English: But, in looking at the aims of that AoLE and looking at the Scottish equivalent as well, the commitment to our children acquiring facility with other languages in any way that can be comparable to the language that they grow up with - it's still quite difficult to identify. I'm not saying it's not there, but I'm struggling to see it. With more autonomy, of course, some schools will have space and freedom to raise the place of modern foreign languages in their schools as communication skills, as well as more formal, focused learning. But others will use it to let it slide to the minimum acceptable level, because let's remember only 17 per cent of school leaders give positive messages on learning modern foreign languages. If we're to save them, I think we need an additional step, which is a step of accountability. Minister, I do understand your motives for changing what accountability looks like, and yes, I agree with you, it needs to be meaningful. In looking at the new curriculum as a new opportunity for modern foreign languages, I hope that you'll be looking not just at how schools teach modern foreign languages and to how many people, but at how schools use modern foreign languages, and I'm wondering whether this might be built into the work of Estyn, the Organisation for Economic Co-operation and Development and the programme of international student assessment, if that's relevant, and I don't know how how that works, to be honest, but certainly the internal accountability requirements. It's already my ask for raising our very youngest in two national languages, and I can't really see why the same principle of using language, not just learning about it, can't be applied to a third language as well. So, I'll be looking again at the research on the best times in a child's development for language acquisition, but I'm hoping you can help me out here, Minister. For, while I recognise that all our children - and I mean all of them - are increasingly at risk of poorer oral language transfer in an era where all ages are glued to the screen, and that some children will have delayed speech and understanding development for a range of the reasons, we still seem to be missing that sweet spot of maximum absorption, of maximum acquisition of more than one language. So, I'm suggesting - at least, I think I am at the moment - that the modern foreign-language element of this languages, literacy and communication AoLE really needs to bite much earlier than perhaps we're seeing at the moment. So, I'd like to hear a bit more about why opportunities in the current foundation phase haven't really been picked up to date, because we'll all know of examples of individual schools where the school leaders really run with this, and the evidence there that, in those cases where there's collaboration between primary and secondary schools, the primary-age children carry that culture of languages with them into year 7. So, I think we really do need to get at the heart of why more primary schools haven't really grasped this opportunity, because that'll give us insight into how to raise the importance of this life skill in local curricula and help us hold schools to account in a meaningful way about the success or otherwise in helping young people be at least confident, and, even better, competent in three languages. So, why does this matter for Wales? Well, I think there are reasons that we'll all embrace, regardless of our political priorities. We learn language in different ways at different times in our lives and use different parts of the brain. The cognitive effects of this and the honing of different types of learning skill are now well documented and confirmed over convincing periods of review and study, not just for schoolchildren, but for those at risk of dementia and other cognition loss as well. Now, of course, that's not to say that speaking a number of languages would have made me any better as a footballer at school - well, I don't think it would make me a better footballer at all. The reason I actually have a Latin O-level is because it was an alternative to doing hockey. [ Laughter. ] But it could have helped me with different thinking and learning