English: Can I say that we in the Welsh Conservative group will be supporting the motion today? Over the last decade, the private rented sector has grown both in absolute numbers and proportionality, mostly at the expense of owner-occupation levels. If the trend continues, the private rented sector will become the second most prevalent accommodation type after home ownership; it is anticipated to reach 20 per cent of total housing stock by 2020. So, we support the general principles of this legislation because the sector is becoming increasingly important in meeting housing need. The private rented sector is diverse, providing homes to a wide variety of households, including students, families, single persons and those looking for short-term housing solutions. However, since the 2008 economic downturn, the sector is increasingly being used as a longer term housing option. Since new homes in the social housing sector are not keeping up with demand, and would-be first-time buyers are finding it increasingly difficult to access owner-occupation, the private rented sector is increasingly being used by many more Welsh households. This Bill is just one step in the effort to build a housing market that is fit for the future. It is unfair that tenants across the country should be stung by unexpected and unreasonable costs. That's why we need to deliver on our promise to ban letting fees alongside other measures to make renting fairer and more transparent. What we hope is that the Welsh Government will learn from the Scottish ban, from what has been indicated in the committee report, and indeed the scrutiny of Westminster proposals, which is running a bit ahead of our Bill and I think has some useful lessons for us as well. That will ensure the most efficient system is put in place in Wales. I now would like to turn to some of the recommendations that are in the committee report, but can I just say that the outcome that we need, and I think is furthered in that report, is a housing sector that is fair and works for all parties. Landlords deserve a reasonable and secure return. Reputable letting agents should be protected from rogue providers, and tenants should not face undue hardship at a time of often considerable stress. So, with the exception of the committee's recommendation 8, which I do not agree with, I think the other recommendations add very much to the strength of this Bill. We will, therefore, obviously look at the responses that the Minister has made and also any specific amendments, but I do note that the response was fairly partial to the committee's report, and some key things have just been outrightly rejected. Can I emphasise, Deputy Presiding Officer, the following recommendations? I'm not going to go through them all - there will be other opportunities for that. Recommendation 10 will increase, if it's implemented, the levels of fixed penalties - clear support from all sectors, and we need a deterrent and not just a system that recovers costs. I'm not sure that £1,000 is going to be enough, as the Finance Committee has already indicated. Certainly £500 was very unlikely to meet costs, but would £1,000? But we need to go well beyond recovering costs. This has to be a penalty, it has to act as a deterrent. So, I think, in our line-by-line scrutiny, we will need to look at this very carefully. Recommendation 12, if implemented in an amendment, requires local authorities to notify Rent Smart Wales when a fixed-penalty notice is paid - not issued, when it is paid. This would definitely make the system much more robust. I though the Minister was very unclear. It seems to me to be the general card the Government sometimes plays - 'Well, you know, local government have a general power to do all sort of things, so we'll do that.' This is a bit of housing legislation to make the system much more robust and fair to tenants, and it ought to be in the Bill if it is important. And it is important if Rent Smart Wales are going to act as a proper intelligence unit picking up those rogue landlords and letting agents that are having fixed-penalty notices imposed on them, and by different authorities, potentially. And you can only do that if there's a requirement for the local authorities to report. So, I thought you were very weak on that, to be frank. Recommendation 13: the ability to charge a higher financial penalty as an alternative to prosecution, reflecting the English Bill, going up to £30,000. In effect, that's to offset a prosecution. It isn't strictly a fixed penalty. But I still think that sort of bite and that sort of alternative available to a local authority instead of going through the court system is important. And I will now conclude with recommendation 14. We are passing legislation to protect tenants and the one thing it doesn't do is ensure that they get the illegal payment that was imposed upon them back. I really feel genuinely sorry for the poor backbenchers on the Labour benches over there who are going to have to grit their teeth and allow the Minister to get away with this. But we will oppose you every inch of the way and we will certainly seek to amend that provision so that tenants get justice. I conclude also by thanking all the stakeholders who helped us in our scrutiny.
