English: There's much about this Bill that we welcome, but a number of concerns have been raised by stakeholders about the Bill, which vary from uncertainty about the new commission and its relationship with Government and learning providers, planning and funding, the well-being and voice of learners, securing quality and academic freedom. Now, given the number and diversity of these concerns conveyed by stakeholders, it would be relevant to ask some questions on the consultation process. NUS Cymru, for example, is of the view that a very real opportunity was missed here to incorporate a very real partnership with learners across the post-16 sector, and that this is reflected in the wording of the strategic framework of the Bill, where there's an absence - there isn't a great deal of reference to the learner voice - and, for example, there's a lack of recognition of the way that there is diversity in terms of access to advocacy and representation between the HE and FE sectors. There would have been an opportunity here, for example, to give a legal basis to that, and that recognition and support for that would be a condition of being a registered body. Therefore, does the Minister believe that the Bill, as it currently stands, does give adequate consideration to the learner voice? Now, I'm sure that we could all agree that academic freedom is crucial to higher education in the UK and internationally. It's an important principle that we should welcome, support, fund and promote here in Wales. The outcomes of not securing such freedoms are very broad ranging. Academic freedom affects the investment universities can secure for Wales through its activities. It can limit their abilities to create partnerships, domestically and internationally, and it can place Wales at a disadvantage therefore. We need better recognition and safeguards for academic freedoms within the Bill, but stakeholders have referred to areas where there is a lack of protection. These include unintended gaps in transferring current protections in the funding legislation, the powers that Welsh Ministers have, rather than the commission, and the number of regulatory powers and other new powers contained within the Bill. In this regard, I would like the Minister to outline how the Bill before us today does safeguard academic freedoms, the ability of academic institutions to form these key partnerships, and what this will mean for Welsh students at a domestic level and on a global platform. The stated aims of this legislation include respect for education institutions, while bringing regulation and funding under the new commission on tertiary education and research. However, the Bill doesn't eradicate Welsh Government powers to abolish higher education corporations against their will, and it extends powers to change their statutory responsibilities. We're not necessarily against these aspects of the Bill, because universities do have to behave in a way that responds to the needs of our economy, not as businesses. But, given that the institutions affected by the Bill do receive public funds, could I ask the Minister how the Bill ensures that our universities do respond strategically to the skills needs of the Welsh economy, as well as research, rather than behaving as commercial entities competing against each other? In terms of the Welsh language, it was explained during the consultation process that stakeholders agreed that the new commission should be placed under a specific duty to give due regard to the Welsh language in exercising its functions, and should be subject to the Welsh-language standards. In this regard, it was noted that the commission would deal with a number of areas that would have a direct impact on the ability of the PCET sector to develop the ability of learners to study through the medium of Welsh or bilingually, which will go some way towards delivering the Welsh Government's aim of a million Welsh speakers by 2050. Historically, the offer of Welsh-medium and bilingual provision within PCET has been limited and patchy because of a number of factors, including the limited availability of qualifications, the limited availability of resources in terms of physical resources and staff able to teach and assess through the medium of Welsh, and the perceived lack of demand by employers and learners. So, could the Minister outline how he believes the Bill responds to these issues, and, specifically, how the Bill will respond to the absence of qualifications and the limited resources available, in terms of physical resources and staff able to teach and assess through the medium of Welsh? So, I'd like to hear more about the details on how the Bill will help us on the way to that target of a million Welsh speakers. Thank you very much.
