English: Thank you, Deputy Presiding Officer. This is a particularly appropriate time to mark the contribution of our armed forces to the defence of our country and way of life. This year is the centenary of two of the most significant battles of the first world war. The battle of Jutland was a turning point in the war at sea and won at a cost of 8,500 lives. In France, the battle of the Somme was crucial to the course of the war and, particularly at Mametz Wood, huge numbers of Welsh soldiers gave their lives. The First Minister will represent the people of Wales at the national remembrance service in Mametz Wood on 7 July to honour those who gave their lives. I am also pleased that the Welsh Government has contributed to the memorial erected to mark the bravery and sacrifice of the 38th (Welsh) Division at Mametz Wood. We will continue to mark significant first world war events through our Cymru'n Cofio Wales Remembers: 1914-1918 programme. The Welsh Government will continue to support and contribute to the Armed Forces Day events held in both north and south Wales. The events give the people of Wales the opportunity to show their appreciation and gratitude to those currently serving and to our ex-service personnel. They also provide an opportunity for the younger generation to learn and appreciate the sacrifices made by our servicemen and servicewomen in defending our freedom. We remain fully committed to providing ongoing support and services for our present armed forces community, and we have worked with, and listened to, our key partners and are currently refreshing our package of support. It will also now include a separate document for our serving personnel and their families, called 'Welcome to Wales'. These two key documents will set out the support available across ministerial portfolios, and support organisations such as the Royal British Legion and Army Families Federation. I will launch these documents formally in early autumn. Members are already aware of the importance of the defence discount service card. To date, membership of the service has increased by 89.14 per cent compared to 38 per cent for the rest of the UK - a significant difference. We will continue to work with the defence discount service to promote the benefits of the defence privilege card and look to incorporate corporate sign-up to the card. The health and well-being of our serving and ex-service personnel is of paramount importance to us. We will provide, and have provided, £100,000 to jointly develop a free swimming initiative with the Welsh Local Government Association. We will continue to provide £585,000 a year to maintain the unique Veterans NHS Wales service, and we will explore options to improve the experience of veterans suffering from mental health issues by working with Veterans' NHS Wales, to ensure that the existing care pathway continues to meet the varied needs of those requiring their services. The former Minister for Health and Social Services previously announced that, from April of this year, a higher disregard of £25 would apply to war disablement pensions, received by veterans when assessing their contribution to any care costs they are required to pay. From 2017, we will totally disregard those payments when assessing care costs. A tremendous amount of good work is being delivered across Wales. Already, all local authorities, health boards and other public organisations have covenant champions in place, providing services and support for our armed forces community across Wales. A good example of how working together has made a difference to the lives of the most vulnerable in our communities is Tŷ Dewr in