techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you for that answer. The report concluded that the Tory cuts to legal aid have hit Wales disproportionately hard - their words, not mine. Since the budget was slashed in 2013, the number of firms providing legal aid in Wales has fallen by nearly a third, creating what the report calls 'advice deserts' in many parts of the country. So, in response to the commission's report, how will your Government promote equitable access to justice as a distinctly Welsh legal system emerges in the coming years?
Welsh: Diolch am yr ateb yna. Daeth yr adroddiad i'r casgliad bod toriadau'r Torïaid i gymorth cyfreithiol wedi taro Cymru yn anghymesur o galed - eu geiriau nhw, nid fy rhai i. Ers y gostyngiad sylweddol i'r gyllideb yn 2013, mae nifer y cwmnïau sy'n darparu cymorth cyfreithiol yng Nghymru wedi gostwng gan bron i draean, gan greu'r hyn y mae'r adroddiad yn ei alw'n 'ardaloedd dim cyngor' mewn sawl rhan o'r wlad. Felly, mewn ymateb i adroddiad y comisiwn, sut y gwnaiff eich Llywodraeth hyrwyddo mynediad teg at gyfiawnder wrth i system gyfreithiol neilltuol i Gymru ddod i'r amlwg yn y blynyddoedd i ddod?
English: The benefits of devolving the criminal justice system have been clear for a long time to Plaid Cymru. It was the basis of a policy paper that I wrote back in 2008, called 'Safer Communities'. So, it was heartening to see the findings of the commission on justice back this position up when the report was published. The evidence provided by this independent commission was forensic and indisputable. I agree with you when you say that the current situation is unacceptable. With that in mind, will the devolution of the criminal justice system, and specifically the recommendations of the Thomas report, form part of UK Labour's manifesto?
Welsh: Mae manteision datganoli'r system cyfiawnder troseddol wedi bod yn eglur ers tro i Blaid Cymru. Dyna oedd sail papur polisi a ysgrifennais i yn ôl yn 2008, o'r enw 'Gwneud Ein Cymunedau'n Fwy Diogel'. Felly, roedd hi'n galonogol gweld canfyddiadau'r comisiwn ar gyfiawnder yn cefnogi'r safbwynt hwn pan gyhoeddwyd yr adroddiad. Roedd y dystiolaeth a ddarparwyd gan y comisiwn annibynnol hwn yn fforensig ac yn ddigamsyniol. Rwy'n cytuno â chi pan ddywedwch fod y sefyllfa bresennol yn annerbyniol. Gyda hynny mewn golwg, a fydd datganoli'r system cyfiawnder troseddol, ac yn benodol argymhellion adroddiad Thomas, yn rhan o faniffesto Llafur y DU?
English: Well, Llywydd, there are a number of us in the Chamber who have long histories of arguing for devolution of aspects of the criminal justice system. I first gave evidence on this topic in 1985, when I gave evidence to a Labour Party commission, where I argued that the probation service should be amongst the first items to be part of devolution that the Labour Party was then planning. The justice commission's report is not yet two weeks old and deserves careful consideration. It will get that from my party, certainly, and I look forward to having a Labour Government at the other end of the M4, where we can have those mature conversations.
Welsh: Wel, Llywydd, mae nifer ohonom ni yn y Siambr sydd â hanesion maith o ddadlau dros ddatganoli agweddau ar y system cyfiawnder troseddol. Rhoddais dystiolaeth ar y pwnc hwn gyntaf yn 1985, pan roddais dystiolaeth i gomisiwn y Blaid Lafur, pryd y dadleuais y dylai'r gwasanaeth prawf fod ymhlith yr eitemau cyntaf i fod yn rhan o'r datganoli yr oedd y Blaid Lafur yn ei gynllunio bryd hynny. Nid yw adroddiad y comisiwn ar gyfiawnder yn bythefnos oed eto, ac mae'n haeddu ystyriaeth ofalus. Bydd yn cael hynny gan fy mhlaid i, yn sicr, ac edrychaf ymlaen at gael Llywodraeth Lafur ar ben arall yr M4, pryd y gallwn ni gael y sgyrsiau aeddfed hynny.
