English: Diolch. In February 2021 I published 'Reforming Local Government Finance in Wales: Summary of Findings'. Alongside reforms to council tax, this comprehensive report explored how the non‑domestic rates system could be improved, considered changes to the current tax and looked at the potential for a more fundamental shift towards a land value tax. Non-domestic rates have been an important part of the local government finance system for more than 30 years. Ensuring vital revenue is collected to fund local services that we all use and securing a fair and sustainable contribution from businesses has always been a challenging balance to achieve. This is a constantly evolving situation and the Welsh Government recognises the need to review and adapt local taxation policy to meet existing and emerging challenges. On 7 December I announced our plans for significant council tax reform. Today I'm announcing a programme of non-domestic rates reform that will be delivered over the next four years. Our programme for government sets out the Welsh Government's ambition for a fairer, greener and stronger Wales. These principles form the basis of any potential changes to the non‑domestic rates system. A crucial aspect of local taxation in Wales is the role played by local government. Their experience and dedication is integral to the effective collection and administration of local taxes. The incredible commitment of local authorities before and throughout the COVID pandemic has been central to delivering rates relief, business grants and council tax support. We will continue to work in close partnership with local government to reform the rates system, drawing on their extensive expertise and local knowledge. We will also continue to explore opportunities for reform with the Valuation Office Agency and the Valuation Tribunal for Wales. Devolution requires these valuation bodies to operate in new and innovative ways, delivering functions designed for Wales's needs. The Valuation Office Agency operates across Wales and England, and it is vitally important that valuation functions evolve in line with the local tax policy aims of the Welsh Government. Work is under way with both the VOA and the VTW to explore and deliver new ways of working for Wales. One significant area for change is the revaluation cycle. We have listened to calls from stakeholders for more frequent revaluations, ensuring the tax base reflects the economic conditions and environment in which businesses are operating. We continue to explore how frequently revaluations should and could practically be delivered for Wales, taking advantage of opportunities presented by Wales's unique tax base. Non-domestic properties across Wales are currently being reassessed for the revaluation that takes effect from 1 April 2023, and will reflect the impact of the pandemic on our tax base. We aim to bring forward legislation to move towards a three-yearly revaluation cycle, in line with other parts of the UK, and are exploring options for shorter revaluation cycles. This includes exploring the potential for reducing the gap between the valuation date and a new rating list coming into effect. A key requirement for more frequent revaluations will be the need to review and potentially further reform the appeals process in Wales. We'll be taking initial steps to improve the current appeals process for April 2023, with further reform to support more frequent revaluation cycles in the future. We have made great strides in data sharing and analytical capability in recent years. This has provided detailed insights into how the rates system operates, and has been critical in making informed policy decisions in a rapidly changing economic landscape. We are further developing our data infrastructure as part of our reform agenda. This will help us and our partners to deliver wide-ranging improvements in targeting support and providing digital services for ratepayers. We will undertake a review of our rates relief schemes. Rates relief has played a crucial role in supporting businesses throughout the pandemic and the overall level of relief provided to ratepayers has grown significantly in recent years. But now is the time to step back and review all of our current schemes to ensure they're fit for purpose and delivering support in the most effective way. Our review will consider the range of reliefs, the level of support, how reliefs are targeted and how long they last. During the fifth Senedd term, we made advances in addressing fraud and avoidance within the local taxation system. We revised empty property relief to reduce the scope