English: Thank you, Mark. Clearly, empowering communities is a key part of what we're doing and I very much support us taking a strength-based approach to that work. As I said, we also launched the real-time suicide surveillance system, which will provide earlier access to information to help inform future prevention work, but, vitally, ensure appropriate support for those bereaved by suicide who we know are at increased risk of dying by suicide. And I was particularly pleased that the 'Together Through Tough Times' research in Wales focused on young people and highlighted the key role of schools and colleges. We in Welsh Government wholeheartedly agree. That's why we're taking forward our whole-school approach to mental health in Wales. In March 2021, we published statutory guidance on the whole-school approach. The guidance is aimed at ensuring consistency in schools' approaches to the emotional and mental health of their learners to enable schools to put in place strategies to build on their strengths and address any weaknesses. The guidance is rooted in the value of strong relationships and connectedness that comes through very clearly in the report we're discussing today and is underpinned by over £43 million from Welsh Government budgets over the three years. And this is in addition to our groundbreaking new Curriculum for Wales, which has the health and well-being area of learning and experience at its very centre. Our community-focused schools programme and capital investment aims to make the school site more accessible and open to the local community, respond to the needs of that community, build strong partnerships with families and collaborate effectively with other services. And we are very proud of our NEST framework, which aims to ensure a whole-system approach for developing mental health, well-being and support services for babies, children, young people, parents, carers and their families. The framework recognises the importance of safe and supportive communities for families to live, play and socialise in. Finally, our mental health strategy, 'Together for Mental Health', takes a cross-Government and multi-agency approach to improve mental health. A key driver of our strategy is to work to improve and protect it. The role of the community and wider determinants of good mental health are already embedded as part of this approach. We are reaching the end of our 10-year strategy, and an independent evaluation of our progress will be published in due course. The work to develop our new strategy has already begun, and I intend to consult on it next year. My officials are developing an engagement plan to inform the new strategy, but we know that the role of communities in supporting well-being, social connections and increasing resilience will be a key focus. The recommendations and content of the 'Together Through Tough Times' report, I'm pleased to say, will help us in informing our thinking around the development of the future strategy. And can I just conclude, Deputy Presiding Officer, by thanking Gareth Davies for speaking out about his own mental health today? I recognise how difficult it is to talk about that in this Chamber, but it is vital in tackling stigma, and your contribution today will help and inspire many others. Diolch.
Welsh: Diolch, Mark. Yn amlwg, mae grymuso cymunedau yn rhan allweddol o'r hyn a wnawn ac rwy'n gefnogol iawn i'n gweld yn mabwysiadu dull yn seiliedig ar gryfder ar gyfer y gwaith hwnnw. Fel y dywedais, fe wnaethom lansio'r system gwyliadwriaeth hunanladdiad amser real, a fydd yn darparu mynediad cynharach at wybodaeth i helpu i lywio gwaith atal yn y dyfodol, ond yn allweddol, er mwyn sicrhau cefnogaeth briodol i'r rhai sy'n dioddef profedigaeth yn sgil hunanladdiad gan ein bod yn gwybod eu bod hwythau'n wynebu mwy o risg o farw drwy hunanladdiad. Ac roeddwn yn arbennig o falch fod ymchwil 'Gyda'n Gilydd drwy Adegau Anodd' yng Nghymru wedi canolbwyntio ar bobl ifanc ac wedi tynnu sylw at rôl allweddol ysgolion a cholegau. Rydym ni yn Llywodraeth Cymru yn cytuno'n llwyr. Dyna pam ein bod yn bwrw ymlaen â'n dull ysgol gyfan o weithredu ar iechyd meddwl yng Nghymru. Ym mis Mawrth 2021, fe wnaethom gyhoeddi canllawiau statudol ar y dull ysgol gyfan. Nod y canllawiau yw sicrhau cysondeb yn y dulliau gweithredu y mae ysgolion yn eu mabwysiadu ar gyfer mynd i'r afael ag iechyd emosiynol ac iechyd meddwl eu dysgwyr i alluogi ysgolion i sefydlu strategaethau i adeiladu ar eu cryfderau a mynd i'r afael ag unrhyw wendidau. Mae'r canllawiau wedi'u gwreiddio yng ngwerth perthnasoedd a chysylltiadau cryf, sydd i'w weld yn glir yn yr adroddiad rydym yn ei drafod heddiw ac a ategir gan dros £43 miliwn o gyllidebau Llywodraeth Cymru dros y tair blynedd. Ac mae hyn yn ychwanegol at ein cwricwlwm newydd arloesol i Gymru, sydd â maes dysgu a phrofiad iechyd a llesiant yn ganolog iddo. Nod ein rhaglen ysgolion sy'n canolbwyntio ar y gymuned a buddsoddiad cyfalaf yw gwneud safle'r ysgol yn fwy hygyrch ac agored i'r gymuned leol, ymateb i anghenion y gymuned honno, adeiladu partneriaethau cryf gyda theuluoedd a chydweithio'n effeithiol â gwasanaethau eraill. Ac rydym yn falch iawn o'n fframwaith NYTH, sy'n ceisio sicrhau dull system gyfan o ddatblygu gwasanaethau iechyd meddwl, llesiant a chymorth i fabanod, plant, pobl ifanc, rhieni, gofalwyr a'u teuluoedd. Mae'r fframwaith yn cydnabod pwysigrwydd cymunedau diogel a chefnogol i deuluoedd allu byw, chwarae a chymdeithasu ynddynt. Yn olaf, mae ein strategaeth iechyd meddwl, 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl', yn mabwysiadu dull trawslywodraethol ac amlasiantaethol o wella iechyd meddwl. Un o brif ysgogiadau ein strategaeth yw gweithio i'w wella a'i ddiogelu. Mae rôl y gymuned a phenderfynyddion ehangach iechyd meddwl da eisoes wedi'u gwreiddio yn rhan o'r dull hwn. Rydym yn cyrraedd diwedd ein strategaeth 10 mlynedd, a chyhoeddir gwerthusiad annibynnol o'n cynnydd maes o law. Mae'r gwaith o ddatblygu ein strategaeth newydd eisoes wedi dechrau, ac rwy'n bwriadu ymgynghori arni y flwyddyn nesaf. Mae fy swyddogion yn datblygu cynllun ymgysylltu i lywio'r strategaeth newydd, ond rydym yn gwybod y bydd rôl cymunedau yn cefnogi llesiant, cysylltiadau cymdeithasol ac yn cynyddu gwytnwch yn ffocws allweddol. Rwy'n falch o ddweud y bydd argymhellion a chynnwys yr adroddiad 'Gyda'n Gilydd drwy Adegau Anodd' yn ein helpu i lywio ein ffordd o feddwl ynghylch datblygu'r strategaeth yn y dyfodol. Ac a gaf fi ddod i ben, Ddirprwy Lywydd, drwy ddiolch i Gareth Davies am siarad am ei iechyd meddwl ei hun heddiw? Rwy'n cydnabod pa mor anodd yw siarad am hynny yn y Siambr hon, ond mae'n hanfodol wrth fynd i'r afael â stigma, a bydd eich cyfraniad heddiw yn helpu ac yn ysbrydoli llawer o bobl eraill. Diolch.