English: Wyndham Davies, Arthur Jenkins, Richard Jones, David Lumley, Edward Meredith, Albert Metcalfe, Thomas Shelton and William Davies - the names of the fallen from the second world war that were read out at the remembrance service that I attended in Raglan this morning. And in towns and villages across the country, countless more names were being read out at the same time - names of servicemen probably known now only to their families, but without whom we would almost certainly not be in this Chamber today with the freedom to debate the subjects we want to debate today. Wales has a proud military heritage - men and women in our recent past called upon to defend, advance and, in some cases, lay down their lives for the cause of freedom. These past few months have been exceptionally challenging for all of us and, once again, the armed forces have continued to show their contribution to Wales in the face of the adversity of the global pandemic. As a nation, we've always been proud of our armed forces for what they've sacrificed and for the role they now play in supporting the interests of the UK around the world. On a personal note, I became particularly aware of issues faced by armed forces families when I married into one. My father-in-law is himself a veteran. My own constituency of Monmouth is home to the Royal Monmouthshire Royal Engineers, the most senior regiment in the British Army reserve, and it has given continuous loyal service to the Crown since 1539. It is part of our reserve forces and is the only remaining militia unit in the British army. As Members will, I'm sure, appreciate, in this debate I could not fail to mention our links with HMS Monmouth in the constituency. This impressive ship is the seventh bearing that name in the Royal Navy, with a heritage that spans 354 years. As of 2018, it had the greatest number of battle honours of any ship currently serving in the fleet. Now, the importance of our war memorials dotted around Wales has been mentioned previously by Paul Davies and by other Members in the Chamber today. In villages, towns and cities across Wales, they are part of our shared history, linking families and places in their past common endeavours on behalf of the country. They are not just a reminder of what has happened, but of what shapes our futures. We are lucky to live in a liberal democracy, where we enjoy the sort of freedom and opportunity that so many other people are denied. These memorials remind me of the fact that what was defended in the face of adversity in the last century is so very precious, but also, we must continue to cherish, respect and defend those freedoms each day, not just for ourselves, but for each other. We should be rightly proud and thankful for the support our armed forces have given to Wales over the last seven months, but it is not good enough just to be thankful. We need to show a passion for all our armed services for their dedication, and for what they continue to do on all our behalfs.
Welsh: Wyndham Davies, Arthur Jenkins, Richard Jones, David Lumley, Edward Meredith, Albert Metcalfe, Thomas Shelton a William Davies - enwau'r rhai a fu farw yn yr ail ryfel byd a ddarllenwyd yn y gwasanaeth coffa a fynychais yn Rhaglan y bore yma. Ac mewn trefi a phentrefi ledled y wlad, roedd nifer dirifedi'n fwy o enwau'n cael eu darllen ar yr un pryd - enwau rhai a wasanaethodd na fyddai neb ond eu teuluoedd yn eu hadnabod bellach mae'n debyg, ond hebddynt, mae hi bron yn sicr na fyddem yn y Siambr hon heddiw gyda'r rhyddid i drafod y pynciau rydym am eu trafod heddiw. Mae gan Gymru dreftadaeth filwrol falch - dynion a menywod yn ein gorffennol diweddar a alwyd i amddiffyn, ymosod ac mewn rhai achosion, i roi eu bywydau yn enw rhyddid. Mae'r misoedd diwethaf wedi bod yn eithriadol o heriol i bob un ohonom ac unwaith eto, mae'r lluoedd arfog wedi parhau i ddangos eu cyfraniad i Gymru yn wyneb adfyd y pandemig byd-eang. Fel cenedl, rydym bob amser wedi bod yn falch o'n lluoedd arfog am yr hyn y maent wedi'i aberthu ac am y rôl y maent bellach yn ei chwarae yn cefnogi buddiannau'r DU o gwmpas y byd. Ar nodyn personol, deuthum yn arbennig o ymwybodol o'r pethau a wynebir gan deuluoedd y lluoedd arfog pan briodais i mewn i deulu o'r fath. Mae fy nhad-yng-nghyfraith ei hun yn gyn-filwr. Mae fy etholaeth i, Mynwy, yn gartref i Beirianwyr Brenhinol Sir Fynwy, y gatrawd uchaf ym myddin Prydain o filwyr wrth gefn, ac mae wedi rhoi gwasanaeth ffyddlon parhaus i'r Goron ers 1539. Mae'n rhan o'n lluoedd wrth gefn a dyma'r unig fyddin sirol sydd ar ôl ym myddin Prydain. Fel y bydd yr Aelodau'n deall rwy'n siŵr, yn y ddadl hon ni allwn beidio â sôn am ein cysylltiadau ag HMS Monmouth yn yr etholaeth. Y llong drawiadol hon yw'r seithfed i dwyn yr enw hwnnw yn y Llynges Frenhinol, ac mae iddi hanes sy'n rhychwantu 354 o flynyddoedd. Yn 2018, hi oedd y llong gyda'r nifer fwyaf o anrhydeddau brwydr o'r holl longau sy'n gwasanaethu yn y llynges ar hyn o bryd. Nawr, mae Paul Davies ac Aelodau eraill yn y Siambr heddiw wedi sôn yn flaenorol am bwysigrwydd ein cofebau rhyfel ledled Cymru. Mewn pentrefi, trefi a dinasoedd ledled Cymru, maent yn rhan o'n hanes cyffredin, gan gysylltu teuluoedd a lleoedd yn eu hymdrechion cyffredin yn y gorffennol ar ran y wlad. Y maent yn ein hatgoffa o'r hyn sydd wedi digwydd, a hefyd yr hyn sy'n siapio ein dyfodol. Rydym yn ffodus i gael byw mewn democratiaeth ryddfrydol, lle rydym yn mwynhau'r math o ryddid a chyfle nad yw cynifer o bobl eraill yn eu cael. Mae'r cofebau hyn yn fy atgoffa o'r ffaith bod yr hyn a amddiffynnwyd yn wyneb adfyd yn y ganrif ddiwethaf mor hynod o werthfawr, ond hefyd, rhaid inni barhau i werthfawrogi, parchu ac amddiffyn y rhyddid hwnnw bob dydd, nid yn unig i ni ein hunain, ond i'n gilydd. Dylem fod yn falch ac yn ddiolchgar iawn am y gefnogaeth y mae ein lluoedd arfog wedi'i rhoi i Gymru dros y saith mis diwethaf, ond nid yw'n ddigon i ni fod yn ddiolchgar. Rhaid inni ddangos angerdd dros ein holl wasanaethau arfog am eu hymroddiad, ac am yr hyn y maent yn parhau i'w wneud ar ein rhan ni oll.