English: Thank you, Minister, for your statement today and I believe that everyone here is going to agree wholeheartedly with most of your sentiments. I would like to start by saying that recognising the plight of refugees is a fundamental part of our humanity and it is right for us to take action to help those fleeing conflict and persecution, and Refugee Week is a time for us to reflect on our own actions as to how we have helped those who have come in need and have asked for our help. It is overwhelming to think that the number of forcibly displaced people around the world now stands at more than 100 million, and I would like to pay tribute to all those who work tirelessly to help refugees across the world. There are still so many who will be unknown to us who have given so much to help others. Refugee Week is a fantastic opportunity to bring communities together and encourage better understanding, and there is no better way than through art, culture and educational events to celebrate the contribution of refugees to the United Kingdom. With this in mind, this year's theme of 'healing' is rather poignant. When we look at the Ukraine conflict, as with so many other conflicts, although the immediate concern is to get people to safety, we have to be aware of the long-term questions of how we deal with repairing and rebuilding the lives of refugees, and how we heal the impact of conflict without masking the suffering or forgetting the trauma. The process, ultimately, comes down to forgiveness, but this is much easier to say than to do, especially when so much pain, suffering and hurt has been caused. We must be well aware that the healing process should not only extend to the psychological trauma of fleeing your country or being separated from family or losing loved ones, but also to the loss of community, to the potential loss of identity, and to the loss of home, and that all these issues affect people in different ways. We must also be mindful that the manifestation of many of these issues will be hidden. Depression, suicide, family breakdown, PTSD and health problems may well eclipse people's lives as they try to heal from their experiences. Every nation in the world that deals with refugees faces similar problems, in that refugees rarely look for asylum in small numbers. Refugees are often fleeing for their lives in thousands and, as we have seen from the Ukraine and Russian conflict, in the millions. This creates problems with how responding countries deal with the overwhelming numbers. Whilst we are all horror struck at the plight of refugees, we need to be aware that Governments have the unenviable task to try and deal with refugees as best as they can, in light of the situation they're in, which is often extremely complex. And they have to do so objectively, which, unfortunately, often sees them accused of lacking empathy and emotion, but we have to be mindful that when the correct processes are in place, they achieve much more, and even though the systems may not always work at first, there is always an opportunity to evaluate, reflect and improve. And this, Minister, brings me to my first question. In 2017, you wrote a letter to Kevin Foster, the Minister for Future Borders and Immigration, urging the UK Government to amend its legislation to provide a right for asylum seekers to work in any occupation in the UK if their application had taken more than six months after the full evidence had been submitted, and I would very much like to know if there is any update on asylum right to work. Secondly, I would like to know what intentions does the Welsh Government have to extend the free transport scheme, and do you have any plans to expand the scope of the scheme for asylum seekers? Thirdly, I wonder, Minister, given that voluntary jobs are one of the best ways to learn, understand and integrate into a new country, whether more voluntary opportunities for asylum seekers and refugees can be made available. And finally, Minister, would you be able to update us on the progress of the nation of sanctuary commitment to essential skills development and digital literacy? Thank you.
