techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Minister. I appreciate the response, and given your meeting on Monday, it would be welcome to hear from you whether declaring an exceptional market condition is something that is discussed at that meeting on Monday. Because, anecdotally, at the Hybu Cig Cymru breakfast on Monday at the winter fair, there weren't any eggs at the breakfast, showing just how much difficulty the industry is facing in these unprecedented times. Moving on to a different topic, I was recently given sight of a Welsh Government freedom of information response to a request that sought information on the amount of carbon sequestered through agricultural land use in Wales. The Welsh Government's response: well, you don't hold this data, and this is concerning. Most of Wales's agricultural land is grassland - land use that, studies have shown can sequester carbon as equally as trees, or even better in some certain climates. The farming industry knows the role that it must play in protecting and improving our environment and biodiversity, but for the Welsh Government to introduce such sweeping policy changes without the knowledge of the good that the industry is already doing is somewhat of a kick in the teeth to Wales's hard-working farmers. So, what data are you using to underpin the agricultural Bill and the sustainable farming scheme, if you don't know what carbon is currently being sequestered in Welsh agricultural land?
Welsh: Diolch. Rwy'n gwerthfawrogi'r ymateb, ac o ystyried eich cyfarfod ddydd Llun, byddai'n dda clywed gennych a yw datgan amod eithriadol yn y farchnad yn rhywbeth sy'n cael ei drafod yn y cyfarfod hwnnw ddydd Llun. Oherwydd, yn anecdotaidd, yn y brecwast Hybu Cig Cymru ddydd Llun yn y ffair aeaf, nid oedd unrhyw wyau yn y brecwast, sy'n dangos cymaint o anhawster y mae'r diwydiant yn ei wynebu yn y cyfnod digynsail hwn. Os caf symud ymlaen at bwnc gwahanol, cefais gipolwg yn ddiweddar ar ymateb rhyddid gwybodaeth gan Lywodraeth Cymru i gais a oedd yn gofyn am wybodaeth ynglŷn â faint o garbon sy'n cael ei atafaelu drwy ddefnydd tir amaethyddol yng Nghymru. Ymateb Llywodraeth Cymru oedd: wel, nid ydych yn cadw'r data hwn, ac mae hynny'n destun pryder. Glaswelltir yw'r rhan fwyaf o dir amaethyddol Cymru - defnydd tir y mae astudiaethau wedi dangos sy'n gallu atafaelu carbon gystal â choed, neu hyd yn oed yn well mewn rhai hinsoddau penodol. Mae'r diwydiant amaeth yn gwybod beth yw'r rôl y mae'n rhaid iddo ei chwarae yn diogelu a gwella ein hamgylchedd a bioamrywiaeth, ond mae i Lywodraeth Cymru gyflwyno newidiadau polisi mor ysgubol heb wybod am y daioni y mae'r diwydiant yn ei wneud yn barod yn gic yn y dannedd braidd i ffermwyr gweithgar Cymru. Felly, pa ddata rydych chi'n ei ddefnyddio yn sail i'r Bil amaeth a'r cynllun ffermio cynaliadwy, os nad ydych chi'n gwybod pa garbon sy'n cael ei atafaelu ar hyn o bryd yn nhir amaethyddol Cymru?
English: Thank you. Again, just to go back to your second question, I think the number of carbon calculators that are available is an issue for us as we try and ascertain just how much carbon is being stored. One of the things I've asked officials to look at is if we can just use one, so everybody knows what they're looking at and how to use it. Certainly, I think we can get it down to single figures, and very early single figures - three, maybe, at the absolute maximum. Certainly, that is something that farmers are asking me to do, because I think it will help them. In relation to your final question, I'm not sure if you heard me say we are having a common land working group. That is currently being established. It will be meeting before Christmas, and you're quite right that the tenant working group has already met. I think it's really important now we let these working groups do their work now we've come to the end of the second stage of the co-design, ahead of that final consultation at the end of next year. Both parts of the agricultural sector you refer to - tenants and common land - are very important to the agricultural sector here in Wales. The Bill contains modifications to the Agricultural Tenancies Act 1995, for instance, so it is really important that we hear from both of those parts of the sector, and both of those working groups will be meeting regularly and reporting back to me.
