English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I am an example of Harold Wilson's statement, 'a week is a long time in politics'. [Laughter.] I am delighted to open today's debate on the report from the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee on the future of land management in Wales, although I feel like someone going up to collect the cup and not having played in the tournament. I am grateful to all those who took the time to contribute to the inquiry. I would also like to thank the previous Chair of the committee, Mark Reckless, all the members of the committee, and the clerking team, for their efforts in delivering this report. For over 40 years, the way agricultural produce has been farmed, sold, and financially supported has been decided primarily at a European level. The vote to leave the European Union means that Wales will, in future, have the opportunity - or the threat - to mould policies closer to home. So, what will the Welsh agricultural sector look like in five, 10 or 20 years? This report sets out a road map to overcome the immediate obstacles and an ambitious vision for the future. The first part of the committee's report deals with the immediate challenges arising from Brexit. What would constitute a successful Brexit for Wales's agriculture sector and land managers? The committee identified five key elements. First, access to the single market: the risks of failing to achieve a trade deal with the EU are grave. In 2015, Wales exported over £12 billion-worth of goods outside the UK. Over two thirds of that was sold to the EU. Last year, over 90 per cent of Wales's meat exports were to the EU - that's excluding movement within the United Kingdom. The value to the Welsh food production economy and jobs in Wales is too great to contemplate no longer having access to the single market. We need reassurance from the UK Government that we'll have tariff-free access and, importantly, no quotas on exports for our agricultural producers. What we don't want is what some other countries have - some at zero tariffs and then, above a very small number, you start paying a substantial tariff, which will only do damage to the Welsh agricultural sector. This can only be achieved if Wales has an equal voice at the negotiating table on talks regarding access to the single market. The terms have to be UK agreed, not led by Westminster. Cabinet Secretary, you have accepted in principle our recommendation relating to strengthening existing markets and developing new markets on the basis that you already undertake significant trade efforts to develop export markets. We are facing new and significant challenges. Can you explain what you are going to do differently to address them? The second key element is an appropriate level of funding. The UK Government must commit to maintain funding for agriculture at the current common agricultural policy level for this present cycle. Funding for agriculture should not be subject to the Barnett formula, because if it is, Wales, which is more dependent on agriculture, would lose out substantially, financially. We argued that, in turn, the Welsh Government allocate this level of funding for agriculture, with no reduction, until at least April 2021, and I am pleased that the Welsh Government has accepted this in principle. I would be grateful for more detail from the Cabinet Secretary on her response that she 'will continue to press for the best deal for Wales' on funding. The third element will be a regulatory framework that supports the agricultural sector. Leaving the EU will necessitate new inter-governmental relationships at a UK level. Central to this will be the development of common regulatory frameworks agreed by each of the constituent nations of the UK, not imposed from the centre. Within such frameworks, there needs to be flexibility for us to develop policies that are appropriate for Wales. These regulatory frameworks must prevent unfair competition