English: I'm going to deal with this, because I've got lots to deal with. The immediate and longer term reasons behind any potential service change; the options that it is considering; and the impact of any of those options, including the impacts of doing nothing. And the impacts of options for change should, of course, include the impact on quality, safety and access in terms of time and geography. And the information on demand and need for current and future services should be openly shared with the public. The health board should set out how it will listen to and engage with the public and its staff. All of these matters should be shared with elected representatives and, of course, the local community health council. And that staff and trade union engagement is essential to current and any future provision. I really do understand that people have very real concerns and fears about the future service at the Royal Glamorgan Hospital and what it will mean for their families and community. I fully expect elected representatives to represent the concerns of their constituents and to press for alternatives, and that includes the impact of any proposals on community services on Ysbyty Cwm Cynon and the future of Ysbyty Cwm Rhondda, as well as Prince Charles Hospital, the Princess of Wales Hospital and Cardiff. It may be helpful to respond to the concerns that some Members have expressed today, both within and outside the Chamber, about other services. The health board set out yesterday that they will not be closing other services - no theatres and no intensive therapy units closing, and there will not be job losses if service change proceeds. The Government amendment notes the joint cross-party statement about the future of emergency services in Cwm Taf Morgannwg. Within that statement, a range of information is requested from the health board about the evidence underpinning proposals for change and their impact. I expect that information to be made publicly available or an explanation of why not. And I hear what Members have said today and before about the south Wales programme. Now, this wasn't determined centrally by the Welsh Government; it came from engaging over 500 front-line clinicians who live, work in and serve communities across south Wales. The final agreed position of the south Wales programme six years ago was for a 24-hour minor injury unit at the Royal Glamorgan. It's already developed and been at the leading edge across Wales at the Royal Glamorgan of acute medical care that would have previously gone to A&E. It's already developing, of course, the £6 million diagnostic hub we've heard so much about in reference to its impact upon cancer services. However, I recognise that the health board are already reconsidering the 24-hour MIU plan, and they have set out possible options for consultant-led care to continue on the site. In considering a way forward, I understand that the health board are indeed reflecting upon the outcome of the south Wales programme, the changes made since then to the delivery of healthcare and the healthcare needs of current and the future population in the area and, of course, the unavoidable reality of staff recruitment. As Members across the Chamber know, simply calling for the south Wales programme to end doesn't answer the problem; it avoids the problem. I've discussed at length and on a number of occasions the challenges of attracting and retaining emergency medicine consultants in what is a shortage profession across the UK, and indeed a highly competitive international field of recruitment. The immediacy of the current position in Cwm Taf Morgannwg has arisen because of immediate staff shortages that will arise at the end of March. It would not be honest or realistic for any Government to sign up to the wording of the Plaid Cymru amendment. It isn't a credible plan to simply instruct staff from Merthyr or Bridgend to work