English: Thanks to the five Members listed for bringing the debate today. There's a range of issues under deliberation here, too many to cover in one contribution, so I'll concentrate on the issues of obesity and physical activity, active travel being part of that. Levels of participation in active travel have not shown improvement, unfortunately, since the active travel Act was passed, and the independent charity Living Streets says that we are still dealing with a decline in the walk-to-school numbers as more and more parents drive instead of walking sometimes fairly short distances. We do need to do more to promote walking to school. I note that there has been a programme; can we offer some kind of financial inducement to schools for participating in organised walking groups? Also, there's issue that Vikki raised first of all in her short debate that she did a few weeks back of outdoor activities. That's another thing that schools can actively promote, which would, I'm sure, have a beneficial effect, but can the Government have any effect on this kind of thing being promoted in schools, particularly primary schools, because we need to start them off early? Can we give more support to local authorities over the funding of leisure centres, given that we now face the spectre of outsourcing, which could lead to an increase in admission fees? I appreciate that these are really local authority matters, but we could perhaps do something as a Government - well, I'm not in the Government - as an Assembly, sorry, to monitor this, at least, and perhaps to give some kind of support to local authorities in their subsidising of leisure centres, given that ultimately we could pay rather more in costs for the Welsh health service if we don't do this now. Regarding older people, there is the issue of bowling clubs, which is quite often their only leisure activity. We had a recent case where a popular bowling club in east Cardiff was condemned to closure. Again, it's an issue where it's a local authority decision whether or not to subsidise these clubs but we could take some more active role, in the Assembly, in promoting these kinds of activities for older people - similarly, things like Nordic walking clubs, which we've had. Regarding active travel, I think we do have a problem in that we've also got now the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, but there doesn't seem to be anything linking the two pieces of legislation together. For example, there's no active travel indicator in the Well-being of Future Generations Act that can hold public services boards or councils to account for their provision of active travel. This also affects the south Wales metro system because concerns have been raised, in the active travel board, about the requirements for active travel and whether they're going to be provided for when we get the metro. Transport for Wales are setting the scoring for procurement and this could and should include standards to increase active travel to and from stations. I appreciate that we need to deliver the south Wales metro - that is the priority - but is the Welsh Government doing anything to ensure that when we do get the metro it does in fact include some good provision for active travel? Thanks.
Welsh: Diolch i'r pump Aelod a restrwyd am gyflwyno'r ddadl heddiw. Mae yna ystod o faterion dan ystyriaeth yma, gormod i roi sylw iddynt mewn un cyfraniad, felly fe ganolbwyntiaf ar y materion sy'n ymwneud â gordewdra a gweithgarwch corfforol, gyda theithio llesol yn rhan o hynny. Nid yw lefelau cyfranogiad mewn teithio llesol wedi dangos gwelliant, yn anffodus, ers pasio'r Ddeddf teithio llesol, ac mae'r elusen annibynnol Strydoedd Byw yn dweud ein bod yn dal i ymdrin â dirywiad yn y niferoedd sy'n cerdded i'r ysgol wrth i fwy a mwy o rieni yrru yn lle cerdded pellteroedd sy'n weddol fyr weithiau. Mae angen i ni wneud mwy i hybu cerdded i'r ysgol. Nodaf fod yna raglen wedi bod; gallwn gynnig rhyw fath o anogaeth ariannol i ysgolion gymryd rhan mewn grwpiau cerdded wedi'u trefnu? Hefyd, mae'r mater a grybwyllodd Vikki yn gyntaf oll yn ei dadl fer a wnaeth ychydig wythnosau yn ôl ynglŷn â gweithgareddau awyr agored. Dyna beth arall y gall ysgolion fynd ati i'w hyrwyddo, a fyddai, rwy'n siwr, yn cael effaith fuddiol, ond a all y Llywodraeth gael unrhyw effaith ar y math hwn o beth yn cael ei hyrwyddo mewn ysgolion, yn enwedig ysgolion cynradd, oherwydd mae angen i ni eu dechrau'n gynnar? A allwn roi mwy o gefnogaeth i awdurdodau lleol ar gyllido canolfannau hamdden, o gofio ein bod yn awr yn wynebu'r posibilrwydd o gontractau allanol, a allai arwain at godi ffioedd mynediad? Rwy'n sylweddoli mai materion i awdurdodau lleol yw'r rhain mewn gwirionedd, ond efallai y gallem wneud rhywbeth fel Llywodraeth - wel, nid wyf fi yn y Llywodraeth - fel Cynulliad, mae'n ddrwg gennyf, i fonitro hyn, o leiaf, ac efallai i roi rhyw fath o gymorth i awdurdodau lleol wrth iddynt roi cymhorthdal i ganolfannau hamdden, o gofio yn y pen draw y gallem fod yn talu cryn dipyn yn fwy ar ffurf costau'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru os nad ydym yn gwneud hyn yn awr. O ran pobl hŷn, ceir mater clybiau bowlio, sef eu hunig weithgaredd hamdden yn eithaf aml. Cawsom achos yn ddiweddar lle roedd clwb bowlio poblogaidd yn nwyrain Caerdydd yn mynd i gael ei gau. Unwaith eto, penderfyniad i awdurdod lleol yw rhoi cymhorthdal i'r clybiau hyn neu beidio ond gallem fabwysiadu rôl fwy gweithredol, yn y Cynulliad, a hyrwyddo'r mathau hyn o weithgareddau i bobl hŷn - yn yr un modd, pethau fel clybiau cerdded Nordig, a gawsom. O ran teithio llesol, rwy'n meddwl bod gennym broblem yn yr ystyr fod gennym Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 hefyd bellach, ond nid yw'n ymddangos bod yna unrhyw beth sy'n cysylltu'r ddwy ddeddfwriaeth. Er enghraifft, nid oes dangosydd teithio llesol yn y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol sy'n gallu dwyn byrddau gwasanaethau cyhoeddus neu gynghorau i gyfrif am eu darpariaeth deithio llesol. Mae hyn hefyd yn effeithio ar system metro de Cymru gan fod pryderon wedi cael eu mynegi, yn y bwrdd teithio llesol, am y gofynion ar gyfer teithio llesol ac a ddarperir ar eu cyfer pan gawn y metro. Mae Trafnidiaeth Cymru yn gosod y sgoriau ar gyfer caffael a gallai a dylai hyn gynnwys safonau i gynyddu teithio llesol i ac o orsafoedd. Rwy'n sylweddoli bod angen i ni ddarparu metro de Cymru - dyna'r flaenoriaeth - ond a yw Llywodraeth Cymru yn gwneud unrhyw beth i sicrhau, pan fyddwn yn cael y metro, y bydd yn cynnwys darpariaeth dda ar gyfer teithio llesol mewn gwirionedd? Diolch.