English: Diolch, Weinidog. Getting vaccination right is very, very important. It is the light at the end of the tunnel, the hope so many people have been clinging to. There has to be real confidence among the population that things are on track. People waiting for the vaccine for themselves or their loved ones are being told, 'Don't call us, we'll call you.' If people are being asked to be patient, they must be given reason to have faith that their turn will come soon. Unfortunately, Welsh Government has severely dented that confidence. Firstly, figures showing we're lagging behind other parts of the UK. The First Minister has tried to brush this off saying it's just small fractions, but while 6.6 per cent of the population vaccinated in England may not sound much bigger than 4.8 per cent vaccinated in Wales or in Scotland, that's a 30 per cent difference in the number of people vaccinated, and that needs to be addressed right now. We had those figures about how many vaccines had been received in Wales - hundreds of thousands received - and, at that time, just tens of thousands actually put in people's arms, where we want them. And then we had those astonishing statements from the First Minister saying stocks would be spread out over the next few weeks - repeated statements - rather than getting them out as soon as possible. If they were all given out, we were told, vaccinators would be standing around, doing nothing. The British Medical Association called it 'bewildering.' I haven't seen any clinical reason why that would make sense, and what makes sense to me and, more importantly, what makes sense to the Welsh public, I think, is to get it out as quickly as possible. Now, a Welsh Government statement yesterday was completely at odds with the First Minister, as were the Minister's comments now. We were told in that statement that there would be no holding back of vaccine. So, which is it - that statement, or what we heard repeatedly from the First Minister? We need to be able to measure exactly what's going on. So, again, I ask today: give us regular updates on how much of each kind of vaccine has been given to each UK nation. That is crucial. We need to be absolutely sure that we are getting our share of the easier-to-use AstraZeneca vaccine for example. We need to know how much of each has been given to each health board, and how many of each have been put in people's arms. I began by saying how important it is to get vaccination right, and I'll finish if I can by quoting a comment by esteemed poet, Gwyneth Lewis, on social media. She says, 'I will never forgive this administration if my vulnerable husband, having been shielded since March, catches COVID between now and vaccination so that staff aren't hanging about, doing nothing. We've abided by all the guidelines', she says, 'and are angry and baffled by this approach to vaccination in Wales.' Llywydd, many people are angry and baffled. We in Plaid Cymru want Welsh Government to get this right. We know we have brilliant vaccines and vaccinating teams already at work, all poised ready to go. Government has to now get the strategy right, be absolutely transparent in what's going on, including about where any problems are in the system, and, crucially, they must build the confidence we need in this all-important vaccination programme.
