English: Our motion today, jointly tabled with Plaid Cymru, sets out a number of factual points and then goes on to ask the Welsh Government to work with its NHS partners and the Welsh ambulance trust to ensure that air ambulance bases in Welshpool and Caernarfon remain in operation. I've so far seen no evidence that moving a base further away from mid or north Wales, as proposed, will be of benefit to those people living in those areas that depend on those services. There have been significant public concerns raised by the proposals. We've seen a paper, an online petition, of over 20,000 people, calling for the retention of the Welshpool and Caernarfon bases - and, of course, many people who signed the petition also donate to the service - and expressing their concerns over the centralisation over this base into one location. Now, I represent a constituency in mid Wales, so I can talk about the views in mid Wales, and I know that colleagues representing north Wales will make similar points. People in rural Wales just feel left behind. Public transport is poor, we have poor road infrastructure, and many public services are being gradually deteriorated. All this means that people are genuinely and deeply hurt by the proposals to close the Welshpool base. Now, the original proposal was brought forward last August. That's now effectively on hold, and we're now waiting for a further proposal to be brought forward by EASC, or the Emergency Ambulance Services Committee, another service within the Welsh NHS, which is of course ultimately the responsibility of the Welsh Government. The whole process and information surrounding these proposals has been confusing, and I wouldn't blame Members across this Chamber for not being able to keep up with what I've outlined so far. In August, I first met with the air ambulance charity to raise both my and residents' concerns, and the charity indicated to me that they owned the process and the trust committed to a genuine consultation with residents. There were discussions about a potential public meeting happening in September, and they also confirmed that they would publish data the following month. That said, the charity later said that the data in question did not belong to them, it belonged to EMRTS Cymru, the service within the Welsh NHS. Now, in August, the charity, when I spoke to them, seemed absolutely certain that their proposal would lead to a better service for all of Wales, despite the analysis that sat behind the proposals not being completed and ready to be published. In September, that's when I raised my first concerns here in the Senedd with the First Minister, pointing out that mid Wales suffered from years of poor access to health services, also stressing that we have no district general hospital, either in my constituency or the county of Powys, and very poor road connections. So, it is vital that we have access to good emergency services and that people can be transferred quickly to emergency care if that is needed. I asked the First Minister to publish the data that sat behind the proposals, and the First Minister said that the data that sat behind the proposals is not owned - . He said that the data that's sat behind the proposals is owned by the charity, despite the charity saying at around about the same time that it belonged to the Welsh NHS EMRTS service. When I raised this in the business statement in October with the Trefnydd, the Trefnydd seemed to suggest that the