English: Almost immediately a 'no deal' Brexit could cause severe disruption to the transport network and connected services within Wales. We are already seeing this impact as we have to make decisions on the assumption that we will crash out of the EU without a deal at the end of October. Whilst emergency works cannot be discounted if necessary, there will be no planned daytime lane-closure roadworks on the westbound A55 between 31 October and the end of the year. This will ensure that any disruption as a result of customs checks at Holyhead will not be compounded by any works on the A55. However, it will have an impact on our programme of roadworks, which could easily have been avoided without a devastating cliff-edge Brexit. We cannot address all the causes of this disruption, with border arrangements and customs processes the responsibility of the UK Government. However, we are working closely with ports in Wales, the ferry operators and local partners to manage any knock-on traffic disruption safely. We are aiming to minimise the impact of disruption at the port on local traffic around Holyhead and ensure that local people can continue to travel. For Pembroke Dock and Fishguard, our analysis suggests that delayed vehicles could be managed within the port. We are also keeping this under constant review in case extra contingency measures are required. It is vital to ensure the flow of traffic at the border is as smooth as possible, and that hauliers have the right documentation upon arrival at ports to allow them to travel. We've been working with ferry operators to ensure that their customers are aware of the documentation they will need and we are encouraging all hauliers arriving at Welsh ferry ports to have the right documentation ready, and not risk being turned away. I have outlined our ambitious plans for the transport network many times in this Chamber and I do not want to see them derailed by a 'no deal' by default. However, despite the challenges a 'no deal' Brexit would pose, it will remain crucial to invest in our transport infrastructure and press our vision for an integrated public transport network providing vital stimulus to the Welsh economy at a time of economic turmoil. Turning to the economy and business preparedness, Brexit effects have been felt for some time now, and will continue to impact business confidence after the point of departure. This is not just a day 1 issue. But in terms of day 1 preparedness, I am assured that our front-line services for businesses and individuals are ready to respond, with, for example, Business Wales and the Development Bank of Wales both now positioned to mobilise human and financial resource flexibly and at pace. Leading up to exit day, we continue to highlight 'low-cost, no-regret' actions for business. We are cascading information through business networks and have also written directly to over 18,500 businesses. I take this opportunity to urge all businesses to register to receive regular communications through Business Wales, to utilise our Brexit portal and diagnostic tool, and to engage with their trade bodies and representative organisations. I recognise how vital it is that we orchestrate a co-ordinated, sustainable approach where businesses and their employees face downsizing and or redundancy events. Drawing on lessons learned from past and present interventions, going forward our response will be led on a regional basis, aligning with the regional economic development model set out in the economic action plan. This Government is clear that continuing to support, and indeed strengthen, our employability and skills interventions will be critical in our response to Brexit. We want to ensure that Wales has the skilled workforce to meet our economic ambition as set out in the economic action plan and 'A brighter future for Wales'. Our approach builds on the proven and respected mechanisms to support businesses, individuals and communities. We will be responsive and supportive to the needs of people who lose their jobs and employers, indeed, who have opportunities, so the people and skills are matched up as quickly as possible, and provide support, of course, to employers who need to develop their workforce. Working Wales is our new single entry point and will ensure that individuals are directed to the right place at the right time. In addition, I have established regional response teams, working with regional skills partnerships and partners such as local health boards, the Department for Work and Pensions and local government, to take a