English: Diolch, Llywydd. Presiding Officer, this Welsh Government and Scotland wanted to flex their devo muscles and take decision making on this pandemic into their own hands, so the Welsh Government should therefore stand by their decisions and have the courage in their convictions to be open to and have no problem with being properly scrutinised on these decisions. Whether decisions they made were the right ones or the wrong ones, they were the decisions of this First Minister and this Welsh Government. Every Member in this Chamber will have had countless e-mails of examples of how decisions made by this Welsh Government have impacted the lives of their constituents and their loved ones, but I'm not going to give those examples now, as we're not debating whether those decisions were right or wrong here today. We are quite simply pointing out to the Welsh Government that holding a Wales-only inquiry into the life-changing decisions that it took is not only necessary but it's the right thing to do. Not wanting to have a Wales-only inquiry smacks of something to hide and is, quite frankly, an insult to the Welsh families who are searching for answers. The First Minister and the Government refusing to give people those answers is an injustice. This Welsh Government wanted to be different; they had the chance to be different. This Government should therefore hold its own Welsh public inquiry into the handling of the COVID-19 pandemic. We are not calling for a Welsh inquiry for the sake of it; it is because it's the right thing to do. Questions need answering over outcomes that emerged from the Welsh Government's actions and to find out why Wales has the UK's highest COVID death rate. This comes down to how this Welsh Government truly views Welsh politics and this very Senedd. Do they respect the institution like they claim to do, or do they think this Senedd is so inconsequential that it does not need proper and thorough scrutiny? We can only learn from this pandemic if we scrutinise the decisions made by this Government. We learn nothing from those decisions being buried in a UK-wide inquiry. This Welsh Government made some difficult decisions and no-one will argue with how hard some of those decisions must have been. But also, one could also argue that this Welsh Government made decisions just for the sake of being different from the UK Government, playing party politics with our lives. It is high time that this Welsh Government stopped playing party politics, Llywydd, with writing various letters to No.10, and got on with announcing what they should've done months ago - that they will in fact hold a Wales-only inquiry. Wales wants answers. Thank you.
Welsh: Diolch. Lywydd, roedd Llywodraeth Cymru a Llywodraeth yr Alban yn dymuno ystwytho'u cyhyrau datganoli a gwneud eu penderfyniadau eu hunain mewn perthynas â'r pandemig hwn, felly dylai Llywodraeth Cymru fod yn barod i sefyll dros ei hegwyddorion a bod yn agored a derbyn craffu priodol ar y penderfyniadau hyn. Boed y penderfyniadau a wnaethant yn gywir neu'n anghywir, penderfyniadau'r Prif Weinidog hwn a Llywodraeth Cymru oeddent. Bydd pob Aelod yn y Siambr hon wedi cael e-byst dirifedi yn nodi enghreifftiau o sut y mae penderfyniadau a wnaed gan y Llywodraeth hon yng Nghymru wedi effeithio ar fywydau eu hetholwyr a'u hanwyliaid, ond nid wyf am roi'r enghreifftiau hynny yn awr, gan nad ydym yn dadlau yma heddiw a oedd y penderfyniadau hynny'n gywir ai peidio. Yn syml iawn, rydym yn nodi wrth Lywodraeth Cymru fod cynnal ymchwiliad sy'n benodol i Gymru i'r penderfyniadau tyngedfennol a wnaethant nid yn unig yn angenrheidiol, ond mai dyna'r peth iawn i wneud. Mae peidio â dymuno cael ymchwiliad penodol i Gymru yn edrych fel pe bai gennych rywbeth i'w guddio, ac a dweud y gwir, mae'n sarhad ar y teuluoedd yng Nghymru sy'n chwilio am atebion. Mae'r Prif Weinidog a'r Llywodraeth yn gwneud anghyfiawnder drwy wrthod rhoi'r atebion hynny i bobl. Roedd Llywodraeth Cymru eisiau bod yn wahanol; cawsant gyfle i fod yn wahanol. Dylai'r Llywodraeth hon felly gynnal ei hymchwiliad cyhoeddus ei hun i'r modd yr ymdriniwyd â phandemig COVID-19 yng Nghymru. Nid ydym yn galw am ymchwiliad i Gymru heb reswm; gwnawn hynny am mai dyna'r peth iawn i'w wneud. Mae angen ateb cwestiynau ynghylch y canlyniadau a ddeilliodd o weithredoedd Llywodraeth Cymru a chanfod pam mai yng Nghymru y gwelwyd y gyfradd farwolaethau COVID uchaf yn y DU. Mae'n ymwneud â'r ffordd y mae'r Llywodraeth hon yng Nghymru yn edrych ar wleidyddiaeth Cymru a'r Senedd hon mewn gwirionedd. A ydynt yn parchu'r sefydliad fel y maent yn ei honni, neu a ydynt yn credu bod y Senedd hon mor amherthnasol fel nad oes angen craffu arni'n drylwyr ac yn briodol? Ni allwn ddysgu o'r pandemig hwn oni bai ein bod yn craffu ar y penderfyniadau a wnaed gan y Llywodraeth hon. Nid ydym yn dysgu unrhyw beth o gladdu'r penderfyniadau hynny mewn ymchwiliad ar gyfer y DU gyfan. Gwnaeth Llywodraeth Cymru benderfyniadau anodd ac ni fydd unrhyw un yn dadlau ynghylch pa mor anodd oedd rhai o'r penderfyniadau hynny. Ond hefyd, gellid dadlau bod Llywodraeth Cymru wedi gwneud penderfyniadau er mwyn bod yn wahanol i Lywodraeth y DU a dim mwy na hynny, gan chwarae gwleidyddiaeth bleidiol gyda'n bywydau. Mae'n hen bryd i Lywodraeth Cymru roi'r gorau i chwarae gwleidyddiaeth bleidiol, Lywydd, i ysgrifennu llythyrau amrywiol at Rif 10, a chyhoeddi'r hyn y dylent fod wedi'i wneud fisoedd yn ôl - y byddant yn cynnal ymchwiliad sy'n benodol i Gymru. Mae angen atebion ar Gymru. Diolch.