Welsh: Diolch, Gweinidog, am eich datganiad heddiw ac rwy'n credu y bydd pawb yn y fan hon yn cytuno yn llwyr â'r rhan fwyaf o'ch safbwyntiau. Hoffwn i ddechrau drwy ddweud bod cydnabod sefyllfa ffoaduriaid yn rhan sylfaenol o'n dynoliaeth ac mae'n iawn i ni gymryd camau i helpu'r rhai sy'n ffoi rhag gwrthdaro ac erledigaeth, ac mae Wythnos Ffoaduriaid yn amser i ni fyfyrio ar ein gweithredoedd ein hunain o ran sut yr ydym wedi helpu'r rhai hynny sydd wedi cyrraedd mewn angen ac wedi gofyn am ein cymorth. Mae hi'n llethol meddwl bod nifer y bobl sydd wedi eu dadleoli drwy rym yn fyd-eang yn fwy na 100 miliwn erbyn hyn, a hoffwn i dalu teyrnged i bawb sy'n gweithio yn ddiflino i helpu ffoaduriaid ledled y byd. Mae yna gymaint ohonyn nhw o hyd na fyddwn ni byth yn gwybod amdanyn nhw sydd wedi rhoi cymaint i helpu eraill. Mae Wythnos Ffoaduriaid yn gyfle gwych i ddod â chymunedau at ei gilydd ac annog gwell dealltwriaeth, ac nid oes ffordd well na thrwy ddigwyddiadau celfyddyd, diwylliant ac addysgol i ddathlu cyfraniad ffoaduriaid i'r Deyrnas Unedig. Gyda hyn mewn golwg, mae'r thema 'iacháu' eleni yn eithaf trawiadol. Pan edrychwn ni ar y gwrthdaro yn Wcráin, fel gyda chymaint o wrthdaro arall, er mai'r pryder uniongyrchol yw cael pobl i ddiogelwch, mae'n rhaid i ni fod yn ymwybodol o'r cwestiynau hirdymor ynghylch sut yr ydym yn ymdrin ag adfer ac ailadeiladu bywydau ffoaduriaid, a sut yr ydym yn lliniaru effeithiau'r gwrthdaro heb guddio'r dioddefaint nac anghofio'r trawma. Mae'r broses hon, yn y pen draw, yn ymwneud â maddeuant, ond mae hyn yn llawer haws ei ddweud na'i wneud, yn enwedig pan fo cymaint o boen, dioddefaint a niwed wedi ei achosi. Mae'n rhaid i ni fod yn ymwybodol iawn y dylai'r broses iacháu ymestyn nid yn unig i'r trawma seicolegol o ffoi o'ch gwlad neu gael eich gwahanu oddi wrth deulu neu golli anwyliaid, ond hefyd i golli cymuned, a'r posibilrwydd o golli hunaniaeth, a cholli cartref, a bod yr holl faterion hyn yn effeithio ar bobl mewn gwahanol ffyrdd. Mae'n rhaid i ni gofio hefyd y bydd effeithiau llawer o'r materion hyn yn gudd. Mae'n ddigon posibl y bydd iselder, hunanladdiad, teuluoedd yn chwalu, Anhwylder Straen Wedi Trawma a phroblemau iechyd yn bwrw cysgod ar fywydau pobl wrth iddyn nhw geisio gwella o'u profiadau. Mae pob cenedl yn y byd sy'n ymdrin â ffoaduriaid yn wynebu problemau tebyg, gan mai anaml y bydd ffoaduriaid yn chwilio am loches mewn niferoedd bychain. Yn aml, mae ffoaduriaid yn dianc am eu bywydau yn eu miloedd ac, fel yr ydym wedi ei weld o'r gwrthdaro rhwng Wcráin a Rwsia, yn eu miliynau. Mae hyn yn creu problemau o ran sut y mae gwledydd sy'n ymateb yn ymdrin â'r niferoedd llethol. Er ein bod ni i gyd yn cael ein taro gan drafferthion arswydus y ffoaduriaid, mae angen i ni fod yn ymwybodol bod gan Lywodraethau y dasg annymunol o geisio ymdrin â ffoaduriaid gorau y gallan nhw, yng ngoleuni'r sefyllfa y maen nhw ynddi, sy'n aml yn gymhleth iawn. Ac mae'n rhaid iddyn nhw wneud hynny'n wrthrychol, sydd, yn anffodus, yn arwain at eu cyhuddo o ddiffyg cydymdeimlad a charedigrwydd yn aml, ond mae'n rhaid i ni gofio, pan fydd y prosesau cywir ar waith, eu bod nhw'n cyflawni llawer mwy, ac er nad yw'r systemau bob amser yn gweithio ar y dechrau, mae yna gyfle bob amser i werthuso, myfyrio a gwella. Ac mae hyn, Gweinidog, yn dod â mi at fy nghwestiwn cyntaf. Yn 2017, fe wnaethoch chi ysgrifennu at Kevin Foster, Gweinidog Ffiniau'r Dyfodol a Mewnfudo, yn annog Llywodraeth y DU i ddiwygio ei deddfwriaeth i roi hawl i geiswyr lloches weithio mewn unrhyw alwedigaeth yn y DU pe bai eu cais wedi cymryd mwy na chwe mis ar ôl i'r dystiolaeth lawn gael ei chyflwyno, a hoffwn i'n fawr gael gwybod a fu yna unrhyw ddiweddariad o ran hawl ceiswyr lloches i weithio. Yn ail, hoffwn i wybod pa fwriadau sydd gan Lywodraeth Cymru i ymestyn y cynllun trafnidiaeth am ddim, ac a oes unrhyw gynlluniau gennych chi i ehangu cwmpas y cynllun ar gyfer ceiswyr lloches? Yn drydydd, tybed, Gweinidog, o gofio mai swyddi gwirfoddol yw un o'r ffyrdd gorau o ddysgu, deall ac integreiddio i wlad newydd, a ellir cynnig mwy o gyfleoedd gwirfoddoli i geiswyr lloches a ffoaduriaid. Ac yn olaf, Gweinidog, a fyddech chi'n gallu rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am gynnydd o ran ymrwymiad y genedl noddfa i ddatblygu sgiliau hanfodol a llythrennedd digidol? Diolch i chi.