English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. May I thank the Business Committee for giving me the opportunity to speak about this legislative proposal today? Can I also thank all the Members who have supported it? A great many, I'm pleased to say, put their name to this for discussion today. I'm very pleased that my proposed Bill has received support from all political parties, indeed. I believe that this shows that there is a broad political consensus in favour of rapidly improving the electric vehicle network in Wales. It fits into the wider narratives, of course, that have been dominating this Assembly for the last few years, none more so than the declaration of a climate emergency by the Welsh Government. It also encapsulates the principles that we support and promote in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and it would move us significantly closer to achieving our international climate obligations. Electric vehicles are the future. I don't doubt that that's the case. Indeed, only yesterday, the UK Government announced that new petrol, diesel and hybrid cars will not be sold from 2035, at the latest. And given that that target has now been reduced from 2040 down to 2035, I think 'at the latest' is an interesting qualification. As previously mentioned in this Chamber, there are still a number of barriers that need to be overcome, such as improvements in battery technology, better range, faster charging and growth in the choice of models available. But the sector is surpassing these barriers at an astonishing pace, Only last week, Tesla posted record sales of electric vehicles and their share price has increased significantly. The car industry itself is bracing for 2020 to be the breakthrough year for electric cars, with the number of models in British showrooms set to more than double, and annual sales of zero-emission passenger cars potentially breaking through the 100,000 mark. This is highly significant. But unfortunately, Deputy Presiding Officer, whilst Britain as a whole is on the verge of an electric car revolution, the people of Wales are not yet feeling that fully. So much so that even The Guardian reported on this issue towards the end of last year. According to the figures that they quoted, the eight counties in the UK with the lowest number of charge points per person are all in Wales. Rhondda Cynon Taf was at the bottom of the league, with only three chargers for every 100,000 residents; Caerphilly and the Vale of Glamorgan were not much better, with only four and five per 100,000 respectively. Now, two of those council areas are in my region of South Wales Central, so I definitely want to see this improve very quickly. Now, according to the experts, the lack of charging points across the country is one of the most important factors holding back the consumer take-up of electric vehicles. Drivers are, therefore, put off making this crucial change. That's why the UK Government has put forward legislation, on which my motion is loosely based. It would be apt for me to recognise, at this point, that the proposals build on foundations that have already been laid by Members in this Chamber, and I recall Rhun ap Iorwerth's similar legislative proposal from 2018, which also got wide support from Members and all political parties. What I am proposing, and indeed what Rhun proposed in 2018, is legislation that will be a step forward towards providing the basic infrastructure that we need to charge these electric vehicles in order to make it easier for people to make that choice for this new technology. So, why is the Welsh Government so dormant in this area, really? There are many options at our disposal, and we need to emphasise this. We could see Wales as a leader of sustainable and renewable transport, and I do think that should be our ambition. My proposal is just one of those options, to ensure that all new-build homes come with the necessary infrastructure for this vehicle transition to take place. It is one piece of the puzzle. A key attraction of an electric vehicle is that it can be charged wherever it is parked, providing there is a suitable electrical outlet. People will want this to be provided with ease of access in all aspects of their normal daily life, whether they go to the supermarket, their place of work - indeed, I'm delighted that we do have some charging points now on the Assembly estate - or at the gym. My legislation ensures that we are connecting this technology into the most common and basic aspect of our daily life: one's home. This is where the vast majority of electric vehicle charging will happen. Home charging would provide the most convenient option, of course, and will more often than not be cheaper than using the public network, particularly when charging overnight and taking advantage of off-peak tariffs. Given that 98 per cent of journeys in the UK are less than 50 miles, many drivers with access to a charge point at home may never need to use the public charge point network. I do think the time has come for us to hardwire this into our new housing. The UK Government estimates that a charging point costs about £976 per parking space if provided with a new build or a renovation, as opposed to over £2,000 for retrofit. So, clearly, we need to get on and do this and help our residents make that great choice. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddiolch i'r Pwyllgor Busnes am roi cyfle i mi sôn am y cynnig deddfwriaethol hwn heddiw? A gaf fi ddiolch hefyd i'r holl Aelodau sydd wedi'i gefnogi? Rwy'n falch o ddweud fod llawer iawn wedi rhoi eu cefnogaeth i drafod hyn heddiw. Rwy'n falch iawn fod fy Mil arfaethedig wedi cael cefnogaeth gan bob plaid wleidyddol, yn wir. Credaf fod hyn yn dangos bod consensws gwleidyddol eang o blaid gwella'r rhwydwaith cerbydau trydan yng Nghymru yn gyflym. Mae'n cyd-fynd â'r naratifau ehangach a fu'n dominyddu'r Cynulliad hwn dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf wrth gwrs, yr un fwy felly na datganiad argyfwng hinsawdd Llywodraeth Cymru. Mae hefyd yn ymgrynhoi'r egwyddorion rydym yn eu cefnogi ac yn eu hyrwyddo yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, a byddai'n golygu ein bod yn llawer agosach at gyflawni ein rhwymedigaethau hinsawdd rhyngwladol. Cerbydau trydan yw'r dyfodol. Nid wyf yn amau hynny. Yn wir, ddoe ddiwethaf, cyhoeddodd Llywodraeth y DU na fydd ceir petrol, diesel a hybrid newydd yn cael eu gwerthu o 2035 ymlaen, fan bellaf. Ac o gofio bod y targed hwnnw wedi'i ostwng erbyn hyn o 2040 i lawr i 2035, credaf fod 'fan bellaf' yn gyfyngiad diddorol. Fel y nodwyd yn flaenorol yn y Siambr hon, mae nifer o rwystrau y mae'n rhaid eu goresgyn o hyd, megis gwelliannau mewn technoleg batri, y gallu i deithio'n bellach, gwefru cyflymach a thwf yn y dewis o fodelau sydd ar gael. Ond mae'r sector yn goresgyn y rhwystrau hyn ar gyflymder rhyfeddol. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddodd Tesla y nifer uchaf erioed o werthiannau cerbydau trydan ac mae pris eu cyfranddaliadau wedi cynyddu'n sylweddol. Mae'r diwydiant ceir ei hun yn paratoi am i 2020 fod yn flwyddyn arloesol i geir trydan, gan ragweld y bydd nifer y modelau yn ystafelloedd arddangos Prydain yn mwy na dyblu, a gwerthiant blynyddol ceir teithwyr di-allyriadau yn pasio'r 100,000 o bosibl. Mae hyn yn arwyddocaol iawn. Ond yn anffodus, Ddirprwy Lywydd, er bod Prydain yn gyffredinol ar drothwy chwyldro ceir trydan, nid yw pobl Cymru'n teimlo hynny eto i'r un graddau. Gymaint felly nes bod hyd yn oed The Guardian wedi adrodd ar y mater tua diwedd y llynedd. Yn ôl y ffigurau a ddyfynnwyd ganddynt, mae'r wyth sir yn y DU sydd â'r nifer leiaf o bwyntiau gwefru y pen i gyd yng Nghymru. Roedd Rhondda Cynon Taf ar waelod y tabl, gyda thri phwynt gwefru yn unig i bob 100,000 o drigolion; nid oedd Caerffili a Bro Morgannwg fawr gwell, gyda phedwar a phum pwynt i bob 100,000, yn y drefn honno. Nawr, mae dwy o'r ardaloedd cyngor hynny yn fy rhanbarth i yng Nghanolbarth De Cymru, felly rwy'n bendant yn awyddus i weld hyn yn gwella'n gyflym iawn. Nawr, yn ôl yr arbenigwyr, diffyg pwyntiau gwefru ledled y wlad yw un o'r ffactorau pwysicaf sy'n atal nifer y bobl sy'n defnyddio cerbydau trydan. Felly, mae gyrwyr yn gohirio gwneud y newid hanfodol hwn. Dyna pam fod Llywodraeth y DU wedi cyflwyno deddfwriaeth, ac mae fy nghynnig yn seiliedig arni'n fras. Byddai'n briodol i mi gydnabod, ar y pwynt hwn, fod y cynigion yn adeiladu ar sylfeini sydd eisoes wedi'u gosod gan Aelodau yn y Siambr hon, ac rwy'n cofio cynnig deddfwriaethol tebyg Rhun ap Iorwerth yn 2018, a gafodd gefnogaeth eang gan yr Aelodau hefyd, a phob plaid wleidyddol. Yr hyn rwy'n ei gynnig, ac yn wir, yr hyn a gynigiodd Rhun yn 2018, yw deddfwriaeth a fydd yn gam ymlaen tuag at ddarparu'r seilwaith sylfaenol sydd ei angen arnom i wefru'r cerbydau trydan hyn er mwyn ei gwneud yn haws i bobl allu dewis defnyddio'r dechnoleg newydd hon. Felly, pam fod Llywodraeth Cymru mor segur yn y maes hwn mewn gwirionedd? Mae llawer o opsiynau ar gael i ni, ac mae angen i ni bwysleisio hyn. Gallem sicrhau bod Cymru yn arwain ym maes trafnidiaeth gynaliadwy ac ynni adnewyddadwy, a chredaf y dylai hynny fod yn uchelgais i ni. Un o'r opsiynau hynny yw fy nghynnig i, er mwyn sicrhau bod pob cartref a adeiladir o'r newydd yn cael y seilwaith angenrheidiol er mwyn galluogi newid o'r fath yn y cerbydau a ddefnyddir. Mae'n un darn o'r pos. Un o atyniadau allweddol cerbyd trydan yw y gellir ei wefru ble bynnag y caiff ei barcio cyhyd â bod pwynt gwefru trydanol addas i'w gael yno. Bydd pobl am i hyn gael ei ddarparu mewn modd hygyrch ym mhob agwedd ar eu bywyd bob dydd, p'un a ydynt yn mynd i'r archfarchnad, eu gweithle - yn wir, rwy'n falch iawn fod gennym rai pwyntiau gwefru ar ystâd y Cynulliad bellach - neu'r gampfa. Mae fy neddfwriaeth yn sicrhau ein bod yn cysylltu'r dechnoleg hon â'r agwedd fwyaf cyffredin a sylfaenol ar ein bywyd bob dydd: ein cartref. Dyma ble y bydd mwyafrif helaeth y gwefru cerbydau trydan yn digwydd. Byddai gwefru gartref yn cynnig yr opsiwn mwyaf cyfleus, wrth gwrs, a bydd yn rhatach na defnyddio'r rhwydwaith cyhoeddus yn amlach na pheidio, yn enwedig wrth wefru dros nos a manteisio ar dariffau allfrig. O ystyried bod 98 y cant o deithiau yn y DU yn llai na 50 milltir o hyd, efallai na fydd angen o gwbl i lawer o yrwyr sydd â phwynt gwefru gartref ddefnyddio'r rhwydwaith o bwyntiau gwefru cyhoeddus. Credaf ei bod yn bryd gosod y dechnoleg hon yn ein tai newydd. Mae Llywodraeth y DU yn amcangyfrif bod pwynt gwefru yn costio oddeutu £976 y man parcio os caiff ei ddarparu gydag adeilad newydd neu adnewyddiad, o gymharu â mwy na £2,000 i'w ôl-osod. Felly, yn amlwg, mae angen inni fwrw ymlaen â hyn a helpu ein trigolion i wneud y dewis gwych hwn. Diolch.