English: [Interruption.] Making an entrance. [Laughter.] Between this debate and Christmas, 16 children will lose their homes because they will be evicted with their families from social housing. Welsh public services will spend over £600,000 dealing with the consequences of these evictions. These children are likely to face lifelong consequences on their health, their education and, therefore, their income levels. So, our motion today is simple: Wales should be a nation where children no longer face eviction and homelessness. Yet, according to the latest statistics, there are 792 families with children in temporary accommodation, and 84 of these families are in hostels. Yesterday, the BBC reported on the scandal of teenagers in bed and breakfasts and the figures show 27 families with children in B&Bs, which has almost doubled since the last quarter. Enough is enough. This is not the first time we've discussed homelessness, evictions and the protection of children in this Chamber. Perhaps if the statistics showed progress, this debate would be less urgent. But, last week showed that, far from progress, things are getting worse. Last week's report on poverty by the Joseph Rowntree Foundation showed evictions by social landlords have increased in the majority of the UK, including an upward trend in Wales. Shelter Cymru's research estimates that, in 2015-16, 500 children were evicted from social housing. That's 500 children with an increased risk of health problems, an increased risk of lower education attainment and, therefore, an increased risk of becoming adults in poverty - and it needn't have happened. The Welsh Government has been rightly praised for introducing a duty to prevent homelessness on local authorities with the early evidence showing some success. But I would like to remind Members that it was this Government that opposed Jocelyn Davies's attempts to remove the Pereira test and opposed our attempts to extend priority need in housing to all under the age of 21 and care leavers up to the age of 25. However, legislation is only part of what we should be doing to prevent evictions and prevent homelessness. My colleagues will be elaborating on this point later, but there is a great deal more that the Welsh Government and local government should be doing to ensure that we have a no-evictions policy for children. Over 80 per cent of evictions are down to rent arrears. Most of these evictions, according to the recent Shelter Cymru research, are of people who are in work but are low paid with often fluctuating incomes. Most people in social housing and on housing benefit are in work and often in jobs that require hard graft and physical exertion. The real issue is: we have a benefit system incapable of understanding the patterns of work at the lower end. As the report put it, and I quote: 'Low income work patterns can involve frequent changes of circumstance, with hours and income sometimes changing monthly or even weekly. This results in difficulties and inconsistencies in the payment of Housing Benefit, putting tenancies at risk.' Solving this can actually be as simple as getting social landlords, housing solutions and housing benefits departments to communicate with each other. This leaves the remaining smaller proportion of evictions where there are more complex needs. This often involves mental health, substance misuse or other forms of chaotic lifestyle that mean rents can be missed or antisocial behaviour occurs. Many housing officers are not trained to spot or support people with mental health or other needs. Housing officers often misinterpret this as a refusal to engage. Where additional support needs lead to arrears, threats of eviction make things worse - I've seen it myself in my region. Tenants are often fearful of authority and feel they can't win, so eviction notices themselves hamper progress, turning the relationship adversarial and making a solution less likely in the long run. The research also shows that social landlords can be inflexible and harsh when obtaining arrears - I quote from the report again: 'One tenant had to pay a shortfall of £130 a month, including £30 as "back