English: We've been trying a variation on the same theme in Welsh economic policy now for several generations, and we are running to stand still. Our national wealth level, or gross value added per head, has barely shifted in 20 years since we promised that the creation of a National Assembly would create an economic powerhouse for Wales. Two decades on, and we continue to search for a magic bullet - that much-loved transformational project. If only we could get a few high-profile inward investment projects and hope against hope for another Admiral Insurance, which, by the way, remains Wales's only FTSE 100 company, almost 25 years after it was founded. And while we search desperately for a ribbon to cut, the day-to-day economy of our communities continues to tick over. Today's motion is a plea to look at what is hiding in plain sight, and discuss what we might do to nurture it - the mundane economy, as Professor Karel Williams has described it. Now, his is a name you'll hear a few times this afternoon, I'm sure. Along with his colleagues in Manchester Business School, he's done much to give life to the idea of the economy of the everyday, the so-called foundational economy. As a son of Llanelli, Karel Williams has taken the forlorn state of the town I represent in our National Assembly as a case study in what can be done to bolster the bits of the economy that have been left behind after the heavy industry that inspired their creation has gone. It's the foundational economy that underpins the social fabric of our communities, and penetrates even our most disadvantaged neighbourhoods. The industries and businesses that are there because the people are there, the food we eat, the homes we live in, the energy we use and the care we receive. This isn't a small part of our economy; it accounts for about four out of 10 jobs and £1 in every £3 we spend. Our focus has been on anchor companies employing more than 1,000 people in one place, but there are more than 3,000 people employed in making sofas across Wales, and they don't feature in any economic strategy, but this is the type of unglamorous activity that forms the bedrock of our local economies. Globalisation has seen us look the other way as local producers have been crowded out of the market by foreign-owned subsidiaries, who often pressure Welsh suppliers to drop their prices and ship the profits overseas. If we get it right, the foundational economy approach offers the chance to reverse the deterioration of employment conditions, stop the leakage of money from our communities and reduce the environmental cost of extended supply chains. There are big hurdles that stand in our way - it's pointless to pretend otherwise - and rather than ignoring them, I'd like to confront them head on. The first is undoubtedly cost. Public sector spending - the £5.5 billion we spend every year buying in goods and services - is often cited as a direct means of boosting our foundational economy. But just as the drive to reduce budgets has led to the domination of large-scale privatised companies in the delivery of our public services, so too a reversal of this trend will require investment. Local businesses will need increased support to bid and deliver public sector contracts. We need to invest in higher skilled staff in local government with specialist procurement skills, and most likely the cost of goods and services we buy at the end of it all will go up, and we need to be honest about that. To achieve any genuine restructure will require significant investment, and a recognition that short-term financial gains should be deprioritised in favour of longer-term benefits, and