English: The committee's report found that the Welsh Government's £360 million Warm Homes programme lacked scale, size and purpose. This is a matter of serious concern, as is the report's finding that the drastic changes to the energy market over the course of this year are expected to hit the poorest households in Wales harder than any other UK nation or region, according to the National Institute of Economic and Social Research. Although the Welsh Government accepted 21 of the report's recommendations, it's concerning that it accepted the remaining two only in principle. As I stated in this Chamber last autumn as Chair of the Public Accounts and Public Administration Committee, it is the collective view of the Public Accounts and Public Administration Committee that the use of 'accept in principle' must not be used in response to committee reports again, and recommendations must either be accepted or rejected. Where further work is required to implement a recommendation, or if a deadline for implementation cannot be met, this should be set out clearly in the detail of the response. Separately, as Chair of the cross-party group on fuel poverty and energy efficiency, I am also aware of concerns within Fuel Poverty Coalition Cymru about the Welsh Government's responses to some of the report's recommendations that it has accepted. As National Energy Action, NEA Cymru, stated in its submission to the committee's consultation, 'current schemes are insufficient to address the scale of fuel poverty in Wales, let alone decarbonise homesnow is a vital moment to consider how far the current Programme has taken us, and going forward take the opportunity to provide guaranteed support for the 'worst first' - i.e. those on the lowest incomes in the least efficient homes - improving the lives of fuel poor households as we decarbonise and upgrade the energy efficiency of their homes.' They said that 'Poor energy efficiency is a key driver of fuel poverty and more than 80% of fuel poor households in Wales live in inefficient homes; higher than any other UK nation.' They said that 'The resulting impact of poor-quality housing on health services is acute, costing the NHS in Wales approximately £95m every year. Conversely, Public Health Wales estimated that for every £1 spent on improving warmth in vulnerable households, this results in £4 of health benefits, and there could be close to 40% fewer hospital admissions for some cold-related illnesses in those with upgraded homes. The average annual saving for bringing a home up to a reasonable level of energy efficiency isover £300 every year and over £1,000 for the poorest households in the least efficient homes.' They concluded that: there must be adequate funding to meet the problem and that this funding should be spent on a 'fabric first' basis, working on the energy efficiency of the built environment to get homes net zero ready before, or at the same time as, making changes to the heating in a home; the programme must be delivered with adequate advice and awareness raising; and there must also be trust from households that the changes that are made to their homes will be of good quality, underpinned by access to sufficient redress. Lastly, to ensure confidence, there must be transparency in government plans. As both they and the Fuel Poverty Coalition Cymru state, it is vital that the next iteration of the Warm Homes programme focuses on lifting households out of fuel poverty, supporting the worst first - i.e., those on the lowest incomes in the least efficient homes - and is backed by sufficient long-term funding and legislation to meet targets set in the Welsh Government's tackling fuel poverty plan. With reference to funding, they state that although the Welsh Government accepted the recommendation that it should identify the funding required to respond by reviewing the sufficiency of its spending allocations for energy efficiency in housing, the response regarding this is non-committal, and that investment and funding to hit fuel poverty targets is needed. Overall, they state the key thing is a Warm Homes programme to lift households out of fuel poverty, lifting the worst first. As the Auditor General for Wales stated in his report last November on the Welsh Government's management of the current Warm Homes programme, 'When looking at any replacements for the Warm Homes Programme, the Welsh Government have several issues to resolve. These include rethinking the energy efficiency measures offered, being clearer about the core purpose of the Programme and tightening future contracts to align costs and to incentivise better value for money.'
