English: Diolch, Deputy Llywydd. Before I begin, I would like to make the Chamber aware that I would like to be giving one minute of my time each to David Melding, Mohammad Asghar and my colleague Rhianon Passmore. I'm delighted to lead this short debate today on mental health within the workplace, particularly in light of the Welsh Government's recently published economic contract. I'd like to thank the Minister for Economy and Transport for all his hard work on that contract, and say that I hope we can continue to work together closely on the issue of mental health. I also hope that I can work with the Minister for Health and Social Services on this issue as well. Members will know that improving mental health support is something very close to my heart, and this short debate is another opportunity to discuss this issue and express my feelings towards this issue. But it's also a good opportunity to rightly highlight the work of the Where's Your Head At? campaign - a campaign that is aiming to ensure that all employers look after the well-being of their workforce. Specifically, it is asking to make it compulsory to have a mental health first-aider at work. Now, I agree with that call, and it's why I thank a leading figure of that campaign, Natasha Devon MBE, for all her work so far. Her campaign has been widely supported across the UK, with over 200,000 signatories - MPs from across political parties, as well as over 50 UK business leaders. Supporting such a campaign and making change a reality here in Wales makes absolute sense, and it is the right thing to do. It makes sense from both a human and financial perspective to ensure that we protect mental health within the workplace the same way we protect physical health. Each year, workplace mental health issues cost the UK economy almost £35 billion, with 15.4 million working days lost to work-related stress, depression or anxiety. But the cost is not just financial. Left untreated, mental ill health impacts a person's relationships with friends, family, colleagues, and ultimately it impacts the quality of their own life. A major study into workplace well-being by the Mind charity found that more than half of the people surveyed had experienced poor mental health within their current job. The economic contract is one of the key policies within the Welsh Government's economic action plan, and, under the contract, businesses seeking Government support will need to commit to the principle of growth, fair work, reducing carbon footprint, health, skills and learning within the workplace. So, I'm particularly pleased that mental health is a priority within the economic contract and that the Government will support different initiatives. But, just as people who suffer mental health illness want concrete support, I want concrete change and solutions. I believe this campaign has an important part to play and would urge the Welsh Government to support fully the Where's Your Head? campaign, which will be debated in the UK Parliament, and for the Welsh Government to consider all options as to what can be done to ensure that we make provision for mental health first aid, as they do physical first aid, in the workplace, both in the public and private sector. Employers have a duty of care to their staff, and, whilst some employers are at the forefront of change, we cannot afford to leave anyone behind here in Wales or the UK. I pay tribute to Airbus in my own constituency and Jayne Bryant's constituency, who I know do a lot of work in this area, and I'd also like to pay tribute to my own union, and thank them, Unite the union, for all the work that they do in providing members with support and training around mental health and this particular issue. Now, we need to share best practice, but we also need to ensure that other employers equalise their number of mental health first aiders. Cost cannot be a reason for objections, because having mental health first aiders in the workplace will lead to savings in the long-term future. I want Wales, and I want the Welsh Government, to lead the way on this issue. If we succeed here in Wales, others will follow and others will succeed too. Deputy Llywydd, a letter recently was sent to the UK Prime Minister, and it rightly said that success will ensure employees across the UK can access a trained member of staff and they will be able to receive initial support and guidance if they are dealing with a mental health issue at work. Success will ensure that every employee has the right to a mentally healthy environment - a mentally healthy work environment. And I think, from the cross-party support that we have here this evening, it's clear that we all in this Assembly Chamber want to succeed in this issue. So, finally, Deputy Llywydd, I'd like to just mention what success would look like to me. To me, success will mean that we can finally break the stigma of mental health in the workplace and we can make it clear that it is okay not to be okay. And if we do push forward with this campaign we will be heading towards a world of good mental health for all. Diolch.