English: Thank you, Presiding Officer. This time of year particularly reminds us of all those who have fought in conflicts to preserve the way of life we have today. This year we have commemorated some of the biggest battles of the first world war. We remember those who lost their lives at Jutland and during the battle of the Somme, especially in Mametz Wood. Thousands of Welsh servicemen made the ultimate sacrifice. Next year will mark the centenary of the battle of Passchendaele, one of the key battles of the first world war, which cost the lives of 70,000 British soldiers, many from Wales, including the poet Hedd Wyn. We must not forget those who courageously gave their lives to protect the freedom we have today, and we will continue to commemorate them. I'm sure you will all be aware of the stunning Weeping Window of poppies at the Tower of London. This remarkable work of art will be on display at Caernarfon castle - the first venue in Wales to host the display - until 20 November. I encourage you all to visit it. Through the Cymru'n Cofio - Wales Remembers programme we will continue to mark significant first world war events. The Welsh Government will continue to support Armed Forces Days in Wales. They give the people of Wales the opportunity to show their appreciation and gratitude to those currently serving and to ex-service personnel. Through our programme for government we remain committed to providing ongoing support and services to our present armed forces community. Since my last statement, in June, we have driven forward the armed forces agenda. I would like to update you on a number of initiatives we have created. We have refreshed our package of support and have produced a separate guide for serving personnel and their families, called 'Welcome to Wales'. Together, these documents set out the support available in Wales for both serving and ex-service personnel and their families. They were launched at our covenant conference in September, and were well received by our partners. I'm committed to supporting vulnerable young adults, too. Welsh Government has provided £50,000 to the 160 Infantry Brigade and HQ Wales towards delivery of their armed forces employability pathway. This is aimed at giving young men and women an insight into the army, together with the civilian work-based vocational training to enable them to build their skills and confidence and gain qualifications and secure employment and apprenticeships. Llywydd, a good example of the pathway's success is the story of a homeless young man from Merthyr, who often had to forage for food and sleep rough. This programme has helped him turn his life around and he is now on his way to forging a career with the Royal Logistic Corps. The Supporting Service Children in Education Wales project continues to go from strength to strength. Digital stories and films have been developed to provide additional training for staff and raise awareness of the challenges faced by service children. The digital stories provide a unique insight into the life of armed forces children here in Wales. We are well aware that housing is one of the biggest challenges facing veterans and their families. We have consulted with our key partners to provide and develop a housing referral pathway. This will enable veterans and their families to make informed choices of an option most appropriate for them. I'll be launching the pathway on 10 November. Keep Safe Cymru for veterans is a good example of how working together has made a difference to the lives of those most vulnerable in our communities. Veterans with specific health needs, and who may need additional support from emergency services in times of crisis, can register their details with the police whose response will be modified accordingly. I'll be launching this scheme on 23 November. Llywydd, we frequently hear about the invaluable support provided by service families and spouses, many of whom have given up their own choices and opportunities in order to support their loved ones. There are times when they, too, need help and the opportunity to have their own career and develop their skills. As I said earlier, our childcare offer will be helping working parents of three and four-year-olds by providing free early learning and childcare. The offer can give parents choices about their employment, how many hours they wish to work and the location. I'm delighted to tell you that D.J. Rees Decorating Services from Merthyr have been awarded a gold award in this year's employer recognition scheme - the first in Wales for supporting and helping members of the armed forces community to find employment here in Wales. Llywydd, we will continue to support the Veterans' NHS Wales service. In the future, we'll be looking to create a more seamless approach with our key partners such as CAIS and the Royal British Legion to afford our veterans the support that they need. We've come a long way, Llywydd, but there is more to do. In challenging times such as these, it's important we move forward together, and with our key partners, we can make a difference for this community.