English: Absolutely. And there are some exciting things going on. You know, it's exciting times to be both a specialised medic, and a nurse as well, these days. It is an absolutely exciting field, in the diagnosis, the management and in the treatment of cancer. But, obviously, there are lots of challenges, and that's why we need a new cancer strategy going ahead, because one of the big issues as regards early diagnosis is uncertainty. This new rapid diagnostic centre in Neath Port Talbot is absolutely transformational, because, prior to that, as GPs, we needed to have at least one red-flag symptom. You'd come to see me, you'd have to have either rectal bleeding, pronounced weight loss, anaemia or specific pain to tick a box - that's a red flag - to justify a two-week referral. Even if I had a gut feeling that there was something dreadfully wrong with you, but you didn't have one of those tick-box things, I couldn't refer you within two weeks. Obviously, you end up having a cancer then, and people look back saying, 'Ah, those GPs - rubbish.' Daily Mail headlines: 'They just can't diagnose people in time'. But we couldn't, we were not allowed, to refer within the two weeks unless there was a red-flag symptom. If I thought you were ill, yet you didn't have a red-flag symptom, I couldn't do anything about it. Now I can. That's the beauty of this rapid diagnostic centre. It realises and it makes much of that gut feeling that we've always had as GPs. You know, by and large, after we've been in general practice for quite a while, we can tell whether there's something wrong with you, basically because we've known you for years - No. 1 - and even though your symptom might not come up on some chart as being a red flag or the blood tests haven't changed yet, 'You don't look right', and that justifies - . That gut feeling, for the first time, has enabled us to make an urgent diagnosis. That is the leap forward that we've been asking for for years in GP land, to get early diagnosis. It's absolutely transformational. Because ovarian cancer - we talk a lot about ovarian cancer - one of the earliest symptoms for that is bloating - bloating. Well, most of the adult middle-aged and elderly population are bloated at any one time. Yes, I could refer you all, but that wouldn't help the diagnostic rates of early ovarian cancer. But there's something additional with ovarian cancer - you are non-specifically not looking well to me, and I would get you seen. And it's only recently have we as GPs in the Neath Port Talbot area had that ability. We need it all over Wales, because in other places we're still waiting for those red-flag boxes to be ticked. We need that service now rolled out and we need a new cancer strategy. Diolch yn fawr.
Welsh: Yn sicr. Ac mae rhai pethau cyffrous yn digwydd. Mae'n amser cyffrous i fod yn feddyg arbenigol, ac yn nyrs hefyd, y dyddiau hyn. Mae'n faes cyffrous iawn, o ran diagnosis, rheoli a thrin canser. Ond yn amlwg, mae llawer o heriau, a dyna pam fod angen strategaeth newydd ar gyfer canser wrth symud ymlaen, gan mai un o'r materion pwysig o ran diagnosis cynnar yw ansicrwydd. Mae'r ganolfan ddiagnosteg gyflym newydd hon yng Nghastell-nedd Port Talbot yn gwbl drawsnewidiol, oherwydd cyn hynny, fel meddygon teulu, roedd angen o leiaf un symptom a oedd yn faner goch. Byddech yn dod i fy ngweld, byddai'n rhaid eich bod wedi colli cryn dipyn o bwysau neu fod gennych waedu rhefrol, anaemia neu boen penodol i dicio blwch - mae'r rheini'n faneri coch - i gyfiawnhau atgyfeiriad pythefnos. Hyd yn oed pe bawn yn teimlo'n reddfol fod rhywbeth mawr o'i le gyda chi, ond nad oeddech yn ticio un o'r blychau, ni fyddai modd i mi eich atgyfeirio o fewn pythefnos. Yn amlwg, byddech yn cael canser yn y pen draw, a byddai pobl yn edrych yn ôl a dweud, 'A, y meddygon teulu hynny - da i ddim.' Penawdau'r Daily Mail: 'Ni allant wneud diagnosis i bobl mewn pryd'. Ond nid oeddem yn cael atgyfeirio, nid oedd caniatâd i ni atgyfeirio o fewn pythefnos oni bai fod gennych symptom baner goch. Pe bawn yn meddwl eich bod yn sâl, ond nad oedd gennych symptom baner goch, ni allwn wneud unrhyw beth yn ei gylch. Gallaf wneud hynny bellach. Dyna ogoniant y ganolfan ddiagnosteg gyflym hon. Mae'n sylweddoli ac yn gwneud llawer mwy o'r teimlad greddfol hwnnw rydym bob amser wedi'i gael fel meddygon teulu. Yn gyffredinol, ar ôl i ni fod ym maes ymarfer cyffredinol am beth amser, gallwn ddweud a oes rhywbeth o'i le arnoch, gan ein bod wedi eich adnabod ers blynyddoedd, yn y bôn - Rhif 1 - ac er efallai na fydd eich symptom yn ymddangos ar ryw siart fel baner goch neu am nad yw'r profion gwaed wedi newid eto, 'Nid ydych yn edrych yn iawn', ac mae hynny'n cyfiawnhau - . Mae'r teimlad greddfol hwnnw, am y tro cyntaf, wedi ein galluogi i wneud diagnosis brys. Dyna'r naid ymlaen rydym wedi bod yn gofyn amdani ers blynyddoedd fel meddygon teulu, i gael diagnosis cynnar. Mae'n gwbl drawsnewidiol. Oherwydd gyda chanser yr ofari - rydym yn sôn yn aml am ganser yr ofari - un o'r symptomau cynharaf ar gyfer hynny yw stumog chwyddedig - stumog chwyddedig. Wel, ar unrhyw adeg, bydd y rhan fwyaf o'r boblogaeth ganol oed ac oedrannus â stumogau chwyddedig. Gallwn atgyfeirio pob un ohonoch, ond ni fyddai hynny'n helpu'r cyfraddau diagnosis cynnar o ran canser yr ofari. Ond mae rhywbeth arall gyda chanser yr ofari - nid ydych yn edrych yn dda i mi, mewn ffordd amhenodol, a buaswn yn sicrhau eich bod yn cael eich gweld. A dim ond yn ddiweddar rydym ni fel meddygon teulu yn ardal Castell-nedd Port Talbot wedi cael y gallu hwnnw. Mae ei angen arnom ledled Cymru, oherwydd mewn mannau eraill, rydym yn dal i ddisgwyl i'r blychau baner goch gael eu ticio. Mae angen i'r gwasanaeth gael ei gyflwyno ar unwaith ac mae angen strategaeth newydd ar gyfer canser. Diolch yn fawr.