English: Workforce options on improvements to pay, terms and conditions were also considered. These include paying the real living wage and fully implementing the equivalent NHS Agenda for Change pay and terms and conditions, amongst others. In addition to these options, we recognise the important role of housing in accelerating the shift to new models of care. The 'housing with care' option, considered outside of the LE Wales report, looks to build on the existing integrated care fund capital programme. It provides a number of options for capital investment to strengthen the housing and social care infrastructure. It is evident from the analysis that the potential costs associated with each of the options, as we expected, are very high. This leads to our considerations around how the social care promise could be funded. We explored some tax design principles, building on a number of concepts set out in Professor Holtham's report, and these included identifying how much funding would need to be raised annually and on a recurring basis to fund a social care promise; the importance of hypothecation compared with budgetary flexibility; whether the benefit may only be available based on a contribution; and opportunities to address intergenerational fairness. In addition, we considered the collection and administration of any tax option, as well as the appetite of the UK Government for further tax devolution. The pandemic and the actions to contain it have led to a sharp increase in UK Government borrowing and debt. In this challenging fiscal environment, the outlook for economic activity and public sector finances in Wales remains highly uncertain. Any decision about whether, how and when to use tax policy levers in Wales would need to consider the possibility of the UK Government implementing other fiscal measures that would impact in Wales, and the need to support economic recovery in Wales to generate the tax revenues to pay for Welsh public services. Taking account of the impact of the pandemic and the challenging economic and fiscal climate, our conclusion is that a tax solution for raising funds for social care is now more of a longer term potential solution and not a likely solution in the near future. The implication of not increasing taxes is that we cannot raise or redirect resources to improve social care in the way we would have liked to have done through the social care promise. I want to stress that we are not avoiding addressing these issues, but we have taken what I believe is an honest and pragmatic approach given the fiscal environment we find ourselves in. This brings me to measures we have identified through our work that could, subject to budget prioritisation by an incoming government, be implemented more quickly and therefore be a bridge to other more wide-ranging reform in the medium to long term. These measures, which could be started in the shorter term, and implemented as quickly as is affordable, include working towards introducing a real living wage for the workforce. LE Wales estimated this to be an extra £19 million above the projected national minimum wage uplift for year 1, and some capital investment to enable better housing solutions, estimated at £70 million to £80 million a year over a five-year programme. Support for the real living wage would be consistent with our fair work agenda. We are working, as part of the social care fair work forum, to consider what else can be done to help make social care a more attractive place to work. This would also be enhanced through proposals in our recent 'Rebalancing care and support' White Paper, which advocates a national commissioning framework through which any additional workforce investment could be guided. Fundamentally, the demographic challenge facing Wales means matters explored by the group cannot be left unaddressed. The next Government will need to retain this as a key area of focus. We have developed a whole body of evidence, providing a strong foundation for future work. And finally, Deputy Presiding Officer, I'd like to thank all of the Welsh Government officials and external groups who are supporting the work of the inter-ministerial group, and thank my fellow Ministers and, in particular, the former chair, Huw Irranca-Davies, for the work he did in leading off on this work initially.