Welsh: Diolch. Unwaith eto, os caf fynd yn ôl at eich ail gwestiwn, rwy'n credu bod nifer y carboniaduron sydd ar gael yn broblem wrth inni geisio canfod faint o garbon sy'n cael ei storio. Un o'r pethau y gofynnais i swyddogion edrych arno yw a allwn ddefnyddio un yn unig, fel bod pawb yn gwybod ar beth y maent yn edrych a sut i'w ddefnyddio. Yn sicr, rwy'n credu y gallwn ei gael i lawr i ffigurau sengl, a ffigurau sengl isel iawn - tri, efallai, fel uchafswm pendant. Yn sicr, mae hynny'n rhywbeth y mae ffermwyr yn gofyn imi ei wneud, oherwydd rwy'n meddwl y bydd hynny'n eu helpu. Ar eich cwestiwn terfynol, nid wyf yn siŵr a glywsoch chi fi'n dweud ein bod ni'n cael gweithgor tir comin. Mae hwnnw'n cael ei sefydlu ar hyn o bryd. Bydd yn cyfarfod cyn y Nadolig, ac rydych yn hollol gywir fod y gweithgor tenantiaid eisoes wedi cyfarfod. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn nawr ein bod yn gadael i'r gweithgorau hyn wneud eu gwaith gan ein bod wedi dod at ddiwedd ail gam y cyd-gynllunio, cyn yr ymgynghoriad terfynol ddiwedd y flwyddyn nesaf. Mae'r ddwy ran o'r sector amaethyddol y cyfeiriwch atynt - tenantiaid a thir comin - yn bwysig iawn i'r sector amaethyddol yma yng Nghymru. Mae'r Bil yn cynnwys addasiadau i Ddeddf Tenantiaethau Amaethyddol 1995 er enghraifft, felly mae'n bwysig iawn ein bod yn clywed gan y ddwy ran o'r sector, a bydd y ddau weithgor yn cyfarfod yn rheolaidd ac yn adrodd yn ôl i mi.
English: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. It was good to see you in the winter fair on Monday, and it was a great opportunity to catch up with some of the farmers and listen to their concerns. You'll know as well as others that one of the most important things that did come up was the avian flu. That's a huge concern, and we clearly welcome the mandatory housing measures that you've brought in, or will be brought in this Friday. Having said that, businesses will still face crippling disruption to their activities, namely those dealing with eggs and poultry meats, and there are concerns from the sector, and poultry farmers in my own constituency, that the problem of severe market disruption caused by the flu in poultry meat and egg sectors is being compounded by the massive inflation in feed and energy costs. Now, in your answer earlier, you said that you will be raising with UK Government this issue and asking what they can do and you will be exploring things that you could do alone as a Welsh Government. But, of course, the Welsh Government could use the powers available under Schedule 5, Part 2 of the Agriculture Act 2020 to declare exceptional market conditions, which would enable the provision of support to egg and poultry producers. So, does the Minister agree that the Welsh Government should use these powers, and, if so, will you use them?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Roedd yn dda eich gweld yn y ffair aeaf ddydd Llun, ac roedd yn gyfle gwych i glywed y diweddaraf gan rai o'r ffermwyr a gwrando ar eu pryderon. Fe fyddwch chi'n gwybod fel y gŵyr eraill mai un o'r pethau pwysicaf a wnaeth godi oedd y ffliw adar. Mae hynny'n bryder enfawr, ac rydym yn amlwg yn croesawu'r mesurau gorfodol i gadw adar dan do a gyflwynwyd gennych, neu a fydd yn cael eu cyflwyno ddydd Gwener yma. Wedi dweud hynny, bydd busnesau'n dal i wynebu tarfu andwyol ar eu gweithgareddau, a'r rhai sy'n ymdrin ag wyau a