techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Minister. Now, of course, I accept all of that, but we do know, and there have been warnings this week, that energy costs will remain high, and what we heard from Citizens Advice is that fuel debt is one of the main issues that they're having to deal with at the moment. You said in your previous response that you had invested more in the discretionary assistance fund, and what you said was that that increase was based on what you've been paying out this year. Now, of course, we do expect the demands will be greater, particularly given the fact that other funds, such as the Wales fuel support scheme, will come to and end. So, do you think that the additional allocation for the DAF will be sufficient, given the 'very high' levels, as you described them in your paper, in terms of existing demand?
Welsh: Diolch, Weinidog. Wrth gwrs, rwy'n derbyn hynny i gyd, ond ŷn ni yn gwybod, ac mae yna rybuddion wedi bod dim ond yr wythnos yma, fod costau ynni yn mynd i barhau i fod yn uchel, a'r hyn glywon ni gan Cyngor ar Bopeth yw bod dyledion ynni yn un o'r prif bethau maen nhw yn gorfod delio â nhw ar hyn o bryd. Mi wnaethoch chi ddweud yn eich ateb blaenorol eich bod chi wedi buddsoddi mwy yn y gronfa cymorth dewisol, a'r hyn ddywedoch chi oedd bod y cynnydd yna yn seiliedig ar beth rydych chi wedi bod yn talu mas eleni. Wrth gwrs, dŷn ni yn disgwyl y bydd y galwadau yn fwy, yn enwedig yn sgil y ffaith y bydd cronfeydd eraill, fel cynllun cymorth tanwydd Cymru, yn dod i ben. Felly, ŷch chi'n credu bydd y dyraniad ychwanegol ar gyfer hyn - ar gyfer y gronfa cymorth dewisol - yn ddigonol, o ystyried y lefelau 'uchel iawn', fel gwnaethoch chi eu galw nhw yn eich papur, o alw presennol?
English: Thank you. Of course, the other thing that will increase will be the demand for advice, and you've said in your paper that the current economic situation means that demand for advice, particularly debt advice, will increase over the next year. That's consistent with evidence that we've heard as a committee. So, do you feel that the allocation to the single advice fund is sufficient to meet this greater demand? And what level of flexibility is there in increasing funding if required, knowing how very important that preventative work done by the fund is?
Welsh: Diolch. Wrth gwrs, y peth arall sy'n mynd i gynyddu yw'r galw am gyngor, ac rŷch chi wedi dweud yn eich papur chi fod y sefyllfa economaidd bresennol yn golygu y bydd y galw, yn enwedig am gyngor ar ddyledion, yn cynyddu dros y flwyddyn nesaf. Mae hynny'n gyson â'r dystiolaeth rŷn ni wedi'i chlywed fel pwyllgor. Felly, ŷch chi'n teimlo bod y dyraniad i'r gronfa gynghori sengl yn ddigonol i ddiwallu'r angen cynyddol yma? A pha lefel o hyblygrwydd sydd yna i gynyddu'r cyllid os oes angen, gan wybod pa mor bwysig yw'r gwaith ataliol y mae'r gronfa yna yn gallu ei wneud?
English: Thank you very much, and a very good afternoon to you all. I want to ask some questions on the impact of the budget on poverty and the decisions that you've made on the budget. I have two questions. The first is on groups such as women and people with disabilities, and how your decisions have been made, particularly in relation to evidence. We've heard from organisations such as Chwarae Teg, the Runnymede Trust and Leonard Cheshire about the impact of the cost-of-living pressures on people such as women and people with disabilities. So, can we just hear a little bit more about how you've come to your decisions in the budget and the evidence that's informed your decision making on cost-of-living support?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, a phrynhawn da i chi i gyd hefyd. Dwi eisiau gofyn cwestiwn ynglŷn ag effaith y gyllideb ar bobl dlawd, os gwelwch yn dda, a'r penderfyniadau dŷch chi wedi'u gwneud ynglŷn â'r gyllideb. Mae gen i ddau gwestiwn, os ydy hynny'n iawn. Mae cwestiwn 1 ynglŷn â grwpiau fel menywod a phobl sy'n anabl a sut mae'ch penderfyniadau chi wedi cael eu gwneud, yn enwedig ynglŷn â'r dystiolaeth dŷch chi wedi'i chlywed. Dŷn ni wedi clywed o fudiadau fel Chwarae Teg, y Runnymede Trust a Leonard Cheshire am effaith yr argyfwng costau byw ar bobl fel menywod a phobl anabl. Ac felly, a gawn ni jest clywed tipyn bach mwy am sut dŷch chi wedi gwneud y penderfyniadau yn y gyllideb ynglŷn â'r dystiolaeth dŷch chi wedi'i chael, ac effaith yr argyfwng costau byw? Diolch yn fawr iawn.
