English: Diolch, Dirprwy Lywydd. As I'm sure many Members will raise, this statement is, indeed, timely; it almost feels like a daily news story these days that bank branches are shutting up shop in our towns and villages across Wales. Between 2015 and 2019, Wales lost over two fifths of its bank branches - that's 239 branches altogether. In my region of South Wales West, for example, in my home constituency of Ogmore, there's just one bank branch left in the whole constituency and that's in Maesteg. It's important, I think, to also remember that we aren't just talking about bank branches, we're also talking about ATMs, as well, closing, meaning that trends towards digital banking and a cashless society are beginning to exclude some groups financially, which, of course, will be more acute in rural areas. The reality is that actions taken by the commercial banking sector will likely worsen regional inequality, and that's why Plaid Cymru welcomes the development of Banc Cambria and, in particular, welcomes the fact that Wales will be leading the way in the UK by having the first community bank, a style of bank that is commonplace across the globe. And I would encourage Members to read about how commonplace community banks are in the United States. And, of course, with Banc Cambria, the money invested will be invested in Wales in the interests of those who call Wales home, meaning that there could be huge potential for economic development in some of our more deprived areas. It's important that Banc Cambria, as I believe Mark Isherwood has already alluded do, is seen as a bank for the whole of Wales, especially when a lot of the high-street banks seem to be in the process of abandoning Wales. So, I was wondering if the Minister could give any indication as to where Banc Cambria will be looking to establish its initial wave of bank branches, as well as where Banc Cambria may be headquartered. I heard Newport mentioned in the statement; it's important, I think, that it's headquartered outside of Cardiff, but, as a Pencoed boy, I'll take this opportunity to pitch and say I wouldn't mind seeing a branch opened in Pencoed, or for Banc Cambria to even be headquartered there. But it's important, of course, that Banc Cambria is present in communities across Wales, from border communities to the Valleys, to y fro Gymraeg and to our seaside towns. Of course, one consistent issue that we find with banks in Wales is that there is a lack of ability, or an inability, to bank through the medium of Welsh. We've heard of multiple stories - a recent one with HSBC - where Welsh language communities have been let down in this regard. I welcome, as the Minister highlighted in his statement, that services will be available bilingually. But could the Minister give any indication as to whether or not all of Banc Cambria's services will be bilingual, including in-branch services as well as online banking? Finally, six months ago, I asked the Minister for Social Justice if the Welsh Government had given any consideration as to how we could use the Banc Cambria community-based model for other community-led businesses, perhaps in energy or steel, for example, and what support the Government is providing for this. The Minister at the time seemed open to the idea, but wished to focus on establishing Banc Cambria first, which is completely understandable. But now that there has been some movement in the development of Banc Cambria, and the community banking portfolio has been moved to your portfolio, Minister, has any more thought been given to how this model could be utilised elsewhere in the Welsh economy?
