English: On 28 February, Transport for Wales started a second public consultation on the outcomes to be delivered as part of the next Wales and borders franchise. This franchise will deliver the modernisation of the core Valleys lines as part of the south-east Wales metro. It will support the development of the north-east Wales metro and it will also improve our regional railway services across the Wales and borders franchise area. The outcome of this consultation that ended yesterday will further inform the development of the franchise specification that will bring real benefits to passengers across Wales. On the same day that Transport for Wales started the consultation, I made a statement to this Chamber about my vision for reforming the way that local bus services are planned and delivered by local authorities and bus operators in Wales. I announced a public consultation that would continue the policy discussion that I started at the bus summit in January about how we improve local bus services as part of our sustainable and viable integrated public transport system. This consultation ends next week, and I am grateful to all the stakeholders that have contributed to the national discussion. I'll be publishing an outcome report in the summer about what people have told us and how we should move ahead on making changes. It is essential that our local bus services integrate more effectively with our regional and metro rail services to be delivered as part of the rail franchise. When these planned improvements to rail and bus services are implemented, there will remain communities within our society for which public transport is simply not available or a viable alternative to use of a private motor vehicle. Taxi and private hire services are, therefore, an essential aspect of the transport network here in Wales. Taxis and private hire vehicles provide a vital public service, connecting people to places when alternative public transport services are not available or viable. The contribution that the sector makes to the night-time and tourism economy in many of our communities should not be underestimated. The industry is a crucial component in our ambitions for public transport for Wales. They're essential for many passengers with disabilities and residents of rural communities, and play an important social role in enhancing the public transport system and facilitating social inclusion. In Wales, the taxi and private hire industry employs about 9,200 licensed drivers, operating more than 5,000 taxis and more than 4,000 private hire vehicles. More than a third of these operate in and around Cardiff and Swansea. Given the importance the sector has in delivering local public transport, it is surprising to me that the main legal framework governing the licensing of taxi services, otherwise known as hackney carriages, has not undergone any significant reform in nearly 200 years. Private hire services legislation is more recent, dating from 1976 in most of England and Wales, and 1998 in London. Nevertheless, even this comparatively modern legislation struggles to keep up with the radical changes that the internet has introduced in the way that customers book private hire services. The piecemeal evolution of the regulation of taxi and private hire services has resulted in a complex and fragmented licensing system. The relationship between taxi and private hire services, commonly known as mini cabs, requiring pre-booking, is not clearly defined. The balance struck between national and local rules lacks an overarching rationale, resulting in duplication, inconsistencies and considerable difficulties in cross-authority enforcement. Mobile phones and the internet enable bookings to be made minutes before the journey is undertaken and have revolutionised both the taxi and private hire trades, yet regulation has failed to keep pace. The outdated legislative framework has become too extensive in some