Welsh: Mae llawer am y Bil yma rŷn ni'n ei groesawu, ond fe godwyd nifer o bryderon gan randdeiliaid ynghylch y Bil, sy'n amrywio o ansicrwydd ynghylch y comisiwn newydd a'i berthynas â'r Llywodraeth a darparwyr dysgu, cynllunio a chyllido, lles a llais dysgwyr, sicrhau ansawdd a rhyddid academaidd. O ystyried nifer ac amrywiaeth y pryderon yma a drosglwyddwyd gan randdeiliaid, byddai'n berthnasol efallai gofyn rhai cwestiynau ynghylch y broses ymgynghori. Mae NUS Cymru, er enghraifft, o'r farn bod cyfle gwirioneddol wedi'i golli fan hyn i ymgorffori partneriaeth wirioneddol â dysgwyr ar draws y sector ôl-16, a bod hyn wedi'i adlewyrchu yng ngeiriad fframwaith strategol y Bil, lle mae yna absenoldeb - does yna ddim lot o gyfeirio at lais y dysgwyr - ac, er enghraifft, mae diffyg cydnabyddiaeth o'r ffordd mae yna amrywiaeth o ran mynediad at gynrychiolaeth ac eiriolaeth rhwng y sector addysg uwch a'r sector addysg bellach. Byddai cyfle wedi bod fan hyn, er enghraifft, i roi sail gyfreithiol i hynny, a bod cydnabyddiaeth a chefnogaeth i hynny yn amod o fod yn gorff cofrestredig. Felly, ydy'r Gweinidog yn credu bod y Bil, fel y mae, yn rhoi ystyriaeth ddigonol i lais dysgwyr? Rwy'n siŵr y gallwn ni gyd gytuno bod rhyddid academaidd yn hollol hanfodol i addysg uwch yn y Deyrnas Gyfunol ac yn rhyngwladol. Mae rhyddid academaidd yn egwyddor bwysig y dylen ni ei groesawu, ei gefnogi, ei ariannu a'i hyrwyddo yma yng Nghymru. Mae canlyniadau peidio â diogelu rhyddid o'r fath yn eang eu cwmpas. Mae rhyddid academaidd yn effeithio ar y buddsoddiad y gall prifysgolion ei sicrhau i Gymru drwy eu gweithgareddau. Gallai gyfyngu ar eu gallu i ffurfio partneriaethau, yn ddomestig ac yn rhyngwladol, a gall rhoi Cymru, felly, dan anfantais. Mae angen gwell gydnabyddiaeth a diogelwch i ymreolaeth sefydliadol a rhyddid academaidd yn y Bil, ond mae rhanddeiliaid wedi cyfeirio at feysydd lle mae diffyg amddiffyniadau angenrheidiol. Mae'r rhain yn cynnwys bylchau anfwriadol wrth drosglwyddo amddiffyniadau presennol yn y ddeddfwriaeth ariannu, y pwerau sydd gan Weinidogion Cymru, yn hytrach na chomisiwn, a'r nifer o bwerau rheoleiddio a phwerau eraill newydd sydd yn y Bil. Yn hyn o beth, hoffwn i i'r Gweinidog amlinellu sut mae'r Bil sydd ger ein bron ni heddiw, mewn gwirionedd, yn diogelu rhyddid academaidd, gallu sefydliadau academaidd i ffurfio'r partneriaethau allweddol yma, a beth mae hyn yn ei olygu i fyfyrwyr Cymru ar lefel domestig ac yn fyd-eang. Mae nodau datganedig y ddeddfwriaeth hon yn cynnwys parchu rhyddid i sefydliadau addysgol, tra'n dod â rheoleiddio a chyllid o dan y comisiwn newydd ar addysg drydyddol ac ymchwil. Fodd bynnag, nid yw'r Bil yn dileu pwerau Llywodraeth Cymru i ddiddymu corfforaethau addysg uwch yn erbyn eu hewyllys, ac mae'n ymestyn pwerau i newid eu gofynion statudol. Nid ydym ni o reidrwydd yn erbyn yr agweddau hyn o'r Bil, oherwydd mae'n rhaid i brifysgolion ymddwyn mewn modd sy'n ymateb i anghenion ein heconomi, nid fel busnesau. Ond, gan gofio bod y sefydliadau sy'n cael eu heffeithio gan y Bil yn derbyn arian cyhoeddus, a allaf i ofyn i'r Gweinidog sut mae'r Bil yn mynd ati i sicrhau bod ein prifysgolion yn ymateb yn strategol i anghenion sgiliau, economi ac ymchwil Cymru, yn hytrach nag ymddwyn fel endidau masnachol sy'n cystadlu yn erbyn ei gilydd? O ran y Gymraeg, eglurwyd yn ystod y broses ymgynghori bod rhanddeiliaid yn cytuno y dylai'r comisiwn newydd gael ei roi o dan ddyletswydd benodol i roi sylw i'r Gymraeg wrth arfer ei swyddogaethau, a dylai fod yn ddarostyngedig i safonau'r Gymraeg. Yn hyn o beth, nodwyd y byddai'r comisiwn yn delio â nifer o feysydd a fydd yn cael effaith uniongyrchol ar allu'r sector PCET i ddatblygu a gwella gallu'r dysgwyr i astudio drwy gyfrwng y Gymraeg neu'n ddwyieithog, a fydd yn mynd gryn ffordd tuag at gyflawni gweledigaeth Llywodraeth Cymru o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Yn hanesyddol, mae'r cynnig o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg a dwyieithog o fewn PCET wedi bod yn gyfyngedig ac yn dameidiog oherwydd nifer o ffactorau, gan gynnwys argaeledd cyfyngedig cymwysterau, argaeledd cyfyngedig yr adnoddau o ran adnoddau ffisegol a staff sy'n gallu addysgu ac asesu yn Gymraeg, a diffyg galw canfyddedig gan gyflogwyr a dysgwyr. A allai'r Gweinidog, felly, amlinellu sut mae'n credu bod y Bil yn ymateb i'r materion hyn, ac, yn benodol, sut y bydd y Bil yn ymateb i'r prinder cymwysterau ac adnoddau cyfyngedig sydd ar gael, o ran yr adnoddau ffisegol a staff sy'n gallu addysgu ac asesu yn Gymraeg? Felly, hoffwn glywed mwy am y manylion ar sut y bydd y Bil yn ein helpu ni ar y ffordd i'r targed yna o filiwn o siaradwyr. Diolch yn fawr.