English: I'm delighted to follow Mike Hedges because I think he made some very important, as well as some very sensible points about the need to spend more on preventative health, so that we reduce the burden that the NHS is going to have in the future. I would like to see, as he would, the priority given to spending in this area increased within the current Welsh budget. I should also welcome the Finance Minister to her post - I don't think I've had the opportunity to do that on the record in the Chamber as yet - and to congratulate her upon the assured start that she's made, both in giving evidence to the Finance Committee and today in this Chamber. I wish her well in her job, and I hope I shall be able to continue the constructive arrangement that I had with her predecessor as Finance Minister, where, from our different political perspectives, nevertheless, we can combine together to seek the common good for everybody in our country. Against the background, of course, of so-called austerity, and given the nature of the current situation, whereby the Welsh Government is overwhelmingly dependent on a block grant from Westminster, the degree of freedom that the finance Minister of Wales has is inevitably limited, and the big ticket items are always going to gobble up the major share of the budget. Health is now half of the budget, virtually. Local government is getting £4 billion out of the current budget, and education another £2 billion. There isn't much that one can do about those figures, so what we are arguing over in these budget debates, generally, is the very small minority of discretionary spending projects that the finance Minister has to decide between. I, personally, don't think that the Government's policy of retrenchment - the UK Government's policy, that is - is a political choice. I think it's an absolute necessity. In 2010, the Government was borrowing an amount every year equivalent to 10 per cent of our gross domestic product. That clearly was totally unsustainable, and it's had, over the years, to whittle it down. This year, it's at a more sustainable 2 per cent. I don't regard a borrowing figure of 2 per cent of GDP as austerity. I mean, that's the long-term average that the British Government has had. That is just living within your means, which everybody ultimately has to do, unless you are going to embark upon the kind of Zimbabwe policy of simply printing money, which ends up in destroying the economy eventually, because after a while, of course, you run out of other people's money to spend, effectively. So, I think that a policy of prudence, which is what Gordon Brown preached 20 years ago but then departed from disastrously in the early years of this century, is one which is vitally necessary. Having said that, Wales has fallen down the scale, as was pointed out today by my colleague Gareth Bennett, in First Minister's questions, and now languishes at the bottom of the list of nations of the UK and regions of England, having been overtaken by Northern Ireland in the last 20 years. And there is still significant pockets of poverty in Wales - it's not just the poorest part of the United Kingdom, but one of the poorest parts of western Europe - and the Resolution Foundation estimates that the poorest tenth of households in Wales will be £30 a week better off as a result of tax and benefit changes in 2019-20, which is a 0.33 per cent rise, whereas the richest tenth will be £410 a week better off - a 41 