techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I've spoken about giants and I think it's fitting because this place has always seemed like a place of magic to me. Things come into being here that didn't exist before - yes, laws, but also ideas, alliances. It's long been a dream of mine to be here, not ever in these circumstances, but a dream all the same. Yeats taught me that in dreams begin responsibilities. I have a responsibility to the people of South Wales East to do the best I can, to my party and group, and I have a responsibility to Steffan. I do not bear it lightly. I know I must give all I have for him. I know that, no matter where in this Chamber I sit, many of you will think of me as being in Steffan's place, and I don't mind that. In fact, I will consider it an honour. For although I am this Chamber's newest member, in Steffan's place, I've been given the best seat in the house. I am in Steffan's place, but I will never replace him. I hope you will let me share it with him. Diolch. [ Applause.]
Welsh: Rwyf i wedi siarad am gewri a chredaf fod hynny'n briodol gan fod y lle hwn wedi ymddangos fel lle hudolus i mi erioed. Mae pethau yn dod i fodolaeth yma nad oedden nhw'n bodoli cynt - ie, deddfau, ond hefyd syniadau, cynghreiriau. Mae wedi bod yn freuddwyd i mi fod yma ers amser maith, nid erioed o dan yr amgylchiadau hyn, ond yn freuddwyd serch hynny. Dysgodd Yeats i mi bod cyfrifoldebau yn dechrau mewn breuddwydion. Mae gen i gyfrifoldeb i bobl Dwyrain De Cymru i wneud y gorau y gallaf, i fy mhlaid ac i'm grŵp, ac mae gen i gyfrifoldeb i Steffan. Nid wyf i'n ei gymryd yn ysgafn. Gwn fod yn rhaid i mi roi'r cwbl sydd gennyf drosto ef. Gwn hynny, ni waeth ble yn y Siambr hon yr wyf i'n eistedd, bydd llawer ohonoch chi'n meddwl fy mod i yn lle Steffan, ac nid oes ots gen i am hynny. A dweud y gwir, byddaf yn ei ystyried yn anrhydedd. Oherwydd er mai fi yw aelod mwyaf newydd y Siambr, yn lle Steffan, rwyf i wedi cael y sedd orau yn y tŷ. Rwyf i yn lle Steffan, ond ni wnaf i byth ei ddisodli. Rwy'n gobeithio y gwnewch chi fodloni i mi ei rannu ag ef. Diolch. [ Cymeradwyaeth.]
English: Questions now to the First Minister, and the first question comes from David Melding.
Welsh: Cwestiynau nawr i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan David Melding.
English: Diolch, Llywydd. Actions to respond to the changing mental health needs of young people are being taken across the Welsh Government, in schools and colleges through the youth service, in the workplace and in the NHS, and through partnerships with third sector organisations and others.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae camau i ymateb i anghenion iechyd meddwl newidiol pobl ifanc yn cael eu cymryd ar draws Llywodraeth Cymru, mewn ysgolion a cholegau drwy'r gwasanaeth ieuenctid, yn y gweithle ac yn y GIG, a thrwy bartneriaethau â sefydliadau trydydd sector ac eraill.
English: First Minister, last week the UK Government announced one of the largest mental health trials in the world to find out what can be done differently to improve young people's mental health and well-being. Three hundred and seventy English schools will take part in these trials, testing different approaches, while nine areas will trial new ways of ensuring children entering care get the mental health support that they need at that particularly vulnerable time. Schools in England will also deliver mental health education from 2020, something that Samaritans Cymru have said Wales should do also. I realise you're developing best practice and improving services, and I welcome that, but will you also be looking at these initiatives in England, to see where that evidence emerges and where their best practice emerges too, and also share what we develop here in Wales with our English colleagues?
