English: Diolch. I'm pleased to update Members on one of the vital areas of work that the Welsh Government is undertaking, to promote the rights and entitlements of some of the most vulnerable and often overlooked groups in our communities: people with learning disabilities, their families and carers. Following on from our groundbreaking Improving Lives programme, which ended in March 2021, I want to draw Members' attention to the work we are now taking forward to build on the gains we have made. Whilst recognising the progress that we have made in meeting the needs and aspirations of people with a learning disability, we must also acknowledge that the pandemic has had a disproportionately damaging impact on their everyday lives. This has only highlighted the inequalities that still exist in society and the barriers to be overcome if people with a learning disability are to lead the lives they want to lead and to be recognised as valued members of society, being helped to live, work and develop as individuals, in their own communities, and close to the people who matter most to them. I'm publishing our learning disability action plan, which demonstrates our continuing commitment to improve the services offered to people with a learning disability. I will also highlight the actions we will take to address the inequalities and disadvantages that many face every day of their lives. The action plan has, very importantly, been developed in collaboration and consultation with people with learning disabilities, the learning disability ministerial advisory group, and partners from across the public and third sectors. We also undertook a targeted six-week stakeholder engagement exercise. The plan prioritises the key areas, actions and outcomes we want to achieve. It sets out the actions we will take to improve access to public services, including health, social care, education, employment, housing and transport. The priority areas include: reducing health inequalities and avoidable deaths; reducing the need for hospitalisation in specialist units through improved access to community-based services and crisis prevention; reducing long stays in hospitals, and in particular, reducing out of county and country placements; improving access to social care provision; supporting people to live as independently as possible through increased access to advocacy and self-advocacy skills and services, engagement and collaboration; ensuring access to education that meets the needs of individuals; providing enhanced employment opportunities and skills training; increasing appropriate housing that is close to home with integrated support services; improving the support for children, young people and their families through the development of a joined-up approach to children's services across health, social care and education, and in particular, improving how services support young people as they move towards adulthood. In addition to the investment Welsh Government are making in areas such as employment, education and transport, I am pleased to announce that we are investing an additional £3 million over the next three years from our new social care reform fund to support delivery of the health and social care actions. Preventative community solutions and the continued development of integrated housing, health and social care services are crucial elements to enable people with a learning disability to be supported and to live as independently as possible. The regional integration fund, launched in April, provides £144 million annually for five years to drive this much needed integrated support. We've ensured that individuals with a learning disability are one of the identified priority population groups for RIF funding. A detailed delivery plan will be published in August and will contain the specific actions that will underpin successful delivery of these priority actions. It will be a living document and will be updated to reflect any changes to emerging priorities and circumstances. Both the strategic action plan and the delivery plan are flexible and contain