techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank Mike Hedges for that supplementary question, and it's an issue that he has pursued regularly in the Finance Committee and here. I'm happy to confirm to the Assembly this afternoon that we have had good co-operation with UK Ministers in relation to the bonds matter. The UK Government has confirmed that it will lay the Government of Wales Act 2006 (Variation of Borrowing Power) Order in the House of Commons. It's expected that that will be debated very shortly and, subject to the approval of the House of Commons, it will come into force at or around 1 December this year. As Mike Hedges regularly reminds us, the ability to issue bonds does not increase our ability to borrow; it simply allows us a new way in which we are able to do that, should the UK Government increase the interest rates charged through the national loans fund.
Welsh: Diolch i Mike Hedges am ei gwestiwn atodol, ac mae'n fater y mae wedi mynd ar ei drywydd yn rheolaidd yn y Pwyllgor Cyllid ac yn y lle hwn. Rwy'n falch o gadarnhau i'r Cynulliad y prynhawn yma ein bod wedi cydweithredu'n dda gyda Gweinidogion y DU mewn perthynas â mater y bondiau. Mae Llywodraeth y DU wedi cadarnhau y bydd yn gosod Gorchymyn Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (Amrywio Pwerau Benthyca) yn Nhŷ'r Cyffredin. Disgwylir dadl ar hynny cyn bo hir, ac yn amodol ar gymeradwyaeth Tŷ'r Cyffredin, bydd yn dod i rym ar neu o gwmpas 1 Rhagfyr eleni. Fel y mae Mike Hedges yn ein hatgoffa'n rheolaidd, nid yw'r gallu i gyhoeddi bondiau yn cynyddu ein gallu i fenthyca; dim ond darparu ffordd newydd inni allu gwneud hynny a wna, pe bai Llywodraeth y DU yn cynyddu'r cyfraddau llog a godir drwy'r gronfa benthyciadau cenedlaethol.
English: I thank Dawn Bowden for that. Across the United Kingdom, the proportion of the population of working age is projected to fall. The Office for National Statistics' work in this area does not provide forecasts in the conventional sense. The figures simply project into the future the patterns of the past, without any reference to new challenges or opportunities.
Welsh: Diolch i Dawn Bowden am hynny. Ledled y Deyrnas Unedig, rhagwelir y bydd cyfran y boblogaeth sydd o oedran gweithio yn cwympo. Nid yw gwaith y Swyddfa Ystadegau Gwladol yn y maes hwn yn darparu rhagolygon yn yr ystyr gonfensiynol. Yr hyn a wna'r ffigurau yn syml iawn yw ymestyn patrymau'r gorffennol i mewn i'r dyfodol, heb unrhyw gyfeiriad at heriau neu gyfleoedd newydd.
English: Thank you for that, Cabinet Secretary. The chief economist's report, which accompanies the Welsh budget, highlights the risk to the Welsh tax base if the working-age population continues to decline in Wales, especially when compared to the forecast rise of this age group in England. The chief economist's report goes on to say that this could mean £150 million a year less in the Welsh budget by the end of the next decade, and the problem of course grows in each year throughout that period. To what extent can the devolution of Welsh taxes help us to offset this position and to ensure that our Welsh tax base can continue to deliver the public services that we require?
Welsh: Diolch am hynny, Ysgrifennydd y Cabinet. Mae adroddiad y prif economegydd, sy'n dod gyda'r gyllideb ar gyfer Cymru, yn amlygu'r risg i sylfaen drethu Cymru pe bai'r boblogaeth oedran gweithio yn parhau i leihau yng Nghymru, yn enwedig o gymharu â'r cynnydd a ragwelir yn y grŵp oedran hwn yn Lloegr. Dywed adroddiad y prif economegydd y gallai hyn olygu £150 miliwn y flwyddyn yn llai yng nghyllideb Cymru erbyn diwedd y degawd nesaf, ac mae'r broblem, wrth gwrs, yn tyfu bob blwyddyn drwy gydol y cyfnod hwnnw. I ba raddau y gall datganoli trethi Cymru ein cynorthwyo i wrthbwyso'r sefyllfa hon a sicrhau y gall ein sylfaen drethu yng Nghymru barhau i ddarparu'r gwasanaethau cyhoeddus sydd eu hangen arnom?