up" to the landlord. She was told by the RSL that if she was even 1p in arrears again, they would take her back to court to get her evicted.' This demonstrates that many of those 500 evictions involving children last year could have been avoided. So, what about those families whose benefits are being paid on time but who still refuse to pay rent and commit antisocial behaviour that ruins the neighbourhood they live in? It's fair enough for the 0.01 per cent of adults who fall into that category to face eviction as the last resort. A child living in such conditions would be regarded as extremely vulnerable and would probably have been taken into care long before the eviction notice had started anyway. So, if, after implementing all of our changes, a small proportion of those 500 children still face the eviction process and there was no evidence of neglect or abuse that would justify a care order, then we should instruct local authorities to use discretionary payments to maintain the tenancy. Shelter Cymru estimates that the cost of evictions and near misses is £24.3 million each year. This estimate does not include long-term health consequences or educational consequences for children. Considering that evictions happen when arrears are typically between £1,500 and £2,500, this means we're spending far more enforcing evictions than the lost revenue would justify. For the extremely small number of families for whom a solution has not yet been found, the financial case alone justifies not proceeding with the eviction. For those who maintain we should keep evictions in the toolkit, I think they must answer where this £24 million will come from. I look forward to hearing Members' contributions and to concluding this debate. Diolch yn fawr.
Welsh: [Torri ar draws.] Tynnu sylw ataf fy hun. [Chwerthin.] Rhwng y ddadl hon a'r Nadolig, bydd 16 o blant yn colli eu cartrefi am y byddant yn cael eu troi allan gyda'u teuluoedd o dai cymdeithasol. Bydd y gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn gwario dros £600,000 yn ymdrin â chanlyniadau'r achosion hyn o droi allan. Mae'r plant hyn yn debygol o wynebu canlyniadau gydol oes ar eu hiechyd, ar eu haddysg ac felly, ar eu lefelau incwm. Felly, mae ein cynnig heddiw yn syml: dylai Cymru fod yn genedl lle nad yw plant bellach yn wynebu cael eu troi allan a digartrefedd. Eto i gyd, yn ôl yr ystadegau diweddaraf, mae yna 792 o deuluoedd â phlant mewn llety dros dro, ac mae 84 o'r teuluoedd hyn mewn hostelau. Ddoe, cafwyd adroddiad ar y BBC am sgandal pobl ifanc yn eu harddegau mewn llety gwely a brecwast ac mae'r ffigurau'n dangos 27 o deuluoedd gyda phlant mewn llety gwely a brecwast, sydd wedi dyblu bron ers y chwarter diwethaf. Digon yw digon. Nid dyma'r tro cyntaf i ni drafod digartrefedd, troi allan ac amddiffyn plant yn y Siambr hon. Efallai pe bai'r ystadegau yn dangos gwelliant, byddai llai o frys yn perthyn i'r ddadl hon. Ond dangosodd yr wythnos diwethaf, ymhell o fod yn dangos gwelliant, mae pethau'n gwaethygu. Dangosodd adroddiad yr wythnos diwethaf ar dlodi gan Sefydliad Joseph Rowntree fod achosion o droi allan gan landlordiaid cymdeithasol wedi cynyddu yn y rhan fwyaf o'r DU, gan gynnwys tuedd ar i fyny yng Nghymru. Mae ymchwil Shelter Cymru yn amcangyfrif bod 500 o blant wedi cael eu troi allan o dai cymdeithasol yn 2015-6. Dyna 500 o blant â risg uwch o broblemau iechyd, mwy o risg o gyrhaeddiad addysgol is ac felly, mwy o risg o ddod yn oedolion sy'n byw mewn tlodi - ac nid oedd angen iddo fod wedi digwydd. Mae Llywodraeth Cymru wedi cael ei chanmol yn haeddiannol am gyflwyno dyletswydd ar awdurdodau lleol i atal digartrefedd gyda'r dystiolaeth gynnar yn dangos rhywfaint o lwyddiant. Ond hoffwn atgoffa'r Aelodau mai'r Llywodraeth hon a wrthwynebodd ymdrechion Jocelyn Davies i gael gwared ar brawf Pereira a gwrthwynebu ein hymdrechion i ymestyn angen blaenoriaethol ym maes tai i bawb o dan 21 oed a rhai sy'n gadael gofal hyd at 25 oed. Fodd bynnag, nid yw deddfwriaeth ond yn rhan o'r hyn y dylem ei wneud i atal achosion o droi allan ac atal digartrefedd. Bydd fy nghyd-Aelodau'n ymhelaethu ar y pwynt hwn yn ddiweddarach, ond mae llawer mwy y