English: I thank Lynne Neagle for that question, Llywydd. Regular discussions take place between myself and the Minister on a wide range of health and social services matters. These discussions have included support for those bereaved by suicide in Wales.
Welsh: Diolchaf i Lynne Neagle am y cwestiwn yna, Llywydd. Mae trafodaethau rheolaidd yn cael eu cynnal rhyngof i a'r Gweinidog ar amrywiaeth eang o faterion iechyd a gwasanaethau cymdeithasol. Mae'r trafodaethau hyn wedi cynnwys cymorth i'r rhai sydd wedi dioddef profedigaeth trwy hunanladdiad yng Nghymru.
English: Thank you, First Minister. We recently held the first substantive meeting of the new cross-party group on suicide prevention, focusing on suicide bereavement. We had a very powerful presentation from the inspirational Angela Samata, about how, working with those bereaved by suicide, a range of innovative projects have been developed in England, both to support those bereaved by suicide and to prevent further suicides. The Welsh Government committed in its response to the Health, Social Care and Sport Committee's 'Everybody's Business' report to urgently review the postvention pathway now in place in England, in order to adapt it for Wales. Given that we know that bereavement by suicide is a major risk factor for dying by suicide, and that postvention is therefore prevention, when can we expect such a pathway to be in place in Wales, and will you ensure that lived experience is fully taken into account in its development?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Cynhaliwyd cyfarfod sylweddol cyntaf y grŵp trawsbleidiol newydd ar atal hunanladdiad gennym yn ddiweddar, gan ganolbwyntio ar brofedigaeth yn sgil hunanladdiad. Cawsom gyflwyniad grymus iawn gan Angela Samata, ar sut y datblygwyd, gan weithio gyda'r rhai sydd wedi dioddef profedigaeth yn sgil hunanladdiad, amrywiaeth o brosiectau arloesol yn Lloegr, i gefnogi'r rhai sydd wedi dioddef profedigaeth trwy hunanladdiad ac i atal hunanladdiadau pellach. Yn ei hymateb i adroddiad 'Busnes Pawb' y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, ymrwymodd Llywodraeth Cymru i gynnal adolygiad brys o'r llwybr ôl-ofal sydd ar waith yn Lloegr erbyn hyn, er mwyn ei addasu ar gyfer Cymru. O ystyried ein bod ni'n gwybod bod profedigaeth drwy hunanladdiad yn ffactor risg mawr ar gyfer marw drwy hunanladdiad, a bod ôl-ofal, felly, yn ataliad, pryd y gallwn ni ddisgwyl i lwybr o'r fath fod ar waith yng Nghymru, ac a wnewch chi sicrhau bod profiad byw yn cael ei gymryd i ystyriaeth yn llawn yn ei ddatblygiad?
English: A fortnight ago, as Chair of the cross-party group on funerals and bereavement, I met Rhian Mannings, who is the founder and chief executive of the all-Wales charity 2 Wish Upon a Star, to discuss their work providing essential bereavement support for families who have suddenly and traumatically lost a child or young adult aged 25 years and under, which may be from suicide, or may be through accident or illness. As she said, sudden death is the forgotten death in Wales. And although they've become a statutory service, effectively, in Wales, working with every health board, every police force, they're receiving no statutory support whatsoever, having to raise every penny themselves. She said they're reducing pressure on mental health teams, helping tackle that unforeseeable trauma of unpredictable death and loss. How, therefore, do you respond to their statement that their services therefore need to be widely known, with a multi-agency approach undertaken, to ensure that this support can be delivered Wales wide and that the severe long-term consequences for the survivors can be reduced?