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Mae'r adeg hon o'r flwyddyn yn enwedig yn ein hatgoffa o bawb sydd wedi ymladd mewn brwydrau i warchod y ffordd o fyw sydd gennym heddiw. Eleni rydym wedi coffáu rhai o frwydrau mwyaf y rhyfel byd cyntaf. Cofiwn y rhai a gollodd eu bywydau yn Jutland ac yn ystod brwydr y Somme, yn enwedig ym Mametz Wood. Gwnaeth miloedd o filwyr Cymreig yr aberth eithaf. Bydd y flwyddyn nesaf yn nodi canmlwyddiant brwydr Passchendaele, un o frwydrau allweddol y rhyfel byd cyntaf, pan gollodd 70,000 o filwyr Prydeinig eu bywydau, llawer ohonynt o Gymru, gan gynnwys y bardd Hedd Wyn. Mae'n rhaid i ni beidio ag anghofio'r rheiny a gollodd eu bywydau yn wrol i amddiffyn y rhyddid sydd gennym heddiw, a byddwn yn parhau i'w coffáu. Rwy'n siŵr y byddwch i gyd yn ymwybodol o'r Ffenestr Wylofus drawiadol o babïau yn Nhwr Llundain. Bydd y gwaith celf hynod hwn yn cael ei arddangos yng nghastell Nghaernarfon - y lleoliad cyntaf yng Nghymru i gynnal yr arddangosfa - tan 20 Tachwedd. Rwy'n eich annog i gyd i ymweld ag ef. Drwy'r rhaglen Cymru'n Cofio - Wales Remembers, byddwn yn parhau i nodi digwyddiadau arwyddocaol y rhyfel byd cyntaf. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i gefnogi Diwrnodau Lluoedd Arfog yng Nghymru. Maent yn rhoi cyfle i bobl Cymru ddangos eu gwerthfawrogiad a'u diolch i'r rhai hynny sy'n gwasanaethu ar hyn o bryd ac i gyn-filwyr. Drwy ein rhaglen lywodraethu, rydym yn parhau'n ymroddedig i ddarparu cymorth a gwasanaethau parhaus i'n cymuned lluoedd arfog bresennol. Ers fy natganiad diwethaf, ym mis Mehefin, rydym wedi bwrw ymlaen â'r agenda lluoedd arfog. Hoffwn roi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi ar nifer o fentrau yr ydym wedi'u creu. Rydym wedi adnewyddu ein pecyn cymorth ac wedi cynhyrchu canllaw ar wahân ar gyfer personél sy'n gwasanaethu a'u teuluoedd, a elwir yn 'Croeso i Gymru'. Gyda'i gilydd, mae'r dogfennau hyn yn nodi'r cymorth sydd ar gael yng Nghymru ar gyfer personél sy'n gwasanaethu a chyn-bersonél y gwasanaeth a'u teuluoedd. Cawsant eu lansio yn ein cynhadledd cyfamod ym mis Medi, ac maent wedi croeso da gan ein partneriaid. Rwyf wedi ymrwymo i gefnogi oedolion ifanc sy'n agored i niwed hefyd. Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu £50,000 i Frigâd Troedfilwyr 160 a Phencadlys Cymru tuag at gyflawni llwybr cyflogadwyedd eu lluoedd arfog. Nod hyn yw rhoi cipolwg i ddynion a menywod ifanc ar y fyddin, ynghyd â'r hyfforddiant galwedigaethol yn y gweithle er mwyn eu galluogi i adeiladu eu sgiliau a'u hyder ac ennill cymwysterau a sicrhau cyflogaeth a phrentisiaethau. Lywydd, enghraifft dda o lwyddiant y llwybr yw stori'r dyn ifanc digartref o Ferthyr, a oedd yn aml yn gorfod chwilio am fwyd a chysgu allan. Mae'r rhaglen hon wedi ei helpu i newid ei fywyd ac mae bellach ar ei ffordd i greu gyrfa gyda'r Corfflu Logisteg Brenhinol. Mae'r prosiect Cefnogi Plant Gwasanaeth mewn Addysg Cymru yn parhau i fynd o nerth i nerth. Mae storïau digidol a ffilmiau wedi eu datblygu i ddarparu hyfforddiant ychwanegol ar gyfer staff a chodi ymwybyddiaeth o'r heriau a wynebir gan blant y mae eu rhieni yn gwasanaethu yn y lluoedd arfog. Mae'r straeon digidol yn cynnig cipolwg unigryw ar fywyd y plant hynny yma yng Nghymru. Rydym yn ymwybodol bod tai yn un o'r heriau mwyaf sy'n wynebu cyn-filwyr a'u teuluoedd. Rydym wedi ymgynghori â'n partneriaid allweddol i ddarparu a datblygu llwybr atgyfeirio tai. Bydd hyn yn galluogi cyn-filwyr a'u teuluoedd i wneud penderfyniadau cytbwys am y dewis mwyaf priodol ar eu cyfer. Byddaf yn lansio'r llwybr ar 10 Tachwedd. Mae Cadw'n Ddiogel Cymru i gyn-filwyr yn enghraifft dda o sut y mae gweithio gyda'n gilydd wedi gwneud gwahaniaeth i fywydau'r rhai sydd fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. Gall cyn-filwyr sydd ag anghenion iechyd penodol, ac sydd angen cefnogaeth ychwanegol gan y gwasanaethau brys ar adegau o argyfwng, gofrestru eu manylion gyda'r heddlu, a bydd eu hymateb yn cael ei addasu yn unol â hynny. Byddaf yn lansio'r cynllun hwn ar 23 Tachwedd. Lywydd, rydym yn aml yn clywed am y cymorth gwerthfawr a ddarperir gan deuluoedd a gwŷr a gwragedd y rhai sy'n gwasanaethu. Mae llawer ohonynt wedi aberthu eu dewisiadau a'u cyfleoedd eu hunain er mwyn cefnogi eu hanwyliaid. Mae adegau pan fyddan nhw, hefyd, angen cymorth a'r cyfle i gael eu gyrfa eu hunain a datblygu eu sgiliau. Fel y dywedais yn gynharach, bydd ein cynnig gofal plant yn helpu rhieni plant tair a phedair oed sy'n gweithio drwy ddarparu dysgu cynnar a gofal plant am ddim. Gall y cynnig roi dewisiadau i rieni am eu cyflogaeth, faint o oriau y maent yn dymuno gweithio a'r lleoliad. Rwyf wrth fy modd i ddweud wrthych fod Gwasanaethau Addurno D. J. Rees o Ferthyr wedi ennill gwobr aur yng nghynllun cydnabyddiaeth cyflogwr eleni - y cyntaf yng Nghymru am gefnogi a helpu aelodau o'r gymuned lluoedd arfog i ddod o hyd i gyflogaeth yma yng Nghymru. Lywydd, byddwn yn parhau i gefnogi gwasanaeth GIG Cymru i Gyn-filwyr. Yn y dyfodol, byddwn yn ceisio creu dull mwy di-dor gyda'n partneriaid allweddol megis CAIS a'r Lleng Brydeinig Frenhinol i roi'r cymorth sydd ei angen i gyn-filwyr. Rydym wedi dod yn bell iawn, Lywydd, ond mae mwy i'w wneud. Mewn cyfnod heriol fel hwn, mae'n bwysig i ni symud ymlaen gyda'n gilydd, a chyda'n partneriaid allweddol, gallwn wneud gwahaniaeth i'r gymuned hon.