English: Minister, thank you for your statement this afternoon. It does remind me of a predecessor of yours, Leighton Andrews, who was up and down on his feet on the same afternoon serving us several statements at once. I hope you don't have the same political future as, obviously, that particular Minister had. But I do welcome your statement. Obviously, you have put a huge amount of personal energy into this, and Government energy into it - and rightly so, in fairness. Also, your cross-Government approach - rather than looking at it from a silo point of view, thinking, 'This is mine, and I'm just going to lead it'. Taking Cabinet Secretaries with you to many of the public meetings does give confidence that Government is looking at this in the collective. Because I think it is fair to say that many of the Valleys communities can say that, in some instances, they might well have heard all this before, but actually, if you look at economic activity, if you look at education standards, and many of the key indicators, sadly, we haven't seen the improvements we would all wish to see. Above all, it's about - in the next five, 10, 15 years - building that economic activity within the Valleys, so that they do become sustainable, they do become generators of their own futures and, above all, they do become places that people generally want to live and work in as well. I do note from your statement, Minister, that you say that next week you will be launching the high-level plan 'Our Valleys, Our Future', but then we have to wait until the autumn until we get the performance indicators, or how you will measure yourself, which you have touched on in the latter part of your statement. I'm just wondering: why the disconnect? Because, surely, to make it a coherent plan, you already understand what indicators you're aiming for. So, why aren't the two linked in? Because for us to have confidence that this plan is more than words on paper, we do need to be able to see the progress and measure the progress, not just as politicians, but as communities from the Valleys, as I said, so they can have confidence that you're moving in the right direction. You've touched on, in your opening remarks, how you've been led by the communities themselves, and rightly so. I'd be keen to understand where you believe a job is local enough to be determined as being a job within a local community. You touched on that in your statement here: 'within reach of their local communities' are the are words that you talk of. Yet, much of the economic levers that the Welsh Government has used over the last couple of years certainly have generated levels of employment along the coastal belt here - in particular in south Wales - that have seen, obviously, many people moving out of the Valleys for those employment opportunities. So, I'd like to understand: do you see the employment window as the entire south Wales area, or are you focused very much on generating local employment within the communities themselves? And how do you succeed in doing that? Because you do touch on creating an additional 7,000 jobs in this period up to 2021, I believe you're talking of. Are those genuinely new jobs that you're looking to create - so they're over and above what's already in the Valleys - or are they just merely jobs that would be filling jobs that already exist, either in the public sector, the private sector or the voluntary sector? Can we genuinely be looking forward to 7,000 new job opportunities over and above what already exists within the Valleys? You touch also on the six strategic hubs that you're looking to develop in the Valleys. I'd be interested to understand how you're developing that concept, what exactly they stand for - are they merely mini enterprise zones? Because you identify the one that you've got in Blaenau Gwent, for example, that came out of the Circuit of Wales announcement as being a model. Well, that is a themed model in that it is around the automotive sector. So, with the roll-out of the five remaining hubs that you would have left in this concept, what do you actually mean? Geographically, how will