English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I'm grateful for the opportunity to open this individual Member debate on pregnancy and baby loss. Sadly, pregnancy loss and the death of a baby are not rare events. One in four pregnancies end in miscarriage, and, across the UK, 15 babies die every day either before, during or shortly after birth, meaning thousands of parents go through the tragedy of their baby dying. Most childhood deaths in the UK occur within the first year of life. Neonatal deaths - the death of a baby within the first four weeks of life - account for between 70 per cent and 80 per cent of all infant deaths across the UK. And, in Wales, in 2016, the families of 263 infants went through the devastation of their baby dying or being born stillborn. This means that the vast majority of parents who will need support for the death of a child are parents of very young babies aged 28 days or younger. The quality of care that bereaved families receive after pregnancy loss or the death of a baby is key to their recovery. Good care cannot remove the pain and grief of parents, but it can help them through the tragedy. In contrast, poor care can significantly add to their distress. That is why today's motion is calling on the Welsh Government to take action to improve the care that parents receive after pregnancy or baby loss, to ensure families can access appropriate services or support. The difficulties families face in accessing bereavement services following a miscarriage or stillbirth is not a new issue for us in Wales. Only last week, Welsh Government was presented with a report calling for better access to specialists and more compassionate care for women who suffer miscarriages. The report, making the case for better miscarriage care in Wales, outlines perspectives from women about the care they had received after having a miscarriage. Among its recommendations, it calls for greater levels of psychological and emotional support, and the creation of two dedicated recurrent pregnancy loss clinics in Wales. The committee I chair, the Children, Young People and Education Committee, heard about the lack of psychological support for neonatal and bereaved parents in its recent inquiry into perinatal mental health. Public Health Wales told us that the effects the loss of a baby has on maternal mental health were well recognised, and highlighted the Royal College of Midwives's call for specialist bereavement midwives to support families. The Royal College of Obstetricians and Gynaecologists told us that its UK-wide survey of women who had experienced perinatal mental health problems found that some respondents who had experienced miscarriages and stillbirths did not feel there'd been enough support following these events or in subsequent pregnancies. And the Royal College of GPs told us that bereavement by miscarriage, stillbirth or neonatal death is more likely to lead to mental health problems in both parents. And yet, we heard that on occasions where women were offered support, often, their partners were denied it, with many women reporting feeling that there was an assumption that these events did not affect men in the same way they do women. We also heard that some women reported not being offered any bereavement support, despite asking for it, or receiving it too long after the event. This is clearly not acceptable. The Children, Young People and Education Committee's report into perinatal mental health was published in October last year. Among our recommendations was a call for Welsh Government to outline how it expects the lack of psychological support for neonatal and bereaved parents to be addressed, and standards to be met, and what steps it will take if compliance with the standards is not achieved. The third edition of the all-Wales neonatal standards was published in May - longer than we had hoped it would take in committee. There is a reference in the standards, which all health boards should