English: As part of this work we are seeing examples of flexible and enabling respite support, such as flexible outreach, and offering respite options beyond the traditional respite admission to a care home. At the same time, we see an increase in support for those who are in care homes or a hospital setting so that people affected by dementia receive personalised care and support no matter where they are. We have examples of work ongoing in care homes, which further strengthen that person-centred approach, and projects that support planned discharge from hospitals. In addition to the funding routed through the integrated care fund, Welsh Government support has been provided to the Welsh ambulance services trust. This includes establishment of a dementia team, training and awareness for champions, and the delivery of training for emergency service call takers. WAST has also been involved in establishing an all-Wales blue-light dementia working group, which will work together to share best practice. The aim is to ensure that all of WAST's staff who come into contact with people affected by dementia are trained to understand their needs and how to provide support. One of the ways in which the plan has helped move the dementia debate forward has been the recognition of the diverse needs of particular groups, for instance people with protected characteristics who may be living with dementia and people who may be able to understand only their first language as their condition progresses. The Welsh Language Commissioner and Alzheimer's Society Cymru's recent report into Welsh language and dementia has made a number of recommendations and established a task and finish group to oversee these improvements. Welsh Government officials will sit on that group so we can consider any further work that is needed in this area. Public Health Wales's 1000 Lives programme is also working with memory assessment services to agree standards and principles that each service will work towards as part of the dementia pathway. That includes pre-diagnosis, assessment period and post diagnosis support and intervention. Driving the range of improvements we want to see as a result of the dementia action plan and associated additional investment is key. To that end, we've established a dementia oversight of implementation and impact group, which informs, oversees and monitors progress against the action laid out in the plan. I really am grateful to all members of this group, which includes service users and carers, people with the lived experience of living with and working with dementia, for their ongoing commitment and challenge. Having the right type of workforce is, of course, crucial in this area and we've established a learning and development sub-group, led by Social Care Wales, to establish an enabling workforce approach to dementia care here in Wales. This approach to learning and development will be centred on the principles of the 'Good Work' framework that I had the pleasure of launching in Ysbyty Ystrad Fawr. It puts individuals at the heart of learning and development and focuses upon compassionate practice. All of this is designed to improve care for people living with dementia, their families and their carers. The dementia action plan signalled that we would create an all-Wales dementia allied health practitioner consultant post to help drive further improvement and to ensure that support and advice is available to health boards and local authorities on their improvement journeys. We've now completed all of the necessary preparatory work, and I'm pleased to confirm that we'll shortly begin the recruitment process for the post, and I expect the successful applicant to be in post by the end of this summer. Finally, I'm pleased that the Welsh Government has committed to become a dementia-friendly organisation. Over 200 of our staff are already receiving training. It is important that Government helps to lead by example, in recognising our role as a major employer and the positive impact that can have on supporting colleagues, friends and our local communities who are living with dementia. Given the strong partnership arrangements that we have in Wales I believe we're well placed to continue to create a society that positively supports those faced with a diagnosis of dementia. An ageing society means that the challenges in this area will increase but the first year of the dementia action plan has put in place many of the things that we think that we will need to respond effectively to those recognised challenges. Only by working together can we realise the shared vision for Wales to truly become a dementia-friendly nation.
