English: Thank you, Cabinet Secretary, for your statement marking 10 years of Wales for Africa and the really interesting experiences that you had in Uganda. I think it's been fascinating to listen to. I declare an interest as a trustee for Life for African Mothers, which does all it can to make life safer for women giving birth in sub-Saharan Africa by helping with medication and with training, and the charity is also 10 years old. I noted what the Cabinet Secretary said about the scenes that he witnessed in the hospitals in Uganda, and I've been to Africa on a number of occasions and have also seen similar scenes, and I suppose you really have to say it is life-changing when you see such situations. Angela Gorman founded the charity Life for African Mothers, and she had a great deal of help from the Wales for Africa programme, because it supported her secondment from the neonatal intensive care unit at the University Hospital of Wales in Heath, and grant funded her activities training midwives and providing medicines. And the initial grant from Wales for Africa enabled the charity to flourish and now means it is not dependent on any grants from the Wales for Africa programme. Doesn't he think that this is an ideal progression: to start off with small grants to help organisations grow, and then they find other sources of funding and develop? As well as support from the Wales for Africa programme, Angela in particular cites the special leave policy in the NHS in Wales as being absolutely crucial to the deployment of Welsh professionals to support training and health systems in Africa. And I wondered if the Cabinet Secretary was able to tell us if that leave programme is applied consistently throughout Wales and whether he feels that this is absolutely something that we would want to encourage. Finally, I think the tragic death of women after childbirth is probably one of the most awful tragedies that can be witnessed, and I'd like to really express my support and gratitude to all those organisations, including Life for African Mothers, who have gone out of their way to try to improve the situation in sub-Saharan Africa.
Welsh: Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet, am eich datganiad i nodi 10 mlynedd o Cymru o Blaid Affrica a'r profiadau diddorol iawn a gawsoch yn Uganda. Rwy'n credu ei bod wedi bod yn ddiddorol iawn gwrando arno. Rwy'n datgan buddiant fel un o ymddiriedolwyr Life for African Mothers, sy'n gwneud popeth o fewn ei allu i wneud bywyd yn fwy diogel i fenywod sy'n rhoi genedigaeth yn Affrica Is-Sahara drwy helpu gyda meddyginiaeth a hyfforddiant, ac mae'r elusen hefyd yn 10 mlwydd oed. Nodais yr hyn a ddywedodd Ysgrifennydd y Cabinet am y golygfeydd y bu'n dyst iddynt yn yr ysbytai yn Uganda, ac rwyf wedi bod yn Affrica ar sawl achlysur a hefyd wedi gweld golygfeydd tebyg, ac mae'n siŵr bod yn rhaid ichi ddweud bod gweld sefyllfaoedd o'r fath yn rhywbeth sy'n newid eich bywyd mewn gwirionedd. Angela Gorman yw sefydlydd yr elusen Life for African Mothers, a chafodd lawer iawn o gymorth gan y rhaglen Cymru o Blaid Affrica, am ei bod wedi cefnogi ei secondiad o'r uned gofal dwys newyddenedigol yn Ysbyty Athrofaol Cymru yn y Mynydd Bychan, ac wedi rhoi arian grant i'w gweithgareddau i hyfforddi bydwragedd a darparu meddyginiaethau. A diolch i'r grant cychwynnol gan Gymru o Blaid Affrica, llwyddodd yr elusen i ffynnu ac erbyn hyn nid yw'n dibynnu ar unrhyw grantiau gan y rhaglen Cymru o Blaid Affrica. Onid yw ef yn meddwl bod hyn yn ddilyniant delfrydol: dechrau â grantiau bach i helpu mudiadau i dyfu, ac yna maent yn dod o hyd i ffynonellau cyllid eraill ac yn datblygu? Yn ogystal â chymorth gan raglen Cymru o Blaid Affrica, mae Angela yn sôn yn benodol am bolisi absenoldeb arbennig y GIG yng Nghymru fel bod yn gwbl hanfodol i ddefnyddio gweithwyr proffesiynol Cymru i gefnogi systemau hyfforddiant ac iechyd yn Affrica. Ac roeddwn yn meddwl tybed a allai Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthym a yw'r rhaglen absenoldeb honno'n cael ei defnyddio'n gyson ledled Cymru ac a yw'n teimlo bod hyn yn bendant yn rhywbeth yr hoffem ei annog. Yn olaf, rwy'n meddwl bod marwolaeth drasig menywod ar ôl rhoi genedigaeth yn ôl pob tebyg yn un o'r trasiedïau mwyaf ofnadwy y gellir bod yn dyst iddynt, a hoffwn wir fynegi fy nghefnogaeth a'm diolch i'r holl fudiadau hynny, gan gynnwys Life for African Mothers, sydd wedi gwneud eu gorau glas i geisio gwella'r sefyllfa yn Affrica Is-Sahara.