English: First, can I thank the Counsel General and his staff for the draft Bill, and also my colleagues on the Constitutional and Legislative Affairs Committee? I think this has been one of those occasions where part of me still wishes that I was involved in legal study and that my brain was still in that groove, because like, I suspect, all of us, I want the law to be more accessible, but when I think about quite what that means, I don't think I'm sure I know what it means. I'm taking some relief from the fact that there seems to be a difference of opinion between other members of CLAC and even the Counsel General on this occasion. Because we'll be supporting what we think are the general principles of this Bill at this stage, we want to give the Counsel General the opportunity to consider how the draft Bill might be amended as it progresses. Perhaps there's a chance here to crystallise or encapsulate precisely what you mean, Counsel General, by 'accessibility'. It is the core purpose of this statute, after all. However, Members may know we took evidence from practitioners and academics who raised, as do I and my fellow committee members, the idea of creating an efficient functioning Welsh statute book - a sort of one-stop shop, if you like. But that evidence wasn't consistent, and I don't think we need to go back 70 years, Mick, to spot that problem. Let's take, for example, the concept of codification as the home of this one-stop shop, and I invite Members to consider what that might mean. The explanatory memorandum - and I think it's been reinforced by you today, Counsel General - suggests that codification is a process that follows a period of consolidation of existing laws that fall within the Assembly's competence, that marshals that and non-consolidated law into a framework that can cope over time with amendments and the introduction of new primary and secondary legislation, as well as guidance in a given subject area. That's not what some of our witnesses thought it meant. In fact, Professor Thomas Watkin, on whose observations we've relied on many occasions in this institution, wasn't sure what the end point was. One witness, who was speaking from a practitioner's perspective, had in mind a code Act, a primary statute from which all else flowed, existing Acts forming chapters beneath it, constrained by amending Standing Orders. So, while there will be other non-legislative steps to help our constituents find and understand current laws in Wales - this was referred to in some of the recommendations - I think I'd like to see some further clarity on what the Counsel General means by 'codification', even if that means being explicit about what it isn't, because while all legislators should strive for their laws to be just, the first requirement for them is to provide certainty. I draw Members' attention particularly to recommendations 7 and 11 of the CLAC report to underline that point. The explanatory memorandum tells us that prior to codification in a particular subject area, the Government should consolidate existing laws wherever possible, and I, along with other Members, have queried, actually, why we've missed opportunities to do this with previous Assembly Bills. I think it would have given us the chance to test the means of overcoming three practical challenges innate in the process of consolidation. The first of those, and it is a very positive first, is the chance to use the process of restating law to recreate it as bilingual law. Where it is actual word-for-word restatement, though, are we talking about translation of existing law or the making of new bilingual law? Because, as I hope others will mention, we do then run into the issue of which of the interpretation Acts we then apply to this - whether it's the 1978 Act, or the interpretation part of this Act. Secondly, not all the existing law within our legislative competence is made by this Parliament. As we've seen, a considerable body of our secondary Brexit legislation is being made by the UK Parliament, but we are more familiar with this