English: Thank you, Deputy Presiding Officer. As you know, the Welsh Government's aim is for people to have access to the right care, at the right time, and in the right place, and for that to be as close to home as possible. Our planning guidance to health boards each year reinforces this. To deliver on that aim, we need to challenge and break down the traditional medical model of health, with its focus on illness and hospitals. We need to do even more to construct and deliver a social model of health and well-being, with its focus on an integrated response from public services, and the third and community sector working collaboratively within our communities. The needs of the population of the twenty-first century are changing, usefully highlighted by Dai Lloyd's reminder of the increasing number of centenarians - I think that's the phrase - from the accession of the current monarch to now. And we expect that to continue in the future. We expect more and more of us to live longer. And I think most of us, maybe not all of us, would like to live to a ripe old age, and perhaps live to an old age where we have dignity and be able to make choices - and we know that old age doesn't come alone. But I do recognise that the issue of community hospitals is sensitive. Local communities can often be very attached to their community hospitals. You see either defence committees or league of friends committees that raise funds, that are very attached and proud of the care that is provided. And trying to change any service in a local hospital can be seen as an attack on that community, as opposed to a genuine attempt to reform, change and improve health and care services. All plans for service change need to meet needs now and in the future, and they must be grounded in evidence, informed, and shaped by effective involvement from the people who deliver those services and, of course, the wider public. And I expect health boards and their partners to have genuinely robust arrangements to involve everyone in the conversation where there is a case for change and options for providing the best solution that will meet the needs of the population, in the today, but also in the future. And of course, all health boards have established primary care clusters. We had a debate in this place about the role of primary care clusters, again mentioned positively by the parliamentary review's final report. And there are collaborative arrangements that are beginning to mature, and part of the challenge in the cluster report was about how we do more with them, not do less, about how we try and enhance and accelerate that maturity and the way in which they can plan and deliver a range of local health and care services. I do expect them increasingly to drive the planning and delivery of the right care at the right time, and in the right place, as close to home as possible. And these are groups of people who understand the communities they're in. We are trying to make sure we align some of the planning processes to make sure that we're not planning on the one hand here in primary care, in those local clusters, and then having something different come with the integrated medium-term plans from health boards. And I do want to see all of those partners be creative in how they make effective use of community services, and for this to develop the concept of hubs to integrate a clinical and a social response to the needs of the community that they serve. The case for change that the parliamentary review recognised, indeed, is that some of that is in how people take responsibility for their own health and well-being, and the way they use and access care and support. We can't duck this as a challenge. I remember when I first became an Assembly Member, we had a report from the Bevan Foundation, and one of its key principles was about people taking more responsibility for their own health and care, their own sense of well-being, things they could and should do for themselves. Then, actually I think it was within the last year or two, NHS England produced a report that said something very similar to that. It was headline news on network channels, as opposed to a conversation we'd already had in this place several years previous. The challenge always is not just about saying the right thing, but how we help people to make those choices.
