English: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Can I begin by thanking Nick Ramsay for taking the opportunity of a short debate to highlight the current state of progress in relation to the Cardiff capital city deal? His contribution, I thought, was thoughtful, wide ranging, optimistic but realistic about the challenges that we face. City deals have the potential to make a lasting impact, and that's why commitment to making the Cardiff capital city deal a success is so important. Now, one of the defining features of the deal in this Chamber has been the strong cross-party support that there has been for it. We've seen some of that again today. The partners involved have shown ambition, vision and hard work in getting this far forward, but it's only with continuing support, and continuing political support, that we can be confident that the deal can deliver on its promise. Dirprwy Lywydd, the promise is substantial, because the deal has an investment fund for the region of £1.2 billion over a 20-year period. It is the biggest per-capita city deal of any of those agreed by the UK Government to date. It's bigger than the Glasgow deal and it's bigger than the six main English city region deals as well. It aims to provide local partners with the powers and the resources to unlock significant economic growth across the Cardiff capital region, and that's a theme in what we've heard this afternoon. It's absolutely important that that growth happens right across the region, through developing stronger and more effective leadership and enabling 10 local authorities to unify decision making, pool resources and work more effectively with local businesses. It's a deal that seeks to build on the region's sectoral strengths, its high skill base, its three successful universities, and to provide an opportunity to continue to tackle the area's barriers to economic growth by improving transport connectivity, increasing skill levels, supporting people into work and giving businesses the support they need to innovate and to grow. Over its lifetime, the Cardiff capital region city deal is expected to deliver up to 25,000 new jobs and leverage an additional £4 billion worth of private sector investment. As we've heard loud and clear this afternoon, a key priority for that investment will be the delivery of the south-east Wales metro, including Valleys lines electrification. The deal sees the metro at the centre of a significant programme of infrastructure development with £734 million ring-fenced for its delivery. That's made up of £503 million from the Welsh Government, £125 million from the UK Government and, of course, £106 million from the European Union, through ERDF. Beyond the metro, the deal sees a further £495 million, made up of £375 million from the UK Government and £120 million from local authorities themselves, available to prioritise in line with the goals of the deal. All this has been made possible by the ambition of local authorities themselves and a step change in their willingness and ability to come together for regional collaboration, but also by the strong collaboration with and between the Welsh Government and the UK Government coming together to make all this possible. All parties are working to put in place the necessary governance arrangements early in this year to enable project activity to commence. That is why, of course, as you've heard this afternoon, the local authorities across the city deal are voting to make those governance arrangements a reality, and I congratulate Hefin on the part that he played in making that happen just yesterday. A great deal has happened, Dirprwy Lywydd, since the 10 months that have elapsed from the time that the First Minister and others signed the deal. The partnerships are working, as you know, on the procurement of the metro and it's absolutely right, as others have said, that the metro will play this key part in moving people right across the region and moving people to Cardiff, but not just that - moving people from Cardiff to other parts of the region and between parts of the region as well. As Nick Ramsay said, we have to