English: Firstly, like others, can I thank the committee for the comprehensive, if sometimes uncomfortable, reading in terms of the report? I'm not going to deal specifically with any of the recommendations in the report, but there are three key issues that I wanted to raise, focusing on the future and the actions that still need to be taken, and we will draw lessons from that report in terms of taking them forward. My comments, as you'll appreciate, will be made in the context of areas like my own constituency. For me, this must be about what we deliver in the future, through and beyond the current transition period. So, firstly, the report contains the inevitable realisation that the efforts of the Communities First programme faced an uphill challenge to overcome the history of social and economic deprivation of too many of our Valleys communities, in the context which I'm coming from. That task became almost impossible when we were faced with a UK Government that chose to pursue a policy of austerity, an austerity that was built around a programme of so-called welfare reform. If I refer back to my question to the Cabinet Secretary for finance early on, according to research by Sheffield Hallam University, that programme of reform is going to see nearly £0.5 billion a year being removed from Valleys communities. The welfare reform programme, when fully implemented, will remove more than that from the Valleys every three years. That's more than £1 billion every three years. That assault on our Valleys community is in progress, and, in light of that assault and the associated impoverishment of our communities, Communities First faced being a sticking plaster that was never going to be a total solution. As Hefin said, whilst Communities First did some outstanding, life-changing work, in itself, it could not raise many thousands of people in our most deprived communities out of poverty, because it lacked the support of UK Government policies that were amongst the key drivers in tackling poverty. So, that wasn't the fault of Communities First. Secondly, we must ensure that the best parts of Communities First projects and the associated lessons are carried forward - many other colleagues have made that point, too - through this transition period, because, as we've already heard, so much good has come out of them. I'll just use one example from my constituency. The Cabinet Secretary, I'm sure, is aware of the Forsythia youth project, which was a fantastic project in providing - and is still a fantastic project - support and guidance to young people. It provides early intervention, mentoring support and role models, and has been life-changing for many young people in Merthyr Tydfil. The success of that project has been recognised by so many partners, both at local and national level. It would be a crime - a crime, really, against our young people - if projects like that were lost due to the changes in the programme. So, the best of Communities First, obviously, has to be taken forward, and I would like some assurance from the Cabinet Secretary that his transition division have a clear view on the essential projects that need to be saved. Thirdly, we must remember the continuing value that place-based policies can deliver. Indeed, in the near future, I look forward to welcoming the publishing of the work of the Valleys taskforce, recognising the Valleys as a place that needs to receive further cross-cutting attention from our Welsh Government to help us move our communities forward. In my constituency, I see some great examples of award-winning regeneration in Merthyr Tydfil. By the way, Merthyr