techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Okay. Moving on to promoting the language generally, again, you have noted a number of points that I wanted to raise here. I liked your idea of incentivising and some sort of additional badge along the same sort of lines as Investors in People, such as investors in language. We can think of that as some sort of recommendation, but I liked that soft work in the background without it being enforcement, because there's more than one way of solving things. And I also took the point about translating into Welsh. A number of people who aren't quite fluent in the Welsh language, but also those who are fluent in the Welsh language - sometimes it's difficult to understand forms in Welsh even when you're fluent in the language, and I think there's a challenge there for those who translate into Welsh to ensure that there is living Welsh, using words that we are using from day to day, and that is a challenge for translation in many languages, not just the Welsh language. But, essentially, the only question I have on this aspect is: with the Measure and so forth, we've had some sort of balance, that perhaps isn't equal, between regulation and promotion - that balance. In terms of what the Government wants to do, what do you think would be the best way forward - having a new Bill or amending the Measure we have at present?
Welsh: Ocê. Symud ymlaen i hyrwyddo'r iaith yn gyffredinol ac, eto, rydych chi wedi nodi nifer o'r pwyntiau roeddem ni eisiau eu codi fan hyn. Roeddwn i'n licio eich syniad chi o anogaeth, mae'n rhaid i mi ei ddweud, a rhyw fath o fathodyn ychwanegol ar yr un un llinellau â Buddsoddwyr mewn Pobl, fel buddsoddwyr mewn iaith. Fe gawn ni feddwl am hynny fel rhyw fath o argymhelliad, ond roeddwn i'n licio'r gwaith meddal yna yn y cefndir heb fod yn gorfodi, achos mae yna fwy nag un ffordd o fynd â phethau i'r wal, yn naturiol, yn y byd yma. A hefyd, roeddwn i'n cymryd y pwynt ynglŷn â chyfieithu i'r Gymraeg. Mae yna nifer o bobl sydd ddim cweit yn rhugl yn y Gymraeg, ond hefyd y rheini sydd yn rhugl yn y Gymraeg - weithiau mae'n anodd deall ffurflenni yn y Gymraeg hyd yn oed pan ydych chi'n rhugl yn y Gymraeg, ac rwy'n credu bod yna her i'r sawl sydd yn cyfieithu i'r Gymraeg i wneud yn siŵr bod yna Gymraeg fyw, yn defnyddio geiriau rydym yn debygol o fod yn eu defnyddio ein hunain o ddydd i ddydd, ac mae hynny'n her i gyfieithu'n gyffredinol mewn sawl iaith, nid dim ond i'r Gymraeg. Ond, yn y bôn, yr unig gwestiwn ar ôl o fy ochr i ydy, yn fan hyn: efo'r Mesur ac ati, rydym ni wedi cael rhyw fath o gydbwysedd, efallai nid cyfartal, rhwng rheoliadau a gorfod rheoli a hyrwyddo - y cydbwysedd yna. Yn nhermau beth mae'r Llywodraeth eisiau ei wneud, beth fuasech chi'n meddwl buasai'r ffordd orau ymlaen - cael Bil newydd neu ddiwygio'r Mesur sydd gyda ni ar hyn o bryd?
English: As far as we're concerned, we think the framework enables us to do what we would want to do, without having to take the time to create new legislation, particularly in terms of the well-being of future generations Act. I do see that as a means - particularly as one of the seven goals relates to the Welsh language and Welsh culture more generally, then it could be done using that mechanism. We could use that legislation, and there is great scope for bringing people together in that regard and ensuring that everybody captured under that legislation does contribute towards making the Welsh language a living language, so that we could go to any theatre or any public building and order a cuppa through the medium of Welsh - that it should become natural, it should be natural for us to hear Welsh.
