English: I thank the Conservatives for bringing this debate today. As Members who were present in the last Senedd know, I rarely spoke in health debates. Fortunately, for the first time since I was elected, we have a health Minister who I am confident will address the problems. I also recognise the hard work and dedication of the Welsh ambulance staff in very, very challenging circumstances. I also accept the immense pressure the Welsh ambulance service is under, with increasing transfer-of-care times. I, like many Members, have been contacted by angry relatives when ambulances have failed to attend. One constituent with a suspected heart attack was told to get a taxi. Another constituent, at a pub quiz, had a suspected stroke. There was no ambulance available; the pub landlady took him to A&E. I mean, is it bad luck that the two health providers that have provided the worst service over several years are the Welsh ambulance service and Betsi Cadwaladr, which are, geographically, the two biggest direct providers? Providing more ambulances or getting the army involved, as proposed, what that will do is increase the number of patients waiting outside. I mean, you then have five more ambulances, you have five more ambulances waiting outside. The visible bottleneck in the system is A&E, and ambulances queuing outside is a symptom of this, not the cause. Too many people go to A&E when their medical need is neither an accident or an emergency. Why do they do this? Because it's the only place you can guarantee to see a doctor. So, after several days of failing to see their GP, patients go to A&E for the long queue, but knowing at the end of that long queue, a doctor will see them. Also, doctors in A&E are risk averse, and rather than sending patients home and telling them to seek medical help if they get worse, they keep them in for 24 hours of observation. One of the problems with beds being used up is that people are being kept in, observed and released. How many patients have actually spent 24 hours in observation and then been sent home? A proposal I put privately to the Minister previously is out-of-hours GPs being installed in every A&E department to help the -
Welsh: Diolch i'r Ceidwadwyr am gyflwyno'r ddadl hon heddiw. Fel y gŵyr Aelodau a oedd yn bresennol yn y Senedd ddiwethaf, anaml iawn y byddwn yn siarad mewn dadleuon iechyd. Yn ffodus, am y tro cyntaf ers imi gael fy ethol, mae gennym Weinidog iechyd yr wyf yn hyderus y bydd yn mynd i'r afael â'r problemau. Rwyf hefyd yn cydnabod gwaith caled ac ymroddiad staff ambiwlans Cymru mewn amgylchiadau heriol tu hwnt. Rwyf hefyd yn derbyn y pwysau aruthrol sydd ar wasanaeth ambiwlans Cymru, gydag amseroedd trosglwyddo gofal cynyddol. Fel llawer o Aelodau, mae perthnasau dig wedi cysylltu â mi ynglŷn ag achosion lle methodd ambiwlansys ymateb. Dywedwyd wrth un etholwr yr amheuid ei fod wedi cael trawiad ar y galon i gael tacsi. Cafodd etholwr arall, mewn cwis tafarn, yr hyn yr amheuid ei bod yn strôc. Nid oedd ambiwlans ar gael; aeth perchennog y dafarn ag ef i'r adran ddamweiniau ac achosion brys. Hynny yw, ai lwc ddrwg yw hi mai'r ddau ddarparwr iechyd sydd wedi darparu'r gwasanaeth gwaethaf dros nifer o flynyddoedd yw gwasanaeth ambiwlans Cymru a Betsi Cadwaladr, sef y ddau ddarparwr uniongyrchol mwyaf yn ddaearyddol? Bydd darparu mwy o ambiwlansys neu gael y fyddin i gyfrannu, fel y cynigiwyd, yn cynyddu nifer y cleifion sy'n aros y tu allan. Hynny yw, mae gennych bum ambiwlans arall wedyn, mae gennych bum ambiwlans arall yn aros y tu allan. Y dagfa weladwy yn y system yw'r adran ddamweiniau ac achosion brys, a symptom o hyn yw'r ambiwlansys sy'n ciwio y tu allan, nid yr achos. Mae gormod o bobl yn mynd i adrannau damweiniau ac achosion brys pan nad yw eu hangen meddygol yn ddamwain nac yn argyfwng. Pam y gwnânt hynny? Oherwydd mai dyma'r unig le y gallwch warantu y byddwch yn gweld meddyg. Felly, ar ôl sawl diwrnod o fethu gweld eu meddyg teulu, mae cleifion yn mynd i'r adran ddamweiniau ac achosion brys i aros mewn ciw hir, ond fe wyddant y bydd meddyg yn eu gweld ar ben draw'r ciw hir hwnnw. Hefyd, mae meddygon mewn adrannau damweiniau ac achosion brys yn wrth risg, ac yn hytrach nag anfon cleifion adref a dweud wrthynt am ofyn am gymorth meddygol os byddant yn gwaethygu, maent yn eu cadw i mewn i gadw llygad arnynt am 24 awr. Un o'r problemau gyda gwelyau'n cael eu defnyddio yw bod pobl yn cael eu cadw i mewn, er mwyn cadw llygad arnynt cyn eu rhyddhau. Faint o gleifion sydd wedi treulio 24 awr yn yr ysbyty dan oruchwyliaeth cyn cael eu hanfon adref? Un cynnig a roddais yn breifat i'r Gweinidog yn flaenorol yw bod meddygon teulu y tu allan i oriau ym mhob adran ddamweiniau ac achosion brys i helpu -