Welsh: Prif Weinidog, cyhoeddodd Llywodraeth y DU un o'r treialon iechyd meddwl mwyaf yn y byd yr wythnos diwethaf i ddarganfod yr hyn y gellir ei wneud yn wahanol i wella iechyd meddwl a llesiant pobl ifanc. Bydd 370 o ysgolion Lloegr yn cymryd rhan yn y treialon hyn, gan brofi gwahanol ddulliau, a bydd naw o ardaloedd yn treialu ffyrdd newydd o sicrhau bod plant sy'n dechrau derbyn gofal yn cael y cymorth iechyd meddwl sydd ei angen arnynt ar yr adeg honno pan fyddant yn arbennig o agored i niwed. Bydd ysgolion yn Lloegr hefyd yn darparu addysg iechyd meddwl o 2020 ymlaen, rhywbeth y mae Samariaid Cymru wedi dweud y dylai Cymru ei wneud hefyd. Rwy'n sylweddoli eich bod chi'n datblygu arfer gorau ac yn gwella gwasanaethau, ac rwy'n croesawu hynny, ond a fyddwch chi hefyd yn edrych ar y mentrau hyn yn Lloegr, i weld ble bydd y dystiolaeth honno'n dod i'r amlwg a lle mae eu harferion gorau yn dod i'r amlwg hefyd, a hefyd rhannu'r hyn yr ydym ni'n ei ddatblygu yma yng Nghymru gyda'n cydweithwyr yn Lloegr?
English: Well, Llywydd, absolutely we will be keen to learn any lessons that there are from new initiatives elsewhere. It's part of the joy of devolution that we are able to try things differently in different parts of the United Kingdom and then to share the learning between us. As the Member says, we already have a whole-school approach to mental health here in Wales. Eleven thousand, five hundred and fifty eight children benefited from the school counselling service in the last year for which we have figures. And anything that we are able to share with others, from our experience, we are very keen to do. But, equally, it's always seemed to me that the sensible approach to devolution is to regard it, as we've said many times here, as a form of living laboratory in which experiments that are carried out elsewhere are available to us all, to draw any learning.
Welsh: Wel, Llywydd, yn sicr byddwn yn awyddus i ddysgu unrhyw wersi a geir o fentrau newydd mewn mannau eraill. Mae'n rhan o bleser datganoli ein bod ni'n gallu rhoi cynnig ar bethau mewn ffordd wahanol mewn gwahanol rannau o'r Deyrnas Unedig ac yna rhannu'r dysgu rhyngom. Fel y dywed yr Aelod, mae gennym ni eisoes ddull ysgol gyfan o ymdrin ag iechyd meddwl yma yng Nghymru. Fe wnaeth 11,558 o blant elwa ar y gwasanaeth cwnsela ysgolion yn ystod y flwyddyn ddiwethaf y mae gennym ni ffigurau ar ei chyfer. Ac unrhyw beth y gallwn ni ei rannu gydag eraill, o'n profiad ni, rydym ni'n awyddus iawn i wneud hynny. Ond, yn yr un modd, mae wedi ymddangos i mi erioed mai'r dull synhwyrol o ddatganoli yw ei ystyried, fel yr ydym ni wedi ei ddweud lawer gwaith yn y fan yma, fel math o labordy byw lle mae arbrofion sy'n cael eu cynnal mewn mannau eraill ar gael i ni i gyd, i ddysgu oddi wrthynt.
English: First Minister, I'm sure that you'll agree with me that it's very important, when we're designing services for anybody, but particularly for young people, that we hear their voices in that process. I'm sure that you will be aware that our Youth Parliament has already identified mental health and mental health services as one of their priorities. And I would like to invite you to commit today as a Government to working with the Youth Parliament, taking very seriously the suggestions that will come from them, and ensuring that, as we improve services for the mental health of our young people in Wales, those young people's voices are right at the centre. As they would say, 'Nothing about us without us'.
