English: I thank the Presiding Officer. Members will be aware that Wales is a world leader in recycling and resource management. It was announced yesterday that we are now second in Europe and third in the world. This is thanks to a comprehensive package of Welsh Government policy and investment and the actions of local government and people across Wales. The policy of England and Wales has diverged since devolution in 1999. In 1999, Wales recycled 5 per cent of our waste. This was broadly in line with England and Scotland. In the first half of 2016-17, we recycled 62 per cent of our waste. This was significantly better than England, Scotland and Northern Ireland. In England, recycling rates are getting worse and, last year, were under 44 per cent for the first time since 2011. Today, I want to set out the agenda for building on this position to become the best in the world and to maximise the associated employment, economic and environmental benefits. Wales is on course to meet our 70 per cent recycling target in 2024-25, probably several years ahead of the schedule. The 70 per cent target is, of course, a milestone on the journey to zero waste by 2050. In preparation for the revised Wales waste strategy in 2018, the Minister will publish shortly a consultation on our direction of travel in waste and recycling. This will include potential consideration of future targets, including setting an 80 per cent recycling target for local authorities. The waste composition analysis published in June of 2016 shows that almost half of the rubbish people are putting in their residual waste bins is easily recyclable. This includes food waste, paper, card, glass and metals. Llywydd, getting as much recyclable material as possible out of our rubbish bins and putting them into recycling is one of the key objectives of this Government. If everybody put all recyclable material in the recycling instead of the rubbish bins, it would drive up the recycling rate to almost 80 per cent. It would also save local authorities money by avoiding the cost of disposal, and at least some of the materials collected can be sold to earn an income. In 2015-16, the total spend on waste services by local authorities was at its lowest level since 2009-10 and, over the same period, recycling increased from 41 per cent up to 60 per cent. Higher recycling can contribute to reducing service-delivery costs, as long as the right services are introduced. We continue to support local authorities to introduce the right kinds of services through the collaborative change programme. Technical support and capital funding is available to local authorities to help them plan and deliver changes where necessary. This exemplifies the benefits of the Welsh Government's approach to recycling. Through the efforts of our local authorities and residents across the country, we're reducing the costs, improving the environmental impacts, and increasing economic activity and the number of jobs. To help achieve our ambition in this area, we are considering a range of other options - improving awareness raising on what can and can't be recycled, work with people who do not currently recycle to change their behaviour, a more radical approach like deposit-return schemes and additional charges or preventing the use of single-use food and drink containers, and legislating to enable local authorities to encourage residents to put more of their recyclable material into their recycling and not in the rubbish bin. Local authorities have asked us to consider introducing these powers. As well as higher recycling, we need to focus on waste prevention, Llywydd. Food waste per person is around 9 per cent lower in Wales compared to the average for the UK. Between 2009 and 2015, there was a 12 per cent decrease in the amount of household food waste in Wales. I want to build on this performance and go further. The Minister has asked her officials to consider how we can drive up food-waste prevention across Wales in the home, in food processing and across the whole supply chain. There have been some calls from stakeholders to ban certain food or drink containers, apply levies, or bring in deposit-return systems for drinks containers. The Minister intends to give due consideration to these issues in the review and refresh of the waste strategy, 'Towards Zero Waste'.
