English: Thanks for your statement. You referred, I think, near the beginning, to risks of recession. Of course, Germany, which is the motor of the EU economy, has 10 to 15 per cent of its GDP dependent on access to UK markets, including Wales, and we understand from press coverage during the summer that they might be on the brink of recession themselves. So there's clearly mutuality in ensuring that a deal is reached, because 'no deal' isn't going to help our continental friends either. You referred to hate crime. Can I just put a plug in? Next Wednesday evening, 9 October, I'm sponsoring the International Integration Day event in the Assembly, in the Pierhead. If we don't sit too late that night, I hope that many of you will come and show your support for that agenda and share in the multicultural celebration that'll be occurring that evening. You referred to the Auditor General for Wales's report, 'Preparations in Wales for a "no-deal" Brexit', published last Friday. Of course, he says that 'planning for a no-deal Brexit across Welsh public services has continued to accelerate.' How, therefore, do you respond to the key challenges that he identified, facing public service leaders across Wales, in this revision of his February report? These being: to sustain collective working; strengthen communication with the public; enhance independent scrutiny, where those charged with the governance of Wales's public bodies need to enhance their oversight and scrutiny of Brexit preparations; to be collectively agreed to respond to the unexpected; and to plan and prepare for longer term impacts. The auditor general, in his assessment, published last Friday, for a 'no deal' Brexit said that 'most public bodies across Wales are clearly taking their "no-deal" Brexit planning seriously. Many have significantly ramped up their activity since summer 2018'. What assessment have you and colleagues therefore made of the £4 million from the EU transition fund so far provided to local authorities by the Welsh Government to help them plan for Brexit, both in terms of impacts and adequacy? Whilst the impact of EU migration on the Welsh public sector workforce is listed as a concern of the Welsh Government in its 'no deal' Brexit preparation document, the auditor general found that the risk of staff suddenly leaving in a 'no deal' Brexit or any other was limited, and that public services, 'thought the workforce risks were more medium to long-term.' However, the UK Government has been working to minimise any potential medium to long-term risks through the EU settlement scheme, and has been clear that they want EU citizens to stay. The 'no deal' immigration arrangements for EU citizens arriving after Brexit - the 5 September document detailed this. The EU settlement scheme, of course, is a free service that EU citizens living in the UK can access until at least 31 December 2020 in the event of the worst case scenario 'no deal', and will afford them similar rights and services to those they currently enjoy. As such, he said Welsh public services may experience only minimal, if any, disruption to staffing levels. So, what assessment are you making of that potential disruption to staffing levels as a result of the proactive approach taken by the UK Government to reassure EU nationals that they will still be able to access similar rights and opportunities in the event of 'no deal'? The UK Government has guaranteed, in the event of a 'no deal', to cover all European regional development funding that would