English: They also noted that there is no specific role for the Welsh Government in imparting information and guidance to local authorities to support them in achieving improved participation or involvement. Amendment 112 therefore requires principal councils to involve connected authorities when encouraging public involvement in the making of decisions at all levels of local government. A lot of our amendments to this Bill as a whole are to embed the principles of co-production and asset-based community development within the Bill and therefore into the delivery of public involvement strategies, as well as the design and delivery of public services. I've heard many Members across the Chamber speak in favour of these principles; this is an opportunity for you to put them into practice in your own communities. Co-production is about building resilient communities' confidence and capacity. It's about seeing everyone as equal partners in local services, breaking down the barriers between people who provide services and those who use them, making everybody in your county hall your partner, not the decider of what you can or cannot have. Co-producing public services with users and communities goes beyond the models of service-user consultation for better delivery of health, social services and other services for ageing populations, for people facing illness and disability, for the economically inactive and for those living in social isolation - very pertinent at the moment. It's about prevention and reablement via personal and community responsibility and localism. It's about sustainable social economic and community regeneration, and it also falls within the Welsh Government's stated policy approach. As the Building Communities Trust's new report 'Building Stronger Welsh Communities' states, 'Disconnect between Government, public bodies and communities is a barrier to community action, despite examples of cross-sector collaboration.' People in Wales, they say, feel increasingly less able to influence decisions affecting their local area. Many community groups welcome Welsh Government's policy ambition to involve them more, but there's a feeling that worthy words are not being backed up by action. Referring to the findings of over 250 conversations with people from grass-roots community organisations across Wales, their report states, 'Groups still described deficit models towards communities dominating Government thinking and that public bodies are doing to, not with, people and communities.' They also describe entrenched public sector ways of working, characterised by poor communication, lack of trust, risk aversion, silo working, professional bias and staff demotivation as significant barriers to greater community action. During Stage 2, the Welsh Government removed similar provisions from the Bill in response to concerns from One Voice Wales at the then provision to require principal councils to encourage local people to participate in the making of decisions by authorities connected with the council would result in principal councils directing community councils while encouraging greater involvement in local decision making. This amendment therefore seeks to respond to these concerns by requiring principal councils to involve connected authorities when encouraging greater involvement in local decision-making processes. This would ensure genuine co-production between different bodies while encouraging greater involvement with local government. Improved collaboration between principal councils and connected authorities would also ensure that local strategies to encourage public involvement with local government is consistent, reflecting the concerns of the Electoral Reform Society Cymru. Amendment 113 amends section 41 (2) (f) to help encourage elected Members to use a wider range of media platforms to involve people in decision making. Currently, subsection (f) only requires elected Members to be aware of the benefits of using social media to communicate with local people. However, it must be recognised that many people do not have access to social media and it's therefore important that elected Members are aware of a wider range of media-related tools to involve local people and local community-based organisations. This amendment therefore incorporates but is not limited to social media in order to encourage elected Members to involve everybody in decision-making. Amendments 114 and 116 require a principal council to determine a threshold for the number of signatures a petition needs to be debated by either a council committee or a meeting of full council. Whilst we welcome the provisions in the Bill to make a