English: Thank you for that series of questions I'll run through. I think it's important to recognise what I am saying about the comparison with February. Of course, we're in a better position in terms of our preparation and understanding, with the practical experience and learning from the last six months or so. That's not the point that I'm making; I think the Member knows that isn't the point that I'm making, but in terms of the position in February about the profile and the rise in cases, so without action where we could end up find ourselves. In terms of learning from where we were, I think it's fair to say that with the knowledge we have now and the same facts, we would act differently. So, that's why I'm saying it's really important that people take account of their own choices, because otherwise the Government may have different choices to make where we may need to make choices earlier than the time period in which we did in the first wave. And that is the learning that I think Members are urging us to take on board. The Government will meet its responsibilities, but I think it is really important that people don't forget their own personal responsibility as well. That's what saw us come out of lockdown through the summer and suppress the virus, and it's what's been the most significant factor in seeing a rise in case numbers as well. It may be helpful if I re-set out what's happened with the lighthouse labs, the UK testing programme. You'll recall that most of the criticism at the early stage was that Wales didn't take part early enough in the lighthouse labs testing programme, and that was because we couldn't see and understand the data flowing through it. Scotland and Northern Ireland took part earlier; we waited until we could understand the data, and that's now regularly flowing through to our test, trace and protect teams. They've always been able to see data from the lighthouse labs and NHS Wales labs, and that's put us in a very good position for our highly successful contact tracing service. The challenges we've seen are that the lighthouse labs process was working well until about three weeks ago, to be fair. We've all seen the well-advertised challenges, and that's really because not so much that they can't undertake the sampling, but they're unable to deliver the testing of those samples to get the results back to people, and that's the problem that we see. And Matt Hancock today has acknowledged in the House of Commons that it'll take a matter of weeks for that to be resolved. That was a discussion we had in meetings of health Ministers of all four nations on Friday. We then saw the challenges in the testing programme with reductions over the weekend. And again, to be fair to Matt Hancock, after myself and other health Ministers contacted him, there was an improvement over the weekend, and we then mobilised some of our own resources as well. As well as us thinking about how we redeploy NHS Wales resources, which we are doing, and I'll have more to say over the next week or so on what we're doing, especially around mobile testing units, we also need the UK programme to get back on an even keel because it's a UK-funded and delivered programme of testing in each one of the four nations. There isn't an additional consequential of extra money or extra staff that are waiting to be found to come and deliver additional tests aside from this. And the successful return to the level of predictability and testing turnaround we saw through most of the summer would benefit all four nations. That is what we are looking to see happen. When it comes to the use of NHS Wales resources, we built them up to be able to deal with extra pressures that we know we're going face through the autumn and the winter. So, it's a collaborative effort of the Welsh programme that we've taken Welsh Government resources to fund, and indeed the lighthouse programme as well, and seeing that come back to the levels of performance we saw up until about three weeks ago. On the challenge about COVID tests in asymptomatic populations in domiciliary care and residential care, we've carried on with a regular testing programme now from the first weekly programme to every two weeks. Typically for staff in residential care, we've increased the frequency again in Caerphilly, and we're looking to do so again in RCT because of the challenges there about an increase in community transmission. So, we are