nights at a different hospital, and we all know from our own experience that staff shortages have led to service change because otherwise the service would be unsafe. But we are not standing by and doing nothing. We are already developing a joint health and social care workforce strategy. Four doctors in training are expected to complete their certificate of completion training in emergency medicine this summer and to take up posts as consultants across Wales. Between 2021 and 2025, a further 62 doctors are expected to complete their certificate of completion of training for emergency medicine as well. The national unscheduled care board has been established and has reviewed workforce requirements for emergency medicine and further expansion of the consultant workforce, which is supported by Health Education and Improvement Wales. However, that in itself isn't an answer to all the concerns of Members and the public. The truth is that there are no quick or easy fixes. The Government will vote against the motion to ensure that we reach the Government amendment that balances our expectations on how the health board makes a decision with the legal responsibility of Ministers. As Members across the Chamber know, Ministers, myself in particular, could ultimately have to determine a final service decision. The Government will, therefore, abstain on amendments 3 and 4. I know that people care deeply about the future of our NHS. I do too. I expect all of our decision makers in our national health service to listen to what the public and their elected representatives have to say, and to be open, honest and transparent with the public and their staff. I expect our NHS to make choices that deliver a robust and safe service. It's what I expect for my family and I expect nothing less for the country.
Welsh: Rwy'n mynd i ymdrin â hyn oherwydd mae gennyf lawer i'w drafod. Y rhesymau uniongyrchol a mwy hirdymor am unrhyw newid posibl i'r gwasanaeth; yr opsiynau y mae'n eu hystyried; ac effaith unrhyw rai o'r opsiynau hynny, gan gynnwys effeithiau gwneud dim. Ac wrth gwrs, dylai effeithiau opsiynau ar gyfer newid gynnwys yr effaith ar ansawdd, diogelwch a mynediad o ran amser a daearyddiaeth. A dylid rhannu'r wybodaeth am y galw a'r angen am wasanaethau presennol ac yn y dyfodol yn agored gyda'r cyhoedd. Dylai'r bwrdd iechyd nodi sut y bydd yn gwrando ar y cyhoedd a'i staff ac yn ymgysylltu â hwy. Dylai'r holl faterion hyn gael eu rhannu â chynrychiolwyr etholedig, a'r cyngor iechyd cymuned lleol wrth gwrs. Ac mae ymgysylltiad staff ac undebau llafur yn hanfodol i'r ddarpariaeth bresennol ac unrhyw ddarpariaeth yn y dyfodol. Rwy'n deall yn iawn fod gan bobl bryderon ac ofnau gwirioneddol am y gwasanaeth yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg yn y dyfodol a'r hyn y bydd yn ei olygu i'w teuluoedd a'u cymunedau. Rwy'n disgwyl i gynrychiolwyr etholedig gyflwyno pryderon eu hetholwyr a phwyso am ddewisiadau amgen, ac mae hynny'n cynnwys effaith unrhyw gynigion ynghylch gwasanaethau cymunedol ar Ysbyty Cwm Cynon a dyfodol Ysbyty Cwm Rhondda, yn ogystal ag Ysbyty'r Tywysog Siarl, Ysbyty Tywysoges Cymru a Chaerdydd. Efallai y byddai'n ddefnyddiol ymateb i'r pryderon y mae rhai o'r Aelodau wedi'u mynegi heddiw yn y Siambr a'r tu allan ynglŷn â gwasanaethau eraill. Mae'r bwrdd iechyd wedi nodi ddoe na fyddant yn cau gwasanaethau eraill - ni fydd unrhyw theatrau'n cau, nac unedau therapi dwys, ac ni fydd swyddi'n cael eu colli os bydd y newid i wasanaethau'n mynd rhagddo. Mae gwelliant y Llywodraeth yn nodi'r datganiad trawsbleidiol ar y cyd am ddyfodol gwasanaethau brys yng Nghwm Taf Morgannwg. Yn y datganiad hwnnw, gofynnir am ystod o wybodaeth gan y bwrdd iechyd am y dystiolaeth sy'n sail i gynigion ar gyfer newid a'u heffaith. Rwy'n disgwyl i'r wybodaeth honno gael ei rhyddhau i'r cyhoedd neu esboniad pam na wneir hynny. Ac rwy'n clywed yr hyn y mae'r Aelodau wedi'i