English: I thank the Member for that. She makes a very important point in linking working-age population projections with the impact on the Welsh tax base and, indeed, on the block grant adjustment that affects the amount of money we get annually from the Treasury. The important point here, Llywydd, is the one that I mentioned a moment ago - that these are straight line projections from the past into the future. And there are many factors that can affect the comparable working-age population changes in different parts of the United Kingdom. Indeed, at a sub-Welsh level, there are variations. In Merthyr Tydfil, for example, the sub-national projection shows a smaller decline in the population aged 16 to 64 than across Wales as a whole. The point that Dawn Bowden quoted from the chief economist's report is this: that if our working age population grew more slowly than other parts of the United Kingdom, that could easily translate into a smaller tax base and that would affect the funding we get from the UK Government. There are many things outside our own control that will have an impact on those figures in the future, as there are things highlighted in the Welsh Governance Centre report that show the things that we can do ourselves to make a difference in that area, and, by taking those actions, we can mitigate the problems that Dawn Bowden identified.
Welsh: Diolch i'r Aelod am hynny. Mae'n gwneud pwynt pwysig iawn wrth gysylltu rhagamcanion ynghylch y boblogaeth oedran gweithio gyda'r effaith ar sylfaen drethu Cymru, ac yn wir, ar addasiad y grant bloc sy'n effeithio ar yr arian a gawn yn flynyddol gan y Trysorlys. Y pwynt pwysig yma, Lywydd, yw'r un a grybwyllais eiliad yn ôl - mai amcanestyniadau llinell syth yw'r rhain o'r gorffennol i'r dyfodol. Ac mae llawer o ffactorau a all effeithio ar y newidiadau cymharol yn y boblogaeth oedran gweithio mewn gwahanol rannau o'r Deyrnas Unedig. Yn wir, ceir amrywiadau ar lefel is na lefel Cymru. Ym Merthyr Tudful, er enghraifft, mae'r amcanestyniad is-genedlaethol yn dangos gostyngiad llai yn y boblogaeth rhwng 16 a 64 oed nag yng Nghymru yn ei chyfanrwydd. Y pwynt a ddyfynnwyd gan Dawn Bowden o adroddiad y prif economegydd yw hwn: pe bai ein poblogaeth oedran gweithio'n tyfu'n arafach na rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig, gallai hynny drosi'n hawdd yn sylfaen drethu lai, a byddai hynny'n effeithio ar yr arian a gawn gan Lywodraeth y DU. Mae llawer o bethau y tu hwnt i'n rheolaeth a fydd yn effeithio ar y ffigurau hynny yn y dyfodol, fel yr amlygir pethau yn adroddiad Canolfan Llywodraethiant Cymru sy'n dangos y pethau y gallwn eu gwneud ein hunain i wneud gwahaniaeth yn y maes hwnnw, a thrwy gymryd y camau hynny, gallwn liniaru'r problemau a nododd Dawn Bowden.
English: But, of course, one of the keys to growing our tax base is ensuring that, one, we get more people into work, and, two, that they are able to earn a better standard of living, a better wage, so that they can then put that back into the economy. That, in turn, generates the cash for us to spend on health, education and all the other myriad public service requirements that we have. And, so, the working base is actually picking up quite a hefty burden. So, my question to you, Cabinet Secretary, is, as we need that working base to grow, and we need them to be able to earn more and better money, what assurances can you provide that that taxes proposed in your leadership manifesto will not disproportionately hit Welsh businesses, and thereby hamper economic growth, because those businesses need the cash within the business to employ more people and to expand their businesses.