chigoedd dofednod yn benodol, a cheir pryderon yn y sector, a ffermwyr dofednod yn fy etholaeth, fod problem tarfu difrifol ar y farchnad yn sgil y ffliw yn y sector cig dofednod a'r sector wyau yn cael ei ddwysáu gan y chwyddiant enfawr ym mhrisiau bwyd anifeiliaid a chostau ynni. Nawr, yn eich ateb yn gynharach, fe ddywedoch chi y byddwch yn dwyn y mater i sylw Llywodraeth y DU ac yn gofyn beth y gallant ei wneud ac y byddwch yn archwilio pethau y gallech chi eu gwneud ar eich pen eich hun fel Llywodraeth Cymru. Ond wrth gwrs, gallai Llywodraeth Cymru ddefnyddio'r pwerau sydd ar gael o dan Atodlen 5, Rhan 2 o Ddeddf Amaethyddiaeth 2020 i ddatgan amod eithriadol yn y farchnad, a fyddai'n ei gwneud hi'n bosibl darparu cymorth i gynhyrchwyr wyau a dofednod. Felly, a yw'r Gweinidog yn cytuno y dylai Llywodraeth Cymru ddefnyddio'r pwerau hyn, ac os felly, a wnewch chi eu defnyddio?
English: Thank you. That took me back to December council fishing negotiations in a previous life. Certainly, I haven't got those figures to hand, but I'd be very happy to write to the Member in relation to that. I know officials are having discussions at the moment around the number of licences that have been allocated since we left the European Union, going forward, but I'd be very happy to write to the Member about the economic link.
Welsh: Diolch. Aeth hynny â fi'n ôl i drafodaethau pysgota cyngor mis Rhagfyr mewn bywyd blaenorol. Yn sicr, nid yw'r ffigurau hynny gennyf wrth law, ond fe fyddwn i'n hapus iawn i ysgrifennu at yr Aelod mewn perthynas â hynny. Rwy'n gwybod bod swyddogion yn cael trafodaethau ar hyn o bryd ynglŷn â nifer y trwyddedau sydd wedi'u dyrannu ers inni adael yr Undeb Ewropeaidd, wrth symud ymlaen, ond byddwn yn hapus iawn i ysgrifennu at yr Aelod am y cyswllt economaidd.
English: Thank you. The Cabinet sub-committee for north Wales has discussed broad policy areas that impact on the Mersey Dee Alliance area, including transport, skills and COVID recovery. The Welsh Government is a founder member, and we value the partnership of organisations working to support the cross-border economy.
Welsh: Diolch. Mae is-bwyllgor Cabinet gogledd Cymru wedi trafod meysydd polisi bras sy'n effeithio ar ardal Cynghrair Mersi a'r Ddyfrdwy, gan gynnwys trafnidiaeth, sgiliau ac adferiad COVID. Mae Llywodraeth Cymru yn un o'r sylfaenwyr, ac rydym yn gwerthfawrogi'r bartneriaeth o sefydliadau sy'n gweithio i gefnogi'r economi drawsffiniol.
English: Minister, that's great to hear because, of course, public transport is a key issue - probably the most important issue - to consider on a cross-border basis in the Mersey Dee area. Last weekend, Carolyn Thomas and I went to Chester. We met with key figures from across the border in England, including metro mayors Steve Rotherham and Andy Burnham, as well as Samantha Dixon, and we of course spoke about the need to improve public transport, particularly bus services on a cross-border basis. As north Wales Minister, would you agree to convene a north Wales and north-west of England summit to focus on transport and the potential economic benefits of working together across the border in this area, which has such a strong contribution to make to the Welsh and UK economy? And would you agree that it's absolutely vital that we consider important transport infrastructure improvements, including that of the Wrexham-Bidston main railway line?
