techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you for the question. The report recognises the continuing good progress being made. Working with Public Health Wales, health boards and the clinical networks, we are using the report's recommendations to inform action to further improve the effectiveness and efficiency of the delivery of this specialist orthodontic service here in Wales.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Mae'r adroddiad yn cydnabod y cynnydd da parhaus sy'n cael ei wneud. Gan weithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru, byrddau iechyd a'r rhwydweithiau clinigol, rydym yn defnyddio argymhellion yr adroddiad i lywio camau gweithredu i wella effeithiolrwydd ac effeithlonrwydd cyflwyno'r gwasanaeth orthodontig arbenigol yma yng Nghymru.
English: I thank the Cabinet Secretary for his reply. I'm not quite sure if we've been reading the same report, and I obviously looked at the report from the particular aspect of the area I represent and Hywel Dda in particular, where it says there is a real problem in accessing orthodontic services. I had confirmation this week from the British Dental Association as well that waiting lists in Hywel Dda for children aged between nine and 17 are, at the moment, at three years and four months, and that is against the target of six months. So, I have to ask, in light of the report, which doesn't have any firm outcomes and targets within it, what is the Government doing to ensure that the constituents who I represent in the Hywel Dda health board region are able - particularly young constituents - to access orthodontic treatment within a reasonable period of time, remembering that this impacts upon their schooling and their upbringing?
Welsh: Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ateb. Nid wyf yn hollol siŵr a ydym wedi bod yn darllen yr un adroddiad, ac yn amlwg, edrychais ar yr adroddiad o safbwynt yr ardal rwy'n ei chynrychioli a Hywel Dda yn benodol, lle y mae'n dweud bod problem go iawn gyda sicrhau mynediad at wasanaethau orthodontig. Cefais gadarnhad yr wythnos hon gan Gymdeithas Ddeintyddol Prydain hefyd fod rhestrau aros yn Hywel Dda ar gyfer plant rhwng naw a 17 oed ar hyn o bryd yn dair blynedd a phedwar mis, a hynny yn erbyn y targed o chwe mis. Felly, rhaid i mi ofyn, o ystyried yr adroddiad, nad yw'n cynnwys unrhyw ganlyniadau a thargedau pendant, beth y mae'r Llywodraeth yn ei wneud i sicrhau bod yr etholwyr rwy'n eu cynrychioli yn ardal bwrdd iechyd Hywel Dda - yn enwedig pobl ifanc yn fy etholaeth - yn gallu cael mynediad at driniaeth orthodontig o fewn cyfnod rhesymol o amser, gan gofio bod hyn yn effeithio ar eu haddysg a'u magwraeth?
English: I accept what the Member is saying. Hywel Dda is one of our problem areas within an overall improving national picture. Hywel Dda itself has made further progress in the last few years, but there's actually been a significant backlog built up within Hywel Dda. Some of that is about making more effective and efficient use of the specialist service that exists. It's also about making sure that people really do get to see a specialist in this area, as opposed to a general practitioner who does some work. We actually think we get better outcomes for individuals doing that, but also about making sure that referrals are made at an appropriate time and for the appropriate service. So, it's something about referral behaviour. It means proper investment in the specialist end of the service and those that are genuine specialists in this area, and trying to make sure that we properly meet and match the supply and demand. I do accept that, in Hywel Dda, that has not been the case to date. But the health board are investing in this particular area and I expect to see further improvement made, because, as you said, waiting times in the Hywel Dda area are too long and I expect to see further progress made in the rest of this Assembly term.
