English: I'm pleased to take part in this very important debate on social prescribing. Now, as young doctors over the decades, we're all taught that there are four aspects to the health of a patient: yes, physical, psychological, but also not forgetting social and spiritual aspects. Remembering all of those influences on the health of people directs us to think about what makes people ill in the first place and makes us think about the barriers that work against their recovery. I remember complaining to the local authority, many years ago now, as a conscientious GP, about the condition of housing of my patients, which was affecting their health, and those complaints were completely ignored. This is one of the reasons why I stood for the council in the first place. As a county councillor then, not as a doctor, I got answers to my complaints about the condition of housing and a plan to improve the situation. That's what my understanding is, basically, of social prescribing - that GPs and nurses in the community can refer people to projects that tackle their illness, looking at the bigger picture of their health in its entirety, referring people, therefore, to the voluntary sector, most often, such as arts activities, volunteering, gardening, cooking, healthy eating advice and a wide range of sporting activities, such as walking. One of the easiest things to do is to just walk more. I always preach in this place about the 10,000 steps that we need to walk every day - walking. Keeping fit is just as good as antidepressant medication when the depression is not so severe. The aim of social prescribing is to fill a vacuum in many aspects of society, with isolation and loneliness increasing - that's why we are holding this inquiry as a health committee - despite all of our computers and the internet, because we recognise there is more to the recovery of our patients than simply physical issues. Many years ago, our chapels and churches were very active here in Wales, with hundreds of people attending every Sunday, and some meetings being held every night of the week too, with a full and broad range of activities. Such close-knit communities were naturally an assistance to many people who were suffering depression and loneliness, but things changed and we need solutions to the same spiritual requirements today. Very often, as a GP, I feel a little like a minister or a vicar in advising my patients, but forgetting the social and spiritual aspects, and focusing only on the physical, the tablets and the surgery is also real neglect, which can undermine the recovery of our patients. We look forward to enhancing social prescribing - and we support the Government in this regard - and tackling or getting to grips with evidence of its effectiveness despite how difficult it is to get hold of that evidence. Thank you very much.
Welsh: Rydw i'n falch iawn o gymryd rhan yn y ddadl bwysig yma ar ragnodi cymdeithasol. Nawr, fel meddygon ifanc dros y degawdau, rydym ni i gyd yn cael ein haddysgu bod yna bedwar agwedd i iechyd ein cleifion: ie, y corfforol, y seicolegol, ond hefyd heb anghofio agweddau cymdeithasol ac ysbrydol. Mae cofio am yr holl ystod yma o ddylanwadau ar iechyd pobl yn ein cyfeirio at feddwl yn ehangach am beth sydd yn gwneud pobl yn sâl yn y lle cyntaf a hefyd yn gwneud i ni feddwl am y rhwystrau sy'n gweithredu yn erbyn eu llwyr adferiad. Rwy'n cofio cwyno i'r awdurdod lleol, flynyddoedd maith yn ôl nawr, fel meddyg teulu cydwybodol, am gyflwr truenus tai fy nghleifion, a oedd yn amharu ar eu hiechyd nhw, a'r cwynion hynny yn cael eu hanwybyddu yn llwyr. Dyma un o'r rhesymau pam gwnes i sefyll ar gyfer y cyngor yn y lle cyntaf. Fel cynghorydd sir wedyn, ond, yn amlwg, nid fel meddyg, roeddwn yn derbyn atebion i'm cwynion am gyflwr gwael tai'r ddinas a hefyd cynllun i wella'r sefyllfa. Dyna beth, yn y bôn, ydy fy nealltwriaeth i o ragnodi cymdeithasol - bod meddygon teulu a nyrsys yn y gymuned yn gallu arallgyfeirio pobl tuag at brosiectau sydd yn taclo eu salwch gan edrych ar y darlun mawr o'u hiechyd yn ei gyfanrwydd, a chyfeirio pobl felly at sefydliadau yn y sector gwirfoddol gan amlaf, fel gweithgareddau celf, gwirfoddoli yn gyffredinol, garddio, coginio, cyngor bwyta'n iach, ac ystod eang o gampau a chwaraeon, megis cerdded. Un o'r pethau hawsaf ydy jest cerdded mwy. Rwyf wastad yn pregethu yn y lle yma am y 10,000 o gamau sydd angen i ni eu cymryd bob dydd - cerdded. Mae cadw'n heini lawn cystal â chyffuriau gwrth-iselder pan nad yw'r iselder ysbryd yn ddifrifol. Ymgais i lenwi sawl gagendor yn ein rhwydweithiau cymdeithasol ydy rhagnodi cymdeithasol, gydag unigrwydd ac unigedd ar gynnydd - dyna pam rydym yn cynnal ymchwiliad fel pwyllgor iechyd - er ein holl gysylltiadau cyfrifiadurol y dyddiau yma ac er y rhyngrwyd, achos rydym yn cydnabod bod yna fwy i adferiad ein cleifion na dim ond materion y corff yn unig. 'Slawer dydd, roedd ein capeli a'n heglwysi ni yn hynod weithredol yma yng Nghymru, gyda channoedd o bobl yn y gynulleidfa bob dydd Sul a rhyw gyfarfod neu'i gilydd bob nos o'r wythnos yn ogystal, yn llawn ystod eang o weithgareddau. Roedd y fath gymuned glos yn naturiol yn gymorth yn aml i nifer o bobl yn eu hiselder ysbryd a'u hunigrwydd. Ond, bu tro ar fyd, ac mae angen atebion i'r un un gofynion ysbrydol oesol heddiw. Yn aml, fel meddyg, rwy'n teimlo ychydig fel gweinidog neu ficer wrth gynghori fy nghleifion, ond mae esgeuluso'r agweddau cymdeithasol ac ysbrydol a dim ond canolbwyntio ar y corff, y tabledi a'r llawdriniaeth hefyd yn esgeulustod go iawn sy'n gallu tanseilio gwellhad ein pobl. Edrychwn ymlaen at ehangu rhagnodi cymdeithasol - rydym yn cefnogi bwriad y Llywodraeth yn y fan hyn - a mynd i'r afael â'r dystiolaeth o'i effeithlonrwydd, er mor anodd yw hi i gael gafael ar y dystiolaeth honno. Diolch yn fawr.