Welsh: Weinidog, mae hynny'n wych i'w glywed oherwydd mae trafnidiaeth gyhoeddus yn fater allweddol wrth gwrs - y mater pwysicaf mae'n debyg - i'w ystyried ar sail drawsffiniol yn ardal Mersi a'r Ddyfrdwy. Y penwythnos diwethaf, fe aeth Carolyn Thomas a minnau i Gaer. Fe gyfarfuom â ffigyrau allweddol o dros y ffin yn Lloegr, gan gynnwys y meiri metro Steve Rotherham ac Andy Burnham, yn ogystal â Samantha Dixon, ac fe fuom yn siarad am yr angen i wella trafnidiaeth gyhoeddus wrth gwrs, yn enwedig gwasanaethau bws ar sail trawsffiniol. Fel Gweinidog gogledd Cymru, a fyddech yn cytuno i gynnull uwchgynhadledd ar gyfer gogledd Cymru a gogledd-orllewin Lloegr er mwyn canolbwyntio ar drafnidiaeth a'r manteision economaidd posibl o gydweithio'n drawsffiniol yn yr ardal hon, sydd â chyfraniad mor gryf i'w wneud i economi Cymru a'r DU? Ac a fyddech chi'n cytuno ei bod hi'n gwbl hanfodol ein bod yn ystyried gwelliannau pwysig i'r seilwaith trafnidiaeth, gan gynnwys gwelliannau i brif reilffordd Wrecsam-Bidston?
English: Thank you. I would certainly agree with you on that final point and I know it's really important that we have partners working together in relation to the Wrexham-Bidston line, and that includes, obviously, Transport for Wales, Merseyrail, and the Welsh Government itself. In relation to a summit, probably at the current time, while the north Wales transport commission is having a look at what it needs to do following the publication of its progress report - . I met with the chair of the commission, and currently he is looking to talk to stakeholders around cross-border transport, because it is, as you say, so important for north Wales, and I would encourage stakeholders from the cross-border region to certainly engage with the commission. You will know very well, as you, obviously, chaired the sub-committee previously, that it's really important that, at that committee, we invite people to come in from outside to give presentations, so I have asked officials to ask both Steve Rotherham and Andy Burnham to come along to the committee. I think it's very important that ministerial colleagues hear about the links we have with the north-west of England and how important they are for north Wales, and particularly north-east Wales, and, obviously, the local authority leaders also attend that committee. So, I'm hoping, either at the next committee meeting or the one after that, that both the mayors will be able to come along to that.
Welsh: Diolch. Yn sicr, byddwn yn cytuno â chi ar y pwynt olaf ac rwy'n gwybod ei bod yn bwysig iawn fod gennym bartneriaid yn cydweithio mewn perthynas â rheilffordd Wrecsam-Bidston, ac mae hynny'n cynnwys Trafnidiaeth Cymru, Merseyrail, a Llywodraeth Cymru ei hun. Mewn perthynas ag uwchgynhadledd, ar hyn o bryd mae'n debyg, tra bo comisiwn trafnidiaeth gogledd Cymru yn cael golwg ar yr hyn sydd angen iddo ei wneud yn dilyn cyhoeddi ei adroddiad cynnydd - . Cyfarfûm â chadeirydd y comisiwn, ac ar hyn o bryd mae'n ceisio siarad â rhanddeiliaid ynghylch trafnidiaeth drawsffiniol, oherwydd fel y dywedwch, mae hynny mor bwysig i ogledd Cymru, ac yn sicr, hoffwn annog rhanddeiliaid o'r rhanbarth trawsffiniol i ymgysylltu â'r comisiwn. Fe fyddwch yn gwybod yn iawn, gan ichi gadeirio'r is-bwyllgor o'r blaen, ei bod hi'n bwysig iawn yn y pwyllgor hwnnw ein bod yn gwahodd pobl i ddod i mewn o'r tu allan i roi cyflwyniadau, felly rwyf wedi gofyn i swyddogion ofyn i Steve Rotherham ac Andy Burnham ddod draw i'r pwyllgor. Rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn fod cyd-Weinidogion yn clywed am y cysylltiadau sydd gennym â gogledd-orllewin Lloegr a pha mor bwysig ydynt i ogledd Cymru, a gogledd-ddwyrain Cymru yn enwedig, ac yn amlwg, mae arweinwyr yr awdurdodau lleol yn mynychu'r pwyllgor hwnnw hefyd. Felly, rwy'n gobeithio y bydd y ddau faer yn gallu dod draw naill ai i gyfarfod nesaf y pwyllgor neu'r un ar ôl hynny.