Welsh: Rwy'n derbyn yr hyn y mae'r Aelod yn ei ddweud. Mae Hywel Dda yn un o'n hardaloedd problemus o fewn darlun cenedlaethol sy'n gwella ar y cyfan. Mae Hywel Dda ei hun wedi gwneud cynnydd pellach yn y blynyddoedd diwethaf, ond roedd yna ôl-groniad sylweddol yn Hywel Dda mewn gwirionedd. Mae rhywfaint o hynny'n ymwneud â defnydd mwy effeithiol ac effeithlon o'r gwasanaeth arbenigol sy'n bodoli. Mae hefyd yn ymwneud â sicrhau bod pobl yn cael gweld arbenigwr yn y maes yn hytrach nag ymarferydd cyffredinol sy'n gwneud rhywfaint o waith. Mewn gwirionedd credwn ein bod yn sicrhau gwell canlyniadau i unigolion o wneud hynny, ond hefyd o wneud yn siŵr fod atgyfeiriadau'n cael eu gwneud ar adeg briodol ac at y gwasanaeth priodol. Felly, mae'n ymwneud ag ymddygiad atgyfeirio. Mae'n golygu buddsoddiad priodol ym mhen arbenigol y gwasanaeth a'r rhai sy'n arbenigwyr gwirioneddol yn y maes hwn, a cheisio sicrhau ein bod yn ateb y galw ac yn ei baru â'r cyflenwad yn briodol. Rwy'n derbyn nad yw hynny wedi bod yn wir hyd yn hyn yn Hywel Dda. Ond mae'r bwrdd iechyd yn buddsoddi yn y maes penodol hwn, ac rwy'n disgwyl gweld gwelliannau pellach, oherwydd fel y dywedoch, mae amseroedd aros yn ardal Hywel Dda yn rhy hir ac rwy'n disgwyl gweld cynnydd pellach yn cael ei wneud dros weddill y tymor Cynulliad hwn.
English: Cabinet Secretary, I very much echo the comments of the Member for Mid and West Wales, and I can highlight plenty of examples in my own constituency of patients having to go private and having to travel further afield for orthodontic treatment. So, in the circumstances, what additional steps are the Welsh Government taking to monitor the effectiveness of the working relationships between orthodontic practices and the Hywel Dda Local Health Board in terms of the management of local orthodontic provision?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n ategu sylwadau'r Aelod dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru yn gryf, a gallaf dynnu sylw at ddigon o enghreifftiau yn fy etholaeth fy hun o gleifion yn gorfod mynd yn breifat a gorfod teithio ymhellach i gael triniaeth orthodontig. Felly, yn yr amgylchiadau hyn, pa gamau ychwanegol y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i fonitro effeithiolrwydd y berthynas waith rhwng practisau orthodontig a Bwrdd Iechyd Lleol Hywel Dda o ran rheoli'r ddarpariaeth orthodontig leol?
English: Well, as I said in my response to the Member and, indeed, to his previous question before the new year break, we recognise in particular in Hywel Dda that there's been a need to improve on where they are. There is something there, as I said, about making sure that specialist practice is undertaken in the service and that they are actually more effective and more efficient in turning round and providing additional capacity. The health board are investing more in that specialist area of provision, and, in fact, we know that more people have been seen in the last three years within Hywel Dda. We know that there have been 24 more assessment clinics in the last year throughout the health board area. But that doesn't mean that it resolves the whole problem. They need to continue to do that to actually properly get into the backlog. So, I recognise that constituents across the Hywel Dda health board area, some of them are waiting simply too long for this specialist treatment. So, it is about investing in the future - not pretending that we can fix it within a period of months, but to make sure that people see, progressively, an improvement that is sustainable now and in the future.
