English: Diolch. Our motion proposes that this Senedd regrets the failure of the Welsh Government's Communities First programme to tackle poverty in the most deprived communities of Wales. Like many, I gave my support to this tackling poverty programme when it was launched because we were told it was about genuine community empowerment and ownership. However, concerns developed as evidence grew that the programme wasn't delivering the improved outcomes needed by people in Communities First areas. Eight years ago, the Welsh Government rejected the Wales Council for Voluntary Action and Centre for Regeneration Excellence Wales report, 'Communities First - A Way Forward', which found that community involvement in co-designing and co-delivering local services should be central to any successor tackling poverty programme. Five years later, and after spending almost £0.5 billion on it, the Welsh Government announced that it was phasing out Communities First, having failed to reduce the headline rates of poverty or increase relative prosperity in Wales. As the WCVA and CREW said in 2011, 'any successor programme to Communities First needs to create the conditions to migrate from a top down government programme into a community led strategy for tackling deprivation and promoting social justice.' As CREW's 2014 'deep place' study in Tredegar found: 'In recent years the community empowerment agenda has been increasingly framed within the co-production approach' and 'governance for resilient and sustainable places shouldseek to engage local citizens', requiring 'a very different perspective from the normal approach to power at community level anddependent on a willing and open ability to share power and work for common objectives.' As the 2017 Equality, Local Government and Communities Committee 'Communities First: Lessons Learnt' report found, Communities First had a mixed record because 'there was too much variability across Wales, and inadequate performance management frameworks'. As the Bevan Foundation stated in 2017, 'Communities First did not reduce the headline rates of poverty in the vast majority of communities, still less in Wales as a whole.' Oxfam Cymru has specifically called on the Welsh Government to embed the sustainable livelihoods approach in all policy and service delivery in Wales, helping people identify their own strengths in order to tackle the root problems preventing them and their communities from reaching their potential. As the Bevan Foundation states, if people feel that policies are imposed on them, the policies don't work and a new programme should be produced with communities, not directed top down. The 'Valuing place' report, commissioned by the Welsh Government, based on research in three communities, including Connah's Quay, found that establishing local networks to connect people together who want to take local action should be of priority. I, personally, have been pleased to work with local GPs and third-sector co-production change makers on Deeside seeking to do this.
Welsh: Diolch. Mae ein cynnig yn cynnig bod y Senedd hon yn gresynu at fethiant rhaglen Cymunedau yn Gyntaf Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael â thlodi yng nghymunedau mwyaf difreintiedig Cymru. Fel llawer, rhoddais fy nghefnogaeth i'r rhaglen drechu tlodi honno pan gafodd ei lansio oherwydd dywedwyd wrthym ei bod yn ymwneud â grymuso a pherchnogaeth gymunedol go iawn. Fodd bynnag, datblygodd pryderon wrth i dystiolaeth dyfu nad oedd y rhaglen yn cyflawni'r canlyniadau gwell sydd eu hangen ar bobl yn yr ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf. Wyth mlynedd yn ôl, gwrthododd Llywodraeth Cymru adroddiad Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a Chanolfan Rhagoriaeth Adfywio Cymru, 'Cymunedau yn Gyntaf - Ffordd Ymlaen', a ganfu y dylai cyfranogiad y gymuned wrth gyd-gynllunio a chyd-ddarparu gwasanaethau lleol fod yn ganolog i unrhyw raglen olynol ar gyfer trechu tlodi. Bum mlynedd yn ddiweddarach, ac ar ôl gwario bron i £0.5 biliwn arno, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bod yn dod â Cymunedau yn Gyntaf i ben yn raddol, ar ôl methu gostwng prif gyfraddau tlodi na chynyddu ffyniant cymharol yng Nghymru. Fel y dywedodd Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a Chanolfan Rhagoriaeth Adfywio Cymru yn 2011, 'mae angen i unrhyw raglen sy'n olynu Cymunedau yn Gyntaf greu'r amodau i symud o raglen llywodraeth o'r brig i lawr i strategaeth sy'n cael ei harwain gan y gymuned ar gyfer mynd i'r afael ag amddifadedd a hyrwyddo cyfiawnder cymdeithasol.' Fel y canfu astudiaeth ddofn Canolfan Rhagoriaeth Adfywio Cymru 2014 yn Nhredegar, Yn y blynyddoedd diwethaf mae'r agenda grymuso cymunedol wedi'i fframio fwyfwy o fewn y dull cydgynhyrchu, a, dylai gwaith llywodraethu ar gyfer lleoedd gwydn a chynaliadwy geisio denu dinasyddion lleol i gymryd rhan, gan fynnu persbectif gwahanol iawn i'r ymagwedd arferol tuag at bŵer ar lefel gymunedol ac yn ddibynnol ar allu parod ac agored i rannu pŵer a gweithio tuag at amcanion cyffredin. Fel y canfu adroddiad 'Cymunedau yn Gyntaf: yr hyn a ddysgwyd' y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau 2017, hanes cymysg oedd i Cymunedau yn Gyntaf oherwydd roedd gormod o amrywioldeb ledled Cymru, a fframweithiau rheoli perfformiad annigonol. Fel y nododd Sefydliad Bevan yn 2017, Ni wnaeth Cymunedau yn Gyntaf ostwng y prif gyfraddau tlodi yn y mwyafrif helaeth o gymunedau, a llai fyth drwy Gymru gyfan. Mae Oxfam Cymru wedi galw'n benodol ar Lywodraeth Cymru i ymgorffori'r dull bywoliaeth gynaliadwy ym mhob polisi a gwasanaeth yng Nghymru, gan helpu pobl i nodi eu cryfderau eu hunain er mwyn mynd i'r afael â'r problemau sylfaenol sy'n eu hatal hwy a'u cymunedau rhag cyrraedd eu potensial. Fel y dywed Sefydliad Bevan, os yw pobl yn teimlo bod polisïau'n cael eu gorfodi arnynt, nid yw'r polisïau'n gweithio a dylid cynhyrchu rhaglen newydd gyda chymunedau, nid ei chyfeirio o'r brig i lawr. Yn yr adroddiad 'Valuing place', a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru, ac sy'n seiliedig ar ymchwil mewn tair cymuned, gan gynnwys Cei Connah, canfuwyd y dylai sefydlu rhwydweithiau lleol i gydgysylltu pobl sydd am weithredu'n lleol fod yn flaenoriaeth. Yn bersonol, cefais y pleser o weithio gyda meddygon teulu lleol a chydgynhyrchwyr newid trydydd sector ar Lannau Dyfrdwy i geisio gwneud hyn.