happening with primary legislation. If we are to produce an efficient Welsh statute book, it needs to include all law applicable in Wales, I think, regardless of which parliament has made that law. How does consolidation, as distinct from interpretation, work when there is an element of Welsh Ministers and UK Ministers acting together in a piece of existing legislation? And then thirdly, the explanatory memorandum foresees that consolidation is going to go well beyond just simply cutting and pasting old law, and will use more modern terms, settle, perhaps, on single definitions, and even update existing law. While the Bill does make some reference to the Assembly's role in scrutinising secondary legislation in a codified future, I want to raise a point with you now, Counsel General, for future consideration, because this applies to primary, as well as secondary legislation, I think. If Welsh Government wishes to restate law that this Assembly has made in the name of consolidation, we must proactively scrutinise that restatement with facility to amend Welsh Government drafts. If codification requires changes to this Assembly's Standing Orders, which has been suggested in evidence, Welsh Government cannot insist upon or presume those changes. If a Member is drawn in the ballot for a backbench Bill that falls within the competence of this institution, Welsh Government cannot be allowed to withhold its support merely on the grounds that it doesn't fit neatly into a code. So, finally, Llywydd, if, as an intended or unintended consequence of this Bill the Assembly faces any restriction on its ability to pass any law within its reserved-powers competence, the Welsh Conservatives will not support it, and I really hope we can work together to avoid any possibility of that happening. Thank you
Welsh: Yn gyntaf, a gaf i ddiolch i'r Cwnsler Cyffredinol a'i staff am y Bil drafft, a hefyd i fy nghyd-Aelodau ar y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol? Rwy'n credu bod hwn wedi bod yn un o'r achlysuron hynny pan fo rhan ohonof yn dal yn dymuno fod gennyf ran o hyd mewn astudiaethau cyfreithiol a bod fy ymennydd yn dal yn ymdroi yn y byd hwnnw, oherwydd, fel pob un ohonom, rwy'n tybio, rwyf eisiau i'r gyfraith fod yn fwy hygyrch, ond pan rwyf yn ystyried beth mewn gwirionedd yw ystyr hynny, nid wyf yn siŵr fy mod i'n gwybod beth mae'n ei olygu. Rwy'n cymryd rhywfaint o gysur o'r ffaith ei bod hi'n ymddangos bod gwahaniaeth barn rhwng Aelodau eraill o'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol a hyd yn oed y Cwnsler Cyffredinol y tro hwn. Oherwydd byddwn ni'n cefnogi'r hyn a gredwn ni yw egwyddorion cyffredinol y Bil hwn ar hyn o bryd, rydym ni eisiau rhoi cyfle i'r Cwnsler Cyffredinol ystyried sut y gellid newid y Bil drafft yn ystod ei hynt. Efallai bod cyfle yma i grisialu neu grynhoi beth yw eich dehongliad chi, Cwnsler Cyffredinol, o 'hygyrchedd'. Dyma ddiben craidd y statud hon, wedi'r cyfan. Fodd bynnag, efallai y bydd Aelodau yn gwybod, clywsom dystiolaeth gan ymarferwyr ac academyddion a gynigiodd, fel y gwnaf fi a'm cyd-Aelodau, y syniad o greu llyfr statud i Gymru sy'n gweithio'n effeithlon - rhyw fath o siop un stop, os mynnwch chi. Ond nid oedd y dystiolaeth honno yn gyson, ac nid wyf yn credu bod yn rhaid inni fynd yn ôl 70 mlynedd, Mick, i sylwi ar y broblem honno. Gadewch i ni gymryd, er enghraifft, y cysyniad o gyfundrefnu yn gartref i'r siop-un-stop hon, ac rwy'n gwahodd Aelodau i ystyried beth y gallai hynny ei olygu. Mae'r memorandwm esboniadol - ac rwy'n credu y cafodd ei atgyfnerthu gennych chi heddiw, Cwnsler Cyffredinol - yn awgrymu bod cyfundrefnu yn broses sy'n dilyn cyfnod o gydgrynhoi deddfau presennol sydd o fewn cymhwysedd y Cynulliad, sy'n casglu hynny a chyfraith anghyfunol i mewn i fframwaith sy'n gallu ymdopi dros amser â diwygiadau a chyflwyno deddfwriaeth sylfaenol ac eilaidd newydd, yn ogystal ag arweiniad mewn maes pwnc penodol. Nid dyna oedd e'n ei olygu i rai o'n tystion. Yn wir, nid oedd yr Athro Thomas Watkin, yr ydym wedi dibynnu ar ei arsylwadau ar sawl