English: Thank you, Chair. Animal disease outbreaks are devastating for all concerned and can have wide and costly consequences for animal and public health, the economy and the environment. Ensuring a state of preparedness for an incursion of an exotic notifiable animal disease, therefore, is a priority. Suspicion of an exotic notifiable animal disease, such as foot and mouth disease or bluetongue, under the terms of the Animal Health Act 1981, must be reported to the Animal and Plant Health Agency for investigation. There have been 137 such reports between April 2015 and 20 June this year. If an exotic notifiable animal disease outbreak occurs, the significant costs for Government are unbudgeted and are considered as a contingent liability. Policy responsibility for animal health and welfare was devolved to the Welsh Government in 2005; however, it was not until 2011 that the associated budgets were devolved. The potential for heavy, unbudgeted costs for dealing with a disease outbreak would place an unexpected pressure on unrelated programmes and services provided by the Welsh Government. It is, therefore, vital that surveillance activities and contingency planning are in place with the aim of preventing, detecting, managing and eradicating disease quickly to minimise the impact on the livestock industry, the rural community and the wider economy. Contingency planning provides the systems and structures necessary to manage and eradicate an animal disease outbreak. The Animal Health Act 2002 required contingency plans to be produced for FMD, Newcastle disease and avian influenza, which should be reviewed and updated regularly. The Welsh Government has had robust contingency plans in place since 2003, which are regularly tested in exercises and disease incidents. The 'Welsh Government Contingency Plan for Exotic Animal Diseases' sets out the procedures, processes and structures that would be used in a disease outbreak. The plan is reviewed annually and republished as necessary. It has recently been reviewed and was republished last month. Such reviews take account of lessons learned from UK and local exercises, as well as real-time events. Contingency plans were last used for outbreaks of avian influenza in England and Scotland in mid-2015 and early 2016. England, Scotland and Northern Ireland also maintain contingency plans and, in addition, the 'United Kingdom Contingency Plan for Exotic Notifiable Diseases of Animals' provided a strategic overview of the structures and systems necessary to deal with an outbreak of disease in the UK, demonstrating how the Governments would work together in an outbreak. The early detection of disease is essential for animal and public health. By long-term planning and taking a joined-up approach to developing our contingency planning, we can help create the healthy, resilient and prosperous Wales we are striving for with the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. Surveillance is undertaken on a Wales and England basis by APHA, along with Welsh Government veterinary advisors, who also horizon scan the global animal disease situation to identify any risks to the UK. The Welsh Government and the other UK administrations have specific legislation and disease control strategies for dealing with diseases such as bluetongue, rabies, FMD, classical swine fever and equine diseases. Bluetongue is a notifiable disease that can affect ruminant species, including sheep, cattle, deer, goats and camelids. There are 26 strains of the bluetongue virus and it has no human health implications and does not affect meat or other animal products. BTV is mainly spread by adult infected midges biting an animal susceptible to the disease. The BTV strain 8 first reached the UK during 2007 from mainland