English: Can I join Ken Skates in calling for and highlighting the opportunities there are in terms of that cross-border collaboration in north-east Wales and north-west England, especially on transport there, where we see around 200,000 people cross that border on a daily basis? But, indeed, there are other opportunities, which I think the Mersey Dee Alliance, as a great example, is looking to exploit, which is the opportunity of working across UK Government, Welsh Government and local authorities across the border, and one of those is - . I had the privilege of attending a meeting with HyNet on Monday of this week, who were sharing with me again their intended project not just to make sure hydrogen is available in the region, but also in removing carbon from many of the industries in the region as well, and the investment of billions of pounds in the area. So, I wonder, Minister, what assessment you've made of the role the standing committee can play in working with the Mersey Dee Alliance to ensure that projects like HyNet and other positive environmentally friendly projects like that will make a difference in the region.
Welsh: A gaf fi ategu galwad Ken Skates am amlygu'r cyfleoedd a geir yn sgil cydweithio trawsffiniol o'r fath yng ngogledd-ddwyrain Cymru a gogledd-orllewin Lloegr, yn enwedig i drafnidiaeth yno, lle gwelwn oddeutu 200,000 o bobl yn croesi'r ffin yn ddyddiol? Ond yn wir, mae yna gyfleoedd eraill y credaf fod Cynghrair Mersi a'r Dyfrdwy, fel esiampl wych, yn ceisio manteisio arnynt, sef y cyfle i weithio ar draws Llywodraeth y DU, Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol dros y ffin, ac un o'r rheini - . Cefais y fraint o fynychu cyfarfod gyda HyNet ddydd Llun yr wythnos hon, ac fe wnaethant rannu gyda mi eto eu prosiect arfaethedig nid yn unig i wneud yn siŵr fod hydrogen ar gael yn y rhanbarth, ond hefyd i dynnu carbon o lawer o'r diwydiannau yn y rhanbarth hefyd, a buddsoddi biliynau o bunnoedd yn yr ardal. Felly, Weinidog, tybed pa asesiad a wnaethoch o'r rôl y gall y pwyllgor sefydlog ei chwarae wrth weithio gyda Chynghrair Mersi a'r Ddyfrdwy i sicrhau y bydd prosiectau fel HyNet a phrosiectau ecogyfeillgar cadarnhaol eraill o'r fath yn gwneud gwahaniaeth yn y rhanbarth.
English: As I say, it's really important that all partners work together and I think you're right about the HyNet project. Again, I've met with both Steve Rotherham and Andy Burnham to discuss the role that HyNet and the hydrogen project can play across border, and they're both very keen to get involved. So, the committee can bring all these partners together, and you heard me say in my earlier answer to Ken Skates that it's really important that we get people from outside to be able to help us with our deliberations, particularly as the local authority leaders from right across north Wales - north-west and north-east - are at that meeting, to hear about how closely we can work together, because, as you said, a significant number of people cross that border every day.
