English: All of us in this Siambr know that a call for more politicians is never going to be popular. Nevertheless, this report highlights the need to take action to address the capacity gap. The panel noted the proposals that have already been implemented to increase the capacity of the Assembly, but those methods in themselves aren't sufficient. So, the Assembly Commission has a responsibility to explore what more can be done. In order to elect more Members, we need a system to do that, of course, and the panel has favoured three specific systems, based on a series of core principles. A consultation by the Assembly Commission will invite responses to those recommendations and the other proposals on external and internal arrangements that have been discussed by Assembly committees in their previous work. The consultation will also include innovative ideas included in the panel's report about ensuring diversity and representation, particularly as regards gender balance, and I look forward to hearing the comments on how the proposals for the electoral system can lead to an Assembly that better reflects the people and communities that we serve. Therefore, I look forward to hearing the comments of the parties on these recommendations and any alternative suggestions that they believe could draw the required consensus here in the Chamber. The expert panel's report makes it clear that if the Assembly accepts the case for enhancing the size of the Assembly and changing its electoral system then it is now, during this Assembly term, that we should actually make the legislation. These matters go to the heart of our constitutional arrangements. That's why co-operation over the past year between the parties has been so important. May I thank the party leaders for their input, and also those individuals and the representatives who've actually been part of the political reference group? I'm very grateful for the positive, constructive and sensitive way in which everybody has contributed on these very difficult issues. My intention is to continue in that vein, and such an important reform should always be driven on a cross-party basis, with a cross-party consensus within and outwith this Chamber. The consultation of the Assembly Commission will also include consultation on reducing the voting age to 16 and 17-year-olds, and ensuring that everybody lawfully resident in Wales can vote, even if they are not UK citizens, as well as some prisoners. The Cabinet Secretary for Local Government and Public Services made a statement in this Chamber a fortnight ago outlining his recommendations for the reform of local government, including changes to the franchise. I am grateful to him for his commitment to working with the Assembly Commission to ensure that our respective reform proposals are developed to form a coherent, workable, and effective framework for elections in Wales. The next phase of the work is to have a broad consultation with all Assembly Members, with civic and political society, and, more than anything else, with the people of Wales. The Commission has, therefore, decided to launch the public consultation next week, seeking views on the expert panel's recommendations and on other possible reforms to the Assembly's electoral and operational arrangements. This conversation will have to include the voices of many people throughout Wales: some people who engage with the Assembly frequently and people who might never usually consider responding to an Assembly consultation, along with people who might currently know little about the institution at all. To this end, the consultation will include a variety of different approaches that will help people to understand the proposals and respond in ways that suit them. For example, as well as publishing a formal consultation document, we will launch a microsite to provide information about the proposals and help people to respond on the issues that matter most to them. The proposal before the Assembly today invites Members to endorse the Commission's decision to consult with the people of Wales on the way forward - no more, no less. Listening to the views of the people and understanding their concerns and ideas will help us decide whether the time is right to introduce legislation to reform the Assembly and the content of that legislation. So, I very much hope that every Member will support this motion today, thereby making sure that it is the voices of the people that we serve that shape the future of our Parliament.
