English: The COVID-19 pandemic is not yet over and a second spike is deemed probable, and, as we look to the horizon, we now see an economic hurricane fast approaching, and it is my duty as the representative of proud Gwent Valleys communities such as Aberbargoed, Newbridge, Crosskeys and others to demand that the Senedd supports this Welsh Government in its determination to safeguard the people of Wales, and I also welcome today's funding announcements. Opposition Members have previously remarked to me that they think 'austerity' is my favourite word, as I use it a lot, but it's because I despise the policies of austerity, because they were chosen out of choice and they have caused real harm and real inequality. The UK Tory Government of Cameron and Osborne have callously destroyed real lives in Islwyn for no return and for no benefit, and now marvellous magical money trees - whole forests - have now materialised. But what lies economically ahead now is a vast potential danger and harm to Wales. Through the 2008 recession, the largest quarterly shrinkage in gross domestic product was 2.1 per cent. In the three months to May, gross domestic product has shrunk by an incredible 19.1 per cent. Outside of this glowering unemployment data and the predictions due to C-19, we as a nation face also the very live and real issue of EU exit under 'no deal' terms ever likely and the predicted cliff-edge trade drop-off and parallel export tariff rises for Welsh business, all this leading to further predicted additional general downturn in both export and trade. Despite the Welsh vigorous international trade discussion negotiation and exploratory talks, we still have heard nothing from the UK Government in regard to the shared prosperity fund for lost EU funds. Such serious macro-economic issues need an infrastructural mechanism for Wales to participate, as has been said, with parity of esteem, regularly and consistently within a mature inter-governmental devolved nation interface with the UK Government. This is still, very sadly, lacking. As a member of the Senedd's Finance Committee, I welcome the transparent and frank way in which the finance Minister, Rebecca Evans, engages with the work of the committee and I also will applaud the effectiveness of the UK Government's employment subsidy schemes. And whilst I understand that the Chancellor has to plan for winding down the employment subsidy schemes, it is imperative that they are wound down when it is clear the virus is no longer a danger to public health. However, we cannot at all be certain that the pandemic will no longer be a significant threat in October, when the coronavirus job retention schemes end. We know what is probable. I support the instincts and actions of the Welsh Labour Government that seeks an interventionist approach to support businesses, communities and individuals in Wales, as shown by the Welsh economic resilience fund and its second phase roll-out. It is encouraging to see that the UK Chancellor also intends to effectively replicate the Welsh Government's Jobs Growth Wales plan in his plan for jobs. Acting Presiding Officer, on behalf of the communities of Islwyn, I urge the Welsh Labour Government to stick to its interventionist socialist principles to guide its draft budget and to hold to account the UK Tory Government to the scale of the real challenges that lie ahead for us all. With economic output only rising by 1.8 per cent in May, as opposed to the expected rebound of 5.5 per cent, it is no wonder economists like Thomas Pugh at Capital Economics are quoted as saying that there is a real risk that the nascent recovery will peter out in the second half of the year as unemployment rises and Government support fades. Despite the most generous package of COVID-19 business support across the four nations of the UK, we in Wales are now staring in the face of some truly wicked issues of a 'no deal' exit and the post C-19 recovery. We also face, as has been mentioned, a substandard fiscal arrangement based on need with the UK Government and a lack of a mature interface with the UK Government. Wales and the UK need appropriate and mature inter-governmental mechanisms, and not ad hoc top-down sweeties thrown from the table, to tackle strategically the consequent levels of unemployment not seen in Wales since the 1980s. The Welsh Labour Government will continue to work -