achlysur yn y sefydliad hwn, yn siŵr beth oedd pen draw hyn. Roedd un tyst, a oedd yn siarad o safbwynt ymarferydd, yn meddwl amdani fel Deddf god, statud sylfaenol y bydd popeth arall yn llifo ohoni, deddfau presennol yn ffurfio penodau oddi tani, wedi eu cyfyngu drwy ddiwygio'r Rheolau Sefydlog. Felly, er y bydd camau eraill anneddfwriaethol i helpu ein hetholwyr ganfod a deall cyfreithiau presennol yng Nghymru - cyfeiriwyd at hyn yn rhai o'r argymhellion - rwy'n credu yr hoffwn i weld rhywfaint mwy o eglurder ynghylch yr hyn y mae'r Cwnsler Cyffredinol yn ei olygu pan ddywed 'cyfundrefnu', hyd yn oed os yw hynny'n golygu bod yn eglur ynglŷn â'r hyn nad ydyw, oherwydd er y dylai holl ddeddfwyr ymdrechu i wneud eu cyfreithiau yn gyfiawn, y gofyniad cyntaf yw rhoi sicrwydd. Rwy'n tynnu sylw Aelodau yn arbennig at argymhellion 7 ac 11 o adroddiad y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol i bwysleisio'r pwynt hwnnw. Mae'r memorandwm esboniadol yn dweud wrthym ni cyn cyfundrefnu mewn maes pwnc penodol, y dylai'r Llywodraeth gydgrynhoi deddfau presennol lle bynnag y bo hynny'n bosib, ac rwyf i ynghyd ag Aelodau eraill, wedi cwestiynnu, i ddweud y gwir, pam ein bod ni wedi colli cyfleoedd i wneud hyn gyda Biliau blaenorol y Cynulliad. Credaf y byddai hynny wedi rhoi cyfle inni brofi dulliau o oresgyn tair her ymarferol sy'n gynhenid i'r broses o gydgrynhoi. Y cyntaf o'r rheini, ac mae'n gyntaf cadarnhaol iawn, yw'r cyfle i ddefnyddio'r broses o ailddatgan y gyfraith i'w hail-greu yn gyfraith ddwyieithog. Pan fo'n ailddatgan gair am air gwirioneddol, fodd bynnag, a ydym ni'n sôn am gyfieithu'r gyfraith bresennol neu wneud cyfraith ddwyieithog newydd? Oherwydd, fel gobeithiaf bydd eraill yn sôn, byddem wedyn yn wynebu mater o ba un o'r Deddfau dehongli a ydym ni wedyn yn ei chymhwyso at hyn - pa un ai Deddf 1978, neu ran dehongli'r Ddeddf hon. Yn ail, nid yw pob cyfraith bresennol o fewn ein cymhwysedd deddfwriaethol yn cael ei gwneud gan y Senedd hon. Fel rydym ni wedi gweld, mae corff sylweddol o'n deddfwriaeth Brexit eilaidd yn cael ei wneud gan Senedd y DU, ond rydym ni'n fwy cyfarwydd â hyn yn digwydd i ddeddfwriaeth sylfaenol. Os ydym ni am gynhyrchu llyfr statud effeithlon i Gymru, mae angen iddo gynnwys pob cyfraith sy'n berthnasol yng Nghymru, ni waeth pa senedd sydd wedi gwneud y gyfraith honno. Sut mae cydgrynhoi, sy'n wahanol i ddehongli, yn gweithio pan fo elfen o Weinidogion Cymru a Gweinidogion y DU yn gweithredu gyda'i gilydd mewn darn o ddeddfwriaeth bresennol? Ac yna'n drydydd, mae'r memorandwm esboniadol yn rhagweld bod cydgrynhoi yn mynd ymhell y tu hwnt i dorri a gludo hen gyfraith yn unig, ac yn defnyddio termau mwy modern, yn setlo, efallai, ar ddiffiniadau unigol, a hyd yn oed yn diweddaru'r gyfraith bresennol. Er bod y Bil yn gwneud rhyw gyfeiriad at swyddogaeth y Cynulliad yn craffu ar ddeddfwriaeth eilaidd mewn dyfodol wedi'i gyfundrefnu, rwyf am godi pwynt gyda chi nawr, Cwnsler Cyffredinol, i'w ystyried yn y dyfodol, oherwydd bod hyn yn berthnasol i ddeddfwriaeth sylfaenol, yn ogystal â deddfwriaeth eilaidd. Rwy'n credu os yw Llywodraeth Cymru yn dymuno ailddatgan cyfraith a wnaed gan y Cynulliad hwn yn enw cydgrynhoi, mae'n rhaid inni graffu'n rhagweithiol ar yr ailddatganiad gyda chyfleuster i ddiwygio drafftiau Llywodraeth Cymru. Os bydd cyfundrefnu'n gofyn am newidiadau i Reolau Sefydlog y Cynulliad hwn, a awgrymwyd mewn tystiolaeth, ni all Llywodraeth Cymru fynnu na rhagdybio'r newidiadau hynny. Os yw Aelod yn cael ei ddewis mewn pleidlais ar gyfer Bil y meinciau cefn sy'n dod o fewn cymhwysedd y sefydliad hwn ni ellir caniatáu i Lywodraeth Cymru warafun ei chefnogaeth dim ond oherwydd nad yw'n cydfynd yn ddestlus â chod. Felly, yn olaf, Llywydd, os, o ganlyniad bwriadol neu anfwriadol i'r Bil hwn y bydd y Cynulliad yn wynebu unrhyw gyfyngiad ar ei allu i basio unrhyw ddeddf o fewn ei gymhwysedd pwerau neilltuedig, ni fydd y Ceidwadwyr Cymreig yn ei gefnogi, ac rwy'n gobeithio y gallwn ni weithio gyda'n gilydd er mwyn osgoi unrhyw bosibilrwydd y bydd hynny'n digwydd. Diolch