cross-government, collaborative approach to ensure access to a regional response at community level. The support we are giving to business continues to be well received and I am grateful to all those business leaders and their representative organisations who continue to inform and bring constructive challenge to our approach. A suite of actions using European transition funding have been approved to support business resilience, £9.2 million has been made available across six projects providing support and advice around trade and exports, enabling capacity building and communications activities, as well as offering financial support via the business resilience grants to eligible businesses. Furthermore, as I engage with businesses across Wales, it gives me great assurance that more and more SMEs are discovering how working with the Development Bank of Wales can help them realise their ambitions and overcome their challenges. The Development Bank of Wales now has over £0.5 billion across various funds accessible to small and medium-sized businesses and is now positioned to play a key role in our Brexit response. The overall resource available to us in Wales to address Brexit challenges is dependent on funding released by the UK Government. I am impatient for progress on the now long-overdue quadrilateral with the Secretary of State for Business, Energy and Industrial Strategy, Andrea Leadsom. It is imperative that the UK Government takes into full account the views of the devolved administrations and can only do this through structured engagement. I am therefore disappointed that the meeting that was scheduled for next Monday, so long in the planning, has now been postponed. When we do meet, I will be pressing for clarity and funding support in the event of a significant economic shock, and to object in the strongest terms against the UK Government's proposals for a proposed shared prosperity fund. My commitment is to do all within my powers to nurture inclusive growth for Wales, creating an environment where businesses thrive and where communities across Wales benefit.
Welsh: Bron yn syth gallai Brexit heb gytundeb achosi anherefn difrifol i'r rhwydwaith trafnidiaeth a gwasanaethau cysylltiedig yng Nghymru. Rydym ni eisoes yn gweld yr effaith hon gan fod rhaid i ni wneud penderfyniadau ar sail y dybiaeth y byddwn yn gadael yr UE heb gytundeb ddiwedd mis Hydref. Er nad oes modd diystyru gwaith brys os oes ei angen, ni fydd unrhyw waith yn cael ei gynllunio i gau lonydd yn ystod y dydd ar yr A55 tua'r gorllewin rhwng 31 Hydref a diwedd y flwyddyn. Bydd hyn yn sicrhau na fydd unrhyw darfu o ganlyniad i wiriadau'r tollau yng Nghaergybi yn cael ei gymhlethu gan unrhyw waith ar yr A55. Fodd bynnag, bydd hyn yn effeithio ar ein rhaglen waith ffordd, rhywbeth y gellid yn hawdd fod wedi'i osgoi heb Brexit dinistriol a fyddai'n ein taflu dros y dibyn. Ni allwn ni fynd i'r afael â holl achosion yr amhariad hwn, gyda threfniadau ffin a phrosesau tollau yn gyfrifoldeb Llywodraeth y DU. Fodd bynnag, rydym ni'n gweithio'n agos gyda phorthladdoedd yng Nghymru, y cwmnïau fferi a phartneriaid lleol i reoli unrhyw darfu ar y traffig o ganlyniad yn ddiogel. Ein nod yw lleihau effaith annhrefn yn y porthladd ar draffig lleol o gwmpas Caergybi a sicrhau bod pobl leol yn gallu parhau i deithio. O ran Doc Penfro ac Abergwaun, mae ein dadansoddiad yn awgrymu y gellid rheoli achosion o oedi wrth reoli cerbydau yn y porthladd. Rydym ni hefyd yn cadw golwg ar hyn yn gyson rhag ofn y bydd angen mesurau wrth gefn ychwanegol. Mae'n hanfodol sicrhau bod llif y traffig ar y ffin mor llyfn â phosib, a bod gan gludwyr y dogfennau cywir ar ôl cyrraedd porthladdoedd i'w galluogi i deithio. Rydym ni wedi bod yn gweithio gyda chwmnïau fferi i sicrhau bod eu cwsmeriaid yn ymwybodol o'r ddogfennaeth y bydd ei hangen arnynt ac rydym yn annog pob cludwr sy'n cyrraedd porthladdoedd fferi Cymru i gael y ddogfennaeth gywir yn barod, ac osgoi'r perygl o gael eu troi ymaith. Rwyf wedi amlinellu ein cynlluniau uchelgeisiol ar gyfer y rhwydwaith trafnidiaeth lawer gwaith yn y Siambr hon, ac nid wyf eisiau eu gweld yn cael eu difetha gan sefyllfa ddiofyn o Brexit heb gytundeb. Fodd bynnag, er gwaethaf yr heriau y byddai Brexit heb gytundeb yn eu creu, bydd yn parhau i fod yn hanfodol i fuddsoddi yn ein seilwaith trafnidiaeth a phwyso i gyflawni ein gweledigaeth ar gyfer rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus integredig sy'n rhoi hwb hanfodol i economi Cymru ar adeg o ansefydlogrwydd economaidd. Gan droi at yr economi a pharodrwydd busnes, mae effeithiau Brexit wedi