Welsh: Ond wrth gwrs, un o'r pethau allweddol er mwyn tyfu ein sylfaen drethu yw sicrhau, yn gyntaf, fod mwy o bobl yn cael gwaith, ac yn ail, eu bod yn gallu sicrhau gwell safon byw, gwell cyflog, fel y gallant roi'r arian hwnnw yn ôl i mewn i'r economi. Mae hynny, yn ei dro, yn cynhyrchu'r arian i ni ei wario ar iechyd, addysg a'r llu o ofynion eraill sydd gennym o ran gwasanaethau cyhoeddus. Ac felly, mae'r sylfaen waith, mewn gwirionedd, yn ysgwyddo baich go drwm. Felly, Ysgrifennydd y Cabinet, gan fod arnom angen i'r sylfaen waith honno dyfu, a bod arnom angen iddynt allu ennill mwy o arian ac arian gwell, fy nghwestiwn i chi yw pa sicrwydd y gallwch ei roi na wnaiff y trethi a gynigir yn eich maniffesto arweinyddiaeth effeithio'n anghymesur ar fusnesau Cymru, a thrwy hynny, amharu ar dwf economaidd, oherwydd mae angen yr arian hwnnw ar y busnesau er mwyn cyflogi mwy o bobl ac ehangu eu busnesau.
English: Well, I understand the point that Angela Burns makes about the need to make sure that as many people as possible in Wales are in work and earning good wages. But she will understand as well that the question raised by Dawn Bowden was: what if there are fewer people of working age in Wales in the future? Even if all those people are working and all earning good money, if there are fewer of them, then the implication of that is that that would lead into a smaller tax take in the future. A strong economy is really important, but so is the number of people we have of working age. That's what the population projections focus on. I agree with the more general point she made, that, as we think of using our fiscal powers for the future, we need to do so in a way that supports our economy and finds ways of helping that tax base to grow.
Welsh: Wel, rwy'n deall pwynt Angela Burns ynglŷn â'r angen i sicrhau bod cynifer o bobl â phosibl yng Nghymru mewn gwaith ac yn ennill cyflogau da. Ond bydd yn deall hefyd mai'r cwestiwn a ofynnwyd gan Dawn Bowden oedd: beth os bydd llai o bobl o oedran gweithio yng Nghymru yn y dyfodol? Hyd yn oed os bydd yr holl bobl hynny'n gweithio ac yn ennill cyflogau da, os oes llai ohonynt, goblygiadau hynny yw y byddai'n arwain at lai o dderbyniadau treth yn y dyfodol. Mae economi gref yn bwysig iawn, ond mae nifer y bobl o oedran gweithio yn bwysig hefyd. Ar hynny y mae'r amcanestyniadau poblogaeth yn canolbwyntio. Cytunaf â'r pwynt mwy cyffredinol a wnaed ganddi, wrth inni feddwl am ddefnyddio ein pwerau cyllidol ar gyfer y dyfodol, fod angen inni wneud hynny mewn ffordd sy'n cefnogi ein heconomi ac yn dod o hyd i ffyrdd o gynorthwyo'r sylfaen drethu honno i dyfu.
English: Cabinet Secretary, the Office for National Statistics' forecast for the working-age population of Wales presents a real challenge for us. By 2035, the proportion of adults living with a limiting lifelong condition is expected to increase by 22 per cent, while, at the same time, there will be 48 people over the age of 65 for every 100 people of working age. Cabinet Secretary, what steps is your Government taking to ensure that Wales can afford to care for its ageing population?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, mae rhagolwg y Swyddfa Ystadegau Gwladol ar gyfer y boblogaeth o oedran gweithio yng Nghymru yn creu her wirioneddol i ni. Erbyn 2035, disgwylir y bydd cyfran yr oedolion sy'n byw â chyflwr cyfyngus gydol oes yn cynyddu 22 y cant, ac ar yr un pryd, bydd 48 o bobl dros 65 oed am bob 100 o bobl o oedran gweithio. Ysgrifennydd y Cabinet, pa gamau y mae eich Llywodraeth yn eu cymryd i sicrhau y gall Cymru fforddio gofalu am ei phoblogaeth sy'n heneiddio?
English: The ratio of people of working age to people who have retired is a very important one for all western economies. The Member will I'm sure be aware that, 50 years ago, people drew attention to this issue and said that the ratios were moving in the direction of there being more people of retirement age. There were five people of working age to every retired person 50 years ago; we're now closer to a ratio of 2:1. And, yet, we have managed to create an economy that allows us to celebrate the fact that people are living longer and that we are able to go on supporting them. So, the problem is not insurmountable. There are ways in which we can continue to grow the size of the economy, albeit that there are fewer people of working age within it, in a way that allows us to go on providing for that higher number of people in the population who will be beyond working age. There is a whole series of ways in which we've succeeded in doing that over the last 50 years and we must take some confidence from that, challenging as the issue is, that we will find ways of continuing to do that into the future.