data wasn't ready for publication, so implying it is owned by the Welsh NHS and the Welsh Government. So, if Welsh Government Ministers are finding it difficult to follow and understand this process and who is responsible for leading this and who is responsible for the data, then I do ask how difficult it is for the public to follow. We've had a little bit more of a clearer picture now. In October, the Welsh NHS EASC team announced that they were now leading the proposals that sat before us, and the chief commissioner for the ambulance service would be responsible for the engagement process - the chief ambulance service commissioner, Stephen Harrhy, who's now leading that process. Interestingly, when I met with the charity last month, they said that the proposal was now not theirs; they were now consultees in the proposals themselves. So, EASC published an update last week - here it is - with the Welsh NHS logo on the top, and this clearly says that they will be deciding and making the final decision. So, I hope that all can appreciate and the Minister can confirm this is very much a decision for the Welsh NHS and the Welsh Government - that's where it clearly lies. And that's why we won't be supporting the Government's amendment today, as I think it is misleading. The Welsh Government and the Welsh NHS were clearly involved in the process. I want to challenge some of the assumptions made in the original proposal. The Wales air ambulance could attend up to 583 additional missions every year. This was a big part of the proposal to close both bases; that was a key element. Now, this should not be about missions attended, this should be about attending the most crucial incidents, which I would suggest are going to be in the most rural parts of Wales, due to poorer road infrastructure and the time it takes for an emergency service to get to an incident by road. And whilst at the time the charity and EMRTS seemed absolutely confident with their proposals, after much challenge, I think that 583 figure is now perhaps not so accepted. And it would be interesting to see any updated figures in the new proposal document. I don't think the original proposals adequately reflect weather conditions, something that really should have been front and centre of considerations, bearing in mind the challenges of flying in and to parts of mid and north Wales. And proposals for moving bases also mean the rapid-response vehicle, which is also an important element to this, won't be rapid in large parts of Gwynedd and mid Wales if they are also moved. Now, there are huge areas of mid and north Wales where emergency and A&E facilities are over an hour to get to by vehicle, and we have seen a confused process since last August - confusing for the Welsh Government also, it seems, and confusing for the Welsh public. So, I would urge the Welsh Government to work with their NHS partners to ensure that updated proposals include for air ambulance bases in Welshpool and Caernarfon to remain in operation so that there is adequate emergency air ambulance cover across all of Wales. So, I do hope that, as this debate now moves forward, we can work together on how we can achieve that, for both bases to remain open. I hope that this debate will lead to an outcome where the Welsh Government and the Minister can intervene and allow for that process to happen.