cael eu teimlo ers peth amser bellach, a byddant yn parhau i effeithio ar hyder busnesau ar ôl ymadael. Nid mater o'r diwrnod cyntaf ar ôl ein hymadawiad yn unig yw hwn. Ond o ran parodrwydd ar gyfer y diwrnod cyntaf hwnnw, fe'm sicrheir bod ein gwasanaethau rheng flaen i fusnesau ac unigolion yn barod i ymateb, gydag, er enghraifft, Busnes Cymru a Banc Datblygu Cymru bellach mewn sefyllfa i ryddhau adnoddau dynol ac ariannol yn hyblyg ac yn gyflym. Yn arwain at y diwrnod ymadael, rydym yn parhau i dynnu sylw at gamau gweithredu 'cost isel, dim difaru' ar gyfer busnesau. Rydym yn cylchredeg gwybodaeth drwy rwydweithiau busnes ac rydym ni hefyd wedi ysgrifennu'n uniongyrchol at dros 18,500 o fusnesau. Achubaf ar y cyfle hwn i annog pob busnes i gofrestru i gael gohebiaeth reolaidd drwy Busnes Cymru, i ddefnyddio ein porth Brexit a'n hofferyn diagnostig, ac i drafod â'u cyrff masnach a'u sefydliadau cynrychioliadol. Rwy'n cydnabod mor hanfodol yw hi ein bod yn trefnu dull cydgysylltiedig a chynaliadwy o weithredu pan fydd busnesau a'u gweithwyr yn wynebu cwtogi a, neu dorri swyddi. Gan ddefnyddio'r gwersi a ddysgwyd o ymyriadau'r gorffennol a'r presennol, yn y dyfodol bydd ein hymateb yn seiliedig ar ddull rhanbarthol o weithredu, gan gyd-fynd â'r model datblygu economaidd rhanbarthol a nodir yn y cynllun gweithredu economaidd. Mae'r Llywodraeth hon yn glir y bydd parhau i gefnogi ac, yn wir, cryfhau sut y byddwn yn mynd i'r afael â sefyllfaoedd swyddi a sgiliau yn hollbwysig yn ein hymateb i Brexit. Rydym ni eisiau sicrhau bod gan Gymru'r gweithlu medrus i gyflawni ein huchelgais economaidd fel y'i nodir yn y cynllun gweithredu economaidd a 'Dyfodol mwy disglair i Gymru'. Mae ein dull yn adeiladu ar y systemau cefnogi busnesau, unigolion a chymunedau sydd wedi eu profi ac y mae parch iddynt. Byddwn yn ymatebol ac yn gefnogol i anghenion pobl sy'n colli eu swyddi a chyflogwyr, yn wir, sydd â chyfleoedd, fel y caiff y bobl a'r sgiliau eu paru mor gyflym â phosib, ac yn rhoi cymorth, wrth gwrs, i gyflogwyr y mae angen iddyn nhw ddatblygu eu gweithlu. Cymru'n Gweithio yw ein hadnodd newydd i droi ato a byddwn yn sicrhau y caiff unigolion eu cyfeirio i'r lle cywir ar yr adeg gywir. Yn ogystal â hynny, rwyf wedi sefydlu timau ymateb rhanbarthol, fydd yn gweithio gyda phartneriaethau sgiliau rhanbarthol a phartneriaid megis byrddau iechyd lleol, yr Adran Gwaith a Phensiynau a Llywodraeth Leol, i weithredu mewn ffordd draws-lywodraethol, gydweithredol er mwyn sicrhau bod modd cael ymateb rhanbarthol ar lefel gymunedol. Mae derbyniad brwd o hyd i'r cymorth yr ydym yn ei roi i fusnes ac rwy'n ddiolchgar i'r holl arweinwyr busnes a'r sefydliadau sy'n eu cynrychioli sy'n parhau i lywio ein ffordd o weithio gan herio'n gadarnhaol. Mae cyfres o gamau gweithredu sy'n defnyddio cyllid pontio Ewropeaidd wedi'u cymeradwyo i helpu busnesau i feithrin cydnerthedd, mae £9.2 miliwn ar gael ar draws chwe phrosiect sy'n darparu cymorth a chyngor ynghylch masnach ac allforion, gan alluogi cynyddu capasiti a gweithgareddau cyfathrebu, yn ogystal â chynnig cymorth ariannol drwy grantiau cydnerthedd busnes i fusnesau cymwys. At hynny, wrth imi drafod â busnesau ledled Cymru, mae'n rhoi sicrwydd mawr imi fod mwy a mwy o fusnesau bach a chanolig yn darganfod sut y gall gweithio gyda Banc Datblygu Cymru eu helpu i wireddu eu huchelgeisiau a goresgyn eu heriau. Erbyn hyn mae gan Banc Datblygu Cymru dros £0.5 biliwn mewn amrywiol gronfeydd sy'n hygyrch i fusnesau bach a chanolig ac mae bellach mewn sefyllfa i chwarae rhan allweddol yn ein hymateb i Brexit. Mae'r adnoddau cyffredinol sydd ar gael i ni yng Nghymru i fynd i'r afael â heriau Brexit yn dibynnu ar gyllid a ryddheir gan Lywodraeth y DU. Rwy'n dyheu am gynnydd yn y cyfarfod pedairochrog y bu disgwyl mawr amdano bellach gyda'r Ysgrifennydd Gwladol dros Fusnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol, Andrea Leadsom. Mae'n hanfodol bod Llywodraeth y DU yn ystyried barn y gweinyddiaethau datganoledig yn llawn ac mai dim ond drwy ymgysylltu strwythuredig y gall wneud hyn. Rwy'n siomedig, felly, fod y cyfarfod a drefnwyd ar gyfer dydd Llun nesaf, y bu cynllunio maith ar ei gyfer, bellach wedi'i ohirio. Pan fyddwn yn cyfarfod, byddaf yn pwyso am eglurder a chymorth ariannol os bydd ysgytwad economaidd sylweddol, ac yn gwrthwynebu'n gryf iawn gynigion Llywodraeth y DU ar gyfer cronfa ffyniant gyffredin arfaethedig. Fy ymrwymiad i yw gwneud popeth o fewn fy mhwerau i feithrin twf cynhwysol i Gymru, gan greu amgylchiadau lle mae busnesau'n ffynnu a lle mae cymunedau ledled Cymru yn elwa.