skills, which would have helped me coach or manage a side, empathise with or motivate and discipline a team, strategise better, understand the finances of a club better, and, increasingly, it seems to me, communicate with the human beings in that team in their own languages, making them comfortable, connected with, included, part of something bigger and committed to participating in something that impacts on the success of others - exactly the type of result we want from a successful manifestation of the new curriculum, and there it is encapsulated in the learning of how to communicate in more than one language. But I am a Conservative, and so I will finish on some points about the economy. More participants in a prosperous economy can help improve investment in public services whilst reducing dependence on them, so this really does matter, and everything we say about how multilingualism helps with the understanding of others, about enjoying and learning from different cultures, becoming citizens of the world as well as our own cynefin, yes, these are ends in themselves, but they're also completely applicable to helping Wales prosper economically. I was listening yesterday, actually, to the session on international trade and your, as a multilingual person yourself, Minister, worries about the America first policy, leaving the single market and so forth. It is a big world out there; we have to use what we have to get the most out of it. And so that doesn't just mean exporting more manufactured goods that people want; it's about finding a way to make sure that it's our goods that people want in a highly competitive, increasingly standardised product market. And that's about relationships. It's about communication. If we want our hospitality and visitor industry to grow, not just in terms of visitors, but also in terms of status, which will make the industry attractive to our brightest and most enterprising people, then making it clear that particular skills in more than one language are a massive asset is something that we've got to get across. Again, relationships build businesses, especially in our service industries, especially in the types of businesses that we already have in Wales. Because this isn't all about multinationals or the types of factory branches that Mike Hedges was talking about yesterday. Multilingualism has fostered trade and the exchange of ideas since ancient times and Britain's push for fresh markets outside the European Union is likely to lead to new language needs. Companies responding to this challenge will depend on a multilingual skills pool for cross-border trade. Many British people claim that they are bad at speaking languages other than English. Current UK Government stats show that the UK already loses about 3.5 per cent of its GDP every year as a result of a lack of language skills in the workforce. An EU study found that, while businesses perceive the ability to speak English as indispensable, in truth English accounted for only 29 per cent of their future total demand for foreign language skills. It was the willingness to use languages that mattered to the trade contacts, which gave businesses the advantage in those product markets where really there wasn't really much to choose between one country's product and other. And that same report also showed that 945,000 SMEs in Europe were losing trade because of a lack of language competence. Wales is an SME economy. It's an economy that's becoming more familiar with the benefits of its linguistic agility, with its own official languages, and, even viewing this through the lens of the foundation and circular economies, the local economy doesn't benefit if the local plumber or the local butcher or the local cleaning firm can't offer services to the local hotel because that hotel is closed because it couldn't compete with chains with slick multilingual staff whose business and leisure clients felt more valued and comfortable as a result. Just to finish, and I'm hoping, Deputy Llywydd, that you will give me time for a couple of other speakers -