between producers in different parts of the UK, and reassure consumers that high animal welfare and health standards will be maintained. Cabinet Secretary, can you update us on the latest ministerial-level discussions on the proposals for a UK council of Ministers and whether or not there is support for an adjudication mechanism in case of disputes? And, when I mean 'adjudication mechanism', I mean something that is different from being decided by the department of agriculture at Westminster. It needs to be independent and fair. The fourth element is access to labour and skills. Our agricultural and food producing and processing sectors will continue to need to access a full range of skills once the UK has left the EU. There is a grave risk to Welsh businesses if Wales's labour needs are not reflected in negotiations on withdrawing from the EU. This also represents an opportunity to think about workforce planning for these sectors. Welsh Government needs to assess where skills shortages will be in future, and consider how skills and education policies can be aligned with the needs of the sector. We recommended the development of a skills strategy for the sector, which the Cabinet Secretary has accepted in principle only. I would be grateful if she could explain why she could not accept the recommendation in full. Finally, there must be a transitional period. The changes arising from Brexit are challenging and complex. For forty years, we have operated within systems and structures arising from our membership of the EU. In its report, the committee has emphasised the importance of a transitional phase to move to any new system of support. Part two of the committee's report sets out a vision for what might come next. After CAP has gone, how should we support the agricultural sector in Wales? What will rural communities look like? How will communities thrive? The committee believes that we need to be ambitious and innovative, and has put forward proposals for a model of payment and support for land management that is based on sustainable outcomes. Farmers are central to the delivery of these commitments, as they manage over 80 per cent of the land area of Wales. They can help to deliver priorities such as tackling climate change, flood prevention and improving the quality of our water. What are the outcomes a new system should support? We must tackle climate change. Measures to tackle climate change should be central to a future support mechanism based on outcomes. We want to see policies that aim to reduce the carbon footprint of food production and incentivise carbon sequestration. We must support a resilient food production sector. There is an opportunity for Wales to become a more resilient, more self-reliant food-producing nation. We want Welsh Government policies that value local production, reduce the carbon footprint and protect high animal health and welfare standards. We recommended that the Welsh Government should work with producers and retailers to increase sales of Welsh produce, including through public procurement, and that includes both health and local government as well as central Government itself. We must maintain sustainable forestry and woodland. Land managers should be incentivised to increase forestry coverage in Wales, and future policy should also consider the role commercial forestry can play. We must protect and enhance biodiversity. Funding for land managers should support specific interventions for threatened species, habitats and protected sites and also promote a spatial approach to land management. We must manage the landscape for the benefit of tourism, recreation and, perhaps most importantly, for the local communities. A system of support based on outcomes must encourage and improve public access to the countryside. In addition to the considerable public health benefits, this will lead to benefits to tourism and the rural economy. We must nurture the Welsh language and vibrant