English: I, of course, fully endorse the recommendations of this report, and would also like to acknowledge here the contributions made by those organisations and individuals who took the time and effort to address the committee. However, in contributing to this debate, I wish to make a number of personal comments and suggestions that I feel may help to alleviate this very serious problem. In so doing, I make no apologies for returning to a number of points I made after the Cabinet Secretary's statement on free passes in Plenary yesterday, in the true belief that repetition gives emphasis. Whilst it is true that the car is the worst villain in this debate, we must also acknowledge that, to some extent, buses themselves contribute to the problem. The sight of four or more buses lined up in a traffic jam, each carrying a pitiful number of passengers, is as frustrating as that of dozens of cars carrying just one person, the driver. As indicated yesterday, the idea that buses run to a strict timetable, irrespective of demand, is quite ludicrous. I've personally seen near-empty buses pass my home at intervals of just 10 minutes for much of the day. I had best point out here that I'm not often home for most of the day. Of course, we must blame the bus companies themselves, who should have the data telling them of the usage of each and every bus journey. But an equal amount of blame must be laid at the door of local authorities, who, we are told, are responsible for administering bus contracts and making sure that the taxpayer is having the best value for money from the operators. I honestly believe there must be a root-and-branch appraisal of the supply of services by bus companies, overseen by the Welsh Government. Again, as mentioned yesterday, we must explore the possibility of on-demand public transport systems using smaller vehicle units, preferably, of course, running on electricity, that can be deployed even to people's doors. These units would also be far more suitable for many of the Welsh towns and streets, which, as we all know, are often narrow and restricted. New housing estates would have to make provision for access for such vehicles, which would, by definition, be easier than for the buses now deployed. If we are to eradicate, or at least fundamentally affect, the scourge that traffic congestion represents on our roads, we must adapt public transport to fit the needs of the people, and not the needs of those delivering this service.
Welsh: Wrth gwrs, rwy'n cymeradwyo argymhellion yr adroddiad hwn yn llawn, a buaswn hefyd yn hoffi cydnabod y cyfraniadau a wnaed gan y sefydliadau a'r unigolion a roddodd eu hamser a'u hymdrech i annerch y pwyllgor. Fodd bynnag, wrth gyfrannu at y ddadl hon, hoffwn wneud nifer o sylwadau ac awgrymiadau personol y teimlaf y gallent helpu i liniaru'r broblem hynod ddifrifol hon. Wrth wneud hynny, nid wyf yn ymddiheuro am ddychwelyd at nifer o bwyntiau a wneuthum ar ôl datganiad Ysgrifennydd y Cabinet ar docynnau am ddim yn y Cyfarfod Llawn ddoe, gan gredu'n gryf fod ailadrodd yn rhoi pwyslais. Er ei bod yn wir mai'r car yw'r dihiryn gwaethaf yn y ddadl hon, mae'n rhaid i ni hefyd gydnabod, i ryw raddau, fod bysiau eu hunain yn cyfrannu at y broblem. Mae gweld pedwar neu fwy o fysiau mewn rhes yng nghanol tagfeydd traffig, a phob un yn cludo nifer truenus o deithwyr, yr un mor rhwystredig â gweld dwsinau o geir yn cludo un person yn unig, sef y gyrrwr. Fel y nodwyd ddoe, mae'r syniad fod bysiau'n cadw at amserlen gaeth, heb ystyried y galw, yn gwbl chwerthinllyd. Yn bersonol, rwyf wedi gweld bysiau sydd bron â bod yn wag yn pasio fy nghartref o fewn cyfnodau o 10 munud yn unig i'w gilydd am y rhan fwyaf o'r dydd. Mae'n well i mi nodi yma nad yn aml yr wyf fi gartref am y rhan fwyaf o'r dydd. Wrth gwrs, mae'n rhaid inni roi bai ar y cwmnïau bysiau eu hunain, a ddylai fod yn meddu ar y data sy'n dweud wrthynt am lefelau defnydd pob taith fws. Ond mae'n rhaid rhoi'r un faint o fai ar awdurdodau lleol, sydd, yn ôl yr hyn a ddywedir wrthym, yn gyfrifol am weinyddu contractau bysiau a gwneud yn siŵr fod y trethdalwr yn cael y gwerth gorau am arian gan y gweithredwyr. Rwy'n credu o ddifrif fod yn rhaid cael arfarniad trylwyr o'r gwasanaethau a ddarparir gan gwmnïau bysiau, wedi'i oruchwylio gan Lywodraeth Cymru. Unwaith eto, fel y crybwyllwyd ddoe, mae'n rhaid inni edrych ar y posibilrwydd o systemau trafnidiaeth gyhoeddus ar alw, sy'n defnyddio cerbydau llai yn ddelfrydol wrth gwrs, ac sy'n rhedeg ar drydan, y gellir eu hanfon at ddrysau pobl hyd yn oed. Hefyd, buasai'r unedau hyn yn llawer mwy addas ar gyfer nifer o drefi a strydoedd Cymru, sydd, fel y gŵyr pawb ohonom, yn aml yn gul a chyfyngedig. Buasai'n rhaid i ystadau tai newydd ddarparu mynediad ar gyfer cerbydau o'r fath, a fuasai, drwy ddiffiniad, yn haws nag ar gyfer y bysiau a ddefnyddir yn awr. Os ydym am ddileu neu o leiaf gael effaith sylfaenol ar y pla o dagfeydd traffig ar ein ffyrdd, mae'n rhaid inni addasu trafnidiaeth gyhoeddus i gyd-fynd ag anghenion y bobl, ac nid anghenion y rhai sy'n darparu'r gwasanaeth hwn.