English: Secondly, the quality of bids has been impressive. Selecting which schemes to recommend for funding has created a real headache for the independent panel. And finally, I've met many organisations across all of Wales since I launched this year's programme in February, all wanting to participate in the IHP programme. I've been struck by their flair, enthusiasm and sheer entrepreneurialism to try and work with us to figure out what type of homes we can and should be building. Indeed, the IHP community has grown this year to include over 300 businesses. Regular IHP events have been hosted across Wales to enable the learning from earlier years of the programme to be disseminated. These events have proved extremely popular, stimulating conversation and fresh ideas, as well as growing professional and organisational networks of like-minded people to come together to figure out what's possible. Collaboration is key. No single organisation can solve all of the issues we face on their own. So, growing the IHP community has been a priority this year, and I am really pleased to see the emerging collaborations. Examples include the joining together of organisational resources to eliminate fuel poverty, build near-zero-carbon homes, and test new approaches to building homes, which can then be retrofitted to existing ones. The sheer amount and quality of applications demonstrates that people know Wales is open for business, that this Government welcomes forward-thinking organisations interested in helping to address the housing challenges we face as a nation, and that the Welsh Government is keen to work with those in the market and affordable sectors to deliver the homes we need. I want to see homes built in Wales using these new methods, and I also want to see the new supply chains and jobs that come with these new methods created in Wales. And of course, acting Presiding Officer, I should thank my predecessors, Rebecca Evans and Carl Sargeant. They had the courage to create the innovative housing programme in order to seek out new approaches to affordable house building in Wales. Funding innovation, by its very nature, carries risk. They had the vision to recognise that, whilst not every funded scheme would become the solution of the future, it was only through embracing and encouraging the sector to think creatively that we would find scalable new approaches. In this third year, I wanted to push the programme further and set the bar even higher. I want more affordable homes more quickly. So, I challenged the sector to bring forward schemes that upscaled the tester schemes this Government invested in previously. I asked for schemes at scale, and the sector has delivered. The average size of the schemes funded will triple between year two and year three of the programme. I challenged the sector to give me near-zero-carbon homes, and again, they have responded magnificently with a swathe of schemes delivering at least EPC A levels of energy performance. Lastly, I challenged the sector to bring me beautifully designed homes, to help deliver great place making. Once again, they have fulfilled this challenge. This programme has some great designs, which I look forward to visiting once plans have been transformed into bricks and mortar, or, increasingly common, new materials and modes of construction that bring them to life. The IHP programme has now invested in 55 schemes to build social housing and affordable homes. The schemes I announce today see a further £33 million of funding invested, meaning 600 new homes will get under way this year - much-needed new homes, for those who need them most. I am also delighted to see schemes submitted from 19 different local authority areas across Wales. This demonstrates that in most areas of Wales there is now a growing willingness and appetite for change in the sector. I am always mindful that whilst building more homes is vital, what matters equally is how they are built. This is not just a numbers game. This programme is committed to supporting SMEs in Wales, the Welsh timber industry, local supply chains and local labour pools. Through this investment, we aim to build homes our future generations will truly thank us for. It is with this eye firmly