English: I'm very pleased to take part in this very important debate. Following on from what Suzy Davies has said, I'll start with the first point, which is the key importance of social care. Now, as a doctor, you'd expect me to talk on and on about the health service, but as has been mentioned several times in the Chamber, without social care, the NHS will fall into ruin as well, and we have to address that. Increasingly, my party favours creating a national care service. We do have a national health service. Back in the 1930s, we looked at health, and it was dispersed and separate, and there were local authority elements that provided healthcare, there were charities and private bodies, and you had to pay to go to see your GP. Fast-forward to now, when you look at the care sector, there are local authority elements, there are private sector elements and there are charitable elements. How about bringing them all together? Because if it was good enough for the NHS, then, certainly, it's good enough to have a care service on the same lines. That would bring those who work in the care sector to the same level of respect as those who work in the NHS. As you've already mentioned, people always look at nurses and doctors with more respect than those who provide social care. Over the years we've managed to downgrade the value of care in our societies, but yet, that is the most important point - the ability to deal with people and to be compassionate with people, to be kind to other people, and that's the care service. We've lost that in the way that we deal with our patients, not just in the health service, but also in our care service. And, yes, that means, certainly, in the care service, with an increasing number of people suffering from dementia and so forth, that we need to provide that service increasingly through the medium of Welsh because, with dementia, it's your second language that disappears first. That is, for those who speak Welsh as a first language when they develop dementia, it's only Welsh that they can speak when they've developed dementia. And there are several kinds of stroke that have the same impact. You lose the ability to speak in your second language. There are a number of countries across the world with the same kind of experience. When you have a country with more than one language spoken, you lose that ability to speak your second language - with dementia, increasingly, and with strokes. So, we have to ensure that we plan our workforce to reflect our society. There are more than 0.5 million Welsh speakers here in Wales, and we want to create 1 million of them, and therefore our care workforce, as well as our NHS workforce, should reflect that basic point. As well as what Rhun ap Iorwerth said, you improve the quality of the diagnosis when you can engage with someone in their first language. You can understand the diagnosis, and we come to a diagnosis, as doctors and nurses, 90 per cent of the time on the basis of what the patient tells us on their patient history. So, if you have a better quality of history, you arrive at a quicker diagnosis without having to have blood tests, x-rays, ultrasound and so forth. That provision, therefore, saves money ultimately. I'll just finish now. Junior doctors in our hospitals are under a great deal of pressure. There is a call for the NHS corporately to look after its staff. Well, I would make it a special plea that we should now look after our junior doctors in hospitals. I've mentioned this before. Back in the day, when I was a young doctor in a hospital, there was a familial element. The administrators and other doctors looked after us, everyone looked after us, and we've lost that element. Our junior doctors complain that they're overworked and that they have to fill gaps in the rota when they're already on their knees. They have to fight for days off to study, fight for days off to sit exams and fight for days off even to get married. This is not fair, and people think, 'Well, this is the future of our GP workforce.' We all start off as junior doctors in hospitals, but if we lose those, if they move abroad to be doctors in Australia and so forth, where they can work fewer hours for more money, and Bondi Beach isn't far away, it's no wonder that the workforce is leaving. We need to prepare for the future by dealing with our junior doctors in a far better way. Thank you very much.