per cent rise. So, in terms of inequality, Wales is actually going backwards rather than forwards, and the Welsh Labour Government has a policy of attempting to reduce inequality, but that is simply not happening. We know, as was pointed out earlier on by Leanne Wood in her questions, that there are pockets of unemployment in Wales that are very significant indeed. In the year to June 2018, unemployment was substantially above the Welsh average in Rhondda Cynon Taf at 7.2 per cent, Caerphilly at 7 per cent, and Cardiff, surprisingly, at 6.8 per cent. It's especially high amongst young males - 14.7 per cent for Wales, rising to nearly one in four of 16 to 24-year-olds in Rhondda Cynon Taf, and 21.6 per cent in Neath Port Talbot. So, we still have a lot to do as a Government in Wales to alleviate poverty, and relative poverty as well. The only way we can do that, as Mark Drakeford alluded to in his response to Gareth Bennett earlier on, and as I've advocated many times before, is to grow the Welsh economy by using the new tax powers that we have imaginatively to encourage wealth creation - to encourage more rich people to come into Wales, if you like - and to set up businesses and to expand existing businesses. Fifty years ago, Singapore was a small offshore island in Malaysia with an average income of $500 a year; this year, the average income in Singapore, the richest country in the world, is $55,500. That has not happened by accident; it's happened because of the policies of the Singaporean Government. So, I commend the finance Minister on her promising start, and I hope that she will perhaps take some of the points that I've made on board, and we'll be able to agree on more in the years to come.
Welsh: Rwy'n falch iawn o ddilyn Mike Hedges oherwydd rwy'n credu iddo wneud rhai pwyntiau pwysig iawn, yn ogystal â rhai synhwyrol iawn am yr angen i wario mwy ar iechyd ataliol, er mwyn inni leihau'r baich y mae'r GIG yn mynd i'w ddioddef yn y dyfodol. Hoffwn i weld, fel y byddai ef, y flaenoriaeth a roddir i wariant yn y maes hwn yn cynyddu o fewn cyllideb bresennol Cymru. Dylwn i hefyd groesawu'r Gweinidog Cyllid i'w swydd - nid wyf i'n credu fy mod wedi cael y cyfle i gofnodi hynny yn y Siambr hyd yn hyn - a'i llongyfarch hi ar ei cham cyntaf llawn sicrwydd a wnaeth hi, yn rhoi tystiolaeth i'r Pwyllgor Cyllid ac yn y Siambr hon heddiw. Dymunaf yn dda iddi yn ei swydd, a gobeithio y byddaf yn gallu parhau â'r trefniant adeiladol a oedd gennyf gyda'i rhagflaenydd pan oedd yn Weinidog Cyllid, pryd, er gwaethaf ein safbwyntiau gwleidyddol gwahanol, y gallwn ni serch hynny ymuno gyda'n gilydd i geisio sicrhau lles cyffredin pawb yn ein gwlad. Yn erbyn y cefndir, wrth gwrs, o gyni fel y'i gelwir, ac o ystyried natur y sefyllfa bresennol, pan fo Llywodraeth Cymru yn hynod ddibynnol ar grant bloc o San Steffan, mae'r rhyddid sydd gan Weinidog Cyllid Cymru yn anochel yn gyfyngedig, ac mae'r eitemau mawr bob amser yn mynd i lowcio cyfran fawr o'r gyllideb. Iechyd erbyn hyn yw hanner y gyllideb, fwy neu lai. Mae llywodraeth leol yn cael £4 biliwn o'r gyllideb bresennol ac mae £4 biliwn arall yn mynd i addysg. Nid oes llawer y gellir ei wneud ynglŷn â'r ffigurau hynny, felly'r hyn yr ydym ni'n dadlau yn eu cylch yn y dadleuon hyn ar gyllideb, yn gyffredinol, yw'r lleiafrif bach iawn o brosiectau gwario dewisol y mae'n rhaid i'r Gweinidog Cyllid benderfynu arnyn nhw. Yn bersonol, nid wyf yn credu bod polisi cwtogi'r Llywodraeth - polisi