English: Thank you very much. I warmly welcome the publication of this first annual report. When I was a county councillor, I had the privilege of chairing a corporate parent panel for Gwynedd Council, and I clearly remember the detailed responsibilities on county councillors to take action for the benefit of children in care in accordance with training as if it were my own child, and there is a duty on all of us as Assembly Members to do likewise - to think about the needs of every child in care, to put the needs of the child at the heart of everything that we do and to ensure that their voices are heard. The numbers have increased significantly and the picture has changed since my time in Gwynedd Council. According to professionals in this area, there has been a substantial change in the needs as a result of years of poverty, as a result of austerity and other social changes and new issues that are emerging. For example, county lines, problematic and inappropriate sexual behaviour, the use of social media, online abuse and so on and so forth. Historically, these weren't prominent factors, but they are now. The main issues leading to teenagers entering care arise because of often dangerous behaviour, young people going missing, the misuse of alcohol and drugs, behavioural problems and self-harming. The main factor is complex needs as a result of emotional and mental health problems that usually don't reach the criteria to receive CAMHS services. And the main challenge in these cases is to find appropriate settings for these young people that meet their complex needs and keep them safe. Issues around parenting are another prominent reason. Parenting skills can be compromised because of mental health problems among parents, the misuse of alcohol and drugs, and children witnessing violence in their homes, where there is a history of sexual abuse. There's been a year-on-year increase in the number of pre-birth cases that are referred to authorities, often because mothers have children who are already in care, because of issues of neglect, abuse, alcohol and drug abuse, domestic violence and the situation may not have changed or they may have moved to another relationship where the same factors are an issue. Very often, and in most cases, it isn't just one of these factors that is a cause for concern in terms of child safety and welfare, but a combination of factors. I do think it's important that we recognise this picture and that we take account of how this picture is increasingly changing. As you mentioned, the Welsh Government has asked local authorities the length and breadth of Wales to create plans to reduce the number of children in care, and those plans are to be welcomed. They can provide a focus for services whilst identifying the changes that have happened. And as you know and as you've made reference to already, these plans do set raw numerical targets. I'm not entirely sure if this afternoon you're saying that the targets set for local authorities will disappear, or whether it'll be the national target that will be abolished. I assume from what you say that there will still be a need for local authorities to set targets, and I would like some clarity on that. I do think that setting numerical targets is a dangerous mis-step. This isn't the way to reduce the number of children in care. Reducing the number requires comprehensive solutions. There may be changes to legislation required; we need to look at the courts process; we need to look at how kindship care is different in Scotland to the situation in Wales; we need to look at placements with parents where a child can live at home with the parent with a care order and with support, but in some areas the courts are reluctant to agree to that. Certainly, we need major investment in preventative services. Short-term grants aren't going to be adequate to support those services. So, I do welcome what you've said and what the report says, namely that we need to make whole-system improvements in order to provide timely and early services for families so that they are supported to stay together with the ultimate aim of reducing the number of children in the care system. But we must do that in a planned long-term way that is careful and systematic, and we must bear in mind above all else the needs and the safety of the child, as if it were my own child. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr. Dwi'n croesawu'n fawr cyhoeddi'r adroddiad blynyddol cyntaf yma. Pan oeddwn i'n gynghorydd sir, fe ges i'r fraint o gadeirio panel rhiant corfforaethol Cyngor Gwynedd, a dwi'n cofio'n glir y dyletswyddau manwl sydd ar gynghorwyr sir i weithredu er lles plant mewn gofal yn unol â'r hyfforddiant pe byddai'n blentyn i mi, ac mae yna ddyletswydd arnom ni fel Aelodau Cynulliad i wneud yr un peth hefyd - i feddwl am anghenion pob plentyn mewn gofal, i roi anghenion y plentyn yng nghanol popeth rydym yn ei wneud, ac i ofalu bod eu lleisiau nhw yn cael eu clywed. Mae'r niferoedd wedi cynyddu yn sylweddol. Mae'r darlun wedi newid hefyd ers fy nghyfnod i yng Nghyngor Gwynedd. Yn ôl gweithwyr proffesiynol yn y maes, mae newid sylweddol yn yr anghenion sydd yn amlygu eu hunain yn deillio o effaith blynyddoedd o dlodi, yn sgil llymder ac oherwydd newidiadau eraill mewn cymdeithas a materion newydd yn dod i sylw. Er enghraifft, county lines, ymddygiad rhywiol problemus ac anaddas, defnydd o gyfryngau cymdeithasol, cam-drin dros y we, ac yn y blaen. Yn hanesyddol, doedd rhain ddim yn ffactorau amlwg, ond maen nhw erbyn hyn. Mae'r prif faterion sydd yn arwain at bobl ifanc yn eu harddegau yn dod i ofal yn codi oherwydd ymddygiad peryglus yn aml, pobl ifanc yn mynd ar goll, camddefnyddio alcohol a chyffuriau, problemau ymddygiad a hunan-anafu. Y prif ffactor yw anghenion cymhleth oherwydd materion emosiynol ac iechyd meddwl nad ydyn nhw fel arfer yn cyrraedd meini prawf i dderbyn gwasanaeth CAMHS. A'r prif sialens yn yr achosion yma ydy dod o hyd i leoliadau addas ar eu cyfer sydd yn cyfarfod eu hanghenion cymhleth nhw, ac yn eu cadw nhw yn ddiogel. Mae materion rhieni a gallu rhianta yn reswm arall amlwg. Mae gallu rhianta yn cael ei gyfaddawdu oherwydd problemau iechyd meddwl y rhieni, camddefnydd alcohol a chyffuriau, a phlant yn tystiolaethu trais yn eu cartrefi, lle mae hanes o gamdriniaeth rywiol. Mae cynnydd wedi bod flwyddyn ar flwyddyn yn y niferoedd o achosion cyn-geni sydd yn cael eu cyfeirio at yr awdurdodau, yn aml oherwydd fod gan y mamau blant sydd eisoes mewn gofal, oherwydd materion esgeulustod, camdriniaeth, cam-drin alcohol a chyffuriau, trais yn y cartref a'r sefyllfa heb newid, neu wedi cychwyn perthynas arall â'r un ffactorau yn bodoli. Ac yn aml iawn, ac yn y mwyafrif o achosion, nid dim ond un o'r ffactorau yma sydd yn achosi pryder a niwed i blant, ond cyfuniad o nifer ohonyn nhw. Rydw i yn meddwl ei bod hi'n bwysig i ni gydnabod y darlun yma ac i ystyried sut mae'r darlun yna'n newid yn gynyddol. Fel roeddech chi'n sôn, mae Llywodraeth Cymru wedi gofyn i awdurdodau lleol ledled Cymru i greu cynlluniau i leihau'r niferoedd sydd mewn gofal, ac mae'r cynlluniau hynny i'w croesawu. Maen nhw'n gallu rhoi ffocws i'r gwasanaethau gan gydnabod y newidiadau sydd wedi digwydd. Fel rydych chi'n gwybod ac fel rydych chi wedi cyfeirio ato fo, mae'r cynlluniau yma'n gosod targedau rhifyddol amrwd. Nid ydw i'n hollol siŵr y prynhawn yma a ydych chi'n dweud y bydd y targedau i awdurdodau lleol yn diflannu ynteu'r targed cenedlaethol fydd yn diflannu. Felly, rydw i'n credu, o beth rydych chi'n ei ddweud, y bydd yna'n dal angen i awdurdodau lleol i osod targedau rhifyddol. Buaswn i'n leicio jest cael ychydig bach o eglurder am hynny. Rydw i yn meddwl bod gosod targedau rhifyddol yn gam gwag ac yn un peryglus. Nid dyma ydy'r ffordd i leihau'r nifer o blant mewn gofal. Mae gostwng y nifer yn gofyn am atebion cynhwysfawr. Mae'n bosib bod angen newidiadau i ddeddfwriaeth. Mae angen edrych ar y broses llysoedd; mae angen edrych ar sut mae kinship care yn wahanol yn yr Alban i sut mae o yng Nghymru; mae angen edrych ar leoliadau gyda rhieni ble mae plentyn yn byw gartref gyda rhieni ar orchymyn gofal ac efo cefnogaeth, ond mewn rhai ardaloedd, mae'r llysoedd yn gyndyn iawn o gytuno i hynny. Yn sicr mae angen buddsoddiad mawr mewn gwasanaethau ataliol. Nid ydy grantiau byr dymor ddim yn ddigon i gynnal y gwasanaethau rheini. Felly, rydw i yn croesawu beth rydych chi'n ei ddweud a beth mae'r adroddiad yn ei ddweud, sef bod angen gwneud gwelliannau system gyfan er mwyn darparu gwasanaethau amserol a chynnar i deuluoedd fel eu bod nhw'n cael eu cefnogi i aros efo'i gilydd efo'r nod yn y pen draw i leihau nifer y plant yn y system ofal. Ond mae'n rhaid gwneud hynny mewn ffordd gynlluniedig, hir dymor, gofalus, systematig, a rhaid cofio, yn anad dim, am anghenion a diogelwch y plentyn fel pe byddai'n blentyn i mi. Diolch.