have been covered under the 2014-20 programme. This provides certainty and clarity to local communities and will allow them to continue to access important funding routes. So, how will the Welsh Government therefore ensure that local authorities continue to take advantage of this funding? The Auditor General for Wales states that those local authorities that had adopted a 'watch and wait' approach to Brexit have since started to take action to progress their planning for a 'no deal' Brexit. He also called on public services across Wales to 'start having conversations with the public and key stakeholders, to help avoid unnecessary panic and disruption.' His words. Of course, such actions will provide greater confidence to residents. How, therefore, will the Welsh Government ensure that the provision of information on Brexit preparedness is available, and continues to be available, in accordance with the auditor general's recommendations? Public sector procurement rules will largely remain the same, thresholds won't change, but a key difference for contracting authorities will be the need to send notices to a new UK e-notification service, instead of the Publications Office of the European Union. How, therefore, will the Welsh Government ensure that contracting authorities in Wales are aware that similar levels of regulations provide further certainty for public procurement and public services, provided that they make this small change to their practices?
Welsh: Diolch am eich datganiad. Fe wnaethoch chi gyfeirio, rwy'n credu, yn agos i'r dechrau, at risgiau dirwasgiad. Wrth gwrs, yn yr Almaen, sy'n pweru economi'r UE, mae 10 i 15 y cant o'i chynnyrch domestig gros yn dibynnu ar y gallu i fynd i farchnadoedd yn y DU, gan gynnwys Cymru, ac rydym ni'n deall o sylw yn y wasg yn ystod yr haf y gallen nhw fod ar drothwy dirwasgiad eu hunain. Felly mae'n amlwg bod gwerth i'r ddwy ochr sicrhau y ceir cytundeb, oherwydd nid yw Brexit 'heb gytundeb' yn mynd i helpu ein cyfeillion cyfandirol ychwaith. Fe wnaethoch chi gyfeirio at droseddau casineb. A gaf i hyrwyddo digwyddiad? Nos Fercher nesaf, 9 Hydref, rwy'n noddi digwyddiad Diwrnod Rhyngwladol Integreiddio yn y Cynulliad, yn y Pierhead. Os na fyddwn ni'n eistedd yn rhy hwyr y noson honno, rwy'n gobeithio y bydd llawer ohonoch chi'n dod i ddangos eich cefnogaeth i'r agenda honno ac yn rhannu yn y dathliad amlddiwylliannol a fydd yn digwydd y noson honno. Fe wnaethoch chi gyfeirio at adroddiad Archwilydd Cyffredinol Cymru, 'Paratoadau yng Nghymru ar gyfer Brexit 'heb gytundeb " , a gyhoeddwyd ddydd Gwener diwethaf. Wrth gwrs, mae'n dweud bod: y broses o gynllunio ar gyfer Brexit heb gytundeb ar draws gwasanaethau cyhoeddus Cymru wedi parhau i gyflymu. Sut, felly, ydych chi'n ymateb i'r heriau allweddol a nodwyd ganddo, sy'n wynebu arweinyddion gwasanaethau cyhoeddus ledled Cymru, yn y diwygiad hwn o'i adroddiad ym mis Chwefror? Sef: cynnal gweithio ar y cyd; cryfhau cyfathrebu â'r cyhoedd; gwella'r broses graffu annibynnol, sy'n golygu bod angen i'r rhai hynny sy'n gyfrifol am lywodraethu cyrff cyhoeddus yng Nghymru wella'r gwaith o oruchwylio a chraffu ar baratoadau ar gyfer Brexit; cytuno ar y cyd i ymateb i'r annisgwyl; ac i gynllunio a pharatoi ar gyfer effeithiau tymor hwy. Dywedodd yr archwilydd cyffredinol, yn ei asesiad, a gyhoeddwyd ddydd Gwener diwethaf, ar gyfer Brexit 'heb gytundeb' bod y rhan fwyaf o gyrff cyhoeddus ledled Cymru yn cymryd eu gwaith cynllunio ar gyfer Brexit 'heb gytundeb' o ddifrif. Mae llawer ohonyn