Welsh: Wel, fel y dywedais yn fy ateb i'r Aelod ac yn wir, i'w gwestiwn blaenorol cyn toriad y flwyddyn newydd, rydym yn cydnabod yn benodol yn Hywel Dda fod angen wedi bod i wella'u sefyllfa. Mae rhywbeth yno, fel y dywedais, ynglŷn â sicrhau bod ymarfer arbenigol yn cael ei wneud yn y gwasanaeth a'u bod yn gwella a darparu capasiti ychwanegol yn fwy effeithiol ac yn fwy effeithlon mewn gwirionedd. Mae'r bwrdd iechyd yn buddsoddi mwy yn y maes arbenigol hwnnw, ac yn wir, gwyddom fod mwy o bobl wedi cael eu gweld yn y tair blynedd ddiwethaf yn Hywel Dda. Rydym yn gwybod bod 24 yn fwy o glinigau asesu wedi'u cynnal yn ystod y flwyddyn ddiwethaf ar draws ardal y bwrdd iechyd. Ond nid yw hynny'n golygu ei fod yn datrys y broblem gyfan. Mae angen iddynt barhau i wneud hynny er mwyn mynd i'r afael yn iawn â'r ôl-groniad. Felly, rwy'n cydnabod bod rhai etholwyr ar draws ardal bwrdd iechyd Hywel Dda yn aros yn rhy hir am y driniaeth arbenigol hon. Felly, mae'n ymwneud â buddsoddi yn y dyfodol - nid esgus y gallwn ei unioni mewn cyfnod o fisoedd, ond gwneud yn siŵr fod pobl yn gynyddol yn gweld gwelliant sy'n gynaliadwy yn awr ac yn y dyfodol.
English: Thank you. I now call the party spokespersons to question the Cabinet Secretary for Health, Well-being and Sport, and first this week is Caroline Jones.
Welsh: Diolch. Galwaf yn awr ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon, ac yn gyntaf yr wythnos hon, Caroline Jones.
English: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Cabinet Secretary, South Wales Police dealt with more mental health incidents last year than any other UK police force. Police officers in south Wales dealt with nearly 39,000 mental health issues during 2016. Cabinet Secretary, do you agree with me that people facing mental health issues should be cared for by specialist mental health services, rather than the criminal justice system? Can you outline the actions you are taking to reduce the number of mental health incidents being dealt with by police officers?
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, fe wnaeth Heddlu De Cymru ymdrin â mwy o ddigwyddiadau iechyd meddwl y llynedd nag unrhyw heddlu arall yn y DU. Fe wnaeth swyddogion yr heddlu yn ne Cymru ymdrin â bron i 39,000 o ddigwyddiadau iechyd meddwl yn ystod 2016. Ysgrifennydd y Cabinet, a ydych yn cytuno y dylai pobl sydd â phroblemau iechyd meddwl gael gofal gan wasanaethau iechyd meddwl arbenigol, yn hytrach na'r system cyfiawnder troseddol? A allwch amlinellu'r camau gweithredu yr ydych yn eu cymryd i leihau nifer y digwyddiadau iechyd meddwl sy'n cael eu trin gan swyddogion yr heddlu?
English: I thank the Member for the comments. I think we need to be clear about what we're talking about, because there's a challenge of whether people continue to see a police cell as a place of safety, and that is not the view this Government takes, or the police force, or the health service. There's actually much improved work that's been undertaken between NHS Wales and police forces across the country, and I'm pleased to see there's been a significant reduction in people inappropriately placed. We're now down into very, very small figures. There's still further improvement to go, but it really does depend on the categorisation that the Member uses, and whether or not these are people who are partly in the criminal justice system appropriately or are people with mental health problems who are being misplaced and not in the appropriate care for their actual care needs themselves.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y sylwadau. Rwy'n credu bod angen i ni fod yn glir ynglŷn â'r hyn yr ydym yn siarad yn ei gylch, oherwydd mae i ba raddau y mae pobl yn parhau i weld cell heddlu fel man diogel yn parhau i fod yn her, ac nid dyna farn y Llywodraeth hon, na'r heddlu, na'r gwasanaeth iechyd. Mewn gwirionedd gwnaed llawer o waith gwell rhwng GIG Cymru a heddluoedd ar draws y wlad, ac rwy'n falch o weld bod gostyngiad sylweddol yn nifer y bobl a leolwyd yn amhriodol. Rydym yn awr i lawr at ffigurau bach iawn. Mae'n dal i fod angen gwelliant pellach, ond mae'n dibynnu'n wirioneddol ar y categoreiddio y mae'r Aelod yn ei ddefnyddio, a pha un a yw'r rhain yn bobl sy'n rhannol yn y system cyfiawnder troseddol yn briodol ai peidio neu'n bobl â phroblemau iechyd meddwl sy'n cael eu camleoli a heb fod yn cael gofal priodol ar gyfer eu hanghenion gofal eu hunain mewn gwirionedd.
