English: I understand that there is an important discussion to be had about how we fund services here in Wales and that varying tax levels is the go-to for politicians when looking to raise additional revenue, but we shouldn't forget just how much of the Welsh budget, some £4 billion, is already raised through devolved tax levers; about £2.8 billion is raised through Welsh rates of income tax alone, as we know. These are substantial sources of funding and, before we look to gain more powers over taxation policy and inevitably look at increasing tax revenue, then we need to assess the tax base here in Wales, because what is missing from the motion is what impact that having full income tax-setting and tax-varying powers like Scotland could have on people's incomes. We already know that, generally, a larger proportion of the Welsh tax base - over 90 per cent of the tax base - pay the basic rate. This is higher than the UK average. Whereas, in Wales, the basic rate accounts for 59.3 per cent of total income tax, it is just 34.9 per cent in the rest of the UK, excluding Scotland. Now, the argument could be that a new, lower rate of income tax could be established in Wales if we had the powers to do so, and that is true. If we look at Scotland, we know that not all that shines is gold. The starter rate only accounts for people earning between £12,571 and £14,732, and the rate set is just 1 per cent lower than the basic rate. Meanwhile those in the Scottish intermediate rate band pay more than those within the UK basic rate. Indeed, someone earning £43,600 in Scotland is subject to an income tax rate that is an eye-watering 22 per cent higher than the equivalent person elsewhere in the UK. So, there could be political promises that additional powers would result in fairer tax bands, but the political reality is often different. We know that Plaid's current plans, as we heard yesterday, would be to raise Welsh income tax by 1p, hitting the pockets of the majority of Welsh taxpayers, and in particular those who can least afford to pay more. In fairness to the Minister, she has taken a clear position on this issue, though I do have questions about what the pledge to not raise income tax levels for as long as the effects of the pandemic continue actually means, and what threshold the Government is using to determine this. However, the issue with the Welsh Government's amendment is that it refers to its future tax plans, which include things like a tourism tax. The industry has made it clear that it sees such an idea as an unhelpful tool at a time of great difficulty for the tourism industry in Wales. There is a risk that it becomes a blunt tool, with businesses in areas that do not introduce the tax gaining an advantage over those in areas that do introduce a levy. For both income tax and tourism tax, we need to view this with regard to the porous borders between Wales and the rest of England. Would raising income tax in Wales persuade people to move elsewhere, and we lose their tax revenue? Would a tourism tax encourage people to stay in accommodation in England and avoid paying, and then travel into Wales for holiday activities? I know that the Welsh Government wishes to introduce other taxes as well, but we must consider what the possible disadvantages of these may be on the economy and communities as well, because, when a Government believes it needs a new tax, often the argument becomes one-dimensional, much like what we are seeing with the tourism tax. To conclude, I believe that we need to make sure that we're doing all that we can with our existing budgets, and that we're spending it on priority areas before we start looking at introducing taxes. As I've said in this Chamber before, it, sadly, seems the default position for Plaid and for Labour is to just tax, tax, tax. We need to think about innovation and how we use the levers we have far better. Thank you.