on the future that IHP programme applications are framed around the well-being of future generations commitments. A full list of successful bidders will be published shortly, but I'll just give you a flavour of those I will be supporting going forward. Clwyd Alyn Housing Association will be funded to build 76 homes in Ruthin, north Wales. These could be the first in the UK to deliver net zero, whole-life carbon, with renewable energy offsetting the carbon impact of production and construction. Homes will have air source heat pumps, solar power and intelligent batteries, with heating and lighting costs estimated at less than £80 a year for tenants. I will fund two sites developed by Monmouthshire Housing Association in Chepstow to create 17 properties for people who are downsizing and first-time occupiers whose households might expand. The homes will have designed-in opportunities to add an additional bedroom to create life-long flexibility, so homes can grow and adapt to ageing and to changing populations. I am excited about Cartrefi Conwy's scheme to deliver 32 zero-carbon homes over two sites using the Beattie Passive timber-frame, off-site construction approach. The scheme also demonstrates a normalising of the innovation supported previously, to a level that would not need the support of the innovative housing programme in a short space of time. I do not believe the tenure of a property should be obvious from the outside of a home, nor do I see any reason why communities should not be truly mixed. I am pleased to fund Cardiff council, together with Sero Homes, to build 214 low-carbon homes, a mix of council housing and homes to be sold on the open market in Rumney - all beautifully designed, of course. As well as capital funding, I have made available a small amount of revenue funding. Yellow Sub Geo propose to develop a feasibility screening tool. This will identify and prioritise the potential for employing low-carbon energy and heat sources across the varied geography, weather, geology and hydrogeology in Wales. The approach will allow users to make better-informed decisions around the choice and use of low-carbon energy and heat options available in a given area. It will be a digital screening tool, accessed through a web user interface, open source and free to users. It will be hosted by a not-for-profit entity, meaning that its primary purpose is to engender social and environmental change. Our challenge is to build genuinely mixed communities, with more homes that are truly affordable. And we need to act now if we are going to deal with the climate and demographic changes that are already upon us. This third year of IHP proves that solutions to many of these challenges are available right now. Furthermore, the overwhelmingly positive response to the programme from housing associations, local authorities and private small and medium-sized enterprises shows that I am not alone in being prepared to do things differently - not alone in being prepared to take more risks, and have the will and ambition to build more and build better. To this end, I have asked officials to revisit the applications for this year's IHP, and work across ministerial portfolios, to see what support can be provided to applications that didn't secure IHP funding this time, but can help this Government deliver on our housing priorities. I intend that the homes built with IHP today will become the norm for homes receiving social housing grant, and other sources of Government funding, in the future. What may be regarded as novel approaches now will soon be considered mainstream. Be reassured: investing this £33 million today will help bring forward and mainstream the high-quality homes of tomorrow. Diolch.
