English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Perhaps now more than ever we are truly beginning to understand the importance of physical activity to aid an individual's mental and social well-being. Today, across Wales, boys, girls, men and women of all ages, all backgrounds and all sizes will have taken the opportunity in this late and beautiful summer sunshine we are enjoying to indulge in the elemental pursuits of walking, jogging and running, and yet it's not confined to the summer. In less than three weeks, the capital city of Wales will hold the United Kingdom's second biggest half marathon, and on Sunday, Swansea will host the Swansea Bay 10k run. And this year alone, we have seen Welsh Athletics and their partners showcase high-profile communal and social running events across our nation, ranging from the Cardiff Bay 10k, the Newport 10k, the Newport half and the Newport marathon, the Porthcawl - and I could go on. These events are characterised by mass participation running with so many of the runners running not just for themselves but to raise money for charities and causes close to their families' hearts. It is social and sociable running. And you will see often on the streets large crowds gathered to cheer and will on the runners, because running is not easy, whatever your standard or level of physical fitness. The crowds will on the runners and the runners take part for many, many reasons, but also in part to raise themselves to the challenge. There is a well-known saying, 'You run your own race', and as in life we are challenged to raise ourselves to be the very best that we can be, the same is true of nations. In Wales, we challenge ourselves to be the very best that we can be. Islwyn is a proud Gwent valley where we also have a strong tradition of running pedigree. Local running clubs like the famous Islwyn runners are pivotal in their community life and continue to reach out to new people, with new initiatives to encourage wider participation. Islwyn runners are currently running a project called Future Flyers, which is targeting women to start running for the very first time. Islwyn runners meet twice a week every Tuesday and Thursday in Pontllanfraith - in case anybody's interested - and the sessions are free for participants with all abilities and all are welcome. The inclusiveness of the club and of running can be evidenced by the fact that over 50 women take part during sessions each week. Only last Sunday, the Islwyn Running Club hosted the Scenic 7, a seven-mile road race at Cwmcarn forest drive. You will have heard me say relentlessly the importance of the full reopening of the Cwmcarn forest drive, not only for Islwyn, but for Wales and internationally. Events like last Sunday's bear true witness to how we can holistically transform communities - a mass participation event for the entire family held within some of the most stunning natural landscapes that our nation possesses. Come and visit us. The Welsh Labour Government has consistently encouraged the benefits of physical activity and running to the next generation of Wales, and in recent years, we have seen the daily mile officially launched in Wales. This initiative was officially launched in Islwyn, in Pontllanfraith Primary School in Blackwood by the then public health Minister Rebecca Evans and the founder of the daily mile, Elaine Wyllie. This groundbreaking initiative sees primary-aged children run, walk or jog for 15 minutes every day in school. The joy of running ensures that it is inclusive, simple and free, with no equipment or set-up required. In Islwyn, the list of the schools signed up to the Daily Mile include Pantside, Cefn Fforest, Pengam, Ysgol Trelyn, Fleur de Lis, Bryn, Pontllanfraith, Libanus, Ysgol Cwm