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Fel y bydd llawer o Aelodau'n sôn, mae'n siŵr, mae'r datganiad hwn, yn wir, yn amserol; mae bron yn teimlo fel stori newyddion beunyddiol y dyddiau hyn bod canghennau banc yn cau yn ein trefi a'n pentrefi ledled Cymru. Rhwng 2015 a 2019, collodd Cymru dros ddwy ran o bump o'i changhennau banc - dyna 239 o ganghennau'n gyfan gwbl. Yn fy rhanbarth i yng Ngorllewin De Cymru, er enghraifft, yn fy etholaeth gartref yn Ogwr, dim ond un gangen banc sydd ar ôl yn yr etholaeth gyfan ac mae hynny ym Maesteg. Mae'n bwysig cofio hefyd nad sôn am ganghennau banc yn unig yr ydym ni, rydym ni hefyd yn sôn am beiriannau twll yn y wal, hefyd, yn cau, sy'n golygu bod tueddiadau tuag at fancio digidol a chymdeithas ddi-arian yn dechrau eithrio rhai grwpiau'n ariannol, a fydd, wrth gwrs, yn fwy difrifol mewn ardaloedd gwledig. Y gwir amdani yw y bydd gweithredoedd y sector bancio masnachol yn debygol o waethygu anghydraddoldeb rhanbarthol, a dyna pam mae Plaid Cymru yn croesawu datblygiad Banc Cambria ac, yn benodol, yn croesawu'r ffaith y bydd Cymru'n arwain y ffordd yn y DU drwy gael y banc cymunedol cyntaf, math o fanc sy'n gyffredin ledled y byd. A byddwn yn annog Aelodau i ddarllen am ba mor gyffredin yw banciau cymunedol yn yr Unol Daleithiau. Ac, wrth gwrs, gyda Banc Cambria, caiff yr arian a fuddsoddir ei fuddsoddi yng Nghymru er budd y rhai sy'n galw Cymru'n gartref, sy'n golygu y gallai fod potensial enfawr ar gyfer datblygu economaidd yn rhai o'n hardaloedd mwy difreintiedig. Mae'n bwysig bod Banc Cambria, fel y mae Mark Isherwood eisoes wedi cyfeirio ato rwy'n credu, yn cael ei ystyried yn fanc i Gymru gyfan, yn enwedig pan ymddengys hi fod llawer o fanciau'r stryd fawr wrthi'n cefnu ar Gymru. Felly, roeddwn i'n meddwl tybed a allai'r Gweinidog roi unrhyw arwydd o ble y bydd Banc Cambria yn ceisio sefydlu ei don gychwynnol o ganghennau banc, yn ogystal â lle y gallai Banc Cambria fod â'i bencadlys. Clywais Gasnewydd yn cael ei grybwyll yn y datganiad; mae'n bwysig, rwy'n credu, fod ei bencadlys y tu allan i Gaerdydd, ond, fel bachgen o Bencoed, byddaf yn manteisio ar y cyfle hwn i estyn gwahoddiad a dweud na fyddai ots gen i weld cangen wedi agor ym Mhencoed, nac i Fanc Cambria hyd yn oed gael ei bencadlys yno. Ond mae'n bwysig, wrth gwrs, bod Banc Cambria yn bresennol mewn cymunedau ledled Cymru, o gymunedau ar y ffin i'r Cymoedd, i'r Fro Gymraeg ac i'n trefi glan môr. Wrth gwrs, un mater cyson a gawn ni gyda banciau yng Nghymru yw bod diffyg gallu, neu anallu, i fancio drwy gyfrwng y Gymraeg. Rydym ni wedi clywed am sawl stori - un ddiweddar gyda HSBC - lle mae cymunedau Cymraeg wedi cael eu siomi yn hyn o beth. Rwy'n croesawu, fel y nododd y Gweinidog yn ei ddatganiad, y bydd gwasanaethau ar gael yn ddwyieithog. Ond a allai'r Gweinidog roi unrhyw arwydd a fydd holl wasanaethau Banc Cambria yn ddwyieithog ai peidio, gan gynnwys gwasanaethau mewn cangen yn ogystal â bancio ar-lein? Yn olaf, chwe mis yn ôl, gofynnais i'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol a oedd Llywodraeth Cymru wedi ystyried sut y gallem ni ddefnyddio model cymunedol Banc Cambria ar gyfer busnesau eraill lle mae'r awenau yn nwylo cymunedau, efallai ym maes ynni neu ddur, er enghraifft, a pha gymorth y mae'r Llywodraeth yn ei ddarparu ar gyfer hyn. Roedd y Gweinidog ar y pryd yn ymddangos yn agored i'r syniad, ond roedd am ganolbwyntio ar sefydlu Banc Cambria yn gyntaf, sy'n gwbl ddealladwy. Ond gan y bu peth cynnydd yn natblygiad Banc Cambria, a bod y portffolio bancio cymunedol wedi'i symud i'ch portffolio, Gweinidog, a oes mwy o ystyriaeth wedi'i rhoi i sut y gellid defnyddio'r model hwn mewn mannau eraill yn economi Cymru?