rural communities. Rural communities are fundamental to a thriving Welsh culture, language and identity. Protecting the agricultural sector is vital if we want those rural communities to prosper. Many of the areas with the highest density of Welsh speakers are in rural north-west and west Wales. Any future system of support must bolster Wales's unique cultural and economic environment and the upland farming tradition. The Welsh Government must emphasise these aspects of Welsh life in its discussions with the UK Government about the future direction of policies in the UK. In conclusion, leaving the EU provides an opportunity to realign payments for rural communities to deliver public goods such as climate change mitigation and biodiversity enhancement. Financial support for agricultural producers will be shaped differently in future. The committee's report makes it clear that our landscapes and rural economies will continue to be managed mainly by farmers, and this should be supported with public funding. However, we can only seize these opportunities if we are guaranteed the same level of funding that Wales receives from the EU, something promised during the referendum campaign. The Welsh Government must seize the chance to design made-in-Wales policies that support the sector and reward farmers for delivering sustainable outcomes, such as protecting biodiversity and mitigating climate change. Without continued support, there will not be a managed landscape to attract tourists and a thriving rural economy to support the language and culture of Wales. This is a once-in-a-lifetime opportunity. Wales needs ambitious and innovative land management policies to deliver wider environmental benefits for future generations. I hope it can be achieved.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Rwy'n enghraifft o ddatganiad Harold Wilson, 'mae wythnos yn amser hir mewn gwleidyddiaeth'. [Chwerthin.] Mae'n bleser mawr gennyf agor y ddadl heddiw ar yr adroddiad gan y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig ynglŷn â dyfodol rheoli tir yng Nghymru, er fy mod yn teimlo fel rhywun sy'n mynd i fyny i gael y cwpan heb fod wedi chwarae yn y bencampwriaeth. Rwy'n ddiolchgar i bawb a roddodd o'u hamser i gyfrannu at yr ymchwiliad. Hoffwn ddiolch hefyd i Gadeirydd blaenorol y pwyllgor, Mark Reckless, holl aelodau'r pwyllgor, a'r tîm clercio, am eu hymdrechion wrth gyflwyno'r adroddiad hwn. Ers dros 40 mlynedd, mae'r ffordd y cafodd cynnyrch amaethyddol ei ffermio, ei werthu a'i gefnogi'n ariannol wedi cael ei benderfynu'n bennaf ar lefel Ewropeaidd. Mae'r bleidlais i adael yr Undeb Ewropeaidd yn golygu y bydd Cymru, yn y dyfodol, yn wynebu'r cyfle - neu'r bygythiad - i lunio polisïau yn nes at adref. Felly, sut beth fydd y sector amaethyddol yng Nghymru ymhen pump, 10 neu 20 mlynedd? Mae'r adroddiad hwn yn nodi map ar gyfer goresgyn y rhwystrau uniongyrchol a gweledigaeth uchelgeisiol ar gyfer y dyfodol. Mae'r rhan gyntaf o adroddiad y pwyllgor yn ymdrin â'r heriau uniongyrchol sy'n codi o Brexit. Beth fyddai'n gwneud Brexit llwyddiannus ar gyfer y sector amaethyddol a rheolwyr tir yng Nghymru? Nododd y pwyllgor bum elfen allweddol. Yn gyntaf, mynediad at y farchnad sengl: mae'r risgiau o fethu â sicrhau cytundeb masnach gyda'r UE yn ddifrifol. Yn 2015, allforiodd Cymru werth dros £12 biliwn o nwyddau y tu allan i'r DU. Cafodd dros ddwy ran o dair ohono ei werthu i'r UE. Y llynedd, roedd dros 90 y cant o allforion cig Cymru i'r UE - heb gynnwys symud cynnyrch o fewn y Deyrnas Unedig. Mae'r gwerth i economi a swyddi cynhyrchu bwyd yng Nghymru yn rhy fawr i ystyried methu cael mynediad at y farchnad sengl mwyach. Mae arnom angen sicrwydd gan Lywodraeth y DU y bydd gennym fynediad di-dariff ac yn bwysig, heb gwotâu ar allforion i'n cynhyrchwyr amaethyddol. Nid ydym eisiau'r hyn sydd gan rai gwledydd eraill - ychydig bach ar ddim tariff ac yna, uwchlaw nifer fach iawn, byddwch yn dechrau talu tariff sylweddol, a fydd ond