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n siŵr y byddwch chi'n cytuno â mi ei bod hi'n bwysig iawn, pan fyddwn ni'n cynllunio gwasanaethau i unrhyw un, ond yn enwedig i bobl ifanc, ein bod ni'n clywed eu lleisiau nhw yn y broses honno. Rwy'n siŵr y byddwch chi'n ymwybodol bod ein Senedd Ieuenctid eisoes wedi nodi iechyd meddwl a gwasanaethau iechyd meddwl fel un o'u blaenoriaethau. A hoffwn eich gwahodd chi i ymrwymo heddiw fel Llywodraeth i weithio gyda'r Senedd Ieuenctid, gan roi ystyriaeth ddifrifol iawn i'r awgrymiadau a ddaw ganddyn nhw, a sicrhau, wrth i ni wella gwasanaethau ar gyfer iechyd meddwl ein pobl ifanc yng Nghymru, bod lleisiau'r bobl ifanc hynny yn gwbl ganolog. Fel y bydden nhw'n ei ddweud, 'Dim byd amdanom ni hebom ni'.
English: Well, Llywydd, I'm completely committed to developing our public services with the voice of the user in the centre of the way that we think about those services and try to develop them into the future. There are some groups in the population we have to work harder to make sure that their voices get heard, and the voices of young people who have a mental health condition are certainly in that category. I had the opportunity to meet with a group of young people using mental health services, brought to the Senedd by Helen Mary Jones, when I was the health Minister, and greatly valued that opportunity and the insights that those young people were able to provide to us. And in the field of mental health, that is particularly important, Llywydd, because we know from the most recent figures in England, for example, that there has been a six-fold reported increase amongst children and young people saying that they have a mental health condition over the last two decades. Yet, clinical diagnosed mental health conditions amongst that group of people is up only marginally. So, there is something to learn here from the message that young people are conveying to us when they report themselves having a mental health condition. And meeting those young people face to face is amongst the best ways that we can make sure that we learn those lessons.
Welsh: Wel, Llywydd, rwyf i wedi ymrwymo'n llwyr i ddatblygu ein gwasanaethau cyhoeddus gyda llais y defnyddiwr yn ganolog i'r ffordd yr ydym ni'n meddwl am y gwasanaethau hynny ac yn ceisio eu datblygu yn y dyfodol. Ceir rhai grwpiau yn y boblogaeth y mae'n rhaid i ni weithio'n galetach i wneud yn siŵr bod eu lleisiau yn cael eu clywed, ac mae lleisiau pobl ifanc sydd â chyflwr iechyd meddwl yn sicr yn y categori hwnnw. Cefais y cyfle i gyfarfod â grŵp o bobl ifanc sy'n defnyddio gwasanaethau iechyd meddwl, y daeth Helen Mary Jones â nhw i'r Senedd, pan oeddwn i'n Weinidog iechyd, ac roeddwn i'n gwerthfawrogi'n fawr y cyfle hwnnw a'r wybodaeth yr oedd y bobl ifanc hynny yn gallu ei rhoi i ni. Ac ym maes iechyd meddwl, mae hynny'n arbennig o bwysig, Llywydd, gan ein bod ni'n gwybod o'r ffigurau diweddaraf yn Lloegr, er enghraifft, y bu cynnydd o chwe gwaith yn fwy yn nifer y plant a phobl ifanc sy'n dweud bod ganddyn nhw gyflwr iechyd meddwl dros y ddau ddegawd diwethaf. Ac eto, dim ond rhyw fymryn yn fwy y mae cyflyrau iechyd meddwl â diagnosis clinigol wedi cynyddu ymhlith y grŵp hwnnw o bobl. Felly, mae rhywbeth i'w ddysgu yma o'r neges y mae pobl ifanc yn ei gyfleu i ni pan fyddant yn dweud bod ganddyn nhw anhwylder iechyd meddwl. Ac mae cyfarfod y bobl ifanc hynny wyneb yn wyneb ymhlith y ffyrdd gorau i ni allu gwneud yn siŵr ein bod ni'n dysgu'r gwersi hynny.
English: We're always tempted to look far afield for the very best possible examples of how to improve our services in terms of child and adolescent mental health. But, of course, back in the autumn, the health Secretary, Vaughan Gething, and I were delighted to be in Jayne Bryant's constituency, attending the launch of £13.4 million of funding through the transformation fund at the Serennu Centre, for a more joined-up approach of child and adolescent mental health services. It's very place based, very community focused, drawing on all the resources, all the capabilities of that area, to support and nurture our young people. It's early days yet, but if that was to prove its success - and I have no doubt that it will, partly because of the work that's been done by the Children, Young People and Education Committee pushing this agenda - if it proves that it works, will the intention be then to roll that out not just across that region, not across south-east Wales, but actually to use that as the model that we roll out across Wales so that all of our children and young people have the very best mental health support?