Welsh: Yn rhan o'r gwaith yma rydym ni'n gweld enghreifftiau o gymorth seibiant hyblyg a galluogol, fel allgymorth hyblyg, ac yn cynnig dewisiadau o ran seibiant y tu hwnt i'r arhosiad traddodiadol am ysbaid mewn cartref gofal. Ar yr un pryd, rydym ni'n gweld cynnydd yn y gefnogaeth i'r rhai sydd mewn cartrefi gofal neu mewn ysbyty fel bod pobl y mae dementia'n effeithio arnyn nhw yn cael gofal a chymorth personol waeth ble maen nhw. Mae gennym ni enghreifftiau o waith yn mynd rhagddo mewn cartrefi gofal, sy'n cryfhau'r dull hwnnw o weithio sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn, a phrosiectau sy'n cefnogi rhyddhau cleifion o ysbytai mewn modd cynlluniedig. Yn ogystal â'r arian sy'n cael ei gyfeirio drwy'r gronfa gofal integredig, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi cymorth i Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Cymru. Mae hyn yn cynnwys sefydlu tîm dementia, hyfforddiant ac ymwybyddiaeth i hyrwyddwyr, a darparu hyfforddiant i'r rhai sy'n ateb galwadau'r gwasanaethau brys. Mae Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Cymru hefyd wedi bod yn rhan o'r gwaith o sefydlu gweithgor dementia golau glas Cymru gyfan, a fydd yn gweithio gyda'i gilydd i rannu'r arferion gorau. Y nod yw sicrhau bod holl staff Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Cymru sy'n dod i gysylltiad â phobl y mae dementia'n effeithio arnyn nhw yn cael eu hyfforddi i ddeall eu hanghenion a sut i ddarparu cymorth. Un o'r ffyrdd y mae'r cynllun wedi helpu i ddatblygu'r ddadl ynglŷn â dementia yw'r gydnabyddiaeth i anghenion amrywiol grwpiau penodol, er enghraifft, pobl â nodweddion gwarchodedig a allai fod yn byw gyda dementia a phobl a allai ddeall eu hiaith gyntaf yn unig wrth i'w cyflwr waethygu. Mae adroddiad diweddar Comisiynydd y Gymraeg a Chymdeithas Alzheimer Cymru ar yr iaith Gymraeg a dementia wedi gwneud nifer o argymhellion ac wedi sefydlu grŵp gorchwyl a gorffen i oruchwylio'r gwelliannau hyn. Bydd swyddogion Llywodraeth Cymru yn aelodau o'r grŵp hwnnw er mwyn i ni allu ystyried unrhyw waith pellach sydd ei angen yn y maes hwn. Mae rhaglen Mil o Fywydau Iechyd Cyhoeddus Cymru hefyd yn gweithio gyda gwasanaethau asesu'r cof i gytuno ar safonau ac egwyddorion y bydd pob gwasanaeth yn gweithio tuag atyn nhw yn rhan o'r llwybr dementia. Mae hynny'n cynnwys cyn cael diagnosis, y cyfnod asesu a chymorth ac ymyrraeth ar ôl cael diagnosis. Mae cymell yr ystod o welliannau yr ydym ni eisiau eu gweld o ganlyniad i'r cynllun gweithredu ar ddementia a'r buddsoddiad ychwanegol cysylltiedig yn allweddol. I'r perwyl hwnnw, rydym ni wedi sefydlu grŵp ar oruchwylio gweithrediad ac effaith ym maes dementia, sy'n sail i, yn goruchwylio ac yn monitro cynnydd yn erbyn y camau gweithredu a nodir yn y cynllun. Rwy'n ddiolchgar iawn i holl Aelodau'r grŵp hwn, sy'n cynnwys defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr, pobl sydd â phrofiad bywyd o fyw a gweithio gyda dementia, am eu hymroddiad a'u her barhaus. Mae cael y math priodol o weithlu, wrth gwrs, yn hollbwysig yn y maes hwn ac rydym ni wedi sefydlu is-grŵp dysgu a datblygu, dan arweiniad Gofal Cymdeithasol Cymru, i sefydlu dull galluogi ar gyfer y gweithlu o ran gofal dementia yma yng Nghymru. Bydd y dull hwn o ddysgu a datblygu yn canolbwyntio ar egwyddorion y fframwaith 'Gwaith Da' y cefais y pleser o'i lansio yn Ysbyty Ystrad Fawr. Mae'n rhoi unigolion wrth wraidd dysgu a datblygu ac yn canolbwyntio ar arferion tosturiol. Nod hyn i gyd yw gwella gofal i bobl sy'n byw gyda dementia, eu teuluoedd a'u gofalwyr. Mae'r cynllun gweithredu ar ddementia yn arwydd o'r ffaith y byddem yn creu swydd Ymarferydd Ymgynghorol Dementia Perthynol i Iechyd Cymru Gyfan er mwyn helpu i hybu gwelliannau pellach ac i sicrhau bod cymorth a chyngor ar gael i fyrddau iechyd ac awdurdodau lleol ynglŷn â'u prosesau gwella. Rydym ni bellach wedi cwblhau'r holl waith paratoi angenrheidiol, ac rwy'n falch o gadarnhau y byddwn yn dechrau ar y broses recriwtio ar gyfer y swydd yn fuan, ac rwy'n disgwyl y bydd yr ymgeisydd llwyddiannus yn ei swydd erbyn diwedd yr haf. Yn olaf, rwy'n falch bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i fod yn sefydliad sy'n deall dementia. Mae dros 200 o'n staff eisoes yn cael hyfforddiant. Mae'n bwysig bod y Llywodraeth yn helpu i arwain drwy esiampl, wrth gydnabod ein swyddogaeth fel cyflogwr mawr a'r effaith gadarnhaol y gall hynny ei chael ar gefnogi cydweithwyr, ffrindiau a'n cymunedau lleol sy'n byw gyda dementia. O ystyried y trefniadau partneriaeth cryf sydd gennym ni yng Nghymru rwy'n credu ein bod ni mewn sefyllfa dda i barhau i greu cymdeithas sy'n rhoi cefnogaeth gadarnhaol i'r rhai sydd wedi cael diagnosis o ddementia. Mae cymdeithas sy'n heneiddio yn golygu y bydd yr heriau yn y maes hwn yn cynyddu ond mae blwyddyn gyntaf y cynllun gweithredu ar ddementia wedi sefydlu llawer o'r pethau y credwn ni y bydd eu hangen arnom ni i ymateb yn effeithiol i'r heriau cydnabyddedig hynny. Dim ond drwy gydweithio y gallwn ni wireddu'r weledigaeth ar y cyd fel y gall Cymru mewn gwirionedd fod yn genedl sy'n deall dementia.