English: Can I thank the Minister for his statement this afternoon? The creation of regional frameworks in December was an important step forward in recognising the economic value of individual regions and also provides the opportunity to build for the future by harnessing the potential of regions in different sectors and industries. For example, in south-west Wales, sectors like tourism, agriculture and energy are areas of strategic importance that provide opportunities for growth, and, through the development of a regional framework, labour market resilience can be built and best practice embedded through the supply chain. Of course, each framework reflects the distinct opportunities for each region but also addresses some of the particular challenges that those regions face in terms of skills, infrastructure development and connectivity. Key to the success of the frameworks is ensuring the frameworks partners work collaboratively to develop the right skills bases for their future workforce. So, I'd be grateful if the Minister could tell us what work has already been done alongside the regional skills partnerships to develop those skills bases and ensure they're aligned to each region's economic development priorities. Strategic collaboration is essential in maximising regional economic growth, and it's important that local stakeholders feel that they can input to these particular frameworks. High-street businesses, home-based businesses, sole traders and others must all have buy-in to these frameworks so that the voices of those on the front line are actually heard. Now, I appreciate that some collaboration has already taken place in certain places, as mentioned in his statement, but perhaps the Minister could tell us what work is being done to ensure that businesses are consulted in each region and are part of the initiatives that are actually taking place in each region. I'm pleased to hear that the Welsh Government is extending the funding for Business Wales until March 2025, and the Minister is right to highlight the support that the service offers. The Minister will be aware that some business organisations have called for Business Wales to include an advice line on sustainability and decarbonisation, and so perhaps the Minister could tell us what discussions he and his officials have had with Business Wales about providing support to businesses in this particular area. Now, today's statement refers to the city and growth deals and the good inter-governmental work that has been done to facilitate regional economic growth. The three-way investment agreements between the Welsh Government, the UK Government and local authorities are another important vehicle in providing regions with the funding to drive economic growth in their areas. Of course, the city and growth deals need to be continually reviewed to test and measure their effectiveness, and so I'd be grateful if the Minister could tell us a bit more about how that work is taking place so that we can ensure that they are still effective and not, for example, increasing bureaucracy. Today's statement also mentions the levelling-up agenda and the shared prosperity fund, and, in his usual way, he has vilified the UK Government's approach when it comes to these issues. Now, I share some of his frustrations, but I would simply gently remind the Minister that Wales has two Governments and it's important that both Governments work together in the interests of businesses and in the interests of households across Wales. Now, as the Minister has already said, the city and growth deals and the free-port programme are both examples of where, when Governments work together, progress is made. And I want to assure the Minister that I will continue to do what I can to advocate an approach to regional funding that works with all levels of government across the UK. Now, looking to the future, I'm sure the Minister will accept the need to do more to invest in emerging technologies, particularly in the fields of energy production, sciences and medicine, and computer technology. Indeed, each of the regional economic frameworks recognises