Welsh: Mae'r gymhareb rhwng pobl o oedran gweithio a phobl sydd wedi ymddeol yn un bwysig iawn i holl economïau'r gorllewin. Rwy'n siŵr y bydd yr Aelod yn ymwybodol, 50 mlynedd yn ôl, fod pobl wedi tynnu sylw at y mater hwn gan ddweud bod y cymarebau'n symud i gyfeiriad mwy o bobl o oedran ymddeol. Roedd pump o bobl o oedran gweithio am bob unigolyn a oedd wedi ymddeol 50 mlynedd yn ôl; bellach, rydym yn agosach at gymhareb o 2:1. Serch hynny, rydym wedi llwyddo i greu economi sy'n caniatáu inni ddathlu'r ffaith bod pobl yn byw'n hirach a'n bod yn gallu parhau i'w cefnogi. Felly, nid yw'r broblem yn un anorchfygol. Mae ffyrdd y gallwn barhau i dyfu maint yr economi, er ei bod yn cynnwys llai o bobl o oedran gweithio, mewn ffordd sy'n ein galluogi i barhau i ddarparu ar gyfer y nifer uwch o bobl yn y boblogaeth sy'n hŷn na'r oedran gweithio. Ceir cyfres gyfan o ffyrdd lle rydym wedi llwyddo i wneud hynny dros y 50 mlynedd diwethaf ac mae'n rhaid inni gael rhywfaint o hyder felly, er mor heriol yw'r broblem, y byddwn yn dod o hyd i ffyrdd o barhau i wneud hynny yn y dyfodol.
English: Questions now from the party spokespeople. The Plaid Cymru spokesperson, Steffan Lewis.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd Plaid Cymru, Steffan Lewis.
English: Diolch, Llywydd. Last night, of course, it was revealed that the draft text had been agreed between the UK and the EU on the UK separation from the European Union, and the political fallout is well under way. I suspect that I know the answer to the opening question but, for the record, is the Cabinet Secretary able to tell us whether or not the Welsh Government has had sight of the draft text? And has there been a conversation between the Prime Minister and the First Minister on the contents of that draft text, either overnight or today?
Welsh: Diolch, Lywydd. Neithiwr, wrth gwrs, datgelwyd bod y DU a'r UE wedi cytuno ar y testun drafft ar gyfer gwahaniad y DU oddi wrth yr Undeb Ewropeaidd, ac mae'r dadlau gwleidyddol yn sgil hynny eisoes wedi cychwyn. Rwy'n amau fy mod yn gwybod beth yw'r ateb i'r cwestiwn agoriadol, ond ar gyfer y cofnod, a all Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthym a yw Llywodraeth Cymru wedi gweld y testun drafft ai peidio? Ac a yw Prif Weinidog y DU a Phrif Weinidog Cymru wedi cael trafodaeth ynglŷn â chynnwys y testun drafft hwnnw, naill ai dros nos neu heddiw?
English: Llywydd, neither the Welsh nor the Scottish Government have had advanced sight of the text so far. I was in London yesterday for the latest meeting of the Joint Ministerial Committee on European negotiations and was able to discuss the content of the withdrawal agreement and the political declaration, and, indeed, the explainer document that is to be published alongside it, with the Deputy Prime Minister of the United Kingdom and with Scottish Ministers as well. I understand that the First Minister is speaking with the Prime Minister later this afternoon.
