English: Thank you for the question. Of course, yes, last night, I thought it was a very impressive presentation by Professor Ciaran Martin, following on from the previous presentation by Sir David Lidington. I think these are very important contributions to our understanding of the constitutional issues that clearly do face us. I think it's worth just being clear about, firstly, what the judgment was this morning. The judgment was a unanimous judgment of all five Supreme Court judges. It is a 34-page judgment, and I will be considering the detail of the judgment very carefully. The main question in the judgment was whether the Scottish Parliament had the power to legislate for the holding of a referendum on Scottish independence. Our role as a Welsh Government within that case was limited. It was not appropriate to intervene, so we carried out a watching brief. There will be a need to consider carefully, I think, all the findings of the Supreme Court and to consider all the submissions that were made, and the response of the Supreme Court to them. I can certainly assure the Senedd that I will undertake that task. It's also important to be clear about what the conclusion of the Supreme Court was. The Supreme Court stated very clearly that the provision of the Scottish Independence Referendum Bill that provides that the question should be asked in a referendum would be, 'Should Scotland be an independent country?', and the determination of the Supreme Court was that that is a reserved matter. Now, as far as Wales is concerned, the position that we've taken is really set out within our reforming justice paper, which was published, I think, in June 2021, where it said that 'Future constitutional developments in the United Kingdom should be considered on a holistic basis and on the basis of constitutional principle, rather than by way of ad hoc reforms to particular constitutional settlements. This should be undertaken by a constitutional convention.' Now, of course, we have our own independent commission; we've set it up very much to look at and to explore some of the issues that the Member has specifically raised, and perhaps I'll just remind the Senedd again of what the terms of the independent Commission on the Constitutional Future of Wales is. There are two broad objectives: the first is to consider and develop options for fundamental reform of the constitutional structures of the United Kingdom, in which Wales remains an integral part, and the second is to consider and develop all progressive principle options to strengthen Welsh democracy and to deliver improvements for the people of Wales. Professor Ciaran Martin certainly raised the point that, constitutionally, there needs to be a route in which decisions can actually be taken, and I certainly hope that our own commission will actually explore what those are. Now, you know that the position of the Welsh Government is that Wales's interests are best served by being part of the United Kingdom, but a United Kingdom that needs significant and radical reform, and those reforms are set out in the 'Reforming our union: shared governance in the UK' paper. I certainly am of the view that the best way of actually achieving constitutional reform and change is best achieved by electing a Labour Government across the UK in the next general election.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Wrth gwrs, roeddwn yn credu bod cyflwyniad yr Athro Ciaran Martin yn drawiadol iawn neithiwr, yn dilyn y cyflwyniad blaenorol gan Syr David Lidington. Rwy'n credu bod y rhain yn gyfraniadau pwysig iawn i'n dealltwriaeth o'r materion cyfansoddiadol sy'n amlwg yn ein hwynebu. I ddechrau, rwy'n credu ei bod yn werth inni fod yn glir ynghylch y dyfarniad y bore yma. Roedd y dyfarniad yn ddyfarniad unfrydol gan bob un o'r pum barnwr yn y Goruchaf Lys. Mae'n ddyfarniad 34 tudalen, a byddaf yn ystyried manylion y dyfarniad yn ofalus iawn. Y prif gwestiwn yn y dyfarniad oedd a oedd gan Senedd yr Alban rym i ddeddfu ar gyfer cynnal refferendwm annibyniaeth i'r Alban. Roedd ein rôl fel Llywodraeth Cymru yn yr achos hwnnw yn gyfyngedig. Nid oedd yn briodol ymyrryd, felly fe wnaethom gynnal briff gwylio. Credaf y bydd angen ystyried holl ganfyddiadau'r Goruchaf Lys ac ystyried yr holl gyflwyniadau a wnaed yn ofalus, yn ogystal ag ymateb y Goruchaf Lys iddynt. Yn sicr gallaf sicrhau'r Senedd y byddaf yn ymgymryd â'r dasg honno. Mae hefyd yn bwysig inni fod yn glir ynghylch casgliad y Goruchaf Lys. Roedd y Goruchaf Lys yn glir iawn, mewn perthynas â darpariaeth Bil Refferendwm Annibyniaeth yr Alban, sy'n dweud mai'r cwestiwn y dylid ei ofyn mewn refferendwm yw, 'A ddylai'r Alban fod yn wlad annibynnol?', a phenderfyniad y Goruchaf Lys oedd bod hwnnw'n fater a gedwir yn ôl. Nawr, o ran Cymru, mae'r safbwynt rydym wedi'i fabwysiadu wedi'i nodi yn ein papur diwygio cyfiawnder, a gyhoeddwyd, rwy'n credu, ym mis Mehefin 2021, lle roedd yn dweud 'Dylid ystyried datblygiadau cyfansoddiadol yn y Deyrnas Unedig yn y dyfodol ar sail holistaidd ac ar sail egwyddor gyfansoddiadol, yn hytrach na thrwy ddiwygio setliadau cyfansoddiadol penodol mewn modd ad hoc. Dylid gwneud hyn drwy gonfensiwn cyfansoddiadol.' Nawr, wrth gwrs, mae gennym ein comisiwn annibynnol ein hunain; rydym wedi ei sefydlu er mwyn ystyried ac archwilio rhai o'r materion y mae'r Aelod wedi'u codi'n benodol, ac efallai y dylwn atgoffa'r Senedd eto o dermau'r Comisiwn Annibynnol ar Ddyfodol Cyfansoddiadol Cymru. Ceir dau amcan eang: y cyntaf yw ystyried a datblygu opsiynau ar gyfer diwygio strwythurau cyfansoddiadol y Deyrnas Unedig yn sylfaenol, lle mae Cymru'n parhau i fod yn rhan annatod ohoni, a'r ail yw ystyried a datblygu pob opsiwn egwyddor flaengar i gryfhau democratiaeth Cymru a sicrhau gwelliannau i bobl Cymru. Yn sicr, nododd yr Athro Ciaran Martin y pwynt, yn gyfansoddiadol, fod angen llwybr lle gellir gwneud penderfyniadau mewn gwirionedd, ac rwy'n sicr yn gobeithio y bydd ein comisiwn ein hunain yn archwilio'r rheini. Nawr, fe wyddoch mai safbwynt Llywodraeth Cymru yw mai'r ffordd orau o ddiogelu buddiannau Cymru yw drwy fod yn rhan o'r Deyrnas Unedig, ond Teyrnas Unedig sydd angen ei diwygio'n sylweddol ac yn radical, a nodir y diwygiadau hynny ym mhapur 'Diwygio ein hundeb: cydlywodraethu yn y DU'. Yn sicr, rwy'n credu mai'r ffordd orau o gyflawni newid a diwygio cyfansoddiadol yw drwy ethol Llywodraeth Lafur ar draws y DU yn yr etholiad cyffredinol nesaf.