dylai Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol ei wneud i sicrhau bod gennym bolisi dim troi allan ar gyfer plant. Mae dros 80 y cant o achosion o droi allan yn digwydd oherwydd ôl-ddyledion rhent. Mae'r rhan fwyaf o'r achosion hyn, yn ôl ymchwil Shelter Cymru yn ddiweddar, yn bobl sydd mewn gwaith ond ar gyflogau isel ac incwm anwadal yn aml. Mae'r rhan fwyaf o bobl mewn tai cymdeithasol ac ar fudd-dal tai mewn gwaith ac yn aml mewn swyddi sy'n galw am waith caled ac ymdrech gorfforol. Y broblem go iawn yw hyn: mae gennym system fudd-daliadau sy'n analluog i ddeall patrymau gwaith ar y pen isaf. Fel y mae'r adroddiad yn ei roi, ac rwy'n dyfynnu: Gall patrymau gwaith incwm isel olygu newidiadau aml mewn amgylchiadau, gydag oriau ac incwm weithiau yn newid bob mis neu hyd yn oed bob wythnos. Mae hyn yn arwain at anawsterau ac anghysondebau o ran talu Budd-dal Tai, gan roi tenantiaethau mewn perygl. Gall datrys hyn fod mor syml mewn gwirionedd â chael landlordiaid cymdeithasol, atebion tai ac adrannau budd-daliadau tai i gyfathrebu â'i gilydd. Mae hyn yn gadael cyfran lai sy'n weddill o achosion o droi allan lle y ceir anghenion mwy cymhleth. Mae hyn yn aml yn cynnwys iechyd meddwl, camddefnyddio sylweddau neu ffyrdd o fyw caotig eraill sy'n golygu y gallai rhenti beidio â chael eu talu neu fod ymddygiad gwrthgymdeithasol yn digwydd. Nid yw llawer o swyddogion tai yn cael eu hyfforddi i adnabod neu gynorthwyo pobl ag anghenion iechyd meddwl neu anghenion eraill. Mae swyddogion tai yn aml yn camddehongli hyn fel amharodrwydd i ymgysylltu. Lle y mae anghenion cymorth ychwanegol yn arwain at ôl-ddyledion, mae bygythiadau troi allan yn gwneud pethau'n waeth - rwyf wedi ei weld fy hun yn fy rhanbarth. Mae tenantiaid yn aml yn ofni awdurdod ac yn teimlo na allant ennill, felly mae rhybuddion troi allan eu hunain yn rhwystro cynnydd, gan droi'r berthynas yn un elyniaethus a gwneud ateb yn llai tebygol yn y tymor hir. Mae'r ymchwil hefyd yn dangos y gall landlordiaid cymdeithasol fod yn anhyblyg ac yn llym wrth ofyn am ôl-ddyledion - dyfynnaf o'r adroddiad eto: Roedd yn rhaid i un tenant dalu diffyg o £130 y mis, gan gynnwys £30 fel "taliad wrth gefn" i'r landlord. Dywedodd y Landlord Cymdeithasol Cofrestredig wrthi, os oedd hi'n fyr o geiniog eto hyd yn oed, byddent yn mynd â hi'n ôl i'r llys i'w throi allan. Mae hyn yn dangos y gallai llawer o'r 500 o'r achosion o droi allan a oedd yn ymwneud â phlant y llynedd fod wedi cael eu hosgoi. Felly, beth am y teuluoedd hynny y mae eu budd-daliadau'n cael eu talu'n brydlon ond sy'n dal i wrthod talu rhent ac yn cyflawni ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n dinistrio'r gymdogaeth y maent yn byw ynddi? Mae'n ddigon teg i'r 0.01 y cant o oedolion sy'n perthyn i'r categori hwnnw wynebu cael eu troi allan fel y dewis olaf. Byddai plentyn sy'n byw mewn amodau o'r fath yn cael ei ystyried yn agored iawn i niwed ac mae'n debyg y byddai wedi cael ei roi mewn gofal ymhell cyn i'r rhybudd troi allan ddechrau beth bynnag. Felly, ar ôl gweithredu ein holl newidiadau, os oes cyfran fechan o'r 500 o blant hynny'n dal i wynebu'r broses droi allan ac nad oes unrhyw dystiolaeth o esgeulustod neu gam-drin a fyddai'n cyfiawnhau gorchymyn gofal, yna dylem gyfarwyddo awdurdodau lleol i ddefnyddio taliadau disgresiynol i gynnal y denantiaeth. Mae Shelter Cymru yn amcangyfrif bod y gost o droi allan ac achosion sy'n dod yn agos at droi allan yn £24.3 miliwn bob blwyddyn. Nid yw'r amcangyfrif hwn yn cynnwys canlyniadau iechyd hirdymor neu ganlyniadau addysgol i blant. O ystyried bod achosion o droi allan yn digwydd pan fydd ôl-ddyledion fel arfer rhwng £1,500 a £2,500, mae hyn yn golygu ein bod yn gwario llawer mwy yn gorfodi gorchmynion troi allan nag y byddai'r refeniw a gollwyd yn ei gyfiawnhau. I'r nifer fach iawn o deuluoedd nad oes ateb wedi'i ganfod ar eu cyfer eto, mae'r achos ariannol ar ei ben ei hun yn cyfiawnhau peidio â bwrw ymlaen â'r troi allan. I'r rhai sy'n honni y dylem gadw'r gallu i droi allan, rwy'n meddwl bod yn rhaid iddynt ateb o ble y daw'r £24 miliwn hwn. Edrychaf ymlaen at glywed cyfraniadau'r Aelodau ac at gloi'r ddadl hon. Diolch yn fawr.