they be spread around the Valleys area? In particular, what budget lines will be allocated to create the opportunities? Obviously, in Blaenau Gwent, you've identified £100 million over 10 years for that particular hub. Can the other five hubs look forward to the same level of funding? Because, again, I think it's important to understand what resource Welsh Government are putting forward into this concept. I do caution the 'build it and they will come' philosophy, because, actually, we've seen that philosophy does not work. And so, if that's going to be the mainstay of your economic activity, please give us some meat on the bones so we can understand what we can deem a success and what the concept will deliver. In closing, I do welcome the reference to the natural environment - [Interruption.] I hope the leader of the house is all right. I was a little concerned then that I'd have to come over and give you the kiss of life. [Interruption.] I can see the colour has come to the leader of the house's face. Is that a hot flush? In closing, I would congratulate the Minister for identifying the natural environment within the Valleys. As someone with a farming background, I do think this has been a massively underused resource that exists within the Valleys. I have dealt, recently, on a cross-party basis, with Hefin from Caerphilly, and the Member for Cynon Valley as well, and other Members across the Chamber, around the commons that sit on top of the Valleys - there are huge open spaces that do form an important economic facility for agriculture. But also they do play an important role in the natural environment within the Valleys, and I'd be grateful for an explanation as to how the Minister sees that natural environment playing a genuine role in the renaissance of the Valleys that we all want to see, in particular across all the Valleys.
Welsh: Gweinidog, diolch i chi am eich datganiad y prynhawn yma. Mae'n fy atgoffa o'ch rhagflaenydd Leighton Andrews, a oedd i fyny ac i lawr ar ei draed ar yr un prynhawn yn cyflwyno nifer o ddatganiadau i ni ar yr un pryd. Rwy'n gobeithio nad yw'r un dyfodol gwleidyddol yn eich disgwyl chi ag a oedd, yn amlwg, yn disgwyl y Gweinidog arbennig hwnnw,. Ond rwyf yn croesawu eich datganiad. Yn amlwg, rydych chi wedi rhoi llawer iawn o egni personol, ac egni'r Llywodraeth i mewn i hyn - a hynny'n gwbl briodol, er tegwch i chi. Hefyd, eich dull draws-Llywodraeth - yn hytrach nag edrych arno o safbwynt unochrog, a meddwl, 'Fi piau hwn, a fi fydd yn ei arwain.' Mae'r ffaith eich bod yn mynd ag Ysgrifenyddion y Cabinet gyda chi i lawer o'r cyfarfodydd cyhoeddus yn rhoi ffydd bod y Llywodraeth yn edrych ar hyn ar y cyd. Gan fy mod yn credu ei bod hi'n deg dweud y gall llawer o gymunedau'r Cymoedd ddweud, mewn rhai achosion, y gallen nhw fod wedi clywed am hyn i gyd o'r blaen. Ond mewn gwirionedd, os edrychwch chi ar weithgarwch economaidd, os edrychwch chi ar safonau addysg, ac ar lawer o'r dangosyddion allweddol, yn anffodus, nid ydym ni wedi gweld y gwelliannau y byddai pob un ohonom ni yn dymuno eu gweld. Yn fwy na dim, mae a wnelo hyn â chynyddu'r gweithgarwch economaidd hwnnw - yn y pump, 10, 15 mlynedd nesaf - fel eu bod nhw yn dod yn gynaliadwy, fel eu bod nhw yn creu eu dyfodol eu hunain ac, yn anad dim, eu bod nhw yn dod yn lleoedd y mae pobl yn gyffredinol eisiau byw a gweithio ynddyn nhw hefyd. Rwy'n sylwi o'ch datganiad, Gweinidog, eich bod yn dweud y byddwch chi'n lansio'r cynllun blaenllaw 'Ein Cymoedd, Ein Dyfodol' yr wythnos nesaf, ond yna mae'n rhaid i ni aros tan yr hydref tan y byddwn yn cael y dangosyddion perfformiad, neu sut y byddwch yn mesur eich hun, y soniasoch amdano yn rhan olaf eich datganiad. Meddwl oeddwn i: pam y datgysylltu? Oherwydd, does bosib, i wneud hwn yn gynllun cydlynol, rydych chi eisoes yn deall pa ddangosyddion yr ydych chi'n ceisio eu cyflawni. Felly, pam nad yw'r ddau yn gysylltiedig? Oherwydd er mwyn i ni fod yn hyderus bod y cynllun hwn yn fwy na geiriau ar bapur, mae angen i ni allu gweld y cynnydd a mesur y cynnydd, nid yn unig fel gwleidyddion, ond fel cymunedau o'r Cymoedd, fel y dywedais i, fel y