English: My second priority is reducing our reliance on energy generated from fossil fuels. Last month, the Intergovernmental Panel on Climate Change released a hard-hitting report on the impacts of global warming. To limit global warming to 1.5 degrees, the IPCC recommends scaling up renewable generation rapidly to provide around 85 per cent of the world's electricity by 2050. The report suggests a renewables-led system, supported by nuclear and fossil fuels with carbon capture and storage. Carbon capture and storage would allow gas to generate around 8 per cent of electricity worldwide to provide a flexible base load and ensure that supplies are secure. This means that we have to change our energy system. We're not going to create the scale of the change we need without difficult decisions that impact on communities in Wales. Last year, I set stretching but realistic renewable targets. These will help us decarbonise our energy system, reduce long-term costs and deliver greater benefits to Wales. We're already making good progress towards these targets. I just published an updated 'Energy Generation in Wales' report with figures to the end of 2017. The report shows that electricity equivalent to 48 per cent of Wales's consumption was generated from renewable energy; 529 MW of our installed renewable electricity capacity was locally owned, meaning the profits from this generation stayed in Wales. This represents good progress against our targets of 70 per cent of electricity consumption from renewables and 1 GW of locally owned generation by 2030. New generation must deliver sufficient benefit to justify Wales hosting it, and this ties in to my third priority: to drive the energy transition to deliver maximum benefits for Wales. I expect all new renewable energy projects in Wales to include at least an element of local ownership, to retain wealth and provide real benefit to communities. Our response to the call for evidence on local ownership will be published in the next few weeks. We will be taking action to increase retention of benefit in Wales. I hope when people have more ownership of generation, the dialogue around renewable energy will change from, 'Do we want this?' to 'What do we need and where shall we put it?' We also have a window of opportunity now to develop and grow our own innovative marine energy industry, which could help others across the globe to reduce fossil fuels. Marine energy represents a major export opportunity. We've invested in marine technologies, and the UK Government must provide supportive financial regimes for these emerging technologies that cannot yet compete on price alone with established technologies. The offshore wind sector is an example of early-stage UK funding during development, leading to cost-effective and sustainable energy generation. I hope we can find new sites off Wales's coast for offshore to contribute to our targets. This example should now be followed for the marine sector. The UK missed the opportunity to be a global leader in offshore wind. We cannot afford for the same to happen to our marine wave and tidal industry. However much renewable energy generation we produce, we must also remove fossil fuel generation from the energy system to bring emissions down. The new energy generation report also shows Wales generated more than twice the electricity it consumed last year. Between 1990 and 2016, our emissions from the power sector increased by 44 per cent, whilst overall UK emissions from the sector reduced by 60 per cent. We host 19 per cent of the UK's gas-fired electricity generation, a key factor in this increase. We need to think about whether we are content to host new gas generation in Wales and, if so, how we can ensure it is compatible with carbon capture and storage. I'm keen to hear Members' views on whether Wales should only generate electricity for our own needs, or whether we should continue to be a net exporter. As part of our work to reduce emissions, Welsh Government has made clear our opposition to fracking. I'm determined to use every possible lever to ensure