Europe and the UK was not declared disease free until 2011. BTV8 is currently circulating in France with over 288 outbreaks reported as at 1 July. France is continuing to confirm cases, primarily identified as a result of surveillance. The key aspect of the threat to the UK is the location of the outbreaks, which are currently in the central and south-west regions. If the situation changes and outbreaks are confirmed further north, nearer to the English coast, then the risk to the UK would increase accordingly. There are two key ways that BTV8 might arrive into the UK: through infected midges or through the importation of infected livestock. A qualitative risk assessment, published in February, considered the likely incursion of BTV8 into the UK. Given the strong movement and import controls, the risk of an infected live animal introducing the disease into the UK was considered to be low. Infected midges are considered the most likely route and the risk of an incursion into the UK was considered to be 33 to 60 per cent in July and 60 to 80 per cent in September. France has applied the restrictions required by EU rules. Animals in a restriction zone are banned from leaving, unless accompanied by a veterinary health certificate that confirms they are vaccinated against BTV or naturally immune. Animals imported into the UK from a restriction zone are restricted on the holding of destination until post-import testing for signs of disease are completed. APHA also carry out risk-based post-import testing of animals imported from free areas within France. Government is continuing to work closely with the livestock industry and veterinary profession to ensure they are reliably informed. The situation in France is being closely monitored and consideration is being given to the risks and mitigation measures if BTV8 reached the UK. The National Farmers Union has launched an industry campaign - joint action against bluetongue, or JAB - to inform and support the livestock industry by raising awareness of the disease and the actions they can take to protect their animals. Discussions with vaccine manufacturers indicate they intend to make available BTV8 vaccine supplies over the summer. In advance of any outbreak or incident, Government will ensure all relevant agencies and partners will be able to communicate effectively and appropriately regarding the risk. Our key messages are: there are robust disease surveillance procedures in place; livestock keepers should consider, along with their vet, the best protection for their animals, including whether vaccination is an option that would benefit their business; farmers who import or move susceptible species should carefully consider the risks and the health status of animals when sourcing stock, particularly from mainland Europe; farmers are strongly encouraged to be vigilant, monitor their stock carefully and report any signs of disease. The risk of incursion of bluetongue is difficult to predict as it is highly dependent on the level of disease on the continent, the proximity to the UK and the weather. I am, therefore, confident we have the structures in place to enable us to take swift and decisive action in the event of an outbreak of an exotic notifiable animal disease in Wales. We will continue to work closely with operational partners and stakeholders to monitor the current situation and minimise this risk.