respects, imposing unnecessary burdens on businesses and artificially restricting the range of services available to consumers, and insufficiently comprehensive in other ways, undermining the fundamental goal of protecting not only the travelling public, but safeguarding drivers from exploitation that is becoming more commonplace within the private hire community. The enactment of the Wales Act 2017, and its expected commencement early next year, will for the first time bring the licensing of taxis and private hire vehicles within the competence of the National Assembly for Wales. It is on that basis that I am considering afresh the significant work undertaken by the Law Commission for England and Wales for the reform of the licensing of taxis and private hire vehicles. I am keen to work with the industry, local licensing authorities and users to develop arrangements that may be introduced to Wales to ensure that taxis and private hire vehicles continue to contribute to our ambitions for a connected and sustainable society. So, today, I am pleased to announce that I have asked my officials to begin a further public consultation about how licensing of taxis and private hire vehicles can be reformed and improved here in Wales. This consultation will start soon after the UK general election. My starting point for this consultation is that I agree with a number of the proposals put forward by the Law Commission following its extensive review of the law governing the licensing of this sector. But there are some areas that require some further consideration in terms of their application to Wales. For example, I believe that there is a compelling argument for removing the unhelpful distinction between taxis and mini cabs or private hire vehicles, recognising that the sector in Wales is very different to the way that taxis are perceived and operated in London. Advances in technology have made the process of pre-booking a vehicle before making the journey almost instantaneous. So, we need to consider whether this distinction between taxis and mini cabs, or private hire vehicles, should be retained, or whether there are more advantages in moving to a single regime for taxis and mini cabs. The arrangements proposed by the Law Commission would, if implemented, see the introduction of national standards for all taxis and private hire vehicles. These national standards could be set by the Welsh Ministers to ensure that the quality expectations for taxis and private hire vehicles are universally available to passengers across Wales. But, the power for local licensing authorities to set additional licence conditions where appropriate, in my view, should be retained. Under the Law Commission's recommendations, local licensing authorities would remain responsible for issuing licences and enforcement for both taxis as well as private hire vehicles. I tend to agree with the Law Commission that public protection demands that novelty vehicles and stretch limousines, for example, are also brought within the scope of the private hire vehicle licensing regime. And, finally, I am keen to make it easier for providers to work across local authority borders, but with the appropriate arrangements in place to ensure that licensing officers have enforcement powers to deal with vehicles and drivers licensed in different areas. We have a responsibility to ensure that there is clarity of understanding and clear roles and responsibilities within the licensing regime to ensure that the quality of service, universally available, is achieved and maintained. Above all, we have a duty to ensure that the licensing arrangement in Wales safeguards the public and prevents the exploitation of the professional drivers that are delivering these very important services across our communities.