Welsh: Mae ein cynnig heddiw, a gyflwynwyd ar y cyd â Phlaid Cymru, yn nodi nifer o bwyntiau ffeithiol ac yna'n mynd ymlaen i ofyn i Lywodraeth Cymru weithio gyda'i phartneriaid yn y GIG ac ymddiriedolaeth ambiwlans Cymru i sicrhau bod canolfannau ambiwlans awyr yn y Trallwng a Chaernarfon yn parhau i fod yn weithredol. Hyd yn hyn, nid wyf wedi gweld unrhyw dystiolaeth y bydd symud canolfan ymhellach i ffwrdd o ganolbarth neu ogledd Cymru, fel sy'n cael ei gynnig, o fudd i'r bobl sy'n byw yn yr ardaloedd hynny ac sy'n dibynnu ar y gwasanaethau hynny. Mae'r cynigion wedi achosi cryn dipyn o bryder ymhlith y cyhoedd. Rydym wedi gweld papur, deiseb ar-lein, gyda dros 20,000 o bobl yn galw am gadw canolfannau'r Trallwng a Chaernarfon - ac wrth gwrs, mae llawer o bobl a lofnododd y ddeiseb hefyd yn rhoi arian i'r gwasanaeth - ac yn mynegi eu pryderon ynghylch canoli gwasanaethau'r canolfannau hyn mewn un lleoliad. Nawr, rwy'n cynrychioli etholaeth yng nghanolbarth Cymru, felly gallaf sôn am y safbwyntiau yn y canolbarth, a gwn y bydd cyd-Aelodau sy'n cynrychioli gogledd Cymru yn gwneud pwyntiau tebyg. Mae pobl yn y Gymru wledig yn teimlo eu bod yn cael eu gadael ar ôl. Mae trafnidiaeth gyhoeddus yn wael, mae gennym seilwaith ffyrdd gwael, ac mae llawer o wasanaethau cyhoeddus yn dirywio'n raddol. Golyga hyn oll fod pobl wedi'u brifo'n ddifrifol gan y cynigion i gau canolfan y Trallwng. Nawr, gwnaed y cynnig gwreiddiol fis Awst diwethaf. Mae hwnnw bellach wedi'i ohirio i bob pwrpas, ac rydym yn aros nawr i gynnig pellach gael ei gyflwyno gan EASC, neu'r Pwyllgor Gwasanaethau Ambiwlans Brys, gwasanaeth arall sy'n rhan o GIG Cymru, sydd wrth gwrs yn gyfrifoldeb i Lywodraeth Cymru yn y pen draw. Mae'r holl broses a'r wybodaeth sy'n ymwneud â'r cynigion hyn wedi bod yn ddryslyd, ac ni fyddwn yn beio'r Aelodau ar draws y Siambr hon am fethu dal i fyny â'r hyn rwyf wedi'i amlinellu hyd yn hyn. Ym mis Awst, cyfarfûm yn gyntaf â'r elusen ambiwlans awyr i fynegi fy mhryderon i a fy nhrigolion, a dywedodd yr elusen wrthyf mai hwy oedd yn berchen ar y broses a bod yr ymddiriedolaeth wedi ymrwymo i ymgynghoriad go iawn gyda'r trigolion. Cafwyd trafodaethau am gyfarfod cyhoeddus posibl ym mis Medi, a chadarnhawyd hefyd y byddent yn cyhoeddi data y mis canlynol. Wedi dweud hynny, dywedodd yr elusen yn ddiweddarach nad hwy oedd yn berchen ar y data dan sylw, ei fod yn perthyn i EMRTS Cymru, y gwasanaeth o fewn GIG Cymru. Nawr, ym mis Awst, roedd yr elusen, pan siaradais â hwy, i'w gweld yn gwbl sicr y byddai eu cynnig yn arwain at well gwasanaeth i Gymru gyfan, er nad oedd y dadansoddiad a oedd yn sail i'r cynigion wedi'i gwblhau ac yn barod i'w gyhoeddi. Ym mis Medi, mynegais fy mhryderon yma yn y Senedd wrth y Prif Weinidog am y tro cyntaf, gan dynnu sylw at y ffaith bod canolbarth Cymru wedi dioddef o ganlyniad i flynyddoedd o fynediad gwael at wasanaethau iechyd, a chan bwysleisio hefyd nad oes gennym unrhyw ysbyty cyffredinol dosbarth yn fy etholaeth i nac yn sir Powys, a bod y cysylltiadau ffyrdd yn wael iawn. Felly, mae'n hollbwysig fod gennym fynediad at wasanaethau brys da a bod modd trosglwyddo pobl yn gyflym at ofal brys os oes angen. Gofynnais i'r Prif Weinidog gyhoeddi'r data a oedd yn sail i'r cynigion, a dywedodd y Prif Weinidog nad yw'r data a oedd yn sail i'r cynigion yn eiddo - . Dywedodd fod y data a oedd yn sail i'r cynigion yn eiddo i'r elusen, er bod yr elusen wedi dweud oddeutu'r un pryd mai gwasanaeth EMRTS GIG Cymru oedd yn berchen arno. Pan godais hyn yn y datganiad busnes ym mis Hydref gyda'r Trefnydd, roedd y Trefnydd fel pe bai'n