ddweud heddiw a chyn hynny am raglen de Cymru. Nawr, ni phenderfynwyd ar hyn yn ganolog gan Lywodraeth Cymru; deilliodd o ymgysylltu â dros 500 o glinigwyr rheng flaen sy'n byw, yn gweithio ac yn gwasanaethu mewn cymunedau ledled de Cymru. Y safbwynt terfynol y cytunwyd arno ynghylch rhaglen de Cymru chwe blynedd yn ôl oedd cael uned mân anafiadau 24 awr yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg. Eisoes, mae wedi datblygu ac mae wedi bod ar flaen y gad ledled Cymru yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg o ran gofal meddygol acíwt a fyddai wedi mynd yn flaenorol i adrannau damweiniau ac achosion brys. Wrth gwrs, mae eisoes yn datblygu'r hyb diagnostig gwerth £6 miliwn y clywsom gymaint o sôn amdano mewn perthynas â'i effaith ar wasanaethau canser. Fodd bynnag, rwy'n cydnabod bod y bwrdd iechyd eisoes yn ailystyried y cynllun uned mân anafiadau 24 awr, ac maent wedi nodi opsiynau posibl er mwyn i ofal dan arweiniad meddyg ymgynghorol barhau ar y safle. Wrth ystyried ffordd ymlaen, deallaf fod y bwrdd iechyd yn ystyried canlyniadau rhaglen de Cymru, y newidiadau a wnaed ers hynny i'r ddarpariaeth gofal iechyd ac anghenion gofal iechyd y boblogaeth bresennol a'r boblogaeth yn y dyfodol yn yr ardal ac wrth gwrs, y realiti na ellir ei osgoi o ran recriwtio staff. Fel y gŵyr yr Aelodau ar draws y Siambr, nid yw galw'n unig am ddod â rhaglen de Cymru i ben yn ateb y broblem; mae'n osgoi'r broblem. Rwyf wedi trafod yn helaeth ac ar sawl achlysur yr heriau o ddenu a chadw meddygon ymgynghorol meddygaeth frys mewn proffesiwn lle ceir prinder ledled y DU, ac yn wir mewn maes recriwtio sy'n gystadleuol iawn yn rhyngwladol. Y rheswm dros natur ddisyfyd y sefyllfa bresennol yng Nghwm Taf Morgannwg yw prinder staff uniongyrchol a welir ddiwedd mis Mawrth. Ni fyddai'n onest nac yn realistig i unrhyw Lywodraeth gytuno â geiriad gwelliant Plaid Cymru. Nid yw gwneud dim mwy na chyfarwyddo staff o Ferthyr Tudful neu Ben-y-bont ar Ogwr i weithio nosweithiau mewn ysbyty gwahanol yn gynllun credadwy, ac mae pawb ohonom yn gwybod o'n profiad ein hunain fod prinder staff wedi arwain at newid gwasanaethau oherwydd fel arall ni fyddai'r gwasanaeth yn ddiogel. Ond nid ydym yn sefyll naill ochr a gwneud dim. Rydym eisoes yn datblygu strategaeth gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol ar y cyd. Disgwylir i bedwar meddyg sy'n hyfforddi gwblhau eu tystysgrif cwblhau hyfforddiant mewn meddygaeth frys yn ystod yr haf eleni ac i gael swyddi fel meddygon ymgynghorol ledled Cymru. Rhwng 2021 a 2025, disgwylir i 62 yn rhagor o feddygon gwblhau eu tystysgrif cwblhau hyfforddiant ar gyfer meddygaeth frys hefyd. Mae'r bwrdd cenedlaethol ar ofal heb ei drefnu wedi'i sefydlu ac mae wedi adolygu gofynion y gweithlu ar gyfer meddygaeth frys ac ehangu'r gweithlu meddygon ymgynghorol ymhellach, camau a gefnogir gan Addysg a Gwella Iechyd Cymru. Fodd bynnag, nid yw hynny ynddo'i hun yn ateb i holl bryderon yr Aelodau a'r cyhoedd. Y gwir amdani yw nad oes atebion cyflym na hawdd. Bydd y Llywodraeth yn pleidleisio yn erbyn y cynnig i sicrhau ein bod yn cyrraedd gwelliant y Llywodraeth sy'n cydbwyso ein disgwyliadau ynglŷn â sut y mae'r bwrdd iechyd yn gwneud penderfyniad gyda chyfrifoldeb cyfreithiol Gweinidogion. Fel y gŵyr Aelodau ar draws y Siambr, gallai Gweinidogion, a minnau'n benodol, orfod gwneud penderfyniad terfynol ar wasanaeth. Felly, bydd y Llywodraeth yn ymatal ar welliannau 3 a 4. Gwn fod pobl yn poeni'n fawr am ddyfodol ein GIG. Rwy'n poeni hefyd. Rwy'n disgwyl i'n holl wneuthurwyr penderfyniadau yn ein gwasanaeth iechyd gwladol wrando ar yr hyn sydd gan y cyhoedd a'u cynrychiolwyr etholedig i'w ddweud, ac i fod yn agored, yn onest ac yn dryloyw gyda'r cyhoedd a'u staff. Rwy'n disgwyl i'n GIG wneud dewisiadau sy'n darparu gwasanaeth cadarn a diogel. Dyna rwy'n ei ddisgwyl ar gyfer fy nheulu ac nid wyf yn disgwyl dim sy'n llai na hynny ar gyfer y wlad.