Welsh: Rydym ni bob amser yn cael ein temtio i edrych ymhellach i ffwrdd am yr enghreifftiau gorau posibl o sut i wella ein gwasanaethau o ran iechyd meddwl plant a'r glasoed. Ond, wrth gwrs, yn ôl yn yr hydref, roedd yr Ysgrifennydd iechyd, Vaughan Gething, a minnau yn falch iawn o fod yn etholaeth Jayne Bryant, yn y lansiad o £13.4 miliwn o gyllid drwy'r gronfa weddnewid yng Nghanolfan Serennu, ar gyfer dull mwy cydgysylltiedig o ymdrin â gwasanaethau iechyd meddwl plant a'r glasoed. Mae wedi ei seilio i raddau helaeth ar le, â phwyslais cymunedol, gan fanteisio ar holl adnoddau, holl alluoedd yr ardal honno, i gynorthwyo a meithrin ein pobl ifanc. Dyddiau cynnar yw hi eto, ond pe byddai hwnnw'n profi i fod yn llwyddiant - ac nid wyf i'n amau y bydd, yn rhannol oherwydd y gwaith a wnaed gan y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg yn gwthio'r agenda hon - os bydd yn profi ei fod yn gweithio, ai'r bwriad wedyn fydd cyflwyno hynny nid yn unig ar draws y rhanbarth hwnnw, nid yn unig ar draws y de-ddwyrain, ond i ddefnyddio hwnnw fel y model y byddwn ni'n ei gyflwyno ledled Cymru fel bod pob un o'n plant a'n pobl ifanc yn cael y cymorth iechyd meddwl gorau oll?
English: Well, the model, Llywydd, that Huw Irranca-Davies points to is certainly one that we want to develop further, because it provides for a differentiated approach to mental health. We're absolutely used to differentiated approaches in physical health. If you have a cold - as I do - you need a paracetamol; if you have influenza, you need a different sort of answer; and if you've got pneumonia, then you could end up in an intensive care unit. We understand that different levels of need require a different sort of response. It was certainly one of the lessons in the Children, Young People and Education Committee's 'Mind over matter' report. Having a service of the sort that Huw Irranca-Davies has described, when there is a spectrum of different services available, able to provide that tailored support and tailored reaction to the need of our young people in the mental health field, is a model that we are very keen to see more generally used in Wales.
Welsh: Wel, mae'r model, Llywydd, y mae Huw Irranca-Davies yn cyfeirio ato yn sicr yn un yr ydym ni eisiau ei ddatblygu ymhellach, gan ei fod yn darparu ar gyfer dull gwahaniaethol o ymdrin ag iechyd meddwl. Rydym ni wedi arfer yn llwyr â dulliau gwahaniaethol ym maes iechyd corfforol. Os oes gennych chi annwyd - fel sydd gen i - mae angen paracetamol arnoch chi; os oes gennych chi ffliw, mae angen gwahanol fath o ateb arnoch chi; ac os oes gennych chi niwmonia, yna gallech chi ganfod eich hun mewn uned gofal dwys. Rydym ni'n deall bod gwahanol lefelau o angen yn gofyn am wahanol fath o ymateb. Roedd yn sicr yn un o'r gwersi yn adroddiad 'Cadernid Meddwl' y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg. Mae cael gwasanaeth o'r math y mae Huw Irranca-Davies wedi ei ddisgrifio, pan fo sbectrwm o wahanol wasanaethau ar gael, sy'n gallu darparu'r cymorth wedi'i deilwra hwnnw a'r ymateb wedi'i deilwra i angen ein pobl ifanc yn y maes iechyd meddwl, yn fodel yr ydym ni'n awyddus iawn i'w weld yn cael ei ddefnyddio yn fwy cyffredinol yng Nghymru.
