English: Thank you, Llywydd. I'm very pleased to move the motion and open the Stage 4 debate for the Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Bill. We have of course been working on this Bill for a number of years. We first consulted on minimum pricing for alcohol in 2014, as part of the public health White Paper, and I would like to start by thanking my ministerial colleagues Mark Drakeford and Rebecca Evans for their work to shape and develop this landmark legislation. I'd like to thank Assembly Members for their support and for the scrutiny that has taken place during the passage of the Bill. In particular, I'd like to thank the three committees - the Health, Social Care and Sport Committee, the Finance Committee and the Constitutional and Legislative Affairs Committee - for their scrutiny. I'd also like to thank external stakeholders for their continued engagement since the introduction of the Bill last October, but also in terms of their previous contributions, including their responses to the consultation on a draft Bill in 2015 that I led as the then Deputy Minister. This Bill is specifically concerned with the protection of life and health. It provides for a minimum price for the sale and supply of alcohol in Wales and will make it an offence for alcohol to be sold or supplied by retailers from qualifying premises below that price. The minimum price for the supply of alcohol in Wales will be calculated by a multiplier of the minimum unit price that will be specified in regulations, the percentage strength of the alcohol and its volume. It will not increase the price of every alcoholic drink, only those currently sold below the applicable minimum price. The legislation will also put in place a series of offences and penalties relating to the new system. It provides additional powers and duties for local authorities to enable them to enforce the minimum pricing system. There have long been calls for the Welsh Government to do more to address the damage and health harms caused by the excessive consumption of alcohol, and this legislation does exactly that. Because when it comes to consumption, we know that the price of alcohol matters. By using price as a lever in this way, we can target and reduce the amount of alcohol being consumed by hazardous and harmful drinkers, whilst minimising the impacts on more moderate drinkers. This will help to improve a number of key health outcomes, including reducing the number of alcohol-related deaths and alcohol-related hospital admissions. And it's the formula on the face of the Bill that enables us to target cheap alcohol that is high in strength and high in volume - the type of alcohol that is disproportionately consumed by hazardous and harmful drinkers. It's worth noting that hazardous and harmful drinkers make up 28 per cent of the drinker population, according to research undertaken this year by the University of Sheffield, but they consume 75 per cent of all alcohol sold. During the passage of this Bill, many have cited the data on alcohol-related harms in Wales, and it always makes for difficult reading, and so it should. I want to repeat some of it here today. There were over 500 alcohol-related deaths in Wales last year alone and over 54,000 alcohol-related hospital admissions last year alone. Direct healthcare costs attributable to alcohol amount to an estimated £159 million in the last year alone. But even more of an issue is the devastation that lies behind those figures - the families, the communities and consequences for NHS staff and support services, as they all cope with the aftermath of alcohol-related death, disease and harm every day. This legislation provides us with an opportunity to make a significant difference. It gives us a chance to do more to address alcohol-related harm and, ultimately, gives us a chance to