English: This inquiry focused on whether the Welsh Government's emissions reduction targets for transport were realistic, and whether its decarbonisation plans were ambitious and innovative enough. We looked at technologies and the funding models available. It's important to also look, of course, as we did, at what inroads the Welsh Government was making, and identify gaps in advance of the consultation on the new transport strategy, which, of course, we hope to influence. We finished gathering evidence in January, well before the lockdown, and we reported in July, so our report does reflect issues in the early part of the pandemic. The report recognised that not all is devolved, but has plenty of evidence about the levers within Welsh Government control. I'd also like to thank the Minister, Ken Skates, for providing us with a further update in November to his original response in August, again reflecting recent changes. The report recognised the potential for a culture shift in people's travel behaviour following the March lockdown. September figures from the Department for Transport showed that motor vehicle use had recovered most rapidly, but bus and rail hadn't recovered at all well. So, there's still plenty of uncertainty and concern about the viability of the public transport network. Welsh Government's legislative programme plans to give local authorities more flexibility over bus operations were, of course, thrown off course by the pandemic, but the Welsh Government and Transport for Wales now see the bus emergency scheme as the opportunity to influence decarbonisation efforts. Our report also asked how Welsh Government would align COVID-19 recovery funding with its decarbonisation agenda and capitalise on the benefits. I look forward to further detail, as promised, as we go into 2021. The report set out evidence about possible funding mechanisms, and we supported the future generations commissioner's call for more clarity on how the Welsh Government's budget supports decarbonisation. The high capital cost of investing in electric vehicles is a real barrier for bus operators and local authorities, with more Government support needed, so we asked what consideration the Welsh Government had given to retrofitting diesel buses over buying new electric ones, which some had proposed, but again with some disadvantage. So, we welcome the support plan being developed to help achieve the 2028 target for electric fleets. We also asked, Deputy Presiding Officer, for assurances about the charging infrastructure and energy network capacity to go electric, and to sustainably recycle electric batteries. The Welsh Government has published its strategy on electric vehicle charging today, as it happens, so I've already had a quick look at that, but I'll be pleased to look at that in more detail. But there is a view that Government should help fill the gaps that the market can't or won't fill, such as, particularly, of course, rural areas. When we discussed the Wales transport strategy in Plenary just a couple of weeks ago, the Deputy Minister said that priority of investment decisions would be looked at as part of that delivery plan. The community transport and taxi and private hire sector said that they needed more support to decarbonise, and the response to recommendation 6 recognises the importance of supporting the community transport sector. We welcome the Government's continued efforts to find ways to support taxi drivers, including the 'try before you buy' pilots for green taxis, and we look forward to the promised further update in March of next year. We supported the Low Carbon Vehicle Partnership calling for a UK-wide approach to defining vehicle standards to help encourage investment in