actions that are realistic and achievable, given the ongoing focus on pandemic recovery, the continued unprecedented pressures on public services and limits on available resources at a national and local level. The action plan will help deliver the Welsh Government's programme for government commitments to tackle the challenges that we face and improve the lives of people across Wales, reflecting our values of community, equality and social justice, and our stated well-being objective to celebrate diversity and eliminate inequality in all its forms. This will in turn contribute to the achievement of our national well-being goals for a prosperous, more equal Wales and cohesive communities. The plan has been developed through the application of the sustainable ways of working in the Well-Being of Future Generations (Wales) Act 2015, in particular the priority areas that seek a preventative approach and better integration of services. The plan also supports the ethos of the collaboration agreement between the Welsh Labour Government and Plaid Cymru, as many of the priorities identified reflect our shared goals of reducing the inequalities experienced by many of the people of Wales. In a commitment to ensuring genuine collaboration and co-production, we have worked closely with partners, including people with lived experience, to identify and agree priorities for action. I believe we have captured the most pressing needs in the plan and I would value your support for these priorities. Our ministerial advisory group will be monitoring delivery of the plan and I will receive regular progress reports. There will also be a formal review at the end of year 2, to ensure the plan remains current and focused on the issues most important to people with learning disabilities. I will provide Members with a progress report at that time. Diolch.
Welsh: Diolch. Mae'n bleser gennyf i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am un o'r meysydd gwaith hanfodol y mae Llywodraeth Cymru yn ymgymryd ag ef, i hyrwyddo hawliau rhai o'r grwpiau mwyaf agored i niwed sy'n cael eu hesgeuluso'n aml yn ein cymunedau: pobl ag anableddau dysgu, eu teuluoedd a'u gofalwyr. Yn dilyn ein rhaglen arloesol Gwella Bywydau, a ddaeth i ben ym mis Mawrth 2021, hoffwn i dynnu sylw'r Aelodau at y gwaith yr ydym ni'n ei wneud nawr i fanteisio ar y cynnydd yr ydym ni wedi'u wneud. Er ein bod ni'n cydnabod y cynnydd yr ydym wedi'i wneud o ran diwallu anghenion a dyheadau pobl ag anabledd dysgu, rhaid i ni hefyd gydnabod bod y pandemig wedi cael effaith anghymesur o niweidiol ar eu bywydau bob dydd. Nid yw hyn ond wedi amlygu'r anghydraddoldebau sy'n dal i fodoli yn y gymdeithas a'r rhwystrau i'w goresgyn os yw pobl ag anabledd dysgu eisiau byw'r bywydau y maen nhw eisiau eu byw a chael eu cydnabod fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas, cael cymorth i fyw, gweithio a datblygu fel unigolion, yn eu cymunedau eu hunain, ac yn agos at y bobl sydd bwysicaf iddyn nhw. Rwy'n cyhoeddi ein cynllun gweithredu anabledd dysgu, sy'n dangos ein hymrwymiad parhaus i wella'r gwasanaethau sy'n cael eu cynnig i bobl ag anabledd dysgu. Byddaf i hefyd yn tynnu sylw at y camau y byddwn ni'n eu cymryd i ymdrin ag anghydraddoldebau a'r anfanteision y mae llawer yn eu hwynebu bob dydd o'u hoes. Mae'r cynllun gweithredu, yn bwysig iawn, wedi'i ddatblygu mewn cydweithrediad ac ymgynghoriad â phobl ag anableddau dysgu, grŵp cynghori'r Gweinidog ar anabledd dysgu, a phartneriaid o bob rhan o'r sector cyhoeddus a'r trydydd sector. Gwnaethom ni hefyd gynnal ymarfer ymgysylltu â rhanddeiliaid chwe wythnos wedi'i dargedu. Mae'r cynllun yn blaenoriaethu'r meysydd, y camau gweithredu a'r canlyniadau allweddol yr ydym ni eisiau eu cyflawni. Mae'n nodi'r camau y byddwn ni'n eu cymryd i wella mynediad at wasanaethau cyhoeddus, gan gynnwys iechyd, gofal cymdeithasol, addysg, cyflogaeth, tai a thrafnidiaeth. Mae'r meysydd blaenoriaeth yn cynnwys: lleihau anghydraddoldebau iechyd a marwolaethau y mae modd eu hosgoi; lleihau'r angen i fynd i'r ysbyty ac i unedau arbenigol drwy wella mynediad at