fracking does not take place in Wales. This includes a strong opposition to issuing new petroleum licences or consents for fracking and the introduction of a much more robust planning policy. The recent consultation on petroleum extraction set out our preferred position. I will confirm our policy position and respond to the consultation before the end of the year. We also need to consider the role of nuclear. If UK Government does consent to new nuclear in Wales, it will be the largest single investment in Wales in a generation, and our priority is to achieve a positive and lasting legacy for north Wales. We must also ensure we protect the local communities and environment. In addition to current electricity use, we need to consider the impact of decarbonising transport and heat. Currently, there are around 2.5 million ultra-low emissions vehicles bought annually in the UK. There could be as many as 11 million electric vehicles by 2030. Charging an electric vehicle at home would almost double the electricity consumption of that home. Significant investment in renewables and infrastructure will be needed to serve this increasing demand, and we need clarity on what infrastructure is needed and where it should be. As agreed with Plaid Cymru, I have committed funding to an energy atlas, and we recently agreed our approach on this, to offer support for regional and local energy planning. This will help ensure we maximise the value of energy opportunities within the city and growth deals throughout Wales. This delivers on my third priority of driving the energy transition to deliver maximum benefits for Wales. Regional whole-energy system planning will help us understand where we need more low-carbon generation and where our energy infrastructure requires investment. We are working with network providers on this, as, where they are sure new grid is needed, they can build this into their investment plans. Putting Wales at the forefront of the evolving energy frontier, we are creating demonstrators to encourage academics and businesses to develop new technology systems and processes. We are leveraging funding from the EU and other sources to help deliver our vision of a smart, low-carbon energy system. The Sustainable Product Engineering Centre for Innovative Functional Industrial Coatings is changing the way we deliver buildings. They've developed several energy-positive buildings, including the active classroom at Swansea bay campus and the SOLCER house at Stormy Down. We're also supporting the Swansea University-led proposal to establish an active buildings centre in Wales. This will be an industry-led centre to speed up the roll-out of active buildings. The Welsh Government's innovative housing programme provides another opportunity to develop proofs-of-concept buildings. By doing this at scale, we tackle the uncertainties about whether efficient homes will be more expensive to build. Innovative technologies require new business models and changes in regulation. They also change the way we live and work in buildings. New models are coming forward, exploring new approaches to energy efficiency, generation, use and storage. All these initiatives help us capture Welsh value from the transition to a low-carbon energy system. I have no illusions regarding the size of the challenge that decarbonisation presents, nor the uncertainties around how we might get there. There is no one single solution or technology that will guarantee delivery of our carbon targets. Given the size of the challenge, we will need to explore all avenues. Wales has an internationally admired suite of innovative research and development programmes to help us do it. So, I very much look forward to hearing all Members' views around the direction for a prosperous and low-carbon Wales.