the importance of academic and research capability, and I can't stress how important it is that the Welsh Government prioritises research and innovation funding, going forward. Therefore, perhaps the Minister could provide an update on the Welsh Government's position in relation to funding for research and innovation and what plans it has to increase funding into emerging technologies. Dirprwy Lywydd, the Minister is right to highlight the extremely challenging backdrop that businesses and households are facing. That's why it's even more important that the Welsh Government creates the right conditions for businesses to generate better quality, higher paid jobs and other employment opportunities. There are several key issues that are found in all of the regional economic frameworks, including the need for infrastructure improvements, creating the right skills bases, and strengthening the foundational economy to build resilience in the regional economy. It's vital that the work being done to develop and support regional economies in Wales aligns with the Welsh Government's economic priorities and policies. For example, the frameworks could recognise the role that enterprise zones can play in supporting regional economies, too. So, I hope the Minister will give us an update on the work of enterprise zones across Wales and tell us a bit more about how they operate alongside other regional economic programmes, so that we can gain a clearer picture of how the Welsh Government's regional economic ambitions are working in practice and better understand their governance and delivery. So, in closing, Dirprwy Lywydd, can I thank the Minister for his statement today and say that I support his efforts to facilitate a place-based model of economic development where there's buy-in from local partners? I look forward to hearing more about this work in due course. Thank you.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad ef y prynhawn yma? Roedd creu fframweithiau rhanbarthol ym mis Rhagfyr yn gam pwysig ymlaen o ran cydnabod gwerth economaidd rhanbarthau unigol ac yn gyfle hefyd i adeiladu i'r dyfodol drwy ffrwyno posibiliadau'r rhanbarthau mewn gwahanol sectorau a diwydiannau. Er enghraifft, yn y de-orllewin, mae sectorau fel twristiaeth, amaethyddiaeth ac ynni yn feysydd o bwys strategol sy'n cynnig cyfleoedd ar gyfer twf, a, thrwy ddatblygu fframwaith rhanbarthol, fe ellir magu cryfder yn y farchnad lafur ac fe ddaw arfer gorau yn rhan annatod o'r gadwyn gyflenwi. Wrth gwrs, mae pob fframwaith yn adlewyrchu'r cyfleoedd arbennig ar gyfer pob rhanbarth ond yn mynd i'r afael hefyd â rhai o'r heriau arbennig y mae'r rhanbarthau hynny'n eu hwynebu nhw o ran sgiliau, datblygu seilwaith a chysylltedd. Mae sicrhau bod y fframweithiau y mae partneriaid yn cydweithio i ddatblygu'r seiliau sgiliau cywir ar gyfer eu gweithlu yn y dyfodol yn allweddol i lwyddiant y fframweithiau. Felly, fe fyddwn i'n ddiolchgar pe bai'r Gweinidog yn gallu dweud wrthym ni pa waith a wnaethpwyd eisoes yn gyfochrog â'r partneriaethau sgiliau rhanbarthol i ddatblygu'r seiliau sgiliau hynny a sicrhau eu bod nhw'n gweddu i flaenoriaethau datblygu economaidd pob rhanbarth. Mae cydweithio strategol yn hanfodol wrth gynyddu twf economaidd rhanbarthol hyd yr eithaf, ac mae'n bwysig bod rhanddeiliaid lleol yn teimlo y gallan nhw roi mewnbwn i'r fframweithiau arbennig hyn. Mae'n rhaid i fusnesau'r stryd fawr, busnesau yn y cartref, masnachwyr unigol a rhai eraill i gyd fod â chyfran yn y fframweithiau hyn er mwyn i leisiau'r rhai sydd ar y rheng flaen gael eu clywed mewn difrif. Nawr, rwy'n deall bod rhywfaint o gydweithio wedi digwydd mewn rhai mannau eisoes, fel crybwyllodd ef yn ei ddatganiad, ond efallai y gwnaiff y Gweinidog ddweud wrthym pa waith sy'n mynd rhagddo i sicrhau bod busnesau yn cael ymgynghori ym mhob rhanbarth ac yn rhan o'r mentrau sy'n digwydd ym mhob rhanbarth mewn gwirionedd. Rwy'n falch o glywed bod Llywodraeth Cymru'n ehangu'r cyllid ar gyfer Busnes Cymru tan fis Mawrth 2025, ac mae'r Gweinidog yn iawn i dynnu sylw at y gefnogaeth y mae'r gwasanaeth yn ei gynnig. Bydd y Gweinidog yn ymwybodol bod rhai