Welsh: A gaf i ddweud y byddwn ni yn grŵp y Ceidwadwyr Cymreig yn cefnogi cynnig heddiw? Dros y degawd diwethaf, tyfodd y sector rhentu preifat o ran niferoedd absoliwt a chyfesuredd, yn bennaf ar draul lefelau perchen-feddiannaeth. Os bydd y duedd yn parhau, y sector rhentu preifat fydd yr ail fath o lety cyffredin ar ôl perchentyaeth; disgwylir iddo gyrraedd 20 y cant o gyfanswm y stoc dai erbyn 2020. Felly, rydym yn cefnogi egwyddorion cyffredinol y ddeddfwriaeth hon gan fod y sector yn dod yn gynyddol bwysig i ddiwallu anghenion tai. Mae'r sector rhentu preifat yn amrywiol, gan ddarparu cartrefi i amrywiaeth eang o aelwydydd, gan gynnwys myfyrwyr, teuluoedd, pobl sengl a'r rhai sy'n chwilio am atebion tymor byr. Fodd bynnag, ers y dirywiad economaidd yn 2008, defnyddir y sector fwyfwy fel opsiwn tai tymor hwy. Gan nad yw cartrefi newydd yn y sector tai cymdeithasol yn ymdopi â'r galw, ac mae darpar brynwyr tro cyntaf yn ei chael yn fwyfwy anodd i gael mynediad at berchen-feddiannaeth, caiff y sector rhentu preifat ei ddefnyddio fwyfwy gan lawer mwy o aelwydydd Cymru. Un cam yn unig yw'r Bil hwn yn yr ymdrech i adeiladu marchnad dai sy'n addas ar gyfer y dyfodol. Mae'n annheg y dylai tenantiaid ar draws y wlad gael eu brathu gan gostau annisgwyl ac afresymol. Dyna pam mae angen inni gyflawni ein haddewid i wahardd ffioedd gosod ochr yn ochr â mesurau eraill i wneud rhentu yn decach a mwy tryloyw. Rydym yn gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn dysgu o waharddiad yr Alban, o'r hyn sydd wedi cael ei nodi yn adroddiad y Pwyllgor, ac yn wir y craffu ar gynigion San Steffan, sy'n rhedeg ychydig ar y blaen i'n Bil ni, a chredaf fod rhai gwersi defnyddiol yno i ni hefyd. Bydd hyn yn sicrhau bod y system fwyaf effeithlon yn cael ei rhoi ar waith yng Nghymru. Nawr, hoffwn droi at rai o'r argymhellion sydd yn adroddiad y Pwyllgor. Ond a gaf i ddweud mai'r canlyniad sydd ei angen arnom, ac rwy'n credu sy'n mynd ymhellach yn yr adroddiad hwnnw, yw sector tai sy'n deg ac yn gweithio i bawb. Mae landlordiaid yn haeddu enillion rhesymol a diogel. Dylai asiantaethau gosod tai dibynadwy gael eu diogelu rhag darparwyr twyllodrus, ac ni ddylai tenantiaid wynebu gormod o galedi yn aml ar adeg o straen sylweddol. Felly, ac eithrio argymhelliad 8 y pwyllgor, nad wyf yn cytuno ag ef, credaf fod yr argymhellion eraill yn ychwanegu llawer iawn at gryfder y Bil hwn. Byddwn, felly, yn amlwg yn edrych ar yr ymatebion a wnaed gan y Gweinidog a hefyd unrhyw welliannau penodol, ond rwy'n sylwi bod yr ymateb yn weddol bleidiol i adroddiad y Pwyllgor, a dim ond rhai pethau allweddol sydd wedi'u gwrthod yn llwyr. A gaf i bwysleisio, Dirprwy Lywydd, yr argymhellion canlynol? Nid wyf am fynd trwy bob un ohonynt - bydd cyfleoedd eraill i hynny. Os caiff ei weithredu, bydd argymhelliad 10 yn cynyddu'r lefelau o gosbau penodedig - cymorth amlwg o bob sector, ac mae angen rhwystr arnom, nid dim ond system sy'n adennill costau. Nid wyf yn siŵr fod £1,000 yn mynd i fod yn ddigon, fel y nodwyd eisoes gan y Pwyllgor Cyllid. Yn sicr roedd £500 yn annhebygol iawn o dalu'r costau, ond a fyddai £1,000? Mae angen inni fynd ymhell y tu hwnt i adennill costau. Rhaid i hon fod yn gosb, rhaid iddi weithredu fel rhwystr. Felly, credaf, yn ein gwaith craffu fesul llinell, y bydd angen inni edrych ar hyn yn ofalus iawn. Mae argymhelliad 12, os caiff ei weithredu mewn gwelliant, yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol hysbysu Rhentu Doeth Cymru pan fydd hysbysiad cosb benodedig yn cael ei dalu - nid pan gaiff ei roi, pan gaiff ei dalu. Byddai hyn yn bendant yn gwneud y system yn fwy cadarn o lawer. Roeddwn yn credu bod y Gweinidog yn aneglur iawn. Mae'n ymddangos i mi mai dyma'r cerdyn cyffredinol y mae'r Llywodraeth yn ei chwarae weithiau - 'Wel, wyddoch chi, mae gan lywodraeth leol bŵer cyffredinol i wneud pob math o bethau, felly byddwn yn gwneud hynny.' Dyma ychydig o ddeddfwriaeth tai i wneud y system yn llawer mwy cadarn a theg i denantiaid, a dylai fod yn y Bil os yw'n bwysig. Ac mae'n bwysig os yw Rhentu Doeth Cymru yn mynd i fod yn uned gudd-wybodaeth briodol yn cofnodi'r landlordiaid a'r asiantaethau diegwyddor hynny sy'n cael hysbysiadau cosb benodedig wedi'u gosod arnynt, a chan awdurdodau gwahanol, o bosibl. Ac ni allwch ond gwneud hynny os yw'n ofynnol i awdurdodau lleol adrodd. Felly, roeddwn yn credu eich bod yn wan iawn ar hynny, a bod yn onest. Argymhelliad 13: y gallu i godi cosb ariannol uwch fel dewis amgen i erlyniad, gan adlewyrchu Bil Lloegr, yn codi i £30,000. Mewn gwirionedd, mae hynny er mwyn gwrthbwyso erlyniad. Nid yw'n gosb benodedig yn hollol. Ond credaf o hyd ei bod yn bwysig bod y math hwnnw o frathu a'r math hwnnw o ddewis amgen ar gael i awdurdod lleol yn hytrach na mynd trwy system y llysoedd. Ac yn awr rwyf am gloi gydag argymhelliad 14. Rydym yn pasio deddfwriaeth i amddiffyn tenantiaid, ac un peth nad yw'r ddeddfwriaeth hon yn ei wneud yw sicrhau bod y tenantiaid yn cael y taliad anghyfreithlon a orfodwyd arnynt yn ôl. Mewn gwirionedd, teimlaf yn wirioneddol ddrwg dros aelodau Llafur y meinciau cefn acw, druan ohonynt, sydd yn mynd i orfod derbyn y sefyllfa a chaniatáu i'r Gweinidog osgoi cosb am hyn. Ond byddwn yn eich gwrthwynebu pob modfedd o'r ffordd, a byddwn yn sicr yn ceisio diwygio'r ddarpariaeth honno fel bod tenantiaid yn cael cyfiawnder. Gorffennaf hefyd drwy ddiolch i'r holl randdeiliaid sydd wedi ein helpu yn ein gwaith craffu.