Welsh: Fy ail flaenoriaeth yw lleihau ein dibyniaeth ar ynni a gynhyrchir o danwyddau ffosil. Fis diwethaf, cyhoeddodd y Panel Rhynglywodraethol ar Newid yn yr Hinsawdd adroddiad deifiol ar effeithiau cynhesu byd-eang. I gyfyngu cynhesu byd-eang i 1.5 gradd, mae'r IPCC yn argymell uwchraddio cynhyrchu ynni adnewyddadwy yn gyflym i ddarparu oddeutu 85 y cant o drydan y byd erbyn 2050. Mae'r adroddiad yn awgrymu system a arweinir gan ynni adnewyddadwy, wedi ei chefnogi gan danwyddau ffosil a niwclear gyda phroses dal a storio carbon. Byddai dal a storio carbon yn caniatáu i nwy gynhyrchu oddeutu 8 y cant o drydan yn fyd-eang i ddarparu sylfaen llwyth hyblyg a sicrhau bod cyflenwadau yn ddiogel. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid inni newid ein system ynni. Nid ydym ni'n mynd i greu newid ar y raddfa sydd ei hangen heb benderfyniadau anodd a fyddai'n effeithio ar gymunedau yng Nghymru. Y llynedd, gosodais dargedau adnewyddadwy heriol ond realistig. Bydd y rhain yn ein helpu ni i ddatgarboneiddio ein system ynni, lleihau costau tymor hir a darparu mwy o fanteision i Gymru. Rydym ni eisoes yn camu ymlaen yn dda tuag at y targedau hyn. Rwyf newydd gyhoeddi adroddiad 'Cynhyrchu ynni yng Nghymru' wedi'i ddiweddaru gyda ffigurau i ddiwedd 2017. Mae'r adroddiad yn dangos y cynhyrchwyd trydan sy'n cyfateb i 48 y cant o ddefnydd Cymru o ynni adnewyddadwy; roedd 529 MW o'n capasiti trydan adnewyddadwy ym meddiant cyflenwyr lleol, sy'n golygu bod elw'r cynhyrchu hwn wedi aros yng Nghymru. Mae hyn yn cynrychioli cynnydd da tuag at ein targedau o 70 y cant o'r defnydd o drydan o ynni adnewyddadwy ac 1 GW o gynhyrchu gan gyflenwyr lleol erbyn 2030. Mae'n rhaid i gynhyrchu newydd ddarparu manteision digonol i gyfiawnhau sefyllfa lle bydd Cymru yn ei gynnal, ac mae hyn yn ymwneud â'm trydedd blaenoriaeth; hybu newid ynni i sicrhau'r manteision gorau posibl i Gymru. Rwy'n disgwyl i bob prosiect ynni adnewyddadwy newydd yng Nghymru gynnwys o leiaf un elfen o berchnogaeth leol, i gadw cyfoeth a darparu manteision gwirioneddol i gymunedau. Cyhoeddir ein hymateb i'r alwad am dystiolaeth ar berchnogaeth leol yn ystod yr ychydig wythnosau nesaf. Fe fyddwn ni'n cymryd camau i gynyddu'r enghreifftiau o gadw buddiant yng Nghymru. Gobeithiaf pan fydd gan bobl fwy o berchenogaeth o gynhyrchu, y bydd y ddeialog ynghylch ynni adnewyddadwy yn newid o, 'A ydym ni eisiau hyn?' i 'Beth sydd ei angen arnom ni a ble byddwn ni'n ei roi?' Mae gennym ni hefyd gyfle nawr i ddatblygu a thyfu ein diwydiant ynni morol arloesol ein hunain, a allai helpu eraill ledled y byd i leihau tanwyddau ffosil. Mae ynni morol yn gyfle mawr i allforio. Rydym ni wedi buddsoddi mewn technolegau morol, ac mae'n rhaid i Lywodraeth y DU ddarparu cyfundrefnau ariannol cefnogol ar gyfer y technolegau sy'n dod i'r amlwg ond na allant gystadlu ar bris yn unig gyda'r technolegau sefydledig. Mae'r sector gwynt ar y môr yn enghraifft o gyllido cyfnod cynnar gan y DU yn ystod datblygu, yn arwain at gynhyrchu ynni cost-effeithiol a chynaliadwy. Gobeithiaf y gallwn ganfod safleoedd newydd oddi ar arfordir Cymru ar gyfer ynni o wynt ar y môr i gyfrannu at ein targedau. Dylid dilyn yr enghraifft hon nawr ar gyfer y sector morol. Collodd y DU y cyfle i fod yn arweinydd byd-eang ym maes ynni o wynt ar y môr. Ni allwn fforddio i'r un peth ddigwydd i'n diwydiant ynni tonnau ac ynni llanw. Pa faint bynnag o ynni adnewyddadwy y byddwn yn ei gynhyrchu, mae'n rhaid inni hefyd gael gwared ar gynhyrchu tanwydd ffosil o'r system ynni i leihau allyriadau. Mae'r adroddiad ar gynhyrchu ynni newydd hefyd yn dangos bod Cymru wedi cynhyrchu mwy na dwywaith y trydan a ddefnyddiwyd y llynedd. Rhwng 1990 a 2016, cynyddodd ein hallyriadau o'r sector pŵer gan 44 y cant, wrth i allyriadau cyffredinol y DU o'r sector leihau gan 60 y cant. Rydym ni'n cynnal 19 y cant o gynhyrchu trydan drwy nwy yn y DU, ffactor allweddol yn y cynnydd hwn. Mae angen inni ystyried pa un a ydym yn fodlon cynnal mwy o gynhyrchu trydan drwy nwy yng Nghymru ac, os felly, sut gallwn ni sicrhau ei fod yn gydnaws â dal a storio carbon. Rwy'n awyddus i glywed barn yr Aelodau ynghylch pa un a ddylai Cymru gynhyrchu trydan ar gyfer ein hanghenion ni yn unig, neu a ddylem ni barhau i fod yn allforiwr net. Yn rhan o'n gwaith i leihau allyriadau, mae Llywodraeth Cymru wedi datgan yn glir ein gwrthwynebiad i ffracio. Rwyf i'n benderfynol