Welsh: Lywydd, nid yw Llywodraeth Cymru na Llywodraeth yr Alban wedi gweld manylion y testun ymlaen llaw hyd yn hyn. Roeddwn yn Llundain ddoe ar gyfer cyfarfod diweddaraf y Cydbwyllgor Gweinidogion ar Negodiadau'r UE a gallais drafod cynnwys y cytundeb ymadael a'r datganiad gwleidyddol, ac yn wir, y ddogfen esboniadol a fydd yn cael ei chyhoeddi ochr yn ochr â hynny, gyda Dirprwy Brif Weinidog y Deyrnas Unedig a chyda Gweinidogion yr Alban hefyd. Deallaf y bydd Prif Weinidog Cymru'n siarad gyda Phrif Weinidog y DU y prynhawn yma.
English: I thank him for that answer. Of course, yet again, it's disappointing that the so-called respect agenda, one that the Cabinet Secretary himself said that he hoped would begin as a result of the agreement between his Government and the UK Government on the withdrawal Bill, and one that would see a shift in attitudes and patters towards discussions with devolved administrations - . And, again, Wales seems to be treated with the same old contempt. Apparently, there are reports that the Government of Gibraltar have had sight of the text. I wonder if he could confirm whether that is indeed the case, and whether he thinks it's acceptable for one government, that's not even in the United Kingdom, to have sight of the draft text and for governments within the UK not to. I appreciate the fact that, without the detail, it's very difficult to be specific, but one of the rumours emanating from the draft text so far is that, under the draft text, Northern Ireland will remain effectively in the EU single market for goods. Does the Cabinet Secretary agree that that would give Northern Ireland an unfair competitive advantage, making Wales less attractive for inward investment? And, if so, isn't that basis enough for the Welsh Government to oppose the draft withdrawal agreement?
Welsh: Diolch am yr ateb. Wrth gwrs, unwaith eto, mae'n siomedig fod yr agenda barch honedig, un y dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet ei hun ei fod yn gobeithio y byddai'n dechrau o ganlyniad i gytundeb rhwng ei Lywodraeth ef a Llywodraeth y DU ar y Bil ymadael, ac un a fyddai'n arwain at newid agweddau a mân siarad tuag at drafodaethau gyda gweinyddiaethau datganoledig - . Ac unwaith eto, ymddengys bod Cymru'n cael ei thrin gyda'r un hen ddirmyg. Mae'n debyg fod adroddiadau i'w cael fod Llywodraeth Gibraltar wedi cael gweld y testun. Tybed a all gadarnhau a yw hynny'n wir, ac a yw'n credu ei bod hi'n dderbyniol fod un Lywodraeth, nad yw hyd yn oed yn rhan o'r Deyrnas Unedig, yn cael gweld y testun drafft pan nad yw llywodraethau o fewn y DU yn cael gwneud hynny. Rwy'n derbyn ei bod hi'n anodd iawn bod yn benodol heb y manylion, ond un o'r sibrydion sy'n deillio o'r testun drafft hyd yn hyn yw y bydd Gogledd Iwerddon, o dan y testun drafft, yn parhau, i bob pwrpas, i fod yn rhan o farchnad sengl yr UE ar gyfer nwyddau. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno y byddai hynny'n rhoi mantais gystadleuol annheg i Ogledd Iwerddon, drwy wneud Cymru'n llai deniadol ar gyfer mewnfuddsoddi? Ac os felly, onid yw hynny'n ddigon o sail i Lywodraeth Cymru wrthwynebu'r cytundeb ymadael drafft?
English: Well, Llywydd, as Steffan Lewis said, I'm yet to see either the withdrawal agreement draft or the political declaration. I don't think it is sensible for me to speculate on aspects that may or may not be included in it when we do get to see it, nor, I'm afraid, do I have any knowledge of whether the Government of Gibraltar has had any additional insight into the content of the documents. What I can say is that both I and Mike Russell, on behalf of the Scottish Government, made the first point that he made and made it forcefully with UK Ministers yesterday: other governments of the United Kingdom ought to see these documents before they are concluded and discussed at the UK Cabinet level, not afterwards.