Welsh: Ar 28 Chwefror, dechreuodd Trafnidiaeth Cymru ail ymgynghoriad cyhoeddus ar y canlyniadau i'w cyflawni fel rhan o fasnachfraint nesaf Cymru a'r gororau. Bydd y fasnachfraint hon yn moderneiddio rheilffyrdd craidd y Cymoedd fel rhan o fetro'r de-ddwyrain. Bydd yn cefnogi datblygiad metro'r gogledd-ddwyrain a bydd hefyd yn gwella ein gwasanaethau rheilffyrdd rhanbarthol ar draws ardal fasnachfraint Cymru a'r gororau. Bydd canlyniad yr ymgynghoriad hwn a ddaeth i ben ddoe yn llywio ymhellach y gwaith o ddatblygu manyleb y fasnachfraint. Bydd hyn yn dod â manteision gwirioneddol i deithwyr ledled Cymru. Ar yr un diwrnod ag y dechreuodd Trafnidiaeth Cymru yr ymgynghoriad, gwnes i ddatganiad i'r Siambr hon am fy ngweledigaeth ar gyfer diwygio'r ffordd y mae gwasanaethau bws lleol yn cael eu cynllunio a'u darparu gan awdurdodau lleol a gweithredwyr bysiau yng Nghymru. Cyhoeddais ymgynghoriad cyhoeddus a fyddai'n parhau â'r drafodaeth polisi a ddechreuais yn yr uwch gynhadledd bysiau ym mis Ionawr am sut y gallwn wella gwasanaethau bysiau lleol fel rhan o'n system drafnidiaeth gyhoeddus integredig gynaliadwy a hyfyw. Mae'r ymgynghoriad hwn yn dod i ben yr wythnos nesaf, ac rwy'n ddiolchgar i'r holl randdeiliaid sydd wedi cyfrannu at y drafodaeth genedlaethol. Yn yr haf byddaf yn cyhoeddi adroddiad am yr hyn y mae pobl wedi ei ddweud wrthym a sut y dylem symud ymlaen i wneud newidiadau. Mae'n hanfodol bod ein gwasanaethau bws lleol yn integreiddio'n fwy effeithiol gyda'n gwasanaethau rheilffordd rhanbarthol a'r metro a bod hyn yn cael ei gyflawni fel rhan o'r fasnachfraint rheilffyrdd. Pan fydd y gwelliannau arfaethedig hyn i wasanaethau rheilffordd a bysiau yn cael eu rhoi ar waith, bydd rhai cymunedau yn ein cymdeithas yn bodoli o hyd lle nad yw cludiant cyhoeddus ar gael nac yn ddewis amgen ymarferol i ddefnyddio'r cerbyd modur preifat. Mae tacsis a gwasanaethau hurio preifat, felly, yn agwedd hanfodol ar y rhwydwaith drafnidiaeth yma yng Nghymru. Mae tacsis a cherbydau hurio preifat yn darparu gwasanaeth cyhoeddus hanfodol, gan gysylltu pobl â lleoedd pan nad yw gwasanaethau cludiant cyhoeddus eraill ar gael neu'n ymarferol. Ni ddylid diystyru'r cyfraniad y mae'r sector yn ei wneud i economi'r nos a thwristiaeth mewn llawer o'n cymunedau. Mae'r diwydiant yn elfen hanfodol yn ein dyheadau ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru. Maent yn hanfodol i lawer o deithwyr anabl a thrigolion cymunedau gwledig, ac yn chwarae rôl gymdeithasol bwysig wrth wella system drafnidiaeth gyhoeddus a hwyluso cynhwysiant cymdeithasol. Yng Nghymru, mae'r diwydiant tacsi a hurio preifat yn cyflogi tua 9,200 o yrwyr trwyddedig, yn gweithredu mwy na 5,000 o dacsis a mwy na 4,000 o gerbydau hurio preifat. Mae mwy na thraean o'r rhain yn gweithredu yn ardal Caerdydd ac Abertawe. O ystyried pwysigrwydd y sector o ran darparu trafnidiaeth gyhoeddus leol, mae'n syndod i mi na chafwyd diwygiad o bwys i'r prif fframwaith cyfreithiol sy'n rheoli trwyddedu gwasanaethau tacsi, a elwir hefyd yn gerbydau hacnai, mewn bron 200 mlynedd. Mae deddfwriaeth gwasanaethau llogi preifat yn fwy diweddar, yn dyddio o 1976 yn y rhan fwyaf o Gymru a Lloegr, ac o 1998 yn Llundain. Serch hynny, mae hyd yn oed y ddeddfwriaeth gymharol fodern hon yn ei chael yn anodd cadw i fyny â'r newidiadau radical y mae'r rhyngrwyd wedi'u cyflwyno yn y ffordd y mae cwsmeriaid yn archebu gwasanaethau hurio preifat. Mae esblygiad graddol y gwaith o reoleiddio tacsis a gwasanaethau hurio preifat wedi arwain at system drwyddedu gymhleth a thameidiog. Nid yw'r berthynas rhwng y gwasanaethau tacsis a hurio preifat, a elwir yn gyffredin yn 'gabiau mini', sy'n gofyn am gael eu harchebu ymlaen llaw, yn un sydd wedi ei diffinio'n glir. Nid oes rhesymeg gyffredinol yn perthyn i'r cydbwysedd rhwng rheolau cenedlaethol a lleol, ac mae hyn wedi arwain at ddyblygu, anghysondebau ac anawsterau sylweddol o ran gorfodi trawsawdurdod. Mae ffonau symudol a'r rhyngrwyd yn golygu bod modd eu harchebu funudau cyn y daith ac mae hyn wedi chwyldroi'r fasnach tacsis a hurio preifat. Er hynny, nid yw