new technology, and we also welcomed the Welsh Government's commitment to keep us updated on developments in that regard. On modal shift, it was good to see COVID-19 funding for local measures to encourage more active travel, but detailed plans, I certainly think, are now needed to manage and meet demand on the public transport network for the longer term. And while the chief executive of Transport for Wales, who spoke to committee a fortnight ago, said he was quite bullish about future revenue generation on the rail network and the opportunities to better join up bus and rail, which was positive to hear, the committee will be examining the pros and cons of the Government's ambition for 30 per cent of Welsh workers to continue working remotely. Certainly, we've had some challenges on committee with some Members finding that more difficult than others, but it certainly doesn't work for everyone. As I say, we found that out as a committee, but we did see some short-term benefits of the enforced reduction in car use, such as improved air quality. Finally, our report identified some gaps in the Welsh Government's decarbonisation plans to the freight sector, and the role that Cardiff Airport should play, in our view. So, it is encouraging that there will be mini plans produced for the different transport sectors and transport modes to deliver the new transport strategy. I look forward, Deputy Presiding Officer, to hearing the views of colleagues around the Chamber and, of course, the Deputy Minister, who I believe is responding to the Senedd today. And I, of course, commend this report to the Senedd.
Welsh: Canolbwyntiodd yr ymchwiliad hwn ar ba mor realistig oedd targedau Llywodraeth Cymru ar gyfer lleihau allyriadau trafnidiaeth, ac a oedd ei chynlluniau datgarboneiddio yn ddigon uchelgeisiol ac arloesol. Edrychwyd ar dechnolegau a'r modelau ariannu sydd ar gael. Mae'n bwysig edrych hefyd, wrth gwrs, fel y gwnaethom, ar yr hyn oedd Llywodraeth Cymru yn ei wneud, a nodi bylchau cyn yr ymgynghoriad ar y strategaeth drafnidiaeth newydd y gobeithiwn ddylanwadu arni wrth gwrs. Gwnaethom orffen casglu tystiolaeth ym mis Ionawr, ymhell cyn y cyfyngiadau symud, ac fe wnaethom adrodd ym mis Gorffennaf, felly mae ein hadroddiad yn adlewyrchu materion a oedd yn codi ar ddechrau'r pandemig. Roedd yr adroddiad yn cydnabod nad yw popeth wedi'i ddatganoli, ond roedd yn cynnwys digon o dystiolaeth am yr ysgogiadau sydd dan reolaeth Llywodraeth Cymru. Hoffwn ddiolch hefyd i'r Gweinidog, Ken Skates, am roi diweddariad pellach i ni ym mis Tachwedd i'w ymateb gwreiddiol ym mis Awst, gan adlewyrchu newidiadau diweddar unwaith eto. Roedd yr adroddiad yn cydnabod y potensial ar gyfer newid diwylliant yn ymddygiad teithio pobl yn dilyn cyfyngiadau symud mis Mawrth. Dangosodd ffigurau mis Medi o'r Adran Drafnidiaeth fod y defnydd o gerbydau modur wedi codi yn eu hôl yn gyflym iawn, ond nad oedd y defnydd o fysiau a rheilffyrdd wedi gwella'n dda o gwbl. Felly, mae digon o ansicrwydd a phryder o hyd ynghylch hyfywedd y rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus. Roedd cynlluniau rhaglen ddeddfwriaethol Llywodraeth Cymru i roi mwy o hyblygrwydd i awdurdodau lleol dros weithrediadau bysiau wedi'u bwrw o'r neilltu gan y pandemig wrth gwrs, ond mae Llywodraeth Cymru a Trafnidiaeth Cymru bellach yn gweld y cynllun brys ar gyfer y sector bysiau fel cyfle i ddylanwadu ar ymdrechion datgarboneiddio. Gofynnodd ein hadroddiad hefyd sut y byddai Llywodraeth Cymru yn alinio cyllid adfer COVID-19 â'i hagenda ddatgarboneiddio ac yn manteisio ar y buddion. Edrychaf ymlaen at ragor o fanylion, fel yr addawyd, wrth inni fynd i mewn i 2021. Roedd yr adroddiad yn nodi tystiolaeth am fecanweithiau ariannu posibl, ac roeddem