Welsh: Rwy'n meddwl, lle rydym ni yn y cwestiwn, rydym ni yn meddwl bod y fframwaith yn ein galluogi ni i wneud beth y buasem ni'n dymuno ei wneud beth bynnag, heb orfod defnyddio amser i greu deddfwriaeth newydd, yn enwedig y Ddeddf llesiant, rili, a chenedlaethau'r dyfodol. Rydw i yn gweld honno yn ffordd o - yn enwedig gan fod un o'r saith gôl yn un sy'n ymwneud â'r iaith Gymraeg a'r diwylliant Cymraeg a Chymreig, a bod modd ei wneud o yn fanna. Mae'r Ddeddf yna i'w defnyddio, mewn ffordd, onid oes, ac mae yna le cyfoethog iawn i ddod â phobl at ei gilydd yn fanna, rydw i'n credu, a gwneud yn siŵr bod pob corff o dan y Ddeddf yn cyfrannu at greu Cymraeg fel iaith fyw, a'n bod ni'n gallu mynd i unrhyw theatr neu unrhyw adeilad cyhoeddus a gallu ordro paned drwy gyfrwng y Gymraeg - ei fod o'n beth naturiol inni ei wneud, ei fod o'n naturiol inni glywed Cymraeg.
English: You, Owen.
Welsh: Chi, Owen.
English: Chair, I agree. The time and effort that's associated with taking legislation through a parliament is too much in this context. We do have a Measure; what's needed is to think how to use it in the best way. Possibly, with the announcement of a new commissioner, and if a new board with a new chief executive arises, perhaps the internal culture of the commission will be different, because there is a need to create a constructive culture that is positive, that collaborates and encourages people in the sectors and bodies that are associated with the standards to work in a way that will improve the situation, in particular with the challenge of reaching a million Welsh speakers. Everybody has some hard work ahead, and we have to take people with us rather than create any sort of difficulty. So, the idea is to get rid of any difficulties so that it's as easy and flexible as possible.
Welsh: Cadeirydd, rydw i'n cytuno. Mae'r amser a'r egni sydd yn gysylltiedig â symud deddfwriaeth trwy senedd yn ormod yn y cyd-destun yma. Mae yna Fesur gyda ni; beth sydd ei eisiau yw meddwl sut i'w ddefnyddio yn y ffordd orau. O bosib, gyda chyhoeddiad o gomisiynydd, ac, efallai, os daw bwrdd newydd gyda phrif weithredwr newydd, efallai bydd diwylliant mewnol y comisiwn yn wahanol, achos mae eisiau creu diwylliant adeiladol, positif sydd yn cydweithredu, sydd yn annog pobl yn y cyrff, yn y sectorau, sydd ynghlwm â'r safonau i weithio mewn ffordd i wella, yn enwedig gyda'r her o gyrraedd miliwn o siaradwyr. Mae yna waith caled gan bawb i'w wneud, ac mae'n rhaid cario pobl gyda ni yn hytrach na chreu unrhyw anhawster. Felly, y syniad yw gwaredu unrhyw anhawster, a'i wneud e mor rhwydd a hyblyg ag sy'n bosib.
English: There you are. Is there a view from the higher education funding council?
Welsh: Dyna chi. A oes yna farn o'r cyngor cyllido addysg uwch?
English: Thank you very much. Rhianon has questions on the same sort of line, which have partly been answered already. Rhianon.
Welsh: Diolch yn fawr. Mae gan Rhianon y cwestiynau nesaf ar yr un math o drywydd, sydd yn rhannol wedi'u hateb eisoes. Rhianon.
English: The only thing I would add is the earlier point made about capacity. With every such framework, you need time to fill in the forms and do the admin work, and that's where to use scare capacity in the public sector.
Welsh: Yr unig beth fuaswn i'n ei ategu oedd y pwynt yn gynharach am gapasiti. Bob fframwaith fel yna, mae eisiau amser i ateb a llenwi'r ffurflenni a gwneud y gwaith, a dyna ydy'r lle i ddefnyddio'r capasiti prin yn y sector cyhoeddus hefyd.
