English: As a member of the economy committee, I'm of course very pleased to speak in this debate today on the mobile action plan. It's something that I know, Deputy Minister, impacts businesses in my constituency, and something I'm really passionate about. So, I am pleased that the Welsh Government has accepted all recommendations from the committee's report, which some Members have alluded to before me. I think it shows how serious the Welsh Government is about working together to ensure we don't fall short in our ambition to become a global 5G leader, but with that in mind, we do know that competition is fierce on a global stage, and that the UK, unfortunately, as a whole is behind, which is something we need to address. Llywydd, six countries are already adopting 5G technology, and they include the United States, Japan and China, just to name a few. Now, I spoke about automation and 5G in a statement last year, but I want to take a slightly different approach today, and I want to focus on the impact 5G can have and two things in particular: autonomous vehicles and remote healthcare. Now 5G networks can respond fast enough to co-ordinate self-driving cars, either with cars talking to a central controller at a road intersection, or communicating directly with each other. We sometimes think that this type of technology is years away, and miles away from being a reality, but, actually, we're already seeing companies make Tesla make huge strides in this market. Other companies and experts are already discussing how 5G technology could lead to no traffic lights in the streets - there are cars that are crossing, but they're not bumping into each other. Once all cars have sensors and cameras, they could also capture continuous video footage. Now, if there's an unfortunate accident you'll be able to view video from all angles, not just from the cars involved, but from cars all in the same area at the same time. Moving to remote healthcare, we know that getting 5G right could permit doctors to perform procedures remotely. The lag time is so miniscule that doctors could use robots to operate on you from 1,000 miles away. People in remote regions across the world can be treated by specialists from wherever, something that is pretty amazing in my eyes. So, Llywydd, how do we make what seems to be futuristic today's reality? Now, it is possible, because we know that other countries are already leading the way, as I've said before. It requires us to ask difficult questions and rethink how we've been rolling out technology developments in the past here in Wales and in the UK. Should we really wait until everyone is on 4G, and run the risk of certain areas missing out on the opportunity of being 5G pioneers? Now, to be clear, I do want every part of this country to have the best connectivity, but I also want us to jump at the opportunities that are out there in the present. My generation knows nothing other than technology, so there's no reason why we shouldn't have 5G in our lives. We should, as a Government, as a country, be doing 4G and 5G projects simultaneously, alongside ensuring we have gigabit cities and hubs like I've suggested in the past. Llywydd, there's been a lot of discussion in this Chamber, and it's often about looking to the future. But we are out of touch if we think that's the case with 5G, because with 5G, the future is here and it's now. Diolch.