English: Thank you very much. If it's okay, I'd like to follow up on that. One of the problems that we've heard about is how people are informed as to what they qualify for in terms of grants and payments and so on. So, how will you ensure that people like women and particularly people with disabilities know exactly what they're eligible for in terms of grants and payments? Is there a section of the budget that looks at engagement with people to ensure that they are in receipt of these moneys?
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Os mae'n iawn, dwi eisiau gofyn cwestiwn i ddilyn ar ôl hynny. Un o'r problemau rydyn ni wedi clywed amdani ydy sut mae pobl yn gwybod am beth maen nhw'n gallu cael ynglŷn â grantiau ac yn y blaen. Felly, sut ydych chi am sicrhau bod pobl fel menywod, ac yn enwedig pobl anabl, yn gwybod yn union beth maen nhw'n gallu cael ynglŷn â'r grantiau ac yn y blaen? Oes yna ran o'r gyllideb sy'n edrych ar fynd allan neu gysylltu efo pobl i wneud yn siŵr eu bod nhw'n cael y grantiau ac yn y blaen? Diolch yn fawr iawn.
English: Thank you very much. And then just one further question on a favourite subject of mine, the basic income pilot for young people who are care experienced. I don't need to say much more other than to ask you to tell us exactly why you're continuing with that pilot, particularly when there are so many pressures on your budget. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Ac wedyn un cwestiwn arall, ar fy mhwnc ffafr, hynny yw'r peilot incwm sylfaenol i bobl ifanc efo profiad o'r system gofal. Does dim angen i mi ddweud mwy heblaw gofyn a ydy o'n iawn os ydych chi jest yn dweud yn union beth yw eich rheswm chi i gario ymlaen efo'r peilot yna, yn enwedig pan mae yna bwyslais ar y gyllideb. Diolch yn fawr iawn.
English: Thank you very much. Thank you, Chair. Back to you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Diolch yn fawr iawn, Cadeirydd. Yn ôl i chi.
English: Thank you, Chair. Just a brief question on Ukraine and the support that the Welsh Government has been providing to those people who've had to flee the conflict. Can you give us some more details as to how the Welsh Government is planning to continue with its support for refugees, if there's a need to supplement gaps in UK Government funding? Will the draft budget be revised to account for this, or is the Welsh Government considering what you might describe as an exit strategy?
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Jest cwestiwn cyflym ynglŷn â'r Wcráin a'r gefnogaeth mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn ei rhoi i'r rhai sydd wedi gorfod ffoi rhag y gwrthdaro. Allwch chi roi mwy o fanylion i ni ar sut bydd Llywodraeth Cymru yn bwriadu parhau â'i chefnogaeth i ffoaduriaid, os oes angen llenwi bylchau yng nghyllid Llywodraeth y Deyrnas Gyfunol? A fydd y gyllideb ddrafft yn cael ei hadolygu i roi cyfrif am hyn, neu ydy Llywodraeth Cymru yn mynd i neu yn ystyried yr hyn gallwch chi ei alw'n strategaeth ymadael?