English: I thank Llyr Gruffydd for the question. The UK Government should take a 'no deal' Brexit off the table and seek an extension to article 50. In that way, both the financial and legislative impact on Wales could be eased. In the meantime, we press ahead with correcting deficiencies in law derived from the European Union.
Welsh: Wel, diolch i Llyr Gruffydd am y cwestiwn. Dylai Llywodraeth y Deyrnas Unedig ddweud yn glir nad yw Brexit heb gytundeb yn opsiwn, a gofyn am estyniad i erthygl 50. Drwy wneud hynny, byddai modd lleddfu'r effaith ariannol a deddfwriaethol ar Gymru. Yn y cyfamser, rydyn ni'n symud ymlaen i gywiro diffygion mewn cyfraith sy'n deillio o'r Undeb Ewropeaidd.
English: Thank you for that response. There is a perception, certainly, that the Welsh Government has now become overly reliant on allowing the UK Government to legislate on our behalf. So, can you confirm that the Government's policy is that this place should legislate on behalf of Wales unless there are specific reasons for not doing so, and not, as some are suggesting, that there is an over-reliance on Westminster legislating on our behalf? That's important, because it cuts out an important scrutiny role that we as Assembly Members have in the context of that legislation. Bearing in mind that the Dáil is looking at sitting six days a week to deal with the situation that could arise, and that Westminster, of course, is talking about sitting during half term, do you anticipate that this Senedd will need to sit more often in order to cope with the legislative programme that will be necessary in the face of a 'no deal' Brexit?
Welsh: Diolch i chi am eich ateb. Mae yna ganfyddiad, yn sicr, fod Llywodraeth Cymru wedi mynd nawr i ddibynnu'n ormodol ar ganiatáu i Lywodraeth y Deyrnas Unedig ddeddfu ar ein rhan ni. Felly, allwch chi gadarnhau mai polisi'r Llywodraeth yw mai fan hyn fydd yn deddfu ar ran Cymru, oni bai bod yna resymau penodol i beidio gwneud hynny, ac nid, fel mae rhai y awgrymu, fod yna orddibyniaeth nawr ar San Steffan i ddeddfu ar ein rhan ni, oherwydd mae hynny'n bwysig oherwydd mae'n torri mas rôl graffu bwysig sydd gennym ni fel Aelodau Cynulliad yng nghyd-destun y deddfau hynny? Ac o gofio bod y Dáil yn edrych ar eistedd chwe diwrnod yr wythnos i ddelio gyda'r sefyllfa allai godi, a bod San Steffan, wrth gwrs, yn sôn am eistedd yn ystod hanner tymor, ydych chi'n rhagweld y bydd angen i'r Senedd hon eistedd yn amlach hefyd er mwyn dygymod â'r rhaglen ddeddfwriaethol fydd ei hangen yn wyneb diffyg cytundeb?
English: I thank Llyr Gruffydd for that supplementary question. I would just state that our policy is the policy that he has set out this afternoon - that the responsibility to legislate is in the hands of the Assembly. We want to see the Assembly dealing with those particular responsibilities unless there is a specific reason that we can't do it in that way. Of course, Brexit does create the context where that specific reason arises. What we're doing is the same as they are doing in Scotland. Where the House of Commons can do things that are entirely technical and that don't change our policy at all, because there is insufficient time for us to redo things that they do, then we say, 'Well, we're content for them, with our agreement, to legislate.' But, if policies change, then we bring them to the floor of the Assembly, and that's what we've done. There are more things to do with regards to statutory instruments, with regard to exiting the European Union, and there are more to come to the floor of the Assembly. So, when policies change, we come here and we give opportunities, importantly, for the Assembly to scrutinise what we suggest. In the context of exiting the European Union, where there are so many things to do, when the changes are only technical in nature, then we give the House of Commons the opportunity to do so on our behalf, as they do in Scotland. Just to come to the final question, I can foresee a situation where we will have to allocate greater time on the floor of the Assembly to deal with the impact if we are going to exit the European Union.