English: Thank you very much. We've run out of time now, so, thank you very much for great contributions this morning. It's been a very valuable session. And thank you very much for providing the written evidence beforehand. It's been a great session and will be of great assistance us to in pulling things together into a comprehensive report, I hope, with a number of great recommendations at the end of the day. So, thank you very much for your contribution, and you will receive a transcript of the proceedings so that you can check them for factual accuracy. So, thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr. Rydym ni allan o amser rŵan, felly, diolch yn fawr awn i chi am gyfraniadau bendigedig y bore yma. Mae wedi bod yn sesiwn werthfawr iawn. Diolch yn fawr iawn i chi, a hefyd am ddarparu'r dystiolaeth ysgrifenedig ymlaen llaw. Mae wedi bod yn sesiwn fendigedig ac mi fydd o gymorth mawr i ni i dynnu pethau at ei gilydd mewn adroddiad cynhwysfawr, rwy'n gobeithio, gyda nifer o argymhellion gwych ar ddiwedd y dydd. Felly, diolch yn fawr iawn i chi am eich cyfraniad y bore yma, ac mi fyddwch chi yn derbyn trawsgrifiad o'r trafodaethau yma er mwyn i chi allu gwirio eu bod nhw'n ffeithiol gywir. Felly, diolch yn fawr iawn i chi.
English: To my fellow Members, we move on to item 3, and papers to note. Under item 3.1, there is a letter from the chair to the Arts Council of Wales on National Theatre Wales. Are you content to note that letter?
Welsh: I'm cyd-Aelodau, rydym ni'n symud ymlaen i eitem 3 rŵan, a phapurau i'w nodi. O dan eitem 3.1, mae yna lythyr gan y cadeirydd at Gyngor Celfyddydau Cymru ynglŷn â Theatr Genedlaethol Cymru. A ydych chi'n hapus i nodi'r llythyr yna?
English: Moving on to item 4, a motion under Standing Order 17.42 (vi) to resolve to exclude the public from the remainder of the meeting. Everyone content?
Welsh: Symud ymlaen i eitem 4, y cynnig o dan Reol Sefydlog 17.42 (vi) i benderfynu gwahardd y cyhoedd o weddill y cyfarfod. Pawb yn gytûn?
English: The first item on our agenda this afternoon is questions to the Cabinet Secretary for Economy and Transport, and the first question is from Rhun ap Iorwerth.
Welsh: Yr eitem gyntaf ar ein hagenda ni'r prynhawn yma yw'r cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Thrafnidiaeth, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Rhun ap Iorwerth.
English: Diolch yn fawr iawn. In line with our economic action plan, we remain committed to supporting small businesses through the Business Wales service, which of course offers bilingual advice and support to start and to grow businesses. And, in addition, we are providing help for small businesses to get ready for Brexit, with a dedicated £7.5 million Brexit business resilience package.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Yn unol â'n cynllun gweithredu economaidd, rydym yn parhau'n ymrwymedig i gefnogi busnesau bach drwy wasanaeth Busnes Cymru, sydd wrth gwrs yn cynnig cyngor dwyieithog a chymorth i ddechrau a thyfu busnesau. Ac yn ogystal, rydym yn darparu cymorth i fusnesau bach baratoi ar gyfer Brexit, gyda phecyn cydnerthu busnes Brexit pwrpasol gwerth £7.5 miliwn.
English: Thank you very much for that reply. It is Small Business Saturday this Saturday, and I encourage people in my own constituency to show their support for small businesses in Ynys Môn, and to their local high street this week, but also to make a commitment to do that year round, because small businesses and the high street are so crucially important in terms of the strength of our economy, but they are also socially crucial. Will you commit to implementing the recent recommendations - as we have seen in the report by the Federation of Small Businesses on the future of our towns and in similar reports - that pose a challenge to Government, if truth to be told, to bring a series of policies forward and to operate in a way that proves that the high street, and small businesses more generally, do deserve full priority?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi am yr ymateb yna. Mae hi'n Ddydd Sadwrn Busnesau Bach ddydd Sadwrn yma. Rwy'n annog pobl yn fy etholaeth i i ddangos eu cefnogaeth i fusnesau bach ym Môn ac i'r stryd fawr y penwythnos yma, ond hefyd i wneud ymrwymiad i wneud hynny rownd y flwyddyn, oherwydd mae busnesau bach a'r stryd fawr mor hanfodol o ran cryfder ein heconomi ni ond hefyd yn hanfodol yn gymdeithasol. A wnewch chi ymrwymo i weithredu argymhellion diweddar - fel rydym wedi ei weld yn adroddiad Ffederasiwn Busnesau Bach ar ddyfodol ein trefi, ac adroddiadau tebyg - sy'n gosod her i lywodraeth, mewn difrif, i ddod â chyfres o bolisïau ac i weithredu mewn ffordd sy'n profi bod y stryd fawr, a busnesau bach yn gyffredinol, yn haeddu blaenoriaeth lawn?