English: Thank you, Chair. I have a question that relates to the emergency services. In the paper, we see that there's a reduction in the budget for the fire and rescue service and that this will particularly impact the contribution made towards the Firelink communication system. So, in light of the increasing demand for collaboration, given the economic circumstances in terms of the emergency services, there is no alternative, according to the fire and rescue service, to replace the Airwave system. So, the Mid and West Wales Fire and Rescue Service, for example, have told the local authorities in that region that the financial burden will inevitably fall on local authorities, and we know that they are in deep water as regards gaps in their own budgets. So, I'd like your comments on that in terms of the rationale behind this decision, and what you think the impact will be on services. And have you ever considered the idea of creating an emergency services agency so that, for example, back-office functions could be shared, or co-ordination functions could be shared?
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Cwestiwn gen i sy'n berthnasol i'r gwasanaethau ymateb brys. Yn y papur, rŷn ni'n gweld bod yna ostyngiad yn y gyllideb ar gyfer y gwasanaeth tân ac achub ac, yn benodol, y bydd hyn yn effeithio ar y cyfraniad sy'n cael ei wneud tuag at y system gyfathrebu Firelink. Felly, yn sgil y galw cynyddol ar gydweithio, yn sgil yr amgylchiadau economaidd o ran y gwasanaethau argyfwng, does dim dewis amgen, medd y gwasanaeth tân ac achub, i gymryd lle system Airwave, ac felly mae Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru, er enghraifft, wedi dweud wrth yr awdurdodau lleol yn rhanbarth yna y bydd y bwrn ariannol yn anorfod yn cwympo i'r awdurdodau lleol, ac rŷn ni'n gwybod eu bod nhw mewn dyfroedd dyfnion o ran y bwlch yn eu cyllidebau nhw. Felly, hoffwn i gael eich sylwadau ar hynny. Beth oedd y rhesymeg y tu ôl i'r penderfyniad yma? Beth ŷch chi'n meddwl fydd yr effaith ar wasanaethau? Ac ydych chi erioed wedi ystyried, efallai, y syniad o greu asiantaeth ar gyfer gwasanaethau brys er mwyn rhannu costau cefn swyddfa, er enghraifft, neu gydlynu?
English: Thank you for your question.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn.
English: Thank you. That's something that they said in their letter that was unexpected, so, perhaps, when something is unexpected, having some sort of temporary taper, or having something phased in, might have been easier for them to manage. That was their suggestion. Chair, can I ask a few questions on VAWDASV? I have some questions on violence against women, domestic abuse and sexual violence. Minister, you note in your paper that funding has been protected to tackle VAWDASV, but we know, of course, that an inflationary uplift of 1.6 equates to a real-terms decrease in funding. So, I'd like to ask you how you've considered the practical implications of budgetary pressures for the delivery of the programme for government in relation to tackling violence against women? Do you feel that some services may have to be scaled back, some programmes may have to be delayed or even stopped? And what will this mean for survivors?
Welsh: Diolch. Am wn i, mae e'n rhywbeth roedden nhw wedi dweud yn eu llythyr a oedd yn annisgwyl, ac felly, efallai, pan fydd rhywbeth yn annisgwyl, byddai cael rhywbeth fyddai'n rhyw fath o daper dros dro, neu rywbeth wedi cael ei 'phase-o' i mewn, wedi bod yn haws iddyn nhw ei reoli. Dyna eu hawgrym nhw. Gadeirydd, ydw i'n gallu gofyn rhai cwestiynau am VAWDASV? Jest cwpwl o gwestiynau ynglŷn â thrais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol, felly. Weinidog, rŷch chi'n nodi yn eich papur fod y cyllid wedi cael ei ddiogelu i fynd i'r afael â VAWDASV, ond rŷn ni'n gwybod, wrth gwrs, fod codiad chwyddiant o 1.6 y cant yn cyfateb i ostyngiad mewn termau real mewn cyllid. Felly, jest eisiau gofyn i chi ydw i sut ŷch chi wedi ystyried goblygiadau ymarferol pwysau cyllidebol ar gyflawni ymrwymiadau'r rhaglen lywodraethu mewn perthynas i fynd i'r afael â thrais yn erbyn menywod? Ydych chi'n teimlo y bydd rhai gwasanaethau yn gorfod cael eu cwtogi, rhai cynlluniau yn gorfod dod i ben neu gael eu gohirio? A beth fydd hyn, wrth gwrs, yn meddwl i oroeswyr?