English: Thank you, Cabinet Secretary. The Mind workplace well-being index shows that mental health problems are the leading cause of workplace absence. Even the NHS is not immune, and we lost a third of a million days to mental health issues amongst health staff last year. One of the biggest barriers to tackling this issue is the lack of access to psychological and talking therapies. What is your Government doing to improve access to psychological therapies and reduce waiting times for mental health treatment in Wales?
Welsh: Diolch i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Mae mynegai lles yn y gweithle Mind yn dangos mai problemau iechyd meddwl yw prif achos absenoldeb yn y gweithle. Nid yw'r GIG hyd yn oed yn rhydd rhag hyn a chollwyd traean o filiwn o ddiwrnodau yn sgil problemau iechyd meddwl ymhlith staff iechyd y llynedd. Un o'r rhwystrau mwyaf i fynd i'r afael â'r broblem yw diffyg mynediad at therapïau seicolegol a siarad. Beth y mae eich Llywodraeth yn ei wneud i wella mynediad at therapïau seicolegol a lleihau amseroedd aros ar gyfer triniaeth iechyd meddwl yng Nghymru?
English: It's no surprise to me that mental health reasons are a significant cause of workplace absence. From my previous time outside this place, as well as within it, I would be surprised if that were not the case. Our challenge is: how do we recognise it and the issues about stress within the workplace? We have specific programmes of activity, working with employers, and the awards we give about encouraging employers to take better and more anticipatory care of their workforce - recognising the significant gains to them as a business from doing so - as well as how we support people if they are out of the workplace. There's something there about investing in occupational services in both the private and the public sectors to take care of our workers, and then, if people do need to access specialist mental health services and talking therapies, we, of course, have invested in those services successfully and progressively. This institution, as an Assembly, and, indeed, the Government, has recognised for a number of years the need to treat mental and physical health with a parity of esteem, and that has led to further investment in mental health services. We're the first part of the UK to have meaningful working-time standards, and, actually, our performance against those is relatively good. However, there is more ground to achieve and more to be done. So, we can take some comfort in what we have done already and the priority for this area of action, but there's much more to do before any of us can say that we're satisfied.
Welsh: Nid yw'n syndod i mi mai rhesymau iechyd meddwl yw un o brif achosion absenoldeb yn y gweithle. O fy amser blaenorol y tu allan i'r lle hwn, yn ogystal ag ynddo, buaswn yn synnu pe na bai hynny'n wir. Ein her yw hon: sut y mae adnabod salwch meddwl a phroblemau'n ymwneud â straen yn y gweithle? Mae gennym raglenni gweithgaredd penodol, gan weithio gyda chyflogwyr, a'r dyfarniadau a roddwn i annog cyflogwyr i wella gofal a chynllunio gofal ymlaen llaw i'w gweithlu - gan gydnabod y manteision sylweddol iddynt hwy fel busnes o wneud hynny - yn ogystal â sut i fynd ati i gynorthwyo pobl os ydynt allan o'r gweithle. Mae rhywbeth yno ynglŷn â buddsoddi mewn gwasanaethau galwedigaethol yn y sector preifat a'r sector cyhoeddus i ofalu am ein gweithwyr, ac yna, os oes angen i bobl gael mynediad at wasanaethau iechyd meddwl arbenigol a therapïau siarad, rydym wedi buddsoddi yn y gwasanaethau hynny'n llwyddiannus ac yn gynyddol wrth gwrs. Mae'r sefydliad hwn, fel Cynulliad, ac yn wir, y Llywodraeth, wedi cydnabod ers nifer o flynyddoedd yr angen i drin iechyd meddwl a chorfforol gyda pharch cydradd, ac mae hynny wedi arwain at fuddsoddi pellach mewn gwasanaethau iechyd meddwl. Ni yw'r rhan gyntaf o'r DU i gael safonau amser gweithio ystyrlon, ac mewn gwirionedd, mae ein perfformiad yn erbyn y rheini'n gymharol dda. Fodd bynnag, mae mwy o le i gyflawni a mwy i'w wneud. Felly, gallwn gymryd rhywfaint o gysur yn yr hyn a wnaethom yn barod a'r flaenoriaeth i'r maes gweithredu hwn, ond mae llawer mwy i'w wneud cyn y gall unrhyw un ohonom ddweud ein bod yn fodlon.
