English: Well, in seeking this Senedd's agreement to the General Principles of the Welsh Elections (Coronavirus) Bill, the Welsh Government is essentially asking us to recycle the points and arguments made when we debated and agreed for the introduction of this Government emergency Bill just one week ago. As I then stated, an emergency Bill, 'streamlines the Senedd's law-making and accountability processes' - and should, therefore, 'only be used when there's a real and unforeseen emergency.' As I also noted then, 'The Scottish General Election (Coronavirus) Bill, enabling Scottish Government Ministers to delay the Scottish general election beyond 6 May, subject to a vote of the whole Scottish Parliament, was first introduced in the Scottish Parliament' - last November, and 'although it passed through an accelerated timescale, Members of the Scottish Parliament still had over five weeks to consider the Bill.' The proposed Welsh Government timetable for this Bill, in contrast, gives us just two weeks' scrutiny until Stage 3 next week. Although the pandemic crisis has been here since March 2020 and we've known the date for the next Welsh Parliament election for five years, the First Minister didn't suggest a change in regulations until last November. We must therefore again ask why the Welsh Government has put itself in a situation where it needs to be using such emergency procedures, when it was evident that the pandemic would still be dominating the agenda? Understandably, there is concern about creation of a conflict of interest where the First Minister, empowered by this legislation to formally request an election delay will be the same person leading the election campaign for one of the parties in these elections - Welsh Labour. We voted last week to agree that the Welsh Government can introduce this Bill as an emergency Bill in the Senedd, recognising the potential need for a delay based on the badly deteriorating public health situation. However, as I then stated, 'We are only lending you our vote.' The Welsh Government has not said what situation the pandemic needs to be in to require an election delay, and our continued support would require the Welsh Government to specify what the bar will need to be before the First Minister formally requests the delay. We're concerned that they're still finding reasons not to do this, and therefore urge them to note the seriousness of our position on this. We do recognise that much of the Bill's content has merit. However, we remain concerned that some proposed content may only be introduced as Welsh Government amendments at a later date. We took part in the Welsh Government's election planning group, and there are a number of concerns that we still have from the planning group, including extending voting over multiple days, where, for example, voters would be disenfranchised if they thought that voting on another day for the Welsh Parliament would still allow them to vote for their police and crime commissioner. Excepting absentee voting, we'll therefore be seeking the Senedd support to stop the multiple days in-person voting. We will also be seeking the Senedd's support to ensure that Members are prevented from using their office allowance or their communication allowance to promote themselves in what would have been the dissolution period; to reduce from 21 the period of days the next Senedd needs before having it's first meeting where swearing in can be done online, and photo days can be put in place for new Members to have their photo taken in the Chamber if permissible under the COVID rules then applying; to reduce the period to which the power to delay the election applies from six to four months, when we need to have the election done before any potential rise in COVID-19 cases during the colder months; and to stop the situation in which the election could be delayed more than once. Clarity is also needed over what would happen to postal votes cast prior to an election delay being agreed. The pandemic has shone a bright light on devolved Government in Wales, and delaying the Welsh general election due to take place on 6 May should only be considered in exceptional emergency circumstances. Diolch.