Welsh: Mae pob un yn y Siambr hon yn deall yn iawn nad yw galw am fwy o wleidyddion o reidrwydd yn mynd i fod yn boblogaidd. Serch hynny, mae'r adroddiad yma'n amlygu'r angen i weithredu i fynd i'r afael â'r bwlch mewn capasiti. Nododd y panel y cynigion sydd eisoes wedi'u gweithredu drwy ddulliau eraill er mwyn cynyddu capasiti'r Cynulliad, ond ni fu'r dulliau hynny ynddynt eu hunain yn ddigon. Felly, mae gan Gomisiwn y Cynulliad gyfrifoldeb i archwilio beth yn fwy y gellir ei wneud. Er mwyn ethol mwy o Aelodau, mae angen system i wneud hynny, wrth gwrs, ac mae'r panel wedi ffafrio tair system benodol yn seiliedig ar gyfres o egwyddorion craidd. Mi fydd ymgynghoriad gan Gomisiwn y Cynulliad yn gwahodd ymatebion i'r argymhellion hyn, ynghyd â rhai awgrymiadau eraill ynglŷn â'r trefniadau etholiadol a threfniadau mewnol sydd wedi eu codi eisoes gan bwyllgorau'r Cynulliad yma yn eu gwaith blaenorol. Fe fydd yr ymgynghoriad hefyd, wrth gwrs, yn cynnwys y syniadau arloesol a blaengar yn adroddiad y panel am sicrhau amrywiaeth o ran cynrychiolaeth, yn enwedig o ran cydbwysedd rhwng y rhywiau, ac edrychaf ymlaen at glywed y sylwadau ynglŷn â sut y gall cynigion ar gyfer y systemau etholiadol arwain at Gynulliad sy'n adlewyrchu'n well y bobl a'r cymunedau rydym yn eu gwasanaethau. Felly, edrychaf ymlaen at glywed sylwadau'r pleidiau ar yr argymhellion hyn, ac ar unrhyw awgrymiadau amgen eraill y maent yn credu y gallent ddenu'r consensws anghenrheidiol yma yn y Siambr. Mae adroddiad y panel arbenigol yn ei gwneud yn glir: os bydd y Cynulliad yn derbyn yr achos i gynyddu maint y Cynulliad a newid ein system etholiadol, yna nawr, yn ystod tymor y Cynulliad yma, yw'r amser i weithredu ac i ddeddfu. Mae'r rhain, wrth gwrs, yn faterion sy'n mynd i wraidd ein trefniadau cyfansoddiadol, a dyna pam mae'r cydweithredu rhwng y pleidiau gwleidyddol ar y mater hwn dros y flwyddyn ddiwethaf wedi bod mor bwysig. Diolch i arweinwyr y pleidiau am eu mewnbwn, ac i'r Aelodau unigol hynny - ac, yn wir, i'r cynrychiolwyr sydd wedi mynychu cyfarfodydd o'r grŵp cyfeirio gwleidyddol. Rydw i'n ddiolchgar iawn am y ffordd gadarnhaol, adeiladol a sensitif y mae pawb wedi ymgysylltu â'r materion anodd yma. Fy mwriad yw parhau yn y modd hwnnw, a dylai diwygiad mor bwysig â hyn bob amser gael ei yrru ar sail drawsbleidiol, gyda chonsensws gwleidyddol eang yn y Siambr yma, ac yn fwy eang. Mi fydd ymgynghoriad Comisiwn y Cynulliad yn cynnwys cwestiynau penodol am leihau'r oedran pleidleisio i gynnwys pobl sy'n 16 ac 17, i ganiatáu pawb sy'n preswylio yng Nghymru yn gyfreithlon i bleidleisio, hyd yn oed os nad ydynt yn ddinasyddion y Deyrnas Gyfunol, ynghyd â rhai carcharorion. Gwnaeth Ysgrifennydd y Cabinet dros Lywodraeth Leol a Gwasanaethau Cyhoeddus ddatganiad i'r Siambr yma bythefnos yn ôl, gan amlinellu ei gynigion ef ar gyfer diwygio etholiadau llywodraeth leol, yn cynnwys newidiadau tebyg i'r etholfraint. Rwy'n ddiolchgar iddo am ei ymrwymiad i weithio gyda Chomisiwn y Cynulliad i sicrhau bod ein cynigion ar gyfer diwygio yn cael eu datblygu i greu fframwaith cydlynus, ymarferol ac effeithiol ar gyfer etholiadau yng Nghymru i'r dyfodol. Y cam nesaf o'r gwaith yw ymgysylltiad eang gyda holl Aelodau'r Cynulliad, gyda chymdeithas ddinesig a gwleidyddol, ac, yn fwy na dim, gyda phobl Cymru. Bwriad y Comisiwn yw lansio'r ymgynghoriad cyhoeddus yr wythnos nesaf, gan ofyn am farn ar argymhellion y panel arbenigol, ac ar ddiwygiadau posibl eraill i drefniadau etholiadol a gweithredol y Cynulliad. Mae angen i'r sgwrs yma gynnwys ystod eang o leisiau o bob cwr o Gymru: pobl sy'n ymgysylltu â'r Cynulliad yn aml, pobl na fyddent byth yn ystyried ymateb i ymgynghoriad y Cynulliad, a phobl a allai fod yn gwybod ychydig yn unig am y sefydliad ar hyn o bryd. I'r perwyl yma, felly, bydd yr ymgynghoriad yn cynnwys amrywiaeth o ddulliau gwahanol a fydd yn helpu pobl i ddeall y cynigion ac ymateb mewn ffyrdd addas. Er enghraifft, yn ogystal â chyhoeddi dogfen ymgynghori ffurfiol, fe fyddwn yn lansio gwefan fach i ddarparu gwybodaeth am y cynigion a helpu pobl i ymateb ar y materion sydd bwysicaf iddynt. Mae'r cynnig gerbron y Cynulliad heddiw yn gwahodd Aelodau i gymeradwyo penderfyniad y Comisiwn i ymgynghori â phobl Cymru ar y ffordd ymlaen - dim mwy, dim llai. Bydd gwrando ar farn pobl, deall eu pryderon ac adeiladu ar eu syniadau yn ein helpu i benderfynu a yw'r amser yn iawn i gyflwyno deddfwriaeth i ddiwygio'r sefydliad a chynnwys y ddeddfwriaeth honno. Rwy'n gobeithio, felly, y bydd pob Aelod yn cefnogi'r cynnig yma heddiw, a thrwy hynny sicrhau mai lleisiau y bobl yr ydym ni yn eu gwasanaethu fydd yn llunio dyfodol ein Senedd ni.