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Mae achosion o glefydau anifeiliaid yn ddinistriol i bawb dan sylw, a gallant gael canlyniadau eang a chostus ar gyfer anifeiliaid ac iechyd y cyhoedd, yr economi a'r amgylchedd. Mae sicrhau sefyllfa o barodrwydd ar gyfer ymlediad clefyd egsotig anifeiliaid hysbysadwy, felly, yn flaenoriaeth. Mae'n rhaid hysbysu'r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion am amheuaeth o glefyd egsotig anifeiliaid hysbysadwy, megis clwy'r traed a'r genau neu'r tafod glas, o dan delerau Deddf Iechyd Anifeiliaid 1981, er mwyn gallu ymchwilio i'r mater. Cafwyd 137 o adroddiadau o'r fath rhwng mis Ebrill 2015 a 20 Mehefin eleni. Os bydd achos o glefyd egsotig anifeiliaid hysbysadwy yn digwydd, nid yw'r costau sylweddol i'r Llywodraeth wedi eu cyllidebu ac maent yn cael eu hystyried fel rhwymedigaeth wrth gefn. Mae'r cyfrifoldeb polisi dros iechyd a lles anifeiliaid wedi ei ddatganoli i Lywodraeth Cymru er 2005; fodd bynnag, dim ond yn 2011 y cafodd y cyllidebau cysylltiedig eu datganoli. Byddai'r potensial ar gyfer costau trwm, heb eu cyllidebu, ar gyfer ymdrin ag achos o'r clefyd yn rhoi pwysau annisgwyl ar raglenni a gwasanaethau nad ydynt yn gysylltiedig, a ddarperir gan Lywodraeth Cymru. Y mae, felly, yn hanfodol bod gweithgareddau gwyliadwriaeth a gwaith cynllunio wrth gefn yn cael eu gwneud gyda'r nod o atal, canfod, rheoli a dileu clefydau yn gyflym er mwyn lleihau'r effaith ar y diwydiant da byw, y gymuned wledig a'r economi ehangach. Mae gwaith cynllunio wrth gefn yn darparu'r systemau a'r strwythurau angenrheidiol i reoli a dileu achosion o glefydau anifeiliaid. Roedd Ddeddf Iechyd Anifeiliaid 2002 yn ei gwneud yn ofynnol i gynlluniau wrth gefn gael eu llunio ar gyfer clwy'r traed a'r genau, clefyd Newcastle a ffliw adar, y dylid eu hadolygu a'u diweddaru'n rheolaidd. Mae cynlluniau wrth gefn cadarn wedi bod ar waith gan Lywodraeth Cymru er 2003, ac maent yn cael eu profi'n rheolaidd mewn ymarferion a digwyddiadau clefydau. Mae 'Cynllun Wrth Gefn Llywodraeth Cymru ar gyfer Clefydau Egsotig Anifeiliaid' yn nodi'r gweithdrefnau, y prosesau a'r strwythurau a fyddai'n cael eu defnyddio mewn achos o glefyd. Adolygir y cynllun yn flynyddol a chaiff ei ailgyhoeddi yn ôl yr angen. Mae wedi ei adolygu'n ddiweddar a chafodd ei ailgyhoeddi fis diwethaf. Mae adolygiadau o'r fath yn ystyried y gwersi a ddysgwyd o ymarferion yn y DU ac yn lleol, yn ogystal â digwyddiadau amser-real. Defnyddiwyd cynlluniau wrth gefn ddiwethaf ar gyfer achosion o ffliw adar yn Lloegr a'r Alban yng nghanol 2015 ac yn gynnar yn 2016. Mae Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon hefyd yn cynnal cynlluniau wrth gefn ac, yn ogystal, roedd yr 'United Kingdom Contingency Plan for Exotic Notifiable Diseases of Animals' yn darparu trosolwg strategol o'r strwythurau a'r systemau angenrheidiol i ymdrin ag achosion o glefyd yn y DU, gan ddangos sut y byddai'r Llywodraethau yn gweithio gyda'i gilydd mewn achosion o glefyd. Mae canfod clefyd yn gynnar yn hanfodol ar gyfer iechyd anifeiliaid ac iechyd y cyhoedd. Trwy waith cynllunio hirdymor a thrwy fabwysiadu dull cydgysylltiedig o ddatblygu ein cynlluniau wrth gefn, gallwn helpu i greu'r Gymru iach, gydnerth a llewyrchus yr ydym yn ceisio ei chyflawni gyda Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Cynhelir gwaith gwyliadwriaeth ar sail Cymru a Lloegr gan APHA, ynghyd â chynghorwyr milfeddygol Llywodraeth Cymru, sydd hefyd yn sganio'r sefyllfa fyd-eang o ran clefydau anifeiliaid i nodi unrhyw risgiau i'r DU. Mae gan Lywodraeth Cymru a gweinyddiaethau eraill y DU ddeddfwriaeth a strategaethau rheoli clefydau penodol ar gyfer ymdrin â chlefydau megis y tafod glas, y gynddaredd, Clwy'r Traed a'r Genau, clwy clasurol y moch a chlefydau ceffylau. Mae'r Tafod Glas yn glefyd hysbysadwy a all effeithio ar rywogaethau anifeiliaid cnoi cil, gan gynnwys defaid, gwartheg, ceirw, geifr a chamelidau. Mae 26 math o feirws y tafod glas ac nid oes ganddo unrhyw oblygiadau ar gyfer iechyd pobl ac nid yw'n effeithio ar gig na chynhyrchion anifeiliaid eraill. Caiff feirws y Tafod Glas ei ledaenu'n bennaf gan wybed sy'n oedolion ac sydd wedi eu