English: Thank you. In terms of new plans - . In your response to our report on gender-based violence and the needs of migrant women, you accepted the recommendation to set up a crisis fund to provide financial support to women with no recourse to public funds. So, where will that money for a crisis fund come from? How will it be funded, given that there is £0.89 million less in the VAWDASV budget for 2023-24?
Welsh: Diolch. O ran, wedyn, cynlluniau newydd - . Yn eich ymateb chi i'n hadroddiad ni ar drais ar sail rhywedd ac anghenion menywod mudol, fe wnaethoch dderbyn yr argymhelliad, wrth gwrs, i sefydlu cronfa argyfwng fyddai'n darparu cymorth ariannol i fenywod heb hawl i gyllid cyhoeddus. Felly, o ble mae'r arian yna ar gyfer cronfa argyfwng yn mynd i ddod? Sut y bydd yn cael ei hariannu, o ystyried bod yna £0.89 miliwn yn llai yn y llinell wariant yn y gyllideb VAWDASV ar gyfer 2023-24?
English: Good afternoon and welcome to this afternoon's Plenary meeting. The first item on our agenda will be questions to the First Minister, and the first question is from Samuel Kurtz.
Welsh: Prynhawn da a chroeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn y prynhawn yma. Yr eitem gyntaf ar ein hagenda ni fydd cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf heddiw gan Samuel Kurtz.
English: Llywydd, investment in physical infrastructure, and a workforce skilled for the future, are amongst the actions taken by the Welsh Government to support energy technologies in the Celtic sea.
Welsh: Llywydd, mae buddsoddi mewn seilwaith ffisegol, a gweithlu sy'n fedrus ar gyfer y dyfodol, ymhlith y camau a gymerwyd gan Lywodraeth Cymru i gefnogi technolegau ynni yn y môr Celtaidd.
English: Diolch, Prif Weinidog. And can I begin by welcoming the royal Welsh rural leadership group who are in the public gallery this afternoon? Prif Weinidog, this evening, I have the immense honour of hosting a cross-party reception in the Neuadd on the Haven Waterway future energy cluster. It brings together the Haven Waterway's major traditional energy companies with new and exciting renewable developers, and the supply chain, to lead in decarbonisation. You'll be aware, Prif Weinidog, that I'm a big advocate for the opportunities presented to Wales from both the Haven Waterway and the Celtic sea, from floating offshore wind to tidal, wave and hydrogen initiatives, and even the progressive Celtic free-port bid. So, it does feel as if we're on the cusp of a green energy revolution in west Wales. So, given the strategic importance of the Haven Waterway and the Celtic sea, what assurances can you give to developers and groups, such as the future energy cluster, that Welsh Government and Natural Resources Wales will operate in a timely manner to ensure these opportunities aren't lost? Diolch.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Ac a gaf i ddechrau drwy groesawu grŵp arweinyddiaeth wledig cymdeithas amaethyddol frenhinol Cymru sydd yn yr oriel gyhoeddus y prynhawn yma? Prif Weinidog, heno, mae gen i'r anrhydedd enfawr o gynnal derbyniad trawsbleidiol yn y Neuadd ar glwstwr ynni'r dyfodol Dyfrffordd y Ddau Gleddau. Mae'n dod â phrif gwmnïau ynni traddodiadol Dyfrffordd y Ddau Gleddau ynghyd â datblygwyr adnewyddadwy newydd a chyffrous, a'r gadwyn gyflenwi, i arwain at ddatgarboneiddio. Byddwch yn ymwybodol, Prif Weinidog, fy mod i'n eiriolwr mawr dros y cyfleoedd a gyflwynir i Gymru gan Ddyfrffordd y Ddau Gleddau a'r môr Celtaidd, o wynt arnofiol ar y môr i fentrau llanw, tonnau a hydrogen, a hyd yn oed y cais porthladd rhydd Celtaidd blaengar. Felly, mae'n teimlo ein bod ni ar drothwy chwyldro ynni gwyrdd yn y gorllewin. Felly, o ystyried pwysigrwydd strategol Dyfrffordd y Ddau Gleddau a'r môr Celtaidd, pa sicrwydd allwch chi ei roi i ddatblygwyr a grwpiau, fel clwstwr ynni'r dyfodol, y bydd Llywodraeth Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru yn gweithredu'n brydlon i sicrhau nad yw'r cyfleoedd hyn yn cael eu colli? Diolch.