Welsh: Nid yw'r pandemig COVID-19 drosodd eto a bernir bod ail gynnydd mawr yn debygol, ac, wrth i ni edrych tua'r gorwel, rydym ni nawr yn gweld corwynt economaidd yn prysur agosáu, ac mae'n ddyletswydd arnaf i fel cynrychiolydd cymunedau Cymoedd balch Gwent fel Aberbargoed, Trecelyn, Crosskeys ac eraill i fynnu bod y Senedd yn cefnogi'r Llywodraeth hon sydd gan Gymru yn ei phenderfyniad i ddiogelu pobl Cymru, ac rwyf i hefyd yn croesawu cyhoeddiadau heddiw ynghylch cyllid. Mae Aelodau'r wrthblaid wedi dweud wrthyf i o'r blaen eu bod nhw'n credu mai 'cyni' yw fy hoff air, gan fy mod i'n ei ddefnyddio yn aml, ond mae hynny oherwydd fy mod i'n ffieiddio wrth y polisïau cyni, oherwydd eu bod wedi eu dewis o wirfodd ac maen nhw wedi achosi niwed gwirioneddol ac anghydraddoldeb gwirioneddol. Mae Llywodraeth Dorïaidd y DU o dan Cameron ac Osborne, wedi mynd ati yn ddidrugaredd i ddinistrio bywydau pobl go iawn yn Islwyn heb unrhyw elw a heb unrhyw fudd, ac erbyn hyn mae coed arian hudol gwych - coedwigoedd cyfan - wedi ymrithio. Ond yr hyn sydd o'n blaenau yn economaidd bellach yw perygl a niwed enfawr posibl i Gymru. Drwy ddirwasgiad 2008, y crebachu chwarterol mwyaf yn y cynnyrch domestig gros oedd 2.1 y cant. Yn y tri mis hyd at fis Mai, roedd y cynnyrch domestig gros wedi crebachu 19.1 y cant, sy'n anhygoel. Y tu hwnt i'r ffigyrau diweithdra hyn sy'n gwgu arnom ni, a'r rhagfynegiadau oherwydd C-19, rydym ni fel cenedl hefyd yn wynebu y mater byw a real iawn bod ymadael yn ddisymwth â'r UE o dan delerau 'dim cytundeb' yn debygol a'r golled fasnachol a'r cynnydd cyfatebol mewn tariffau allforio a ragwelir ar gyfer busnes yng Nghymru, a'r cyfan yn arwain at ragfynegiad o fwy o ddirywiad cyffredinol ychwanegol o ran allforion a masnach. Er gwaethaf trafodaethau brwd dros fasnach ryngwladol yng Nghymru a'r trafodaethau archwiliadol, nid ydym ni wedi clywed dim gan Lywodraeth y DU o hyd ynghylch y gronfa ffyniant gyffredin ar gyfer yr arian gan yr UE a gaiff ei golli. Mae materion macro-economaidd difrifol o'r fath yn galw am ddull seilwaith er mwyn i Gymru gymryd rhan, fel y dywedwyd, gyda pharch cydradd, yn rheolaidd ac yn gyson, ac y gall hi ryngweithio fel cenedl ddatganoledig mewn modd rynglywodraethol aeddfed â Llywodraeth y DU. Mae prinder mawr yn hyn o beth o hyd, yn anffodus iawn. Fel aelod o Bwyllgor Cyllid y Senedd, rwy'n croesawu'r ffordd dryloyw a gonest y mae'r Gweinidog cyllid, Rebecca Evans, yn ymwneud â gwaith y pwyllgor a byddaf i hefyd yn cymeradwyo effeithiolrwydd cynlluniau cymhorthdal cyflogaeth Llywodraeth y DU. Ac er fy mod i'n deall bod yn rhaid i'r Canghellor gynllunio ar gyfer dirwyn y cynlluniau cymhorthdal cyflogaeth i ben, mae'n hanfodol y cânt eu dirwyn i ben pan fydd yn amlwg nad yw'r feirws yn berygl i iechyd y cyhoedd mwyach. Fodd bynnag, ni allwn fod yn sicr o gwbl na fydd y pandemig yn fygythiad sylweddol mwyach ym mis Hydref, pan fydd y cynlluniau cadw swyddi o achos y coronafeirws yn dod i ben. Rydym ni'n gwybod beth sy'n debygol. Rwy'n cefnogi greddf a gweithredoedd Llywodraeth Lafur Cymru sy'n ceisio sicrhau dull ymyraethol o gefnogi busnesau, cymunedau ac unigolion yng Nghymru, fel y dengys cronfa cadernid economaidd Cymru ac ail gam ei chyflwyno. Mae'n galonogol gweld hefyd bod Canghellor y DU yn bwriadu efelychu i bob pwrpas gynllun Twf Swyddi Cymru Llywodraeth Cymru yn ei gynllun swyddi. Llywydd dros dro, ar ran cymunedau Islwyn, rwy'n annog Llywodraeth Lafur Cymru i lynu wrth ei hegwyddorion sosialaidd ymyraethol er mwyn llywio ei chyllideb ddrafft ac i ddwyn i gyfrif Llywodraeth Dorïaidd y DU o ran maint yr heriau gwirioneddol sy'n wynebu pob un ohonom ni. Wrth i allbwn economaidd gynyddu wrth ddim ond 1.8 y cant ym mis Mai, yn hytrach na'r adlam disgwyliedig o 5.5 y cant, nid yw'n syndod bod economegwyr fel Thomas Pugh yn Capital Economics wedi dweud bod perygl gwirioneddol y bydd yr adferiad cychwynnol yn dirywio yn ail hanner y flwyddyn wrth i ddiweithdra gynyddu a chymorth gan y Llywodraeth gael ei ddiddymu. Er gwaethaf y pecyn cymorth busnes COVID-19 mwyaf hael o bedair gwlad y DU, rydym ni yng Nghymru bellach yn syllu yn wyneb materion gwirioneddol ddyrys o ymadael 'heb gytundeb' a'r adferiad ar ôl C-19. Rydym ni hefyd, fel y soniwyd, yn wynebu trefniant ariannol islaw'r safon wedi'i seilio ar angen â Llywodraeth y DU a diffyg rhyngweithio aeddfed â Llywodraeth y DU. Mae angen dulliau rhynglywodraethol priodol ac aeddfed ar Gymru a'r DU, nid melysion mympwyol o'r brig i lawr wedi eu taflu o'r bwrdd, i fynd i'r afael yn strategol â'r niferoedd canlyniadol o ddiweithdra nas gwelwyd yng Nghymru ers y 1980au. Bydd Llywodraeth Lafur Cymru yn parhau i weithio -