Welsh: Ond wrth edrych ar nodau'r maes dysgu a phrofiad hwnnw ac edrych ar yr hyn sy'n cyfateb yn yr Alban hefyd, mae'r ymrwymiad i sicrhau bod ein plant yn caffael gallu mewn ieithoedd eraill mewn unrhyw ffordd y gellir ei chymharu â'r iaith y maent yn tyfu i fyny gyda hi - mae'n dal yn eithaf anodd dod o hyd iddo. Nid wyf yn dweud nad yw yno, ond rwy'n ei chael hi'n anodd ei weld. Gyda mwy o ymreolaeth, wrth gwrs, bydd gan rai ysgolion le a rhyddid i godi statws ieithoedd tramor modern yn eu hysgolion fel sgiliau cyfathrebu, yn ogystal â dysgu mwy ffurfiol a phenodol. Ond bydd eraill yn ei ddefnyddio i adael iddo lithro i'r lefel dderbyniol isaf, oherwydd gadewch inni gofio mai dim ond 17 y cant o arweinwyr ysgolion sy'n rhoi negeseuon cadarnhaol ar ddysgu ieithoedd tramor modern. Os ydym am eu hachub, rwy'n credu bod angen cam ychwanegol arnom, sef cam atebolrwydd. Weinidog, rwy'n deall eich cymhellion dros newid yr atebolrwydd, ac ydw, rwy'n cytuno â chi, mae angen iddo fod yn ystyrlon. Wrth edrych ar y cwricwlwm newydd fel cyfle newydd ar gyfer ieithoedd tramor modern, rwy'n gobeithio y byddwch yn edrych nid yn unig ar sut y mae ysgolion yn dysgu ieithoedd tramor modern ac i faint o bobl, ond ar sut y mae ysgolion yn defnyddio ieithoedd tramor modern, ac rwy'n meddwl tybed a ellid cynnwys hyn yng ngwaith Estyn, y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd a'r rhaglen ryngwladol asesu myfyrwyr, os yw'n berthnasol, ac nid wyf yn gwybod sut y mae hynny'n gweithio a dweud y gwir, ond yn sicr y gofynion atebolrwydd mewnol. Rwyf eisoes yn gofyn inni feithrin gallu mewn dwy iaith genedlaethol yn ein plant ieuengaf, ac ni allaf weld pam na ellir cymhwyso'r un egwyddor o ddefnyddio iaith, nid dysgu amdani'n unig, ar gyfer trydedd iaith hefyd. Felly, byddaf yn edrych eto ar yr ymchwil ar yr adegau gorau yn natblygiad plentyn ar gyfer caffael iaith, ond rwy'n gobeithio y gallwch fy helpu yma, Weinidog. Er fy mod yn cydnabod bod pob un o'n plant - ac rwy'n golygu pob un ohonynt - mewn perygl cynyddol o drosglwyddo iaith lafar salach mewn oes lle mae pob oedran yn sownd wrth y sgrin, ac y bydd datblygiad lleferydd a dealltwriaeth rhai plant yn arafach am amryw o resymau, rydym yn dal fel pe baem yn methu'r man delfrydol hwnnw pan fydd plentyn yn amsugno fwyaf ar gyfer caffael mwy nag un iaith. Felly, rwy'n awgrymu - o leiaf, rwy'n credu fy mod ar hyn o bryd - fod angen i'r elfen ieithoedd tramor modern o faes dysgu a phrofiad ieithoedd, llythrennedd a chyfathrebu ddigwydd yn llawer cynt nag a welwn ar hyn o bryd. Felly, hoffwn glywed ychydig mwy ynglŷn â pham nad yw cyfleoedd yn y cyfnod sylfaen presennol wedi cael eu nodi hyd yma oherwydd bydd pawb ohonom yn gwybod am enghreifftiau o ysgolion unigol lle mae arweinwyr yr ysgol yn frwd iawn ynglŷn â hyn, a'r dystiolaeth yno, yn yr achosion lle ceir cydweithio rhwng ysgolion cynradd ac uwchradd, fod plant oedran cynradd yn mynd â'r diwylliant ieithoedd hwnnw gyda hwy i mewn i flwyddyn 7. Felly, rwy'n credu bod gwir angen inni fynd i wraidd y rheswm pam nad oes mwy o ysgolion cynradd wedi bachu ar y cyfle hwn, oherwydd bydd hynny'n rhoi cipolwg inni ar sut i hybu pwysigrwydd y sgìl bywyd hwn mewn cwricwla lleol ac yn ein helpu i ddwyn ysgolion i gyfrif mewn ffordd ystyrlon, ynghylch llwyddiant neu fel arall helpu pobl ifanc i fod o leiaf yn hyderus, a hyd yn oed yn well, yn gymwys mewn tair iaith. Felly, pam y mae hyn yn bwysig i Gymru? Wel, rwy'n credu bod yna resymau y byddwn i gyd yn eu coleddu, beth bynnag yw ein blaenoriaethau gwleidyddol. Rydym yn dysgu iaith mewn gwahanol ffyrdd ar wahanol adegau yn ein bywydau ac yn defnyddio gwahanol rannau o'r ymennydd. Mae effeithiau gwybyddol hyn a mireinio gwahanol fathau o sgiliau dysgu wedi'u dogfennu'n dda bellach a'u cadarnhau dros gyfnodau adolygu ac astudio sy'n argyhoeddi, nid yn unig ar gyfer plant ysgol, ond ar gyfer y rheini sydd mewn perygl o gael dementia a cholli sgiliau gwybyddol eraill hefyd. Nawr, wrth gwrs, nid yw hynny'n golygu y byddai siarad nifer o ieithoedd wedi fy ngwneud yn well pêl-droediwr yn yr ysgol - wel, nid wyf yn meddwl y byddai'n fy ngwneud yn well pêl-droediwr o gwbl. Y rheswm pam fod gennyf lefel O mewn Lladin yw oherwydd ei fod yn ddewis arall yn lle gwneud hoci. [ Chwerthin. ] Ond gallai fod wedi fy helpu gyda sgiliau meddwl yn wahanol a sgiliau dysgu, a fyddai wedi fy helpu i hyfforddi neu reoli tîm, dangos empathi neu gymell a disgyblu tîm, strategeiddio'n well, deall cyllid clwb yn well, ac yn gynyddol, mae'n ymddangos i mi, cyfathrebu â'r bodau dynol yn y tîm yn eu hieithoedd eu hunain, gan eu gwneud yn gyfforddus, a theimlo'u bod wedi'u cynnwys yn rhan o rywbeth mwy ac yn ymrwymedig i gyfranogi mewn rhywbeth sy'n effeithio ar lwyddiant eraill - yn union y math o ganlyniad rydym ei eisiau o'r cwricwlwm newydd, a chaiff ei grisialu yno yn y dysgu sut i gyfathrebu mewn mwy nag un iaith. Ond rwy'n Geidwadwr, ac felly rwyf am orffen ar rai pwyntiau ynglŷn â'r economi. Gall mwy o gyfranogwyr mewn economi ffyniannus helpu i wella buddsoddiad mewn gwasanaethau cyhoeddus gan leihau'r ddibyniaeth arnynt, felly mae hyn yn wirioneddol bwysig, ac mae popeth a ddywedwn ynglŷn â sut y mae amlieithrwydd yn helpu i allu deall pobl eraill, am fwynhau a dysgu o wahanol ddiwylliannau, dod yn ddinasyddion y byd yn ogystal â'n cynefin ein hunain, mae'r rhain yn nodau ynddynt eu hunain, ond maent hefyd yn gwbl berthnasol i helpu Cymru i ffynnu'n economaidd. Roeddwn yn gwrando ddoe ar y sesiwn ar fasnach ryngwladol a'ch pryderon, fel person amlieithog eich hun, Weinidog, ynglŷn â pholisi America yn gyntaf, gadael y farchnad sengl ac yn y blaen. Mae'n fyd mawr; rhaid inni ddefnyddio'r hyn sydd gennym i gael y gorau ohono. Ac felly mae hynny'n golygu mwy nag allforio rhagor o'r nwyddau wedi'u gweithgynhyrchu y mae pobl eu heisiau; mae'n ymwneud â dod o hyd i ffordd o wneud yn siŵr mai ein cynnyrch ni y mae pobl eu heisiau mewn marchnad gynnyrch hynod gystadleuol a chynyddol safonedig. Ac mae hynny'n ymwneud â pherthynas pobl â'i gilydd. Mae'n ymwneud â chyfathrebu. Os ydym am i'n diwydiant lletygarwch ac ymwelwyr dyfu, nid yn unig o ran nifer ymwelwyr, ond hefyd o ran statws, a fydd yn gwneud y diwydiant yn ddeniadol i'n pobl fwyaf disglair a mwyaf mentrus, mae egluro bod sgiliau penodol mewn mwy nag un iaith yn ased enfawr yn rhywbeth y mae'n rhaid i ni ei gyfleu. Unwaith eto, mae cysylltiadau'n adeiladu busnesau, yn enwedig yn ein diwydiannau gwasanaeth, yn enwedig yn y mathau o fusnesau sydd gennym yng Nghymru eisoes. Oherwydd mae hyn oll yn ymwneud â mwy na chwmnïau rhyngwladol neu'r mathau o is-ganghennau ffatrïoedd roedd Mike Hedges yn sôn amdanynt ddoe. Mae amlieithrwydd wedi meithrin masnach a chyfnewid syniadau ers cyfnod yr henfyd ac mae ymgyrch Prydain i ddod o hyd i farchnadoedd newydd y tu allan i'r Undeb Ewropeaidd yn debygol o arwain at anghenion ieithyddol newydd. Bydd cwmnïau sy'n ymateb i'r her hon yn dibynnu ar gronfa sgiliau amlieithog ar gyfer masnach drawsffiniol. Mae llawer o bobl Prydain yn honni eu bod yn wael am siarad ieithoedd heblaw Saesneg. Mae ystadegau cyfredol Llywodraeth y DU yn dangos bod y DU eisoes yn colli tua 3.5 y cant o'i chynnyrch domestig gros bob blwyddyn o ganlyniad i brinder sgiliau iaith yn y gweithlu. Er bod busnesau'n ystyried bod y gallu i siarad Saesneg yn anhepgor, canfu astudiaeth gan yr UE mai dim ond 29 y cant o'u holl alw yn y dyfodol am sgiliau ieithoedd tramor oedd yn ymwneud â'r Saesneg. Y parodrwydd i ddefnyddio ieithoedd oedd yn bwysig i'r cysylltiadau masnach, a rhoddai hynny fantais i fusnesau ym marchnadoedd cynnyrch lle nad oedd llawer i'w ddewis rhwng cynnyrch un wlad a chynnyrch gwlad arall. Ac roedd yr adroddiad hwnnw hefyd yn dangos bod 945,000 o fusnesau bach a chanolig yn Ewrop yn colli masnach oherwydd diffyg cymhwysedd ieithyddol. Economi busnesau bach a chanolig yw Cymru. Mae'n economi sy'n dod yn fwy cyfarwydd â manteision ei hyblygrwydd ieithyddol, gyda'i hieithoedd swyddogol ei hun, a hyd yn oed wrth edrych ar hyn drwy lens economïau sylfaenol a chylchol, nid yw'r economi leol yn elwa os bydd y plymwr lleol neu'r cigydd lleol neu'r cwmni glanhau lleol yn methu cynnig gwasanaethau i'r gwesty lleol am fod y gwesty ar gau am na allai gystadlu â chadwyni â staff amlieithog rhugl a wnâi i'w cleientiaid busnes a hamdden deimlo o ganlyniad i hynny eu bod yn cael eu gwerthfawrogi'n fwy ac yn fwy cyfforddus. I orffen, ac rwy'n gobeithio, Ddirprwy Lywydd, y byddwch yn rhoi amser ar gyfer un neu ddau o siaradwyr eraill -