English: I do think there's real benefit in thinking in a joined-up way about offshore wind off the west coast of Wales - the Celtic and Irish seas. I think the free-port bidding process offers an opportunity to do that. Now, as you can imagine, I'm confident in the quality of the Holyhead/Ynys Môn north Wales free-port bid for what it can offer in terms of growing that sector, as well as mitigation for post-Brexit losses that affected the port of Holyhead. But would the First Minister agree with me that the best way, perhaps, to ensure the growth of that sector, in a way that benefits the whole of Wales, would be to not only support our bid, but also to ensure a second free port, which could enable Celtic sea and Irish sea developments to work in parallel greater than the sum of their parts?
Welsh: Rwy'n credu bod mantais wirioneddol o feddwl mewn ffordd gydgysylltiedig am wynt ar y môr oddi ar arfordir gorllewinol Cymru - y môr Celtaidd a môr Iwerddon. Rwy'n credu bod y broses cynnig am borthladd rhydd yn cynnig cyfle i wneud hynny. Nawr, fel y gallwch chi ddychmygu, rwy'n hyderus yn ansawdd cais porthladd rhydd Caergybi/Ynys Môn am yr hyn y gall ei gynnig o ran tyfu'r sector hwnnw, yn ogystal â lliniaru colledion ar ôl Brexit a effeithiodd ar borthladd Caergybi. Ond a fyddai'r Prif Weinidog yn cytuno â mi mai'r ffordd orau, efallai, i sicrhau twf y sector hwnnw, mewn ffordd sydd o fudd i Gymru gyfan, fyddai nid yn unig cefnogi ein cais, ond hefyd sicrhau ail borthladd rhydd, a allai alluogi datblygiadau môr Celtaidd a môr Iwerddon i weithio'n gyfochrog yn fwy na chyfanswm eu rhannau?
English: Well, Llywydd, I must be careful in what I say, because there is a process and bids are being assessed objectively, as they must be, by civil servants both here in Wales and at the Department for Business, Energy and Industrial Strategy. I will just remind Members that the agreement we struck with the UK Government does not rule out there being two free ports here in Wales. One is the expectation, but two is not impossible, and the quality of the bids, and the assessment made of them, will, of course, be pivotal to deciding whether or not we're able to persuade the UK Government to go down that second route.
Welsh: Wel, Llywydd, mae'n rhaid i mi fod yn ofalus yn yr hyn yr wyf i'n ei ddweud, oherwydd mae proses ac mae ceisiadau yn cael eu hasesu'n wrthrychol, fel y mae'n rhaid iddyn nhw, gan weision sifil yma yng Nghymru ac yn yr Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol. Hoffwn atgoffa'r Aelodau nad yw'r cytundeb a darwyd gennym ni gyda Llywodraeth y DU yn diystyru cael dau borthladd rhydd yma yng Nghymru. Un yw'r disgwyliad, ond nid yw dau yn amhosibl, a bydd ansawdd y ceisiadau, a'r asesiad a wneir ohonyn nhw, wrth gwrs, yn ganolog i benderfynu pa un a allwn ni berswadio Llywodraeth y DU i ddilyn yr ail drywydd hwnnw ai peidio.
English: I thank Sam for bringing this question forward, because the potential here in the Celtic sea is, of course, for west Wales, and for the whole of the south Wales seaboard as well, in terms of manufacturing, supply chain, and so on. And we have to have that rigorous consenting regime as well, to make sure this works. But, can I ask you, First Minister - ? Learning from the past is important within this. We need the right port infrastructure, and, indeed, it would be great to see two bids going through from Wales as well. We need those local grid connections to actually bring this onshore, but what we've learned from previous iterations is that we need the National Grid to be strengthened as well. So, could I ask you what discussions you're going to have with the UK Government and the regulator about strengthening the market signals that say we must have this investment - Wales deserves its fair share of investment in the grid as well. We can do so much on our own, but we need the UK to step up as well.