Welsh: Canfu adroddiad y pwyllgor fod rhaglen Cartrefi Clyd gwerth £360 miliwn Llywodraeth Cymru yn ddiffygiol o ran ei graddfa, ei maint a'i diben. Mae hyn yn destun pryder difrifol, fel y mae canfyddiad yr adroddiad y disgwylir y bydd y newidiadau syfrdanol i'r farchnad ynni yn ystod y flwyddyn hon yn taro'r aelwydydd tlotaf yng Nghymru yn galetach nag unrhyw wlad neu ranbarth arall yn y DU, yn ôl y Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol. Er bod Llywodraeth Cymru wedi derbyn 21 o argymhellion yr adroddiad, mae'n destun pryder ei bod wedi derbyn y ddau arall mewn egwyddor yn unig. Fel y dywedais yn y Siambr hon yr hydref diwethaf fel Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus, barn gyfunol y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus yw na ddylid defnyddio 'derbyn mewn egwyddor' mewn ymateb i adroddiadau pwyllgor eto, a rhaid derbyn neu wrthod argymhellion. Lle mae angen gwneud rhagor o waith i weithredu argymhelliad, neu os na ellir gweithredu o fewn terfyn amser penodol, dylid nodi hyn yn glir ym manylion yr ymateb. Ar wahân i hynny, fel Cadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar dlodi tanwydd ac effeithlonrwydd ynni, rwyf hefyd yn ymwybodol o bryderon yng Nghynghrair Tlodi Tanwydd Cymru ynghylch ymatebion Llywodraeth Cymru i rai o'r argymhellion y mae wedi'u derbyn. Fel y dywedodd NEA Cymru yn ei gyflwyniad i ymgynghoriad y pwyllgor, 'nid yw'r cynlluniau presennol yn ddigonol i fynd i'r afael â graddau tlodi tanwydd yng Nghymru heb sôn am ddatgarboneiddio cartrefi. Mae nawr yn adeg hollbwysig i ystyried pa mor bell y mae'r rhaglen bresennol wedi mynd â ni, ac achub ar y cyfle wrth symud ymlaen i ddarparu cymorth gwarantedig i'r 'gwaethaf yn gyntaf' - hynny yw, y rhai ar yr incwm isaf yn y cartrefi lleiaf effeithlon - gan wella bywydau aelwydydd tlawd o ran tanwydd wrth i ni ddatgarboneiddio ac uwchraddio effeithlonrwydd ynni eu cartrefi.' Roeddent yn dweud bod 'Effeithlonrwydd ynni gwael yn un o'r prif resymau dros dlodi tanwydd a bod mwy nag 80 y cant o'r aelwydydd sy'n dlawd o ran tanwydd yng Nghymru yn byw mewn cartrefi aneffeithlon; nifer uwch nag unrhyw wlad arall yn y DU.' Roeddent yn dweud bod 'Effaith ganlyniadol tai o ansawdd gwael ar wasanaethau iechyd yn ddifrifol ac yn costio tua £95 miliwn i'r GIG yng Nghymru bob blwyddyn. Mewn cyferbyniad, amcangyfrifodd Iechyd Cyhoeddus Cymru fod pob £1 sy'n cael ei gwario ar wella cynhesrwydd mewn aelwydydd agored i niwed yn arwain at £4 o fanteision iechyd, a gallai fod bron i 40 y cant yn llai o dderbyniadau i'r ysbyty yn achos rhai afiechydon sy'n gysylltiedig ag oerfel ymhlith pobl y mae eu cartrefi wedi'u huwchraddio. Mae'r arbediad blynyddol cyfartalog ar gyfer uwchraddio cartref i lefel resymol o effeithlonrwydd ynni dros £300 y flwyddyn, a dros £1,000 yn achos yr aelwydydd tlotaf yn y cartrefi lleiaf effeithlon.' Daethant i'r casgliad fod yn rhaid cael cyllid digonol i fynd i'r afael â'r broblem. Dylid gwario'r cyllid hwn ar sail 'adeiledd yn gyntaf', gan weithio ar effeithlonrwydd ynni'r amgylchedd adeiledig i wneud cartrefi yn sero net cyn neu ar yr un pryd â gwneud newidiadau i'r system wresogi mewn cartref; mae'n rhaid codi ymwybyddiaeth a darparu cyngor digonol wrth gyflwyno'r rhaglen; rhaid sicrhau hefyd fod gan aelwydydd hyder y bydd y newidiadau a wneir i'w cartrefi o ansawdd da, wedi'u cefnogi gan fynediad at gamau unioni digonol. Yn olaf, er mwyn sicrhau hyder, rhaid cael tryloywder yng nghynlluniau'r Llywodraeth. Fel y maent hwy a Chynghrair Tlodi Tanwydd Cymru yn ei ddweud, mae'n hanfodol fod y fersiwn nesaf o'r rhaglen Cartrefi Clyd yn canolbwyntio ar godi aelwydydd allan o dlodi tanwydd, gan gefnogi'r rhai gwaethaf yn gyntaf - hynny yw, y rhai ar yr incwm isaf yn y cartrefi lleiaf effeithlon - a'i fod yn cael ei gefnogi gan ddigon o gyllid hirdymor a deddfwriaeth i gyrraedd targedau a osodwyd yng nghynllun trechu tlodi tanwydd Llywodraeth Cymru. Mewn perthynas â chyllid, er bod Llywodraeth Cymru wedi derbyn yr argymhelliad y dylai nodi'r cyllid sydd ei angen i ymateb drwy adolygu digonolrwydd ei dyraniadau gwariant ar gyfer effeithlonrwydd ynni mewn tai, maent yn dweud nad yw'r ymateb ynglŷn â hyn yn ymrwymol, a bod angen y buddsoddiad a'r cyllid hwnnw i gyrraedd targedau tlodi tanwydd. Yn gyffredinol, maent yn datgan mai'r peth allweddol yw rhaglen Cartrefi Clyd i godi aelwydydd allan o dlodi tanwydd, gan godi'r gwaethaf yn gyntaf. Ac fel y dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru yn ei adroddiad fis Tachwedd diwethaf ar reolaeth Llywodraeth Cymru o raglen bresennol Cartrefi Clyd, 'Wrth edrych ar unrhyw gynllun dilynol ar gyfer y Rhaglen Cartrefi Clyd, mae gan Lywodraeth Cymru sawl mater i'w ddatrys. Mae'r rhain yn cynnwys ailfeddwl am y mesurau effeithlonrwydd ynni a gynigir, bod yn gliriach am ddiben craidd y Rhaglen a thynhau contractau yn y dyfodol i alinio costau ac i gymell gwell gwerth am arian.'