English: I'd like to thank the Culture, Welsh Language and Communications Committee for their report and to thank the clerks for helping with the inquiry. The inquiry into the funding of the arts predates my membership of the committee, so, unfortunately, I was unable to interact with the witnesses, but I would also like to thank them for providing robust evidence. There are those who believe that, in a time with so many competing calls on dwindling public funds, public funding for the arts is an unaffordable luxury, but I am not one of them. As our committee Chair rightly highlights, the arts illuminate and enrich our lives. They are an indispensable part of our society, and they bring wide-ranging benefits to us all. The amount we spend on the arts equates to just 0.17 per cent of the Welsh budget, yet the arts not only play a vital role in our economy, but also help put Wales on the map. According to the Welsh Government's own figures, we have over 5,300 creative businesses in Wales, which generate over £2.1 billion in annual turnover, and give employment to over 49,000 people. The arts are a major tourist draw, representing 32 per cent of all visits to the UK and 42 per cent of all inbound tourism-related expenditure, to say nothing of the enrichment they deliver to our well-being, which is incalculable. Over the last decade, public funding for the arts has been cut by over 10 per cent, and the Welsh Government have indicated that greater cuts are to come by asking the sector to reduce its reliance on public funds. However, as the committee discovered, doing so would be very difficult for arts organisations. Unfortunately, we don't have a great philanthropic tradition in this country, simply because The Sunday Times rich list isn't littered with Welsh sons and daughters and we can't rely on the largesse of billionaires. We have to find other means of supplementing the funds of Welsh arts organisations. The committee considered a range of options, and its 10 recommendations are aimed at maximising the opportunities for alternative sources of funding. One thing is clear, the arts in Wales must continue to receive public funding and in order to reduce their reliance on that funding need some Government support. I am pleased that the Minister accepts, at least in principle, all the committee's recommendations. In relation to recommendation 8, I am pleased that the Minister recognises how hard it is for small arts organisations to employ specialist fundraisers and therefore attract donors. The Minister says he will ask the Arts Council of Wales to look sympathetically at extending its resilience programme, and to encourage arts and businesses to promote options by which smaller organisations might share the services and expertise of a professional fundraiser. I would ask the Minister to go further. We shouldn't be asking or encouraging; these services have to be provided, so we should be directing and requiring. Access to a shared pool of professional fundraisers is essential if we are to decrease arts organisations' reliance on public funds. Diolch yn fawr. Thank you.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu am eu hadroddiad a diolch i'r clercod am gynorthwyo gyda'r ymchwiliad. Agorwyd yr ymchwiliad i ariannu'r celfyddydau cyn imi ddod yn aelod o'r pwyllgor, felly, yn anffodus, nid oedd modd imi ymwneud â'r tystion, ond hoffwn ddiolch iddynt hwy hefyd am ddarparu tystiolaeth gadarn. Ar adeg pan fo cymaint o alwadau'n cystadlu am arian cyhoeddus prin, mae rhai'n credu bod arian cyhoeddus i'r celfyddydau yn foethusrwydd na ellir ei fforddio, ond nid wyf yn un ohonynt. Roedd Cadeirydd ein pwyllgor yn nodi'n gywir fod y celfyddydau'n goleuo ac yn cyfoethogi ein bywydau. Maent yn rhan annatod o'n cymdeithas, ac maent yn creu manteision pellgyrhaeddol i bob un ohonom. Mae'r swm rydym yn ei wario ar y celfyddydau oddeutu 0.17 y cant yn unig o gyllideb Cymru, ac eto, mae'r celfyddydau nid yn unig yn chwarae rhan hanfodol yn ein heconomi, maent hefyd yn helpu i roi Cymru ar y map. Yn ôl ffigurau Llywodraeth Cymru ei hun, mae gennym dros 5,300 o fusnesau creadigol yng Nghymru, sy'n cynhyrchu dros £2.1 biliwn mewn trosiant blynyddol, ac yn cyflogi dros 49,000 o bobl. Mae'r celfyddydau'n atyniad pwysig i dwristiaid, ac yn cynrychioli 32 y cant o'r holl ymweliadau â'r DU a 42 y cant o'r holl wariant a ddaw i mewn sy'n gysylltiedig â thwristiaeth, heb sôn am y ffordd y maent yn cyfoethogi ein lles, sy'n anfesuradwy. Dros y degawd diwethaf, mae arian cyhoeddus ar gyfer y celfyddydau wedi'i dorri fwy na 10 y cant, ac mae Llywodraeth Cymru wedi dangos bod mwy o doriadau i ddod drwy ofyn i'r sector leihau ei ddibyniaeth ar arian cyhoeddus. Fodd bynnag, fel y darganfu'r pwyllgor, byddai gwneud hynny'n anodd iawn i sefydliadau celfyddydol. Yn anffodus, nid oes gennym draddodiad dyngarol cryf yn y wlad hon, gan nad yw rhestr The Sunday Times o'r bobl gyfoethocaf yn llawn dynion a menywod o Gymru a chan na allwn ddibynnu ar haelioni biliwnyddion. Mae'n rhaid inni ddod o hyd i ffyrdd eraill o ychwanegu at gronfeydd sefydliadau celfyddydol Cymru. Bu'r pwyllgor yn ystyried amrywiaeth o opsiynau, a nod ei 10 argymhelliad yw sicrhau cymaint o gyfleoedd â phosibl ar gyfer ffynonellau cyllid amgen. Mae'n amlwg iawn fod yn rhaid i'r celfyddydau yng Nghymru barhau i dderbyn cyllid cyhoeddus, ac er mwyn lleihau eu dibyniaeth ar yr arian hwnnw, mae arnynt angen peth cymorth gan y Llywodraeth. Rwy'n falch fod y Gweinidog yn derbyn pob un o argymhellion y pwyllgor, mewn egwyddor o leiaf. O ran argymhelliad 8, rwy'n falch fod y Gweinidog yn cydnabod pa mor anodd yw hi i sefydliadau celfyddydol bach gyflogi swyddogion codi arian arbenigol ac felly i ddenu rhoddwyr. Mae'r Gweinidog yn dweud y bydd yn gofyn i Gyngor Celfyddydau Cymru edrych yn gadarnhaol ar ymestyn eu rhaglen gydnerthedd, ac annog celfyddydau a busnesau i hyrwyddo opsiynau fel y gallai sefydliadau llai rannu gwasanaethau ac arbenigedd swyddog codi arian proffesiynol. Hoffwn ofyn i'r Gweinidog fynd ymhellach. Ni ddylem fod yn gofyn neu'n annog; mae'n rhaid darparu'r gwasanaethau hyn, felly dylem fod yn cyfarwyddo ac yn mynnu. Mae mynediad at gronfa a rennir o swyddogion codi arian proffesiynol yn hanfodol os ydym am leihau dibyniaeth sefydliadau celfyddydol ar arian cyhoeddus. Diolch yn fawr.