nhw wedi cynyddu eu gweithgarwch yn sylweddol ers haf 2018. Pa asesiad ydych chi a'ch cydweithwyr wedi'i wneud felly o'r £4 miliwn o Gronfa bontio'r UE a ddarparwyd hyd yma i awdurdodau lleol gan Lywodraeth Cymru i'w helpu i gynllunio ar gyfer Brexit, o ran effeithiau a digonolrwydd? Er bod effaith mudo o'r UE ar weithlu'r sector cyhoeddus yng Nghymru wedi'i restru fel un o bryderon Llywodraeth Cymru yn ei dogfen ar baratoi ar gyfer Brexit 'heb gytundeb', canfu'r archwilydd cyffredinol bod y risg y gallai staff adael yn sydyn pe byddai Brexit 'heb gytundeb' neu unrhyw fath arall yn gyfyngedig, a bod gwasanaethau cyhoeddus, yn credu bod risgiau i'r gweithlu yn fwy perthnasol i'r tymor canolig a'r tymor hwy. Fodd bynnag, mae Llywodraeth y DU wedi bod yn gweithio i leihau unrhyw risgiau posibl yn y tymor canolig i'r hirdymor drwy'r cynllun preswylio'n sefydlog i ddinasyddion yr UE, ac mae wedi bod yn glir eu bod yn dymuno i ddinasyddion yr UE aros. Y trefniadau mewnfudo 'heb gytundeb' ar gyfer dinasyddion yr UE sy'n cyrraedd ar ôl Brexit - roedd dogfen 5 Medi yn manylu ar hyn. Mae'r cynllun preswylio'n sefydlog i ddinasyddion yr UE, wrth gwrs, yn wasanaeth rhad ac am ddim y gall dinasyddion yr UE sy'n byw yn y DU ei ddefnyddio hyd at o leiaf 31 Rhagfyr 2020 pe byddai'r sefyllfa gwaethaf 'heb gytundeb' yn digwydd, a bydd yn rhoi hawliau a gwasanaethau tebyg i'r rhai hynny sydd ganddyn nhw ar hyn o bryd. Yn hynny o beth, dywedodd mai bach iawn, os o gwbl, y bydd unrhyw darfu ar wasanaethau cyhoeddus Cymru, o ran lefelau staffio. Felly, pa asesiad ydych chi'n ei wneud o'r amhariad posibl hwnnw i lefelau staffio yn sgil yr ymagwedd ragweithiol a gymerwyd gan Lywodraeth y DU i dawelu meddyliau dinasyddion yr UE y byddan nhw'n dal i allu cael hawliau a chyfleoedd tebyg pe byddai Brexit 'heb gytundeb' yn digwydd? Mae Llywodraeth y DU wedi gwarantu, pe na byddai cytundeb, y bydd yn darparu'r holl gyllid datblygu rhanbarthol Ewropeaidd a fyddai wedi'i ddarparu o dan raglen 2014-20. Mae hyn yn rhoi sicrwydd ac eglurder i gymunedau lleol a bydd yn caniatáu iddyn nhw barhau i allu manteisio ar lwybrau ariannu pwysig. Felly, sut y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod awdurdodau lleol yn parhau i fanteisio ar y cyllid hwn? Mae Archwilydd Cyffredinol Cymru yn datgan bod yr awdurdodau lleol hynny a oedd wedi mabwysiadu agwedd 'gwylio ac aros' tuag at Brexit wedi dechrau cymryd camau i fwrw ymlaen â'u gwaith cynllunio ar gyfer Brexit 'heb gytundeb'. Galwodd hefyd ar wasanaethau cyhoeddus ledled Cymru i: ddechrau cynnal sgyrsiau gyda'r cyhoedd a rhanddeiliaid allweddol, er mwyn osgoi panig a tharfu dianghenraid. Ei eiriau ef yw'r rhain. Wrth gwrs, bydd camau o'r fath yn rhoi mwy o hyder i breswylwyr. Sut, felly, y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod gwybodaeth am barodrwydd ar gyfer Brexit ar gael, a'i bod yn parhau i fod ar gael, yn unol ag argymhellion yr archwilydd cyffredinol? Bydd rheolau caffael y sector cyhoeddus yn aros yr un fath i raddau helaeth, ni fydd y trothwyon yn newid, ond un gwahaniaeth allweddol ar gyfer yr awdurdodau sy'n contractio fydd yr angen i anfon hysbysiadau at wasanaeth e-hysbysu newydd yn y DU, yn hytrach na Swyddfa Cyhoeddiadau'r Undeb Ewropeaidd. Sut, felly, y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod awdurdodau contractio yng Nghymru yn ymwybodol bod lefelau tebyg o reoliadau yn darparu mwy o sicrwydd ar gyfer caffael cyhoeddus a gwasanaethau cyhoeddus, ar yr amod eu bod yn gwneud y newid bach hwn i'w harferion?