Welsh: Wel, Lywydd, fel y dywedodd Steffan Lewis, rwyf eto i weld y cytundeb ymadael drafft neu'r datganiad gwleidyddol. Ni chredaf ei bod yn synhwyrol i mi ddyfalu ynghylch agweddau a allai fod yn rhan ohono neu fel arall pan fyddwn yn cael ei weld, ac mae arnaf ofn nad oes gennyf unrhyw wybodaeth a yw Llywodraeth Gibraltar wedi cael mwy o gipolwg ar gynnwys y dogfennau. Yr hyn y gallaf ei ddweud yw fy mod i a Mike Russell, ar ran Llywodraeth yr Alban, wedi codi'r pwynt cyntaf a wnaeth yn gadarn gyda Gweinidogion y DU ddoe: dylai llywodraethau eraill y Deyrnas Unedig weld y dogfennau hyn cyn iddynt gael eu cwblhau a'u trafod ar lefel Cabinet y DU, nid ar ôl hynny.
English: Diolch, Llywydd. Cabinet Secretary, I'd like to ask you about funding available to the local government portfolio and vis-à-vis to our local authorities. As you're well aware, Welsh local authorities have been less than satisfied with the local government settlement this year, citing £262 million of budget pressures. Meanwhile, the First Minister has claimed that local government will be front of the queue should there be extra money from the UK Government's budget and the Welsh Government has also said that local government will be a key priority should there be that additional funding. As the UK Government is providing additional funding to the tune of £550 million over the next three years, how much of this will be allocated to Welsh local authorities?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, hoffwn eich holi ynglŷn â'r arian sydd ar gael i'r portffolio llywodraeth leol a thrwy hynny i'n hawdurdodau lleol. Fel y gwyddoch, mae awdurdodau lleol Cymru wedi bod yn llai na bodlon gyda'r setliad llywodraeth leol eleni, gan nodi gwerth £262 miliwn o bwysau cyllidebol. Yn y cyfamser, mae'r Prif Weinidog wedi honni y bydd llywodraeth leol ar flaen y ciw pe bai arian ychwanegol ar gael o gyllideb Llywodraeth y DU ac mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi dweud y bydd llywodraeth leol yn flaenoriaeth allweddol pe bai'r cyllid ychwanegol hwnnw ar gael. Gan fod Llywodraeth y DU yn darparu oddeutu £550 miliwn o gyllid ychwanegol dros y tair blynedd nesaf, faint o'r swm hwn fydd yn cael ei ddyrannu i awdurdodau lleol Cymru?
English: Well, I don't disagree with the point that the Member is making. These are very difficult times for local authorities. I will do whatever I can with the money we received in the budget to mitigate some of the challenges that they face. Where they have other sources of funding available to them, it is right that they should think very carefully about how they can put that money to work to support local services, and I've no doubt, in the way that my colleague Alun Davies said, their local populations will look carefully to see that they are making good use of all the funds that are available to them. I think that's something that our local authority colleagues do all the time, but, in a moment when pressures are particularly acute, it's right to point to the fact that, as well as money that they get from Welsh Government, there are other sources of funds available to them, and that they have to think of planning their expenditure in the round.
Welsh: Wel, nid wyf yn anghytuno â'r pwynt a wna'r Aelod. Mae'r rhain yn amseroedd anodd iawn i awdurdodau lleol. Byddaf yn gwneud beth bynnag y gallaf gyda'r arian a gawsom yn y gyllideb i liniaru rhai o'r heriau y maent yn eu hwynebu. Lle mae ganddynt ffynonellau eraill o gyllid ar gael iddynt, mae'n iawn y dylent feddwl yn ofalus iawn ynglŷn â sut y gellir rhoi'r arian hwnnw ar waith i gefnogi gwasanaethau lleol, ac nid oes gennyf unrhyw amheuaeth, fel y dywedodd fy nghyd-Aelod Alun Davies, y bydd eu poblogaethau lleol yn edrych yn ofalus i sicrhau eu bod yn gwneud defnydd da o'r holl arian sydd ar gael iddynt. Credaf fod hynny'n rhywbeth y mae ein cydweithwyr yn yr awdurdodau lleol yn ei wneud bob amser, ond pan fo'r pwysau'n arbennig o drwm, mae'n iawn tynnu sylw at y ffaith fod ffynonellau eraill o arian ar gael iddynt yn ogystal â'r arian a gânt gan Lywodraeth Cymru, a bod yn rhaid iddynt ystyried pob agwedd ar gynllunio eu gwariant.