Welsh: Wel, wrth geisio cytundeb y Senedd hon i Egwyddorion Cyffredinol Bil Etholiadau Cymru (Coronafeirws), mae Llywodraeth Cymru yn ei hanfod yn gofyn i ni ailgylchu'r pwyntiau a'r dadleuon a wnaed pan wnaethom ni drafod a chytuno i gyflwyno Bil brys hwn y Llywodraeth wythnos yn ôl. Fel y dywedais i bryd hynny, mae Bil brys yn 'symleiddio prosesau deddfu ac atebolrwydd y Senedd' - ac felly 'dim ond pan fydd argyfwng gwirioneddol ac anrhagweladwy y dylid ei defnyddio.' Fel y nodais i hefyd bryd hynny, 'Cyflwynwyd Bil Etholiad Cyffredinol yr Alban (Coronafeirws), sy'n galluogi Gweinidogion Llywodraeth yr Alban i ohirio etholiad cyffredinol yr Alban y tu hwnt i 6 Mai, yn amodol ar bleidlais o Senedd gyfan yr Alban, yn Senedd yr Alban am y tro cyntaf' - fis Tachwedd diwethaf, ac 'er iddo gael ei basio drwy amserlen ar garlam, roedd gan Aelodau Senedd yr Alban dros bum wythnos o hyd i ystyried y Bil.' Mae amserlen arfaethedig Llywodraeth Cymru ar gyfer y Bil hwn, mewn cyferbyniad, yn rhoi pythefnos o graffu yn unig i ni tan Gyfnod 3 yr wythnos nesaf. Er y bu argyfwng y pandemig yma ers mis Mawrth 2020 ac rydym ni wedi bod yn ymwybodol o ddyddiad etholiad nesaf Senedd Cymru am bum mlynedd, ni wnaeth y Prif Weinidog awgrymu newid y rheoliadau tan fis Tachwedd diwethaf. Felly mae'n rhaid i ni ofyn unwaith eto pam mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi ei hun mewn sefyllfa lle mae angen iddi fod yn defnyddio gweithdrefnau brys o'r fath, pan oedd yn amlwg y byddai'r pandemig yn dal i fod yn rheoli'r agenda? Yn ddealladwy, mae pryder ynghylch creu gwrthdaro buddiannau lle mai'r Prif Weinidog, sydd wedi ei rymuso gan y ddeddfwriaeth hon i ofyn yn ffurfiol am oedi'r etholiad yw'r un person a fydd yn arwain yr ymgyrch etholiadol ar gyfer un o'r pleidiau yn yr etholiadau hyn - Llafur Cymru. Fe wnaethom ni bleidleisio yr wythnos diwethaf i gytuno y gall Llywodraeth Cymru gyflwyno'r Bil hwn fel Bil brys yn y Senedd, gan gydnabod yr angen posibl am oedi ar sail y sefyllfa iechyd cyhoeddus sy'n dirywio'n wael. Fodd bynnag, fel y dywedais bryd hynny, 'dim ond rhoi benthyg ein pleidlais a wnawn.' Nid yw Llywodraeth Cymru wedi dweud pa sefyllfa y bydd angen i'r pandemig fod ynddi i'w gwneud yn ofynnol i'r etholiad gael ei oedi, a byddai ein cefnogaeth barhaus yn ei gwneud yn ofynnol i Lywodraeth Cymru nodi beth fydd angen i'r trothwy fod cyn i'r Prif Weinidog wneud cais yn ffurfiol am yr oedi. Rydym yn pryderu eu bod nhw'n dal i ddod o hyd i resymau dros beidio â gwneud hyn, ac felly rydym ni'n eu hannog i nodi difrifoldeb ein safbwynt ar hyn. Rydym ni yn cydnabod bod rhinwedd i lawer o gynnwys y Bil. Fodd bynnag, rydym yn parhau i bryderu ei bod yn bosibl mai dim ond yn ddiweddarach y byddai rhywfaint o'r cynnwys arfaethedig yn cael ei gyflwyno, fel gwelliannau Llywodraeth Cymru. Fe wnaethom ni gymryd rhan yng ngrŵp cynllunio etholiadol Llywodraeth Cymru, ac mae gennym ni nifer o bryderon o hyd ers y grŵp cynllunio, gan gynnwys ymestyn y pleidleisio dros sawl diwrnod, lle byddai pleidleiswyr, er enghraifft, yn cael eu difreinio pe byddan nhw'n credu y byddai pleidleisio dros Senedd Cymru ar ddiwrnod arall yn dal i ganiatáu iddyn nhw bleidleisio dros eu comisiynydd heddlu a throseddu. Ac eithrio pleidleisio absennol felly, byddwn ni'n ceisio cefnogaeth y Senedd i atal y pleidleisio mewn gorsafoedd dros sawl diwrnod. Byddwn ni hefyd yn ceisio cefnogaeth y Senedd i sicrhau bod yr Aelodau yn cael eu hatal rhag defnyddio eu lwfans swyddfa neu eu lwfans cyfathrebu i hyrwyddo eu hunain yn ystod yr hyn a fyddai wedi bod y cyfnod diddymu; i leihau o 21 nifer y diwrnodau sydd eu hangen ar y Senedd nesaf iddi gynnal ei chyfarfod cyntaf lle y gellir cynnal y trefniadau tyngu llw ar-lein, a gellir trefnu diwrnodau tynnu lluniau i'r Aelodau newydd gael tynnu eu llun yn y Siambr os byddai hynny'n cael ei ganiatáu o dan y rheolau COVID ar y pryd; i leihau'r cyfnod y mae'r grym i ohirio'r etholiad yn berthnasol iddo o chwech i bedwar mis, pan fydd angen i ni gynnal yr etholiad cyn unrhyw gynnydd posibl mewn achosion COVID-19 yn ystod y misoedd oerach; ac i atal y sefyllfa lle y gallai'r etholiad gael ei ohirio fwy nag unwaith. Mae angen eglurder hefyd ynghylch beth fyddai'n digwydd i bleidleisiau post a gaiff eu bwrw cyn cytuno ar oedi'r etholiad. Mae'r pandemig wedi taflu goleuni llachar ar Lywodraeth ddatganoledig yng Nghymru, a dim ond o dan amgylchiadau brys eithriadol y dylid ystyried gohirio etholiad cyffredinol Cymru sydd i'w gynnal ar 6 Mai. Diolch.