English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Diolch yn fawr, Weinidog. I am grateful for the update. And I'm sure any support for leaseholders is greatly welcomed. I also appreciate the need to get this right. It was cutting corners, it was greed with malpractice that led to this tragic situation in the first place, and it was successive Westminster Governments of all political colours that ignored building safety warnings, whilst developers chose profit over people. To give just an example: the dangerous refurbishment of Grenfell, commissioned by the UK's richest council, cost only £10 million. In contrast, the public inquiry into that disaster has already cost £150 million, and is due to pass the £1 billion mark by the end. We have seen, following Grenfell, a complete merry-go-round of buck passing, and the complexity of such developments has made real accountability nearly near impossible. It's certainly far too difficult. We must ensure that such a tragedy, and the opportunity of passing the buck, as we've seen so often, never happens again. Michael Gove has said that he would use powers to pursue managing agents and developers that don't comply. Will you? And, when do you foresee that the leaseholder protections within the Building Safety Act 2022 will be implemented in Wales? The question you get, and the question I get, and every Member here who's spoken to leaseholders, is, 'When will this nightmare come to an end?' They feel in a limbo, and they cannot see, despite the statements by Welsh Government, despite what's being said in Westminster, the end of this nightmare. Can you provide any form of timetable to these leaseholders on when the remediation work will be completed in Wales? I was fairly pleased to read that you've contacted all of the management agents in Wales and that you've given them a guarantee that you will cover the work. However, we do still hear from leaseholders about management agents still spending a huge amount of their money. Did you receive a positive response from most of the agents? And what can we do to ensure that no more money demands are placed on leaseholders during this period? You have cross-party support here, Minister, with regard to the cascade principle: we all agree that the leaseholder should be the final one, and we all agree that the first people that should be paying are the developers themselves. Following your discussions with them, do you foresee the Welsh Government saving some of the £375 million that you have committed to this work? And, as far as the developers that haven't engaged, I am pleased that you have named them, and I hope that that will shame them into action. If it doesn't, I do hope that Welsh Government makes sure that they don't receive a penny more of public sector contracts and they don't receive a penny more of work here in Wales. We don't want people who've shown a complete disregard to building safety, and then a complete disregard to mental anguish and financial hardship, to be involved in the construction industry here in Wales. It's good to hear about the leaseholder support scheme that opened yesterday. What do you plan to do with some of the flats that you do eventually buy from the leaseholders? And I'll finish with this, Dirprwy Lywydd: this scandal has, once again - and this is probably where I differ from my friend on the opposite benches - this scandal has, once again, shone a light on the unfairness of leaseholds. I hope, in considering future reforms, that the Welsh Government brings to an end this feudal relic. I had a lovely conversation on Friday with the former Minister Sue Essex, and she was talking about the campaign she had with my father in the 1970s for leasehold reform in Cardiff. Because of campaigns like that across the United Kingdom, leasehold was a dying form of tenure, yet it has returned with vengeance, to the detriment of thousands of people, many of them our neighbours here in Cardiff Bay. It is time for Wales to join the international stage to reject this old-fashioned, unfair practice, like Scotland, Ireland and Australia have done - an end to leasehold in our country, an end to ground rent, and an end to non-resident management companies. Diolch yn fawr, Weinidog. Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Diolch yn fawr, Gweinidog. Rwy'n ddiolchgar am y wybodaeth ddiweddaraf. Ac rwy'n siŵr bod unrhyw gefnogaeth i lesddeiliaid yn cael ei groesawu'n fawr. Rwyf i hefyd yn gwerthfawrogi'r angen i wneud hyn yn gywir. Roedd yn torri corneli, trachwant â chamarfer a arweiniodd at y sefyllfa drasig hon yn y lle cyntaf, a Llywodraethau olynol yn San Steffan o bob lliw gwleidyddol a anwybyddodd rybuddion diogelwch adeiladu, tra bod datblygwyr yn dewis elw dros bobl. I roi enghraifft: dim ond £10 miliwn y costiodd adnewyddu peryglus Grenfell, a gafodd ei gomisiynu gan gyngor cyfoethocaf y DU. I'r gwrthwyneb, mae'r ymchwiliad cyhoeddus i'r drychineb honno eisoes wedi costio £150 miliwn, ac mae disgwyl iddo basio'r marc £1 biliwn erbyn y diwedd. Rydym ni wedi gweld, yn dilyn Grenfell, gylch cyflawn o basio'r bai, ac mae cymhlethdod datblygiadau o'r fath wedi gwneud atebolrwydd gwirioneddol bron yn amhosibl. Mae'n sicr yn llawer rhy anodd. Rhaid i ni sicrhau na fydd trychineb o'r fath, a'r cyfle i basio'r baich, fel yr ydym ni wedi'i weld mor aml, byth yn digwydd eto. Mae Michael Gove wedi dweud y byddai'n defnyddio pwerau i fynd ar drywydd asiantau rheoli a datblygwyr nad ydyn nhw'n cydymffurfio. A wnewch chi? A phryd ydych chi'n rhagweld y bydd yr amddiffyniadau lesddeiliad yn Neddf Diogelwch Adeiladu 2022 yn cael eu gweithredu yng Nghymru? Y cwestiwn yr ydych chi'n ei gael, a'r cwestiwn yr wyf i'n ei gael, ac y mae pob Aelod yma sydd wedi siarad â lesddeiliaid yn ei gael, yw, 'Pryd y daw'r hunllef hon i ben?' Maen nhw'n teimlo eu bod mewn limbo, ac ni allan nhw weld, er gwaethaf y datganiadau gan Lywodraeth Cymru, er gwaethaf yr hyn sy'n cael ei ddweud yn San Steffan, ddiwedd yr hunllef hon. A allwch chi ddarparu unrhyw fath o amserlen i'r lesddeiliaid hyn ynghylch pryd y bydd y gwaith adfer wedi'i gwblhau yng Nghymru? Roeddwn i'n eithaf balch o ddarllen eich bod chi wedi cysylltu â'r holl asiantau rheoli yng Nghymru a'ch bod chi wedi rhoi sicrwydd iddyn nhw y byddwch chi'n ymdrin â'r gwaith. Fodd bynnag, rydym ni'n dal i glywed gan lesddeiliaid am asiantau rheoli sy'n dal i wario swm enfawr o'u harian. A gawsoch chi ymateb cadarnhaol gan y rhan fwyaf o'r asiantau? A beth allwn ni ei wneud i sicrhau na fydd mwy o alwadau ariannol yn cael eu rhoi ar lesddeiliaid yn ystod y cyfnod hwn? Mae gennych chi gefnogaeth drawsbleidiol yma, Gweinidog, ynglŷn â'r egwyddor rhaeadru: rydym ni i gyd yn cytuno mai'r lesddeiliad ddylai fod yr un olaf, ac rydym ni i gyd yn cytuno mai'r datblygwyr eu hunain yw'r bobl gyntaf a ddylai fod yn talu. Yn dilyn eich trafodaethau gyda nhw, a ydych chi'n rhagweld y bydd Llywodraeth Cymru yn arbed rhywfaint o'r £375 miliwn yr ydych chi wedi'i ymrwymo i'r gwaith hwn? Ac, o ran y datblygwyr nad ydyn nhw wedi ymgysylltu, rwyf i'n falch eich bod chi wedi'u henwi, a gobeithiaf y bydd hynny'n eu cywilyddio i weithredu. Os nad yw'n gwneud hynny, rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau nad ydyn nhw'n cael ceiniog yn fwy o gontractau sector cyhoeddus ac nad ydyn nhw'n cael ceiniog yn fwy o waith yma yng Nghymru. Nid ydym ni eisiau i bobl sydd wedi dangos difaterwch llwyr i ddiogelwch adeiladu, ac yna difaterwch llwyr i ofid meddwl a chaledi ariannol, fod yn rhan o'r diwydiant adeiladu yma yng Nghymru. Mae'n dda clywed am y cynllun cymorth i lesddeiliaid a agorodd ddoe. Beth yr ydych chi'n bwriadu'i wneud gyda rhai o'r fflatiau y byddwch chi'n eu prynu yn y pen draw gan y lesddeiliaid? Ac fe orffennaf gyda hyn, Dirprwy Lywydd: mae'r sgandal hon, unwaith eto - ac mae'n debyg mai dyma lle yr wyf yn wahanol i fy nghyfaill ar y meinciau gyferbyn - mae'r sgandal hon, unwaith eto, wedi taflu goleuni ar annhegwch lesddaliadau. Gobeithiaf, wrth ystyried diwygiadau yn y dyfodol, fod Llywodraeth Cymru yn dod â'r crair ffiwdal hon i ben. Cefais sgwrs hyfryd ddydd Gwener gyda'r cyn Weinidog Sue Essex, ac roedd hi'n sôn am yr ymgyrch y cafodd gyda fy nhad yn y 1970au ar gyfer diwygio lesddaliad yng Nghaerdydd. Oherwydd ymgyrchoedd fel hynny ar draws y Deyrnas Unedig, roedd lesddaliad yn fath o ddeiliadaeth a oedd yn trengi, ac eto mae wedi dychwelyd yn gryfach byth, er anfantais i filoedd o bobl, llawer ohonyn nhw'n gymdogion i ni yma ym Mae Caerdydd. Mae'n bryd i Gymru ymuno â'r llwyfan rhyngwladol i wrthod yr arfer annheg, hen ffasiwn hwn, fel y mae'r Alban, Iwerddon ac Awstralia wedi'i wneud - diwedd ar lesddaliad yn ein gwlad, diwedd ar rent tir, a diwedd ar gwmnïau rheoli dibreswyl. Diolch yn fawr, Gweinidog. Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd.