techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: First Minister, a report by Barnardo's earlier this year highlighted the crisis that's facing fostering, with a 45 per cent rise in children needing foster care within Wales, and yet, conversely, a 51 per cent drop in the availability of foster carers because of the pandemic. Obviously, we can all appreciate the issues that this has thrown up for being able to find foster carers for young people desperately in need of them. Can you please outline what the Welsh Government is able to do to help to bring more parity back in this situation, to increase the number of foster carers we have, so that these children are able to get the support, within a family environment, that they so desperately need?
Welsh: Prif Weinidog, tynnodd adroddiad gan Barnardo's yn gynharach eleni sylw at yr argyfwng sy'n wynebu maethu, gyda chynnydd o 45 y cant i nifer y plant sydd angen gofal maeth yng Nghymru, ac eto, i'r gwrthwyneb, gostyngiad o 51 y cant i'r gofalwyr maeth sydd ar gael oherwydd y pandemig. Yn amlwg, gallwn ni i gyd werthfawrogi'r problemau y mae hyn wedi eu codi o ran gallu dod o hyd i ofalwyr maeth i bobl ifanc sydd eu hangen yn ddybryd. A allwch chi amlinellu'r hyn y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i helpu i ddod â mwy o gydraddoldeb yn ôl yn y sefyllfa hon, i gynyddu nifer y gofalwyr maeth sydd gennym ni, fel y gall y plant hyn gael y cymorth, o fewn amgylchedd teuluol, y maen nhw ei angen mor ddybryd?
English: Llywydd, I thank Angela Burns for that. I think, earlier in the summer, when the Barnardo's report was published, we were able to correct some of the misreporting of those figures, because those figures do not reflect the position of foster care in Wales, where we've actually had quite a healthy recruitment of foster carers during the pandemic and where we have been able to go on making foster care places available to those young people who need them. Now it is, as Angela Burns will know, a constant effort to make sure that we are recruiting the people we need to offer foster care, sometimes to young people who've got some significant issues in their lives - sometimes those are physical disabilities, sometimes they are the legacy of their own histories. And we will go on to create a national fostering network here in Wales, to make sure that opportunities for people who wish to become foster carers, and young people who need foster caring, do not end at the boundaries of their own local authorities, mirroring some of the success we have had in the national adoption service. So, the position in Wales is not quite as the reporting of the Barnardo's report might have led some people to believe. It's been reasonably sustained in this very difficult period, but there's always more we want to do.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Angela Burns am hynna. Rwy'n credu, yn gynharach yn yr haf, pan gyhoeddwyd adroddiad Barnardo's, ein bod ni wedi gallu cywiro rhywfaint o gam-adrodd y ffigurau hynny, oherwydd nid yw'r ffigurau hynny yn adlewyrchu sefyllfa gofal maeth yng Nghymru, lle'r ydym ni mewn gwirionedd wedi cael proses recriwtio gofalwyr maeth eithaf iach yn ystod y pandemig a lle'r ydym ni wedi gallu parhau i sicrhau bod lleoedd gofal maeth ar gael i'r bobl ifanc hynny sydd eu hangen nhw. Nawr, fel y bydd Angela Burns yn gwybod, mae'n ymdrech barhaus i wneud yn siŵr ein bod ni'n recriwtio'r bobl sydd eu hangen arnom ni i gynnig gofal maeth, weithiau i bobl ifanc sydd â rhai problemau sylweddol yn eu bywydau - weithiau anableddau corfforol yw'r rheini, weithiau maen nhw'n yn etifeddiaeth o'u hanesion nhw eu hunain. A byddwn yn parhau i greu rhwydwaith maethu cenedlaethol yma yng Nghymru, i wneud yn siŵr nad yw cyfleoedd i bobl sy'n dymuno bod yn ofalwyr maeth, a phobl ifanc sydd angen gofal maeth, yn dod i ben wrth ffiniau eu hawdurdodau lleol eu hunain, gan adlewyrchu rhywfaint o'r llwyddiant a gawsom ni yn y gwasanaeth mabwysiadu cenedlaethol. Felly, nid yw'r sefyllfa yng Nghymru yn union fel y gallai cynnwys adroddiad Barnardo's fod wedi peri i rai pobl ei gredu. Fe'i cynhaliwyd yn rhesymol yn y cyfnod anodd iawn hwn, ond mae mwy yr ydym ni eisiau ei wneud bob amser.
English: It's an issue of grave concern to me, in terms of the impact the pandemic and the restrictions are having on the well-being of young people - and people of all ages, for that matter. I hear anecdotal evidence from people working in medicine and related areas of an increase in suicide and self-harm. Will the Government as a matter of urgency gather and publish data on that so that we know what the situation is, and draw up a strategy on how to deal with issues of well-being, and provide clarity in terms of how they balance the need to deal with COVID with the need to ensure the well-being of people in considering which restrictions to introduce and which to lift, and so on?
Welsh: Mae'n fater o gonsýrn difrifol i fi, yr effaith y mae'r pandemig a'r cyfyngiadau yn ei chael ar lesiant pobl ifanc - a phobl o bob oed, o ran hynny. Dwi'n clywed tystiolaeth anecdotaidd gan bobl yn y maes meddygol a meysydd cysylltiedig am gynnydd yn nifer hunanladdiadau a phobl yn niweidio eu hunain. A wnaiff y Llywodraeth fel mater o frys gasglu a chyhoeddi data ar hynny fel ein bod ni'n gwybod beth sy'n mynd ymlaen, a llunio strategaeth ar sut i ddelio efo problemau llesiant, a rhoi eglurhad clir hefyd o sut maen nhw'n cydbwyso'r angen i ddelio efo COVID efo'r angen i sicrhau llesiant pobl wrth ystyried pa gyfyngiadau i'w cyflwyno a'u codi, ac yn y blaen?
English: Of course, these issues go hand in hand. We do know that the period of coronavirus has been an extremely difficult period for a great number of young people here in Wales. That is why we have strengthened the services that we have to support young people - more funding for higher education and further education to support the well-being of young people as they study, more funding for our schools so that we could have more people to assist within the services that we already offer, and also more support through Meic. As I'm sure Rhun ap Iorwerth knows, Meic is a telephone line where young people can speak to others up to midnight. We have also given more funding to Meic, so that those services will be available throughout the current financial year. And, of course, we are collecting data in the programmes that we run and we publish that data. If there is anything specific that Rhun ap Iorwerth wishes to see, of course I'd be very happy to discuss that with him and to give him that information if it's available.
Welsh: Wrth gwrs, mae'r ddau beth yn mynd gyda'i gilydd. Dŷn ni yn gwybod bod cyfnod y coronafeirws wedi bod yn gyfnod anodd dros ben i nifer fawr o bobl ifanc yma yng Nghymru. Dyna pam dŷn ni wedi cryfhau'r gwasanaethau sydd gyda ni i helpu pobl ifanc - mwy o arian i addysg uwch, mwy o arian i addysg bellach, i gefnogi llesiant pobl ifanc pan fyddan nhw'n astudio, mwy o arian i'n hysgolion ni i roi mwy o bobl i helpu yn y gwasanaethau sydd gyda ni'n barod, a mwy o help drwy Meic hefyd. Dwi'n siŵr y bydd Rhun ap Iorwerth yn ymwybodol o Meic, sef llinell ar y teliffon ble mae pobl ifanc yn gallu siarad â rhywun, drwy'r dydd, lan at hanner nos. A hefyd, dŷn ni wedi rhoi mwy o arian i Meic. I fod yn glir, bydd y gwasanaeth yna ar gael drwy'r flwyddyn ariannol bresennol. Dŷn ni yn casglu data, wrth gwrs, yn y rhaglenni dŷn ni'n eu rhedeg, a dŷn ni yn cyhoeddi data hefyd. Os oes rhywbeth penodol y mae Rhun ap Iorwerth eisiau ei weld, wrth gwrs dwi'n hollol hapus i drafod hwnna gyda fe ac i roi'r wybodaeth iddo fe os yw hwnna ar gael.
English: Llywydd, we keep all aspects of our regulations under continual review, including our approach to fixed-penalty notices. We are currently considering whether the regime needs to be adapted to address specific issues, such as the holding of street or house parties.
Welsh: Llywydd, rydym ni'n adolygu pob agwedd ar ein rheoliadau yn barhaus, gan gynnwys ein dull o ymdrin â hysbysiadau cosb benodedig. Ar hyn o bryd, rydym ni'n ystyried pa un a oes angen addasu'r drefn i fynd i'r afael â phroblemau penodol, fel cynnal partïon stryd neu mewn tŷ.
English: Thank you, First Minister. It is blatantly obvious that the carrot approach is not working and the fines imposed aren't much of a deterrent either. Most of the population of south Wales are once again in draconian lockdowns and all because of the actions of a selfish minority. We have had our liberty curtailed because a few people wanted to have house parties. We are not allowed to visit loved ones because some people thought the rules did not apply to them or that £60 was a small price to pay for a bit of fun. Rules apply to everyone, from Government Ministers to governance students and it is high time we cracked down on rule breakers, and I'm fed up of seeing social media littered with people flagrantly and unashamedly breaking the rules. First Minister, do you agree that we need far steeper penalties and stricter enforcement if we are to avoid more local or even national lockdowns? Diolch.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Mae'n gwbl amlwg nad yw'r dull moron yn gweithio ac nad yw'r dirwyon sy'n cael eu gorfodi yn llawer o rwystr ychwaith. Mae'r rhan fwyaf o boblogaeth y de yn destun cyfyngiadau symud llym unwaith eto a'r cwbl oherwydd gweithredoedd lleiafrif hunanol. Rydym ni wedi colli ein rhyddid oherwydd bod rhai pobl eisiau cael partïon yn y tŷ. Nid ydym ni'n cael ymweld â'n hanwyliaid oherwydd bod rhai pobl o'r farn nad oedd y rheolau yn berthnasol iddyn nhw neu fod £60 yn bris bach i'w dalu am ychydig o hwyl. Mae rheolau yn berthnasol i bawb, o Weinidogion y Llywodraeth i fyfyrwyr llywodraethu ac mae'n hen bryd i ni fynd i'r afael â'r rhai sy'n torri'r rheolau, ac rwyf i wedi cael llond bol o weld cyfryngau cymdeithasol yn llawn pobl yn torri'r rheolau yn amlwg ac yn ddigywilydd. Prif Weinidog, a ydych chi'n cytuno ein bod ni angen cosbau llawer mwy llym a gorfodi mwy llym os ydym ni'n mynd i osgoi mwy o gyfyngiadau symud lleol neu genedlaethol hyd yn oed? Diolch.
English: I live in the largest population crossing a national boundary in the UK, with close relatives nearby on both sides of our invisible border. In this context, what penalties for breaking COVID-19 rules do you believe should apply were an anaesthetic junior doctor at Ysbyty Gland Clwyd to meet his fiancé, undertaking a clinical fellowship at Christie hospital in Manchester, when each has to live locally to these hospitals, each has been at the front line of the coronavirus pandemic since its beginning here, which led both to contract COVID-19 in the course of their work, each has worked additional hours without additional pay, and each lives alone. They persevered with physical and mental exhaustion by supporting each other. However, your latest announcement on lockdown restrictions in north-east Wales means that their primary outlet of support is now illegal because they can't visit each other.
Welsh: Rwyf i'n byw yn y boblogaeth fwyaf sy'n croesi ffin genedlaethol yn y DU, gyda pherthnasau agos gerllaw ar ddwy ochr ein ffin anweledig. Yn y cyd-destun hwn, pa gosbau am dorri rheolau COVID-19 ydych chi'n credu a ddylai fod yn berthnasol pe byddai meddyg iau anesthetig yn Ysbyty Glan Clwyd yn cyfarfod â'i ddyweddi, sy'n ymgymryd â chymrodoriaeth glinigol yn ysbyty Christie ym Manceinion, pan fo'n rhaid i'r ddau fyw yn lleol i'r ysbytai hyn, y mae'r ddau wedi bod ar reng flaen pandemig coronafeirws ers ei ddechrau yma, a arweiniodd at y ddau yn dal COVID-19 yn ystod eu gwaith, y mae'r ddau wedi gweithio oriau ychwanegol heb dâl ychwanegol, ac y mae'r ddau yn byw ar ei pennau eu hunain. Llwyddasant i ddyfalbarhau â blinder corfforol a meddyliol trwy gefnogi ei gilydd. Fodd bynnag, mae eich cyhoeddiad diweddaraf o gyfyngiadau symud yng ngogledd-ddwyrain Cymru yn golygu bod eu prif gymorth bellach yn anghyfreithlon gan na chânt ymweld â'i gilydd.
English: Well, I've no doubt, Llywydd, that they will understand better than the Member why those restrictions are necessary. On the Welsh side of the north-east Wales border, the rates of coronavirus are still below 100 per 100,000 in the population. In Manchester, today, they are reporting over 500 per 100,000 of the population. And people who work in the health service will undoubtedly understand why it is not sensible for people from very high coronavirus areas to be able to travel to and mix with people who live in areas where the virus is not in such vivid circulation. Those members of the health service will also know, even if the Member doesn't, that the impact of coronavirus at community level is now being felt in our hospitals as well. In the last week, we had 453 beds in our NHS occupied by people with suspected or confirmed coronavirus; two weeks ago, that was 203. Now, if the Member does not understand the need to take action and to take action now to prevent the impact on our NHS returning to where it once was earlier in the year, then I can assure him that people who work in the health service understand that very well.
Welsh: Wel, nid oes gen i amheuaeth, Llywydd, y byddan nhw'n deall yn well na'r Aelod pam mae angen y cyfyngiadau hynny. Ar ein hochr ni o ffin gogledd-ddwyrain Cymru, mae cyfraddau coronafeirws yn dal i fod yn is na 100 o bob 100,000 o'r boblogaeth. Ym Manceinion, heddiw, maen nhw'n adrodd dros 500 o bob 100,000 o'r boblogaeth. A bydd pobl sy'n gweithio yn y gwasanaeth iechyd yn sicr o ddeall pam nad yw'n ddoeth i bobl o ardaloedd coronafeirws uchel iawn gael teithio at bobl sy'n byw mewn ardaloedd lle nad yw'r firws mewn cylchrediad mor fywiog a chymysgu â nhw. Bydd yr aelodau hynny o'r gwasanaeth iechyd hefyd yn gwybod, hyd yn oed os nad yw'r Aelod, bod effaith coronafeirws ar lefel gymunedol yn cael ei theimlo yn ein hysbytai hefyd erbyn hyn. Yn ystod yr wythnos diwethaf, roedd pobl ag achosion tybiedig neu a gadarnhawyd o coronafeirws mewn 453 o welyau yn ein GIG; 203 oedd y ffigur bythefnos yn ôl. Nawr, os nad yw'r Aelod yn deall yr angen i weithredu ac i weithredu nawr i atal yr effaith ar ein GIG rhag dychwelyd i'r sefyllfa yr oedd ynddi yn gynharach yn y flwyddyn, yna gallaf ei sicrhau bod pobl sy'n gweithio yn y gwasanaeth iechyd yn deall hynny yn dda iawn.
English: Diolch, Llywydd. On Monday, First Minister, it was reported that there were 596 new positive COVID cases identified in Wales following a lab test - the highest figure, I believe, since the pandemic began and SAGE has said that cases overall in Wales are likely to be increasing on a daily basis by between 1 per cent and 5 per cent a day. Over the past fortnight, I've raised with you the absurdity of people in lockdown areas of England being able to travel to Wales to areas where community transmission is low. The UK Prime Minister's dismissal of the prospect of such travel restrictions should not have come as much of a surprise, perhaps, given the general contempt with which his Government repeatedly demonstrates towards Wales. We've called for action consistently on this issue since the summer. Can you say whether and when you intend to take action yourselves independently as a Government, and, in addition to looking at introducing quarantine as a solution, is consideration being given to making non-essential travel into Wales from a lockdown area illegal and subject to enforcement by the police?