Welsh: Yn ail, mae ansawdd y ceisiadau wedi bod yn drawiadol. Mae dewis pa gynlluniau i'w hargymell ar gyfer cyllid wedi peri cryn benbleth i'r panel annibynnol. Ac o'r diwedd, rwyf wedi cyfarfod â llawer o sefydliadau ledled Cymru ers imi lansio rhaglen y flwyddyn hon ym mis Chwefror, y mae pob un ohonyn nhw'n awyddus i gymryd rhan yn y rhaglen tai arloesol. Trawiadol iawn yn fy ngolwg i oedd eu medrau nhw, eu brwdfrydedd a'u mentergarwch pur i geisio gweithio gyda ni i weld pa fath o gartrefi y gallem ni ac y dylem ni fod yn eu codi. Yn wir, mae cymuned y rhaglen tai arloesol wedi tyfu eleni i gynnwys dros 300 o fusnesau. Mae digwyddiadau rhaglen tai arloesol rheolaidd wedi cael eu cynnal ledled Cymru i daenu'r hyn a gafodd ei ddysgu yn sgil blynyddoedd blaenorol y rhaglen. Bu'r digwyddiadau hyn yn boblogaidd tu hwnt, gan annog trafodaethau ysgogol a syniadau ffres, yn ogystal â grymuso ac ehangu rhwydweithiau proffesiynol a threfniadol ymysg pobl o'r un anian ar gyfer dod at ei gilydd i ystyried yr hyn sy'n bosibl. Mae cydweithrediad yn allweddol. Ni all sefydliad unigol ddatrys pob un o'r materion yr ydym ni'n eu hwynebu ar ei ben ei hun. Felly, mae meithrin cymuned y rhaglen tai arloesol wedi bod yn flaenoriaeth y flwyddyn hon, ac rwy'n falch iawn o weld y cydweithio sy'n dod i'r amlwg. Mae enghreifftiau yn cynnwys cyfuno adnoddau sefydliadol i ddiddymu tlodi tanwydd, adeiladu cartrefi di-garbon, ac arbrofi o ran dulliau newydd o adeiladu cartrefi, y gellir eu hôl-osod wedyn ar rai sy'n bodoli eisoes. Mae swm ac ansawdd y ceisiadau yn dangos bod pobl yn hysbys bod Cymru yn agored i fusnes, a bod y Llywodraeth hon yn croesawu sefydliadau blaengar sydd yn awyddus i helpu i fynd i'r afael â'r heriau sy'n ein hwynebu ni fel cenedl o ran tai. Mae'r Llywodraeth yn awyddus i weithio gyda'r rhain yn y farchnad a'r sectorau fforddiadwy i ddarparu'r cartrefi sydd eu hangen arnom ni. Rwy'n dymuno gweld tai yn cael eu hadeiladu yng Nghymru gan ddefnyddio'r dulliau newydd hyn, ac rwyf hefyd yn dymuno gweld y cadwyni cyflenwi a'r swyddi newydd sy'n dod yn sgil y dulliau newydd hyn yn cael eu creu yng Nghymru. Ac wrth gwrs, Llywydd dros dro, fe ddylwn i ddiolch i'm rhagflaenwyr, sef Rebecca Evans a Carl Sargeant. Roedd ganddyn nhw'r dewrder i greu'r rhaglen tai arloesol ar gyfer chwilio am ddulliau newydd o adeiladu tai fforddiadwy yng Nghymru. Mae ariannu arloesedd, yn ei hanfod, yn golygu risg. Roedd ganddyn nhw'r weledigaeth i gydnabod, er na fyddai pob cynllun a gafodd ei ariannu yn golygu datrysiad i'r dyfodol, mai dim ond trwy groesawu ac annog y sector i feddwl yn greadigol y byddem ni'n dod o hyd i ddulliau newydd graddadwy. Yn y drydedd flwyddyn hon, roeddwn i'n awyddus i wthio'r rhaglen ymhellach a gosod y safon yn uwch byth. Rwy'n dymuno gweld mwy o gartrefi fforddiadwy yn fwy cyflym. Felly, fe roddais i her i'r sector i gyflwyno cynlluniau a oedd yn uwchraddio'r cynlluniau profi yr oedd y Llywodraeth hon wedi buddsoddi ynddyn nhw yn y gorffennol. Fe ofynnais i am gynlluniau ar raddfa eang, ac mae'r sector wedi dod i'r adwy. Bydd maint cyfartalog y cynlluniau a ariennir yn treblu rhwng ail a thrydedd flwyddyn y rhaglen. Fe heriais i'r sector i roi cartrefi sydd bron yn ddi-garbon i mi, ac unwaith eto, maen nhw wedi ymateb yn rhagorol gyda nifer o gynlluniau sy'n ennill Tystysgrif Perfformiad Ynni lefel A o leiaf. Yn olaf, fe heriais i'r sector i gyflwyno cartrefi sydd wedi'u dylunio'n hyfryd, i helpu i greu cynefin hyfryd. Unwaith eto, maen nhw wedi cwrdd â'r her hon. Mae gan y rhaglen hon ddyluniadau hyfryd, ac rwy'n edrych ymlaen at ymweld â nhw pan fydd y cynlluniau wedi cael eu trawsnewid yn frics a morter, neu, yn gynyddol gyffredin, yn ddeunyddiau a dulliau adeiladu newydd sy'n gwireddu'r cynlluniau. Mae rhaglen tai arloesol wedi buddsoddi erbyn hyn mewn 55 o gynlluniau i adeiladu tai cymdeithasol a chartrefi fforddiadwy. Mae'r cynlluniau a gyhoeddais heddiw yn golygu bod £33 miliwn arall o gyllid yn cael ei fuddsoddi, sy'n golygu y bydd gwaith yn dechrau ar 600 o gartrefi newydd y flwyddyn hon - cartrefi newydd y mae angen dirfawr amdanyn nhw, i'r rheini sydd â'r angen mwyaf. Rwy'n falch iawn hefyd o weld cynlluniau yn cael eu cyflwyno o 19 ardal awdurdod lleol unigol ledled Cymru. Mae hyn yn dangos bod mwy o barodrwydd ac awydd i newid yn y sector yn y rhan fwyaf o ardaloedd Cymru. Rwy'n ymwybodol bob amser, er bod adeiladu mwy o gartrefi yn hanfodol, mai'r hyn sy'n bwysig yw'r dull o'u hadeiladu nhw. Nid mater o rifyddeg yn unig mo hyn. Mae'r rhaglen hon wedi ymrwymo i gefnogi busnesau bach a chanolig yng Nghymru, diwydiant pren Cymru, cadwyni cyflenwi lleol a ffynonellau o lafur lleol. Drwy'r buddsoddiad hwn, ein nod ni yw adeiladu cartrefi y bydd cenedlaethau'r dyfodol