Tydfil is a town that is growing; it's a vibrant hub in the Valleys. Can I say it is not the town that was portrayed so negatively, once again, in 'Valley Cops' on our tv recently? But the work in Merthyr Tydfil is far from complete, and the Communities First transition is seeing this particular budget reduce, I believe, from £1.6 million to somewhere around £370,000. So, we're going to be facing significant changes. I also look at communities like Rhymney that need some extra care and support to help them face the future. They've not benefited strategically, like Merthyr Tydfil has, and they can't point to the same levels of investment and regeneration as its neighbours, either across the valley in Merthyr or down the valley in Caerphilly. So, there are places that must receive our attention as part of the all-new strategies that we're currently announcing, whether it's in 'Prosperity for All', whether it's the work of the Valleys taskforce, whether it's our Welsh budget choices and local government settlements. There remain places and communities, like those in my constituency, that we are obliged to support if we're to achieve our aims. Our continuing commitment is vital as they face the prospect of losing billions of pounds of support from UK Government over the coming years. So, as we move away from Communities First and the transition to a new phase is under way, we must remember that the causes and symptoms of poverty remain to be challenged and to be overcome, and this cannot be achieved by Welsh Government alone, who do not hold all the economic levers. But I know the Cabinet Secretary will give some assurance that, in now focusing on resilient communities, tackling poverty remains a key objective for this Welsh Government.
Welsh: Yn gyntaf, fel eraill, a gaf fi ddiolch i'r pwyllgor am y deunydd darllen cynhwysfawr, os anghysurus weithiau, a gafwyd yn yr adroddiad? Nid wyf yn mynd i ymdrin yn benodol ag unrhyw un o'r argymhellion yn yr adroddiad, ond roeddwn am dynnu sylw at dri mater allweddol gan ganolbwyntio ar y dyfodol a'r camau sy'n dal i fod angen eu cymryd, a byddwn yn dysgu gwersi o'r adroddiad ar gyfer bwrw ymlaen â hwy. Bydd fy sylwadau, fel y byddwch yn deall, yn cael eu gwneud yng nghyd-destun ardaloedd fel fy etholaeth i. I mi, rhaid iddo ymwneud â'r hyn y darparwn yn y dyfodol, drwy'r cyfnod pontio cyfredol a thu hwnt. Felly, yn gyntaf, mae'r adroddiad yn cynnwys y sylweddoliad anochel fod ymdrechion y rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn wynebu her gynyddol i oresgyn hanes o amddifadedd cymdeithasol ac economaidd mewn gormod o'n cymunedau yn y Cymoedd, yn y cyd-destun y dof ohono. Daeth y dasg honno bron yn amhosibl wrth inni wynebu Llywodraeth y DU a ddewisodd ddilyn polisi cyni, cyni a adeiladwyd o gwmpas rhaglen o'r hyn a elwid yn ddiwygio lles. Os cyfeiriaf yn ôl at fy nghwestiwn i Ysgrifennydd y Cabinet dros gyllid yn gynharach, yn ôl ymchwil gan Brifysgol Sheffield Hallam, mae'r rhaglen ddiwygio honno'n mynd i arwain at amddifadu cymunedau'r Cymoedd o £0.5 biliwn y flwyddyn. Bydd y rhaglen diwygio lles, pan fydd wedi ei gweithredu'n llawn, yn mynd â mwy na hynny o'r Cymoedd bob tair blynedd. Dyna dros £1 biliwn bob tair blynedd. Mae'r ymosodiad hwnnw ar gymuned y Cymoedd yn mynd rhagddo, ac yng ngoleuni'r ymosodiad a'r tlodi sy'n gysylltiedig â'n cymunedau, roedd Cymunedau yn Gyntaf yn wynebu bod yn blastr nad oedd byth yn mynd i fod yn ateb cyfan. Fel y dywedodd Hefin, er bod rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn gwneud peth gwaith rhagorol sy'n newid bywydau, ynddi ei hun, ni allai godi miloedd lawer o bobl yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig allan o dlodi, gan na châi ei chefnogi gan bolisïau Llywodraeth y DU a oedd ymhlith yr ysgogiadau allweddol wrth fynd ati i drechu tlodi. Felly, nid bai Cymunedau yn Gyntaf oedd hynny. Yn ail, rhaid inni sicrhau bod y rhannau gorau o brosiectau Cymunedau yn Gyntaf a'r gwersi cysylltiedig yn cael eu parhau - mae llawer o gyd-Aelodau eraill wedi gwneud y pwynt hwnnw, hefyd - drwy'r cyfnod pontio hwn, oherwydd fel y clywsom eisoes, mae cymaint o dda wedi dod ohonynt. Fe ddefnyddiaf un enghraifft o fy etholaeth i. Mae Ysgrifennydd y Cabinet yn ymwybodol, rwy'n siŵr, o'r prosiect ieuenctid Forsythia, a oedd yn brosiect gwych - ac mae'n dal i fod yn brosiect gwych - sy'n darparu cymorth ac arweiniad i bobl ifanc. Mae'n darparu ymyrraeth gynnar, cymorth mentora a modelau rôl, ac mae wedi newid bywydau llawer o bobl ifanc ym Merthyr Tudful. Mae llwyddiant y prosiect wedi cael ei gydnabod gan gymaint o bartneriaid, ar lefel leol a chenedlaethol. Byddai'n drosedd - yn drosedd, mewn gwirionedd, yn erbyn ein pobl ifanc - pe bai prosiectau fel hyn yn cael eu colli oherwydd y newidiadau i'r rhaglen. Felly, mae'n rhaid i'r gorau o Cymunedau yn Gyntaf, yn amlwg, gael ei barhau, a hoffwn rywfaint o sicrwydd gan Ysgrifennydd y Cabinet fod ei is-adran bontio yn gweld yn glir pa brosiectau hanfodol sydd angen eu hachub. Yn drydydd, rhaid inni gofio'r gwerth parhaus y gall polisïau sy'n seiliedig ar leoedd ei sicrhau. Yn wir, yn y dyfodol agos, rwy'n edrych ymlaen at roi croeso i gyhoeddi gwaith tasglu'r Cymoedd, i gydnabod y Cymoedd fel lle y mae angen iddo gael sylw trawsbynciol pellach gan Lywodraeth Cymru i'n helpu i symud ein cymunedau ymlaen. Yn fy etholaeth i, rwy'n gweld rhai enghreifftiau gwych o adfywio sydd wedi ennill gwobrau ym Merthyr Tudful. Gyda llaw, mae Merthyr Tudful yn dref sy'n tyfu; mae'n ganolbwynt bywiog yn y Cymoedd. A gaf fi ddweud nad dyna'r dref a gafodd ei phortreadu mor negyddol, unwaith eto, yn 'Valley Cops' ar ein teledu yn ddiweddar? Ond mae'r gwaith ym Merthyr Tudful ymhell o fod yn gyflawn, ac mae'r newid yn Cymunedau yn Gyntaf wedi arwain at dorri'r gyllideb benodol hon, rwy'n credu, o £1.6 miliwn i oddeutu £370,000. Felly, rydym yn mynd i fod yn wynebu newidiadau sylweddol. Rwyf hefyd yn edrych ar gymunedau fel Rhymni sydd angen gofal a chymorth ychwanegol i'w helpu i wynebu'r dyfodol. Nid ydynt wedi elwa'n strategol, fel Merthyr Tudful, ac ni allant dynnu sylw at yr un lefelau o fuddsoddiad ac adfywiad â'u cymdogion, naill ai ar draws y dyffryn ym Merthyr Tudful neu i lawr y cwm yng Nghaerffili. Felly, mae yna leoedd sy'n rhaid iddynt gael ein sylw fel rhan o'r strategaethau newydd rydym yn eu cyhoeddi ar hyn o bryd, boed yn 'Ffyniant i Bawb', boed yn waith tasglu'r Cymoedd, boed yn ddewisiadau cyllideb Cymru a setliadau llywodraeth leol. Erys lleoedd a chymunedau, fel y rhai yn fy etholaeth i, sy'n rhaid inni eu cefnogi os ydym am gyflawni ein hamcanion. Mae ein hymrwymiad parhaus yn hanfodol wrth iddynt wynebu'r posibilrwydd o golli biliynau o bunnoedd o gymorth gan Lywodraeth y DU dros y blynyddoedd nesaf. Felly, wrth i ni symud oddi wrth Cymunedau yn Gyntaf ac wrth i'r cyfnod pontio i gyfnod newydd fynd rhagddo, rhaid inni gofio bod achosion a symptomau tlodi yn parhau i gael eu herio a'u goresgyn, ac ni ellir cyflawni hyn drwy Lywodraeth Cymru yn unig, gan nad yw'r holl ddulliau economaidd yn eu dwylo hi. Ond rwy'n gwybod y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn rhoi rhywfaint o sicrwydd y bydd trechu tlodi, drwy ganolbwyntio yn awr ar gymunedau cryf, yn parhau i fod yn amcan allweddol i Lywodraeth Cymru.