English: The explanatory memorandum to this Bill begins: 'The Welsh Government is committed to doing all it can to help people meet their housing needsThis Billrecognises the importance of safe, secure and affordable homes as being part of the fabric of people's lives and of strong communities.' A bit, sadly, of a tragic and sick joke. By the time the Conservatives left Government in 1997, right-to-buy sales in Wales were being replaced on an almost like-for-like basis, but, during the first three Assembly terms, Welsh Government figures show that Welsh Government - Labour Welsh Government - cut the number of new social homes by over 70 per cent, as waiting lists mushroomed, and the 2012 UK housing review said it was the Welsh Government itself that gave housing lower priority in its overall budgets. By the time of the second Assembly, the Homes for Wales campaign was warning that there would be a housing crisis. It was dismissed by the Welsh Government. As the opening paragraph of the October 2014 Homes for All Cymru manifesto states, 'There is a housing crisis'; a crisis caused by Labour's failure to build new affordable homes since 1999, not the right to buy. Welsh Labour's intention to abolish the right to buy in Wales would deny the prospect of home ownership to tenants and miss another opportunity to increase affordable housing supply and start tackling that housing supply crisis. The tenant's right to buy has been the most effective low-cost home ownership scheme ever, but it did not herald an end to social housing supply, but a switch to not-for-profit housing associations as main providers, because they could access greater finance and build more homes focused on outcomes. There are of course restrictions on purchase. A tenant must have been a resident and paying rent for a minimum of five years and the size of discount is determined by the length of tenancy. If tenants sell early, they have to repay discount. Of course, most don't. Independent research showed that two thirds of tenants who purchased were still resident two decades or more afterwards. Other independent research has shown that tenants in local authority properties are, on average, going to be remaining in them for a further 15 years or more, showing that the impact on supply of abolishing right to buy would be absolutely negligible. The proposed scrapping of the right to buy does nothing to create more homes or increase the number of households with their own front door. As the Welsh Affairs Committee found some years ago, the suspension of the right to buy would not in itself result in an increase in the supply of affordable housing. By contrast, the Welsh Conservatives did set out proposals to reform right to buy, investing the proceeds of sales in new social housing, thereby increasing affordable housing supply and helping to tackle Labour's housing supply crisis, reflecting right-to-buy policy in England, where the UK Government after 2010 committed to reinvest, for the first time ever, the additional receipts from right-to-buy sales in new affordable rented housing. If a council fails to spend the receipts there within three years, they're required to return the unspent money to Government, with interest. Independent research presented to an Assembly committee some years ago showed us that, for each three sales, the money released could generate two new homes for two new households. By comparison, abolition will, by itself, not build a single additional home, won't increase supply, and won't therefore improve affordability. Between 2010 and 2015, more than twice as much council housing was built in England than in all 13 years combined of the last Labour Government at UK level, when English waiting lists nearly doubled as the number of social homes for rent there was cut by 421,000. The explanatory -
