English: A disappointing but predictable response, I suppose. I think the Minister began by referring to a 2017 survey and the percentage of respondents. Those were unrepresentative samples and she knows as well as I do that our amendments seek to reflect, through public opinion on this matter, across the political spectrum, where voting and citizenship are important matters. They're part of a rite of passage, a new commitment, a new identity, and something that is acknowledged globally in western liberal democracies as something that should not be granted automatically. Our proposals are not radical, they're simply seeking to implement the national good practice by having a minimum residency period as a compromise. In terms of education on politics, apparently you would not take account of curriculum reforms and the Bill already provides for the concern to be raised. No, it doesn't. And, yes, we have already taken account of curriculum reforms. My amendments reflect, as I said, concerns highlighted by the Electoral Reform Society, because as the Bill is drafted and as the Minister seems intent on pursuing, this will lead to some young people in Wales being very well informed, but a tiered process, with many others not understanding as well as they should how the system in their nation operates. We hear a lot of rhetoric about citizen empowerment, community voice and community engagement, but again, Welsh Government seeks to remove amendments that would actually put teeth upon such concepts and turn them into a living reality in our communities. The word 'involve' is a key word within a huge international sector working on community empowerment, community engagement and what's commonly become referred to as a 'co-production'. It goes massively beyond the less - [ Inaudible.] - words that mean other things, such as 'consultation' or 'working together'. 'Involvement' means equality of voice. It means mutual respect. It means having to do things together for common good and with true commitment. The electoral register comments, again, failed to acknowledge the need to protect certain vulnerable people who, under the proposals, will still risk being exposed when they've chosen not to be. Our proposals will still enable far more local government officers to stand for election. I know the Minister had an extensive career in local government and knows far more than I how the practicalities work, but I do know, as somebody who was married to a county councillor and knows personally dozens of county councillors across all the parties, every single day an effective councillor is working closely with officers, seeking advice and support. It's not every officer, all day, and therefore it's a small cohort we're talking about, but those people would be put in a very difficult situation, as would the councillors, as the Bill is currently proposed. Finally, I'd like to support our proposal to bring regulations for online paid-for political advertisements in line with printed paid-for political advertisements. This should be a no-brainer. Because, currently, printed literature, such as leaflets, require an imprint detailing information regarding who paid for the material to be promoted. The Electoral Commission said that imprints on digital election material would help them to enforce the spending rules, to have a clearer picture of whom they need to register in order to submit a spending plan afterwards. The Scottish Government has recently made digital imprints a requirement for parliamentary and local elections. The UK Government is also in the process of introducing comprehensive digital imprints legislation. The Minister did say at Stage 2 that she was sympathetic to this principle, but the Welsh Government will work with the UK Government to develop a consistent regime across the jurisdiction. Normally, I'd strongly support that joined-up approach. We understand her view, but we believe that Wales should lead the way, enhancing accountability and transparency in digital political advertising and should use its powers to improve political advertising standards to enhance Welsh democracy. In order to enhance Welsh democracy, I will be moving all these amendments, appealing to Members to consider what's actually behind them, rather than some of the party political rhetoric we've heard.