we must be honest about that, too. But the realities of our economic landscape and of impending automation make it costly not to. I've spoken before about how the eruption of computers being able to learn for themselves means that human brains, as well as human hands, are now in danger of being replaced by machines and algorithms. Accountants, underwriters, clerks and analysts - whole rafts of professions are profoundly vulnerable. In total, an estimated 700,000 jobs are at risk of automation in Wales alone. And whilst the high-value, knowledge-based jobs that will remain following this second wave of automation will hold considerable attraction, we must ensure that the jobs at the other end of the spectrum - those that make up the mundane bedrock of our economy - do too. The second equally valid argument against ploughing scarce resources into the foundational economy is that it is radical and an untested approach. But as I set out earlier, our existing economic strategy has been tested - it's not working. Our failure to rejuvenate our economy through conventional approaches has meant we've had to plough money into anti-poverty programmes and employment support programmes to mop up the mess. But the attraction of the foundational economy is that it would address both the weakness of our economy and the social consequences of it. And, yes, it is radical - that's the point. We are facing a confluence of public disaffection. Brexit and the fourth industrial revolution - our operating environment is changing radically and we must do likewise. We must move away from the orthodox and give experimental a go, because failing to take notice of our foundations means we risk our entire fragile economic structure crumbling. Diolch.
Welsh: Rydym wedi bod yn rhoi cynnig ar amrywiadau ar yr un thema ym mholisi economaidd Cymru bellach ers nifer o genedlaethau, ac rydym yn rhedeg er mwyn sefyll yn llonydd. Prin y mae ein lefel cyfoeth cenedlaethol, neu werth ychwanegol gros y pen wedi newid yn yr 20 mlynedd ers i ni addo y byddai ffurfio Cynulliad Cenedlaethol yn creu pwerdy economaidd i Gymru. Ddau ddegawd yn ddiweddarach, rydym yn parhau i chwilio am ateb gwyrthiol - prosiect trawsnewidiol hoff gan bawb. Pe baem ond yn gallu cael ychydig o brosiectau mewnfuddsoddi proffil uchel a gobeithio ar ein gwaethaf am Admiral Insurance arall, yr unig gwmni FTSE 100 sydd gan Gymru o hyd gyda llaw, bron i 25 mlynedd ar ôl iddo gael ei sefydlu. Ac wrth i ni chwilio'n daer am ruban i'w dorri, mae economi ein cymunedau o ddydd i ddydd yn parhau i droi'n araf deg. Mae cynnig heddiw yn apêl i edrych ar yr hyn sy'n cuddio yng ngolwg pawb, a thrafod yr hyn y gallem ei wneud i'w meithrin - yr economi bob dydd, fel y'i disgrifiwyd gan yr Athro Karel Williams. Nawr, dyna enw y byddwch yn ei glywed sawl tro y prynhawn yma, rwy'n siwr. Ochr yn ochr â'i gydweithwyr yn Ysgol Fusnes Manceinion, mae wedi gwneud llawer i roi bywyd i'r syniad o economi bob dydd, yr economi sylfaenol fel y'i gelwir. Fel un o feibion Llanelli, mae Karel Williams wedi defnyddio cyflwr diobaith y dref rwy'n ei chynrychioli yn ein Cynulliad Cenedlaethol fel astudiaeth achos yn yr hyn y gellir ei wneud i gryfhau'r rhannau o'r economi a adawyd ar ôl wedi diflaniad y diwydiant trwm a ysbrydolodd eu creu. Yr economi sylfaenol sy'n sail i wead cymdeithasol ein cymunedau, ac mae'n treiddio i'n cymdogaethau mwyaf difreintiedig hyd yn oed. Y diwydiannau a busnesau sydd yno am fod y bobl yno, y bwyd rydym yn ei fwyta, y cartrefi yr ydym yn byw ynddynt, yr ynni a ddefnyddiwn a'r gofal yr ydym yn ei dderbyn. Nid rhan fechan o'n heconomi yw hon; dyma yw oddeutu pedair o bob 10 swydd