Welsh: Mae'r memorandwm esboniadol i'r Bil hwn yn dechrau: 'Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wneud popeth o fewn ei gallu i helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion tai Mae'r Bil yn cydnabod pwysigrwydd cartrefi diogel, sicr a fforddiadwy yn rhan o wead bywyd pobl a chymunedau cryf.' Ychydig o jôc drasig a di-chwaeth, yn anffodus. Erbyn i'r Ceidwadwyr adael y Llywodraeth yn 1997, roedd gwerthiannau hawl i brynu yng Nghymru yn cael eu gweithredu ar sail tebyg am debyg, bron, ond, yn ystod tri thymor cyntaf y Cynulliad, mae ffigurau Llywodraeth Cymru yn dangos bod Llywodraeth Cymru - Llywodraeth Lafur Cymru - wedi lleihau mwy na 70 y cant ar nifer y cartrefi cymdeithasol newydd - wrth i restrau aros gynyddu, ac roedd adolygiad tai y DU yn 2012 yn dweud mai Llywodraeth Cymru ei hun a roddodd blaenoriaeth is i dai yn ei chyllidebau cyffredinol. Erbyn yr ail Gynulliad, roedd ymgyrch Cartrefi i Gymru yn rhybuddio y byddai yna argyfwng tai. Cafodd ei ddiystyru gan Lywodraeth Cymru. Fel y mae paragraff agoriadol maniffesto Homes for All Cymru mis Hydref 2014 yn nodi, 'Mae yna argyfwng tai'; argyfwng a achoswyd gan fethiant Llafur i adeiladu cartrefi fforddiadwy newydd ers 1999, nid yr hawl i brynu. Byddai bwriad Llafur Cymru i ddiddymu'r hawl i brynu yng Nghymru yn golygu na fydd tenantiaid yn gallu prynu cartref a bod cyfle arall yn cael ei golli i gynyddu'r cyflenwad tai fforddiadwy a dechrau mynd i'r afael â'r argyfwng cyflenwad tai hwnnw. Hawl y tenant i brynu yw'r cynllun perchnogaeth tai cost isel mwyaf effeithiol erioed, ond nid oedd yn arwydd o ddiwedd y cyflenwad tai cymdeithasol, ond yn newid i gymdeithasau tai dielw fel prif ddarparwyr, oherwydd bod modd iddyn nhw gael gafael ar fwy o gyllid ac adeiladu mwy o gartrefi yn canolbwyntio ar ganlyniadau. Mae cyfyngiadau ar brynu wrth gwrs. Mae'n rhaid i denant fod wedi bod yn breswylydd ac yn talu rhent am o leiaf bum mlynedd ac mae maint y disgownt yn cael ei bennu gan hyd y denantiaeth. Os yw tenantiaid yn gwerthu'n gynnar, mae'n rhaid iddynt ad-dalu'r gostyngiad. Wrth gwrs, nid yw'r rhan fwyaf yn gwneud hynny. Dangosodd ymchwil annibynnol fod dwy ran o dair o'r tenantiaid a brynodd yn dal i fyw yno dau ddegawd neu fwy ar ôl hynny. Mae ymchwil annibynnol arall wedi dangos bod tenantiaid mewn eiddo awdurdodau lleol, ar gyfartaledd, yn mynd i fod yn aros ynddyn nhw am 15 mlynedd arall neu fwy, sy'n dangos y byddai'r effaith ar y cyflenwad o ganlyniad i ddiddymu'r hawl i brynu yn gwbl ddibwys. Nid yw'r bwriad arfaethedig i gael gwared ar yr hawl i brynu yn gwneud dim i greu mwy o gartrefi, nac i gynyddu nifer yr aelwydydd sydd â'u drws ffrynt eu hunain. Fel y gwnaeth y Pwyllgor Materion Cymreig ganfod rai blynyddoedd yn ôl, ni fyddai atal yr hawl i brynu ynddo'i hun yn arwain at gynnydd yn y cyflenwad o dai fforddiadwy. Ar y llaw arall, gwnaeth y Ceidwadwyr Cymreig amlinellu cynigion i ddiwygio'r hawl i brynu, buddsoddi'r elw o werthiannau mewn tai cymdeithasol newydd, a thrwy hynny gynyddu'r cyflenwad o dai fforddiadwy a helpu i fynd i'r afael ag argyfwng cyflenwad tai Llafur, gan adlewyrchu'r polisi hawl i brynu yn Lloegr, lle y gwnaeth Llywodraeth y DU, ar ôl 2010, ymrwymo i ail-fuddsoddi, am y tro cyntaf erioed, y derbyniadau ychwanegol o werthiannau hawl i brynu mewn tai rhent fforddiadwy newydd. Os yw cyngor yn methu â gwario'r derbyniadau o fewn tair blynedd, mae'n ofynnol iddynt ddychwelyd yr arian nas gwariwyd i'r Llywodraeth, gyda llog. Dangosodd ymchwil annibynnol a gyflwynwyd i un o bwyllgorau'r Cynulliad rai blynyddoedd yn ôl, ar gyfer pob tri gwerthiant, y gallai'r arian a ryddhawyd gynhyrchu dau gartref newydd ar gyfer dwy aelwyd newydd. O'i gymharu, ni fydd diddymu, ar ei ben ei hun, yn adeiladu yr un cartref ychwanegol, ni fydd yn cynyddu'r cyflenwad, ac ni fydd felly'n gwella fforddiadwyedd. Rhwng 2010 a 2015, adeiladwyd mwy na dwywaith cymaint o dai cyngor yn Lloegr nag ym mhob un o 13 mlynedd y Llywodraeth Lafur ddiwethaf ar lefel y DU, pan wnaeth rhestrau aros Lloegr bron dyblu wrth i nifer y tai cymdeithasol i'w rhentu gael ei dorri gan 421.000. Mae'r esboniad -