English: I notice, leader of the house, that it's been stated today that the incinerator proposed for Barry is likely to be operational by the end of the year, and I think there are wider lessons for the whole of Wales from the experiences the people of Barry have had over the last couple of years. Something has gone seriously wrong, I think, if we have a incinerator so close to homes, in an area of deprivation as well, in the context of air quality, which we're all trying to improve in Wales, without an environmental impact statement. It has been stated, I think, by the environment Minister here previously, that she's minded to request such an environmental impact study be done, but we're told nevertheless the incinerator's going ahead. So, I would very much like, and Plaid Cymru would like, to hear a statement from the environment Minister about whether we'll see such an environmental impact study. And if that impact study, of course, does give rise to questions around emissions, around transport links, around storage of wood, around all of the things that the local residents have been complaining about, then we need to understand how that might impact on the granting of final licences and conditions for the incinerator in Barry. Also, I'd like to ask whether such a statement, if made, can also include any work that the Government's done with Ofgem around the fact that the current proposal seems very different to the one that originally got granted the renewable obligations certificate - it's so old, this proposal, it goes back to days of ROCs, I understand; it's done under a previous regime. But there's been a lot of change since then, including the incinerator itself being at least 10 per cent bigger in terms of its output than it had been previously. So, I think all of us would appreciate, not just for Barry but for the wider lessons that we draw on the environment in Wales, an oral statement so we have the ability to question the Minister on that. The second item I'd like to raise is the fact that many of us did celebrate Welsh food and farming at lunchtime today, and we're very grateful to the National Farmers Union, I'm sure, for launching their campaign, We Are Welsh Farming/Ni Yw Ffermio Cymru. But the context of raising this with you today is, of course, we have this proposal of the Asda-Sainsbury's merger, telling us this will be done with lower prices. No jobs will be lost from the shops, the shops won't close, but somehow we'll have at least 10 per cent lower prices. Now, there's only one way to squeeze lower prices out in those circumstances, and it's from the suppliers, and the suppliers are our farmers. And, when you squeeze our famers, yes, you may get something cheaper in the shop, but you're actually squeezing our communities, because those farmers are recycling the pounds that they earn within our communities, and that's clearly demonstrated by Welsh Government's own work as well as the union's work themselves. So, if we're going to see such a major merger and a consolidation in the supermarket sector, then it does beg the question that the supermarket ombudsman needs to be beefed up considerably, because we don't want to see any supplier - but I'm talking particularly of Welsh farmers here - be squeezed by an irregular market and the use of too much pressure and too much anti-competitive, in effect, market forces being used. So, it would be good to have a response from the Welsh Government, perhaps a letter from the Welsh Government at this stage, to the Asda-Sainsbury's merger, what discussions you're having with UK Government around this, what steps can be taken to protect Welsh suppliers and Welsh farmers in particular, and whether you think - you, I think, yourself personally, but certainly Government has said in the past that it's very interested in beefing up an ombudsman and making sure that the voice of the supplier in the supermarket chain is strengthened, as well as, of course, what we're seeing now, which is the supermarkets themselves being strengthened.
