English: Thank you, Dirprwy Lywydd. I'm delighted to see that I've drawn such a crowd for my debate on water, so it's brilliant. I'd just like to confirm that I've agreed to give Mike Hedges and Sam Kurtz a minute of my time. I wanted to raise this debate today on water issues in Wales for a variety of reasons, the overarching one being that I believe that, as a Senedd, we don't pay enough attention to the challenges faced by the water industry in this country. Namely, in maintaining the affordability of bills and the intricate part that it plays in land and waterway management. As we all know in this Chamber, household and business energy bills are not the only utility bills affected by the unprecedented rise in wholesale energy costs. The water industry not only faces higher energy costs itself, but it's very often the first bill that goes unpaid as consumers struggle to meet costs. The water industry therefore faces a disproportionate challenge, in that its costs are going up and its revenue is exposed to volatility and decline, which ultimately then pushes bills up for other customers. This is important, not only because of the impact to household and business finances, but because of the long-term implications that it has for the water sector. Due to climate change and population growth, among other factors, we cannot ignore the needs of the water sector in terms of appropriate legislation and the requirement to drive behavioural change among our population. In order to better use our natural resources, we need to think more carefully about sustainable water usage and the effects that sewage overflows are having on our river water quality and natural environment. In Wales, out of the 1.37 million households that we have, a staggering 175,000 face water poverty, meaning that over 5 per cent of their household income, after housing costs, is spent on their water bills. Of those 175,000 households, only 35 per cent receive financial support to pay their water bills, leaving an estimated 114,000 households struggling to pay their water bills. Joint research from the Consumer Council for Water and Ofwat, published earlier this year, found that one third of customers struggle to pay bills fairly frequently, and this is a huge problem that is being compounded by the unprecedented rise in energy costs and the rise in interest rates and inflation. Affordability schemes at present are different for each water company in Wales, and this does present problems, as there is an almost postcode lottery as to whether or not you are eligible for support and by how much.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch iawn o weld fy mod wedi denu tyrfa o'r fath ar gyfer fy nadl ar ddŵr, felly mae hynny'n wych. Hoffwn gadarnhau fy mod wedi cytuno i roi munud o fy amser i Mike Hedges a Sam Kurtz. Roeddwn am godi'r ddadl hon heddiw ar faterion dŵr yng Nghymru am amryw o resymau, a'r prif reswm oedd am fy mod yn credu nad ydym, fel Senedd, yn rhoi digon o sylw i'r heriau a wynebir gan y diwydiant dŵr yn y wlad hon. Yn benodol, o ran cynnal fforddiadwyedd biliau a'r rhan gymhleth y mae'n ei chwarae yn y gwaith o reoli tir a dyfrffyrdd. Fel y gŵyr pob un ohonom yn y Siambr hon, nid biliau ynni cartrefi a busnesau yw'r unig filiau cyfleustodau y mae'r cynnydd digynsail mewn costau ynni cyfanwerthol yn effeithio arnynt. Nid yn unig fod y diwydiant dŵr yn wynebu costau ynni uwch ei hun, ond yn aml iawn, hwnnw yw'r bil cyntaf sy'n mynd heb ei dalu pan fo defnyddwyr yn ei chael hi'n anodd talu costau. Mae'r diwydiant dŵr felly'n wynebu her anghymesur, yn yr ystyr fod ei gostau'n cynyddu a'i refeniw'n agored i ansefydlogrwydd a dirywiad, sydd yn y pen draw yn cynyddu biliau i gwsmeriaid eraill. Mae hyn yn bwysig, nid yn unig oherwydd yr effaith ar gyllid cartrefi a busnesau, ond oherwydd y goblygiadau hirdymor i'r sector dŵr. O ganlyniad i newid hinsawdd a thwf y boblogaeth, ymhlith ffactorau eraill, ni allwn anwybyddu anghenion y sector dŵr o ran deddfwriaeth briodol a'r gofyniad i ysgogi newid ymddygiad ymhlith ein poblogaeth. Er mwyn gwneud gwell defnydd o'n hadnoddau naturiol, mae angen inni feddwl yn fwy gofalus am ddefnyddio dŵr yn gynaliadwy a'r effeithiau y mae gorlif carthffosiaeth yn eu cael ar ansawdd dŵr ein hafonydd a'n hamgylchedd naturiol. Yng Nghymru, o'r 1.37 miliwn o aelwydydd sydd gennym, mae nifer syfrdanol, 175,000, yn wynebu tlodi dŵr, sy'n golygu bod dros 5 y cant o incwm eu haelwyd, ar ôl costau tai, yn cael ei wario ar eu biliau dŵr. O'r 175,000 o aelwydydd hynny, dim ond 35 y cant sy'n cael cymorth ariannol i dalu eu biliau dŵr, gan olygu bod 114,000 amcangyfrifedig o aelwydydd yn ei chael hi'n anodd talu eu biliau dŵr. Canfu ymchwil ar y cyd gan y Cyngor Defnyddwyr Dŵr ac Ofwat, a gyhoeddwyd yn gynharach eleni, fod traean o gwsmeriaid yn ei chael hi'n anodd talu biliau'n weddol aml, ac mae hon yn broblem enfawr sy'n cael ei gwaethygu gan y cynnydd digynsail mewn costau ynni a'r cynnydd mewn cyfraddau llog a chwyddiant. Ar hyn o bryd, mae cynlluniau fforddiadwyedd yn wahanol ar gyfer pob cwmni dŵr yng Nghymru, ac mae hyn yn creu problemau, gan fod gennym loteri cod post, bron â bod, o ran eich cymhwystra i gael cymorth ai peidio, a faint.