do more to try and save lives. Since we introduced the Bill to the Assembly last October, we've heard from a range of different public health experts and service providers. Many have recognised the difference that this legislation could make. In written evidence to the Health, Social Care and Sport Committee, the Welsh NHS Confederation stated that 'There is compelling evidence, both from across the UK and internationally, that introducing a MUP in Wales would lead to significant improvements in health and well-being of the population.' And in oral evidence to the Health, Social Care and Sport Committee, the Cardiff and Vale University Local Health Board representative argued that 'minimum unit pricing is an absolutely critical piece of a jigsaw, without which many of the other interventions we provide and the work that we do don't achieve their full benefit.' Alcohol Research UK have noted that the 'benefits will accrue more in poorer communitiesThose communities are less resilient to alcohol problems.' That said, there is no doubt that this Bill is novel and experimental. Only Scotland has introduced a minimum price for alcohol in this way, with their legislation for minimum pricing coming into force on 1 May this year. The experimental nature of this legislation is exactly why we have included a sunset clause and review provisions in the Bill, and those provisions have been widely endorsed. But I would like to use today's opportunity to reiterate that the review provisions in the legislation will be underpinned by a robust five-year evaluation, and I will continue to update Members as we take that work forward. I also intend to consult on the proposed level of the minimum unit price as soon as possible and, again, I will continue to update Assembly Members on our plans for this consultation and associated timings.
Welsh: Diolch ichi, Llywydd. Rwy'n falch iawn o gynnig y cynnig ac agor dadl Cyfnod 4 ar Fil Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru). Rydym wrth gwrs wedi gweithio ar y Bil hwn dros nifer o flynyddoedd. Buom yn ymgynghori gyntaf ar isafswm pris ar gyfer alcohol yn 2014, yn rhan o Bapur Gwyn iechyd y cyhoedd a hoffwn ddechrau drwy ddiolch i'm cydweithwyr gweinidogol Mark Drakeford a Rebecca Evans am eu gwaith yn llunio a datblygu'r ddeddfwriaeth newydd a phwysig hon. Hoffwn ddiolch i Aelodau'r Cynulliad am eu cefnogaeth ac am y gwaith craffu sydd wedi digwydd yn ystod hynt y Bil. Hoffwn ddiolch yn arbennig i'r tri phwyllgor - Y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, y Pwyllgor Cyllid a'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol - am eu gwaith craffu. Hoffwn ddiolch hefyd i'r rhanddeiliaid allanol am eu hymgysylltiad parhaus ers cyflwyno'r Bil fis Hydref diwethaf, ond hefyd o ran eu cyfraniadau blaenorol, yn cynnwys eu hymatebion i'r ymgynghoriad ar Fil drafft yn 2015 dan fy arweiniad i, fel y Dirprwy Weinidog ar y pryd. Mae'r Mesur hwn yn ymwneud yn benodol â diogelu bywyd ac iechyd. Mae'n darparu ar gyfer isafswm pris ar gyfer gwerthu a chyflenwi alcohol yng Nghymru a bydd yn ei gwneud hi'n drosedd i fanwerthwyr safleoedd cymwys werthu neu gyflenwi alcohol yn rhatach na'r pris hwnnw. Cyfrifir yr isafswm pris ar gyfer alcohol yng Nghymru drwy luosi isafswm pris uned a bennir mewn rheoliadau, gyda chryfder canran yr alcohol a'i gyfaint. Ni fydd yn cynyddu pris pob diod alcoholig, dim ond y rhai a werthir ar hyn o bryd o dan y pris isaf perthnasol. Bydd y ddeddfwriaeth hefyd yn gosod cyfres o droseddau a chosbau yn ymwneud â'r system newydd. Mae'n rhoi pwerau a dyletswyddau newydd i awdurdodau lleol er mwyn eu galluogi i orfodi'r system pris isaf. Bu galw ers tro am i Lywodraeth Cymru wneud mwy i fynd i'r afael â'r niwed i iechyd a'r difrod a achosir wrth yfed gormod o alcohol, ac mae'r ddeddfwriaeth hon yn gwneud hynny yn union. Oherwydd