Wrexham. Tŷ Dewr is a purpose-built home for veterans in Wrexham who are experiencing difficulties in their lives. Wrexham local authority, working in partnership with First Choice Housing and supported by the Welsh Government, has provided safe and secure accommodation for veterans to help them rebuild their confidence and their lives. Building on initiatives such as these, we are developing a housing referral pathway. This will enable veterans and their families to make an informed choice as to which option is most appropriate for them. I expect that work also to be completed by early autumn. You have heard how joint working and shared good practice have resulted in initiatives that will make a difference to the lives of our serving and ex-service personnel. We will continue to work with our partner organisations by convening a covenant conference in the autumn. The conference will provide an opportunity for all attendees to build on good practice and share experiences to ensure our armed forces community receives the support it deserves. Deputy Presiding Officer, these are challenging times and, as budgets are tightening, we need to be smarter in how we deliver services and initiatives to make a difference. Moving forward, with the armed forces expert group working collectively across sectors, we will continue to support Ministers, and this group will continue to support me in determining my priorities and focusing resources where they have to be and will make the most impact. At the next meeting of the expert group during July, we will identify key priorities and the means to deliver these. This will ensure that we can make a difference to the lives and wellbeing of our armed forces communities, providing them with the support and services they deserve.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae hon yn adeg arbennig o briodol i nodi cyfraniad ein lluoedd arfog i amddiffyn ein gwlad a'n ffordd o fyw. Eleni mae'n ganmlwyddiant dau o frwydrau pwysicaf y rhyfel byd cyntaf. Roedd brwydr Jutland yn drobwynt yn y rhyfel ar y môr a enillwyd ar gost o 8,500 o fywydau. Yn Ffrainc, roedd brwydr y Somme yn allweddol i gwrs y rhyfel ac, yn arbennig yng Nghoedwig Mametz, rhoddodd nifer fawr o filwyr o Gymru eu bywydau. Bydd y Prif Weinidog yn cynrychioli pobl Cymru yn y gwasanaeth coffa cenedlaethol yng Nghoedwig Mametz ar 7 Gorffennaf i anrhydeddu'r rhai a roddodd eu bywydau. Rwyf hefyd yn falch bod Llywodraeth Cymru wedi cyfrannu at y gofeb a godwyd i nodi dewrder ac aberth y 38ain Adran (Gymreig) yng Nghoedwig Mametz. Byddwn yn parhau i nodi digwyddiadau pwysig y rhyfel byd cyntaf trwy ein rhaglen Cymru'n Cofio Wales Remembers: 1914-1918. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i gefnogi a chyfrannu at ddigwyddiadau Diwrnod y Lluoedd Arfog a gynhelir yng ngogledd a de Cymru. Mae'r digwyddiadau hyn yn rhoi cyfle i bobl Cymru i ddangos eu gwerthfawrogiad a'u diolchgarwch i'r rhai hynny sy'n gwasanaethu ar hyn o bryd ac i'n cyn-filwyr. Maent hefyd yn rhoi cyfle i'r genhedlaeth iau i ddysgu am aberth ein milwyr wrth amddiffyn ein rhyddid a gwerthfawrogi'r aberth hwnnw. Rydym yn parhau i fod yn gwbl ymrwymedig i ddarparu cymorth a gwasanaethau parhaus i gymuned bresennol ein lluoedd arfog, ac rydym wedi gweithio gyda'n partneriaid allweddol ac wedi gwrando arnynt ac rydym wrthi'n ailwampio ein pecyn cymorth. Bydd hefyd yn awr yn cynnwys dogfen ar wahân ar gyfer ein personél sy'n gwasanaethu a'u teuluoedd, o'r enw 'Croeso i Gymru'. Bydd y ddwy ddogfen allweddol hyn yn nodi'r cymorth sydd ar gael ar draws portffolios gweinidogol, a sefydliadau cymorth fel y Lleng Brydeinig Frenhinol a Ffederasiwn