English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I thank Members for taking part in this debate this afternoon? Members have all touched on how the retail, tourism and hospitality industries sit at the heart of all of our communities, and that's why it's so important that the Welsh Government really understands and responds to the challenges facing these sectors. Implementing the right policies at the right time cannot be understated; indeed, it's vital for Wales's economy and liveability. We all want our towns and cities to be thriving, vibrant, community places, and supporting these sectors is an enormous part of building those thriving community networks here in Wales. Now, as the Member for Carmarthen West and South Pembrokeshire said, and the Member for North Wales said, many of our businesses in our constituencies and regions are key employers in the hospitality, tourism and retail sectors. Members, such as Luke Fletcher and Tom Giffard, the Members for South Wales West, the Member for Bridgend, the Member for Brecon and Radnorshire and indeed the Minister have all touched on the pandemic and the economic impacts of it on our retail, hospitality and tourism sectors. It was an economic shock for which no industry was prepared, and we should take a moment to reflect on the resilience and hard work of those working in hospitality, tourism and retail for what must have been an extremely difficult time. Of course, helping these sectors recover from the pandemic and evolve to new ways of working is a big challenge, but the Welsh Government also has a great opportunity, I think, to rethink how it works with these sectors going forward. These industries are facing challenges from all angles, whether it's taxation policies, shifts to online commerce, or even just the loss of confidence in young people to apply for roles. Arwyn Watkins from the National Training Federation Wales was right to say, 'If the number of jobs that have been lost in this sector over the last 24 months had been lost in any other sector, there would be absolute uproar, quite frankly, and nobody is saying anything about it whatsoever, apart from the employers trying to fill the vacancies.' And, therefore, the message is pretty simple; the Welsh Government, of course, needs to raise the bar and better prioritise these industries and the people who work in them. Members, such as the Member for Bridgend, have rightly talked about improving skills, which will help create better jobs and benefit these sectors and our economy more generally. And it's why the committee has specifically recommended that the Welsh Government should set out more detail as to where it sees scope within its planned expansion of the apprenticeships programme for higher level career pathways in tourism and hospitality, including for degree apprenticeships. Members such as the Member for Cynon Valley have also highlighted the importance of fair work, and I think we all accept that there are real opportunities for fair work to be progressed through the new retail strategy and visitor economy action plan. The committee is also calling for greater clarity around the role of the Welsh Government's economic contract in driving fair work outcomes, and I look forward to hearing more from the Welsh Government about the progress being made in this area. Dirprwy Lywydd, our report is called 'Raising the bar' because that's exactly what the Welsh Government needs to be doing. As Luke Fletcher said, the Government has accepted or accepted in principle the committee's recommendations, but what we want to see now is the implementation of those very recommendations. Raising the level of ambition for these sectors is vital and will help raise the quality of life of our citizens and visitors. So, we've heard some really interesting contributions from Members today, and a constructive response from the Minister, and I want to make it clear this afternoon, as the Member for Cynon Valley said, that this will continue to be an area of priority for the Economy, Trade, and Rural Affairs Committee. I want to reassure the Minister that the committee will continue to focus on this area going forward, especially given that financial challenges have increased for these sectors since the publication of our report. So, in closing, Dirprwy Lywydd, can I thank those who contributed to the debate this afternoon and say that the committee looks forward to being updated on the progress of the implementation of our recommendations in due course? Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddiolch i'r Aelodau am gymryd rhan yn y ddadl hon y prynhawn yma? Mae'r Aelodau oll wedi crybwyll sut mae'r diwydiannau manwerthu, twristiaeth a lletygarwch yn ganolog i'n holl gymunedau, a dyna pam ei bod mor bwysig fod Llywodraeth Cymru'n deall ac yn ymateb i'r heriau sy'n wynebu'r sectorau hyn. Ni ellir gorbwysleisio pwysigrwydd cael y polisïau cywir ar yr adeg gywir; yn wir, mae'n hanfodol ar gyfer economi Cymru a'r gallu i fyw'n weddus ynddi. Rydym i gyd eisiau i'n trefi a'n dinasoedd fod yn fannau ffyniannus, bywiog, cymunedol, ac mae cefnogi'r sectorau hyn yn rhan enfawr o adeiladu'r rhwydweithiau cymunedol ffyniannus hynny yma yng Nghymru. Nawr, fel y dywedodd yr Aelod dros Orllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro, a'r Aelod dros Ogledd Cymru, mae llawer o'n busnesau yn ein hetholaethau a'n rhanbarthau yn gyflogwyr allweddol yn y sectorau lletygarwch, twristiaeth a manwerthu. Mae Aelodau, megis Luke Fletcher a Tom Giffard, yr Aelodau dros Orllewin De Cymru, yr Aelod dros Ben-y-bont ar Ogwr, yr Aelod dros Frycheiniog a Sir Faesyfed a'r Gweinidog yn wir oll wedi crybwyll y pandemig a'i effeithiau economaidd ar ein sectorau manwerthu, lletygarwch a thwristiaeth. Roedd yn sioc economaidd nad oedd unrhyw ddiwydiant yn barod ar ei chyfer, a dylem gymryd eiliad i fyfyrio ar wytnwch a gwaith caled y rhai sy'n gweithio ym maes lletygarwch, twristiaeth a manwerthu mewn cyfnod a oedd o reidrwydd yn eithriadol o anodd. Wrth gwrs, mae helpu'r sectorau hyn i ymadfer yn sgil y pandemig ac esblygu i ffyrdd newydd o weithio yn her fawr, ond rwy'n credu ei fod yn gyfle gwych hefyd i Lywodraeth Cymru ailystyried sut mae'n gweithio gyda'r sectorau hyn wrth symud ymlaen. Mae'r diwydiannau hyn yn wynebu heriau o bob cyfeiriad, boed yn bolisïau trethiant, yn newid i fasnach ar-lein, neu lai o hyder ymhlith pobl ifanc i ymgeisio am swyddi. Roedd Arwyn Watkins o Ffederasiwn Hyfforddiant Cenedlaethol Cymru yn iawn i ddweud, 'Pe bai nifer y swyddi sydd wedi'u colli yn y sector hwn dros y 24 mis diwethaf wedi'u colli mewn unrhyw sector arall, byddai pawb yn gandryll a bod yn onest, ac nid oes neb yn dweud unrhyw beth yn ei gylch o gwbl, ar wahân i'r cyflogwyr sy'n ceisio llenwi'r swyddi gwag.' Ac felly, mae'r neges yn eithaf syml; mae angen i Lywodraeth Cymru wneud yn well a blaenoriaethu'r diwydiannau hyn a'r bobl sy'n gweithio ynddynt. Mae Aelodau, fel yr Aelod dros Ben-y-bont ar Ogwr, wedi siarad yn gwbl briodol am wella sgiliau, a fydd yn helpu i greu gwell swyddi ac o fudd i'r sectorau hyn a'n heconomi yn fwy cyffredinol. A dyna pam mae'r pwyllgor wedi argymell yn benodol y dylai Llywodraeth Cymru nodi mwy o fanylion ynglŷn â lle mae'n gweld posibiliadau o fewn ei gynlluniau arfaethedig i ehangu'r rhaglen brentisiaethau ar gyfer llwybrau gyrfa lefel uwch mewn twristiaeth a lletygarwch, gan gynnwys ar gyfer gradd-brentisiaethau. Hefyd, nododd Aelodau fel yr Aelod dros Gwm Cynon bwysigrwydd gwaith teg, ac rwy'n credu ein bod i gyd yn derbyn bod cyfleoedd gwirioneddol i symud gwaith teg yn ei flaen drwy'r strategaeth fanwerthu newydd a chynllun gweithredu'r economi ymwelwyr. Mae'r pwyllgor hefyd yn galw am fwy o eglurder ynghylch rôl contract economaidd Llywodraeth Cymru i sbarduno canlyniadau gwaith teg, ac rwy'n edrych ymlaen at glywed mwy gan Lywodraeth Cymru am y cynnydd sy'n cael ei wneud yn y maes hwn. Ddirprwy Lywydd, galwyd ein hadroddiad yn 'Codi'r bar' oherwydd mai dyna'n union sydd angen i Lywodraeth Cymru ei wneud. Fel y dywedodd Luke Fletcher, mae'r Llywodraeth wedi derbyn argymhellion y pwyllgor yn llawn neu mewn egwyddor, ond nawr, rydym am weld yr union argymhellion hynny'n cael eu gweithredu. Mae codi lefel yr uchelgais ar gyfer y sectorau hyn yn hanfodol a bydd yn helpu i wella ansawdd bywyd ein dinasyddion a'n hymwelwyr. Felly, rydym wedi clywed cyfraniadau hynod ddiddorol gan yr Aelodau heddiw, ac ymateb adeiladol gan y Gweinidog, ac rwyf am ei gwneud yn glir y prynhawn yma, fel y dywedodd yr Aelod dros Gwm Cynon, y bydd hyn yn parhau i fod yn faes blaenoriaeth i'r Pwyllgor Economi, Masnach, a Materion Gwledig. Rwyf am sicrhau'r Gweinidog y bydd y pwyllgor yn parhau i ganolbwyntio ar y maes hwn wrth symud ymlaen, yn enwedig o ystyried bod yr heriau ariannol wedi cynyddu i'r sectorau hyn ers cyhoeddi ein hadroddiad. Felly, wrth gloi, Ddirprwy Lywydd, a gaf fi ddiolch i'r rhai a gyfrannodd at y drafodaeth y prynhawn yma a dweud bod y pwyllgor yn edrych ymlaen at gael yr wybodaeth ddiweddaraf am y cynnydd a wneir ar weithredu ein hargymhellion maes o law? Diolch yn fawr.