Gwyddon, Waunfawr, Ty Sign, Ty Isaf, and more to follow. Plus, it is happening within the Newbridge area in the childminding settings of Hannah's Bananas, assisting the holistic offer for childcare applicants. The daily mile has the potential for numerous benefits beyond simply improving fitness. And like music, and like musical access, it can help children become more engaged with the outdoors, build self-esteem and confidence as well as help developing team-working skills. The Fitbit and counting steps is not the preserve of adults, and so I'm heartened to see more and more children consciously aware of the need to be active, as a former teacher and educator, especially with all the temptations they face of staying sedentary in front of screens and now a myriad of devices, potentially, for many hours. So, from the daily mile, athletics within the physical education curriculum, to promoting the very successful Penallta park run every Saturday morning, it is good for my constituents. The simple and stunning popularity of parkrun throughout the United Kingdom is now spreading across the world. It's an event that I will be working on with my local communities to bring about the first parkrun in Islwyn. The addition of junior parkruns on a Sunday at some venues is further testimony to how running is for everyone. Many parkruns incorporate the Couch to 5K programme that follows the Welsh national health service plan, thus encouraging people on the journey from sedentary activity to being able to run 5K by the end of the programme. Our council has ambitious plans for running on the school fields located at Rhiw Syr Dafydd Primary School in Oakdale in Islwyn, and the construction has been developed with a track and field consultant, including the sports governing body, Welsh Athletics. The new sports facilities within this proposal will provide an opportunity for 90 schools and the community to use an athletics track that will assist in supporting the increase in demand. And it will be a further opportunity within Islwyn to support the drive to increase participation to include women and girls through targeted interventions, and through partnership working with the authority's sports development team, Sport Caerphilly, Disability Sport Wales, and a number of other key partners. But it is the lack of facilities that will always be a barrier to further elite participation, and in a decade of austerity, where the Tories have sought to squeeze Welsh and local government until the pips squeak, what further financial support can, and will, the Welsh Government give to aid Caerphilly County Borough Council in ensuring that Islwyn's future runners are given the opportunities they deserve? A new athletics running track located in Islwyn would offer the wider Caerphilly County Borough Council area, former Objective funded areas, and my communities, the facilities they crave - a facility fit for the twenty-first century, a facility fit to serve the approximate 10 social running clubs of the area as well as the wider social running community. And I would, indeed, welcome an opportunity beyond this debate to discuss with the Deputy Minister this and the opportunities the Welsh Government has to transform Islwyn for her people. And I know that the Deputy Minister and the Welsh Government is committed to doing all that they can to make Islwyn run happy, and our aim together must be to make Wales a happy, healthier country. In running, there is an expression of encouragement that states, 'I know you've got this'. So, Deputy Minister, I know that you've got this. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Yn awr yn fwy nag erioed efallai, rydym yn dechrau deall pwysigrwydd gweithgarwch corfforol i hybu lles meddyliol a chymdeithasol unigolyn. Heddiw, ledled Cymru, bydd bechgyn, merched, dynion a menywod o bob oed, pob cefndir a phob maint wedi manteisio ar y cyfle yn heulwen yr haf bach mihangel hwn yr ydym yn ei fwynhau i gymryd rhan mewn gweithgareddau elfennol fel cerdded, loncian a rhedeg, ac eto nid yw'n gyfyngedig i'r haf. Mewn llai na thair wythnos, bydd prifddinas Cymru yn cynnal hanner marathon mwyaf ond un y Deyrnas Unedig, a ddydd Sul, bydd Abertawe yn cynnal ras 10k Bae Abertawe. Ac eleni'n unig, gwelsom Athletau Cymru a'u partneriaid yn cynnal digwyddiadau rhedeg cymunedol a chymdeithasol proffil uchel ledled ein gwlad, yn amrywio o 10k Bae Caerdydd, 10k Casnewydd, hanner marathon Casnewydd a marathon Casnewydd, ras Porthcawl - a gallwn barhau. Cyfranogiad pobl mewn rhedeg torfol sy'n nodweddu'r digwyddiadau hyn, gyda chymaint o'r rhedwyr yn rhedeg nid yn unig drostynt eu hunain ond er mwyn codi arian ar gyfer elusennau ac achosion sy'n agos at galonnau eu teuluoedd. Mae'n rhedeg cymdeithasol a chymdeithasgar. Ac yn aml, byddwch yn gweld tyrfa fawr ar y strydoedd yn dod at ei gilydd i gymeradwyo ac i godi calonnau'r rhedwyr, oherwydd nid yw rhedeg yn hawdd, beth bynnag yw eich safon neu lefel eich ffitrwydd corfforol. Bydd y torfeydd yn annog y rhedwyr, a'r rhedwyr yn cymryd rhan am lawer iawn o resymau, ond hefyd yn rhannol er mwyn ymateb i'r her. Mae yna ddywediad adnabyddus, 'Rydych yn rhedeg eich ras eich hun', ac fel mewn bywyd, cawn ein herio i wella'n hunain i fod y gorau y gallwn fod, ac mae'r un peth yn wir am wledydd. Yng Nghymru, rydym yn herio ein hunain i fod y gorau y gallwn fod. Un o ddyffrynnoedd balch Gwent yw Islwyn, lle mae gennym ninnau hefyd draddodiad rhedeg cadarn. Mae clybiau rhedeg lleol fel clwb rhedwyr enwog Islwyn yn ganolog i'w bywyd cymunedol ac yn parhau i ymestyn allan at bobl newydd, gyda mentrau newydd i annog cyfranogiad ehangach. Ar hyn o bryd mae rhedwyr Islwyn yn cynnal prosiect o'r enw Future Flyers, sy'n targedu menywod i ddechrau rhedeg am y tro cyntaf. Mae rhedwyr Islwyn yn cyfarfod ddwywaith yr wythnos bob dydd Mawrth a dydd Iau ym Mhontllan-fraith - rhag ofn fod gan unrhyw un ddiddordeb - ac mae'r sesiynau'n rhad ac am ddim i gyfranogwyr o bob gallu ac mae croeso i bawb. Mae'r ffaith fod dros 50 o fenywod yn cymryd rhan mewn sesiynau bob wythnos yn tystio i ba mor gynhwysol yw'r clwb a'r rhedeg. Ddydd Sul diwethaf, cynhaliodd Clwb Rhedeg Islwyn ras y Scenic 7, ras ffordd saith milltir ar hyd ffordd goedwig Cwmcarn. Fe fyddwch wedi fy nghlywed yn dweud yn ddi-baid pa mor bwysig yw ailagor ffordd goedwig Cwmcarn yn llawn, nid yn unig ar gyfer Islwyn, ond ar gyfer Cymru ac yn rhyngwladol. Mae digwyddiadau fel un dydd Sul diwethaf yn dystiolaeth wirioneddol o'r ffordd y gallwn drawsnewid cymunedau'n gyfannol - digwyddiad torfol cyfranogol i'r teulu cyfan a gynhelir yn rhai o'r tirweddau naturiol mwyaf syfrdanol sydd gennym fel gwlad. Dewch i ymweld â ni. Mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi hybu manteision gweithgarwch corfforol a rhedeg yn gyson i'r genhedlaeth nesaf yng Nghymru, ac yn ystod y blynyddoedd diwethaf, rydym wedi gweld y filltir ddyddiol wedi'i lansio'n swyddogol yng Nghymru. Lansiwyd y fenter hon yn swyddogol yn Islwyn, yn Ysgol Gynradd Pontllan-fraith yn y Coed Duon gan y Gweinidog iechyd cyhoeddus ar y pryd, Rebecca Evans, a sylfaenydd y filltir ddyddiol, Elaine Wyllie. Mae'r fenter arloesol hon yn sicrhau bod plant oedran cynradd yn rhedeg, cerdded neu loncian am 15 munud bob dydd yn yr ysgol. Mae'r llawenydd a geir o redeg yn sicrhau ei fod yn gynhwysol, yn syml ac am ddim, heb fod angen unrhyw offer na gwaith paratoi. Yn Islwyn, mae'r rhestr o ysgolion sydd wedi ymrwymo i'r Filltir Ddyddiol yn cynnwys Pantside, Cefn Fforest, Pengam, Trelyn, Fleur de Lis, Bryn, Pontllan-fraith, Libanus, Cwm