English: So, as the domestic response to the crisis continues to unfold, we know it could, of course, set us on course to either make or break our commitment to reach net zero by 2050. The package of measures announced by the UK Government last month may provide some reprieve for businesses and households, although, following Monday's announcement, this reprieve may actually be very short lived. But the decision to lift the fracking ban and to accelerate North sea oil and gas production fills those of us who are committed to tackling climate change with dread. These decisions less than a year - less than a year - after the pledges made at COP26 are, quite frankly, shameful. Action to address the energy crisis and improve domestic energy security must not come at the expense of the planet. Time is rapidly running out to avert a climate catastrophe. The energy and climate crises share a common root: fossil fuels. They also share a common solution: renewable energy. And the case to accelerate renewable energy development, in my view, has never been stronger. So, our inquiry took place not long after the Welsh Government published the outcome of its deep-dive. The purpose, of course, of the deep-dive was to identify the current barriers to accelerating development and the steps needed to address them. The deep-dive's recommendations were well received by stakeholders. But there was also a sense that, in some areas, they only scrape the surface. Many of the barriers identified by the deep-dive are not new, nor are the Welsh Government's promises of action to address them. The Welsh Government's 2012 energy strategy set out a range of actions to improve the planning and consenting process and grid infrastructure in Wales as well - key barriers to development. A decade later, it's making the same promises. As we enter a critical time in the fight against climate change, now more than ever the Welsh Government really needs to knuckle down and deliver on these. In our report, we made 17 recommendations, all of which the Welsh Government accepted, or at least accepted in principle. At a glance, that's a seemingly positive response. But, on further analysis, of course, it leaves us questioning whether the Welsh Government has truly grasped the urgency with which it needs to act. The response is peppered with terms like 'continuing to work on', 'continuing to consider options', 'ongoing discussions' and 'exploring potential'. Now, of course, we understand that breaking down long-standing barriers won't happen overnight. But, with development in Wales slowing down, we need to see results from the deep-dive, and we need to see those quickly. In our report, we called for the Welsh Government to publish a detailed action plan setting out how it intends to take forward the deep-dive's recommendations, including timelines for delivery. The thinking behind this was to ensure full transparency, and to facilitate and support scrutiny. In response, the Welsh Government committed to reporting to the Senedd biannually on progress towards implementation, which we very much welcome. The first of these reports was published earlier this month, and, as a committee, we'll be keeping a close eye on progress throughout the remainder of this Senedd. As I've already mentioned, one of the key barriers to development in Wales is, of course, the grid. For over a decade, there have been loud and persistent calls for action from Governments to address grid constraints. Despite this, limited progress has been made, and Wales is a long way off from a grid that's ready and able to support a rapid transition to renewables. We know the Welsh Government has limited levers at its disposal to ensure grid improvements. Control over the regulatory regime governing the grid and access to funding remain, of course, with the UK Government. In its recent report on renewable energy in Wales, the Commons' Welsh Affairs Committee raised concerns that the UK Government hasn't yet grasped the severity of grid constraints on this side of the border, and, really, this is nothing short of alarming. The challenges grid constraints pose for development and for Wales's wider decarbonisation ambitions means this mustn't be allowed to continue. Recommendations 6 and 7 reflect our view that the Welsh Government must step up and do more to ensure that Westminster fully understand Wales's current and future grid infrastructure needs. So, Minister, your response to our report refers to your meeting with UK Ministers in June, when you raised issues around the grid. Maybe you can tell us in your response whether you think the penny has dropped and are they actually taking these issues seriously.