gallan nhw fod yn ffyddiog eich bod chi'n symud i'r cyfeiriad cywir. Rydych chi wedi crybwyll, yn eich sylwadau agoriadol, sut y cawsoch chi arweiniad gan y cymunedau eu hunain, a da o beth yw hynny. Byddwn yn awyddus i ddeall ble yr ydych chi'n credu bod swydd yn ddigon lleol i'w galw'n swydd sydd o fewn cymuned leol. Rydych chi'n cyffwrdd ar hynny yn eich datganiad yn y fan yma: o fewn cyrraedd eu cymunedau lleol yw'r geiriau yr ydych chi'n sôn amdanyn nhw. Eto i gyd, mae llawer o'r dulliau economaidd y mae Llywodraeth Cymru wedi eu defnyddio dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf yn sicr wedi creu cyflogaeth ar hyd y llain arfordirol hwn - yn enwedig yn y de - sydd wedi arwain, yn amlwg, at lawer o bobl yn symud allan o'r Cymoedd i fanteisio ar y cyfleoedd cyflogaeth hynny. Felly, fe hoffwn i ddeall: a ydych chi'n gweld y cyfleooedd cyflogaeth hyn fel rhai ar gyfer y de yn ei gyfanrwydd, neu a ydych chi'n canolbwyntio'n benodol ar greu swyddi lleol yn y cymunedau eu hunain? A sut ydych chi'n llwyddo i wneud hynny? Oherwydd rydych chi yn cyfeirio at greu 7,000 o swyddi ychwanegol yn y cyfnod hwn hyd at 2021, rwy'n credu eich bod yn siarad amdano. A yw'r swyddi hynny yr ydych chi'n gobeithio eu creu yn rhai gwirioneddol newydd - felly yn ychwanegol at y rhai sy'n bodoli yn y Cymoedd yn barod - neu a ydyn nhw'n ddim mwy na swyddi a fyddai'n llenwi swyddi sydd eisoes yn bodoli, naill ai yn y sector cyhoeddus, y sector preifat neu'r sector gwirfoddol? A allwn ni wir fod yn edrych ymlaen at gael 7,000 o gyfleoedd gwaith newydd yn ychwanegol at yr hyn sydd eisoes yn bodoli yn y Cymoedd? Rydych chi'n cyffwrdd hefyd ar y chwe chanolfan strategol yr ydych chi'n awyddus i'w datblygu yn y Cymoedd. Buaswn yn hoffi deall sut yr ydych chi'n datblygu'r cysyniad hwnnw, beth yn union maen nhw'n eu cynrychioli - a ydyn nhw'n ddim mwy nac ardaloedd menter bychain? Oherwydd rydych chi'n cyfeirio at yr un sydd gennych chi ym Mlaenau Gwent, er enghraifft, a ddatblygodd o'r cyhoeddiad Cylchdaith Cymru fel model. Wel, mae hwnnw'n fodel thematig sy'n seiliedig ar y sector modurol. Felly, wrth gyflwyno'r pum canolfan y byddai gennych chi'n weddill yn y cysyniad hwn, beth ydych chi'n ei olygu mewn gwirionedd? Yn ddaearyddol, sut y cânt eu lledaenu ar draws ardal y Cymoedd? Yn arbennig, faint o gyllideb a gaiff ei neilltuo i greu'r cyfleoedd? Yn amlwg, ym Mlaenau Gwent, rydych chi wedi nodi £100 miliwn dros 10 mlynedd ar gyfer y ganolfan benodol honno. A all y pum canolfan arall ddisgwyl cael yr un faint o gyllid? Oherwydd, unwaith eto, rwy'n credu ei bod hi'n bwysig deall pa adnoddau mae Llywodraeth Cymru yn eu buddsoddi yn y cysyniad hwn. Rwyf yn rhybuddio rhag cofleidio'r athroniaeth 'adeiladwch o ac fe ddaw'r bobl', oherwydd, mewn gwirionedd, rydym ni wedi gweld nad yw'r athroniaeth honno'n gweithio. Ac felly, os mai hynny fydd sail eich gweithgaredd economaidd, rhowch rywfaint o fanylion ychwanegol fel y gallwn ni ddeall beth y gallwn ni ei ystyried fel bod yn llwyddiant a beth fydd y cysyniad yn ei gyflenwi. Wrth gloi, rwyf yn croesawu'r cyfeiriad at yr amgylchedd naturiol - [Torri ar draws.] Rwy'n gobeithio bod arweinydd y tŷ yn iawn. Roeddwn i braidd yn bryderus y byddai'n rhaid i mi ddod draw a rhoi cusan bywyd chi. [Torri ar draws.] Gallaf weld fod wyneb arweinydd y tŷ yn goch. Ai pwl o wres yw hwnna? Wrth gloi, carwn longyfarch y Gweinidog am gyfeirio at amgylchedd naturiol y Cymoedd. Fel rhywun sydd o gefndir amaethyddol, rwyf yn credu na wnaed hanner digon o ddefnydd o'r adnodd hwn yn y Cymoedd. Bûm yn siarad, yn ddiweddar, ar sail drawsbleidiol, gyda Hefin o Gaerffili, ac â'r Aelod dros Gwm Cynon hefyd, ac Aelodau eraill o'r Siambr, am y tiroedd comin sydd ar ben y Cymoedd - mae yna fannau agored enfawr sy'n ffurfio cyfleuster economaidd pwysig ar gyfer amaethyddiaeth. Ond maen nhw hefyd yn chwarae rhan bwysig yn amgylchedd naturiol y Cymoedd, a byddwn yn ddiolchgar am eglurhad ynghylch sut y mae'r Gweinidog yn gweld yr amgylchedd naturiol hwnnw yn chwarae rhan wirioneddol yn y dadeni yr ydym ni i gyd eisiau ei weld yn y Cymoedd, a hynny ar draws pob un o'r Cymoedd.