awgrymu nad oedd y data'n barod i'w gyhoeddi, sy'n awgrymu mai GIG Cymru a Llywodraeth Cymru sy'n berchen arno. Felly, os yw Gweinidogion Llywodraeth Cymru yn ei chael hi'n anodd dilyn a deall y broses hon a phwy sy'n gyfrifol am arwain hyn a phwy sy'n gyfrifol am y data, rwy'n gofyn pa mor anodd yw hi i'r cyhoedd ei dilyn. Rydym wedi cael darlun ychydig yn gliriach bellach. Ym mis Hydref, cyhoeddodd tîm EASC GIG Cymru eu bod bellach yn arwain y cynigion ger ein bron, ac mai prif gomisiynydd y gwasanaeth ambiwlans a fyddai'n gyfrifol am y broses ymgysylltu - prif gomisiynydd y gwasanaeth ambiwlans, Stephen Harrhy, sydd bellach yn arwain y broses honno. Yn ddiddorol, pan gyfarfûm â'r elusen fis diwethaf, roeddent yn dweud nad eu cynnig hwy ydoedd bellach; roeddent bellach yn ymgyngoreion yn y cynigion eu hunain. Felly, cyhoeddodd EASC ddiweddariad yr wythnos diwethaf - dyma fe - gyda logo GIG Cymru arno, ac mae hwn yn dweud yn glir mai hwy fydd yn penderfynu ac yn gwneud y penderfyniad terfynol. Felly, rwy'n gobeithio y gall pawb dderbyn ac y gall y Gweinidog gadarnhau mai penderfyniad i GIG Cymru a Llywodraeth Cymru yw hwn - mae hynny'n amlwg. A dyna pam na fyddwn yn cefnogi gwelliant y Llywodraeth heddiw, gan y credaf ei fod yn gamarweiniol. Roedd yn amlwg fod Llywodraeth Cymru a GIG Cymru yn rhan o'r broses. Hoffwn herio rhai o'r rhagdybiaethau a wnaed yn y cynnig gwreiddiol. Gallai ambiwlans awyr Cymru ymateb i hyd at 583 o ddigwyddiadau ychwanegol bob blwyddyn. Roedd hyn yn rhan fawr o'r cynnig i gau'r ddwy ganolfan; roedd yn elfen allweddol. Nawr, ni ddylai hyn ymwneud â'r digwyddiadau yr ymatebwyd iddynt, dylai ymwneud ag ymateb i'r digwyddiadau mwyaf hanfodol, y byddwn yn awgrymu eu bod yn mynd i fod yn rhannau mwyaf gwledig Cymru, oherwydd y seilwaith ffyrdd gwaeth a'r amser y mae'n ei gymryd i wasanaeth brys gyrraedd digwyddiad ar y ffordd. Ac er bod yr elusen ac EMRTS i'w gweld yn gwbl hyderus gyda'u cynigion ar y pryd, ar ôl llawer o herio, credaf efallai nad yw'r ffigur o 583 yn cael ei dderbyn i'r un graddau erbyn hyn. A byddai'n ddiddorol gweld unrhyw ffigurau wedi'u diweddaru yn nogfen newydd y cynnig. Ni chredaf fod y cynigion gwreiddiol yn adlewyrchu amodau tywydd yn ddigonol, rhywbeth a ddylai fod wedi bod yn ganolog i'r ystyriaethau o ystyried yr heriau wrth hedfan i mewn a thuag at rannau o ganolbarth a gogledd Cymru. Ac mae cynigion ar gyfer symud canolfannau hefyd yn golygu na fydd y cerbyd ymateb cyflym, sydd hefyd yn elfen bwysig o hyn, yn gyflym mewn rhannau helaeth o Wynedd a'r canolbarth os cânt hwy eu symud hefyd. Nawr, ceir ardaloedd enfawr o ganolbarth a gogledd Cymru lle mae'n cymryd dros awr i gyrraedd cyfleusterau brys ac adrannau damweiniau ac achosion brys mewn cerbyd, ac rydym wedi gweld proses ddryslyd ers mis Awst diwethaf - dryslyd i Lywodraeth Cymru hefyd, yn ôl pob golwg, a dryslyd i'r cyhoedd yng Nghymru. Felly, hoffwn annog Llywodraeth Cymru i weithio gyda'u partneriaid yn y GIG i sicrhau bod y cynigion sydd wedi'u diweddaru yn cynnwys parhau i weithredu canolfannau ambiwlans awyr yn y Trallwng a Chaernarfon fel bod gwasanaeth ambiwlans awyr brys digonol ar gael ledled Cymru gyfan. Felly, wrth i'r ddadl hon symud yn ei blaen nawr, gobeithio y gallwn weithio gyda'n gilydd ar sut y gallwn gyflawni hynny, er mwyn i'r ddwy ganolfan aros ar agor. Rwy'n gobeithio y bydd y ddadl hon yn arwain at ganlyniad lle gall Llywodraeth Cymru a'r Gweinidog ymyrryd a chaniatáu i'r broses honno ddigwydd.