heintio yn brathu anifail sy'n agored i'r clefyd. Cyrhaeddodd y straen BTV8 y DU am y tro cyntaf yn ystod 2007 o dir mawr Ewrop, ac ni chafodd y DU ei datgan yn rhydd o'r clefyd tan 2011. Mae BTV8 yn cylchredeg yn Ffrainc ar hyn o bryd gyda dros 288 o achosion wedi'u hadrodd erbyn 1 Gorffennaf. Mae Ffrainc yn parhau i gadarnhau achosion, a nodir yn bennaf o ganlyniad i waith gwyliadwriaeth. Yr agwedd allweddol ar y bygythiad i'r DU yw lleoliad yr achosion, sydd ar hyn o bryd yn rhanbarthau'r canolbarth a'r de-orllewin. Os bydd y sefyllfa'n newid ac achosion yn cael eu cadarnhau ymhellach i'r gogledd, yn nes at arfordir Lloegr, yna byddai'r risg i'r DU yn cynyddu yn unol â hynny. Mae dwy ffordd allweddol y gallai BTV8 gyrraedd y DU: trwy wybed wedi'u heintio neu drwy fewnforio da byw wedi'u heintio. Ystyriodd asesiad risg ansoddol, a gyhoeddwyd ym mis Chwefror, ymlediad tebygol BTV8 i'r DU. O gofio'r rheolaethau symud a mewnforio cryf, roedd y risg y byddai anifeiliaid byw wedi'u heintio yn cyflwyno'r clefyd i'r DU yn cael ei ystyried fel bod yn isel. Y farn yw mai gwybed wedi'u heintio fyddai'r llwybr mwyaf tebygol ac ystyriwyd bod y risg o ymlediad i'r DU yn 33 i 60 y cant ym mis Gorffennaf ac yn 60 i 80 y cant ym mis Medi. Mae Ffrainc wedi cymhwyso'r cyfyngiadau sy'n ofynnol gan reolau'r UE. Mae anifeiliaid mewn parth cyfyngu wedi'u gwahardd rhag gadael, oni bai bod tystysgrif iechyd milfeddygol yn bodoli sy'n cadarnhau eu bod wedi'u brechu yn erbyn BTV neu fod ganddynt imiwnedd naturiol. Mae anifeiliaid a fewnforir i'r DU o barth cyfyngu yn cael eu cyfyngu yn y daliad pen y daith tan fod profion ar ôl mewnforio am arwyddion o glefyd wedi eu cynnal. Mae APHA hefyd yn cynnal profion ar ôl mewnforio yn seiliedig ar risg ar anifeiliaid a fewnforir o ardaloedd sy'n rhydd o'r clefyd yn Ffrainc. Mae'r Llywodraeth yn parhau i weithio'n agos gyda'r diwydiant da byw a'r proffesiwn milfeddygol er mwyn sicrhau ei bod yn cael ei hysbysu'n ddibynadwy. Mae'r sefyllfa yn Ffrainc yn cael ei monitro'n agos ac mae ystyriaeth yn cael ei rhoi i'r risgiau a'r mesurau lliniaru pe byddai BTV8 yn cyrraedd y DU. Mae Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr wedi lansio ymgyrch ar gyfer y diwydiant - gweithredu ar y cyd yn erbyn y tafod glas, neu JAB - i hysbysu a chefnogi'r diwydiant da byw drwy godi ymwybyddiaeth o'r clefyd a'r camau y gallant eu cymryd i ddiogelu eu hanifeiliaid. Mae trafodaethau â gweithgynhyrchwyr brechlynnau yn nodi eu bod yn bwriadu sicrhau bod cyflenwadau o frechlyn BTV8 ar gael dros yr haf. Cyn unrhyw achos neu ddigwyddiad, bydd y Llywodraeth yn sicrhau bod yr holl asiantaethau a'r partneriaid perthnasol yn gallu cyfathrebu'n effeithiol ac yn briodol ynghylch y risg. Ein negeseuon allweddol yw: bod gweithdrefnau gwyliadwraeth clefydau cadarn wedi'u sefydlu; dylai pobl sy'n cadw da byw ystyried, ynghyd â'u milfeddyg, y modd gorau o ddiogelu eu hanifeiliaid, gan gynnwys a yw brechu yn ddewis a fyddai'n llesol i'w busnes; dylai ffermwyr sy'n mewnforio neu'n symud rhywogaeth a allai fod yn agored i glefydau ystyried yn ofalus y risgiau a statws iechyd anifeiliaid wrth ddod o hyd i stoc, yn enwedig o dir mawr Ewrop; mae ffermwyr yn cael eu hannog yn gryf i fod yn wyliadwrus, i fonitro eu stoc yn ofalus ac i roi gwybod am unrhyw arwyddion o glefyd. Mae'r risg o ymlediad y tafod glas yn anodd ei ragweld gan ei fod yn ddibynnol iawn ar lefel y clefyd ar y cyfandir, pa mor agos ydyw i'r DU a'r tywydd. Rwyf felly yn hyderus bod gennym y strwythurau ar waith a fydd yn ein galluogi i gymryd camau cyflym a phendant mewn achos o glefyd egsotig anifeiliaid hysbysadwy yng Nghymru. Byddwn yn parhau i weithio'n agos â phartneriaid a rhanddeiliaid gweithredol i fonitro'r sefyllfa bresennol a lleihau cymaint â phosib ar y risg hwn.