petition scheme, we believe the scheme must enable local people and local community-based organisations to be involved in the wider decision-making process. In a survey carried out by the Equality, Local Government and Communities Committee, 56 per cent of respondents said that the main barrier to engaging with the council was that they did not think their views would make any difference. Thus, by enabling petitions to be actively considered and debated by councils, the views of the community can be directly considered by elected members, allowing them to be involved in decision making. During Stage 2, the Minister supported the intention behind our previous Stage 2 amendment, but stated that, 'careful thought needs to be applied when placing any numerical limits in primary legislation.' This amendment, therefore, seeks to respond to the Minister's comments, and give principal councils the flexibility to decide on their local threshold, which should be designed by involving local people and local community-based organisations. Amendment 115 further strengthens section 43 - duty to make a petition scheme - by ensuring that principal councils actively promote their petition scheme, and to make it as accessible as possible. The Electoral Reform Society Cymru noted in their Stage 1 evidence to committee that petitions are also a good way to engage the public, but it's fundamental that transparent mechanisms are put in place within the process. They also highlighted concern that the Bill does not require local authorities to promote the petition scheme once established, asking who's going to inform voters that the scheme is up and running, who's going to measure its success and hold the local authority to account. Our amendment, therefore, addresses this. Amendment 117 requires Welsh Ministers to publish guidance to principal councils on how the petition scheme is to function. The purpose of this amendment is to ensure that there is some degree of consistency in the functioning of council petition schemes across Wales, meaning that the petition system is as accessible to as many people as possible. Diolch.
Welsh: Fe wnaethon nhw nodi hefyd nad oes swyddogaeth benodol i Lywodraeth Cymru o ran rhannu gwybodaeth a chanllawiau ag awdurdodau lleol i'w cynorthwyo i sicrhau gwell cyfranogiad neu gynnwys. Felly, mae gwelliant 112 yn ei gwneud yn ofynnol i brif gynghorau gynnwys awdurdodau cysylltiedig wrth annog y cyhoedd i gymryd rhan yn y gwaith o wneud penderfyniadau ar bob lefel o lywodraeth leol. Mae llawer o'n gwelliannau i'r Bil hwn yn ei gyfanrwydd yn ymwneud ag ymgorffori egwyddorion cyd-gynhyrchu a datblygu cymunedol sy'n seiliedig ar asedau yn y Bil ac felly wrth gyflawni strategaethau cynnwys y cyhoedd, yn ogystal â dylunio a darparu gwasanaethau cyhoeddus. Rwyf wedi clywed llawer o Aelodau ar draws y Siambr yn siarad o blaid yr egwyddorion hyn; dyma gyfle i chi eu rhoi ar waith yn eich cymunedau eich hun. Mae cyd-gynhyrchu yn ymwneud â meithrin hyder a chapasiti cymunedau cydnerth. Mae'n ymwneud ag ystyried pawb yn bartneriaid cyfartal mewn gwasanaethau lleol, chwalu'r rhwystrau rhwng pobl sy'n darparu gwasanaethau a'r rhai sy'n eu defnyddio, gwneud pawb yn eich neuadd sir yn bartner i chi, nid yr un sy'n penderfynu'r hyn y cewch neu na chewch ei gael. Mae cyd-gynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus â defnyddwyr a chymunedau yn mynd y tu hwnt i'r modelau ymgynghori â defnyddwyr gwasanaethau er mwyn darparu'n well ar gyfer iechyd, gwasanaethau cymdeithasol a gwasanaethau eraill i boblogaethau sy'n heneiddio, i bobl sy'n wynebu salwch ac anabledd, i'r bobl economaidd anweithgar ac i'r rhai hynny sy'n byw mewn ynysigrwydd cymdeithasol - sy'n berthnasol iawn ar hyn o bryd. Mae'n ymwneud ag atal ac ail-alluogi drwy gyfrifoldeb personol a chymunedol a lleoliaeth. Mae'n ymwneud ag adfywio economaidd cymdeithasol a chymunedol cynaliadwy, ac mae hefyd yn rhan o ddull polisi datganedig Llywodraeth Cymru. Fel y mae adroddiad newydd yr Ymddiriedolaeth Adeiladu Cymunedau 'Building Stronger Welsh Communities' yn ei ddweud, mae datgysylltu rhwng Llywodraeth, cyrff cyhoeddus a chymunedau yn rhwystr i weithredu cymunedol, er gwaethaf enghreifftiau o gydweithio ar draws sectorau. Maen nhw'n dweud bod pobl yng Nghymru yn teimlo'n gynyddol lai abl i ddylanwadu ar benderfyniadau sy'n effeithio ar eu hardal leol. Mae llawer o grwpiau cymunedol yn croesawu uchelgais polisi Llywodraeth Cymru i'w cynnwys yn fwy, ond mae teimlad nad yw geiriau teilwng yn cael eu hategu gan weithredu. Wrth gyfeirio at ganfyddiadau dros 250 o sgyrsiau â phobl o sefydliadau cymunedol ar lawr gwlad ledled Cymru, dywed eu hadroddiad fod grwpiau