rheoliadau wedi llwyddo i ddal i fyny. Mae'r fframwaith deddfwriaethol hen-ffasiwn wedi mynd yn rhy eang mewn sawl ffordd, gan osod beichiau diangen ar fusnesau a chyfyngu'n artiffisial ar amrywiaeth y gwasanaethau sydd ar gael i ddefnyddwyr. Nid ydynt yn ddigon cynhwysfawr mewn ffyrdd eraill, gan danseilio'r nod sylfaenol o ddiogelu nid yn unig y cyhoedd sy'n teithio, ond hefyd ddiogelu gyrwyr rhag cael eu hecsbloetio. Mae hyn yn dod yn fwyfwy cyffredin o fewn y gymuned hurio preifat. Yn sgil gweithredu Deddf Cymru 2017, pan ddisgwylir iddi gael ei chychwyn yn gynnar y flwyddyn nesaf, bydd trwyddedu tacsis a cherbydau hurio preifat yn dod o fewn cymhwysedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru am y tro cyntaf. Ar y sail honno yr wyf yn ystyried o'r newydd y gwaith sylweddol a wnaed gan Gomisiwn y Gyfraith ar gyfer Cymru a Lloegr i ddiwygio trwyddedu tacsis a cherbydau hurio preifat. Rwyf yn awyddus i weithio gyda'r diwydiant, awdurdodau trwyddedu lleol a defnyddwyr i ddatblygu trefniadau y gellir eu cyflwyno i Gymru er mwyn sicrhau bod tacsis a cherbydau hurio preifat yn parhau i gyfrannu at ein dyheadau i sicrhau cymdeithas gysylltiedig a chynaliadwy. Felly, heddiw, mae'n bleser gennyf gyhoeddi fy mod wedi gofyn i fy swyddogion ddechrau ymgynghoriad cyhoeddus pellach ynghylch sut y gellir diwygio a gwella trwyddedu tacsis a cherbydau hurio preifat yma yng Nghymru. Bydd yr ymgynghoriad hwn yn dechrau yn fuan ar ôl etholiad cyffredinol y DU. Fy man cychwyn ar gyfer yr ymgynghoriad hwn yw fy mod yn cytuno â nifer o'r cynigion a gyflwynwyd gan Gomisiwn y Gyfraith yn dilyn ei adolygiad helaeth o'r gyfraith yn llywodraethu'r gwaith o drwyddedu'r sector. Ond mae rhai meysydd y mae angen rhywfaint o ystyriaeth bellach arnynt o ran eu cymhwyso i Gymru. Er enghraifft, rwy'n credu bod dadl gref dros gael gwared ar y gwahaniaeth di-fudd rhwng tacsis a chabiau mini neu gerbydau hurio preifat, gan gydnabod bod y sector yng Nghymru yn gweithredu mewn ffordd wahanol iawn i'r tacsis yn Llundain. Mae datblygiadau mewn technoleg wedi gwneud y broses o archebu cerbyd ymlaen llaw yn rhywbeth sy'n digwydd ar unwaith. Felly, mae angen i ni ystyried a ddylid cadw'r gwahaniaeth hwn rhwng tacsis a chabiau mini, neu gerbydau hurio preifat, neu a oes mwy o fanteision mewn symud tuag at un drefn ar gyfer tacsis a chabiau mini. Byddai'r trefniadau arfaethedig gan Gomisiwn y Gyfraith, os cânt eu gweithredu, yn gweld safonau cenedlaethol yn cael eu cyflwyno ar gyfer pob tacsi a cherbyd hurio preifat. Gallai'r safonau cenedlaethol hyn gael eu pennu gan Weinidogion Cymru i sicrhau bod y disgwyliadau o ran ansawdd tacsis a cherbydau hurio preifat ar gael yn gyffredinol i bob teithiwr ledled Cymru. Ond, dylai'r pŵer i awdurdodau trwyddedu lleol osod amodau trwydded ychwanegol lle bo'n briodol, yn fy marn i, gael ei gadw. Dan argymhellion Comisiwn y Gyfraith, byddai awdurdodau trwyddedu lleol yn parhau i fod yn gyfrifol am gyflwyno trwyddedau a gorfodaeth ar gyfer tacsis yn ogystal â cherbydau hurio preifat. Rwy'n tueddu i gytuno â Chomisiwn y Gyfraith fod diogelwch y cyhoedd yn mynnu bod cerbydau hynod a limwsinau hir, er enghraifft, hefyd yn dod o fewn cwmpas y drefn drwyddedu cerbydau hurio preifat. Ac, yn olaf, rwy'n awyddus i'w gwneud yn haws i ddarparwyr weithio ar draws ffiniau awdurdodau lleol, ond gyda'r trefniadau priodol ar waith i sicrhau bod gan swyddogion trwyddedu bwerau gorfodi i ymdrin â cherbydau a gyrwyr trwyddedig mewn gwahanol ardaloedd. Mae gennym gyfrifoldeb i sicrhau eglurder o ran dealltwriaeth a swyddogaethau a chyfrifoldebau clir o fewn y drefn drwyddedu er mwyn sicrhau bod ansawdd y gwasanaeth, sydd ar gael yn gyffredinol, yn cael ei gyflawni a'i gynnal. Yn anad dim, mae gennym ddyletswydd i sicrhau bod y drefn drwyddedu yng Nghymru yn diogelu'r cyhoedd ac yn atal unrhyw ecsbloetio sy'n digwydd i yrwyr proffesiynol sy'n darparu'r gwasanaethau pwysig iawn hyn yn ein cymunedau.