Welsh: Diolch, Gweinidog. Mae cael y broses frechu yn iawn yn bwysig iawn, iawn. Dyma'r golau ym mhen draw'r twnnel, y gobaith y mae cymaint o bobl wedi bod yn glynu wrtho. Mae'n rhaid bod ffydd wirioneddol ymhlith y boblogaeth bod pethau ar y trywydd iawn. Dywedir wrth y bobl sy'n aros am y brechlyn ar gyfer eu hunain neu eu hanwyliaid, 'Peidiwch â'n ffonio ni, fe wnawn ni eich ffonio chi.' Os gofynnir i bobl fod yn amyneddgar, mae'n rhaid rhoi rheswm iddyn nhw fod â ffydd y daw eu tro nhw yn fuan. Yn anffodus, mae Llywodraeth Cymru wedi ysgwyd y ffydd honno yn ddifrifol. Yn gyntaf, ffigurau sy'n dangos ein bod ni ar ei hôl hi o gymharu â rhannau eraill o'r DU. Mae'r Prif Weinidog wedi ceisio wfftio hyn gan ddweud mai ffracsiynau bach yn unig ydyn nhw, ond er efallai nad yw 6.6 y cant o'r boblogaeth a frechwyd yn Lloegr yn swnio'n llawer mwy na 4.8 y cant wedi'u brechu yng Nghymru neu yn yr Alban, mae hynny'n wahaniaeth o 30 y cant yn nifer y bobl sy'n cael eu brechu, ac mae angen mynd i'r afael â hynny nawr. Cawsom y ffigurau hynny ynglŷn â faint o frechlynnau a gafwyd yng Nghymru - cafwyd cannoedd o filoedd - a, bryd hynny, dim ond degau o filoedd a oedd wedi eu rhoi ym mreichiau pobl, lle yr ydym ni eisiau iddyn nhw fynd. Ac yna cawsom y datganiadau syfrdanol hwnnw gan y Prif Weinidog yn dweud y cai stociau eu gwasgaru dros yr wythnosau nesaf - datganiadau a ailadroddwyd - yn hytrach na'u dosbarthu cyn gynted â phosibl. Pe byddai nhw i gyd yn cael eu dosbarthu, dywedwyd wrthym ni, byddai brechwyr yn segur, yn gwneud dim byd. Galwodd Cymdeithas Feddygol Prydain hynny yn 'ddryslyd'. Dydw i ddim wedi gweld unrhyw reswm clinigol pam y byddai hynny'n gwneud synnwyr, a'r hyn sy'n gwneud synnwyr i mi ac, yn bwysicach, yr hyn sy'n gwneud synnwyr i'r cyhoedd yng Nghymru, rwy'n credu, yw dosbarthu cyn gynted â phosibl. Nawr, roedd datganiad gan Lywodraeth Cymru ddoe yn gwbl groes i'r hyn a ddywedodd y Prif Weinidog, felly hefyd sylwadau'r Gweinidog nawr. Dywedwyd wrthym ni yn y datganiad hwnnw na fyddai'r brechlyn yn cael ei ddal yn ôl. Felly, pa un sy'n wir - y datganiad hwnnw, neu'r hyn a glywsom ni dro ar ôl tro gan y Prif Weinidog? Mae angen i ni allu mesur yn union beth sy'n digwydd. Felly, unwaith eto, gofynnaf heddiw: rhowch ddiweddariadau rheolaidd i ni ar faint o bob math o frechlyn sydd wedi ei roi i bob gwlad yn y DU. Mae hynny'n hollbwysig. Mae'n rhaid i ni fod yn gwbl sicr ein bod yn cael ein cyfran o'r brechlyn AstraZeneca, sy'n haws ei ddefnyddio, er enghraifft. Mae angen i ni wybod faint o bob un sydd wedi ei roi i bob bwrdd iechyd, a faint o bob un sydd wedi ei roi ym mreichiau pobl. Dechreuais drwy ddweud pa mor bwysig yw cael y broses frechu yn iawn, ac fe orffennaf os caf, drwy ddyfynnu sylw gan y bardd uchel ei pharch, Gwyneth Lewis, ar y cyfryngau cymdeithasol. Meddai hi, 'Wna i byth faddau i'r weinyddiaeth hon os bydd fy ngŵr sy'n agored i niwed, sydd wedi cael ei warchod ers mis Mawrth, yn dal COVID rhwng nawr a chael ei frechu fel nad yw staff yn segur, yn gwneud dim byd. Rydym ni wedi cadw at yr holl ganllawiau,' meddai, 'ac rydym ni yn ddig ac wedi'n drysu gan y dull hwn o frechu yng Nghymru.' Llywydd, mae llawer o bobl yn ddig ac yn ddryslyd. Rydym ni ym Mhlaid Cymru eisiau i Lywodraeth Cymru gael hyn yn iawn. Gwyddom fod gennym ni frechlynnau a thimau brechu gwych eisoes yn gweithio, i gyd yn barod i ddechrau arni. Mae'n rhaid i'r Llywodraeth nawr sicrhau bod y strategaeth yn gywir, bod yn gwbl dryloyw ynghylch yr hyn sy'n digwydd, gan gynnwys ynghylch ble mae unrhyw broblemau yn y system, ac, yn hollbwysig, mae'n rhaid iddi adeiladu'r ffydd sydd ei hangen arnom ni yn y rhaglen frechu hollbwysig hon.