for repeated cycles of rate relief. We also changed the rules on zero-rating for empty properties to allow local authorities to grant zero-rating only in cases where a charity genuinely needs to own or lease an empty building. The Local Government and Elections (Wales) Act 2021 provides councils with strengthened powers of investigation, including the ability to undertake property inspections and to request information from ratepayers and others. The Act also paves the way for a new duty on ratepayers to notify councils of changes in circumstances, something required of taxpayers under other tax regimes. I intend to bring forward regulations for April 2023. Our ambition to tackle fraud and avoidance remains strong and we will pursue further changes this Senedd term. While our current programme focuses on changes in the short and medium terms, some options for reform remain priorities for the longer term. We continue to explore the potential for a land value tax as a replacement for non-domestic rates, building on Bangor University's detailed technical assessment last term. Over the next four years, we will move forward with the findings from this report, drawing on a wide range of expertise to develop a clear understanding of what such a significant change would look like for Wales and how it could work in practice. This analysis will include a potential road map for implementation. We are clear that reform should deliver local taxes that are demonstrably better for Wales, not just different from the current system. We have made significant progress in recent years and further developments will require close working with all our partners and extensive engagement with ratepayers. This significant package of rates reform will also require a combination of primary and secondary legislative change. I will work closely with the Senedd and stakeholders throughout the exploration and delivery of this ambitious package of rates reform and will, of course, keep Members informed of developments.
Welsh: Diolch. Ym mis Chwefror 2021 cyhoeddais 'Diwygio Cyllid Llywodraeth Leol yng Nghymru: Crynodeb o'r Canfyddiadau'. Ochr yn ochr â diwygiadau i'r dreth gyngor, archwiliodd yr adroddiad cynhwysfawr hwn sut y gellid gwella'r system ardrethi annomestig, ystyriodd newidiadau i'r dreth bresennol ac edrychodd ar y posibilrwydd o newid mwy sylfaenol tuag at dreth gwerth tir. Mae ardrethi annomestig wedi bod yn rhan bwysig o system gyllid llywodraeth leol ers dros 30 mlynedd. Mae sicrhau bod refeniw hanfodol yn cael ei gasglu i ariannu'r gwasanaethau lleol yr ydym ni i gyd yn eu defnyddio a sicrhau cyfraniad teg a chynaliadwy gan fusnesau wedi bod yn gydbwysedd heriol i'w gyflawni erioed. Mae hon yn sefyllfa sy'n esblygu'n gyson ac mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr angen i adolygu ac addasu polisi trethiant lleol i ymateb i heriau sy'n bodoli eisoes ac sy'n dod i'r amlwg. Ar 7 Rhagfyr cyhoeddais ein cynlluniau ar gyfer diwygio'r dreth gyngor yn sylweddol. Heddiw, rwy'n cyhoeddi rhaglen o ddiwygio ardrethi annomestig a fydd yn cael ei chyflawni dros y pedair blynedd nesaf. Mae ein rhaglen lywodraethu yn nodi uchelgais Llywodraeth Cymru ar gyfer Cymru decach, wyrddach a chryfach. Mae'r egwyddorion hyn yn sail i unrhyw newidiadau posibl i'r system ardrethi annomestig. Agwedd hollbwysig ar drethiant lleol yng Nghymru yw'r rhan y mae llywodraeth leol yn ei chwarae. Mae eu profiad a'u hymroddiad yn rhan annatod o gasglu a gweinyddu trethi lleol yn effeithiol. Mae ymrwymiad anhygoel awdurdodau lleol cyn a thrwy gydol pandemig COVID wedi bod yn ganolog i ddarparu rhyddhad ardrethi, grantiau busnes a chymorth treth gyngor. Byddwn yn parhau i weithio mewn partneriaeth agos â llywodraeth leol i ddiwygio'r system ardrethi, gan ddefnyddio eu harbenigedd helaeth a'u gwybodaeth leol. Byddwn hefyd yn parhau i archwilio cyfleoedd i ddiwygio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio a Thribiwnlys Prisio Cymru. Mae datganoli yn ei gwneud yn ofynnol i'r cyrff prisio hyn weithredu mewn ffyrdd newydd ac arloesol, gan gyflawni swyddogaethau sydd wedi'u cynllunio ar gyfer anghenion Cymru. Mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn gweithredu ledled Cymru a Lloegr, ac mae'n hanfodol bwysig bod swyddogaethau prisio yn esblygu yn unol â nodau polisi treth lleol Llywodraeth Cymru. Mae gwaith ar y gweill gyda'r asiantaeth a'r tribiwnlys i archwilio a chyflwyno ffyrdd newydd o weithio i Gymru. Un maes newid pwysig yw'r cylch ailbrisio. Rydym wedi gwrando ar alwadau gan randdeiliaid am ailbrisiadau amlach, gan sicrhau bod y sylfaen drethi yn adlewyrchu'r amodau