Welsh: Wel, diolch i Llyr Gruffydd am y cwestiwn arall yna. Jest i ddweud, ein polisi ni yw'r polisi mae e wedi ei roi mas y prynhawn yma - mae'r cyfrifoldebau i ddeddfu yn nwylo'r Cynulliad. Rŷn ni eisiau gweld y Cynulliad yn delio gyda'r cyfrifoldebau hynny oni bai bod rheswm penodol nad ydym yn gallu ei wneud e fel yna, ac, wrth gwrs, mae Brexit yn creu cyd-destun ble mae rheswm penodol yn codi. Beth rydym ni'n ei wneud yw yr un peth ag y maen nhw'n ei wneud yn yr Alban. Ble mae Tŷ'r Cyffredin yn gallu gwneud pethau sy'n hollol dechnegol sydd ddim yn newid ein polisi ni o gwbl, achos does dim digon o amser i ni ail-wneud pethau maen nhw'n ei wneud, rydym ni'n dweud ein bod ni'n fodlon iddyn nhw, gyda'r cytundeb sydd gyda ni, i ddeddfu ac yn y blaen. Os yw polisïau yn newid, rydym ni'n dod at lawr y Cynulliad, a dyna beth rydym ni wedi ei wneud, ac mae mwy o bethau i'w gwneud, mwy o offerynnau statudol o ran gadael yr Undeb Ewropeaidd i ddod at lawr y Cynulliad. So, pan fydd polisïau yn newid, rŷn ni'n dod yma ac yn rhoi cyfleon pwysig i'r Cynulliad graffu ar beth rydym ni'n ei awgrymu. Yng nghyd-destun gadael yr Undeb Ewropeaidd, ble mae cymaint o bethau i'w gwneud, pan fydd y newidiadau ddim ond yn bethau technegol, rydym ni'n rhoi cyfle i Dŷ'r Cyffredin wneud hynny ar ein rhan ni, fel maen nhw'n gwneud yn yr Alban. Jest i ddod at y cwestiwn olaf, dwi'n gallu gweld sefyllfa ble fydd rhaid i ni roi mwy o amser ar lawr y Cynulliad i ddelio gyda'r effaith os ydym ni yn mynd i ddod mas o'r Undeb Ewropeaidd.
English: First Minister, we know from the rural affairs Secretary that the delay in her Government's response to 'Brexit and our land' will push that response into the summer. One thing that the Minister's committed to is obviously bringing a Welsh agricultural Bill forward. We have two years roughly left of sitting in this institution. Can you confirm that there is no delay in the Government's intention to bring such a Welsh agricultural Bill forward, even though the consultation to 'Brexit and our land' has been pushed into the summer now, because, to give that Bill a fair run and be consulted on and implemented, it is vital that the time is put aside in Government business time for us to consider the merits or not of the case that the Government will be making in that Bill?
Welsh: Prif Weinidog, rydym ni'n gwybod gan yr Ysgrifennydd materion gwledig y bydd yr oedi yn ymateb ei Llywodraeth i 'Brexit a'n tir' yn gwthio'r ymateb hwnnw i'r haf. Un peth y mae'r Gweinidog wedi ymrwymo iddo yn amlwg yw cyflwyno Bil amaethyddol ar gyfer Cymru. Mae gennym ni oddeutu dwy flynedd ar ôl o eistedd yn y sefydliad hwn. A allwch chi gadarnhau nad oes unrhyw oedi i fwriad y Llywodraeth i gyflwyno Bil amaethyddol Cymru o'r fath, er bod yr ymgynghoriad ar 'Brexit a'n tir' wedi cael ei wthio i'r haf erbyn hyn, oherwydd, i roi cyfle teg i'r Bil hwnnw ac iddo fod yn destun ymgynghoriad a chael ei weithredu, mae'n hanfodol bod yr amser yn cael ei neilltuo yn amser busnes y Llywodraeth er mwyn i ni ystyried rhinweddau neu beidio yr achos y bydd y Llywodraeth yn ei wneud yn y Bil hwnnw?