sefydliadau busnes wedi galw ar Busnes Cymru i gynnwys llinell gyngor ar gynaliadwyedd a datgarboneiddio, ac felly efallai y gwnaiff y Gweinidog ddweud wrthym ni pa drafodaethau a gafodd ei swyddogion ac yntau gyda Busnes Cymru ynghylch rhoi cefnogaeth i fusnesau yn y maes arbennig hwn. Nawr, mae datganiad heddiw yn cyfeirio at y bargeinion dinesig a thwf a'r gwaith rhyng-lywodraethol da a wnaethpwyd i hwyluso twf economaidd rhanbarthol. Mae'r cytundebau buddsoddi tair ffordd rhwng Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU ac awdurdodau lleol yn gyfrwng pwysig arall o roi'r arian i ranbarthau i sbarduno twf economaidd yn eu hardaloedd nhw. Wrth gwrs, mae angen adolygu'r bargeinion dinesig a thwf trwy'r amser i brofi a mantoli eu heffeithiolrwydd nhw, ac felly fe fyddwn yn ddiolchgar pe gallai'r Gweinidog ddweud ychydig mwy wrthym ni ynglŷn â sut mae'r gwaith hwnnw'n mynd rhagddo er mwyn gallu sicrhau eu bod nhw'n parhau i fod yn effeithiol ac nid, er enghraifft, yn golygu mwy o fiwrocratiaeth. Mae datganiad heddiw yn sôn hefyd am agenda ffyniant bro a'r gronfa ffyniant gyffredin, ac, yn ei ffordd arferol ef, roedd yn dilorni ymagwedd Llywodraeth y DU yn y materion hyn. Nawr, rwy'n rhannu rhai o'i rwystredigaethau ef, ond yn syml, rwyf i am atgoffa'r Gweinidog bod gan Gymru ddwy Lywodraeth ac mae hi'n bwysig bod y ddwy Lywodraeth yn gweithio gyda'i gilydd er lles busnesau ac er mwyn aelwydydd ledled Cymru. Nawr, fel dywedodd y Gweinidog eisoes, mae'r bargeinion dinesig a thwf a'r rhaglen porthladdoedd rhydd yn ddwy enghraifft o'r cynnydd a all ddigwydd pan fydd Llywodraethau yn gweithio gyda'i gilydd. Ac rwyf i am sicrhau'r Gweinidog y byddaf i'n parhau i wneud yr hyn a allaf i eiriol dros ddull o gyllido rhanbarthol sy'n gweithio ar bob haen o lywodraeth ledled y DU. Nawr, gan edrych i'r dyfodol, rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog yn derbyn bod angen i wneud mwy i fuddsoddi mewn technolegau sy'n dod i'r amlwg, yn enwedig ym meysydd cynhyrchu ynni, y gwyddorau a meddygaeth, a thechnoleg gyfrifiadurol. Yn wir, mae pob un o'r fframweithiau economaidd rhanbarthol yn cydnabod pwysigrwydd gallu academaidd ac ymchwil, ac ni allaf innau bwysleisio gormod pa mor bwysig yw hi bod Llywodraeth Cymru yn blaenoriaethu cyllid ar gyfer ymchwil ac arloesi, wrth symud ymlaen. Felly, efallai y gwnaiff y Gweinidog roi diweddariad i ni ar safbwynt Llywodraeth Cymru o ran cyllid ar gyfer ymchwil ac arloesi a pha gynlluniau sydd ganddi i gynyddu cyllid i dechnolegau sy'n dod i'r amlwg. Dirprwy Lywydd, mae'r Gweinidog yn iawn i dynnu sylw at yr amgylchiadau hynod heriol y mae busnesau ac aelwydydd yn eu hwynebu. Dyna pam mae hi'n bwysicach fyth fod Llywodraeth Cymru yn creu'r amodau cywir i fusnesau i greu swyddi o well ansawdd, swyddi â chyflogau uwch a chyfleoedd eraill i weithio. Mae sawl mater allweddol i'w cael ym mhob un o'r fframweithiau economaidd rhanbarthol, gan gynnwys yr angen am welliannau seilwaith, creu'r seiliau sgiliau cywir, a chryfhau'r economi sylfaenol i feithrin cadernid yn yr economi ranbarthol. Mae hi'n hanfodol bod y gwaith sy'n cael ei wneud i ddatblygu a chefnogi economïau rhanbarthol yng Nghymru yn cyd-fynd â blaenoriaethau a pholisïau economaidd Llywodraeth Cymru. Er enghraifft, fe allai'r fframweithiau gydnabod y swyddogaeth a allai fod gan barthau menter wrth gefnogi economïau rhanbarthol hefyd. Felly, rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn rhoi diweddariad inni ar waith parthau menter ledled Cymru a dweud ychydig wrthym am sut y maen nhw'n gwneud eu gwaith ochr yn ochr â rhaglenni economaidd rhanbarthol eraill, er mwyn i ni gael darlun mwy eglur o ymarferiad uchelgeisiau economaidd rhanbarthol Llywodraeth Cymru a bod â gwell dealltwriaeth o'u rheolaeth nhw a'r hyn y maen nhw'n ei gyflawni. Felly, wrth gloi, Dirprwy Lywydd, a gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad ef heddiw a dweud fy mod i'n cefnogi ei ymdrechion ef i hwyluso model sydd ar sail lleoliadau o ddatblygu economaidd lle bydd gan bartneriaid lleol gyfran ynddyn nhw? Rwy'n edrych ymlaen at glywed mwy am y gwaith hwn maes o law. Diolch i chi.