Teuluoedd y Fyddin. Byddaf yn lansio'r dogfennau hyn yn ffurfiol yn gynnar yn yr hydref. Mae'r Aelodau eisoes yn gwybod am bwysigrwydd cerdyn braint y lluoedd arfog. Hyd yma, mae cynnydd o 89.14 y cant wedi bod yn nifer aelodau'r gwasanaeth o gymharu â 38 y cant yng ngweddill y DU - gwahaniaeth sylweddol. Byddwn yn parhau i weithio gyda gwasanaeth braint y lluoedd arfog i hyrwyddo manteision y cerdyn ac yn ceisio annog corfforaethau i ymrwymo i'r cerdyn. Mae iechyd a lles ein personél sy'n gwasanaethu ar hyn o bryd a'n cyn-filwyr o'r pwys mwyaf inni. Byddwn yn darparu, ac rydym wedi darparu, £100,000 i ddatblygu cynllun nofio am ddim ar y cyd â Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Byddwn yn parhau i ddarparu £585,000 y flwyddyn i gynnal gwasanaeth unigryw GIG Cymru i Gyn-filwyr, a byddwn yn archwilio opsiynau i wella profiad cyn-filwyr sy'n dioddef o broblemau iechyd meddwl trwy weithio gyda GIG Cymru i Gyn-filwyr i sicrhau bod y llwybr gofal presennol yn parhau i fodloni anghenion amrywiol y bobl hynny y mae angen y gwasanaethau arnynt. Cyhoeddodd y cyn Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol eisoes y byddai diystyriad uwch o £25 yn gymwys, o fis Ebrill eleni, i bensiynau anabledd rhyfel a dderbynnir gan gyn-filwyr wrth asesu eu cyfraniad at unrhyw gostau gofal y mae'n rhaid iddynt eu talu. O 2017, byddwn yn llwyr ddiystyru'r taliadau hynny wrth asesu costau gofal. Mae llawer iawn o waith da'n cael ei wneud ledled Cymru. Eisoes, mae gan yr holl awdurdodau lleol, byrddau iechyd a sefydliadau cyhoeddus eraill hyrwyddwyr cyfamod ar waith, sy'n darparu gwasanaethau a chymorth i gymuned y lluoedd arfog ledled Cymru. Un enghraifft dda o'r ffordd y mae gweithio gyda'n gilydd wedi gwneud gwahaniaeth i fywydau'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau yw Tŷ Dewr yn Wrecsam. Cartref a adeiladwyd yn bwrpasol i gyn-filwyr yn Wrecsam sy'n cael anawsterau yn eu bywydau yw Tŷ Dewr. Mae awdurdod lleol Wrecsam, mewn partneriaeth â Tai Dewis Cyntaf a chyda chefnogaeth gan Lywodraeth Cymru, wedi darparu llety diogel i gyn-filwyr i'w helpu i ailadeiladu eu hyder a'u bywydau. Gan adeiladu ar fentrau fel y rhain, rydym yn datblygu llwybr atgyfeirio tai. Bydd hyn yn galluogi cyn-filwyr a'u teuluoedd i wneud dewis ar sail gwybodaeth ynglŷn â pha opsiwn sydd fwyaf priodol ar eu cyfer. Rwyf yn disgwyl y bydd y gwaith hwnnw hefyd wedi ei gwblhau erbyn dechrau'r hydref. Rydych wedi clywed bod gweithio ar y cyd a rhannu arfer da wedi arwain at fentrau a fydd yn gwneud gwahaniaeth i fywydau ein personél sy'n gwasanaethu ar hyn o bryd a chyn-filwyr. Byddwn yn parhau i weithio gyda'r sefydliadau sy'n bartneriaid inni drwy gynnal cynhadledd cyfamod yn yr hydref. Bydd y gynhadledd yn rhoi cyfle i bawb sy'n bresennol i adeiladu ar arfer da a rhannu profiadau er mwyn sicrhau bod cymuned y lluoedd arfog yn cael y gefnogaeth y mae'n ei haeddu. Ddirprwy Lywydd, mae hwn yn gyfnod anodd, ac wrth i gyllidebau dynhau, mae angen inni fod yn fwy craff o ran y ffordd yr ydym yn darparu gwasanaethau a mentrau a fydd yn gwneud gwahaniaeth. Wrth symud ymlaen, gyda grŵp arbenigol y lluoedd arfog yn gweithio ar y cyd ar draws y sectorau, byddwn yn parhau i gefnogi Gweinidogion, a bydd y grŵp hwn yn parhau i'm cefnogi i i bennu fy mlaenoriaethau a chanolbwyntio adnoddau lle y mae'n rhaid iddynt fod a lle y byddant yn cael yr effaith fwyaf. Yng nghyfarfod nesaf y grŵp arbenigol, yn ystod mis Gorffennaf, byddwn yn nodi blaenoriaethau allweddol a sut y cânt eu cyflawni. Bydd hyn yn sicrhau y gallwn wneud gwahaniaeth i fywydau a lles cymunedau'r lluoedd arfog, gan roi iddynt y gefnogaeth a'r gwasanaethau y maent yn eu haeddu.