English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Prynhawn da. This Thursday is the United Nations international day of disabled people. Since 1992, the United Nations has designated 3 December as a day for promoting the rights and well-being of disabled people and celebrating their achievements across the world. The theme for 2020 is building back better towards a disability-inclusive, accessible and sustainable post-COVID-19 world. The pandemic has shone a light on and amplified the problems within our society. Many of these are not new or specific to COVID, but they've become more obvious to us all. During the pandemic, isolation, disconnect, disrupted routines and diminished services have greatly impacted the lives and mental well-being of many disabled people. The latest available data from the Office for National Statistics shows that in the period from March to July in Wales, 68 per cent, or almost seven in every 10, of COVID-related deaths came from our disabled communities. It has also been reported that people with a learning disability were disproportionately more likely to die from COVID, and I'm sure we are all greatly saddened by this. It is also emerging that this death rate was not the simple, inevitable consequence of impairment, as many of these deaths were clearly rooted in socioeconomic factors. Building on the admittedly slow progress made over the last 25 years since the introduction of the Disability Discrimination Act in November 1995, we must take positive action so that we can do better as we recover from the effects of COVID.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Prynhawn da. Ddydd Iau yr wythnos hon fydd Diwrnod Rhyngwladol Pobl Anabl y Cenhedloedd Unedig. Ers 1992, mae'r Cenhedloedd Unedig wedi dynodi 3 Rhagfyr yn ddiwrnod i hyrwyddo hawliau a llesiant pobl anabl a dathlu eu cyflawniadau ledled y byd. Y thema ar gyfer 2020 yw adeiladu'n ôl yn well tuag at fyd ôl-COVID-19, sy'n gynhwysol o ran anabledd, yn hygyrch ac yn gynaliadwy. Mae'r pandemig wedi taflu goleuni ar y problemau yn ein cymdeithas ni ac wedi ymhelaethu arnyn nhw. Nid yw llawer o'r rhain yn bethau newydd nac yn benodol i COVID, ond maen nhw wedi dod yn fwy amlwg i bob un ohonom ni. Yn ystod y pandemig, mae unigedd, datgysylltiad, torri ar drefn arferol a thorri ar wasanaethau wedi effeithio'n fawr iawn ar fywydau ac iechyd meddwl llawer o bobl anabl. Mae'r data diweddaraf sydd ar gael gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol yn dangos 68 y cant, neu bron saith ym mhob 10, o farwolaethau sy'n gysylltiedig â COVID yn deillio o gymunedau ein pobl anabl yng Nghymru yn y cyfnod rhwng misoedd Mawrth a Gorffennaf. Fe adroddwyd hefyd bod niferoedd anghymesur o bobl ag anableddau dysgu yn fwy tebygol o farw oherwydd COVID, ac rwy'n siŵr fod hwnnw'n achos tristwch mawr i ni i gyd. Fe ddaeth i'r amlwg hefyd nad o ganlyniad syml ac anochel i anabledd y cafwyd y gyfradd hon o farwolaethau, gan fod llawer o'r marwolaethau hyn yn amlwg wedi eu gwreiddio mewn ffactorau economaidd-gymdeithasol. Gan adeiladu ar y cynnydd araf, rhaid cyfaddef, a wnaed dros y 25 mlynedd diwethaf ers cyflwyno'r Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd ym mis Tachwedd 1995, mae'n rhaid inni gymryd camau cadarnhaol fel y gallwn wneud yn well wrth inni ddod dros effeithiau COVID.