wasanaethau yn y gymuned ac atal argyfwng; lleihau arosiadau hir mewn ysbytai, ac yn arbennig, lleihau lleoliadau y tu allan i'r sir a'r wlad; gwella mynediad at ddarpariaeth gofal cymdeithasol; cefnogi pobl i fyw mor annibynnol â phosibl drwy gynyddu mynediad at sgiliau a gwasanaethau eiriolaeth a hunan-eiriolaeth, ymgysylltu a chydweithredu; sicrhau mynediad i addysg sy'n diwallu anghenion unigolion; darparu gwell cyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant sgiliau; cynyddu tai priodol sy'n agos i'w cartrefi gyda gwasanaethau cymorth integredig; gwella'r cymorth i blant, pobl ifanc a'u teuluoedd drwy ddatblygu dull cydgysylltiedig o ymdrin â gwasanaethau plant ledled maes iechyd, gofal cymdeithasol ac addysg, ac yn benodol, gwella'r ffordd y mae gwasanaethau'n cefnogi pobl ifanc wrth iddyn nhw ddod yn oedolion. Yn ogystal â'r buddsoddiad y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud mewn meysydd fel cyflogaeth, addysg a thrafnidiaeth, mae'n bleser gennyf i gyhoeddi ein bod ni'n buddsoddi £3 miliwn yn ychwanegol yn ystod y tair blynedd nesaf o'n cronfa diwygio gofal cymdeithasol newydd i gefnogi'r gwaith o gyflawni'r camau gweithredu iechyd a gofal cymdeithasol. Mae datrysiadau cymunedol ataliol a datblygu gwasanaethau tai, iechyd a gofal cymdeithasol integredig yn barhaus, yn elfennau hanfodol i alluogi pobl ag anabledd dysgu i gael eu cefnogi a byw mor annibynnol â phosibl. Mae'r gronfa integreiddio rhanbarthol, a gafodd ei lansio ym mis Ebrill, yn darparu £144 miliwn y flwyddyn am bum mlynedd i sbarduno'r cymorth integredig hwn y mae ei angen yn ddirfawr. Rydym ni wedi sicrhau bod unigolion ag anabledd dysgu yn un o'r grwpiau poblogaeth â blaenoriaeth sydd wedi'u nodi ar gyfer cyllid y gronfa integreiddio rhanbarthol. Bydd cynllun cyflawni manwl yn cael ei gyhoeddi mis Awst a bydd yn cynnwys y camau gweithredu penodol a fydd yn sail i gyflawni'r camau blaenoriaeth hyn yn llwyddiannus. Bydd yn ddogfen fyw a chaiff ei diweddaru i adlewyrchu unrhyw newidiadau i flaenoriaethau ac amgylchiadau sy'n dod i'r amlwg. Mae'r cynllun gweithredu strategol a'r cynllun cyflawni yn hyblyg ac yn cynnwys camau gweithredu sy'n realistig ac yn gyraeddadwy, o ystyried y canolbwyntio parhaus ar adfer pandemig, y pwysau digynsail parhaus ar wasanaethau cyhoeddus a chyfyngiadau ar yr adnoddau sydd ar gael ar lefel genedlaethol a lleol. Bydd y cynllun gweithredu yn helpu i gyflawni ymrwymiadau rhaglen lywodraethu Llywodraeth Cymru i ymdrin â'r heriau sy'n ein hwynebu ni a gwella bywydau pobl ledled Cymru, gan adlewyrchu ein gwerthoedd o ran cymunedau, cydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol, a'n hamcan llesiant datganedig i ddathlu amrywiaeth a dileu anghydraddoldeb o bob math. Bydd hyn yn ei dro yn cyfrannu at gyflawni ein nodau llesiant cenedlaethol ar gyfer Cymru ffyniannus, fwy cyfartal a chymunedau cydlynol. Mae'r cynllun wedi'i ddatblygu drwy gymhwyso'r ffyrdd cynaliadwy o weithio yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, yn enwedig y meysydd blaenoriaeth sy'n ceisio dull ataliol ac integreiddio gwasanaethau'n well. Mae'r cynllun hefyd yn cefnogi ethos y cytundeb cydweithredu rhwng Llywodraeth Lafur Cymru a Phlaid Cymru, gan fod llawer o'r blaenoriaethau sydd wedi'u nodi yn adlewyrchu ein nodau cyffredin o leihau'r anghydraddoldebau y mae llawer o bobl Cymru yn eu hwynebu. Mewn ymrwymiad i sicrhau cydweithio a chyd-gynhyrchu diffuant, rydym ni wedi gweithio'n agos gyda phartneriaid, gan gynnwys pobl â phrofiad bywyd, i nodi a chytuno ar flaenoriaethau ar gyfer gweithredu. Rwy'n credu ein bod ni wedi nodi'r anghenion mwyaf dybryd yn y cynllun a byddwn ni'n gwerthfawrogi eich cefnogaeth i'r blaenoriaethau hyn. Bydd ein grŵp cynghori gweinidogol yn monitro'r modd y caiff y cynllun ei gyflawni a byddaf i'n cael adroddiadau cynnydd yn rheolaidd. Caiff adolygiad ffurfiol ei gynnal hefyd ar ddiwedd blwyddyn 2, er mwyn sicrhau bod y cynllun yn parhau i fod yn gyfredol ac yn canolbwyntio ar y materion sydd bwysicaf i bobl ag anableddau dysgu. Byddaf i'n rhoi adroddiad cynnydd i'r Aelodau bryd hynny. Diolch.