English: I think it's fair to say that if you look at the free-ports programme in England, it's different to the one we have in Wales. The parameters for the bids are different - that's because we did eventually have a sensible conversation between the two Governments. I welcome what Samuel Kurtz said earlier about the fact that the Welsh and the UK Government have worked together. That wasn't without some difficulty. We eventually secured the same UK Treasury offer. You'll recall at one point we were being told that Wales would have half the money of other free ports. We also secured agreement on our priorities - a commitment to a bid needing to meet the requirements of the goals of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and needing to meet our requirements on fair work as well. Those things would not have been in there if the Welsh Government had not been part of reaching a pragmatic agreement on a compromise we can live with. We are now looking to make sure that the competition reaches an end. The closing date for the bids was 24 November last year. Three bids, as has been noted, have been received. My officials are in the process of assessing those bids jointly with UK Government officials. So, as I anticipated in moving this debate, I'm therefore unable to comment on the specific details of any one proposal, to the surprise of no-one. We hope to announce the outcome this spring. So, it should not take much longer. I should say, though, and this goes to part of the reason why there is a Government amendment seeking to change point 3, that if there is to be more than one free port, then the UK Treasury will need to make financial resources available. It should still be the case that there should not be a Welsh free port delivered with devolved powers and us needing to forgo devolved taxes with a lesser settlement from the UK Treasury than any other free port anywhere else. And so there's a challenge there about the bids themselves. And if there is more than one outstanding bid, then the UK Treasury will need to act to make that a reality. I should also make this point clear: free ports are not the sum total of investment opportunities for good, sustainable jobs based around our ports in Wales. Members will recall that only a few weeks ago I updated the Senedd, providing an oral statement on our economic priorities and some of our joint projects with UK Government. There are real benefits where the Welsh Government and UK Government work together, with a partnership founded on mutual respect, where the UK Government discharges its responsibilities in accordance with, not over, the devolution settlement. It's regrettable that this approach has not been extended to other programmes and policies, such as the shared prosperity fund and the levelling-up fund. In my previous oral statement, I set out our long-term plan for stable, future-focused economic growth against a worsening overall economic outlook, the key causes of which are a toxic combination of Brexit, underinvestment and the damage caused by last autumn's mini budget. I was grateful to Tom Giffard for his comedy interlude. I don't share Liz Truss's view on the anti-growth coalition, nor indeed that she fell foul of a left-wing plot, rather than a disastrous market reaction, and the men in grey suits from the 1922 committee visiting her to tell her that her time was up. Her brief time, though, has caused real and lasting harm to mortgage holders, potential house buyers, and business investment. We're still living with the consequences of her choices. The IMF has recently reforecast that the UK will be the only major economy to shrink in 2023 - a very similar UK forecast to the Bank of England's. As concerning is the bank's bleak assessment that the UK economy cannot grow at more than 1 per cent a year without generating inflation. In responding to the motion today, I want to reiterate that what is really needed to energise the UK economy as a whole is a coherent economic direction for recovery and growth, one that is founded on the strengths and strategic choices of each constituent nation, and one that respects devolution and the direct mandate of this Parliament and the Welsh Government. In Wales, we have a plan, and our economic mission remains our focus for a greener, more prosperous and more equal nation. I ask Members to support the Welsh Government amendment in today's debate.