English: The Holyhead infrastructure prospectus, summarising opportunities for jobs, growth and investment on Anglesey, said that there's a need to complete the enabling projects detailed in the report prior to the private sector investment, otherwise opportunities cannot be maximised. Earlier this year, the Economy, Infrastructure and Skills Committee report on enterprise zones stated, 'In Anglesey, the Committee heard that there was a shortage of units for small businesses.' In your response, you said you'd be seeking advice from the Development Bank of Wales on this. What further action have you been able to take since we debated this in July?
Welsh: Roedd prosbectws seilwaith Caergybi, wrth grynhoi cyfleoedd ar gyfer swyddi, twf a buddsoddiad ar Ynys Môn, yn dweud bod angen cwblhau'r prosiectau galluogi y manylir arnynt yn yr adroddiad cyn buddsoddiad y sector preifat, neu fel arall ni ellir manteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd. Yn gynharach eleni, nodai adroddiad Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau, 'Clywodd y Pwyllgor fod prinder unedau ar gyfer busnesau bach ar Ynys Môn.' Yn eich ymateb, fe ddywedoch chi y byddech yn gofyn am gyngor gan Banc Datblygu Cymru ar hyn. Pa gamau pellach y gallasoch eu rhoi ar waith ers inni drafod hyn ym mis Gorffennaf?
English: Well, I'm delighted to be able to announce that we have allocated funding for the creation of a new enterprise hub, which will be based at M-SParc. There will also be a spoke from that enterprise hub located in Llangefni. The Member is aware of the enterprise hub that's been operational now for approximately a year in Wrexham. That is aiming to create 100 new businesses, and progress is quite astonishing there. We're hoping that similar success will be recorded at the M-SParc enterprise hub and at the spoke in Llangefni. But there is no doubt that, whether it's for small or medium- or large-sized businesses, there is a great need and huge demand for new, modern space for businesses to start up in and to grow in, and that's why we're looking, as part of the regional work that's now taking place, again at a move away from sectors towards place-based regional economic development. We're looking at regional plans that can identify opportunities to bring redundant buildings back into use, and also opportunities to develop new space - not just office but also industrial and retail space - where there is obvious demand.
Welsh: Wel, rwy'n falch iawn o allu cyhoeddi ein bod wedi dyrannu arian ar gyfer creu canolfan fenter newydd wedi'i lleoli yn M-SParc. Hefyd, bydd cangen o'r ganolfan fenter wedi'i lleoli yn Llangefni. Mae'r Aelod yn gwybod am y ganolfan fenter sydd wedi bod ar waith bellach ers tua blwyddyn yn Wrecsam. Mae honno'n anelu i greu 100 o fusnesau newydd, ac mae'r cynnydd yn eithaf syfrdanol yno. Rydym yn gobeithio y bydd llwyddiant tebyg yn cael ei gofnodi yng nghanolfan fenter M-SParc a'r gangen yn Llangefni. Ond nid oes unrhyw amheuaeth, boed ar gyfer busnesau bach neu ganolig neu fawr eu maint, mae mawr angen a galw enfawr am ofod newydd, modern i fusnesau ddechrau a thyfu ynddynt, a dyna pam rydym yn edrych eto, fel rhan o'r gwaith rhanbarthol sy'n digwydd yn awr, ar symud oddi wrth sectorau tuag at ddatblygu economaidd rhanbarthol sy'n seiliedig ar le. Rydym yn edrych ar gynlluniau rhanbarthol sy'n gallu nodi cyfleoedd i ailddefnyddio adeiladau segur, a mwy o gyfleoedd hefyd i ddatblygu gofod newydd - nid gofod swyddfa yn unig ond gofod diwydiannol a manwerthu hefyd - lle y ceir galw amlwg.