o ran faint sy'n cael ei yfed, gwyddom fod pris alcohol yn bwysig. Gan ddefnyddio'r pris fel arf yn y modd hwn, gallwn dargedu a lleihau faint o alcohol sy'n cael ei yfed gan yfwyr peryglus a niweidiol, a lleihau'r effaith ar yfwyr cymedrol. Bydd hyn yn helpu i wella nifer o ganlyniadau iechyd allweddol, gan gynnwys lleihau nifer y marwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol a'r nifer o bobl sy'n mynd i'r ysbyty oherwydd alcohol. A'r fformiwla sydd ar wyneb y Bil sy'n ein galluogi ni i dargedu alcohol rhad sy'n gryf gyda chyfaint uchel - y math o alcohol a yfir yn anghymesur gan yfwyr peryglus a niweidiol. Mae'n werth nodi mai 28 y cant o yfwyr sy'n yfwyr peryglus a niweidiol, yn ôl ymchwil a gynhaliwyd eleni gan Brifysgol Sheffield, ond maen nhw'n yfed 75 y cant o'r holl alcohol sy'n cael ei werthu. Yn ystod hynt y Bil hwn, mae llawer wedi nodi data am niweidiau sy'n gysylltiedig ag alcohol yng Nghymru, ac mae bob amser yn brofiad annifyr darllen data o'r fath, ac felly y dylai hi fod. Rwyf am ailadrodd rhai o'r ystadegau yn y fan yma heddiw. Bu dros 500 o farwolaethau yn gysylltiedig ag alcohol yng Nghymru y llynedd yn unig ac aeth dros 54,000 o bobl i'r ysbyty oherwydd alcohol y llynedd yn unig. Amcangyfrifir bod costau gofal iechyd sy'n cael eu priodoli i alcohol yn £159 miliwn ar gyfer y llynedd yn unig. Ond problem sy'n fwy o lawer yw'r dinistr a ddaw yn sgil y ffigurau hynny - y teuluoedd, y cymunedau a'r canlyniadau i staff y GIG a'r gwasanaethau cynnal, wrth iddyn nhw ymdopi bob dydd yn sgil marwolaethau, afiechyd a niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol. Mae'r ddeddfwriaeth hon yn rhoi cyfle i ni wneud gwahaniaeth sylweddol. Mae'n rhoi cyfle i ni wneud mwy i fynd i'r afael â'r niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol ac, yn y pen draw, yn rhoi cyfle i ni wneud mwy i geisio achub bywydau. Ers i ni gyflwyno'r Bil i'r Cynulliad fis Hydref diwethaf, rydym ni wedi clywed gan amrywiaeth o wahanol arbenigwyr iechyd y cyhoedd a darparwyr gwasanaethau. Mae llawer ohonynt wedi cydnabod y gwahaniaeth y gallai'r ddeddfwriaeth hon ei wneud. Yn ei dystiolaeth ysgrifenedig i'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, dywedodd Conffederasiwn GIG Cymru: Ceir tystiolaeth gref, ledled y DU ac yn rhyngwladol, y byddai cyflwyno isafswm pris uned yng Nghymru yn arwain at welliannau sylweddol i iechyd a lles y boblogaeth. Ac mewn tystiolaeth lafar i'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, dadleuodd cynrychiolydd Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro: mae isafswm pris fesul uned yn ddarn gwbl hanfodol o'r jig-so; a hebddo, ni fyddai llawer o'r ymyraethau eraill a ddarperir gennym a'r gwaith a wnawn yn cyflawni'r buddion yn llawn. Mae Alcohol Research UK wedi nodi y bydd buddion yn cronni mwy mewn cymunedau tlotach yn mae'r cymunedau hynny yn llai cydnerth o safbwynt problemau alcohol. Wedi dweud hynny, nid oes unrhyw amheuaeth bod y Bil hwn yn wahanol ac yn arbrofol. Dim ond yr Alban sydd wedi cyflwyno isafswm pris ar gyfer alcohol yn y dull hwn, a daeth eu deddfwriaeth ar isafswm pris i rym ar 1 Mai eleni. Natur arbrofol y ddeddfwriaeth hon yw'r rheswm i ni gynnwys cymal machlud a darpariaethau i adolygu yn y Bil, ac mae'r darpariaethau hynny wedi'u cymeradwyo'n eang. Ond hoffwn achub ar y cyfle heddiw i ailddatgan y bydd darpariaethau i adolygu yn y ddeddfwriaeth yn seiliedig ar bum mlynedd o werthuso cadarn, a byddaf yn parhau i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau wrth i ni ddatblygu'r gwaith hwnnw. Rwyf hefyd yn bwriadu ymgynghori ynghylch lefel arfaethedig yr isafswm pris uned cyn gynted â phosibl ac, unwaith eto, byddaf yn parhau i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau'r Cynulliad am ein cynlluniau ar gyfer yr ymgynghoriad hwn a'r amserlen sy'n gysylltiedig â hynny.