Welsh: Ymateb siomedig ond rhagweladwy, mae'n debyg. Rwy'n credu i'r Gweinidog ddechrau drwy gyfeirio at arolwg yn 2017 a chanran yr ymatebwyr. Roedd y rheini'n samplau anghynrychioliadol ac mae'n gwybod cystal â mi fod ein gwelliannau'n ceisio adlewyrchu, drwy farn y cyhoedd ar y mater hwn, yr holl sbectrwm gwleidyddol, lle mae pleidleisio a dinasyddiaeth yn faterion pwysig. Maen nhw'n rhan o ddefod newid byd, ymrwymiad newydd, hunaniaeth newydd, ac yn rhywbeth a gydnabyddir yn fyd-eang mewn democratiaethau rhyddfrydol gorllewinol fel rhywbeth na ddylid ei roi'n ddiofyn. Nid yw ein cynigion yn radical, dim ond ceisio gweithredu'r arfer da cenedlaethol y maen nhw drwy gael cyfnod preswylio gofynnol fel cyfaddawd. O ran addysg ar wleidyddiaeth, mae'n amlwg na fyddech chi'n ystyried diwygiadau i'r cwricwlwm a bod y Bil eisoes yn darparu ar gyfer crybwyll y pryder hwnnw. Na, nid yw'n gwneud hynny. Ac, ydym, rydym ni eisoes wedi ystyried diwygiadau i'r cwricwlwm. Mae fy ngwelliannau'n adlewyrchu, fel y dywedais, pryderon a amlygwyd gan y Gymdeithas Diwygio Etholiadol, oherwydd wrth ddrafftio'r Bil ac fel y mae'r Gweinidog yn ymddangos yn benderfynol o'i grybwyll o hyd, bydd hyn yn golygu bod rhai pobl ifanc yng Nghymru yn wybodus iawn, ond y bydd yn broses haenog, gyda llawer o rai eraill heb ddeall cystal ag y dylent sut y mae'r system yn eu cenedl yn gweithredu. Clywn lawer o rethreg am rymuso dinasyddion, llais cymunedol ac ymgysylltu â'r gymuned, ond eto, mae Llywodraeth Cymru yn ceisio dileu gwelliannau a fyddai mewn gwirionedd yn rhoi dannedd i gysyniadau o'r fath ac yn eu troi'n realiti byw yn ein cymunedau. Mae'r gair 'cynnwys' yn air allweddol o fewn sector rhyngwladol enfawr sy'n gweithio ar rymuso cymunedol, ymgysylltu â chymunedau a'r hyn y cyfeirir ato'n gyffredin fel 'cyd-gynhyrchu'. Mae'n mynd ymhell y tu hwnt i'r lleiaf - [ Anhyglyw. ] - geiriau sy'n golygu pethau eraill, megis 'ymgynghori' neu 'gydweithio'. Ystyr 'cynnwys' yw llais cyfartal. Mae'n golygu parch at eich gilydd. Mae'n golygu gorfod gwneud pethau gyda'ch gilydd er lles cyffredin a chyda gwir ymrwymiad. Unwaith eto, methodd y sylwadau ynglŷn â'r gofrestr etholiadol gydnabod yr angen i amddiffyn rhai pobl agored i niwed a fydd, o dan y cynigion, yn dal i fod yn hysbys pan fyddant wedi dewis peidio â bod. Bydd ein cynigion yn dal i alluogi llawer mwy o swyddogion llywodraeth leol i sefyll mewn etholiad. Gwn fod y Gweinidog wedi cael gyrfa helaeth mewn llywodraeth leol ac yn gwybod llawer mwy na mi ynghylch sut y mae'r agweddau ymarferol yn gweithio, ond gwn, fel rhywun a oedd yn briod â chynghorydd sir ac sy'n adnabod dwsinau o gynghorwyr sir yn bersonol ar draws yr holl bleidiau, bob dydd yn ddi-ffael mae cynghorydd effeithiol yn gweithio'n agos gyda swyddogion, gan geisio cyngor a chymorth. Nid pob swyddog, drwy'r dydd yw hyn, ac felly mae'n garfan fach yr ydym yn sôn amdani, ond byddai'r bobl hynny'n cael eu rhoi mewn sefyllfa anodd iawn, felly hefyd y cynghorwyr, yn y ffordd y mae'r Bil wedi ei gynnig ar hyn o bryd. Yn olaf, hoffwn gefnogi ein cynnig i sicrhau bod cysondeb rhwng rheoliadau ar gyfer hysbysebion gwleidyddol y telir amdanynt ar-lein a hysbysebion gwleidyddol wedi'u hargraffu y telir amdanynt. Dylai hyn fod yn hollol amlwg. Oherwydd, ar hyn o bryd, mae'n ofynnol i lenyddiaeth brintiedig, megis taflenni, gynnwys argraffnod o wybodaeth am bwy a dalodd am hyrwyddo'r deunydd. Dywedodd y Comisiwn Etholiadol y byddai argraffnodau ar ddeunydd etholiad digidol yn eu helpu i orfodi'r rheolau gwario, i gael darlun cliriach o bwy sydd angen iddyn nhw eu cofrestru er mwyn cyflwyno cynllun gwariant wedyn. Yn ddiweddar mae Llywodraeth yr Alban wedi gwneud argraffnodau digidol yn ofynnol ar gyfer etholiadau seneddol a lleol. Mae Llywodraeth y DU hefyd wrthi'n cyflwyno deddfwriaeth gynhwysfawr ar gyfer argraffnodau digidol. Dywedodd y Gweinidog yng Nghyfnod 2 ei bod yn cydymdeimlo â'r egwyddor hon, ond bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i ddatblygu cyfundrefn gyson ar draws yr awdurdodaeth. Fel arfer, byddwn yn cefnogi'r dull cydgysylltiedig hwnnw'n gryf. Rydym yn deall ei barn, ond credwn y dylai Cymru arwain y ffordd, gan wella atebolrwydd a thryloywder mewn hysbysebu gwleidyddol digidol ac y dylai ddefnyddio ei phwerau i wella safonau hysbysebu gwleidyddol er mwyn gwella democratiaeth Cymru. Er mwyn gwella democratiaeth Cymru, byddaf yn cynnig yr holl welliannau hyn, gan apelio ar Aelodau i ystyried yr hyn sydd y tu ôl iddyn nhw mewn gwirionedd, yn hytrach na rhywfaint o'r rhethreg wleidyddol bleidiol yr ydym ni wedi'i chlywed.