be working to achieve, to psychological support for parents. The standards state that timely access to psychological support is vital to prevent any impact on a parent's mental health, and that each neonatal unit should ensure there are enough psychologists, counsellors and other mental health workers available, so that parents, siblings and staff have access to support. In a briefing from Bliss, the charity for babies born premature or sick, they state that, despite these clear requirements in the standards, they have found that parents in more than half of neonatal units have had no access to psychological support and none of the three neonatal intensive care units has a dedicated mental health worker. This is clearly not good enough, and an issue I will be taking up with the Welsh Government now that the new standards have been published, as part of the follow-up work that the committee is doing on our inquiry into perinatal mental health. That is why I'm glad to have this opportunity to raise the issue again today. I'm grateful too to my co-submitters - David Rees and new father and new leader of Plaid Cymru, Adam Price - in supporting this motion, and also all the Members who have indicated their support for it. Next week is Baby Loss Awareness Week across the UK. It will run from 9 to 15 October. It is organised by an alliance of more than 60 charities, working to raise awareness of the importance of excellent bereavement care for all parents after pregnancy loss or the death of a baby. Throughout the week, bereaved parents, their families and friends unite with each other and others to commemorate the lives of babies who died during pregnancy, at or soon after birth, and in infancy. A light-a-candle event is being sponsored by my colleague Mark Drakeford in the main hall of the Pierhead on Wednesday 10 October, from 12:15 to 12:45, as part of Baby Loss Awareness Week, and I hope that lots of Members will join that event. The organisations behind Baby Loss Awareness Week and behind the motion I'm moving today are calling on healthcare professionals, policy makers and parliamentarians to make sure that parents who experience pregnancy or baby loss get the best possible support, wherever they live, when they need it. The quality of care for bereaved parents should not be a lottery. The parents of Wales deserve better. That is why this motion calls on the Welsh Government and NHS Wales to take definitive action to improve the care that parents receive after baby loss. I understand that England and Scotland have made significant progress in the past 18 months to develop and deliver a national bereavement care pathway designed to improve the quality of care experienced by parents and families at all stages of pregnancy and baby loss. The pathway includes resources, toolkits and training for professionals. It must not be beyond us in Wales to ensure that our parents also receive good-quality care after pregnancy or baby loss. That is why this motion today calls on Welsh Government and NHS Wales to adopt a core set of minimum standards of bereavement care for those parents who have experienced baby loss. While much more needs to be done to support families whose babies have died, there are some fantastic initiatives in Wales. One such scheme is the neonatal bereavement support provided by the neonatal outreach team at Hywel Dda Local Health Board. Surely, it is incumbent on us to insist on quality support for all parents after pregnancy or baby loss. It's time to stop talking and do something, and I hope that all Members will support this motion today.
