English: I think there were several different points. Just on the call that I know you've made on social media for a vaccines Minister, unless the First Minister decides otherwise, it's me. This is a public health crisis, this is an immunisation programme, you'd expect it to be delivered through here. It's no surprise that the chief medical officer is the senior official, together with Gill Richardson, who is a senior professional adviser to the chief medical officer and a former public health director in Wales, and that they're taking the leadership from a civil servant point of view and gathering together people in health boards who will then deliver. And I'm very grateful - I should make this point again - for the way that military planners have been involved in assisting our national health service. Throughout the pandemic, the military have played an outstanding role in supporting the Welsh Government in achieving our objectives to help keep Wales safe, and they're very much part of the team Wales approach for the delivery of the vaccine. With respect, I don't think it's a realistic expectation to say that, through winter, with all of the normal pressures it has, and with the still significant challenges of a rising infection rate from coronavirus, with all the harm that will bring, I'm afraid, that we could then also expect there to be a significant vaccination programme and to be able to eat into the waiting times backlog as well. We're in the very awful business of prioritisation, and if we can't regain control and turn back the tide of coronavirus, then even if we were not vaccinating people at the same time, we may be forced to make more choices about non-essential activity, and there's harm that comes with that, and I recognise that very well. So that's the position that we're currently in, with a vaccination programme on top. This is obviously a top priority, so we'll have to deal with those necessary priorities. I do hope, though, it reinforces for the public the need to see the vaccination programme that is going to start in the very near future as an opportunity to get to that future intact and not to let go of all the sacrifices that have been made, and not to act ahead of the vaccine as if there is no need to carry on with the unfortunate and unpleasant restrictions that we're living with, with the social distancing and the way that we can't have human contact in the way that is so precious to us all. But to hold our nerve and to keep going, follow the restrictions, and do what we should do for a period of months longer, and then we'll have a different future and we certainly will then have a significant backlog to address here in Wales and, indeed, in every country in the UK.
Welsh: Credaf fod sawl pwynt gwahanol yno. O ran yr alwad y gwn i chi ei gwneud ar y cyfryngau cymdeithasol am Weinidog brechu, oni bai fod y Prif Weinidog yn penderfynu fel arall, fi yw hwnnw. Mae hwn yn argyfwng iechyd y cyhoedd, mae hon yn rhaglen imiwneiddio, byddech yn disgwyl iddi gael ei darparu drwy'r lle hwn. Nid yw'n syndod mai'r prif swyddog meddygol yw'r uwch-swyddog, ynghyd â Gill Richardson, sy'n uwch-gynghorydd proffesiynol i'r prif swyddog meddygol ac yn gyn-gyfarwyddwr iechyd y cyhoedd yng Nghymru, a'u bod yn arwain o safbwynt gweision sifil ac yn dod â phobl ynghyd mewn byrddau iechyd a fydd wedyn yn cyflawni. Ac rwy'n ddiolchgar iawn - dylwn wneud y pwynt hwn eto - am y ffordd y mae cynllunwyr milwrol wedi ymroi i gynorthwyo ein gwasanaeth iechyd gwladol. Drwy gydol y pandemig, mae'r lluoedd arfog wedi chwarae rhan ragorol yn cynorthwyo Llywodraeth Cymru i gyflawni ein hamcanion i helpu i gadw Cymru'n ddiogel, ac maent yn rhan fawr o'r dull tîm Cymru o gyflenwi'r brechlyn. Gyda phob parch, drwy'r gaeaf, gyda'r holl bwysau arferol, a chyda heriau cyfradd heintio gynyddol y coronafeirws yn dal i fod yn sylweddol, a'r holl niwed a ddaw yn sgil hynny, mae arnaf ofn nad wyf yn credu ei fod yn ddisgwyliad realistig i ddweud y gallem fod yn disgwyl rhaglen frechu sylweddol yn ogystal â gallu mynd i'r afael â'r ôl-groniad yn yr amseroedd aros. Rydym yn ymgymryd â'r gwaith ofnadwy o flaenoriaethu, ac os na allwn adfer rheolaeth a brwydro yn erbyn y coronafeirws, hyd yn oed os nad ydym yn brechu pobl ar yr un pryd, efallai y bydd yn rhaid inni wneud mwy o ddewisiadau ynghylch gweithgarwch dianghenraid, ac mae hynny hefyd yn arwain at niwed, ac rwy'n cydnabod hynny'n llwyr. Felly dyna'r sefyllfa rydym ynddi ar hyn o bryd, gyda rhaglen frechu ar ben hynny. Mae'n amlwg fod hon yn flaenoriaeth hollbwysig, felly bydd rhaid inni ymdrin â'r blaenoriaethau angenrheidiol hynny. Rwy'n gobeithio, serch hynny, ei fod yn cadarnhau i'r cyhoedd yr angen i ystyried y rhaglen frechu a fydd yn cychwyn yn y dyfodol agos iawn fel cyfle i gyrraedd y dyfodol hwnnw yn un darn, ac i beidio â gollwng gafael ar yr holl aberthau a wnaed hyd yn hyn, a pheidio â gweithredu cyn y daw'r brechlyn fel pe na bai angen parhau â'r cyfyngiadau anffodus ac annymunol rydym yn byw gyda hwy, gyda'r mesurau cadw pellter cymdeithasol a'r ffordd na allwn gael y cyswllt dynol sydd mor bwysig i bob un ohonom. Ond os gallwn ddal ati a dygnu arni, dilyn y cyfyngiadau, a gwneud yr hyn y dylem ei wneud am ychydig fisoedd yn rhagor, fe gawn ddyfodol gwahanol ac yn sicr bydd gennym ôl-groniad sylweddol i fynd i'r afael ag ef yma yng Nghymru, ac yn wir, ym mhob gwlad yn y DU.