English: Worryingly, the Welsh Government's 2018-19 ASD strategic action plan annual report provides little information on how it will implement the recommendations of April's independent evaluation, instead suggesting that most of the recommendations will be, quote, 'considered'. This report is vague in its proposals to financially support the development of the IAS beyond the current deadline, despite wide concern from service users, stakeholders and the integrated autism services themselves. And, whilst noting that good quality data is essential to understand the impact of service reforms and to plan future autism services, the Welsh Government report fails to provide sufficient information on how the Welsh Government and autism service stakeholders such as the IAS, the national autism team, regional partnership boards and local health boards undertake data collection and on how data is then used to inform the planning of services. Well, the Welsh Conservative 2021 manifesto will include concrete funding proposals for sufficient, sustainable autism services in Wales, services that have been designed with the autistic and autism communities, and we encourage other parties to do the same. Although we must provide certainty to autistic people and their families, the lack of information provided by the Welsh Government is causing concern. An autistic IAS volunteer in north Wales has asked me to share his concern that, although the service could be a power for good, it could end up creating more gaps, that more people are being assessed but there is then nowhere for them to go, that his social worker has caused a huge issue by saying things but not keeping to them, that we need to get it right first time, not cause aggravation, which increases pressure on services, and that we need autistic people actively involved everyday. Another autistic person involved in the IAS in north Wales told me that, overall, there are positives and negatives regarding the service. Some of the negatives, he said, can be fixed easily with better communication and training. However, he added, 'I believe the service is not meeting the need for most autistic individuals, including practical support, support around finances, organisations, skills, et cetera.' And that, he said, 'To be successful, I believe IAS needs to develop services that are bespoke to the autism community, including "what matters" assessments, conversations that are individually focused on client empowerment and choices.' An autism professional told me the IAS roll-out has put extra strain on voluntary sector services to support people before and after diagnosis, with advocacy services at breaking point, and that the training materials she was given from ASDinfoWales had no depth and she had to create her own to promote better understanding of the condition and prevent exclusion. As well as being a professional, she has years of lived experience. Autism community members in north Wales told me that the IAS appears surprised and confused that women and girls do not fit the criteria generally used for boys and men, and that many autistic parents of autistic children are seriously disadvantaged when dealing with education, social services and child and adolescent mental health services, because the IAS does not provide direct work with children. And, as a charity supporting children and young people on the spectrum told me, funding is not focused on the most important areas and gaps in service provision, including autism school training for all staff, resources at schools, autism-specific activities and clubs, parent support in times of crisis, respite services for families, and family outreach support. That's where the £13 million should be going. We will support the Plaid Cymru amendment, although autism is already covered by the Equality Act 2010, as are other neurodiverse conditions, such as dyslexia. Worryingly, the Welsh Government's amendments dodge the calls in the independent evaluation they commissioned to address the weaknesses of the IAS as a matter of urgency, including, they said, a lack of published data and a lack of clarity over the long-term funding model. Please listen to the evaluation you commissioned and the evidenced recommendations they made.