yn diolch o galon inni amdanyn nhw. Gyda golwg yn gadarn ar y dyfodol y mae'r ceisiadau i'r rhaglen tai arloesol yn cael eu llunio yn ôl ymrwymiadau i lesiant cenedlaethau'r dyfodol. Bydd rhestr lawn o gynigwyr llwyddiannus yn cael ei chyhoeddi cyn bo hir, ond fe roddaf ragflas ichi o'r rhai y byddaf i'n eu cefnogi wrth fwrw ymlaen. Bydd Cymdeithas Tai Clwyd Alyn yn cael ei hariannu i adeiladu 76 o gartrefi yn Rhuthun yn y Gogledd. Gallai'r rhain fod y cyntaf yn y DU i ddarparu carbon net sero oes gyfan, gydag ynni adnewyddadwy yn gwrthbwyso effaith carbon y cynhyrchu a'r adeiladu. Bydd gan gartrefi bympiau gwres ffynhonnell aer, pŵer solar a batris deallus, ac fe amcangyfrifir y bydd costau gwresogi a goleuo yn llai na £80 y flwyddyn i'r deiliaid. Fe fyddaf i'n ariannu dau safle a ddatblygir gan Gymdeithas Tai Sir Fynwy yng Nghas-gwent i lunio 17 eiddo ar gyfer pobl sy'n symud i gartrefi llai a phreswylwyr am y tro cyntaf y gallai eu teuluoedd nhw ehangu. Bydd gan y cartrefi gyfleoedd fel rhan o'u dyluniad i ychwanegu ystafell wely arall i greu hyblygrwydd gydol oes, fel y gall cartrefi dyfu ac addasu i bobl yn heneiddio a phoblogaethau sy'n newid. Rwy'n teimlo'n llawn cyffro ynghylch cynllun Cartrefi Conwy i ddarparu 32 o gartrefi di-garbon mewn dau safle gan ddefnyddio dull adeiladu Beattie Passive gyda'r tai fframiau pren yn cael eu hadeiladu oddi ar y safle. Mae'r cynllun hefyd yn dangos normaleiddio'r arloesedd a gefnogwyd yn flaenorol, i lefel na fydd angen cefnogaeth y rhaglen tai arloesol mewn cyfnod byr o amser. Nid wyf i'n credu y dylai deiliadaeth eiddo fod yn amlwg o'r tu allan i'r cartref, ac nid wyf i'n gweld unrhyw reswm pam na ddylai cymunedau fod yn wirioneddol gymysg. Rwy'n falch o ariannu Cyngor Caerdydd, yn ogystal â Sero Homes, i adeiladu 214 o gartrefi carbon isel, cymysgedd o dai cyngor a chartrefi i'w gwerthu ar y farchnad agored yn Nhredelerch - pob un wedi cael ei ddylunio yn hyfryd, wrth gwrs. Yn ogystal â chyllid cyfalaf, rwyf wedi neilltuo swm bychan o gyllid refeniw. Mae Yellow Sub Geo yn cynnig datblygu offeryn sgrinio dichonoldeb. Bydd hyn yn nodi ac yn blaenoriaethu'r potensial i ddefnyddio ffynonellau ynni a gwres carbon isel drwy'r holl amrywiaeth yn y dirwedd, y tywydd, y ddaeareg a'r hydroddaeareg sydd yng Nghymru. Bydd y dull hwn yn galluogi defnyddwyr i wneud penderfyniadau mwy hyddysg ynghylch defnyddio a phenderfynu ar ddewisiadau ynni carbon isel a gwres sydd ar gael mewn ardal arbennig. Bydd hwn yn offeryn sgrinio digidol, y gellir ei ddefnyddio drwy ryngwyneb defnyddiwr gwe, a fydd yn ffynhonnell agored ac yn rhad ac am ddim i'r defnyddwyr. Caiff ei gynnal gan endid nid-er-elw, sy'n golygu mai ei brif bwrpas yw ennyn newid cymdeithasol ac amgylcheddol. Creu cymunedau sy'n wirioneddol gymysg yw'r her i ni, gyda rhagor o gartrefi sy'n wirioneddol fforddiadwy. Ac mae angen gweithredu nawr os ydym eisiau ymdrin â'r hinsawdd a'r newidiadau yn y ddemograffeg sydd gyda ni eisoes. Mae'r drydedd flwyddyn hon o'r rhaglen tai arloesol yn dangos bod atebion i lawer o'r heriau hyn ar gael ar hyn o bryd. At hynny, mae'r ymateb hynod gadarnhaol i'r rhaglen gan gymdeithasau tai, awdurdodau lleol a busnesau bach a chanolig preifat yn dangos nad fi yw'r unig un sy'n barod i wneud pethau yn wahanol - nid wyf ar ben fy hun o ran bod yn barod i gymryd mwy o risgiau, a bod â'r ewyllys a'r uchelgais i adeiladu mwy ac adeiladu'n well. I'r perwyl hwn, rwyf wedi gofyn i swyddogion ailedrych ar y ceisiadau ar gyfer y rhaglen tai arloesol y flwyddyn hon, a gweithio ar draws portffolios Gweinidogol, i weld pa gymorth y gellir ei roi i geisiadau na chafodd gyllid gan y rhaglen tai arloesol y tro hwn, ond a fyddai'n gallu helpu'r Llywodraeth hon i gyflawni ein blaenoriaethau tai. Rwy'n bwriadu bod y cartrefi a gaiff eu hadeiladu yn sgil y rhaglen tai arloesol heddiw yn dod yn gartrefi arferol ar gyfer y rhai sy'n derbyn grant tai cymdeithasol, a ffynonellau eraill o gyllid gan y Llywodraeth, yn y dyfodol. Bydd y rhai y gellid eu hystyried yn ddulliau gwreiddiol ar hyn o bryd yn cael eu hystyried yn brif ffrwd. Byddwch yn dawel eich meddwl: bydd buddsoddi'r £33 miliwn hwn heddiw yn helpu i fwrw ymlaen â chartrefi o ansawdd uchel yn y dyfodol a'u prif ffrydio. Diolch.