Welsh: Sylwaf, arweinydd y tŷ, y nodwyd heddiw bod y llosgydd arfaethedig ar gyfer y Barri yn debygol o fod yn weithredol erbyn diwedd y flwyddyn, ac rwy'n credu bod gwersi ehangach i Gymru gyfan o brofiadau pobl y Barri yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Mae rhywbeth wedi mynd o'i le yn ddifrifol, yn fy marn i, os oes gennym losgydd mor agos i gartrefi, mewn ardal o amddifadedd hefyd, o ran ansawdd aer, rydym ni i gyd yn ceisio'i wella yng Nghymru, heb ddatganiad ar yr effaith amgylcheddol. Nodwyd, rwy'n credu, gan y Gweinidog dros yr amgylchedd y lle hwn o'r blaen, ei bod yn bwriadu gofyn am gynnal astudiaeth o'r effaith amgylcheddol, ond dywedwyd wrthym, serch hynny, bod y llosgydd yn cael ei sefydlu. Felly, hoffwn yn fawr iawn, a hoffai Plaid Cymru, glywed datganiad gan Weinidog yr Amgylchedd ar ba un a fyddwn yn gweld astudiaeth o'r effaith amgylcheddol. Ac, wrth gwrs, os bydd yr astudiaeth honno o effaith, yn codi cwestiynau ynghylch allyriadau, ynghylch cysylltiadau trafnidiaeth, ynghylch storio pren, ynghylch pob un o'r pethau y mae trigolion lleol wedi bod yn cwyno amdanyn nhw, bydd angen inni ddeall sut y gallai hynny effeithio ar roi'r trwyddedau terfynol ac amodau ar gyfer y llosgydd yn y Barri. Hefyd, hoffwn i ofyn a fyddai modd i ddatganiad o'r fath, os, caiff ei wneud, gynnwys unrhyw waith y mae'r Llywodraeth wedi'i wneud gydag Ofgem ynghylch y ffaith bod y cynnig presennol yn ymddangos yn wahanol iawn i'r un a gafodd y dystysgrif rhwymedigaeth ynni adnewyddadwy yn wreiddiol - mae mor hen, y cynnig hwn, mae'n dyddio'n ôl i ddyddiau'r tystysgrifau rhwymedigaeth ynni adnewyddadwy, rwyf ar ddeall; fe'i gwnaed o dan drefn flaenorol. Ond bu llawer o newid ers hynny, gan gynnwys i'r llosgydd ei hun sydd o leiaf 10 y cant yn fwy o ran ei allbwn nag yr oedd o'r blaen. Felly, rwy'n credu y byddai pob un ohonom yn gwerthfawrogi, nid dim ond ar gyfer y Barri ond ar gyfer y gwersi ehangach ynghylch yr amgylchedd yng Nghymru, ddatganiad llafar er mwyn i ni allu gofyn cwestiynau i'r Gweinidog ynghylch hynny. Yr ail eitem yr hoffwn ei chodi yw'r ffaith y gwnaeth llawer ohonom ddathlu bwyd a ffermio yn ystod amser cinio heddiw, ac rydym yn ddiolchgar iawn i Undeb Cenedlaethol y Ffermwyr, rwy'n siŵr, i lansio eu hymgyrch, Ni Yw Ffermio Cymru. Ond y cyd-destun i godi hyn gyda chi heddiw, wrth gwrs, yw bod gennym y cynnig hwn i uno Asda a Sainsbury, yn dweud wrthym y gwneir hyn gyda phrisiau is. Ni fydd unrhyw swyddi o'r siopau yn cael eu colli, ni fydd y siopau yn cau, ond rywsut bydd gennym brisiau sydd o leiaf 10 y cant yn is. Nawr, dim ond un ffordd sydd o wasgu prisiau'n is dan yr amgylchiadau hynny, a hynny gan y cyflenwyr, a'n ffermwyr ni yw'r cyflenwyr. Ac wrth wasgu ein ffermwyr, ie, efallai y cewch chi rywbeth rhatach yn y siop, ond mewn gwirionedd rydych chi'n gwasgu ein cymunedau, oherwydd bod y ffermwyr hynny yn ailgylchu'r punnoedd maen nhw'n eu hennill yn ein cymunedau, a dangosir hynny'n glir yng ngwaith Llywodraeth Cymru ei hun yn ogystal â gwaith yr undeb. Felly, os bydd uno ac atgyfnerthu o'r fath raddau yn y sector archfarchnadoedd, mae'n rhaid codi'r cwestiwn bod angen atgyfnerthu'r ombwdsmon archfarchnadoedd yn sylweddol, oherwydd nid ydym yn dymuno gweld unrhyw gyflenwr - ond rwyf i'n sôn yn arbennig am ffermwyr Cymru yma - yn cael eu gwasgu gan farchnad afreolaidd a defnyddio gormod o bwysau a gormod o rymoedd gwrth-gystadleuol, mewn gwirionedd, y farchnad yn cael eu defnyddio. Felly, byddai'n dda cael ymateb gan Lywodraeth Cymru, efallai llythyr gan Lywodraeth Cymru ar y cam hwn, i'r tîm uno Asda a Sainsbury, pa drafodaethau yr ydych chi'n eu cael â Llywodraeth y DU ynglŷn â hyn, pa gamau y gellir eu cymryd i amddiffyn cyflenwyr Cymru a ffermwyr Cymru yn benodol, ac a ydych yn credu - chi, rwy'n credu, eich hun yn bersonol, ond yn sicr mae'r Llywodraeth wedi dweud yn y gorffennol bod ganddi ddiddordeb mawr mewn atgyfnerthu'r Ombwdsmon a gwneud yn siŵr y caiff llais y cyflenwr yn y gadwyn archfarchnadoedd ei gryfhau, yn ogystal ag, wrth gwrs, beth rydym ni'n ei weld nawr, sef yr archfarchnadoedd eu hunain yn cael eu cryfhau.