Welsh: Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n ddiolchgar am y cyfle i agor y ddadl Aelodau unigol ar golli babanod. Yn anffodus, nid yw colli baban yn ystod beichiogrwydd a marwolaeth baban yn ddigwyddiadau anghyffredin. Daw un o bob pedwar beichiogrwydd i ben drwy gamesgoriad, ac ar draws y DU, mae 15 o fabanod yn marw bob dydd naill ai cyn, yn ystod neu'n fuan ar ôl genedigaeth, sy'n golygu bod miloedd o rieni yn mynd drwy drasiedi marwolaeth eu baban. Mae'r rhan fwyaf o farwolaethau ymhlith plant yn y DU yn digwydd o fewn y flwyddyn gyntaf o fywyd. Marwolaethau newyddenedigol - marwolaeth baban o fewn pedair wythnos gyntaf bywyd - yw rhwng 70 y cant ac 80 y cant o'r holl farwolaethau babanod ledled y DU. Ac yng Nghymru, yn 2016, aeth teuluoedd 263 o fabanod drwy artaith eu baban yn marw neu'n cael eu geni'n farw-anedig. Golyga hyn fod y mwyafrif helaeth o rieni a fydd angen cymorth ar ôl marwolaeth plentyn yn rhieni i fabanod ifanc iawn sy'n 28 diwrnod oed neu'n iau. Mae ansawdd y gofal y bydd teuluoedd mewn profedigaeth yn ei gael ar ôl colli baban yn ystod beichiogrwydd neu farwolaeth baban yn allweddol i'w hadferiad. Ni all gofal da ddileu poen a gofid rhieni, ond mae'n gallu eu helpu i ddod trwy'r drasiedi. Ar y llaw arall, gall gofal gwael ychwanegu'n sylweddol at eu gofid. Dyna pam y mae'r cynnig heddiw yn galw ar Lywodraeth Cymru i roi camau ar waith i wella'r gofal y bydd rhieni'n ei gael ar ôl colli baban yn ystod beichiogrwydd neu farwolaeth baban, i sicrhau bod teuluoedd yn cael gwasanaethau neu gymorth priodol. Nid yw'r anawsterau y bydd teuluoedd yn eu hwynebu i gael gwasanaethau profedigaeth yn dilyn camesgoriad neu farw-enedigaeth yn fater newydd i ni yng Nghymru. Yr wythnos diwethaf, cyflwynwyd adroddiad i Lywodraeth Cymru yn galw am well mynediad at arbenigwyr a mwy o ofal tosturiol i fenywod sy'n dioddef camesgoriad. Mae'r adroddiad, sy'n cyflwyno'r achos dros well gofal camesgoriad yng Nghymru, yn amlinellu safbwyntiau menywod ynglŷn â'r gofal a gawsant ar ôl cael camesgoriad. Ymhlith ei argymhellion, mae'n galw am lefelau uwch o gymorth seicolegol ac emosiynol, a chreu dau glinig pwrpasol yng Nghymru ar gyfer menywod sydd wedi colli baban yn ystod beichiogrwydd sawl gwaith. Clywodd y pwyllgor rwy'n ei gadeirio, y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg, am y diffyg cymorth seicolegol i rieni mewn profedigaeth ar ôl colli babanod newyddenedigol yn ei ymchwiliad diweddar i iechyd meddwl amenedigol. Dywedodd Iechyd Cyhoeddus Cymru wrthym fod effeithiau colli baban ar iechyd meddwl y fam wedi'i gydnabod yn dda, a thynnodd sylw at alwad Coleg Brenhinol y Bydwragedd am fydwragedd arbenigol i gefnogi teuluoedd mewn profedigaeth. Dywedodd Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr wrthym fod ei arolwg ledled y DU o fenywod a oedd wedi dioddef problemau iechyd meddwl amenedigol wedi canfod nad oedd rhai o'r ymatebwyr a oedd wedi profi camesgoriad a marw-enedigaethau yn teimlo eu bod wedi cael digon o gymorth yn dilyn y digwyddiadau hyn neu yn ystod beichiogrwydd dilynol. A dywedodd Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol wrthym fod profedigaeth yn sgil camesgoriad, marw-enedigaeth neu farwolaeth newyddenedigol yn fwy tebygol o arwain at broblemau iechyd meddwl yn y ddau riant. Ac eto, ar yr adegau pan gynigiwyd cymorth i fenywod, clywsom na chafodd ei gynnig i'w partneriaid, gyda llawer o fenywod yn nodi'r teimlad fod yna ragdybiaeth nad oedd y digwyddiadau hyn yn effeithio ar ddynion yn yr un modd ag y maent yn effeithio ar fenywod. Clywsom hefyd fod rhai menywod wedi nodi na chawsant gynnig unrhyw gymorth profedigaeth, er iddynt ofyn amdano, neu eu bod wedi'i gael ormod o amser ar ôl y digwyddiad. Yn amlwg nid yw hyn yn dderbyniol. Cyhoeddwyd adroddiad y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg ar iechyd meddwl amenedigol ym mis Hydref y llynedd. Ymhlith ein hargymhellion roedd galwad ar Lywodraeth Cymru i amlinellu sut y mae'n disgwyl i'r diffyg cymorth seicolegol ar gyfer rhieni mewn profedigaeth newyddenedigol gael ei ddatrys, a'r safonau sydd i'w cyrraedd, a pha gamau y bydd yn eu rhoi ar waith os na chydymffurfir â'r safonau. Cyhoeddwyd trydydd argraffiad o safonau newyddenedigol Cymru ym mis Mai - yn hwyrach nag y gobeithiem fel pwyllgor. Ceir cyfeiriad yn y safonau at gymorth seicolegol ar gyfer rhieni, cymorth