Welsh: Diolch i chi, Ddirprwy Lywydd. Fel y gwyddoch, nod Llywodraeth Cymru yw sicrhau bod gan bobl fynediad at y gofal cywir, ar yr adeg gywir, ac yn y lle cywir, ac i'r gofal hwnnw fod mor agos i'w cartrefi â phosibl. Mae ein canllawiau cynllunio i fyrddau iechyd bob blwyddyn yn cadarnhau hyn. I gyflawni'r nod hwnnw, mae angen i ni herio a chwalu'r model iechyd meddygol traddodiadol, gyda'i ffocws ar salwch ac ysbytai. Mae angen i ni wneud rhagor eto i adeiladu a darparu model cymdeithasol o iechyd a llesiant, gyda'i ffocws ar ymateb integredig gan y gwasanaethau cyhoeddus, ynghyd â sicrhau bod y trydydd sector a'r sector cymunedol yn gweithio ar y cyd yn ein cymunedau. Mae anghenion y boblogaeth yn yr unfed ganrif ar hugain yn newid, fel y cafodd ei amlygu, yn ddefnyddiol, yn y ffordd y cawsom ein hatgoffa gan Dai Lloyd o'r nifer cynyddol o bobl ganmlwydd - credaf mai dyna'r ymadrodd - o'r adeg y daeth y Frenhines i'r orsedd hyd heddiw. Ac rydym yn disgwyl i hynny barhau yn y dyfodol. Rydym yn disgwyl y bydd mwy a mwy ohonom yn byw'n hwy. Ac rwy'n credu y byddai'r rhan fwyaf ohonom, nid pob un ohonom efallai, yn hoffi byw i oedran teg, ac efallai byw i oedran teg lle mae gennym urddas a'r gallu i wneud penderfyniadau - a gwyddom na ddaw henaint ei hunan. Ond rwy'n cydnabod bod ysbytai cymuned yn fater sensitif. Yn aml, gall cymunedau lleol fod yn hoff iawn o'u hysbytai cymuned. Rydych yn gweld pwyllgorau amddiffyn neu bwyllgorau cymdeithasau cyfeillion sy'n codi arian, ac sy'n hoff iawn o'u hysbytai cymuned ac yn ymfalchïo yn y gofal a ddarperir. A gellir ystyried ymdrechion i geisio newid unrhyw wasanaeth mewn ysbyty leol fel ymosodiad ar y gymuned honno, yn hytrach nag ymgais wirioneddol i ddiwygio, newid a gwella gwasanaethau iechyd a gofal. Mae angen i'r holl gynlluniau ar gyfer newid gwasanaethau ddiwallu anghenion yn awr ac yn y dyfodol, ac mae'n rhaid iddynt fod yn seiliedig ar dystiolaeth, yn ogystal â chael eu llywio a'u siapio gan ymwneud effeithiol y bobl sy'n darparu'r gwasanaethau hynny ac wrth gwrs, y cyhoedd yn ehangach. Ac rwy'n disgwyl y bydd gan fyrddau iechyd a'u partneriaid drefniadau gwirioneddol gadarn i gynnwys pawb yn y drafodaeth lle y ceir achos dros newid ac opsiynau ar gyfer darparu'r ateb gorau a fydd yn diwallu anghenion y boblogaeth, heddiw, ond yn y dyfodol hefyd. Ac wrth gwrs, mae pob bwrdd iechyd wedi sefydlu clystyrau gofal sylfaenol. Cawsom ddadl yn y lle hwn am rôl clystyrau gofal sylfaenol, a gafodd eu crybwyll yn gadarnhaol hefyd yn adroddiad terfynol yr adolygiad seneddol. A cheir trefniadau cydweithredol sy'n dechrau aeddfedu, ac roedd rhan o'r her yn yr adroddiad clystyrau yn ymwneud â sut y gwnawn fwy â hwy, nid llai, a sut rydym yn ceisio gwella a chyflymu'r broses honno o aeddfedu a'r ffordd y gallant gynllunio a darparu amrywiaeth o wasanaethau iechyd a gofal lleol. Yn gynyddol, rwy'n disgwyl iddynt wella'r broses o gynllunio a darparu gofal cywir ar yr adeg gywir, yn y lle cywir, ac mor agos i'r cartref â phosibl. Ac mae'r rhain yn grwpiau o bobl sy'n deall y cymunedau y maent ynddynt. Rydym yn ceisio sicrhau ein bod yn cysoni rhai o'r prosesau cynllunio i wneud yn siŵr nad ydym yn cynllunio un peth ym maes gofal sylfaenol ar y naill law, yn y clystyrau lleol, a bod rhywbeth gwahanol yn ymddangos wedyn yng nghynlluniau tymor canolig integredig y byrddau iechyd. Ac rwyf eisiau gweld pob un o'r partneriaid hynny yn bod yn greadigol o ran y modd y maent yn gwneud defnydd effeithiol o wasanaethau cymunedol, ac i hyn ddatblygu'r cysyniad o ganolfannau i integreiddio ymateb clinigol a chymdeithasol i anghenion y gymuned y maent yn ei gwasanaethu. Yr achos dros newid roedd yr adolygiad seneddol yn ei gydnabod, yn wir, yw bod rhywfaint o hynny yn ymwneud â sut y mae pobl yn ysgwyddo cyfrifoldeb am eu hiechyd a'u llesiant eu hunain, a'r ffordd y maent yn defnyddio ac yn cael mynediad at ofal a chymorth. Ni allwn osgoi'r her hon. Rwy'n cofio'r tro cyntaf i mi gael fy ethol yn Aelod Cynulliad, cawsom adroddiad gan Sefydliad Bevan, ac roedd un o'i egwyddorion allweddol yn ymwneud â phobl yn ysgwyddo mwy o gyfrifoldeb am eu hiechyd a'u gofal eu hunain, eu synnwyr o'u llesiant eu hunain, pethau y gallent ac y dylent eu gwneud drostynt eu hunain. Yna, o fewn y flwyddyn neu ddwy ddiwethaf rwy'n credu, cynhyrchodd y GIG yn Lloegr adroddiad yn dweud rhywbeth tebyg iawn i hynny. Roedd yn bennawd newyddion ar sianelau rhwydwaith, yn hytrach na sgwrs roeddem eisoes wedi'i chael yn y lle hwn sawl blwyddyn ynghynt. Mae'r her bob amser yn ymwneud â mwy na dweud y peth cywir yn unig, ond yn hytrach â sut rydym yn helpu pobl i wneud y penderfyniadau hynny.