yn gwneud niwed i'r sector amaethyddol yng Nghymru. Ni ellir cyflawni hyn heb i Gymru gael llais cyfartal wrth y bwrdd negodi mewn trafodaethau'n ymwneud â mynediad at y farchnad sengl. Rhaid i'r telerau fod wedi'u cytuno gan y DU, nid cael eu harwain gan San Steffan. Ysgrifennydd y Cabinet, rydych wedi derbyn mewn egwyddor ein hargymhelliad yn ymwneud â chryfhau marchnadoedd presennol a datblygu marchnadoedd newydd ar y sail eich bod eisoes yn cyflawni ymdrechion masnachol sylweddol i ddatblygu marchnadoedd allforio. Rydym yn wynebu heriau newydd a sylweddol. A allwch egluro beth rydych yn mynd i'w wneud yn wahanol i fynd i'r afael â'r heriau hyn? Yr ail elfen allweddol yw lefel briodol o gyllid. Rhaid i Lywodraeth y DU ymrwymo i gynnal cyllid i amaethyddiaeth ar lefel y polisi amaethyddol cyffredin ar hyn o bryd ar gyfer y cylch presennol. Ni ddylai cyllid ar gyfer amaethyddiaeth fod yn ddarostyngedig i fformiwla Barnett, oherwydd os ydyw, byddai Cymru, sy'n fwy dibynnol ar amaethyddiaeth, ar ei cholled yn sylweddol yn ariannol. Rydym wedi dadlau y dylai Llywodraeth Cymru yn ei thro ddyrannu'r lefel hon o gyllid ar gyfer amaethyddiaeth, heb unrhyw ostyngiad, tan o leiaf Ebrill 2021, ac rwy'n falch fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn hyn mewn egwyddor. Byddwn yn ddiolchgar am fwy o fanylion gan Ysgrifennydd y Cabinet ynglŷn â'i hymateb y bydd yn parhau i bwyso am y cytundeb gorau i Gymru o ran cyllid. Y drydedd elfen fydd fframwaith rheoleiddio sy'n cefnogi'r sector amaethyddol. Bydd gadael yr UE yn golygu bod angen cysylltiadau rhynglywodraethol newydd ar lefel y DU. Yn ganolog i hyn fydd datblygu fframweithiau rheoleiddio cyffredin wedi'u cytuno gan bob un o wledydd cyfansoddol y DU, ac nid wedi'u pennu o'r canol. O fewn fframweithiau o'r fath, mae angen hyblygrwydd inni ddatblygu polisïau sy'n briodol i Gymru. Rhaid i'r fframweithiau rheoleiddio hyn atal cystadleuaeth annheg rhwng cynhyrchwyr mewn gwahanol rannau o'r DU, a rhoi sicrwydd i ddefnyddwyr y bydd safonau uchel yn cael eu cynnal o ran iechyd a lles anifeiliaid. Ysgrifennydd y Cabinet, a allwch roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni ynglŷn â'r trafodaethau diweddaraf ar lefel weinidogol ar y cynigion ar gyfer cyngor Gweinidogion y DU ac a oes cefnogaeth ai peidio i fecanwaith dyfarnu mewn achosion o anghydfod? A phan ddywedaf 'mecanwaith dyfarnu', rwy'n golygu rhywbeth sy'n wahanol i gael eu penderfynu gan yr adran amaethyddiaeth yn San Steffan. Mae angen iddo fod yn annibynnol ac yn deg. Y bedwaredd elfen yw mynediad at lafur a sgiliau. Bydd ein sectorau amaethyddol a chynhyrchu a phrosesu bwyd yn parhau i fod angen mynediad at ystod lawn o sgiliau pan fydd y DU wedi gadael yr UE. Mae risg ddifrifol i fusnesau Cymru os nad yw anghenion llafur Cymru yn cael eu hadlewyrchu mewn trafodaethau ar adael yr UE. Mae'n gyfle hefyd i feddwl am gynllunio'r gweithlu ar gyfer y sectorau hyn. Mae angen i Lywodraeth Cymru asesu lle bydd prinder sgiliau yn y dyfodol, ac ystyried sut y gellir cysoni polisïau sgiliau ac addysg gydag anghenion y sector. Rydym yn argymell datblygu strategaeth sgiliau ar gyfer y sector, argymhelliad a dderbyniwyd mewn egwyddor yn unig gan Ysgrifennydd y Cabinet. Byddwn yn ddiolchgar pe gallai egluro pam na allai dderbyn yr argymhelliad yn llawn. Yn olaf, rhaid cael cyfnod pontio. Mae'r newidiadau sy'n deillio o Brexit yn heriol a chymhleth. Ers deugain mlynedd, rydym wedi gweithredu o fewn systemau a strwythurau sy'n deillio o'n haelodaeth o'r UE. Yn ei adroddiad, mae'r pwyllgor wedi pwysleisio pwysigrwydd cyfnod pontio i symud at unrhyw system gymorth newydd. Mae rhan dau o adroddiad y pwyllgor yn nodi gweledigaeth ar gyfer yr hyn a allai ddod nesaf. Ar ôl i'r PAC fynd, sut y dylem gefnogi'r sector amaethyddol yng Nghymru? Sut olwg fydd ar gymunedau gwledig? Sut y bydd cymunedau'n ffynnu? Mae'r pwyllgor yn credu bod angen i ni fod yn uchelgeisiol ac yn arloesol, ac mae wedi cyflwyno cynigion ar fodel