English: Diolch, Llywydd. I am pleased to make a statement on the 2022-23 draft budget laid on 20 December - the first multi-year budget since 2017. As we stand at the start of a new year, I want to reflect on the circumstances that shaped our preparations, alongside looking forward to what this budget will deliver. The ongoing impacts of the UK leaving the EU, the pandemic, including the emergence of omicron, and the climate and nature emergency - never before have we faced such circumstances as these. We also have not escaped the long shadow of austerity. While we welcomed the multi-year settlement from the UK Government, it has not delivered for Wales. Our budget in 2024-25 will be nearly £3 billion lower than if it had increased in line with the economy since 2010-11. Between 2022-23 and 2024-25, our resource funding increases by less than half a per cent in real terms. Overall capital funding falls in cash terms in each year of the spending review period and is 11 per cent lower in 2024-25 than in 2021-22. We also face a UK Government that has broken its promises and is intent on assaulting devolution, taking back powers and funding - a far cry from the rhetoric of levelling up and protecting the union. Under the UK Government's community renewal fund, Wales will receive only £46 million this year, compared to at least £375 million we would have received from EU structural funds from January 2021. The UK Government has also walked away from the industrial legacy of coal mines predating devolution. Yet, at the same time, we have much we can be positive about. I want to recognise the exceptional effort undertaken by everyone in responding to the challenges that we've faced. Despite the context, we have used every lever at our disposal to support not only the Wales of today, but shape a future that is stronger, fairer and greener than it was before. Collaboration remains at the heart of our approach and we have always been clear that we don't have a monopoly on good ideas. We have entered into a co-operation agreement with Plaid Cymru, the priorities of which can clearly be seen in this budget. This includes additional investment in areas of shared priorities that value our rich heritage and our culture. I've also listened carefully to ideas put forward by Jane Dodds. While we don't have a formal agreement, I have agreed to establish a new £20 million fund, helping deliver vital reforms to services for looked-after children and care leavers. I'm also pleased to build on the constructive debate that we had before the summer recess, on 13 July. You'll see many of the priorities identified by colleagues in that debate reflected in our budget. These include prioritising funding for public services; funding housing and homelessness; funding to pay the real living wage for social care workers from April 2022; a significant investment in our response to the climate and nature emergency; recognising the role of education; and the need to support struggling families. This budget will take Wales forward. I have delivered on my promise to prioritise funding for health, local authorities and social care. Over the next three years, we will continue to protect, rebuild and develop our public services. We are investing an additional £1.3 billion in our Welsh NHS to provide effective, high-quality and sustainable healthcare, and help recovery from the pandemic. We will stand by our local authorities through close to an additional three quarters of a billion pounds in the local government settlement, providing funding for schools, social care and other vital services. Alongside £60 million of direct additional funding, in 2022-23 alone we are providing over an additional £250 million for social services, including £180 million within the local government settlement to drive forward wider reforms to place it on a sustainable long-term footing. The pandemic has also created a mental health crisis. In addition to the direct NHS investment, we will invest an additional £100 million targeted at mental health, including more than £10 million for children and young people, recognising the risks of the lasting and long-term impacts felt by our young people in Wales.