English: Thank you, Cabinet Secretary. While we welcome steps to improve the numbers working in mental health care, such as the introduction of new courses at Glyndŵr university focusing on mental health and well-being, we are still short of both staff and funding for mental health services in Wales. How do you respond to the director of Mind Cymru, who states that the mental health arena is still 'significantly underfunded'? What plans does your Government have to increase resources allocated to tackling mental health issues, faced by one in four of us?
Welsh: Diolch i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Er ein bod yn croesawu camau i wella'r niferoedd sy'n gweithio ym maes gofal iechyd meddwl, megis cyflwyno cyrsiau newydd ym Mhrifysgol Glyndŵr yn canolbwyntio ar iechyd meddwl a llesiant, rydym yn dal i fod yn brin o staff a chyllid ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl yng Nghymru. Sut rydych yn ymateb i gyfarwyddwr Mind Cymru, sy'n datgan nad yw'r maes iechyd meddwl yn cael digon o arian o bell ffordd o hyd? Pa gynlluniau sydd gan eich Llywodraeth i gynyddu adnoddau a ddyrennir i fynd i'r afael â phroblemau iechyd meddwl, a wynebir gan un o bob pedwar ohonom?
English: Well, you'll know from the budget that this place passed that we've seen a significant additional resource go into mental health. It's the largest area of spend within the health service budget, and that came from the sensible and mature conversation that took place between this Government and Plaid Cymru and others. Now, that's meant that we are continuing to prioritise mental health as an area of action, and that is not the position that the third sector recognises takes place across our borders. I don't complain about the third sector in this, or any other area, calling for more resources. It's their job to campaign; it's their job to champion issues. It's our job, though, to manage a finite group of resources. So, I don't think it's good enough for the Government simply to say, 'Someone has called for more, therefore we'll provide it'. We have to balance that against other priorities. I'm clear that this is a priority area of action, and we're seeing that in deed and not simply in words with the extra investment we are making in mental health services.
Welsh: Wel, fe fyddwch yn gwybod o'r gyllideb fod y lle hwn wedi pasio i roi adnoddau ychwanegol sylweddol tuag at iechyd meddwl. Dyma'r maes gwariant mwyaf yng nghyllideb y gwasanaeth iechyd, a deilliodd hynny o'r drafodaeth synhwyrol ac aeddfed a ddigwyddodd rhwng y Llywodraeth hon a Phlaid Cymru ac eraill. Nawr, mae hynny wedi golygu ein bod yn parhau i roi blaenoriaeth i iechyd meddwl fel maes gweithredu, ac nid dyna'r sefyllfa y mae'r trydydd sector yn cydnabod sy'n digwydd dros y ffin. Nid wyf yn cwyno bod y trydydd sector yn y maes hwn, neu unrhyw faes arall, yn galw am fwy o adnoddau. Eu gwaith yw ymgyrchu; eu gwaith yw hyrwyddo achosion. Ein gwaith ni, fodd bynnag, yw rheoli grŵp cyfyngedig o adnoddau. Felly, nid wyf yn meddwl ei bod yn ddigon da i Lywodraeth ddweud yn syml, 'Mae rhywun wedi galw am fwy, felly byddwn yn ei ddarparu'. Mae'n rhaid i ni gydbwyso hynny yn erbyn blaenoriaethau eraill. Rwy'n glir fod hwn yn faes gweithredu â blaenoriaeth, ac rydym yn gweld hynny mewn gweithred ac nid mewn geiriau'n unig gyda'n buddsoddiad ychwanegol mewn gwasanaethau iechyd meddwl.