yn dal i ddisgrifio modelau diffyg tuag at gymunedau yn dominyddu meddylfryd y Llywodraeth a bod cyrff cyhoeddus yn gwneud i bobl a chymunedau, nid gyda nhw. Maen nhw hefyd yn disgrifio ffyrdd sefydledig o weithio yn y sector cyhoeddus, wedi eu nodweddu gan gyfathrebu gwael, diffyg ymddiriedaeth, osgoi risg, gweithio mewn adrannau unigol, rhagfarn broffesiynol a diffyg cymhelliant staff fel rhwystrau sylweddol i fwy o weithredu cymunedol. Yn ystod Cyfnod 2, fe wnaeth Llywodraeth Cymru ddileu darpariaethau tebyg o'r Bil mewn ymateb i bryderon gan Un Llais Cymru y byddai'r ddarpariaeth ar y pryd i'w gwneud yn ofynnol i brif gynghorau annog pobl leol i gymryd rhan yn y broses o wneud penderfyniadau gan awdurdodau sy'n gysylltiedig â'r cyngor yn arwain at brif gynghorau yn cyfarwyddo cynghorau cymuned ac yn annog mwy o gyfranogiad yn y broses o wneud penderfyniadau lleol. Felly, mae'r gwelliant hwn yn ceisio ymateb i'r pryderon hyn drwy ei gwneud yn ofynnol i brif gynghorau gynnwys awdurdodau cysylltiedig wrth annog mwy o ymwneud â phrosesau gwneud penderfyniadau lleol. Byddai hyn yn sicrhau cyd-gynhyrchu gwirioneddol rhwng gwahanol gyrff wrth annog mwy o ymwneud â llywodraeth leol. Byddai gwell cydweithredu rhwng prif gynghorau ac awdurdodau cysylltiedig hefyd yn sicrhau bod strategaethau lleol i annog y cyhoedd i ymwneud â llywodraeth leol yn gyson, gan ystyried pryderon Cymdeithas Diwygio Etholiadol Cymru. Mae gwelliant 113 yn diwygio adran 41 (2) (f) er mwyn helpu i annog Aelodau etholedig i ddefnyddio ystod ehangach o lwyfannau cyfryngau i gynnwys pobl yn y broses o wneud penderfyniadau. Ar hyn o bryd, mae isadran (f) dim ond yn ei gwneud yn ofynnol i Aelodau etholedig fod yn ymwybodol o fuddion defnyddio cyfryngau cymdeithasol i gyfathrebu â phobl leol. Fodd bynnag, mae'n rhaid cydnabod nad oes gan lawer o bobl fynediad at gyfryngau cymdeithasol ac felly mae'n bwysig bod Aelodau etholedig yn ymwybodol o ystod ehangach o ddulliau sy'n gysylltiedig â'r cyfryngau er mwyn cynnwys pobl leol a sefydliadau cymunedol lleol. Felly, mae'r gwelliant hwn yn ymgorffori ond nid yw wedi ei gyfyngu i gyfryngau cymdeithasol er mwyn annog Aelodau etholedig i gynnwys pawb yn y broses o wneud penderfyniadau. Mae gwelliannau 114 a 116 yn ei gwneud yn ofynnol i brif gyngor bennu trothwy ar gyfer nifer y llofnodion sydd eu hangen ar ddeiseb i gael ei thrafod naill ai gan un o bwyllgorau'r cyngor neu gyfarfod y cyngor llawn. Er ein bod yn croesawu'r darpariaethau yn y Bil i lunio cynllun deisebu, rydym ni o'r farn bod yn rhaid i'r cynllun alluogi pobl leol a sefydliadau cymunedol lleol i gymryd rhan yn y broses ehangach o wneud penderfyniadau. Mewn arolwg a gafodd ei gynnal gan y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau, dywedodd 56 y cant o'r ymatebwyr mai'r prif rwystr i ymgysylltu â'r cyngor oedd nad oedden nhw'n credu y byddai eu barn yn gwneud unrhyw wahaniaeth. Felly, trwy alluogi deisebau i gael eu hystyried a'u trafod gan gynghorau, gall aelodau etholedig ystyried barn y gymuned yn uniongyrchol, a fydd yn caniatáu iddyn nhw gymryd rhan yn y broses o wneud penderfyniadau. Yn ystod Cyfnod 2, cefnogodd y Gweinidog y bwriad y tu ôl i'n gwelliant blaenorol yng Nghyfnod 2, ond dywedodd fod angen meddwl yn ofalus wrth osod unrhyw derfynau rhifyddol mewn deddfwriaeth sylfaenol. Mae'r gwelliant hwn, felly, yn ceisio ymateb i sylwadau'r Gweinidog, a rhoi'r hyblygrwydd i brif gynghorau benderfynu ar eu trothwy lleol, a dylid cynllunio hyn drwy gynnwys pobl leol a sefydliadau cymunedol lleol. Mae gwelliant 115 yn cryfhau yn fwy adran 43 - dyletswydd i greu cynllun deisebau - trwy sicrhau bod prif gynghorau yn mynd ati i hyrwyddo eu cynllun deisebau, a'i gwneud mor rhwydd â phosibl i gael gafael arno. Nododd Cymdeithas Diwygio Etholiadol Cymru yn ei thystiolaeth Cyfnod 1 i'r pwyllgor fod deisebau hefyd yn ffordd dda o ymgysylltu â'r cyhoedd, ond mae'n hanfodol bod mecanweithiau tryloyw yn cael eu rhoi ar waith o fewn y broses. Fe wnaethon nhw dynnu sylw hefyd at bryder nad yw'r Bil yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol hyrwyddo'r cynllun deisebau ar ôl ei sefydlu, gan ofyn pwy sy'n mynd i roi gwybod i'r pleidleiswyr bod y cynllun ar waith, pwy sy'n mynd i fesur ei lwyddiant a dwyn yr awdurdod lleol i gyfrif. Mae ein gwelliant, felly, yn mynd i'r afael â hyn. Mae gwelliant 117 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi canllawiau i brif gynghorau ar sut y bydd y cynllun deisebau yn gweithredu. Diben y gwelliant hwn yw sicrhau bod rhywfaint o gysondeb yng ngweithrediad arferol cynlluniau deisebau cynghorau ledled Cymru, sy'n golygu bod y system ddeisebau ar gael yn i gynifer o bobl â phosibl. Diolch.