English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd, and thanks to Rhys ab Owen and all the Members who have contributed, showing the great cross-party reach this topic has, and, of course, my colleagues and I recognise the importance of community assets, both buildings and green space, to the communities they serve, and we know these assets are vital as a focus for community activity and as a base for volunteers. And we also recognise the vital contribution of community action to Welsh life and the economy, especially during the pandemic, a time when we saw first-hand the benefit of local green spaces for our health and well-being. We continue to work with our partners to build on this experience, and our programme for government makes clear our commitment to supporting communities. That is why we've launched the community asset loan fund, which is a £5 million fund that provides loans repayable over 25 years, enabling incorporated voluntary sector groups to purchase community assets. The fund is operated by the Welsh Council for Voluntary Action on behalf of the Welsh Government, and it complements the Welsh Government's well-established community facilities programme, which provides grants of up to £250,000 to help local voluntary sector organisations purchase or improve community assets. The grants are available to groups that own or lease facilities. The aim of the programme is to ensure that well-used and much-needed facilities are sustainable, both financially and environmentally, and fit for the future, and we're investing too in programmes like the local places for nature scheme, and others provide grants to communities who want to improve their local green spaces. The grant allows communities to plan what they want to see improved and that will make a difference for them. The funding is supporting projects for new orchards, wildflower meadows, community food growing, pollinator gardens, green walls and small areas of woodland. And we'll be investing another £9.2 million into this programme in the coming financial year to support nature at this local level, providing benefits to our communities. Community assets, such as green spaces and buildings, are vital to the health and well-being of our communities, and we will support their ownership, working with partners, to deliver the recommendations of our research into community asset transfers. There's much to reflect on in that. There's also feedback to us, partly as a result of the WCVA's community foresight project, which set out a number of ways that communities can be further empowered to create change and the importance of local action, and there is a consensus in that on how the policy needs to change and a new community policy needs to be forged. And we are keen - . I hear what Members said about the IWA report, and there is much in there that we can agree on, I think, and I'd be very keen to seek out cross-party consensus for the elements of that that we can all agree on, to take forward and build on in the future, because, clearly, this is an area where there is much agreement. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd, a diolch i Rhys ab Owen a'r holl Aelodau sydd wedi cyfrannu, gan ddangos y diddordeb trawsbleidiol mawr yn y pwnc hwn, ac wrth gwrs, mae fy nghyd-Aelodau a minnau'n cydnabod pwysigrwydd asedau cymunedol, yn adeiladau a mannau gwyrdd, i'r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu, a gwyddom fod yr asedau hyn yn hanfodol fel ffocws i weithgarwch cymunedol ac fel canolbwynt i wirfoddolwyr. Ac rydym hefyd yn cydnabod cyfraniad hanfodol gweithredu cymunedol i fywyd Cymru a'r economi, yn enwedig yn ystod y pandemig, adeg pan welsom yn uniongyrchol fudd mannau gwyrdd lleol i'n hiechyd a'n llesiant. Rydym yn parhau i weithio gyda'n partneriaid i adeiladu ar y profiad hwn, ac mae ein rhaglen lywodraethu yn egluro ein hymrwymiad i gefnogi cymunedau. Dyna pam ein bod wedi lansio cronfa benthyciadau asedau cymunedol, sef cronfa £5 miliwn sy'n darparu benthyciadau ad-daladwy dros 25 mlynedd, gan alluogi grwpiau sector gwirfoddol corfforedig i brynu asedau cymunedol. Gweithredir y gronfa gan Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru ar ran Llywodraeth Cymru, ac mae'n ategu rhaglen cyfleusterau cymunedol sefydledig Llywodraeth Cymru, sy'n darparu grantiau o hyd at £250,000 i helpu sefydliadau sector gwirfoddol lleol i brynu neu wella asedau cymunedol. Mae'r grantiau ar gael i grwpiau sy'n berchen ar gyfleusterau neu'n eu prydlesu. Nod y rhaglen yw sicrhau bod cyfleusterau mawr eu hangen sy'n cael eu defnyddio'n dda yn gynaliadwy, yn ariannol ac yn amgylcheddol, ac yn addas ar gyfer y dyfodol, ac rydym yn buddsoddi hefyd mewn rhaglenni fel y cynllun lleoedd lleol ar gyfer natur, ac mae eraill yn darparu grantiau i gymunedau sydd am wella eu mannau gwyrdd lleol. Mae'r grant yn caniatáu i gymunedau gynllunio'r hyn y maent am ei weld yn gwella a bydd hynny'n gwneud gwahaniaeth iddynt. Mae'r cyllid yn cefnogi prosiectau ar gyfer creu perllannau newydd, dolydd blodau gwyllt, tyfu bwyd cymunedol, gerddi pryfed peillio, waliau gwyrdd ac ardaloedd bach o goetir. A byddwn yn buddsoddi £9.2 miliwn arall yn y rhaglen hon yn y flwyddyn ariannol sydd i ddod i gefnogi natur ar y lefel leol hon, gan ddarparu manteision i'n cymunedau. Mae asedau cymunedol, megis mannau gwyrdd ac adeiladau, yn hanfodol i iechyd a llesiant ein cymunedau, a byddwn yn cefnogi eu perchnogaeth, gan weithio gyda phartneriaid, i gyflawni argymhellion ein hymchwil i drosglwyddo asedau cymunedol. Mae llawer i'w ystyried yn hynny. Mae adborth i ni hefyd, yn rhannol o ganlyniad i brosiect rhagolwg cymunedol CGGC, sy'n nodi nifer o ffyrdd y gellir grymuso cymunedau ymhellach i greu newid a phwysigrwydd gweithredu lleol, ac mae consensws yn hynny ar sut y mae angen newid y polisi, ac mae angen llunio polisi cymunedol newydd. Ac rydym yn awyddus - . Clywaf yr hyn a ddywedodd yr Aelodau am adroddiad y Sefydliad Materion Cymreig, ac mae llawer ynddo y gallwn gytuno arno, rwy'n credu, a byddwn yn awyddus iawn i geisio consensws trawsbleidiol ar yr elfennau y gallwn i gyd gytuno arnynt, er mwyn bwrw ymlaen â hwy ac adeiladu arnynt yn y dyfodol, oherwydd, yn amlwg, mae hwn yn faes lle y ceir llawer o gytundeb. Diolch yn fawr.