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Cyn dechrau, hoffwn roi gwybod i'r Siambr y buaswn yn hoffi rhoi munud yr un o fy amser i David Melding, Mohammad Asghar a fy nghyd-Aelod Rhianon Passmore. Mae'n bleser gennyf arwain y ddadl fer hon heddiw ar iechyd meddwl yn y gweithle, yn enwedig yng ngoleuni contract economaidd Llywodraeth Cymru a gyhoeddwyd yn ddiweddar. Hoffwn ddiolch i Weinidog yr Economi a Thrafnidiaeth am ei holl waith caled ar y contract hwnnw, a dweud fy mod yn gobeithio y gallwn barhau i weithio gyda'n gilydd yn agos ar fater iechyd meddwl. Gobeithiaf hefyd y gallaf weithio gyda'r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol ar y mater hwn yn ogystal. Bydd yr Aelodau'n gwybod bod gwella cymorth iechyd meddwl yn rhywbeth agos iawn at fy nghalon, ac mae'r ddadl fer hon yn gyfle arall i drafod y mater ac i fynegi fy nheimladau ar y mater hwn. Ond mae hefyd yn gyfle da i dynnu sylw priodol at waith yr ymgyrch Where's Your Head At - ymgyrch sy'n anelu i sicrhau bod pob cyflogwr yn edrych ar ôl lles eu gweithlu. Yn benodol, mae'n gofyn am ei gwneud yn orfodol i gael gweithiwr cymorth cyntaf iechyd meddwl yn y gweithle. Nawr, rwy'n cytuno â'r alwad honno, a dyna pam rwy'n diolch i ffigwr blaenllaw yn yr ymgyrch honno, Natasha Devon MBE, am ei holl waith hyd yma. Cefnogwyd ei hymgyrch yn eang ledled y DU, gyda dros 200,000 o lofnodwyr - ASau ar draws y pleidiau gwleidyddol, yn ogystal â dros 50 o arweinwyr busnes y DU. Mae cefnogi ymgyrch o'r fath a gwneud newid yn realiti yma yng Nghymru yn gwneud synnwyr llwyr, a dyna'r peth cywir i'w wneud. Mae'n gwneud synnwyr o safbwynt dynol ac ariannol i sicrhau ein bod yn diogelu iechyd meddwl yn y gweithle yn yr un modd ag y diogelwn iechyd corfforol. Bob blwyddyn, mae problemau iechyd meddwl yn y gweithle yn costio bron £35 biliwn i economi'r DU, a cholli 15.4 miliwn o ddyddiau gwaith yn sgil straen, iselder a gorbryder sy'n gysylltiedig â gwaith. Ond nid cost ariannol yn unig yw hi. O'i adael heb ei drin, mae salwch meddwl yn effeithio ar berthynas yr unigolyn â ffrindiau, teulu, cydweithwyr, ac yn y pen draw mae'n effeithio ar ansawdd eu bywydau. Canfu astudiaeth bwysig o lesiant yn y gweithle gan yr elusen Mind fod mwy na hanner y bobl a holwyd wedi profi salwch meddwl yn eu swydd bresennol. Mae'r contract economaidd yn un o'r polisïau allweddol yng nghynllun gweithredu economaidd Llywodraeth Cymru, ac o dan y contract bydd angen i fusnesau sy'n ceisio cymorth gan y Llywodraeth ymrwymo i egwyddor twf, gwaith teg, lleihau ôl troed carbon, iechyd, sgiliau a dysgu yn y gweithle. Felly, rwy'n arbennig o falch fod iechyd meddwl yn flaenoriaeth yn y contract economaidd ac y bydd y Llywodraeth yn cefnogi mentrau gwahanol. Ond yn yr un ffordd ag y mae pobl sy'n dioddef salwch meddwl eisiau cymorth gwirioneddol, rwyf fi eisiau newid ac atebion gwirioneddol. Rwy'n credu bod gan yr ymgyrch hon ran bwysig i'w chwarae a buaswn yn annog Llywodraeth Cymru i roi ei chefnogaeth lawn i ymgyrch Where's Your Head? a fydd yn destun dadl yn Senedd y DU, ac i ystyried yr holl opsiynau o ran beth y gellir ei wneud i sicrhau ein bod yn darparu cymorth cyntaf iechyd meddwl, fel y darperir cymorth cyntaf corfforol, yn y gweithle, yn y sector cyhoeddus a'r sector preifat. Mae gan gyflogwyr ddyletswydd gofal tuag at eu staff, ac er bod rhai cyflogwyr ar flaen y gad yn sicrhau newid, ni allwn fforddio gadael neb ar ôl yma yng Nghymru neu yn y DU. Rwy'n talu teyrnged i Airbus yn fy etholaeth ac etholaeth Jayne Bryant, y gwn eu bod yn gwneud llawer o waith yn y maes hwn, a hoffwn dalu teyrnged hefyd i fy undeb fy hun, a diolch iddynt, undeb Unite, am yr holl waith a wnânt yn darparu cymorth a hyfforddiant ar iechyd meddwl i'w haelodau a'r mater penodol hwn. Nawr, mae angen inni rannu arferion gorau, ond mae angen inni sicrhau hefyd fod cyflogwyr eraill yn cydraddoli nifer y swyddogion cymorth cyntaf iechyd meddwl sydd ganddynt. Ni all cost fod yn rheswm dros wrthwynebu, oherwydd bydd cael swyddogion cymorth cyntaf iechyd meddwl yn y gweithle yn arwain at arbedion yn y dyfodol hirdymor. Rwyf am i Gymru, ac rwyf am i Lywodraeth Cymru, arwain ar y mater hwn. Os llwyddwn yma yng Nghymru, bydd eraill yn dilyn a bydd eraill yn llwyddo hefyd. Ddirprwy Lywydd, yn ddiweddar anfonwyd llythyr at Brif Weinidog y DU a ddywedai'n gywir y bydd llwyddiant yn sicrhau bod gweithwyr ar draws y DU yn gallu troi at aelod hyfforddedig o staff ac yn gallu cael cymorth ac arweiniad cychwynnol os ydynt yn dioddef problem iechyd meddwl yn y gweithle. Bydd llwyddiant yn sicrhau bod gan bob gweithiwr hawl i amgylchedd iach yn feddyliol - amgylchedd gwaith iach yn feddyliol. Ac o'r gefnogaeth drawsbleidiol sydd gennym yma heno, rwy'n credu ei bod hi'n amlwg fod pawb ohonom yn y Siambr hon eisiau gweld llwyddiant yn hyn o beth. Felly, yn olaf, Ddirprwy Lywydd, hoffwn grybwyll beth fyddai llwyddiant yn ei olygu i mi. I mi, bydd llwyddiant yn golygu y gallwn o'r diwedd dorri stigma iechyd meddwl yn y gweithle a gallwn ei gwneud yn glir ei bod hi'n iawn i beidio â bod yn iawn. Ac os gwthiwn ymlaen gyda'r ymgyrch hon byddwn yn anelu tuag at fyd o iechyd meddwl da i bawb. Diolch.