Welsh: Diolch, Llywydd. Pleser i mi yw gwneud datganiad ar gyllideb ddrafft 2022-23 a gyflwynwyd ar 20 Rhagfyr - y gyllideb aml-flwyddyn gyntaf ers 2017. A ninnau ar ddechrau blwyddyn newydd, hoffwn i fyfyrio ar yr amgylchiadau a lywiodd ein paratoadau, ynghyd ag edrych ymlaen hefyd at yr hyn y bydd y gyllideb hon yn ei gyflawni. Nid yw effeithiau parhaus ymadawiad y DU â'r UE, y pandemig, gan gynnwys dyfodiad omicron, a'r argyfwng hinsawdd a natur - nid ydym ni wedi wynebu amgylchiadau fel y rhain erioed o'r blaen. Nid ydym ni wedi dianc rhag cysgod hir cyni chwaith. Er ein bod ni wedi croesawu'r setliad aml-flwyddyn gan Lywodraeth y DU, nid yw hwnnw wedi gwireddu ei hun ar gyfer Cymru. Bydd ein cyllideb yn 2024-25 bron i £3 biliwn yn is na phe bai wedi cynyddu yn unol â'r economi ers 2010-11. Rhwng 2022-23 a 2024-25, mae ein cyllid adnoddau yn cynyddu lai na hanner y cant mewn termau real. Mae cyllid cyfalaf cyffredinol yn gostwng mewn termau arian parod ym mhob blwyddyn o gyfnod yr adolygiad o wariant ac mae'n 11 y cant yn is yn 2024-25 nag yn 2021-22. Rydym ni hefyd yn wynebu Llywodraeth yn y DU sydd wedi torri ei haddewidion ac sy'n benderfynol o ymosod ar ddatganoli, a chymryd pwerau a chyllid yn ôl - ymhell iawn o'i rhethreg ynglŷn â chodi'r gwastad a diogelu'r undeb. O dan gronfa adnewyddu cymunedol Llywodraeth y DU, dim ond £46 miliwn y bydd Cymru'n ei gael eleni, o'i gymharu ag o leiaf £375 miliwn y byddem ni wedi ei gael o gronfeydd strwythurol yr UE o fis Ionawr 2021. Mae Llywodraeth y DU wedi cefnu hefyd ar etifeddiaeth ddiwydiannol y pyllau glo a oedd yn rhagflaenu datganoli. Ac eto, ar yr un pryd, mae gennym ni lawer i fod yn gadarnhaol yn ei gylch. Rwy'n awyddus i gydnabod yr ymdrech aruthrol y mae pawb wedi ei wneud wrth ymateb i'r heriau yr ydym ni wedi eu hwynebu. Er gwaethaf y cyd-destun, rydym ni wedi defnyddio pob ysgogiad sydd ar gael i ni, nid yn unig i gefnogi Cymru heddiw, ond i lunio dyfodol sy'n gryfach, yn decach ac yn wyrddach na'r hyn a fu o'r blaen. Mae cydweithrediad yn parhau i fod wrth wraidd ein dull o weithredu ac rydym ni wedi dweud yn eglur bob amser nad oes gennym ni fonopoli ar syniadau da. Rydym ni wedi llunio cytundeb cydweithredu â Phlaid Cymru, a gellir gweld blaenoriaethau hwnnw yn eglur yn y gyllideb hon. Mae hyn yn cynnwys buddsoddiad ychwanegol mewn meysydd blaenoriaethau cyffredin sy'n trysori ein treftadaeth gyfoethog a'n diwylliant. Rwyf i wedi gwrando'n astud hefyd ar syniadau a gyflwynwyd gan Jane Dodds. Er nad oes gennym ni gytundeb ffurfiol, rwyf i wedi cytuno i sefydlu cronfa newydd gwerth £20 miliwn, i helpu i gyflawni diwygiadau hanfodol i wasanaethau ar gyfer plant sy'n derbyn gofal a'r rhai sy'n gadael gofal. Rwy'n falch hefyd o weithredu ar y ddadl adeiladol a gawsom ni cyn toriad yr haf, ar 13 Gorffennaf. Fe welwch chi lawer o'r blaenoriaethau a nododd cyd-Aelodau yn y ddadl honno yn cael eu hadlewyrchu yn ein cyllideb. Mae'r rhain yn cynnwys blaenoriaethu cyllid ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus; ariannu ar gyfer tai a mynd i'r afael â digartrefedd; cyllid i dalu'r cyflog byw gwirioneddol i weithwyr gofal cymdeithasol o fis Ebrill 2022; buddsoddiad sylweddol yn ein hymateb ni i'r argyfwng hinsawdd a natur; cydnabod swyddogaeth addysg; a'r angen i gefnogi teuluoedd sy'n ei chael hi'n anodd. Bydd y gyllideb hon yn symud Cymru ymlaen. Rwyf i wedi cyflawni fy addewid i flaenoriaethu cyllid ar gyfer iechyd, awdurdodau lleol a gofal cymdeithasol. Dros y tair blynedd nesaf, byddwn yn dal ati i ddiogelu, ailadeiladu, a datblygu ein gwasanaethau cyhoeddus. Rydym ni'n buddsoddi £1.3 biliwn ychwanegol yn ein GIG yng Nghymru i ddarparu gofal iechyd effeithiol, o ansawdd uchel a chynaliadwy, ac yn helpu i adfer ar ôl y pandemig. Byddwn yn sefyll gyda'n hawdurdodau lleol gyda bron i dri chwarter biliwn o bunnoedd ychwanegol yn y setliad llywodraeth leol, gan ddarparu cyllid ar gyfer ysgolion, gofal cymdeithasol a gwasanaethau hanfodol eraill. Yn ogystal â £60 miliwn o gyllid ychwanegol yn uniongyrchol, yn 2022-23 yn unig byddwn yn darparu dros £250 miliwn ychwanegol ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol, gan gynnwys £180 miliwn yn y setliad llywodraeth leol i fwrw ymlaen â diwygiadau ehangach i roi sail gynaliadwy hirdymor iddo. Mae'r pandemig wedi achosi argyfwng iechyd meddwl hefyd. Yn ogystal â'r buddsoddiad uniongyrchol yn y GIG, byddwn yn buddsoddi £100 miliwn ychwanegol wedi ei dargedu at iechyd meddwl, gan gynnwys mwy na £10 miliwn ar gyfer plant a phobl ifanc, gan gydnabod risgiau'r effeithiau parhaol a hirdymor y mae ein pobl ifanc yng Nghymru yn eu teimlo.