Welsh: Fel rwy'n dweud, mae'n bwysig iawn fod pob partner yn gweithio gyda'i gilydd ac rwy'n meddwl eich bod chi'n iawn ynghylch prosiect HyNet. Unwaith eto, cyfarfûm â Steve Rotherham ac Andy Burnham i drafod y rôl y gall HyNet a'r prosiect hydrogen ei chwarae ar draws y ffin, ac mae'r ddau'n awyddus iawn i gymryd rhan. Felly, gall y pwyllgor ddod â'r holl bartneriaid hyn at ei gilydd, ac fe glywsoch chi fi'n dweud yn fy ateb cynharach i Ken Skates ei bod hi'n bwysig iawn ein bod yn cael pobl o'r tu allan i allu ein helpu gyda'n trafodaethau, yn enwedig gan fod arweinwyr yr awdurdodau lleol o bob rhan o ogledd Cymru - y gogledd-orllewin a'r gogledd-ddwyrain - yn y cyfarfod hwnnw, i glywed pa mor agos y gallwn ni weithio gyda'n gilydd, oherwydd, fel y dywedoch chi, mae nifer sylweddol o bobl yn croesi'r ffin honno bob dydd.
English: Thank you. The Welsh Government is committed to improving understanding of how food is produced, in addition to providing social benefits through community-supported growing. Support is available for community-supported agriculture through the Welsh Government rural communities rural development programme, under the co-operation and supply chain development scheme and LEADER.
Welsh: Diolch. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wella dealltwriaeth o sut mae bwyd yn cael ei gynhyrchu, yn ogystal â darparu buddion cymdeithasol drwy dyfu a gefnogir gan y gymuned. Mae cymorth ar gael ar gyfer amaethyddiaeth a gefnogir gan y gymuned drwy raglen datblygu gwledig cymunedau gwledig Llywodraeth Cymru, o dan y cynllun datblygu cadwyni cyflenwi a chydweithio a LEADER.
English: Thanks for that, Minister. It is, I think, obviously important that the wider community understands and feels connected with farming if we're going to have the sort of popular support for our policies and the farming sector that we would like to see. It's about better understanding how our farms work, what happens on the land and how our food is produced. I think Ramblers Cymru are doing a good job, Minister, to connect some communities with landowners/farmers through their initiative Paths to Wellbeing, which, working in partnership with landowners, designs paths and then provides the community with training and tools to improve nature and improve access to that land. I know that Maindee in my constituency of Newport East is one area that's involved in this project, Minister, and I wonder if you would see the sustainable farming scheme as a way to continue and strengthen this work, which I believe is very important, so that as well as, perhaps, connecting the educational sector to farms and farming, we do it on that wider community basis that Ramblers Cymru are taking forward.
Welsh: Diolch am hynny, Weinidog. Rwy'n credu ei bod hi'n amlwg yn bwysig fod y gymuned ehangach yn deall ac yn teimlo cysylltiad â ffermio os ydym yn mynd i gael y math o gefnogaeth boblogaidd i'n polisïau a'r sector ffermio yr hoffem ei gweld. Mae'n ymwneud â deall yn well sut mae ein ffermydd yn gweithio, beth sy'n digwydd ar y tir a sut y caiff ein bwyd ei gynhyrchu. Rwy'n credu bod y Cerddwyr yn gwneud gwaith da, Weinidog, ar gysylltu cymunedau â thirfeddianwyr/ffermwyr drwy eu menter Llwybrau i Lesiant, sydd, drwy weithio mewn partneriaeth â thirfeddianwyr, yn cynllunio llwybrau ac yna'n rhoi hyfforddiant ac offer i'r gymuned allu gwella natur a gwella mynediad i'r tir hwnnw. Rwy'n gwybod bod Maendy yn fy etholaeth i yn Nwyrain Casnewydd yn un ardal sy'n rhan o'r prosiect hwn, Weinidog, a tybed a fyddech chi'n gweld y cynllun ffermio cynaliadwy fel ffordd o barhau a chryfhau'r gwaith hwn, sy'n bwysig iawn yn fy marn i, fel ein bod yn ei wneud ar y sail gymunedol ehangach y mae'r Cerddwyr yn ei datblygu, efallai, yn ogystal â chysylltu'r sector addysgol â ffermydd a ffermio.