Welsh: Diolch, Llywydd. Ddydd Llun, Prif Weinidog, adroddwyd bod 596 o achosion COVID cadarnhaol newydd wedi'u nodi yng Nghymru yn dilyn prawf labordy - y ffigur uchaf, rwy'n credu, ers i'r pandemig ddechrau ac mae SAGE wedi dweud ei bod yn debygol bod achosion yn gyffredinol yng Nghymru yn cynyddu rhwng 1 y cant a 5 y cant bob dydd. Dros y pythefnos diwethaf, rwyf i wedi codi gyda chi y gwiriondeb o bobl mewn ardaloedd sy'n destun cyfyngiadau symud yn Lloegr yn cael teithio i Gymru i ardaloedd lle mae trosglwyddiad cymunedol yn isel. Ni ddylai diystyriaeth Prif Weinidog y DU o'r posibilrwydd o gyfyngiadau teithio o'r fath fod wedi bod yn llawer o syndod, efallai, o gofio'r dirmyg cyffredinol y mae ei Lywodraeth yn ei ddangos dro ar ôl tro tuag at Gymru. Rydym ni wedi galw am weithredu yn gyson ar y mater hwn ers yr haf. A allwch chi ddweud a ydych chi'n bwriadu gweithredu eich hunain yn annibynnol fel Llywodraeth a phryd, ac, yn ogystal ag ystyried cyflwyno cwarantin fel ateb, a oes ystyriaeth yn cael ei rhoi i wneud teithio nad yw'n hanfodol i Gymru o ardal sy'n destun cyfyngiadau symud yn anghyfreithlon ac yn destun camau gorfodi gan yr heddlu?
English: The Scottish Government, First Minister, has confirmed that it will be imposing far tighter restrictions in the coming days. You yourself have received advice from the technical advisory cell saying that the earlier additional measures are introduced, the more effective they will be. The kind of additional measures that we could be talking about in our context could be, for example, closing pubs indoors completely in areas of high infection, as Paris has done for two weeks starting from today, backed, of course, by suitable and sufficient industry support packages. What active consideration are you giving to the possibility of introducing a brief period of tighter restriction - a so-called 'circuit breaker', as it's become known?
Welsh: Mae Llywodraeth yr Alban, Prif Weinidog, wedi cadarnhau y bydd yn cyflwyno cyfyngiadau llawer tynnach yn y dyddiau nesaf. Rydych chi eich hunan wedi cael cyngor gan y gell gynghori dechnegol yn dweud mai'r cynharach y bydd mesurau ychwanegol yn cael eu cyflwyno, y mwyaf effeithiol y byddan nhw. Gallai'r math o fesurau ychwanegol y gallem ni fod yn sôn amdanyn nhw yn ein cyd-destun ni, er enghraifft, gynnwys cau tafarndai dan do yn llwyr mewn ardaloedd lle ceir lefelau uchel o haint, fel y mae Paris wedi ei wneud am bythefnos gan ddechrau heddiw, gyda chefnogaeth, wrth gwrs, pecynnau cymorth addas a digonol i'r diwydiant. Pa ystyriaeth weithredol ydych chi'n ei rhoi i'r posibilrwydd o gyflwyno cyfnod byr o gyfyngiadau tynnach - 'mesur torri cylched' fel y'i hadnabyddir erbyn hyn?
English: I agree with the First Minister that a short-term set of policies is no substitute, really, for a long-term strategy. But the technical advisory cell's report, which has just been published, actually, within the hour, is very sobering reading. The R rate that it quotes now for Wales is between 1.3 and 1.6, and that contrasts with early September when it was said to be between 0.5 and 1. It says the incidence in Wales now is growing - the infection incidence is growing overall. It goes on to say: 'Unless measures bring R back below 1, it is possible that infection incidence and hospital admissions may exceed scenario planning'. And it's previously said that if the current measures don't bring R below 1, then further restrictions will be needed to control the epidemic in Wales. At what point do you think we are now? Are we going in the right direction or the wrong direction, First Minister? And would you accept as a general point that every Government facing a second wave is having to choose between going early and hard in tightening restrictions, or later and lighter, and probably longer, because those measures would be less effective? There are no risk-free options, in a sense, to any Government, but isn't the greatest risk of all dither and delay?