Welsh: Mae'n peri pryder nad yw adroddiad blynyddol y cynllun gweithredu strategol ar gyfer anhwylderau'r sbectrwm awtistig 2018-19 yn darparu fawr o wybodaeth ynglŷn â sut y bydd yn gweithredu argymhellion gwerthusiad annibynnol mis Ebrill, gan awgrymu yn lle hynny y bydd y rhan fwyaf o'r argymhellion, ac rwy'n dyfynnu, 'yn cael eu hystyried'. Mae'r adroddiad hwn yn amwys yn ei gynigion i roi cymorth ariannol i ddatblygu'r gwasanaeth awtistiaeth integredig y tu hwnt i'r terfyn amser presennol, er gwaethaf pryderon eang gan ddefnyddwyr gwasanaethau, rhanddeiliaid a'r gwasanaethau awtistiaeth integredig eu hunain. Ac er ei fod yn nodi bod data o ansawdd da yn hanfodol i ddeall effaith diwygiadau i wasanaethau ac i gynllunio gwasanaethau awtistiaeth yn y dyfodol, mae adroddiad Llywodraeth Cymru yn methu darparu digon o wybodaeth ynglŷn â sut y mae Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid gwasanaethau awtistiaeth fel y gwasanaeth awtistiaeth integredig, y tîm awtistiaeth cenedlaethol, byrddau partneriaeth rhanbarthol a byrddau iechyd lleol yn casglu data a sut y caiff data ei ddefnyddio wedyn i lywio'r broses o gynllunio gwasanaethau. Wel, bydd maniffesto 2021 y Ceidwadwyr Cymreig yn cynnwys cynigion cyllido pendant ar gyfer gwasanaethau awtistiaeth cynaliadwy digonol yng Nghymru, gwasanaethau sydd wedi'u cynllunio gyda'r cymunedau awtistig ac awtistiaeth, ac rydym yn annog y pleidiau eraill i wneud yr un peth. Er bod yn rhaid i ni roi sicrwydd i bobl awtistig a'u teuluoedd, mae'r diffyg gwybodaeth a ddarperir gan Lywodraeth Cymru yn peri pryder. Mae gwirfoddolwr awtistig gyda'r gwasanaeth awtistiaeth integredig yng ngogledd Cymru wedi gofyn i mi rannu ei bryder, er y gallai'r gwasanaeth fod yn bŵer er daioni, y gallai greu mwy o fylchau yn y pen draw, fod mwy o bobl yn cael eu hasesu ond nad oes unman iddynt fynd wedyn, fod ei weithiwr cymdeithasol wedi achosi problem enfawr drwy ddweud pethau a methu glynu atynt, fod angen inni wneud hyn yn iawn y tro cyntaf, nid achosi i bethau waethygu, sy'n cynyddu'r pwysau ar wasanaethau, a bod angen cynnwys pobl awtistig yn weithredol bob dydd. Dywedodd unigolyn awtistig arall sy'n ymwneud â'r gwasanaeth awtistiaeth integredig yng ngogledd Cymru wrthyf fod yna agweddau cadarnhaol a negyddol i'r gwasanaeth ar y cyfan. Gall rhai o'r pethau negyddol, meddai, gael eu hunioni'n hawdd drwy well cyfathrebu a hyfforddiant. Fodd bynnag, fe ychwanegodd, 'Nid wyf yn credu bod y gwasanaeth yn diwallu anghenion y rhan fwyaf o unigolion awtistig, gan gynnwys mewn perthynas â chymorth ymarferol, cymorth gyda threfniadau ariannol, sefydliadau, sgiliau, ac ati.' A dywedodd, 'Er mwyn iddo lwyddo, credaf fod angen i'r gwasanaeth awtistiaeth integredig ddatblygu gwasanaethau sy'n bwrpasol i'r gymuned awtistiaeth, gan gynnwys asesiadau "beth sy'n bwysig", sgyrsiau sy'n canolbwyntio'n unigol ar rymuso cleientiaid a dewisiadau cleientiaid.' Dywedodd gweithiwr proffesiynol ym maes awtistiaeth fod cyflwyno'r gwasanaeth awtistiaeth integredig wedi rhoi straen ychwanegol ar wasanaethau'r sector gwirfoddol i gefnogi pobl cyn ac ar ôl diagnosis, gyda gwasanaethau eiriolaeth mewn perygl o chwalu, ac nad oedd dyfnder i'r deunyddiau hyfforddi a roddwyd iddi gan ASDinfoWales a'i bod wedi gorfod creu ei deunydd ei hun i hyrwyddo gwell dealltwriaeth o'r cyflwr ac atal arwahanrwydd. Yn ogystal â bod yn weithiwr proffesiynol, mae ganddi flynyddoedd o brofiad bywyd. Dywedodd aelodau o'r gymuned awtistiaeth yng ngogledd Cymru wrthyf fod y gwasanaeth awtistiaeth integredig i'w weld yn synnu ac mewn penbleth nad yw menywod a merched yn cyd-fynd â'r meini prawf a ddefnyddir yn gyffredinol ar gyfer bechgyn a dynion, a bod llawer o rieni awtistig plant awtistig o dan anfantais ddifrifol wrth ymdrin ag addysg, gwasanaethau cymdeithasol a gwasanaethau iechyd meddwl plant a'r glasoed, am nad yw'r gwasanaeth awtistiaeth integredig yn darparu gwaith uniongyrchol gyda phlant. Ac fel y dywedodd elusen sy'n cefnogi plant a phobl ifanc ar y sbectrwm wrthyf, nid yw'r cyllid yn canolbwyntio ar y meysydd pwysicaf a'r bylchau yn y ddarpariaeth, gan gynnwys hyfforddiant awtistiaeth i ysgolion ar gyfer yr holl staff, adnoddau mewn ysgolion, gweithgareddau penodol ar gyfer awtistiaeth a chlybiau, cymorth i rieni ar adegau o argyfwng, gwasanaethau seibiant i deuluoedd, a chymorth allanol i deuluoedd. Dyna lle dylai'r £13 miliwn fod yn mynd. Byddwn yn cefnogi gwelliant Plaid Cymru, er bod awtistiaeth eisoes yn dod o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010, yn yr un modd ag y mae cyflyrau niwroamrywiol eraill, megis dyslecsia. Mae'n peri gofid fod gwelliannau Llywodraeth Cymru yn osgoi'r galwadau yn y gwerthusiad annibynnol a gomisiynwyd ganddynt i fynd i'r afael â gwendidau'r gwasanaeth awtistiaeth integredig fel mater o frys, gan gynnwys, meddent, diffyg data cyhoeddedig a diffyg eglurder ynghylch y model cyllid hirdymor. Gwrandewch ar y gwerthusiad a gomisiynwyd gennych a'r argymhellion ar sail tystiolaeth a wnaed ganddynt.