Welsh: Rydw i'n falch iawn i gymryd rhan yn y ddadl bwysig yma. Yn dilyn o beth mae Suzy Davies wedi'i ddweud, fe wnaf i ddechrau gyda'r pwynt cyntaf, sef pwysigrwydd allweddol gofal cymdeithasol. Nawr, fel meddyg, buasech chi'n disgwyl i mi fynd ymlaen ac ymlaen am y gwasanaeth iechyd, ond fel sydd wedi cael ei ddweud sawl tro yn y Siambr yma, heb ofal cymdeithasol, mi fydd y gwasanaeth iechyd yn dadfeilio hefyd, felly mae eisiau dechrau efo hynny. Yn bersonol, ac yn gynyddol, mae fy mhlaid i'n ffafrio creu gwasanaeth gofal cenedlaethol. Mae gennym ni wasanaeth iechyd cenedlaethol. Nôl yn y 1930au, roeddem ni'n edrych ar iechyd, ac roedd e'n wasgaredig - ar wahân. Roedd yna elfennau llywodraeth leol yn darparu iechyd, roedd yna elfennau elusennol, roedd yna elfennau preifat yn darparu gwasanaeth iechyd. Roedd yn rhaid ichi dalu i weld eich meddyg teulu, er enghraifft. Fast-forward i nawr, a phan rydych chi'n edrych ar y sector gofal, mae yna elfennau'n cael eu darparu gan lywodraeth leol, mae yna elfennau'n cael eu darparu gan y sector breifat, mae yna elfennau'n cael eu darparu yn elusennol. Beth am ddod â nhw at ei gilydd? Achos os oedd e'n ddigon da i'r gwasanaeth iechyd, yn bendant mae'n ddigon da i gael gwasanaeth gofal ar yr un un math o linellau. Buasai hynny'n dod â'r sawl sy'n gweithio yn y gwasanaeth gofal ar yr un lefel o barch â'r sawl sy'n gweithio yn y gwasanaeth iechyd. Fel rydych chi wedi crybwyll eisoes, mae pobl yn wastad yn edrych ar nyrsys a meddygon gyda rhyw lefel o barch sydd yn uwch na'r sawl sydd yn darparu gwasanaeth gofal. Rydym ni wedi llwyddo dros y blynyddoedd i israddio gwerth gofal yn ein cymdeithas, ac eto, hwnnw ydy'r pwynt allweddol mwyaf pwysig - y gallu yna i ymdrin â phobl, i fod yn dosturiol efo pobl, i fod yn garedig efo pobl arall, a'r gwasanaeth gofal ydy hynny. Rydym ni wedi colli hynny efo'r ffordd rydym ni'n ymdrin â phobl, efo'n cleifion, ddim jest yn y gwasanaeth iechyd ond hefyd yn ein gwasanaeth gofal. Ac, ydy, mae hynny'n golygu, yn bendant, yn ein gwasanaeth gofal, efo'r nifer cynyddol o bobl sy'n dioddef o ddementia ac ati, fod angen darparu'r gwasanaeth hwnnw'n gynyddol drwy gyfrwng y Gymraeg hefyd, achos efo dementia, yr iaith rydych chi wedi'i dysgu yn eilradd sydd yn mynd gyntaf. Hynny yw, i'r sawl sydd yn siarad Cymraeg iaith gyntaf pan maen nhw'n datblygu dementia, dim ond Cymraeg maen nhw'n gallu siarad pan maen nhw wedi datblygu dementia. Ac mae yna sawl math o strôc sydd yn cael yr un un math o effaith. Rydych chi'n colli'r gallu i siarad yn eich ail iaith. Mae yna nifer o wledydd dros y byd efo'r un un math o brofiad. Pan rydych chi mewn gwledydd sydd yn siarad mwy nag un iaith, rydych chi'n colli'r gallu i siarad eich ail iaith - efo dementia, yn gynyddol, ac efo strôc. Felly, mae'n rhaid inni fod yn gwneud yn siŵr ein bod ni'n cynllunio ein gweithlu i adlewyrchu ein cymdeithas. Mae yna dros 0.5 miliwn o siaradwyr Cymraeg yma yng Nghymru; rydym ni'n anelu at darged o gael 1 filiwn ohonyn nhw, ac felly dylai ein gweithlu ni yn y gwasanaeth gofal, yn ogystal ag yn y gwasanaeth iechyd, adlewyrchu'r pwynt sylfaenol yna. Yn ogystal â beth ddywedodd Rhun ap Iorwerth, rŷch chi'n gwella safon y dadansoddiad - y diagnosis - pan rydych chi'n gallu ymgysylltu efo rhywun yn ei mamiaith. Rydych yn dod i ddeall y diagnosis, ac rydym yn dod i'r diagnosis, fel meddygon a nyrsys, 90 y cant o'r amser ar sail beth mae'r claf yn dweud wrthym ni ar sail ei hanes. Ac felly, os ydych chi'n cael gwell ansawdd hanes, rydych chi'n dod i'r dadansoddiad yn gynt, heb, felly, orfod cael profion gwaed, pelydr x, uwchsain ac yn y blaen. Mae'r ddarpariaeth yna, felly, yn arbed arian yn y pen draw. Fe wnaf i jest gorffen yn nhermau amser. Fel meddygon iau yn ein hysbytai, maen nhw o dan bwysau affwysol. Mae yna alw i wneud yn siŵr bod y gwasanaeth iechyd yn gorfforaethol yn edrych ar ôl ei staff. Wel, buaswn i'n gwneud ple arbennig y dyddiau hyn i edrych ar ôl ein meddygon ifanc ni yn ein hysbytai. Rydw i wedi sôn am hyn o'r blaen. Nôl yn y dydd pan oeddwn i'n feddyg ifanc mewn ysbytai, roedd yna elfen deuluol - roedd yr arbenigwyr yn edrych ar ein holau ni. Roedd y gweinyddwyr yn edrych ar ein holau ni. Roedd pawb yn edrych ar ein holau ni. Rydym ni wedi colli'r elfen yna rŵan. Mae ein meddygon iau ni yn cwyno eu bod nhw'n cael eu gorweithio. Mae disgwyl iddyn nhw lenwi bylchau yn y rota pan maen nhw ar eu cluniau eisoes. Maen nhw'n gorfod ymladd am ddyddiau i ffwrdd i astudio, ymladd am ddyddiau i ffwrdd i sefyll arholiadau, ymladd am ddyddiau i ffwrdd hyd yn oed i briodi. Nid ydy hyn yn deg. Dyma ddyfodol ein gweithlu meddyg teulu ni. Rydym ni i gyd yn dechrau bant fel meddygon iau mewn ysbyty, ond os ydym ni'n colli'r rheini, os ydyn nhw'n symud dros y dŵr i fod yn feddygon yn Awstralia ac ati, lle maen nhw'n cael gweithio'n llai caled ac am lawer mwy o bres, ac nid yw Bondi Beach yn bell i ffwrdd, nid oes rhyfedd bod y gweithlu yn gadael. Mae eisiau paratoi ar gyfer y dyfodol drwy ymdrin â'n meddygon iau yn llawer gwell. Diolch yn fawr.