English: I note the Cabinet Secretary's statement, and I think that it's important for us to say, as a party, that the flagship programme that you're announcing the review and the phasing out of today has come under much scrutiny over the years here in the National Assembly. In fact, we've probably had review after review, from the Public Accounts Committee, the communities committee, and so forth, looking at how we can sustain and support our communities. Yet, I would like to ask a question of the Cabinet Secretary. I've read the last part of the statement a few times, and you say that you will develop a made-in-Wales approach to community assets, and of the third sector having much involvement. But I genuinely thought that that's what Communities First was set out to do, and I thought that we were going to be transforming communities, so that they could, by now, after many years of devolution, be empowered in the way that you have said in the statement. So, I'd like to understand, if Communities First is to be phased out, what will be your vision for difference in the future? Will it be another big scheme, such as Communities First, or will it be smaller, potentially more fragmented schemes, because that is why, was it not, that we did streamline Communities First, so that we could try, potentially, to understand why some of the schemes weren't working and why some of them were, in fact, working in our communities? So, I'd like to hear a bit more about that. I don't disagree about the legacy of poverty that's been largely caused by deindustrialisation - considerable problems that still remain with us. But, I need to understand how you are now going to answer those particular challenges. My personal view, having been here for many years now, is that we are very good at looking to treat symptoms and not the causes of poverty. And so we need to get to grips with that. If Communities First was not set up to eradicate poverty in our communities, we need to look around for fresh ideas, but then recognise that, potentially, in many areas, it has not been the success that you and other party members have claimed it to be over the many years of this institution being in existence. On employment, we have the programmes outlined in the statement, but will this actually go hand in hand with economic development? How will you be working with your colleague in that area? Will you be working more closely with your ministerial colleagues to ensure that there are more jobs for people to go into? I would also ask how childcare will be protected when Families First, which provides a lot of these schemes across my region, and elsewhere, is also under review at present. Also - probably like some other people here - I don't actually know what children's zones are, so that would be good to try and find out what they are. Because we do have quite a lot of schemes in that area. So, why did you choose to do it in the communities sense, and not through the education system? Obviously, my passion is to do with financial inclusion, so I'd like to understand from you, Cabinet Secretary, how you'll be going about introducing the action plan for the refresh of the financial inclusion strategy, which I and others put a lot of time into in the previous Assembly. Again, I believe that this is a key life skill and if we can get people out of poverty by making them have the skills to leave schools, to leave with those tools already, within the system, then we will, I think, be able to tackle some of the core elements of poverty. The thing I'd like to finish on was to do with the empowerment part and the public service boards. Do you see that as the main area as to where this empowerment will arise from? Are you looking at other countries and other ways of working, so that communities can truly take part in discussion in Wales? Because I think I've stood up, as have many Members from your own side, when we've talked about community asset transfer and when we've talked about volunteers taking over services in their communities. We need to understand how they will be able to do that without actually having the resource available that somehow may or may not be envisaged from your statement today. So, we will be keeping a close eye on what is happening here. We're not dismissing the review, but we need to understand why you have come to that particular decision, especially when you've launched the new taskforce - sorry, not you, but your colleague Alun Davies - for the Valleys, and how that will all integrate together, because what we don't want here today is more silos and more Ministers working against one another, not in a negative sense, but in their own departments, and not working together as a nation to deliver for the people of Wales.
