English: Yes, I agree with that point, because Jones's work exposed that the Government plans for additional prison places will see Wales become a net importer of prisoners. We simply don't need any more prisons in Wales, so you're absolutely right to challenge the justice secretary on that point, that he wants to build another prison. The commission on justice notes that those charged are disproportionately more likely to come from a black, Asian and minority ethnic group. And for women, the current system is beyond inadequate. There are no facilities at all for women offenders in Wales, and it's perhaps in relation to women's justice that a public health approach is most needed. According to the Thomas report, over half the women who are in prison have experienced domestic rape - half. Fifty-three per cent have noted that they have been mistreated emotionally, physically or sexually as a child - 53 per cent. Devolving justice to Wales gives us the opportunity to break that cycle by uniting our health and social services with our justice policy. Devolution of the criminal justice system would also enable us to ensure that well-trialled perpetrator programmes were fully available within prisons and within public probation teams to reduce the risk of sexual offences being repeated. Changes could be made to practices within the police, the Crown Prosecution Service and the court system to address those appallingly low rape conviction rates. Thomas concluded that only full legislative devolution combined with executive powers will overcome the failings of the current system. We can build a new system that works, a system free from the patriarchal and misogynistic binds that result in such historically low rape conviction rates. Why would we not want to do that? Finally, I turn to legal aid. The deep cuts made to legal aid in 2012 have led to advice deserts, where justice for some people is simply not available at all. Before the cuts, there were 31 providers of publicly funded benefits advice; now there are just three. The number of firms providing legal aid has fallen by 29 per cent, compared with 20 per cent in England. This is not justice. An increasing number of people now represent themselves in courts and tribunals, which leaves them significantly disadvantaged. Large chunks of the legal profession have been destroyed, proven by the mere 68 criminal pupilages advertised in England and Wales outside the Crown Prosecution Service in this year's round of applications, and only two of those are in Wales. In the time I've had available - and I do realise I've gone over time - I've only been able to touch on limited matters that were raised in this commission's report, but suffice it to say the current system is clearly not working. For too long, Wales has put up with the complexities that lead to the people of Wales being systematically let down. Plaid Cymru has long argued that it's time for Wales to take responsibility for justice and for us to have our own legal jurisdiction. With this report, we can collectively call for the devolution of justice, not simply because we believe in the principle, but because the evidence shows that this has the chance to dramatically improve the lives of people in this country, and we should do it.
Welsh: Ydw, rwy'n cytuno â'r pwynt hwnnw, oherwydd gwnaeth gwaith Jones ddatgelu y bydd cynlluniau'r Llywodraeth i gael lleoedd ychwanegol mewn carchardai yn gweld Cymru'n dod yn fewnforiwr net o garcharorion. Yn syml, nid oes angen rhagor o garchardai arnom ni yng Nghymru, felly rydych yn llygad eich lle i herio'r ysgrifennydd cyfiawnder ar y pwynt hwnnw, ei fod yn dymuno adeiladu carchar arall. Mae'r comisiwn ar gyfiawnder yn nodi bod y rhai hynny sy'n cael eu cyhuddo yn anghymesur yn fwy tebygol o ddod o grŵp du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig. Ac i fenywod, mae'r system bresennol yn waeth nag annigonol. Nid oes unrhyw gyfleusterau o gwbl ar gyfer troseddwyr benywaidd yng Nghymru, ac efallai yn gysylltiedig â chyfiawnder menywod y mae angen dull iechyd cyhoeddus fwyaf. Yn ôl adroddiad Thomas, mae dros hanner y menywod sydd yn y carchar wedi eu treisio yn y cartref - hanner. Mae pum deg tri y cant wedi nodi eu bod wedi cael eu cam-drin yn emosiynol, yn gorfforol neu yn rhywiol pan oeddynt yn blant - 53 y cant. Mae datganoli cyfiawnder i Gymru yn rhoi'r cyfle inni dorri'r cylch hwnnw drwy uno ein gwasanaethau iechyd a'n gwasanaethau cymdeithasol â'n polisi cyfiawnder. Byddai datganoli'r system cyfiawnder troseddol hefyd yn ein galluogi ni i sicrhau bod rhaglenni tramgwyddwyr a dreialwyd yn dda ar gael yn llawn mewn carchardai ac o fewn timau cyhoeddus y gwasanaeth prawf i leihau'r risg o ailadrodd troseddau rhyw. Gallai newidiadau gael eu gwneud i arferion o fewn yr heddlu, Gwasanaeth Erlyn y Goron a system y llysoedd i fynd i'r afael â'r cyfraddau euogfarnu arswydus o isel am dreisio. Daeth Thomas i'r casgliad mai dim ond datganoli deddfwriaethol llawn, ynghyd â phwerau gweithredol, a fydd yn goresgyn methiannau'r system bresennol. Gallwn greu system newydd sy'n gweithio, system sy'n rhydd o'r rhwymau patriarchaidd a misogynistaidd sy'n arwain at y fath gyfraddau euogfarnu am dreisio sy'n isel yn hanesyddol. Pam na fyddem ni eisiau gwneud hynny? Yn olaf, rwy'n troi at gymorth cyfreithiol. Mae'r toriadau dwfn a wnaed i gymorth cyfreithiol yn 2012 wedi esgor ar anialwch cyngor, lle nad yw cyfiawnder i rai pobl ar gael o gwbl. Cyn y toriadau, roedd 31 o ddarparwyr cyngor ar fudd-daliadau a ariennir yn gyhoeddus; erbyn hyn dim ond tri sydd ar ôl. Mae nifer y cwmnïau sy'n darparu cymorth cyfreithiol wedi gostwng 29 y cant, o'i gymharu ag 20 y cant yn Lloegr. Nid cyfiawnder yw hyn. Mae nifer cynyddol o bobl yn awr yn cynrychioli eu hunain mewn llysoedd a thribiwnlysoedd, sy'n eu gadael dan anfantais sylweddol. Mae rhannau mawr o'r proffesiwn cyfreithiol wedi'u dinistrio, ac yn brawf o hynny y mae'r ffaith mai dim ond 68 o dymhorau prawf troseddol a hysbysebwyd yng Nghymru a Lloegr y tu allan i Wasanaeth Erlyn y Goron yng nghylch eleni o geisiadau, a dim ond dau o'r rheini sydd yng Nghymru. Yn yr amser a oedd gennyf - ac rwy'n sylweddoli fy mod wedi mynd dros amser - nid wyf ond wedi gallu cyffwrdd â materion cyfyngedig a godwyd yn adroddiad y comisiwn hwn, ond digon yw dweud nad yw'r system bresennol yn gweithio, yn amlwg. Dros gyfnod rhy hir, mae Cymru wedi goddef y cymhlethdodau sy'n achosi i bobl Cymru gael eu siomi'n systematig. Mae Plaid Cymru wedi dadlau ers amser ei bod yn bryd i Gymru gymryd cyfrifoldeb dros gyfiawnder ac inni fod â'n hawdurdodaeth gyfreithiol ein hunain. Gyda'r adroddiad hwn, gallwn alw ar y cyd am ddatganoli cyfiawnder, nid yn unig oherwydd ein bod yn credu yn yr egwyddor, ond oherwydd bod y dystiolaeth yn dangos bod gan hyn y cyfle i wella bywydau pobl yn y wlad hon yn sylweddol, a dylem wneud hynny.