Welsh: Rwy'n cytuno â'r Prif Weinidog nad yw cyfres fyrdymor o bolisïau yn gallu cymryd lle strategaeth hirdymor, mewn gwirionedd. Ond mae adroddiad y gell gynghori dechnegol, sydd newydd gael ei gyhoeddi, a dweud y gwir, o fewn yr awr ddiwethaf, yn ddeunydd darllen difrifol iawn. Mae'r gyfradd R y mae'n ei dyfynnu nawr ar gyfer Cymru rhwng 1.3 ac 1.6, ac mae hynny'n gwrthgyferbynnu â dechrau mis Medi pan ddywedwyd ei bod rhwng 0.5 ac 1. Mae'n dweud bod nifer yr achosion yng Nghymru bellach yn tyfu - mae nifer yr achosion o heintio yn tyfu yn gyffredinol. Mae'n mynd ymlaen i ddweud: Oni bai bod mesurau yn dod ag R yn ôl o dan 1, mae'n bosibl y gallai nifer yr achosion o heintiau a derbyniadau i'r ysbyty fod yn fwy na'r hyn a gynlluniwyd ar gyfer sefyllfaoedd. Ac mae wedi dweud yn y gorffennol os na fydd y mesurau presennol yn dod ag R islaw 1, yna bydd angen cyfyngiadau pellach i reoli'r epidemig yng Nghymru. Ar ba bwynt ydych chi'n meddwl yr ydym ni nawr? A ydym ni'n mynd i'r cyfeiriad iawn neu'r cyfeiriad anghywir, Prif Weinidog? Ac a fyddech chi'n derbyn fel pwynt cyffredinol bod pob Llywodraeth sy'n wynebu ail don yn gorfod dewis rhwng mynd yn gynnar ac yn galed o ran tynhau cyfyngiadau, neu'n ddiweddarach ac yn ysgafnach, ac yn hwy mae'n debyg, gan y byddai'r mesurau hynny yn llai effeithiol? Nid oes unrhyw ddewisiadau di-risg, ar un ystyr, i unrhyw Lywodraeth, ond onid y risg fwyaf oll yw petruso ac oedi?
English: Diolch, Llywydd. First Minister, it's been reported today that the list of people waiting for routine surgery in Wales is nearly six times longer than a year ago, and one orthopaedic surgeon has warned waiting times for things like knee and hip replacements could be three years. Is he right, First Minister?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, adroddwyd heddiw bod y rhestr o bobl sy'n aros am lawdriniaeth arferol yng Nghymru bron chwe gwaith yn hwy na blwyddyn yn ôl, ac mae un llawfeddyg orthopedig wedi rhybuddio y gallai amseroedd aros am bethau fel pen-glin a chluniau newydd fod yn dair blynedd. A yw e'n iawn, Prif Weinidog?
English: Well, the Member is right to point to the fact that coronavirus is having and has had a very serious impact on the ability of the health service to carry out activities that, at any other time, would have been central to the work of the national health service. That, I'm afraid, is inevitable, it's inescapable. And while the heath service is working very hard to create the conditions in which as much activity as possible can be safely carried out while the coronavirus crisis continues, there's no escaping the fact that there will be longer waits for some procedures in Wales than we have seen for some time.
Welsh: Wel, mae'r Aelod yn iawn i dynnu sylw at y ffaith bod coronafeirws yn cael ac wedi cael effaith ddifrifol iawn ar allu'r gwasanaeth iechyd i gyflawni gweithgareddau a fyddai, ar unrhyw adeg arall, wedi bod yn ganolog i waith y gwasanaeth iechyd gwladol. Mae hynny, mae arnaf i ofn, yn anochel, ni ellir ei osgoi. Ac er bod y gwasanaeth iechyd yn gweithio'n galed iawn i greu'r amodau lle gellir cyflawni cymaint o weithgarwch â phosibl tra bod yr argyfwng coronafeirws yn parhau, nid oes dianc rhag y ffaith y bydd amseroedd aros hwy am rai llawdriniaethau yng Nghymru nag yr ydym ni wedi ei weld ers cryn amser.