Welsh: Fel aelod o bwyllgor yr economi, rwy'n falch iawn o siarad yn y ddadl hon heddiw ar y cynllun gweithredu ffonau symudol wrth gwrs. Ddirprwy Weinidog, mae'n rhywbeth y gwn ei fod yn effeithio ar fusnesau yn fy etholaeth, a rhywbeth rwy'n teimlo'n wirioneddol angerddol yn ei gylch mewn gwirionedd. Felly, rwy'n falch fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn pob un o'r argymhellion yn adroddiad y pwyllgor, ac mae rhai o'r Aelodau eisoes wedi cyfeirio atynt. Rwy'n credu ei fod yn dangos pa mor ddifrifol yw Llywodraeth Cymru ynglŷn â gweithio gyda'i gilydd i sicrhau nad ydym yn syrthio'n fyr o'n huchelgais i ddod yn arweinydd 5G byd-eang, ond gyda hynny mewn golwg, rydym yn gwybod bod y gystadleuaeth yn ffyrnig ar y llwyfan byd-eang, a bod y DU gyfan ar ei hôl hi, yn anffodus, ac mae hynny'n rhywbeth y mae angen inni fynd i'r afael ag ef. Lywydd, mae chwe gwlad eisoes wedi mabwysiadu technoleg 5G, ac maent yn cynnwys yr Unol Daleithiau, Japan a Tsieina, i enwi ond rhai ohonynt. Nawr, siaradais am awtomatiaeth a 5G mewn datganiad y llynedd, ond rwyf am ddilyn llwybr ychydig yn wahanol heddiw, ac rwyf am ganolbwyntio ar yr effaith y gall 5G ei chael a dau beth yn benodol: cerbydau awtonomaidd a gofal iechyd o bell. Nawr gall rhwydweithiau 5G ymateb yn ddigon cyflym i gydlynu ceir hunan-yrru, naill ai gyda cheir yn siarad â rheolwr canolog ar groesffordd, neu geir sy'n cyfathrebu'n uniongyrchol â'i gilydd. Rydym yn meddwl weithiau fod y math hwn o dechnoleg flynyddoedd i ffwrdd, a milltiroedd i ffwrdd o fod yn realiti, ond mewn gwirionedd, rydym eisoes yn gweld cwmnïau sy'n gwneud Tesla yn gwneud camau enfawr yn y farchnad hon. Mae cwmnïau ac arbenigwyr eraill eisoes yn trafod sut y gallai technoleg 5G arwain at beidio â chael goleuadau traffig ar y strydoedd - mae ceir yn croesi, ond nid ydynt yn taro yn erbyn ei gilydd. Pan fydd gan bob car synwyryddion a chamerâu, gallent gynnwys deunydd fideo parhaus hefyd. Nawr, os ceir damwain anffodus fe fyddwch yn gallu gweld fideo o bob ongl, nid yn unig o'r ceir sy'n rhan ohoni, ond o'r holl geir yn yr un ardal ar yr un pryd. Gan symud at ofal iechyd o bell, gwyddom y gallai cael 5G yn iawn ganiatáu i feddygon gyflawni triniaethau o bell. Mae'r oedi amser mor eithriadol o fach fel y gallai meddygon ddefnyddio robotiaid i'ch trin o 1,000 o filltiroedd i ffwrdd. Gellir trin pobl mewn mannau pell ar draws y byd gan arbenigwyr o lle bynnag y bônt, rhywbeth sy'n eithaf rhyfeddol yn fy marn i. Felly, Lywydd, sut rydym yn gwneud yr hyn sydd i'w weld yn perthyn i'r dyfodol yn realiti heddiw? Nawr, mae'n bosibl, oherwydd gwyddom fod gwledydd eraill eisoes yn arwain y ffordd, fel y dywedais eisoes. Mae'n golygu bod yn rhaid inni ofyn cwestiynau anodd ac ailystyried sut y buom yn cyflwyno datblygiadau technoleg yn y gorffennol yma yng Nghymru ac yn y DU. A ddylem aros mewn gwirionedd tan fod pawb ar 4G, a wynebu'r risg y bydd rhai ardaloedd penodol yn colli cyfle i fod yn arloeswyr 5G? Nawr, i fod yn glir, rwyf am i bob rhan o'r wlad hon gael y cysylltedd gorau, ond rwyf hefyd am inni neidio ar y cyfleoedd sydd ar gael yn y presennol. Nid yw fy nghenhedlaeth i'n gyfarwydd â byd heb dechnoleg, felly nid oes unrhyw reswm pam na ddylai fod gennym 5G yn ein bywydau. Fel Llywodraeth, fel gwlad, dylem fod yn gwneud prosiectau 4G a 5G ar yr un pryd, ochr yn ochr â sicrhau bod gennym ddinasoedd a chanolfannau gigabit fel yr awgrymais yn y gorffennol. Lywydd, cafwyd llawer o drafod yn y Siambr, ac mae'n aml yn ymwneud ag edrych tua'r dyfodol. Ond rydym allan o gysylltiad os credwn mai felly y mae gyda 5G, oherwydd mae 5G gyda ni, mae'r dyfodol yma nawr. Diolch.