yn cefnogi galwad comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol am fwy o eglurder ynglŷn â sut y mae cyllideb Llywodraeth Cymru yn cefnogi datgarboneiddio. Mae cost cyfalaf uchel buddsoddi mewn cerbydau trydan yn rhwystr gwirioneddol i weithredwyr bysiau ac awdurdodau lleol, gyda'r angen am fwy o gymorth gan y Llywodraeth, felly gofynnwyd pa ystyriaeth roedd Llywodraeth Cymru wedi'i rhoi i ôl-osod bysiau diesel dros brynu rhai trydan newydd fel y cynigiodd rhai, ond eto gyda rhywfaint o anfantais. Felly, rydym yn croesawu'r cynllun cymorth sy'n cael ei ddatblygu i helpu i gyflawni targed 2028 ar gyfer fflydoedd trydan. Gofynasom hefyd, Ddirprwy Lywydd, am sicrwydd ynghylch y seilwaith gwefru a chapasiti'r rhwydwaith ynni i fynd yn drydanol, ac i ailgylchu batris trydan yn gynaliadwy. Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi ei strategaeth ar wefru cerbydau trydan heddiw, fel mae'n digwydd, felly rwyf eisoes wedi cael golwg cyflym arni, ond byddaf yn falch o edrych ar hynny'n fanylach. Ond mae rhai o'r farn y dylai'r Llywodraeth helpu i lenwi'r bylchau na all, neu na fydd y farchnad yn eu llenwi, megis, yn enwedig, ardaloedd gwledig wrth gwrs. Pan drafodasom strategaeth drafnidiaeth Cymru yn y Cyfarfod Llawn ychydig wythnosau'n ôl, dywedodd y Dirprwy Weinidog y byddai blaenoriaeth penderfyniadau buddsoddi yn cael ei hystyried fel rhan o'r cynllun cyflawni hwnnw. Dywedodd y sector trafnidiaeth gymunedol a thacsis a hurio preifat fod angen mwy o gymorth arnynt i ddatgarboneiddio, ac mae'r ymateb i argymhelliad 6 yn cydnabod pwysigrwydd cefnogi'r sector trafnidiaeth gymunedol. Rydym yn croesawu ymdrechion parhaus y Llywodraeth i ddod o hyd i ffyrdd o gefnogi gyrwyr tacsis, gan gynnwys y cynlluniau peilot 'rhoi cynnig arni cyn prynu' ar gyfer tacsis gwyrdd, ac edrychwn ymlaen at y diweddariad pellach a addawyd ym mis Mawrth y flwyddyn nesaf. Gwnaethom gefnogi'r Bartneriaeth Cerbydau Carbon Isel a alwai am ddull ledled y DU o ddiffinio safonau cerbydau er mwyn helpu i annog buddsoddi mewn technoleg newydd, ac roeddem hefyd yn croesawu ymrwymiad Llywodraeth Cymru i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am ddatblygiadau yn hynny o beth. Ar newid moddol, roedd yn dda gweld cyllid COVID-19 ar gyfer mesurau lleol i annog mwy o deithio llesol, ond rwy'n sicr yn credu bod angen cynlluniau manwl i reoli a bodloni'r galw ar y rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus yn y tymor hwy. Ac er i brif weithredwr Trafnidiaeth Cymru, a siaradodd â'r pwyllgor bythefnos yn ôl, ddweud ei fod yn eithaf ffyddiog ynglŷn â chynhyrchu refeniw yn y dyfodol ar y rhwydwaith rheilffyrdd a'r cyfleoedd i gydgysylltu bysiau a rheilffyrdd yn well, a oedd yn gadarnhaol i'w glywed, bydd y pwyllgor yn archwilio manteision ac anfanteision uchelgais y Llywodraeth i 30 y cant o weithwyr Cymru barhau i weithio o bell. Yn sicr, rydym wedi wynebu heriau ar y pwyllgor gyda rhai Aelodau'n gweld hynny'n anos nag eraill, ond yn sicr nid yw'n gweithio i bawb. Fel y dywedais, gwelsom hynny fel pwyllgor, ond gwelsom rai manteision tymor byr yn deillio o orfod lleihau'r defnydd o geir, megis ansawdd aer gwell. Yn olaf, nododd ein hadroddiad rai bylchau yng nghynlluniau Llywodraeth Cymru ar gyfer datgarboneiddio'r sector cludo nwyddau, a'r rôl y dylai Maes Awyr Caerdydd ei chwarae yn ein barn ni. Felly, mae'n galonogol y bydd cynlluniau bach yn cael eu cynhyrchu ar gyfer y gwahanol sectorau trafnidiaeth a dulliau trafnidiaeth i gyflawni'r strategaeth drafnidiaeth newydd. Ddirprwy Lywydd, rwy'n edrych ymlaen at glywed barn cyd-Aelodau o amgylch y Siambr, a'r Dirprwy Weinidog wrth gwrs, a fydd yn ymateb i'r Senedd heddiw rwy'n credu. Ac wrth gwrs, rwy'n cymeradwyo'r adroddiad hwn i'r Senedd.