y dylai pob bwrdd iechyd weithio i'w gyflawni. Mae'r safonau'n datgan bod mynediad amserol at gymorth seicolegol yn hanfodol i atal unrhyw effaith ar iechyd meddwl y rhiant, ac y dylai pob uned newyddenedigol sicrhau bod digon o seicolegwyr, cwnselwyr a gweithwyr iechyd meddwl eraill ar gael, fel bod rhieni, brodyr a chwiorydd a staff yn gallu cael cymorth. Mae papur briffio gan Bliss, yr elusen ar gyfer babanod sy'n cael eu geni'n gynnar neu'n sâl, yn dweud eu bod wedi canfod bod rhieni mewn mwy na hanner yr unedau newyddenedigol heb gael mynediad at gymorth seicolegol, er gwaethaf y gofynion clir yn y safonau, ac nid oes gan yr un o'r tair uned gofal dwys i'r newyddanedig weithiwr iechyd meddwl dynodedig. Yn amlwg, nid yw hyn yn ddigon da, ac mae'n fater y byddaf yn mynd ar ei drywydd gyda Llywodraeth Cymru gan fod y safonau newydd wedi'u cyhoeddi bellach, fel rhan o'r gwaith dilynol y mae'r pwyllgor yn ei wneud ar ein hymchwiliad i iechyd meddwl amenedigol. Dyna pam rwy'n falch o gael y cyfle hwn i godi'r mater eto heddiw. Rwy'n ddiolchgar hefyd i fy nghyd-gyflwynwyr - David Rees, a thad newydd ac arweinydd newydd Plaid Cymru, Adam Price - am gefnogi'r cynnig hwn, a hefyd i'r holl Aelodau sydd wedi nodi eu cefnogaeth iddo. Yr wythnos nesaf yw Wythnos Ymwybyddiaeth Colli Babanod ledled y DU. Bydd yn cael ei chynnal rhwng 9 a 15 Hydref. Fe'i trefnir gan gynghrair o fwy na 60 o elusennau sy'n gweithio i godi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd gofal profedigaeth ardderchog ar gyfer pob rhiant ar ôl colli baban yn ystod beichiogrwydd neu farwolaeth baban. Drwy gydol yr wythnos, bydd rhieni mewn profedigaeth, eu teuluoedd a'u ffrindiau yn uno gyda'i gilydd ac eraill i goffáu bywydau babanod a fu farw yn ystod beichiogrwydd, wrth gael eu geni neu'n fuan ar ôl eu geni, ac yn ystod babandod. Mae digwyddiad goleuo cannwyll yn cael ei noddi gan fy nghyd-Aelod Mark Drakeford ym mhrif neuadd y Pierhead ddydd Mercher 10 Hydref, o 12:15 i 12:45, fel rhan o'r Wythnos Ymwybyddiaeth Colli Babanod, ac rwy'n gobeithio y bydd llawer o'r Aelodau'n ymuno yn y digwyddiad hwnnw. Mae'r sefydliadau sydd y tu cefn i'r Wythnos Ymwybyddiaeth Colli Babanod a thu cefn i'r cynnig rwy'n ei gyflwyno heddiw yn galw ar weithwyr gofal iechyd proffesiynol, llunwyr polisi a seneddwyr i wneud yn siŵr fod rhieni sy'n dioddef yn sgil colli baban yn ystod beichiogrwydd neu farwolaeth baban yn cael y cymorth gorau posibl pryd bynnag y bo'i angen arnynt ni waeth ble maent yn byw. Ni ddylai ansawdd gofal i rieni mewn profedigaeth fod yn loteri. Mae rhieni Cymru'n haeddu gwell. Dyna pam y mae'r cynnig hwn yn galw ar Lywodraeth Cymru a GIG Cymru i roi camau pendant ar waith i wella'r gofal y mae rhieni'n ei gael ar ôl colli baban. Rwy'n deall bod Lloegr a'r Alban wedi gwneud cynnydd sylweddol yn y 18 mis diwethaf ar ddatblygu a darparu llwybr gofal profedigaeth cenedlaethol a luniwyd i wella ansawdd y gofal i rieni a theuluoedd ar bob cam o golli baban yn ystod beichiogrwydd a marwolaeth baban. Mae'r llwybr yn cynnwys adnoddau, pecynnau cymorth a hyfforddiant ar gyfer gweithwyr proffesiynol. Ni ddylai fod y tu hwnt inni yng Nghymru allu sicrhau bod ein rhieni ninnau hefyd yn cael gofal o ansawdd da ar ôl colli baban yn ystod beichiogrwydd neu farwolaeth baban. Dyna pam y mae'r cynnig hwn heddiw yn galw ar Lywodraeth Cymru a GIG Cymru i fabwysiadu set graidd o safonau gofynnol ar gyfer gofal profedigaeth i rieni sydd wedi colli baban. Er bod angen gwneud llawer mwy i gefnogi teuluoedd sydd wedi colli babanod, ceir rhai mentrau gwych yng Nghymru. Un cynllun o'r fath yw'r cymorth profedigaeth newyddenedigol a ddarperir gan y tîm allgymorth newyddenedigol ym Mwrdd Iechyd Lleol Hywel Dda. Yn sicr, mae'n ddyletswydd arnom i fynnu bod cymorth o ansawdd yn cael ei roi i bob rhiant ar ôl colli baban yn ystod beichiogrwydd neu farwolaeth babi. Mae'n bryd rhoi'r gorau i siarad a gwneud rhywbeth, ac rwy'n gobeithio y bydd pob Aelod yn cefnogi'r cynnig hwn heddiw.