Welsh: Diolchaf i'r Llywydd. Bydd yr Aelodau'n ymwybodol bod Cymru ar y blaen o safbwynt ailgylchu a rheoli adnoddau. Cyhoeddwyd ddoe ein bod ni bellach yn ail yn Ewrop ac yn drydydd yn y byd. Mae hyn o ganlyniad i becyn cynhwysfawr o bolisïau a buddsoddiad gan Lywodraeth Cymru a chamau gweithredu llywodraeth leol a phobl ledled Cymru. Mae polisi Cymru a Lloegr wedi ymwahanu ers datganoli yn 1999. Yn 1999, roedd Cymru yn ailgylchu 5 y cant o'n gwastraff. Roedd hyn tua'r un faint â Lloegr a'r Alban. Yn ystod hanner cyntaf 2016-17, roeddem yn ailgylchu 62 y cant o'n gwastraff. Roedd hyn yn well o lawer na Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Yn Lloegr, mae cyfraddau ailgylchu'n dirywio ac, y llynedd, roeddent o dan 44 y cant am y tro cyntaf ers 2011. Heddiw, hoffwn osod yr agenda ar gyfer adeiladu ar y sefyllfa hon i fod y gorau yn y byd ac i sicrhau cymaint â phosibl o fuddion cysylltiedig o ran cyflogaeth, yr economi a'r amgylchedd. Mae Cymru ar y trywydd iawn i gyrraedd ein targed ailgylchu o 70 y cant yn 2024-25, yn ôl pob tebyg sawl blwyddyn o flaen yr amserlen. Mae'r targed o 70 y cant, wrth gwrs, yn garreg filltir ar y daith at fod yn ddiwastraff erbyn 2050. Wrth baratoi ar gyfer strategaeth wastraff ddiwygiedig Cymru yn 2018, bydd y Gweinidog yn cyhoeddi ymgynghoriad cyn bo hir ar gyfeiriad ein taith o ran gwastraff ac ailgylchu. Bydd hyn yn cynnwys y posibilrwydd o ystyried targedau'r dyfodol, gan gynnwys gosod targed ailgylchu o 80 y cant i awdurdodau lleol. Mae'r dadansoddiad o gyfansoddiad gwastraff a gyhoeddwyd ym mis Mehefin 2016 yn dangos bod bron i hanner y sbwriel y mae pobl yn ei roi yn eu biniau gwastraff gweddilliol yn ddefnydd sy'n hawdd ei ailgylchu. Mae hyn yn cynnwys gwastraff bwyd, papur, cerdyn, gwydr a metelau. Lywydd, mae cael cymaint o ddefnydd ailgylchadwy â phosibl allan o'n biniau sbwriel a'u rhoi mewn biniau ailgylchu yn un o amcanion allweddol y Llywodraeth hon. Pe byddai pawb yn rhoi pob defnydd ailgylchadwy yn y bin ailgylchu yn lle'r bin sbwriel, byddai'n gwella cyfradd ailgylchu i bron i 80 y cant. Byddai hefyd yn arbed arian i awdurdodau lleol drwy osgoi cost gwaredu, a gellir gwerthu o leiaf rhai o'r defnyddiau a gesglir i ennill incwm. Yn 2015-16, roedd cyfanswm y gwariant ar wasanaethau gwastraff gan awdurdodau lleol ar ei lefel isaf ers 2009-10 ac, yn ystod yr un cyfnod, cynyddodd ailgylchu o 41 cant i 60 y cant. Gall mwy o ailgylchu gyfrannu at leihau costau darparu gwasanaethau, cyn belled â bod y gwasanaethau cywir yn cael eu cyflwyno. Rydym yn parhau i gefnogi awdurdodau lleol i gyflwyno'r mathau cywir o wasanaethau drwy'r rhaglen newid cydweithredol. Mae cymorth technegol a chyllid cyfalaf ar gael i awdurdodau lleol i'w helpu i gynllunio a gwneud newidiadau lle bo eu hangen. Mae hyn yn enghraifft o fantais ymagwedd Llywodraeth Cymru at ailgylchu. Drwy ymdrechion ein hawdurdodau lleol a thrigolion ledled y wlad, rydym yn lleihau'r costau, yn gwella'r effeithiau amgylcheddol, ac yn cynyddu gweithgarwch economaidd a nifer y swyddi. I helpu i gyflawni ein huchelgais yn y maes hwn, rydym yn ystyried ystod o ddewisiadau eraill - gwella ymwybyddiaeth o'r hyn y gellir ac na ellir ei ailgylchu, gweithio gyda phobl nad ydynt yn ailgylchu ar hyn o bryd i newid eu hymddygiad, dull mwy radical fel cynlluniau dychwelyd blaendal a chostau ychwanegol neu atal defnyddio cynwysyddion bwyd a diod untro, a deddfu i alluogi awdurdodau lleol i annog preswylwyr i roi mwy o'u defnyddiau ailgylchadwy yn y bin ailgylchu ac nid yn y bin sbwriel. Mae awdurdodau lleol wedi gofyn inni ystyried cyflwyno'r pwerau hyn. Yn ogystal â mwy o ailgylchu, mae angen inni ganolbwyntio ar atal gwastraff, Lywydd. Mae gwastraff bwyd ar gyfer pob person tua 9 y cant yn is yng Nghymru o'i gymharu â chyfartaledd y DU. Rhwng 2009 a 2015, bu 12 y cant o ostyngiad yng nghyfanswm y gwastraff bwyd o gartrefi yng Nghymru. Hoffwn adeiladu ar y perfformiad hwn a mynd ymhellach. Mae'r Gweinidog wedi gofyn i'w swyddogion ystyried sut y gallwn wneud mwy i atal gwastraffu bwyd ledled Cymru yn y cartref, ym maes prosesu bwyd ac ar draws y gadwyn gyflenwi gyfan. Mae rhai rhanddeiliaid wedi galw am wahardd rhai cynwysyddion bwyd neu ddiod, defnyddio ardollau, neu gyflwyno systemau dychwelyd blaendal am gynwysyddion diodydd. Mae'r Gweinidog yn bwriadu rhoi ystyriaeth ddyledus i'r materion hyn yn yr adolygiad a'r diweddariad am y strategaeth wastraff, 'Tuag at Ddyfodol Diwastraff'.