English: Despite, or, some might argue, because of, 22 years of so-called and self-described progressive Labour Welsh Government policies, Wales has retained the highest poverty and lowest pay rates of all the UK nations, and, even before coronavirus, almost a quarter of people in Wales were in poverty, living, quote, 'precarious and insecure lives'. These findings are all taken from independent reports. Does the Minister recognise that Wales needs to attract both inward and internal investment and high-skill, high-added-value jobs in small, medium and large enterprises? If so, does she recognise that there can be an inverse relationship between tax rates and tax revenues, and that using the system to incentivise economic activity can ultimately generate more revenue for public services? How does she respond to the findings of Cardiff University academics during the first year of this Senedd term that cutting the top rate of income tax will ultimately raise tax revenues by encouraging wealth creators to help grow the Welsh economy? The Housing (Wales) Act 2014 added discretionary powers for local authorities to apply council tax premiums of up to 100 per cent to second homes. As I warned at the time, this would not generate additional supply for people who need affordable homes in their communities, and enabling local authorities to charge second home owners additional council tax would risk unintended consequences. What evidence does she therefore have to support the Welsh Government's claim that enabling local authorities in Wales to levy council tax premiums on second homes is using taxation to ensure a fair contribution, when the sector has instead made it clear that this simply prompted many who had not known they were already eligible for small business rate relief to switch from council tax to this, and others to start letting out their homes and register for small business rate relief to help with costs, in accordance with Welsh Government criteria last revised and strengthened in 2016, and policed by the independent Valuation Office Agency? What evidenced analysis does she have to challenge the evidence showing that the vast majority of properties purchased as second homes in holiday home hotspots were already second homes, and had always been so, built as second homes over more than a century ago, and remaining so ever since? Why does the Minister state that Wales also has the highest threshold on which businesses need to pay tax on residential property transactions in the UK, when the Welsh Government's increased land transaction tax higher rates, which hit large numbers of legitimate small and medium-sized businesses, many of them with properties near the internal UK border with England, are higher than equivalent stamp duty land tax higher rates in England for purchase prices up to just £125,000, and higher for all purchase prices in England above just £180,000, or should I say higher than all purchase prices in England just above £180,000, even after the higher rates holiday introduced by the UK Government in response to the COVID pandemic comes to an end? And finally, the Minister refers to the potential for a tourism tax. How will she ensure that objective consideration is given to the overwhelming evidence from the sector that this would be damaging to tourism in Wales, this would be damaging to investment, damaging to jobs, and would ultimately reduce the tax take received by the Welsh Government?
Welsh: Er gwaethaf, neu, efallai y byddai rhai'n dadlau, oherwydd, 22 mlynedd o bolisïau blaengar Llywodraeth Lafur Cymru, fel y'u gelwir ac a ddisgrifiwyd felly gan y Llywodraeth ei hun, mae Cymru wedi cadw'r cyfraddau tlodi uchaf a'r cyfraddau cyflog isaf o holl wledydd y DU, a, hyd yn oed cyn y coronafeirws, roedd bron i chwarter y bobl yng Nghymru mewn tlodi, yn byw, a dyfynnaf, 'bywydau ansicr ac ansefydlog'. Mae'r canfyddiadau hyn i gyd yn deillio o adroddiadau annibynnol. A yw'r Gweinidog yn cydnabod bod angen i Gymru ddenu mewnfuddsoddiad a buddsoddiad mewnol a swyddi sgiliau uchel gyda gwerth ychwanegol uchel mewn mentrau bach, canolig a mawr? Os felly, a yw'n cydnabod y gall fod perthynas wrthgyfartal rhwng cyfraddau treth a refeniw treth, ac y gall defnyddio'r system i gymell gweithgarwch economaidd gynhyrchu mwy o refeniw i wasanaethau cyhoeddus yn y pen draw? Sut y mae'n ymateb i ganfyddiadau academyddion Prifysgol Caerdydd yn ystod blwyddyn gyntaf tymor y Senedd hon y bydd torri'r gyfradd uchaf o dreth incwm yn y pen draw yn codi refeniw treth drwy annog cynhyrchwyr cyfoeth i helpu i dyfu economi Cymru? Ychwanegodd Deddf Tai (Cymru) 2014 bwerau disgresiwn i awdurdodau lleol osod premiymau'r dreth gyngor o hyd at 100 y cant ar ail gartrefi. Fel y rhybuddiais ar y pryd, ni fyddai hyn yn creu cyflenwad ychwanegol i bobl y mae angen tai fforddiadwy arnyn nhw yn eu cymunedau, a byddai galluogi awdurdodau lleol i godi treth gyngor ychwanegol ar berchnogion ail gartrefi yn creu risg o ganlyniadau anfwriadol. Pa dystiolaeth sydd ganddi felly i gefnogi honiad Llywodraeth Cymru bod galluogi awdurdodau lleol yng Nghymru i godi premiymau'r dreth gyngor ar ail gartrefi yn defnyddio trethiant i sicrhau cyfraniad teg, pan fo'r sector wedi'i gwneud yn glir, yn lle hynny, fod hyn wedi ysgogi llawer nad oedden nhw'n gwybod eu bod eisoes yn gymwys i gael rhyddhad ardrethi i fusnesau bach, i newid o'r dreth gyngor i hyn, ac ysgogi eraill i ddechrau gosod eu cartrefi a chofrestru ar gyfer rhyddhad ardrethi i fusnesau bach i helpu gyda chostau, yn unol â meini prawf Llywodraeth Cymru a ddiwygiwyd ac a atgyfnerthwyd ddiwethaf yn 2016, a'u rheoli gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio annibynnol? Pa ddadansoddiad a ddangoswyd sydd ganddi i herio'r dystiolaeth sy'n dangos bod y mwyafrif llethol o eiddo a brynwyd fel ail gartrefi mewn mannau lle ceir nifer o gartrefi gwyliau, eisoes yn ail gartrefi, ac wedi bod felly erioed, wedi'u hadeiladu fel ail gartrefi dros fwy na chanrif yn ôl, ac wedi parhau felly byth ers hynny? Pam y mae'r Gweinidog yn dweud bod gan Gymru hefyd y trothwy uchaf pryd y mae angen i fusnesau dalu treth ar drafodion eiddo preswyl yn y DU, pan fo cyfraddau uwch treth trafodion tir uwch Llywodraeth Cymru, a darodd nifer fawr o fusnesau bach a chanolig cyfreithlon, llawer ohonynt ag eiddo ger ffin fewnol y DU â Lloegr, yn uwch na chyfraddau treth uwch tir y dreth stamp gyfatebol yn Lloegr ar gyfer prisiau prynu hyd at £125,000 yn unig, ac yn uwch ar gyfer yr holl brisiau prynu yn Lloegr dros £180,000 yn unig, neu a ddylwn i ddweud yn uwch na'r holl brisiau prynu yn Lloegr ychydig yn uwch na £180,000, hyd yn oed ar ôl y gwyliau cyfraddau uwch a gyflwynwyd gan Lywodraeth y DU mewn ymateb i bandemig COVID ddod i ben? Ac yn olaf, mae'r Gweinidog yn cyfeirio at y potensial ar gyfer treth dwristiaeth. Sut y bydd yn sicrhau bod ystyriaeth wrthrychol yn cael ei rhoi i'r dystiolaeth gref iawn gan y sector y byddai hyn yn niweidiol i dwristiaeth yng Nghymru, y byddai hyn yn niweidiol i fuddsoddiad, yn niweidiol i swyddi, ac yn y pen draw yn lleihau'r dreth a dderbynnir gan Lywodraeth Cymru?