English: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Cabinet Secretary, we have discussed winter pressures on accident and emergency departments on many occasions. We now have the figures for January, which show that, in major A&E units, just 74.1 per cent of patients were seen within four hours. Now, when those figures were released, I think the BBC report stated that: 'Undoubtedly there will be sighs of relief in the Welsh Government'. Did you breathe a sigh of relief when you saw those figures?
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, rydym wedi trafod pwysau'r gaeaf ar adrannau damweiniau ac achosion brys ar sawl achlysur. Erbyn hyn mae gennym y ffigurau ar gyfer mis Ionawr sy'n dangos mai 74.1 y cant yn unig o gleifion mewn unedau damweiniau ac achosion brys mawr sy'n cael eu gweld o fewn pedair awr. Nawr, pan gafodd y ffigurau hynny eu rhyddhau, rwy'n meddwl bod adroddiad y BBC wedi datgan: Yn ddiau, bydd ochneidiau o ryddhad yn Llywodraeth Cymru. A wnaethoch chi anadlu ochenaid o ryddhad pan welsoch y ffigurau hynny?
English: I think that's a very odd way to try and pose a question about a serious issue for the health service and for everyone who works within it. This is a real and serious issue for people who require care, in particular during the winter period, when we know that more older people are more likely to need admission into a hospital for care, and more older people need support in their own home. It's not about breathing a sigh of relief; it's looking at where we are as a whole system. Where we recognise there's a need for further improvement - and not just in A&E, but the points we've made previously about anticipatory care that you'll be familiar with in your own constituency, with the advance care work that is taking place in Ynys Môn, but also about the delayed transfers of care as well. As we've seen from the last figures, we've made improvement and there's room for further improvement, as the whole system needs to work together, health and social care. It's not about a sigh of relief; it's about saying, 'Where are we now? What more can we do, and is that system resilient?' The system is coping, but it is a very real struggle. We see it in the staff, we see it in the people needing care, and I expect and I want to see further improvement made over the course of the year, and to get ready for next winter as well.
Welsh: Rwy'n credu bod honno'n ffordd ryfedd iawn o geisio gofyn cwestiwn am fater difrifol i'r gwasanaeth iechyd ac i bawb sy'n gweithio ynddo. Mae hwn yn fater real a difrifol i bobl sydd angen gofal, yn enwedig yn ystod y gaeaf, pan wyddom fod mwy o bobl hŷn yn fwy tebygol o fod angen eu derbyn i'r ysbyty i gael gofal, a mwy o bobl hŷn angen cymorth yn eu cartref eu hunain. Nid yw'n ymwneud ag anadlu ochenaid o ryddhad; mae'n ymwneud ag edrych ble rydym fel system gyfan. Lle rydym yn cydnabod bod angen gwelliant pellach - ac nid yn unig yn yr adrannau damweiniau ac achosion brys, ond y pwyntiau a wnaethom yn flaenorol ynglŷn â gofal wedi'i gynllunio ymlaen llaw y byddwch yn gyfarwydd ag ef yn eich etholaeth eich hun gyda'r gwaith gofal ymlaen llaw sy'n digwydd ar Ynys Môn, ac ynglŷn ag oedi wrth drosglwyddo gofal yn ogystal. Fel y gwelsom o'r ffigurau diwethaf, rydym wedi gwneud gwelliannau ac mae lle i wella ymhellach, gan fod angen i'r system gyfan weithio gyda'i gilydd, iechyd a gofal cymdeithasol. Nid yw'n ymwneud ag ochenaid o ryddhad; mae'n ymwneud â dweud, 'Ble rydym yn awr? Beth arall y gallwn ei wneud, ac a yw'r system yn gadarn?' Mae'r system yn ymdopi, ond mae'n frwydr go iawn. Rydym yn ei weld yn y staff, rydym yn ei weld yn y bobl sydd angen gofal, ac rwy'n disgwyl ac yn dymuno gweld gwelliannau pellach yn ystod y flwyddyn, ac i baratoi ar gyfer y gaeaf nesaf hefyd.