Welsh: Diolch i Sam am gyflwyno'r cwestiwn hwn, oherwydd mae'r potensial yma yn y môr Celtaidd, wrth gwrs, i'r gorllewin, ac i holl arfordir y de hefyd, o ran gweithgynhyrchu, cadwyn gyflenwi, ac ati. Ac mae'n rhaid i ni gael y drefn gydsynio drwyadl honno hefyd, i wneud yn siŵr bod hyn yn gweithio. Ond, a gaf i ofyn i chi, Prif Weinidog - ? Mae dysgu o'r gorffennol yn bwysig yn hyn o beth. Mae angen y seilwaith porthladdoedd cywir arnom ni, ac yn wir, byddai'n wych gweld dau gais yn mynd ymlaen o Gymru hefyd. Rydyn ni angen i'r cysylltiadau grid lleol hynny ddod â hyn ar y tir mewn gwirionedd, ond yr hyn rydyn ni wedi ei ddysgu o fersiynau blaenorol yw bod angen cryfhau'r Grid Cenedlaethol hefyd. Felly, a gaf i ofyn i chi pa drafodaethau rydych chi'n mynd i'w cael gyda Llywodraeth y DU a'r rheoleiddiwr ynglŷn â chryfhau arwyddion y farchnad sy'n dweud bod yn rhaid i ni gael y buddsoddiad hwn - mae Cymru yn haeddu ei chyfran deg o fuddsoddiad yn y grid hefyd. Gallwn wneud cymaint ar ein pennau ein hunain, ond rydyn ni angen i'r DU gamu i'r adwy hefyd.
English: Llywydd, the UK subsidy regime is not the regime the Welsh Government would have designed, nor was it one supported by this Senedd. We will work, however, with public authorities to equip staff to understand and utilise the new regime, mitigating its many imperfections.
Welsh: Llywydd, nid trefn cymorthdaliadau'r DU yw'r drefn y byddai Llywodraeth Cymru wedi'i dylunio, ac nid yw chwaith yn un a gefnogwyd gan y Senedd hon. Fodd bynnag, byddwn yn gweithio gydag awdurdodau cyhoeddus i baratoi staff i ddeall a defnyddio'r drefn newydd, gan liniaru ei agweddau amherffaith niferus.
English: Thank you, First Minister. I recently met with a business within my region who are developing technologies that will have a profound impact on helping to reverse the effects of climate change and are in the process of applying for Welsh Government funding, but it seems like the whole process is taking considerable time and much longer than previous applications, which is having a detrimental impact on their forward planning. I'm conscious that you cannot discuss individual applications, but I'm wondering if the delay in the application process is due to a cut in funding, and, in which case, what levels of funding are now available and what will be the ratio of grant to loan in those settlements? Or, if the delay is due to the transition to the new UK subsidy control regime and single-year settlements, what is the Welsh Government doing to smooth the transition to the new system? Thank you.
Welsh: Diolch. Cefais gyfarfod â busnes yn fy rhanbarth yn ddiweddar sy'n datblygu technolegau a fydd yn cael effaith ddofn ar helpu i wrthdroi effeithiau'r newid yn yr hinsawdd ac sydd wrthi'n gwneud cais am gyllid Llywodraeth Cymru, ond mae'n ymddangos fel bod yr holl broses yn cymryd cryn amser a llawer hirach na cheisiadau blaenorol, sy'n cael effaith niweidiol ar eu blaengynllunio. Rwy'n ymwybodol na allwch chi drafod ceisiadau unigol, ond tybed a yw'r oedi yn y broses ymgeisio yn deillio o doriad i gyllid, ac os felly, pa lefelau o gyllid sydd ar gael erbyn hyn a beth fydd y gymhareb grant i fenthyciad yn y setliadau hynny? Neu, os yw'r oedi oherwydd y trosglwyddiad i drefn newydd rheoli cymorthdaliadau'r DU a setliadau un flwyddyn, beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i liniaru'r newid i'r system newydd? Diolch.