Llywodraeth Cymru wedi datgan ei bod yn ystyried ymgorffori mwy o hawliau dynol yn y gyfraith yng Nghymru, pleidleisiodd yn erbyn cynnig Darren Millar i ymgorffori egwyddorion y Cenhedloedd Unedig ar gyfer pobl hŷn yng nghyfraith Cymru. Felly, mae angen iddi nawr amlinellu ei chynigion penodol. Clywaf yn rheolaidd gan bobl anabl y gwahaniaethwyd yn eu herbyn ac, felly, mae angen i'r comisiwn gefnogi achosion cyfreithiol strategol sy'n sefydlu cynsail cyfreithiol. Felly, croesawaf yr achosion a gefnogwyd gan y comisiwn a arweiniodd at ddyfarniad Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru bod ysgol yn y gogledd wedi gwahaniaethu ar sail anabledd yn anghyfreithlon - mae'n swnio'n union yr un fath ag achos yr oeddwn i yn gysylltiedig ag ef, yn ymwneud â disgybl awtistig - ac mewn dyfarniad clywsom fod yn rhaid i landlordiaid ganiatáu i lesddeiliaid anabl wneud newidiadau sy'n rhesymol ac yn angenrheidiol. Rwyf wedi siarad o'r blaen yn y fan yma i gefnogi Bil arfaethedig i ymgorffori confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar hawliau pobl anabl yng nghyfraith Cymru, a gelwais ar Lywodraeth Cymru i weithredu i fynd i'r afael â methiant asiantaethau cyhoeddus i gyflawni eu dyletswyddau a'u cyfrifoldebau i bobl anabl, gan nodi bod Deddf Cydraddoldeb 2010 yn ei gwneud hi'n ofynnol i ddarparwyr gwasanaethau feddwl ymlaen llaw a mynd i'r afael â rhwystrau sy'n llesteirio pobl anabl. Mae'r 'Adroddiad Effaith' hwn yn nodi bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i adolygu dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus yng Nghymru, yn unol ag argymhellion y comisiwn. Rwyf am gloi felly drwy gyfeirio at ddim ond tair enghraifft ddiweddar ymhlith llawer lle mae hyn yn cael ei anwybyddu ar lawr gwlad: pryd dywedodd awdurdod addysg lleol wrth rieni merch ifanc na ddylai fynd i'w hysgol gynradd leol oherwydd eu bod nhw'n ystyried bod yr addasiadau ar gyfer ei chadair olwyn yn rhy ddrud heb ymgynghori â nhw - mae hynny'n gyfredol; pryd dywedodd yr ymgyrchydd Kim Edwards o Changing Places yn Sir y Fflint, 'Ar hyn o bryd, mae pobl sydd ag anableddau dwys yn cael eu cadw draw o'u trefi lleol am na ellir hyd yn oed ddiwallu eu hanghenion dynol sylfaenol, dim ond i ddefnyddio tŷ bach hyd yn oed'; a phryd methodd y gwasanaethau cymdeithasol â sefydlu a diwallu anghenion cyfathrebu a phrosesu plentyn awtistig pan fuont yn ei holi hi, a phenderfynu wedyn nad oedd hi mewn perygl o gael ei cham-drin gan ei thramgwyddwr - yn ffodus, gwelodd y llys drwy hyn yn gynharach y mis hwn.