Llywodraeth y DU hynny yw - yn ddewis gwleidyddol. Rwy'n credu ei fod yn gwbl hanfodol. Yn 2010, roedd y Llywodraeth yn benthyca swm bob blwyddyn yn cyfateb i 10 y cant o'n cynnyrch domestig gros. Roedd hynny'n amlwg yn gwbl anghynaliadwy, a dros y blynyddoedd bu'n rhaid iddo gwtogi'n barhaus. Eleni, mae'n 2 y cant sy'n fwy cynaliadwy. Nid wyf yn ystyried benthyca ffigur o 2 y cant o gynnyrch domestig gros yn gyni. Dyna'r cyfartaledd tymor hir a gafodd Llywodraeth Prydain. Byw yn ôl eich gallu yw hynny, rhywbeth y mae'n rhaid i bawb ei wneud yn y pen draw, oni bai eich bod am ddilyn y math o bolisi a welid yn Zimbabwe sef yn syml, argraffu arian, sy'n dinistrio'r economi yn y pen draw, oherwydd ymhen amser, wrth gwrs, rydych chi'n rhedeg allan o arian pobl eraill i'w wario mewn gwirionedd. Felly, rwy'n credu bod polisi o bwyll, sef yr hyn a bregethodd Gordon Brown 20 mlynedd yn ôl cyn gwyro oddi wrtho'n drychinebus ym mlynyddoedd cynnar y ganrif hon, yn bolisi sy'n angenrheidiol. Wedi dweud hynny, mae Cymru wedi llithro i lawr y raddfa, fel y nodwyd heddiw gan fy nghyd-Aelod Gareth Bennett, adeg y cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae hi'n gorwedd ar waelod y rhestr o wledydd y DU a rhanbarthau Lloegr, ac mae Gogledd Iwerddon wedi mynd heibio iddi yn ystod yr 20 mlynedd diwethaf. A cheir pocedi sylweddol o dlodi yng Nghymru o hyd - Cymru yw rhan dlotaf y Deyrnas Unedig, ond hefyd mae'n un o rannau tlotaf gorllewin Ewrop - ac mae'r Resolution Foundation yn amcangyfrif y bydd y ddegfed ran dlotaf o aelwydydd yng Nghymru £30 yr wythnos yn well eu byd o ganlyniad i'r newidiadau treth a budd-dal yn 2019-20, sydd yn gynnydd o 0.33 y cant, tra bydd y ddegfed ran fwyaf cyfoethog £410 yr wythnos yn well eu byd - cynnydd o 41 y cant. Felly, o ran anghydraddoldeb, mae Cymru mewn gwirionedd yn mynd tuag yn ôl yn hytrach nag ymlaen, ac mae gan Lywodraeth Lafur Cymru bolisi o geisio lleihau anghydraddoldeb, ond nid yw hynny'n digwydd. Rydym ni'n gwybod, fel y nodwyd yn gynharach gan Leanne Wood yn ei chwestiynau, y ceir pocedi o ddiweithdra yng Nghymru sy'n sylweddol iawn. Yn y flwyddyn hyd at fis Mehefin 2018, roedd diweithdra yn uwch o lawer na chyfartaledd Cymru, Rhondda Cynon Taf yn 7.2 y cant, Caerffili yn 7 y cant, a Chaerdydd, er syndod, yn 6.8 y cant. Mae'n arbennig o uchel ymhlith dynion ifanc - 14.7 y cant ar gyfer Cymru, yn codi i bron i un o bob pedwar o bobl 16 i 24 oed yn Rhondda Cynon Taf, a 21.6 y cant yng Nghastell-nedd Port Talbot. Felly, mae gennym ni lawer i'w wneud o hyd fel Llywodraeth yng Nghymru, i drechu tlodi a thlodi cymharol hefyd. Yr unig ffordd y gallwn ni wneud hynny, fel y crybwyllodd Mark Drakeford yn ei ymateb i Gareth Bennet yn gynharach, ac fel yr wyf i wedi ei argymell sawl gwaith o'r blaen, yw tyfu economi Cymru drwy ddefnyddio pwerau trethu newydd sydd gennym mewn modd llawn dychymyg i greu cyfoeth - i annog mwy o bobl gyfoethog i ddod i Gymru, os mynnwch chi - ac i sefydlu busnesau ac ehangu busnesau sy'n bodoli eisoes. Hanner can mlynedd yn ôl, roedd Singapôr yn ynys fechan ger Malaysia ag incwm cyfartalog o $500 y flwyddyn; eleni, yr incwm cyfartalog yn Singapôr, y wlad gyfoethocaf yn y byd, yw $55,500. Ni ddigwyddodd hynny drwy ddamwain; fe ddigwyddodd oherwydd polisïau Llywodraeth Singapôr. Felly, cymeradwyaf y Gweinidog Cyllid ar ei dechrau addawol, a gobeithio y bydd hi efallai yn ystyried rhai o'r pwyntiau a godais i, a byddwn yn gallu cytuno ar fwy yn y blynyddoedd i ddod.