Welsh: Bythefnos yn ôl, fel Cadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar angladdau a phrofedigaeth, cefais gyfarfod â Rhian Mannings, sef sylfaenydd a phrif weithredwr yr elusen Cymru gyfan 2 Wish Upon a Star, i drafod eu gwaith yn darparu cymorth profedigaeth hanfodol i deuluoedd sydd wedi colli plentyn neu oedolyn ifanc 25 oed ac iau yn sydyn ac yn drawmatig, a all fod yn sgil hunanladdiad, neu drwy ddamwain neu salwch. Fel y dywedodd hi, marwolaeth sydyn yw'r farwolaeth yr anghofir amdani yng Nghymru. Ac er eu bod nhw wedi dod yn wasanaeth statudol, i bob pwrpas, yng Nghymru, gan weithio gyda phob bwrdd iechyd, pob heddlu, nid ydyn nhw'n derbyn unrhyw gymorth statudol o gwbl, ac yn gorfod codi pob ceiniog eu hunain. Dywedodd hi eu bod nhw'n lleihau pwysau ar dimau iechyd meddwl, gan helpu i fynd i'r afael â thrawma annisgwyl marwolaeth a cholled na ellir eu rhagweld. Sut, felly, ydych chi'n ymateb i'w datganiad bod angen, felly, i'w gwasanaethau fod yn hysbys iawn, gan fabwysiadu dull amlasiantaeth, i sicrhau y gellir darparu'r cymorth hwn ledled Cymru ac y gellir lleihau'r canlyniadau hirdymor difrifol i'r goroeswyr?
English: Well, I respond first of all by saying how fortunate we are in Wales, Llywydd, to have groups like 2 Wish Upon a Star, organisations like Sands, and Bliss, all of whom draw on the enormous efforts of volunteers to provide help to families who find themselves in those deeply distressing situations. It's only a matter of a few weeks ago, Llywydd, that Baby Loss Awareness Week took place, and we had the annual event that I've had the privilege of sponsoring over a number of years now, where a number of Assembly Members, from across the Chamber, attended over at the Pierhead, where we were able to meet directly with people from those services, but also people who had lost a child very early on in that child's life, with a hurt that never goes away, and the need for the opportunity to talk with other people who have experienced the same thing themselves, to have the expert help that 2 Wish Upon a Star and other organisations can provide, was vividly part of the event that was held in the Pierhead. So, I absolutely commend the work that they do. I know that the health service in Wales wants to work carefully alongside them, but never to substitute for the extra ingredient that comes with people who have had that experience themselves, looking to make that available to others and to help them through an experience that they themselves have had to travel sometimes alone.
Welsh: Wel, ymatebaf yn gyntaf oll drwy ddweud pa mor ffodus yr ydym ni yng Nghymru, Llywydd, i gael grwpiau fel 2 Wish Upon a Star, sefydliadau fel Sands, a Bliss, y mae pob un ohonyn nhw yn manteisio ar ymdrechion enfawr gwirfoddolwyr i roi cymorth i deuluoedd sy'n canfod eu hunain yn y sefyllfaoedd hynod ofidus hynny. Dim ond ychydig wythnosau yn ôl, Llywydd, y cynhaliwyd Wythnos Ymwybyddiaeth Colli Babanod, a chawsom y digwyddiad blynyddol yr wyf i wedi cael y fraint o'i noddi dros nifer o flynyddoedd bellach, pryd yr oedd nifer o Aelodau Cynulliad, o bob rhan o'r Siambr, yn bresennol yn adeilad y Pierhead, lle'r oeddem ni'n gallu cyfarfod yn uniongyrchol â phobl o'r gwasanaethau hynny, ond hefyd pobl a oedd wedi colli plentyn yn gynnar iawn ym mywyd y plentyn hwnnw, a oedd yn dioddef loes nad yw byth yn diflannu, a'r angen am y cyfle i siarad â phobl eraill sydd wedi cael yr un profiad eu hunain, i gael y cymorth arbenigol y gall 2 Wish Upon a Star a sefydliadau eraill ei ddarparu, ac roedd hyn yn rhan flaenllaw iawn o'r digwyddiad a gynhaliwyd yn adeilad y Pierhead. Felly, rwy'n cymeradwyo'n llwyr y gwaith y maen nhw'n ei wneud. Gwn fod y gwasanaeth iechyd yng Nghymru eisiau gweithio'n ofalus law yn llaw â nhw, ond byth i gymryd lle'r cynhwysyn ychwanegol sy'n dod gyda phobl sydd wedi cael y profiad hwnnw eu hunain, gan geisio sicrhau bod hynny ar gael i eraill a'u helpu drwy brofiad y maen nhw eu hunain wedi gorfod ei fyw, weithiau ar eu pennau eu hunain.