o ddefnyddio pob dull posibl i sicrhau na cheir ffracio yng Nghymru. Mae hyn yn cynnwys gwrthwynebiad cryf i gyflwyno trwyddedau petrolewm newydd neu roi caniatâd ar gyfer ffracio ac mae'n cynnwys hefyd cyflwyno polisi cynllunio llawer mwy cadarn. Gosododd yr ymgynghoriad diweddar ar echdynnu petrolewm ein safbwynt a ffefrir. Byddaf yn cadarnhau ein safbwynt polisi ac yn ymateb i'r ymgynghoriad cyn diwedd y flwyddyn. Mae angen inni hefyd ystyried swyddogaeth ynni niwclear. Os bydd Llywodraeth y DU yn cydsynio i safle niwclear newydd yng Nghymru, hwn fydd y buddsoddiad unigol mwyaf yng Nghymru mewn cenhedlaeth, a'n blaenoriaeth ni yw sicrhau etifeddiaeth gadarnhaol a pharhaol ar gyfer y gogledd. Mae'n rhaid inni hefyd sicrhau ein bod ni'n diogelu cymunedau lleol a'r amgylchedd. Yn ogystal â'r defnydd presennol o drydan, mae angen inni ystyried effaith datgarboneiddio trafnidiaeth a gwres. Ar hyn o bryd, prynir tua 2.5 miliwn o gerbydau isel iawn eu hallyriadau bob blwyddyn yn y DU. Gallai fod cynifer â 11 miliwn o gerbydau trydan erbyn 2030. Byddai gwefru cerbydau trydan yn y cartref yn dyblu'r defnydd o drydan yn y cartref hwnnw. Bydd angen buddsoddiad sylweddol mewn ynni adnewyddadwy a seilwaith i ddiwallu'r galw cynyddol hwn, ac mae arnom ni angen eglurder ynghylch pa seilwaith sydd ei angen a ble y dylai fod. Fel y cytunwyd gyda Phlaid Cymru, rwyf wedi ymrwymo i gyllido atlas ynni, ac yn ddiweddar fe wnaethom gytuno ar ein dull o weithredu, i gynnig cymorth ar gyfer cynllunio ynni lleol a rhanbarthol. Bydd hyn yn helpu i sicrhau ein bod yn manteisio i'r eithaf ar gyfleoedd o ran ynni o fewn bargeinion dinesig a thwf ledled Cymru. Mae hyn yn cyflawni fy nhrydedd flaenoriaeth o hybu newid ynni i sicrhau'r manteision gorau posibl i Gymru. Bydd cynllunio system ynni yn gyfan gwbl ranbarthol yn ein helpu ni i ddeall lle mae angen mwy o gynhyrchu carbon isel a pha ran o'n seilwaith ynni sydd angen buddsoddiad. Rydym ni'n gweithio gyda darparwyr rhwydwaith ar hyn, oherwydd pan fyddan nhw'n sicr o ble mae angen grid newydd, fe allan nhw gynnwys hyn yn eu cynlluniau buddsoddi. Drwy roi Cymru ar flaen y gad o ran ynni sy'n esblygu, rydym ni'n creu arddangoswyr i annog academyddion a busnesau i ddatblygu prosesau a systemau technolegol newydd. Rydym ni'n denu cyllid gan yr UE a ffynonellau eraill i helpu i gyflawni ein gweledigaeth o system ynni carbon isel, effeithlon. Mae'r Ganolfan Beirianneg Cynnyrch Cynaliadwy ar gyfer Haenau Diwydiannol Gweithredol Arloesol yn newid y ffordd yr ydym ni'n darparu adeiladau. Maen nhw wedi datblygu nifer o adeiladau cadarnhaol o ran ynni, gan gynnwys y dosbarth ysgol actif ar gampws Bae Abertawe a thŷ SOLCER yn Stormy Down. Rydym hefyd yn cefnogi cynnig dan arweiniad Prifysgol Abertawe i sefydlu canolfan adeiladau ynni gweithredol yng Nghymru. Bydd hon yn ganolfan dan arweiniad y diwydiant i gyflymu cyflwyno adeiladau ynni gweithredol. Mae rhaglen dai arloesol Llywodraeth Cymru yn rhoi cyfle arall i ddatblygu adeiladau prawf o gysyniad. Drwy wneud hyn ar raddfa eang, byddwn ni'n mynd i'r afael â'r ansicrwydd ynghylch pa un a fydd hi'n ddrytach adeiladu cartrefi effeithlon. Mae technolegau arloesol angen modelau busnes newydd a newidiadau i reoleiddio. Maen nhw hefyd yn newid y ffordd yr ydym ni'n byw ac yn gweithio mewn adeiladau. Mae modelau newydd yn dod i'r amlwg, gan ymchwilio i ddulliau newydd o effeithlonrwydd, cynhyrchu, defnyddio a storio ynni. Mae'r holl fentrau hyn yn ein helpu ni i sicrhau y daw gwerth i Gymru wrth newid i system ynni carbon isel. Nid oes gennyf unrhyw amheuaeth ynghylch maint yr her y mae datgarboneiddio yn ei gynnig, na'r ansicrwydd ynghylch sut y byddwn ni'n llwyddo. Nid oes un ateb penodol nac un dechnoleg a fydd yn sicrhau cyflawni ein targedau allyriadau carbon. O ystyried maint yr her, bydd angen inni archwilio pob llwybr. Mae gan Gymru gyfres uchel ei pharch yn rhyngwladol o ymchwil arloesol a rhaglenni datblygu i'n helpu ni i wneud hynny. Felly, rwyf yn edrych ymlaen yn fawr at glywed barn yr holl Aelodau ynghylch y cyfeiriad ar gyfer Cymru carbon isel a ffyniannus.