Welsh: Credaf ei bod yn deg dweud, os edrychwch ar y rhaglen porthladdoedd rhydd yn Lloegr, ei bod yn wahanol i'r un sydd gennym yng Nghymru. Mae'r paramedrau ar gyfer y ceisiadau'n wahanol - mae hynny oherwydd inni gael sgwrs synhwyrol yn y pen draw rhwng y ddwy Lywodraeth. Rwy'n croesawu'r hyn a ddywedodd Samuel Kurtz yn gynharach am y ffaith bod Llywodraeth Cymru a'r DU wedi cydweithio. Nid oedd hynny heb ei anawsterau. Yn y pen draw, fe lwyddwyd i gael yr un cynnig gan Drysorlys y DU. Fe gofiwch ar un adeg y dywedwyd wrthym y byddai Cymru'n cael hanner arian y porthladdoedd rhydd eraill. Fe wnaethom hefyd sicrhau cytundeb ar ein blaenoriaethau - ymrwymiad i'r gofyniad i gais fodloni gofynion nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ac i fodloni ein gofynion ar waith teg hefyd. Ni fyddai'r pethau hynny wedi bod yno pe na bai Llywodraeth Cymru wedi bod yn rhan o'r broses o ddod i gytundeb pragmatig ar gyfaddawd y gallwn fyw gydag ef. Rydym yn ceisio sicrhau nawr fod y gystadleuaeth yn cyrraedd pen draw. Y dyddiad cau ar gyfer y cynigion oedd 24 Tachwedd y llynedd. Fel y nodwyd, daeth tri chais i law. Mae fy swyddogion yn y broses o asesu'r ceisiadau hynny ar y cyd â swyddogion Llywodraeth y DU. Felly, fel y rhagwelais wrth gynnig y ddadl hon, ni allaf wneud sylw ar fanylion penodol unrhyw gynnig, er mawr syndod i neb. Gobeithiwn allu cyhoeddi'r canlyniad y gwanwyn hwn. Felly, ni ddylai gymryd llawer mwy o amser. Dylwn ddweud, serch hynny, ac mae hyn yn rhan o'r rheswm pam fod gwelliant gan y Llywodraeth sy'n ceisio newid pwynt 3, sef, os oes mwy nag un porthladd rhydd, bydd angen i Drysorlys y DU ddarparu'r adnoddau ariannol. Dylai fod yn wir o hyd na ddylid cyflwyno porthladd rhydd yng Nghymru gyda phwerau datganoledig lle byddai angen inni hepgor trethi datganoledig gyda setliad llai gan Drysorlys y DU nag unrhyw borthladd rhydd yn unman arall. Ac felly, mae her yn hynny ynghylch y ceisiadau eu hunain. Ac os oes mwy nag un cais yn sefyll allan, bydd angen i Drysorlys y DU weithredu i wireddu hynny. Dylwn hefyd nodi'r pwynt hwn yn glir: nid porthladdoedd rhydd yw'r unig gyfleoedd buddsoddi er mwyn sicrhau swyddi da, cynaliadwy mewn perthynas â'n porthladdoedd yng Nghymru. Bydd yr Aelodau'n cofio imi roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Senedd ychydig wythnosau'n ôl yn unig, gan wneud datganiad llafar ar ein blaenoriaethau economaidd a rhai o'r prosiectau sydd ar waith gennym ar y cyd â Llywodraeth y DU. Ceir manteision gwirioneddol pan fo Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn gweithio gyda'i gilydd, gyda phartneriaeth sy'n seiliedig ar barch cydradd, lle mae Llywodraeth y DU yn cyflawni ei chyfrifoldebau yn unol â'r setliad datganoli, nid ar ei draul. Mae'n anffodus nad yw'r dull gweithredu hwn wedi'i ymestyn i raglenni a pholisïau eraill, megis y gronfa ffyniant gyffredin a'r gronfa ffyniant bro. Yn fy natganiad llafar blaenorol, nodais ein cynllun hirdymor ar gyfer twf economaidd sefydlog sy'n canolbwyntio ar y dyfodol yn erbyn rhagolygon economaidd cyffredinol sy'n gwaethygu, a'r prif achosion am hynny yw cyfuniad gwenwynig o Brexit, tanfuddsoddiad a'r difrod a achoswyd gan gyllideb fach yr hydref diwethaf. Roeddwn yn ddiolchgar i Tom Giffard am ei egwyl gomedi. Nid wyf yn rhannu barn Liz Truss ynglŷn â'r gynghrair wrth-dwf, nac yn wir ei bod wedi syrthio i fagl cynllwyn asgell chwith, yn hytrach nag ymateb trychinebus gan y farchnad, a'r dynion mewn siwtiau llwyd o bwyllgor 1922 yn ymweld â hi i ddweud wrthi fod ei hamser ar ben. Fodd bynnag, mae ei hamser byr wedi achosi niwed gwirioneddol a pharhaol i ddeiliaid morgeisi, darpar brynwyr tai, a buddsoddiad busnes. Rydym yn dal i fyw gyda chanlyniadau ei dewisiadau. Mae'r Gronfa Ariannol Ryngwladol wedi gwneud ail ragolwg yn ddiweddar a nodai mai'r DU fydd yr unig economi fawr i grebachu yn 2023 - rhagolwg ar gyfer y DU sy'n debyg iawn i un Banc Lloegr. Mae asesiad llwm y banc na all economi'r DU dyfu mwy nag 1 y cant y flwyddyn heb gynhyrchu chwyddiant yn peri llawn cymaint o bryder. Wrth ymateb i'r cynnig heddiw, hoffwn ailadrodd mai'r hyn sydd ei angen mewn gwirionedd i fywiogi economi'r DU yn ei chyfanrwydd yw cyfeiriad economaidd cydlynol ar gyfer adferiad a thwf, un sy'n seiliedig ar gryfderau a dewisiadau strategol pob un o'r gwledydd cyfansoddol, ac un sy'n parchu datganoli a mandad uniongyrchol y Senedd hon a Llywodraeth Cymru. Yng Nghymru, mae gennym gynllun, a'n cenhadaeth economaidd yw ein ffocws o hyd ar gyfer cenedl wyrddach, fwy llewyrchus a mwy cyfartal. Gofynnaf i'r Aelodau gefnogi gwelliant Llywodraeth Cymru yn y ddadl heddiw.