English: Questions now from party leaders. The Plaid Cymru leader, Adam Price.
Welsh: Cwestiynau nawr gan arweinwyr y pleidiau, ac arweinydd Plaid Cymru, Adam Price.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, can you say if achieving a score of 500 in each domain of the PISA global education rankings, in reading, mathematics and science, is still the policy of your Government? And can you confirm that the figures for Wales will be published alongside all the other international figures on 3 December, unencumbered by the rules around pre-election period announcements?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, a allwch ddweud ai sicrhau sgôr o 500 yn holl feysydd tablau addysg byd-eang PISA, mewn darllen, mathemateg a gwyddoniaeth, yw polisi eich Llywodraeth o hyd? Ac a allwch chi gadarnhau y bydd y ffigurau ar gyfer Cymru yn cael eu cyhoeddi ochr yn ochr â'r holl ffigurau rhyngwladol eraill ar 3 Rhagfyr, heb eu llesteirio gan y rheolau ynghylch cyhoeddiadau yn ystod y cyfnod cyn etholiad?
English: Well, Llywydd, our ambition for PISA is set out in our national mission for education. I've received no advice that suggests to me that those figures will not be published, but we will look to see what other administrations across the United Kingdom do, and we will take advice, as the Member would expect, from those who are responsible for policing any rules there are about publication of such data during a general election period.
Welsh: Wel, Llywydd, mae ein huchelgais ar gyfer PISA wedi ei nodi yn ein cenhadaeth genedlaethol ar gyfer addysg. Nid wyf i wedi cael unrhyw gyngor sy'n awgrymu i mi na fydd y ffigurau hynny'n cael eu cyhoeddi, ond byddwn yn edrych i weld beth fydd gweinyddiaethau eraill ledled y Deyrnas Unedig yn ei wneud, a byddwn yn cymryd cyngor, fel y byddai'r Aelod yn ei ddisgwyl, gan y rhai sy'n gyfrifol am blismona unrhyw reolau sy'n bodoli ynghylch cyhoeddi data o'r fath yn ystod cyfnod etholiad cyffredinol.
English: First Minister, I believe it's normal practice for the Organisation for Economic Co-operation and Development to give advance notice to Governments, summarising the scores before the official announcement. Have you already received such advance notice, and can you say if you expect significant progress to have been made to achieving your target?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n credu ei bod hi'n arferol i'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd roi hysbysiad ymlaen llaw i Lywodraethau, yn crynhoi'r sgoriau cyn y cyhoeddiad swyddogol. A ydych chi eisoes wedi cael hysbysiad ymlaen llaw o'r fath, ac a allwch chi ddweud pa un a ydych chi'n disgwyl y bydd cynnydd sylweddol wedi ei wneud tuag at gyrraedd eich targed?
English: Llywydd, no advanced information has been communicated to the Welsh Government, and, of course, Adam Price makes an important point that these are the OECD's figures, and publication of them will, to an extent, be in their hands, not ours. But we've had no advance notice of the results of the latest round that will be published later this month -
Welsh: Lywydd, nid oes unrhyw wybodaeth ymlaen llaw wedi ei chyfleu i Lywodraeth Cymru, ac, wrth gwrs, mae Adam Price yn gwneud pwynt pwysig mai ffigurau'r OECD yw'r rhain, ac y bydd eu cyhoeddi, i raddau, yn eu dwylo nhw, nid ein rhai ni. Ond nid ydym ni wedi cael unrhyw hysbysiad ymlaen llaw am ganlyniadau'r rownd ddiweddaraf a fydd yn cael eu cyhoeddi yn ddiweddarach y mis hwn -
English: December.
Welsh: Rhagfyr.
English: In December, I beg your pardon. And, of course, we are hopeful that those results will reflect the real efforts that our young people in our schools make in those PISA tests.