Welsh: Rhoddwyd ystyriaeth hefyd i opsiynau'r gweithlu ynglŷn â gwelliannau i gyflogau, telerau ac amodau. Mae'r rhain yn cynnwys talu'r cyflog byw gwirioneddol a gweithredu'n llawn ar gyflog a thelerau ac amodau sy'n cyfateb i Agenda ar gyfer Newid y GIG, ymhlith pethau eraill. Yn ogystal â'r opsiynau hyn, rydym ni'n cydnabod swyddogaeth bwysig tai o ran cyflymu'r newid i fodelau newydd o ran gofal. Mae'r opsiwn 'tai â gofal', sy'n cael ei ystyried y tu hwnt i adroddiad LE Wales, yn ceisio adeiladu ar raglen gyfalaf bresennol y gronfa gofal integredig. Mae'r opsiwn hwn yn cynnig nifer o opsiynau ar gyfer buddsoddi cyfalaf i gryfhau'r seilwaith tai a gofal cymdeithasol. Mae'n amlwg o'r dadansoddiad bod y costau posibl sy'n gysylltiedig â phob un o'r opsiynau, fel yr oeddem ni'n disgwyl, yn uchel iawn. Mae hyn yn arwain at ein hystyriaethau ni ynghylch sut y gellid ariannu'r addewid o ofal cymdeithasol. Fe fuom ni'n archwilio rhai egwyddorion o ran dylunio treth, gan adeiladu ar nifer o gysyniadau a nodir yn adroddiad Athro Holtham, ac roedd y rhain yn cynnwys nodi faint o arian y byddai angen ei godi bob blwyddyn ac yn rheolaidd i ariannu addewid o ofal cymdeithasol; pwysigrwydd neilltuo cyllideb o'i gymharu â hyblygrwydd cyllidebol; a allai'r budd fod ar gael yn unig ar sail cyfraniad; a chyfleoedd i fynd i'r afael â thegwch rhwng y cenedlaethau. Yn ogystal â hynny, fe wnaethom ni ystyried casglu a gweinyddu unrhyw opsiwn o ran trethiant, yn ogystal ag unrhyw awydd gan Lywodraeth y DU i ddatganoli trethiant ymhellach. Mae'r pandemig a'r camau i'w reoli wedi arwain at gynnydd sydyn ym menthyca a dyled Llywodraeth y DU. Yn yr amgylchedd cyllidol heriol hwn, mae'r rhagolygon ar gyfer gweithgarwch economaidd a chyllid y sector cyhoeddus yng Nghymru yn parhau i fod yn ansicr iawn. Fe fyddai'n rhaid i unrhyw benderfyniad ynghylch yr angen i Lywodraeth y DU ddefnyddio ysgogiadau o ran polisi treth yng Nghymru, yn ogystal â dull ac amseriad hynny, ystyried y posibilrwydd y gallai Llywodraeth y DU weithredu mesurau cyllidol eraill a fyddai'n effeithiol yng Nghymru, a'r angen i gefnogi adferiad economaidd yng Nghymru wrth gynhyrchu'r refeniw treth i dalu am wasanaethau cyhoeddus Cymru. Gan ystyried effaith y pandemig a'r hinsawdd economaidd ac ariannol heriol, ein casgliad ni yw bod datrysiad o ran trethiant ar gyfer codi arian ar gyfer gofal cymdeithasol bellach yn fwy o ateb posibl yn y tymor hwy ac nid ateb sy'n debygol yn y dyfodol agos. Fe fyddai peidio â chynyddu trethiant yn golygu na allwn ni gynyddu nac ailgyfeirio adnoddau i wella gofal cymdeithasol yn y ffordd y byddem ni wedi hoffi gwneud hynny drwy'r addewid o ofal cymdeithasol. Rwy'n awyddus i bwysleisio nad ydym yn osgoi mynd i'r afael â'r materion hyn, ond rydym wedi mabwysiadu'r hyn sydd, yn fy marn i, yn ddull gonest a phragmataidd o ystyried yr amgylchedd cyllidol yr ydym ni ynddo. Mae hyn yn fy arwain i at fesurau a nodwyd yn sgil ein gwaith ni a allai, yn amodol ar flaenoriaethu cyllideb gan Lywodraeth newydd, gael eu gweithredu ar fwy o gyflymder ac felly fod yn bont i ddiwygiadau eraill mwy eang yn y tymor canolig i'r hirdymor. Mae'r mesurau hyn, y gellid cychwyn arnyn nhw yn y tymor byr, a'u gweithredu cyn gynted ag y bo hynny'n fforddiadwy, yn cynnwys gweithio tuag at gyflwyno cyflog byw gwirioneddol i'r gweithlu. Roedd LE Wales yn amcangyfrif y byddai hyn £19 miliwn yn ychwanegol uwchlaw'r codiad isafswm cyflog cenedlaethol rhagamcanol ar gyfer blwyddyn 1, a rhywfaint o fuddsoddiad cyfalaf i alluogi gwell datrysiadau o ran tai, tua £70 miliwn i £80 miliwn y flwyddyn am raglen o bum mlynedd. Fe fyddai cefnogaeth i'r cyflog byw gwirioneddol yn gyson â'n hagenda gwaith teg ni. Rydym ni'n gweithio, yn rhan o'r fforwm gwaith teg gofal cymdeithasol, i ystyried beth arall y gellir ei wneud i helpu i sicrhau bod gofal cymdeithasol yn weithle mwy deniadol i fod ynddo. Fe fyddai hyn yn cael ei wella hefyd drwy gynigion yn ein Papur Gwyn diweddar ni, 'Ailgydbwyso gofal a chymorth', sy'n argymell fframwaith comisiynu cenedlaethol ar gyfer arwain unrhyw fuddsoddiad ychwanegol gan y gweithlu. Yn y bôn, mae'r her sy'n wynebu Cymru o ran demograffeg yn golygu na ellir peidio â rhoi sylw i'r materion a archwiliwyd gan y grŵp. Fe fydd angen i'r Llywodraeth nesaf barhau i ganolbwyntio ar y maes allweddol hwn. Rydym ni wedi datblygu corff cyfan o dystiolaeth, gan osod sylfaen gref ar gyfer gwaith yn y dyfodol. Ac yn olaf, Dirprwy Lywydd, fe hoffwn i ddiolch i holl swyddogion Llywodraeth Cymru a grwpiau allanol eraill sy'n cefnogi gwaith y grŵp rhyngweinidogol, a diolch i'm cyd-Weinidogion i ac, yn benodol, i'r cyn-gadeirydd, Huw Irranca-Davies, am y gwaith a wnaeth ef wrth arwain y gwaith hwn ar y cychwyn.