English: I'm sure the Member will appreciate that the highway code is not devolved and it is, of course, still the responsibility of the UK Government. But my officials do meet regularly with the Department for Transport's officials on road safety and active travel matters, and they'll look to work with them on their review of the highway code.
Welsh: Rwy'n siŵr y bydd yr Aelod yn sylweddoli nad yw rheolau'r ffordd fawr wedi'u datganoli ac wrth gwrs, maent yn parhau i fod yn gyfrifoldeb i Lywodraeth y DU. Ond mae fy swyddogion yn cyfarfod yn rheolaidd â swyddogion yr Adran Drafnidiaeth ar faterion diogelwch ar y ffyrdd a theithio llesol a'u bwriad yw gweithio gyda hwy wrth iddynt adolygu rheolau'r ffordd fawr.
English: The UK Government announced in October that it is going to review the highway code guidance on how road users should behave in relation to cyclists and pedestrians. And it's going to highlight the dangers of close passing and encourage people to adopt the Dutch reach - a method of opening a car door with the hand furthest from the handle, to force drivers to look over their shoulders for passing traffic. I think these are very welcome developments. So, what can the Welsh Government do to help highlight these guidelines, which I think would be easy to adopt, as long as people know about them and do follow them? And what can the Welsh Government do to raise awareness about these with people in Wales?
Welsh: Cyhoeddodd Llywodraeth y DU ym mis Hydref y bydd yn adolygu canllawiau rheolau'r ffordd fawr ar sut y dylai defnyddwyr ffyrdd ymddwyn mewn perthynas â beicwyr a cherddwyr. A bydd yn tynnu sylw at beryglon pasio agos, ac yn annog pobl i fabwysiadu dull yr Iseldiroedd - dull o agor drws car gyda'r llaw sydd bellaf oddi wrth y llyw, i orfodi gyrwyr i edrych dros eu hysgwyddau am draffig sy'n pasio. Rwy'n credu bod y rhain yn ddatblygiadau sydd i'w croesawu'n fawr. Felly, beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i helpu i dynnu sylw at y canllawiau hyn a fyddai'n hawdd eu mabwysiadu yn fy marn i, cyn belled â bod pobl yn gwybod amdanynt ac yn eu dilyn? A beth y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i godi ymwybyddiaeth o'r rhain ymhlith pobl yng Nghymru?
English: There are concerns, Cabinet Secretary, that electric vehicles could cause more accidents on our roads due to being so quiet. Do you think there is a need for a revision in the highway code in this area?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, ceir pryderon y gallai cerbydau trydan achosi mwy o ddamweiniau ar ein ffyrdd oherwydd eu bod mor dawel. A ydych chi'n credu bod angen diwygio rheolau'r ffordd fawr yn hyn o beth?
English: I think there possibly is a need for revision, and I think manufacturers themselves are rightly looking at ways, because of the lack of sound, of course - and a lot of pedestrians, particularly pedestrians who will perhaps be using their phones, inappropriately it has to be said, because we should all pay due attention to what's happening around us when we're walking on the roadside - . Manufacturers are taking the issue seriously of the lack of noise emitted from electric vehicles, and, working through the Wales Automotive Forum, I'm keen to make sure that, as we see the number of electric vehicles rolled out on Welsh roads, they're rolled out in a way that ensures that passenger and pedestrian safety is maximised, and that includes, of course, cyclists.