taliadau a chymorth ar gyfer rheoli tir sy'n seiliedig ar ganlyniadau cynaliadwy. Mae ffermwyr yn ganolog i gyflawni'r ymrwymiadau hyn, gan eu bod yn rheoli dros 80 y cant o arwynebedd tir Cymru. Gallant helpu i gyflawni blaenoriaethau megis mynd i'r afael â newid hinsawdd, atal llifogydd a gwella ansawdd ein dŵr. Beth yw'r canlyniadau y dylai system newydd eu cefnogi? Mae'n rhaid i ni fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd. Dylai mesurau i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd fod yn ganolog i fecanwaith cymorth yn seiliedig ar ganlyniadau yn y dyfodol. Rydym am weld polisïau sy'n ceisio lleihau ôl troed carbon cynhyrchu bwyd a chreu cymhellion i ddal a storio carbon. Rhaid inni gefnogi sector cynhyrchu bwyd cadarn. Mae cyfle i Gymru ddod yn genedl cynhyrchu bwyd sy'n gryfach a mwy hunanddibynnol. Rydym eisiau polisïau Llywodraeth Cymru sy'n gweld gwerth cynhyrchu lleol, yn lleihau ôl troed carbon ac yn diogelu safonau uchel o ran iechyd a lles anifeiliaid. Rydym yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru weithio gyda chynhyrchwyr a manwerthwyr i gynyddu gwerthiant cynnyrch o Gymru, gan gynnwys drwy gaffael cyhoeddus, ac mae hynny'n cynnwys iechyd a llywodraeth leol yn ogystal â'r Llywodraeth ganolog ei hun. Mae'n rhaid inni gynnal coedwigoedd a choetiroedd cynaliadwy. Dylai rheolwyr tir gael eu cymell i gynyddu'r lefel o goedwigaeth yng Nghymru, a dylai'r polisi yn y dyfodol ystyried y rhan y gall coedwigaeth fasnachol ei chwarae hefyd. Mae'n rhaid inni warchod a gwella bioamrywiaeth. Dylai cyllid ar gyfer rheolwyr tir gefnogi ymyriadau penodol ar gyfer rhywogaethau dan fygythiad, cynefinoedd a safleoedd a warchodir, yn ogystal â hyrwyddo dull gofodol o reoli tir. Mae'n rhaid i ni reoli'r dirwedd er budd twristiaeth, hamdden ac yn bwysicaf oll efallai, er mwyn cymunedau lleol. Rhaid i system o gymorth yn seiliedig ar ganlyniadau annog a gwella mynediad y cyhoedd i gefn gwlad. Yn ychwanegol at y manteision sylweddol i iechyd y cyhoedd, bydd hyn yn arwain at fanteision i dwristiaeth ac economi cefn gwlad. Mae'n rhaid i ni feithrin y Gymraeg a chymunedau gwledig bywiog. Mae cymunedau gwledig yn allweddol i ffyniant diwylliant, iaith a hunaniaeth Cymru. Mae diogelu'r sector amaethyddol yn hanfodol os ydym am i'r cymunedau gwledig hynny ffynnu. Mae llawer o'r ardaloedd gyda'r dwysedd uchaf o siaradwyr Cymraeg i'w gweld yng nghefn gwlad gogledd-orllewin a gorllewin Cymru. Rhaid i unrhyw system gymorth yn y dyfodol hybu amgylchedd diwylliannol ac economaidd unigryw Cymru a thraddodiad ffermio'r ucheldir. Rhaid i Lywodraeth Cymru bwysleisio'r agweddau hyn ar fywyd Cymru yn ei thrafodaethau gyda Llywodraeth y DU ynglŷn â chyfeiriad polisïau yn y DU yn y dyfodol. I gloi, mae gadael yr Undeb Ewropeaidd yn rhoi cyfle i aildrefnu taliadau i gymunedau gwledig er mwyn darparu nwyddau cyhoeddus megis mesurau lliniaru newid yn yr hinsawdd a gwella bioamrywiaeth. Bydd cymorth ariannol i gynhyrchwyr amaethyddol ar ffurf wahanol yn y dyfodol. Mae adroddiad y pwyllgor yn ei gwneud yn glir y bydd ein tirweddau a'n heconomïau gwledig yn parhau i gael eu rheoli'n bennaf gan ffermwyr, a dylai hyn gael ei gefnogi gan gyllid cyhoeddus. Fodd bynnag, ni allwn fanteisio ar y cyfleoedd hyn heb sicrwydd o'r un lefel o gyllid ag y mae Cymru'n ei chael gan yr UE, rhywbeth a addawyd yn ystod ymgyrch y refferendwm. Rhaid i Lywodraeth Cymru achub ar y cyfle i lunio polisïau a wnaed yng Nghymru sy'n cefnogi'r sector ac yn gwobrwyo ffermwyr am gyflawni canlyniadau cynaliadwy, megis diogelu bioamrywiaeth a lliniaru newid yn yr hinsawdd. Heb gefnogaeth barhaus, ni fydd gennym dirwedd wedi'i rheoli i ddenu twristiaid ac economi wledig ffyniannus i gynnal iaith a diwylliant Cymru. Mae hwn yn gyfle unwaith mewn oes. Mae ar Gymru angen polisïau rheoli tir uchelgeisiol ac arloesol i sicrhau manteision amgylcheddol ehangach ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Rwy'n gobeithio y gellir cyflawni hynny.