looking to deliver a regular programme, and, again, the challenges that you allude to in terms of that testing programme for our staff are again part of the lighthouse lab challenges that we're seeing, and that's again about the turnaround in those tests and, again, there's been a lot of commentary across the UK about that. We're again looking at whether we can use NHS Wales resources in areas of highest transmission and to try to - [ Inaudible.] - faster and more predicable turnaround for a limited period of time. On the domiciliary and residential care, they are again a priority - those staff - for the flu vaccination programme, because they are, by definition, working with groups of vulnerable people. And when it comes to non-COVID treatment and harm, it's one of the four harms we recognise in our national approach, and it's again set out very clearly in the winter protection plans. So, again, we've set out in the plan what we're doing to see that continue as much as possible throughout the period of the winter and, indeed, the message that myself and the NHS chief exec have given about the need to not just to restart those, but to see further plans for those in the quarter 3 and quarter 4 framework. Because I recognise that the harm that comes from a national lockdown - it's not just the economic harm, which almost always has a health consequence as well, but it's potentially the harm to those other forms of non-COVID treatment that may not go ahead and take place, either because we have to pause those, because we're seeing more people coming to hospitals with COVID, or, indeed, because the public, as they have done in the first wave, choose not to take part because they're more concerned about acquiring coronavirus. So, there aren't simple and straightforward answers here. The plan we set out today talks about how we'll balance those priorities and, again, look to make and deliver further improvement. And you can expect to hear more from the Government over the winter about what we have and have not managed to do successfully in our unfinished fight with coronavirus.
Welsh: Diolch am y gyfres yna o gwestiynau imi ymdrin â nhw. Rwy'n credu ei bod hi'n bwysig cydnabod yr hyn rwy'n ei ddweud am y gymhariaeth â mis Chwefror. Wrth gwrs, rydym ni mewn gwell sefyllfa o ran ein paratoi a'n dealltwriaeth, gyda'r profiad ymarferol a'r dysgu o'r chwe mis diwethaf. Nid dyna'r pwynt yr wyf yn ei wneud; rwy'n credu bod yr Aelod yn gwybod nad dyna'r pwynt yr wyf yn ei wneud, ond o ran y sefyllfa ym mis Chwefror ynghylch y proffil a'r cynnydd mewn achosion, felly heb weithredu, dyna'r sefyllfa y gallem weld ein hunain ynddi yn y pen draw. O ran dysgu o le'r oeddem ni, rwy'n credu ei bod hi'n deg dweud, gyda'r wybodaeth sydd gennym ni nawr a'r un ffeithiau, y byddem yn gweithredu'n wahanol. Felly, dyna pam yr wyf yn dweud ei bod hi'n bwysig iawn bod pobl yn ystyried eu dewisiadau eu hunain, oherwydd fel arall efallai y bydd gan y Llywodraeth ddewisiadau gwahanol i'w gwneud lle y gall fod angen i ni wneud dewisiadau'n gynharach nag a wnaethom ni yng nghyfnod y don gyntaf. A dyna'r wers a ddysgwyd y credaf fod Aelodau'n ein hannog i'w hystyried. Bydd y Llywodraeth yn cyflawni ei chyfrifoldebau, ond rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn nad yw pobl yn anghofio eu cyfrifoldeb personol eu hunain hefyd. Dyna pam y daethom ni allan o'r cyfyngiadau symud dros yr haf ac atal y feirws, a dyma'r ffactor mwyaf arwyddocaol o ran gweld cynnydd yn nifer yr achosion hefyd. Efallai y byddai'n ddefnyddiol pe bawn yn nodi eto yr hyn sydd wedi digwydd gyda'r labordai goleudy, rhaglen brofi'r DU. Byddwch yn cofio mai'r rhan fwyaf o'r feirniadaeth yn y cyfnod cynnar oedd na fu i Gymru'n cymryd rhan yn ddigon cynnar yn rhaglen brofi labordai goleudy, a'r rheswm am hynny oedd nad oeddem yn gallu gweld a deall y data a oedd yn rhan o hynny. Cymerodd yr Alban a Gogledd Iwerddon ran yn gynharach; buom yn aros nes inni ddeall y data, ac mae hynny bellach yn cyrraedd ein timau profi, olrhain a diogelu yn rheolaidd. Maen nhw wastad wedi gallu gweld data o labordai goleudy a labordai GIG Cymru, ac mae hynny wedi rhoi ein gwasanaeth olrhain cyswllt hynod lwyddiannus mewn sefyllfa dda iawn. Yr heriau a welsom ni yw bod proses y labordai goleudy yn gweithio'n dda hyd at oddeutu tair wythnos yn ôl, a bod yn deg. Rydym ni i gyd wedi gweld yr heriau a amlygwyd yn eang, a hynny mewn gwirionedd nid oherwydd na