Welsh: Rwy'n credu y gallai fod angen diwygio, ac rwy'n credu bod gweithgynhyrchwyr eu hunain yn briodol iawn yn edrych am ffyrdd o wneud hynny, oherwydd y diffyg sŵn, wrth gwrs - ac mae llawer o gerddwyr, yn enwedig cerddwyr a fydd efallai'n defnyddio eu ffonau, yn amhriodol mae'n rhaid dweud, oherwydd dylai pawb ohonom roi sylw dyladwy i'r hyn sy'n digwydd o'n cwmpas pan fyddwn yn cerdded ar ochr y ffordd - . Mae gweithgynhyrchwyr o ddifrif ynglŷn â diffyg sŵn cerbydau trydan, a chan weithio drwy Fforwm Modurol Cymru, wrth i ni weld nifer o gerbydau trydan yn cael eu cyflwyno ar ffyrdd Cymru, rwy'n awyddus i sicrhau eu bod yn cael eu cyflwyno mewn ffordd sy'n gwneud yn siŵr fod cymaint â phosibl o ddiogelwch i deithwyr a cherddwyr, ac mae hynny'n cynnwys beicwyr wrth gwrs.
English: The Minister for culture is not here to answer the question that was expected to be asked at this point, so I will reorder them temporarily and ask Rhun ap Iorwerth to ask his question to the Cabinet Secretary.
Welsh: Nid yw'r Gweinidog diwylliant yma i ateb y cwestiwn y disgwylid iddo gael ei ofyn ar y pwynt hwn, felly fe wnaf eu hail-drefnu dros dro a gofyn i Rhun ap Iorwerth ofyn ei gwestiwn i Ysgrifennydd y Cabinet.
English: Diolch yn fawr. I'm sure you don't need me to update you on the situation on the railways in Wales this morning, but I'll run through some of the latest problems of Transport for Wales lines: Aberystwyth to Shrewsbury trains cancelled again; Blaenau Ffestiniog to Llandudno, all trains replaced by a bus; Wrexham Central to Bidston, services affected; Swansea services to Pembroke Dock, Milford Haven and Fishguard disrupted; continued reduced services on Cardiff-Valleys lines, and so on. It's not acceptable. The first words on the statement on the front page of the Transport for Wales rail website today is, 'We apologise'. We still haven't heard that from Government. Would you like to take that opportunity now?
Welsh: Diolch yn fawr. Rwy'n siŵr nad oes angen i mi eich hysbysu ynglŷn â'r sefyllfa ar y rheilffyrdd yng Nghymru y bore yma, ond fe af drwy rai o'r problemau diweddaraf ar reilffyrdd Trafnidiaeth Cymru. Trenau Aberystwyth i Amwythig wedi'u canslo eto; Blaenau Ffestiniog i Landudno, gwasanaeth bysiau yn lle'r holl drenau; gwasanaethau Wrecsam Canolog i Bidston wedi'u heffeithio; tarfu ar wasanaethau Abertawe i Ddoc Penfro, ac Aberdaugleddau ac Abergwaun. llai o wasanaethau ar reilffyrdd y Cymoedd i Gaerdydd o hyd, ac yn y blaen. Nid yw'n dderbyniol. Y geiriau cyntaf yn y datganiad ar dudalen flaen gwefan rheilffyrdd Trafnidiaeth Cymru heddiw yw, 'Rydym yn ymddiheuro'. Nid ydym wedi clywed hynny gan y Llywodraeth o hyd. A hoffech chi fanteisio ar y cyfle i wneud hynny yn awr?
English: Thank you very much, and we've heard that explanation and we know that there are problems with the trains. Let me ask you this question, though: as a partner in the delivery of rail services in Wales, when Arriva Trains Wales was the franchise holder, did Welsh Government take its eye off the ball in terms of not gauging and not monitoring properly the state of rail in Wales, if it's as bad as you now say it is?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, ac rydym wedi clywed yr eglurhad hwnnw ac rydym yn gwybod bod yna broblemau gyda'r trenau. Fodd bynnag, gadewch imi ofyn y cwestiwn hwn i chi: fel partner yn darparu gwasanaethau rheilffyrdd yng Nghymru, pan oedd Trenau Arriva Cymru yn ddeiliad y fasnachfraint, a wnaeth Llywodraeth Cymru dynnu ei llygad oddi ar y bêl o ran peidio â mesur a pheidio â monitro cyflwr y rheilffyrdd yng Nghymru yn briodol, os yw mor ddrwg ag y dywedwch yn awr?