Gwyddon, Waunfawr, Tŷ Sign, Tŷ Isaf, a mwy i ddilyn. Yn ogystal, mae'n digwydd o fewn ardal Trecelyn yn lleoliadau gwarchod plant Hannah's Bananas, gan helpu'r cynnig cyfannol i ymgeiswyr gofal plant. Mae potensial gan y filltir ddyddiol i sicrhau nifer o fanteision y tu hwnt i wella ffitrwydd yn unig. Ac fel cerddoriaeth, ac yn debyg i hygyrchedd cerddorol, gall helpu plant i gymryd mwy o ran yn yr awyr agored, adeiladu hunan-barch a hyder yn ogystal â helpu i ddatblygu sgiliau gweithio mewn tîm. Nid yw Fitbit a chyfrif camau wedi'u cyfyngu i oedolion yn unig, ac felly, fel cyn-athrawes ac addysgwr, rwy'n falch o weld mwy a mwy o blant yn ymwybodol o'r angen i fod yn egnïol, yn enwedig gyda'r holl demtasiynau y maent yn eu hwynebu i aros yn llonydd o flaen sgriniau a myrdd o ddyfeisiau eraill bellach, a hynny am oriau lawer o bosibl. Felly, o'r filltir ddyddiol, athletau o fewn y cwricwlwm addysg gorfforol, i hyrwyddo ras lwyddiannus parc Penallta bob bore dydd Sadwrn, mae'n dda i fy etholwyr. Mae poblogrwydd syml a syfrdanol rasys parciau ledled y Deyrnas Unedig bellach yn lledu ar draws y byd. Mae'n ddigwyddiad y byddaf yn gweithio arno gyda fy nghymunedau lleol er mwyn cynnal y ras parc gyntaf yn Islwyn. Mae ychwanegu rasys parciau i rai iau ar ddydd Sul mewn rhai lleoliadau yn dystiolaeth bellach o'r ffordd y mae rhedeg yn rhywbeth i bawb. Mae llawer o rasys parciau yn ymgorffori'r rhaglen Couch to 5K sy'n dilyn cynllun y gwasanaeth iechyd gwladol yng Nghymru, gan annog pobl ar y daith o weithgarwch eisteddog i allu rhedeg 5K erbyn diwedd y rhaglen. Mae gan ein cyngor gynlluniau uchelgeisiol ar gyfer rhedeg ar gaeau'r ysgol a leolir yn ysgol gynradd Rhiw Syr Dafydd yn Oakdale yn Islwyn, a datblygwyd y gwaith adeiladu ar y cyd ag ymgynghorydd trac a maes, gan gynnwys y corff llywodraethu chwaraeon, Athletau Cymru. Bydd y cyfleusterau chwaraeon newydd yn y cynnig hwn yn rhoi cyfle i 90 o ysgolion a'r gymuned ddefnyddio trac athletau a fydd yn helpu i gefnogi'r cynnydd yn y galw. A bydd yn gyfle pellach yn Islwyn i gefnogi'r ymgyrch i gynyddu cyfranogiad i gynnwys menywod a merched drwy ymyriadau wedi'u targedu, a thrwy weithio mewn partneriaeth gyda thîm datblygu chwaraeon yr awdurdod, Chwaraeon Caerffili, Chwaraeon Anabledd Cymru, a nifer o bartneriaid allweddol eraill. Ond y diffyg cyfleusterau fydd bob amser yn rhwystr i gyfranogiad elitaidd pellach, ac mewn degawd o gyni, pan fo'r Torïaid wedi ceisio gwasgu Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol i'r eithaf, pa gymorth ariannol pellach y gall, ac y bydd, Llywodraeth Cymru yn ei roi i gynorthwyo Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili i sicrhau bod rhedwyr Islwyn yn y dyfodol yn cael y cyfleoedd y maent yn eu haeddu? Byddai trac rhedeg athletau newydd wedi'i leoli yn Islwyn yn cynnig y cyfleusterau y maent yn awchu amdanynt i ardal ehangach Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili, hen ardaloedd a dderbyniai arian Amcan, a fy nghymunedau i - cyfleusterau sy'n addas ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain, cyfleusterau sy'n addas i wasanaethu'r oddeutu 10 o glybiau rhedeg cymdeithasol yn yr ardal yn ogystal â'r gymuned ehangach o redwyr cymdeithasol. Ac yn wir, buaswn yn croesawu cyfle y tu hwnt i'r ddadl hon i drafod y mater a'r cyfleoedd sydd gan Lywodraeth Cymru i drawsnewid ardal Islwyn ar gyfer ei phobl gyda'r Dirprwy Weinidog. Ac rwy'n gwybod bod y Dirprwy Weinidog a Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wneud popeth yn eu gallu i wneud i Islwyn redeg yn hapus, a rhaid inni ei wneud yn nod gyda'n gilydd i wneud Cymru yn wlad hapus ac iachach. Yn y byd rhedeg, ceir mynegiant o anogaeth sy'n dweud, 'Mae hi 'da ti'. Felly, Ddirprwy Weinidog, rwy'n gwybod ei bod hi 'da chi. Diolch.