allant ymgymryd â'r samplu, ond oherwydd na allant gyflawni'r gwaith o brofi'r samplau hynny er mwyn cael y canlyniadau'n ôl i bobl, a dyna'r broblem a welwn ni. Ac mae Matt Hancock heddiw wedi cydnabod yn Nhŷ'r Cyffredin y bydd yn cymryd ychydig wythnosau i ddatrys hynny. Roedd honno'n drafodaeth a gawsom ni yng nghyfarfodydd Gweinidogion iechyd y pedair gwlad ddydd Gwener. Yna gwelsom yr heriau yn y rhaglen brofi gyda gostyngiadau dros y penwythnos. Ac eto, a bod yn deg â Matt Hancock, ar ôl i mi a Gweinidogion iechyd eraill gysylltu ag ef, bu gwelliant dros y penwythnos, ac yna rhoddwyd rhai o'n hadnoddau ein hunain ar waith hefyd. Yn ogystal ag ystyried sut yr ydym yn adleoli adnoddau GIG Cymru, y byddwn yn ei wneud, a bydd gennyf fwy i'w ddweud dros yr wythnos nesaf am yr hyn yr ydym yn ei wneud, yn enwedig o ran unedau profi symudol, mae angen i raglen y DU hefyd ddod yn ôl ar ei thraed gan ei bod yn rhaglen brofi a ariennir ac a ddarperir gan y DU ym mhob un o'r pedair gwlad. Nid oes cyllid canlyniadol ychwanegol na staff ychwanegol yn aros i gael eu canfod i gyflwyno profion ychwanegol ar wahân i hyn. A byddai dychwelyd yn llwyddiannus i'r niferoedd rhagweladwy ac i lefel y profion a welsom ni drwy'r rhan fwyaf o'r haf o fudd i bob un o'r pedair gwlad. Dyna'r hyn yr ydym yn gobeithio y bydd yn digwydd. O ran defnyddio adnoddau GIG Cymru, fe'u cryfhawyd i allu ymdrin â phwysau ychwanegol y gwyddom y byddwn yn ei hwynebu drwy'r hydref a'r gaeaf. Felly, mae'n ymdrech gydweithredol ar ran y rhaglen Gymreig yr ydym ni wedi defnyddio adnoddau Llywodraeth Cymru i'w hariannu, ac yn wir y rhaglen oleudy hefyd, a gweld hynny'n dychwelyd at y lefelau perfformio a welsom hyd at oddeutu tair wythnos yn ôl. O ran yr her yngylch profion COVID mewn poblogaethau asymptomatig ym maes gofal cartref a gofal preswyl, rydym ni wedi parhau â rhaglen brofi reolaidd o'r rhaglen wythnosol gyntaf i bob pythefnos. Fel arfer i staff maes gofal preswyl, rydym wedi cynyddu'r amlder yng Nghaerffili, ac rydym yn bwriadu gwneud hynny eto yn Rhondda Cynon Taf oherwydd yr heriau yno ynglŷn â chynnydd mewn trosglwyddo cymunedol. Felly, rydym yn bwriadu darparu rhaglen reolaidd, ac, unwaith eto, mae'r heriau yr ydych yn cyfeirio atynt o ran y rhaglen brofi honno i'n staff unwaith eto'n rhan o'r heriau i labordai goleudy, ac mae hynny eto'n ymwneud â'r broses brofi a rhoi canlyniadau ac, unwaith eto, mae llawer o sylwadau wedi eu mynegi ledled y DU am hynny. Unwaith eto, rydym yn ystyried a allwn ddefnyddio adnoddau GIG Cymru mewn ardaloedd lle mae'r trosglwyddiad uchaf ac i geisio - [ Anghlywadwy.] - proses brofi a rhoi canlyniad cyflymach a mwy ffafriol am gyfnod cyfyngedig. O ran gofal cartref a phreswyl, maent unwaith eto'n flaenoriaeth - y staff hynny - ar gyfer y rhaglen brechu rhag y ffliw, oherwydd maent, drwy ddiffiniad, yn gweithio gyda grwpiau o bobl sy'n agored i niwed. A phan ddaw'n fater o driniaeth a niwed nad yw'n ymwneud â COVID, mae'n un o'r pedwar niwed a gydnabyddwn yn ein dull gweithredu cenedlaethol, ac unwaith eto mae wedi'i nodi'n glir iawn yng nghynlluniau diogelu'r gaeaf. Felly, unwaith eto, rydym wedi nodi yn y cynllun yr hyn yr ydym yn ei wneud i sicrhau bod hynny'n parhau gymaint â phosibl drwy gydol cyfnod y gaeaf ac, yn wir, y neges yr wyf fi a phrif weithredwr y GIG wedi'i rhoi ynghylch yr angen nid yn unig i ailgychwyn y rheini, ond i weld cynlluniau pellach ar gyfer y rheini yn fframwaith chwarter 3 a chwarter 4. Gan fy mod yn cydnabod bod y niwed sy'n deillio o gyfyngiadau symud cenedlaethol - nid y niwed economaidd yn unig, sydd bron bob amser yn arwain at ganlyniad iechyd hefyd, ond y niwed posib i'r mathau eraill hynny o driniaeth nad ydynt yn ymwneud â COVID, y rheini na fyddant yn mynd yn ei blaenau ac yn digwydd, naill ai oherwydd bod yn rhaid inni ohirio'r rheini, oherwydd ein bod yn gweld mwy o bobl yn dod i ysbytai gyda COVID, neu, yn wir, oherwydd bod y cyhoedd, fel y gwnaethant yn ystod y don gyntaf, yn dewis peidio â chael triniaeth am eu bod yn poeni mwy am ddal coronafeirws. Felly, does dim atebion syml a rhwydd yma. Mae'r cynllun a nodwyd gennym ni heddiw yn sôn am sut y byddwn yn cydbwyso'r blaenoriaethau hynny ac, unwaith eto, yn ceisio gwneud a sicrhau gwelliant pellach. A gallwch ddisgwyl clywed mwy gan y Llywodraeth dros y gaeaf am yr hyn yr ydym ni wedi llwyddo a heb lwyddo i'w wneud yn llwyddiannus yn ein brwydr anorffenedig yn erbyn y coronafeirws.