economaidd a'r amgylchedd y mae busnesau'n gweithredu ynddyn nhw. Rydym yn parhau i archwilio pa mor aml y dylid ac y gellid darparu ailbrisiadau'n ymarferol ar gyfer Cymru, gan fanteisio ar gyfleoedd a gyflwynir gan sylfaen drethi unigryw Cymru. Mae eiddo annomestig ledled Cymru yn cael ei ailasesu ar hyn o bryd ar gyfer y broses ailbrisio sy'n dod i rym ar 1 Ebrill 2023, a bydd yn adlewyrchu effaith y pandemig ar ein sylfaen drethi. Ein nod yw cyflwyno deddfwriaeth i symud tuag at gylch ailbrisio tair blynedd, yn unol â rhannau eraill o'r DU, ac rydym yn archwilio opsiynau ar gyfer cylchoedd ailbrisio byrrach. Mae hyn yn cynnwys archwilio'r posibilrwydd o leihau'r bwlch rhwng y dyddiad prisio a'r dyddiad y mae'r rhestr ardrethu newydd yn dod i rym. Un o'r gofynion allweddol ar gyfer ailbrisiadau amlach fydd yr angen i adolygu'r broses apelio yng Nghymru a'i diwygio ymhellach o bosibl. Byddwn yn cymryd camau cychwynnol i wella'r broses apelio bresennol ar gyfer mis Ebrill 2023, a bydd diwygiadau pellach i gefnogi cylchoedd ailbrisio amlach yn y dyfodol. Rydym wedi cymryd camau breision o ran rhannu data a gallu dadansoddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Mae hyn wedi rhoi dealltwriaeth fanwl o sut y mae'r system ardrethi'n gweithredu, ac mae wedi bod yn hollbwysig wrth feddu ar yr wybodaeth briodol i wneud penderfyniadau polisi mewn tirwedd economaidd sy'n newid yn gyflym. Rydym yn datblygu ein seilwaith data ymhellach fel rhan o'n hagenda ddiwygio. Bydd hyn yn ein helpu ni a'n partneriaid i gyflawni gwelliannau eang o ran targedu cymorth a darparu gwasanaethau digidol i drethdalwyr. Byddwn yn cynnal adolygiad o'n cynlluniau rhyddhad ardrethi. Mae rhyddhad ardrethi wedi chwarae rhan hanfodol yn y gwaith o gefnogi busnesau drwy gydol y pandemig ac mae lefel gyffredinol y rhyddhad a roddir i drethdalwyr wedi cynyddu'n sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Ond nawr yw'r amser i gamu yn ôl ac adolygu ein holl gynlluniau presennol i sicrhau eu bod yn addas i'r diben ac yn darparu cymorth yn y ffordd fwyaf effeithiol. Bydd ein hadolygiad yn ystyried yr ystod o gynlluniau rhyddhad, lefel y cymorth, sut y caiff rhyddhad ardrethi ei dargedu a pha mor hir y mae'n para. Yn ystod pumed tymor y Senedd, gwnaethom ddatblygiadau o ran mynd i'r afael â thwyll ac osgoi yn y system drethu leol. Gwnaethom ddiwygio rhyddhad ar eiddo gwag i leihau'r posibilrwydd o gylchoedd rhyddhad ardrethi dro ar ôl tro. Gwnaethom hefyd newid y rheolau dim sgôr ar gyfer eiddo gwag er mwyn caniatáu i awdurdodau lleol roi dim sgôr dim ond mewn achosion pan fo angen gwirioneddol i elusen fod yn berchen ar adeilad gwag neu ei brydlesu. Mae Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 yn rhoi pwerau ymchwilio cryfach i gynghorau, gan gynnwys y gallu i gynnal archwiliadau eiddo a gofyn am wybodaeth gan drethdalwyr ac eraill. Mae'r Ddeddf hefyd yn paratoi'r ffordd ar gyfer dyletswydd newydd ar drethdalwyr i roi gwybod i gynghorau am newidiadau mewn amgylchiadau, rhywbeth sy'n ofynnol gan drethdalwyr o dan gyfundrefnau treth eraill. Rwy'n bwriadu cyflwyno rheoliadau ar gyfer mis Ebrill 2023. Mae ein huchelgais i fynd i'r afael â thwyll ac osgoi yn parhau i fod yn gryf a byddwn yn mynd ar drywydd newidiadau pellach yn ystod tymor y Senedd. Er bod ein rhaglen bresennol yn canolbwyntio ar newidiadau yn y tymor byr a chanolig, mae rhai opsiynau ar gyfer diwygio yn parhau i fod yn flaenoriaethau ar gyfer y tymor hwy. Rydym yn parhau i archwilio'r posibilrwydd o dreth gwerth tir yn lle ardrethi annomestig, gan adeiladu ar asesiad technegol manwl Prifysgol Bangor y tymor diwethaf. Dros y pedair blynedd nesaf, byddwn yn symud ymlaen gyda chanfyddiadau'r adroddiad hwn, gan ddefnyddio ystod eang o arbenigedd i ddatblygu dealltwriaeth glir o sut y byddai newid mor sylweddol yn edrych i Gymru a sut y gallai weithio yn ymarferol. Bydd y dadansoddiad hwn yn cynnwys map ffyrdd posibl i'w weithredu. Rydym yn glir y dylai diwygio ddarparu trethi lleol sy'n amlwg yn well i Gymru, nid rhai sy'n wahanol i'r system bresennol yn unig. Rydym wedi gwneud cynnydd sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf a bydd datblygiadau pellach yn gofyn am gydweithio agos â'n holl bartneriaid ac ymgysylltu'n helaeth â chyflogwyr ardrethi. Bydd y pecyn sylweddol hwn o ddiwygio ardrethi hefyd yn gofyn am gyfuniad o newid deddfwriaethol sylfaenol ac eilaidd. Byddaf yn gweithio'n agos gyda'r Senedd a rhanddeiliaid drwy gydol y gwaith o archwilio a chyflawni'r pecyn uchelgeisiol hwn o ddiwygio ardrethi a byddaf, wrth gwrs, yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am ddatblygiadau.