Welsh: Felly, wrth i'r ymateb domestig i'r argyfwng barhau i ddatblygu, fe wyddom wrth gwrs y gallai ein rhoi ar y trywydd naill ai i gyflawni neu dorri ein hymrwymiad i gyrraedd sero net erbyn 2050. Mae'n bosibl y gall y pecyn o fesurau a gyhoeddwyd gan Lywodraeth y DU fis diwethaf ddarparu rhywfaint o hoe i fusnesau a chartrefi, er, yn dilyn cyhoeddiad dydd Llun, efallai mai byr iawn fydd yr hoe hon mewn gwirionedd. Ond mae'r penderfyniad i godi'r gwaharddiad ar ffracio a chynyddu cynhyrchiant olew a nwy ym môr y Gogledd yn llenwi'r rhai ohonom sydd wedi ymrwymo i fynd i'r afael â newid hinsawdd ag ofn. Mae'r penderfyniadau hyn, a wnaed lai na blwyddyn - llai na blwyddyn - ar ôl yr addewidion a wnaed yn COP26 yn gywilyddus, a dweud y gwir. Ni ddylai camau i fynd i'r afael â'r argyfwng ynni a diogelu ffynonellau ynni domestig ddod ar draul y blaned. Mae amser yn prysur ddiflannu i osgoi trychineb hinsawdd. Mae'r argyfyngau ynni a hinsawdd yn rhannu ffynhonnell gyffredin: tanwydd ffosil. Maent hefyd yn rhannu ateb cyffredin: ynni adnewyddadwy. Ac nid yw'r achos dros gyflymu datblygiad ynni adnewyddadwy erioed wedi bod yn gryfach yn fy marn i. Felly, cynhaliwyd ein hymchwiliad yn fuan ar ôl i Lywodraeth Cymru gyhoeddi canlyniad ei harchwiliad dwfn. Diben yr archwiliad dwfn, wrth gwrs, oedd nodi'r rhwystrau presennol i gyflymu datblygu a'r camau sydd eu hangen i fynd i'r afael â hwy. Cafodd argymhellion yr archwiliad dwfn eu croesawu gan randdeiliaid. Ond roedd yna deimlad hefyd, mewn rhai meysydd, nad ydynt ond yn crafu'r wyneb. Nid yw nifer o'r rhwystrau a nodwyd gan yr archwiliad dwfn yn newydd, ac nid yw addewidion Llywodraeth Cymru o gamau i fynd i'r afael â hwy yn newydd ychwaith. Nododd strategaeth ynni 2012 Llywodraeth Cymru ystod o gamau gweithredu i wella'r broses gynllunio a chydsynio, a'r seilwaith grid yng Nghymru hefyd - rhwystrau allweddol i ddatblygu. Ddegawd yn ddiweddarach, mae'n gwneud yr un addewidion. Wrth inni gychwyn ar gyfnod tyngedfennol yn y frwydr yn erbyn newid hinsawdd, mae'r angen i Lywodraeth Cymru fwrw iddi a chyflawni'r addewidion hyn yn fwy nag erioed. Yn ein hadroddiad, gwnaethom 17 o argymhellion, a derbyniodd Llywodraeth Cymru bob un ohonynt, neu o leiaf eu derbyn mewn egwyddor. Ar yr olwg gyntaf, ymddengys bod hynny'n ymateb cadarnhaol. Ond wrth ddadansoddi ymhellach, wrth gwrs, rydym yn cwestiynu a yw Llywodraeth Cymru wedi deall o ddifrif i ba raddau y mae angen iddi weithredu ar frys. Mae'r ymateb yn frith o dermau fel 'parhau i weithio ar', 'parhau i ystyried opsiynau', 'trafodaethau parhaus' ac 'archwilio potensial'. Nawr, wrth gwrs, rydym yn deall na fydd chwalu rhwystrau hirsefydlog yn digwydd dros nos. Ond gyda datblygu yng Nghymru'n arafu, mae angen inni weld canlyniadau yn sgil yr archwiliad dwfn, ac mae angen inni eu gweld ar fyrder. Yn ein hadroddiad, fe wnaethom alw ar Lywodraeth Cymru i gyhoeddi cynllun gweithredu manwl i nodi sut y mae'n bwriadu bwrw ymlaen ag argymhellion yr archwiliad dwfn, gan gynnwys amserlenni ar gyfer cyflawni. Y meddylfryd y tu ôl i hyn oedd sicrhau tryloywder llawn, a hwyluso a chefnogi craffu. Mewn ymateb, ymrwymodd Llywodraeth Cymru i adrodd i'r Senedd ddwywaith y flwyddyn ar y cynnydd tuag at weithredu, ac rydym yn croesawu hynny'n fawr. Cyhoeddwyd y cyntaf o'r adroddiadau hyn yn gynharach y mis hwn, ac fel pwyllgor, byddwn yn cadw llygad barcud ar y cynnydd drwy weddill tymor y Senedd hon. Fel y soniais eisoes, un o'r rhwystrau allweddol i ddatblygu yng Nghymru, wrth gwrs, yw'r grid. Ers dros ddegawd, cafwyd galwadau croch a pharhaus am gamau gweithredu gan Lywodraethau i fynd i'r afael â chyfyngiadau'r grid. Er gwaethaf hyn, ychydig o gynnydd a wnaed, ac mae Cymru ymhell o fod â grid sy'n barod i allu cefnogi trawsnewid cyflym i ynni adnewyddadwy. Gwyddom mai cyfyngedig yw'r dulliau sydd gan Lywodraeth Cymru at ei defnydd i sicrhau gwelliannau i'r grid. Llywodraeth y DU, wrth gwrs, sy'n parhau i fod yn gyfrifol am y drefn reoleiddiol sy'n llywodraethu'r grid a mynediad at gyllid. Yn ei adroddiad diweddar ar ynni adnewyddadwy yng Nghymru, mynegodd Pwyllgor Materion Cymreig Tŷ'r Cyffredin bryderon nad yw Llywodraeth y DU wedi deall difrifoldeb cyfyngiadau'r grid ar yr ochr hon i'r ffin eto, ac mewn gwirionedd, nid yw hyn yn ddim llai na brawychus. Mae'r heriau y mae cyfyngiadau'r grid yn eu hachosi i ddatblygu ac i uchelgeisiau datgarboneiddio ehangach Cymru yn golygu na ddylid caniatáu i hyn barhau. Mae argymhellion 6 a 7 yn adlewyrchu ein barn fod rhaid i Lywodraeth Cymru gamu i'r adwy a gwneud mwy i sicrhau bod San Steffan yn deall anghenion seilwaith grid Cymru yn awr ac yn y dyfodol yn llawn. Felly, Weinidog, mae eich ymateb i'n hadroddiad yn cyfeirio at eich cyfarfod â Gweinidogion y DU ym mis Mehefin, pan wnaethoch grybwyll materion yn ymwneud â'r grid. Efallai y gallwch ddweud wrthym yn eich ymateb a ydych yn credu bod y geiniog wedi syrthio ac a ydynt o ddifrif ynglŷn â'r materion hyn mewn gwirionedd.