Welsh: Ym mis Rhagfyr, mae'n ddrwg gen i. Ac, wrth gwrs, rydym ni'n obeithiol y bydd y canlyniadau hynny'n adlewyrchu'r ymdrechion gwirioneddol y mae ein pobl ifanc yn ein hysgolion yn eu gwneud yn y profion PISA hynny.
English: First Minister, your education Minister said in 2017 that we need to make progress in the next set of PISA results if we're to hit the next target. If the news for Wales on 3 December isn't positive at all, or isn't positive enough, what will the response of the Government be in that situation? Will you accept that the strategy isn't working? We've had a PISA target since 2006 after all. Will it be a catalyst for a much needed boost in funding for the education system in Wales? Or will you be tempted to do what you often do under these circumstances, which is to drop the target?
Welsh: Prif Weinidog, dywedodd eich Gweinidog addysg yn 2017 bod angen i ni wneud cynnydd yn y gyfres nesaf o ganlyniadau PISA os ydym ni'n mynd i gyrraedd y targed nesaf. Os nad yw'r newyddion i Gymru ar 3 Rhagfyr yn gadarnhaol o gwbl, neu ddim yn ddigon cadarnhaol, beth fydd ymateb y Llywodraeth yn y sefyllfa honno? A wnewch chi dderbyn nad yw'r strategaeth yn gweithio? Bu gennym ni darged PISA ers 2006 wedi'r cyfan. A fydd yn gatalydd i hwb y mae angen mawr amdano o ran cyllid ar gyfer y system addysg yng Nghymru? Neu a fyddwch chi'n cael eich temtio i wneud yr hyn yr ydych chi'n aml yn ei wneud o dan yr amgylchiadau hyn, sef anwybyddu'r targed?
English: Well, Llywydd, I don't recognise what the Member has said, and I'm certainly not going to speculate this afternoon on what I might say in a set of hypothetical circumstances that I've no idea what it would mean. It just seems a wholly meaningless question, and I'm not going to be able to provide it with a meaningful answer.
Welsh: Wel, Llywydd, nid wyf i'n cydnabod yr hyn y mae'r Aelod wedi ei ddweud, ac yn sicr nid wyf i'n mynd i ddyfalu y prynhawn yma ynglŷn â'r hyn y byddwn i'n ei ddweud o dan gyfres o amgylchiadau damcaniaethol nad oes gen i syniad beth y bydden nhw'n ei olygu. Mae'n ymddangos fel cwestiwn cwbl ddiystyr, ac nid wyf i'n mynd i allu rhoi ateb ystyrlon iddo.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, I'm sure you'll want to acknowledge this is the second anniversary of our colleague and friend Carl Sargeant's tragic death, and I'm sure you will want to join me in sending our thoughts and prayers to his family, his loved ones and all those affected at this time. First Minister, is it acceptable to pay an NHS manager almost £2,000 a day and allow him to work from his home in Spain?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, rwy'n siŵr y byddwch chi eisiau cydnabod mai dyma ail ben-blwydd marwolaeth drasig ein cyd-Aelod a'n cyfaill, Carl Sargeant, ac rwy'n siŵr y byddwch chi eisiau ymuno â mi i anfon ein meddyliau a'n gweddïau at ei deulu, ei anwyliaid a phawb yr effeithir arnynt ar yr adeg hon. Prif Weinidog, a yw'n dderbyniol talu bron i £2,000 y dydd i reolwr GIG a chaniatáu iddo weithio o'i gartref yn Sbaen?
English: Well, Llywydd, let me begin by echoing what Paul Davies said. This is a week when many people in this Chamber will be thinking about our colleague and the hurt that is still there following his untimely death only two years ago. So, I'm very pleased indeed to put on record the commitment that this side of the Chamber has to remembering that and to thinking of those most closely associated with him. Llywydd, the Member refers to a director in the Betsi Cadwaladr trust who has been appointed following the advice of the Public Accounts Committee, which said that the health board should take immediate and urgent action to appoint a director to assist the health board to carry out the necessary reforms. So, the health board has followed the advice of the committee, chaired by his colleague, and I'm sure he'll be glad that the health board has listened so attentively to that advice.