Welsh: Nodaf ddatganiad Ysgrifennydd y Cabinet, ac rwy'n credu ei bod yn bwysig i ni i ddweud, fel plaid, fod y rhaglen flaenllaw yr ydych chi'n cyhoeddi eich bod am gynnal adolygiad ohoni a chael gwared ohoni heddiw wedi bod yn destun cryn graffu dros y blynyddoedd yma yn y Cynulliad Cenedlaethol. Yn wir, rydym yn ôl pob tebyg wedi cael adolygiad ar ôl yr adolygiad, gan y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, y pwyllgor cymunedau, ac yn y blaen, yn pwyso a mesur sut y gallwn ni gynnal a chefnogi ein cymunedau. Eto i gyd, hoffwn ofyn cwestiwn i Ysgrifennydd y Cabinet. Rwyf wedi darllen rhan olaf y datganiad ychydig o weithiau, ac rydych chi'n dweud y byddwch chi'n datblygu dull 'wedi'i greu yng Nghymru' tuag at asedau cymunedol, ac y bydd y trydydd sector yn chwarae rhan bwysig. Ond roeddwn i wirioneddol o'r farn mai dyna beth oedd bwriad Cymunedau yn Gyntaf, ac roeddwn i'n meddwl ein bod am drawsnewid cymunedau, fel y byddent, erbyn hyn, ar ôl blynyddoedd lawer o ddatganoli, wedi'u grymuso yn y modd yr ydych chi wedi ei nodi yn y datganiad. Felly, hoffwn ddeall, os ydych chi am gael gwared ar Gymunedau yn Gyntaf, beth fydd eich gweledigaeth ar gyfer gwneud gwahaniaeth yn y dyfodol? Ai cynllun mawr arall fydd y weledigaeth honno, megis Cymunedau yn Gyntaf, neu ai cynlluniau llai, mwy tameidiog o bosibl, oherwydd dyna pam, yntê, y gwnaethom ni symleiddio Cymunedau yn Gyntaf, er mwyn inni allu deall, o bosibl, pam nad oedd rhai o'r cynlluniau yn gweithio yn ein cymunedau mewn gwirionedd, ac eraill yn gweithio? Felly, hoffwn glywed ychydig mwy am hynny. Nid wyf yn anghytuno â'r tlodi sydd wedi'i etifeddu yn bennaf o ganlyniad i ddad-ddiwydiannaeth - problemau sylweddol sy'n ein hwynebu o hyd. Ond, mae'n rhaid i mi ddeall sut yr ydych chi am fynd i'r afael â'r heriau penodol hynny yn awr. Fy marn bersonol i, ar ôl bod yma ers blynyddoedd lawer erbyn hyn, yw ein bod ni'n dda iawn am drin symptomau tlodi, ond nid yr hyn sy'n ei achosi. Ac felly mae angen i ni fynd i'r afael â hynny. Os na chafodd Cymunedau yn Gyntaf ei sefydlu mewn ffordd a oedd yn dileu tlodi yn ein cymunedau, mae angen i ni gael syniadau ffres, ond cydnabod wedyn, o bosibl, mewn llawer o feysydd, nad fu mor llwyddiannus ag yr ydych chi ac aelodau eraill o'ch plaid wedi honni yn ystod yr holl flynyddoedd y mae'r sefydliad hwn wedi bod mewn bodolaeth. Ynglŷn â chyflogaeth, mae'r rhaglenni wedi'u hamlinellu yn y datganiad, ond a fydd hyn mewn gwirionedd yn mynd law yn llaw â datblygiad economaidd? Sut y byddwch chi'n gweithio gyda'ch cydweithiwr yn y maes hwnnw? A fyddwch chi'n gweithio'n agosach â'ch cyd-Weinidogion i sicrhau bod mwy o swyddi ar gael i bobl? Rwyf hefyd yn gofyn sut y bydd gofal plant yn cael ei ddiogelu pan fo Teuluoedd yn Gyntaf, sy'n darparu llawer o'r cynlluniau hyn ar draws fy rhanbarth i, ac mewn mannau eraill, wrthi'n yn cael ei adolygu ar hyn o bryd. Hefyd - fel rhai pobl eraill yma heddiw mae'n debyg - nid wyf yn gwybod mewn gwirionedd beth yw parthau plant, felly byddai dda ceisio dysgu beth ydynt. Oherwydd mae gennym gryn dipyn o gynlluniau yn y maes hwnnw. Felly, pam y gwnaethoch chi ddewis gwneud hynny yng nghyd-destun cymunedau, ac nid drwy'r system addysg? Yn amlwg, fy angerdd i yw cynhwysiant ariannol, felly hoffwn gael deall gennych chi, Ysgrifennydd y Cabinet, sut y byddwch chi'n mynd ati i gyflwyno'r cynllun gweithredu er mwyn diweddaru'r strategaeth sy'n ymwneud â chynhwysiant ariannol, y neilltuais i ac eraill lawer o amser iddi yn y Cynulliad blaenorol. Eto, rwy'n credu bod hwn yn sgil bywyd allweddol ac os gallwn ni gael pobl allan o dlodi drwy sicrhau bod ganddynt y sgiliau i adael yr ysgol, i adael gyda'r arfau hynny yn barod, o fewn y system, yna byddwn, yn fy marn i, yn gallu mynd i'r afael â rhai o'r agweddau sylfaenol ar dlodi. Mae'r pwynt olaf yr hoffwn ei wneud yn ymwneud â'r rhan ynglŷn â grymuso a'r byrddau gwasanaethau cyhoeddus. A ydych chi'n gweld hynny fel y prif faes y bydd y grymuso hwn yn deillio ohono? A ydych chi'n astudio gwledydd eraill a ffyrdd eraill o weithio, fel y gall cymunedau wir gymryd rhan mewn trafodaethau yng Nghymru? Oherwydd rwy'n credu fy mod wedi sefyll i fyny, fel y mae llawer o Aelodau o'ch ochr chi eich hun, pan fuom yn siarad am drosglwyddo asedau cymunedol a phan fuom yn siarad am wirfoddolwyr yn cymryd cyfrifoldeb dros wasanaethau yn eu cymunedau. Mae angen i ni ddeall sut y byddant yn gallu gwneud hynny heb fod ganddynt yr adnoddau ar gael mewn gwirionedd, ac efallai y rhagwelir hynny yn eich datganiad heddiw neu efallai ddim. Felly, byddwn ni'n cadw llygad barcud ar yr hyn sy'n digwydd yma. Nid ydym yn gwrthod yr adolygiad, ond mae angen i ni ddeall pam yr ydych chi wedi dod i'r penderfyniad penodol hwnnw, yn enwedig o ystyried eich bod wedi lansio'r tasglu newydd - mae'n ddrwg gennyf, nid chi, ond eich cydweithiwr, Alun Davies - ar gyfer y Cymoedd, a sut y bydd hynny i gyd yn integreiddio gyda'i gilydd, oherwydd yr hyn nad ydym am ei weld yma heddiw yw mwy o seilos a mwy o Weinidogion yn gweithio yn erbyn ei gilydd, nid mewn ystyr negyddol ond yn eu hadrannau eu hunain, ac nid yn gweithio gyda'i gilydd fel cenedl i ddarparu ar gyfer pobl Cymru.