a £1 o bob £3 a wariwn. Mae ein ffocws wedi bod ar gwmnïau angor sy'n cyflogi mwy na 1,000 o bobl mewn un lle, ond mae mwy na 3,000 o bobl wedi'u cyflogi i wneud soffas ar draws Cymru, ac nid ydynt yn rhan o unrhyw strategaeth economaidd, ond dyma'r math o weithgaredd anatyniadol sy'n sylfaen i'n heconomïau lleol. Mae globaleiddio wedi ein dal ar y droed ôl wrth i gynhyrchwyr lleol gael eu gwthio allan o'r farchnad gan is-gwmnïau tramor, sy'n aml yn rhoi pwysau ar gyflenwyr Cymru i ostwng eu prisiau ac allforio'r elw tramor. Os cawn hyn yn iawn, mae'r economi sylfaenol yn cynnig cyfle i wrthdroi dirywiad amodau cyflogaeth, atal colli arian o'n cymunedau a lleihau cost amgylcheddol cadwyni cyflenwi estynedig. Mae rhwystrau mawr yn sefyll yn ein ffordd - mae'n ddibwynt esgus fel arall - ac yn hytrach na'u hanwybyddu, hoffwn fynd i'r afael â hwy'n uniongyrchol. Y cyntaf yn ddi-os yw'r gost. Yn aml, nodir gwariant y sector cyhoeddus - y £5.5 biliwn a wariwn bob blwyddyn yn prynu nwyddau a gwasanaethau i mewn - fel ffordd uniongyrchol o hybu ein heconomi sylfaenol. Ond yn union fel y mae'r ymgyrch i leihau cyllidebau wedi arwain at gwmnïau mawr wedi'u preifateiddio yn dominyddu'r modd y darperir ein gwasanaethau cyhoeddus, felly hefyd y bydd gwrthdroi'r tueddiad hwn yn galw am fuddsoddiad. Bydd angen mwy o gefnogaeth ar fusnesau lleol i geisio am gontractau sector cyhoeddus a'u cyflawni. Mae angen i ni fuddsoddi mewn staff â sgiliau uwch ym maes caffael arbenigol mewn llywodraeth leol, ac yn ôl pob tebyg, bydd cost y nwyddau a'r gwasanaethau a brynwn yn y diwedd yn codi, ac mae angen inni fod yn onest ynglŷn â hynny. Er mwyn cyflawni ailstrwythuro go iawn, bydd angen buddsoddi sylweddol, a chydnabyddiaeth y dylai enillion ariannol yn y tymor byr gael eu dadflaenoriaethu o blaid manteision mwy hirdymor, ac mae'n rhaid i ni fod yn onest ynglŷn â hynny, hefyd. Ond mae realiti ein tirwedd economaidd a'r awtomeiddio sydd ar y ffordd yn ei gwneud yn gostus i beidio â'i wneud. Rwyf wedi siarad o'r blaen am y ffordd y mae ffrwydrad o gyfrifiaduron sy'n gallu dysgu drostynt eu hunain yn golygu bod ymennydd dynol, yn ogystal â dwylo dynol, mewn perygl o gael eu disodli gan beiriannau ac algorithmau bellach. Cyfrifwyr, yswirwyr, clercod a dadansoddwyr - mae yna lu o broffesiynau'n agored iawn i hyn. Amcangyfrifir bod 700,000 o swyddi i gyd mewn perygl yn sgil awtomeiddio yng Nghymru yn unig. Ac er y bydd y swyddi gwerth uchel sy'n seiliedig ar wybodaeth a fydd yn parhau yn dilyn yr ail don hon o awtomeiddio yn atyniadol iawn, rhaid inni sicrhau bod y swyddi ar ben arall y sbectrwm - y rhai sy'n ffurfio sylfaen bob dydd ein heconomi - yn atyniadol hefyd. Yr ail ddadl yr un mor ddilys yn erbyn buddsoddi adnoddau prin yn yr economi sylfaenol yw ei bod yn ymagwedd radical a heb ei phrofi. Ond fel y nodais yn gynharach, mae ein strategaeth economaidd bresennol wedi cael ei phrofi - nid yw'n gweithio. Mae ein methiant i adfywio ein heconomi drwy ddulliau confensiynol wedi golygu ein bod wedi gorfod buddsoddi arian mewn rhaglenni gwrth-dlodi a rhaglenni cymorth cyflogaeth i geisio clirio'r llanast. Ond atyniad yr economi sylfaenol yw y byddai'n mynd i'r afael â gwendid ein heconomi a chanlyniadau cymdeithasol hynny. Ac ydy, mae'n radical - dyna'r pwynt. Rydym yn wynebu dadrithiad cyhoeddus mawr. Brexit a'r pedwerydd chwyldro diwydiannol - mae ein hamgylchedd gweithredu yn newid yn radical ac mae'n rhaid i ni wneud yr un fath. Rhaid i ni symud oddi wrth y confensiynol a rhoi cynnig ar yr arbrofol, gan fod methu rhoi sylw i'n sylfeini yn golygu bod perygl y bydd ein strwythur economaidd bregus yn ei gyfanrwydd yn dadfeilio. Diolch.