Welsh: Wel, Llywydd, gadewch i mi ddechrau drwy adleisio'r hyn a ddywedodd Paul Davies. Mae hon yn wythnos pan fydd llawer o bobl yn y Siambr hon yn meddwl am ein cyd-Aelod a'r loes sydd yno o hyd ar ôl ei farwolaeth cyn pryd ddwy flynedd yn ôl. Felly, rwy'n falch iawn o roi ar y cofnod yr ymrwymiad sydd gan yr ochr hon o'r Siambr i gofio hynny ac i feddwl am y rhai sydd â'r cysylltiad agosaf ag ef. Llywydd, mae'r Aelod yn cyfeirio at gyfarwyddwr yn ymddiriedolaeth Betsi Cadwaladr a benodwyd yn dilyn cyngor y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, a ddywedodd y dylai'r bwrdd iechyd gymryd camau brys ac ar unwaith i benodi cyfarwyddwr i gynorthwyo'r bwrdd iechyd i gyflawni'r diwygiadau angenrheidiol. Felly, mae'r bwrdd iechyd wedi dilyn cyngor y pwyllgor, o dan gadeiryddiaeth ei gydweithiwr, ac rwy'n siŵr y bydd yn falch bod y bwrdd iechyd wedi gwrando mor astud ar y cyngor hwnnw.
English: Oh, come on, First Minister. The Public Accounts Committee didn't tell the health board that he should be paid nearly £2,000 a day and actually operate from his home in Spain. They did not say that. And let's look at the facts, shall we? It's understood that under the deal agreed with the health board, management consultant, Phillip Burns, will earn more than £360,000 for a nine-month contract - £360,000 that could be used to recruit actual doctors and nurses, given that north Wales has the second-worst ratio of patients per senior doctor in the United Kingdom, £360,000 that could be spent tackling the high number of patients waiting more than 12 hours in accident and emergency departments, or £360,000 that could be used to help prepare the health board for the winter months. First Minister, do you accept that your Government has failed patients across north Wales, given that this money could have been used to deliver front-line services? And can you tell us what you're doing to rectify this very embarrassing situation?
Welsh: O, dewch nawr, Prif Weinidog. Ni ddywedodd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus wrth y bwrdd iechyd y dylid talu bron i £2,000 y dydd iddo ac y dylai weithio o'i gartref yn Sbaen. Wnaethon nhw ddim dweud hynny. A gadewch i ni edrych ar y ffeithiau, ie? Deallir y bydd y cytundeb a gytunwyd gyda'r bwrdd iechyd, y bydd yr ymgynghorydd rheoli, Phillip Burns, yn ennill mwy na £360,000 am gontract naw mis - £360,000 y gellid ei ddefnyddio i recriwtio meddygon a nyrsys go iawn, o gofio bod gan ogledd Cymru y gymhareb ail-waethaf o gleifion i uwch feddygon yn y Deyrnas Unedig, £360,000 y gellid ei wario yn mynd i'r afael â'r nifer fawr o gleifion sy'n aros am fwy na 12 awr mewn adrannau damweiniau ac achosion brys, neu £360,000 y gellid ei ddefnyddio i helpu i baratoi'r bwrdd iechyd ar gyfer misoedd y gaeaf. Prif Weinidog, a ydych chi'n derbyn bod eich Llywodraeth wedi gwneud cam â chleifion ar draws y gogledd, o gofio y gellid bod wedi defnyddio'r arian hwn i ddarparu gwasanaethau rheng flaen? Ac a allwch chi ddweud wrthym ni beth yr ydych chi'n ei wneud i unioni'r sefyllfa hon sy'n achosi cymaint o gywilydd?
English: Well, let me make two or three points in relation to the Member's questions. First of all, I see how fast he runs away from the advice of an Assembly committee when it doesn't suit him.
Welsh: Wel, gadewch i mi wneud dau neu dri o bwyntiau ynglŷn â chwestiynau'r Aelod. Yn gyntaf oll, rwy'n gweld pa mor gyflym y mae'n rhedeg i ffwrdd oddi wrth gyngor un o bwyllgorau'r Cynulliad pan nad yw'n ei blesio.