Welsh: Rwy'n deall bod yna drafodaeth bwysig i'w chael ynglŷn â sut rydym yn ariannu gwasanaethau yma yng Nghymru ac mai amrywio lefelau trethi yw'r ateb i wleidyddion wrth edrych ar godi refeniw ychwanegol, ond ni ddylem anghofio faint o gyllideb Cymru, tua £4 biliwn, sydd eisoes yn cael ei godi drwy ddulliau treth datganoledig; caiff tua £2.8 biliwn ei godi drwy gyfraddau Cymreig o dreth incwm yn unig, fel y gwyddom. Mae'r rhain yn ffynonellau cyllid sylweddol a chyn inni geisio cael mwy o bwerau dros bolisi trethu ac edrych yn anochel ar gynyddu refeniw trethi, mae angen inni asesu'r sylfaen dreth yma yng Nghymru, oherwydd yr hyn sydd ar goll o'r cynnig yw pa effaith y gallai cael pwerau llawn i osod treth incwm ac amrywio trethi fel yr Alban ei chael ar incwm pobl. Rydym eisoes yn gwybod, yn gyffredinol, fod cyfran fwy o sylfaen dreth Cymru - dros 90 y cant o'r sylfaen dreth - yn talu'r gyfradd sylfaenol. Mae hyn yn uwch na chyfartaledd y DU. Tra bod y gyfradd sylfaenol, yng Nghymru, yn 59.3 y cant o gyfanswm y dreth incwm, dim ond 34.9 y cant ydyw yng ngweddill y DU, ac eithrio'r Alban. Nawr, gellid dadlau y byddai modd sefydlu cyfradd newydd is o dreth incwm yng Nghymru pe bai'r pwerau gennym i wneud hynny, ac mae hynny'n wir. Os edrychwn ni ar yr Alban, gwyddom nad aur yw popeth melyn. Nid yw'r gyfradd gychwynnol ond ar gyfer pobl sy'n ennill rhwng £12,571 a £14,732, ac mae'r gyfradd wedi'i gosod ar 1 y cant yn unig yn is na'r gyfradd sylfaenol. Yn y cyfamser mae'r rhai ym mand cyfradd ganolraddol yr Alban yn talu mwy na'r rhai yng nghyfradd sylfaenol y DU. Yn wir, mae rhywun sy'n ennill £43,600 yn yr Alban yn agored i gyfradd dreth incwm syfrdanol sydd 22 y cant yn uwch nag unigolyn cyfatebol mewn mannau eraill yn y DU. Felly, gallai fod yna addewidion gwleidyddol y byddai pwerau ychwanegol yn arwain at fandiau treth tecach, ond mae'r realiti gwleidyddol yn aml yn wahanol. Gwyddom mai cynlluniau presennol Plaid Cymru, fel y clywsom ddoe, fyddai codi treth incwm Cymru 1g, gan daro pocedi'r mwyafrif o drethdalwyr Cymru, ac yn enwedig y rhai sydd leiaf abl i fforddio talu mwy. Er tegwch i'r Gweinidog, mae ganddi safbwynt clir ar y mater hwn, er bod gennyf gwestiynau ynglŷn â beth mae'r addewid i beidio â chodi lefelau treth incwm cyhyd ag y mae effeithiau'r pandemig yn parhau yn ei olygu mewn gwirionedd, a pha drothwy y mae'r Llywodraeth yn ei ddefnyddio i benderfynu hyn. Ond y broblem gyda gwelliant Llywodraeth Cymru yw ei fod yn cyfeirio at ei chynlluniau treth yn y dyfodol, sy'n cynnwys pethau fel treth dwristiaeth. Mae'r diwydiant wedi egluro ei fod yn gweld syniad o'r fath fel arf di-fudd mewn cyfnod o anhawster mawr i'r diwydiant twristiaeth yng Nghymru. Mae perygl y daw'n arf di-awch, gyda busnesau mewn ardaloedd nad sy'n cyflwyno'r dreth yn cael mantais dros y rhai mewn ardaloedd sy'n cyflwyno ardoll. Ar gyfer treth incwm a threth dwristiaeth, mae angen inni weld hyn mewn perthynas â'r ffiniau agored rhwng Cymru a gweddill Lloegr. A fyddai codi treth incwm yng Nghymru yn perswadio pobl i symud i rywle arall, a'n bod yn colli eu refeniw treth? A fyddai treth dwristiaeth yn annog pobl i aros mewn llety yn Lloegr ac osgoi talu, a theithio i mewn i Gymru ar gyfer gweithgareddau gwyliau? Gwn fod Llywodraeth Cymru am gyflwyno trethi eraill hefyd, ond rhaid inni ystyried beth fyddai anfanteision posibl y rhain i'r economi a chymunedau hefyd, oherwydd pan fo Llywodraeth yn credu bod angen treth newydd arni, yn aml mae'n mynd yn ddadl un dimensiwn, yn debyg iawn i'r hyn a welwn gyda'r dreth dwristiaeth. I gloi, rwy'n credu bod angen inni wneud yn siŵr ein bod yn gwneud popeth yn ein gallu gyda'n cyllidebau presennol, a'n bod yn ei wario ar feysydd blaenoriaeth cyn inni ddechrau edrych ar gyflwyno trethi. Fel y dywedais yn y Siambr hon o'r blaen, yn anffodus mae'n ymddangos mai safbwynt diofyn Plaid Cymru a Llafur yw trethu, trethu, trethu, a dim arall. Mae angen inni feddwl am arloesi a sut y defnyddiwn yr ysgogiadau sydd gennym yn llawer gwell. Diolch.