take a more imaginative idea of what the metro will be like than is sometimes described in public debate. And David Melding was right too when he pointed to the fact that transport challenges in the Cardiff capital region will need solutions beyond the metro. That's why it is so important that, as well as establishing a joint Cabinet in shadow form, that a shadow regional transport authority has already been established as part of this deal and has been working actively, meeting together, in order to plan for the future. Now, while the ratification of the deal is extremely important in terms of its governance arrangements, it's important because it marks the move to the next stage and that next stage is about delivering, through the authorities and their partners, on the projects that will make a difference right across south Wales. The deal has always been driven by the clear ambition for economic growth through investing in infrastructure, innovation, skills and business. The competitive commission set up by the deal, led by Greg Clark - or the other Greg Clark, as I suppose we should refer to him - published its report in December last and it identified as a strength of the deal that there are so many people, organisations and businesses that want to make sustainable economic growth across the south of Wales a reality and that want to play a part in making that happen. It's vitally important, therefore, that the capital region works closely with its partners and stakeholders in developing the programme of projects. The governance arrangements support the specific involvement of business representatives, but I expect the city deal to engage widely in making sure that all those who have a part to play feel that they have a genuine opportunity to make that contribution. Much has been made this afternoon, Dirprwy Lywydd, of the economic opportunities of the city deal, particularly the financial boost to the region. There's real importance as well, in my mind, in the important step of giving local authorities the opportunity to make this happen and in developing that cross-border working between the 10 local authorities coming together for the benefit of the wider region that they represent. As was said in the Chamber yesterday when we debated the White Paper on local government reform, the achievements of the Cardiff capital deal have been very influential in designing that wider regional working for the future. Today's debate has focused on the Cardiff capital city deal. I don't want to end my comments without recognising the work that is being undertaken elsewhere in Wales. Discussions in the Swansea bay city region are well advanced, and I'm confident that we have the makings of a deal that can be supported by all partners. The North Wales Economic Ambition Board's work is at an earlier stage of development, but it has real commitment from the partners around that table, and we continue to work with them to explore how a growth deal could help to deliver their ambitions for that part of north Wales and maximise links with regions across the border in England. The path that the Cardiff capital city deal is treading today sets the example for what we want to see delivered across the whole of Wales. We will work with local partners and we will work with the UK Government, so long as we have that shared agenda of maximising our combined interest and unlocking further economic growth for all parts of our nation. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddechrau drwy ddiolch i Nick Ramsay am fanteisio ar y cyfle y mae'r ddadl fer yn ei roi i dynnu sylw at y cynnydd presennol a wneir mewn perthynas â bargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd? Yn fy marn i, roedd ei gyfraniad yn feddylgar, yn eang, yn optimistaidd ond yn realistig ynglŷn â'r heriau sy'n ein hwynebu. Mae gan fargeinion dinesig y potensial i gael effaith barhaol, a dyna pam y mae ymrwymiad i wneud bargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd yn llwyddiant mor bwysig. Nawr, un o'r nodweddion sydd wedi diffinio'r fargen yn y Siambr hon yw'r gefnogaeth drawsbleidiol gref a gafwyd iddi. Rydym wedi gweld rhywfaint o hynny eto heddiw. Mae'r partneriaid sydd ynghlwm wrthi wedi dangos uchelgais, gweledigaeth a gwaith caled wrth ei chael cyn belled â hyn, ond ni allwn fod yn hyderus y gall y fargen gyflawni ei haddewid heb gefnogaeth barhaus, a chefnogaeth wleidyddol barhaus. Ddirprwy Lywydd, mae'r addewid yn sylweddol, oherwydd mae gan y fargen gronfa fuddsoddi ar gyfer y rhanbarth o £1.2 biliwn dros gyfnod o 20 mlynedd. Dyma'r fargen ddinesig fwyaf fesul y pen o'r rhai y cytunwyd arnynt gan Lywodraeth y DU hyd yn hyn. Mae'n fwy na bargen ddinesig Glasgow ac mae'n fwy na bargeinion dinesig y chwe phrif ddinas-ranbarth yn Lloegr hefyd. Ei nod yw darparu pwerau ac adnoddau i bartneriaid lleol allu datgloi twf economaidd sylweddol ar draws prifddinas-ranbarth Caerdydd, ac mae honno'n thema a glywsom y prynhawn yma. Mae'n hollbwysig fod y twf hwnnw'n digwydd ar draws y rhanbarth cyfan drwy ddatblygu arweinyddiaeth gryfach a mwy effeithiol a galluogi 10 awdurdod lleol i uno'r broses o wneud penderfyniadau, rhannu adnoddau a gweithio'n fwy effeithiol gyda busnesau lleol. Mae'n fargen sy'n ceisio adeiladu ar gryfderau sectoraidd y rhanbarth, ei sylfaen sgiliau uchel, ei thair prifysgol lwyddiannus, a rhoi cyfle i barhau i fynd i'r afael â rhwystrau'r ardal i dwf economaidd drwy wella cysylltedd trafnidiaeth, cynyddu lefelau sgiliau, cynorthwyo pobl i gael gwaith a rhoi'r cymorth sydd ei angen i fusnesau allu arloesi a thyfu. Yn ystod ei hoes, mae disgwyl i fargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd ddarparu hyd at 25,000 o swyddi newydd a denu gwerth £4 biliwn ychwanegol o fuddsoddiad o'r sector preifat. Fel y clywsom yn glir y prynhawn yma, bydd cyflawni metro de-ddwyrain Cymru yn flaenoriaeth allweddol ar gyfer y buddsoddiad hwnnw, gan gynnwys trydaneiddio rheilffyrdd y Cymoedd. Mae'r fargen yn rhoi'r metro yng nghanol rhaglen sylweddol ar gyfer datblygu seilwaith gyda £734 miliwn wedi'i neilltuo ar gyfer ei gyflawni. Mae hwnnw'n cynnwys £503 miliwn gan Lywodraeth Cymru, £125 miliwn gan Lywodraeth y DU ac wrth gwrs, £106 miliwn gan yr Undeb Ewropeaidd, drwy ERDF. Y tu hwnt i'r metro, mae'r fargen yn cynnwys £495 miliwn pellach, sef £375 miliwn gan Lywodraeth y DU a £120 miliwn gan yr awdurdodau lleol eu hunain, sydd ar gael i flaenoriaethu yn unol ag amcanion y fargen. Mae hyn oll wedi bod yn bosibl drwy uchelgais awdurdodau lleol eu hunain a newid sylweddol yn eu parodrwydd a'u gallu i ddod at ei gilydd ar gyfer cydweithio'n rhanbarthol, ond hefyd drwy gydweithrediad cryf gyda a rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn dod at ei gilydd i wneud hyn oll yn bosibl. Mae pob plaid yn gweithio i sefydlu'r trefniadau llywodraethu angenrheidiol yn gynnar y flwyddyn hon er mwyn ei gwneud hi'n bosibl i weithgarwch prosiect gychwyn. Dyna pam, wrth gwrs, fel y clywsoch y prynhawn yma, y mae'r awdurdodau lleol ar draws y fargen ddinesig yn pleidleisio i wneud y trefniadau llywodraethu hynny'n realiti, a hoffwn longyfarch Hefin ar y rhan a chwaraeodd yn gwneud i hynny ddigwydd ddoe ddiwethaf. Mae llawer iawn wedi digwydd, Ddirprwy Lywydd, ers y 10 mis a aeth heibio o'r adeg y llofnododd Prif Weinidog Cymru ac eraill y fargen. Mae'r partneriaethau'n gweithio, fel y gwyddoch, ar gaffael y metro ac mae'n hollol gywir, fel y mae eraill wedi dweud, y bydd y metro yn chwarae'r rhan allweddol hon yn symud pobl ar draws y rhanbarth ac yn symud pobl i Gaerdydd, ond nid yn unig hynny - yn symud pobl o Gaerdydd i rannau eraill o'r rhanbarth a rhwng rhannau o'r rhanbarth yn ogystal. Fel y dywedodd Nick Ramsay, mae'n rhaid i ni fabwysiadu syniad mwy dychmygus o'r hyn fydd y metro na'r ffordd y caiff ei ddisgrifio weithiau mewn trafodaethau cyhoeddus. Ac roedd David Melding yn iawn hefyd pan dynnodd sylw at y ffaith y bydd angen atebion y tu hwnt i'r metro ar heriau trafnidiaeth ym mhrifddinas-ranbarth Caerdydd. Dyna pam y mae mor bwysig, yn ogystal â sefydlu Cabinet ar y cyd ar ffurf gysgodol, fod awdurdod trafnidiaeth rhanbarthol cysgodol eisoes wedi'i sefydlu fel rhan o'r fargen hon a'i fod wedi bod yn gweithio'n weithredol, yn cyfarfod, er mwyn cynllunio ar gyfer y dyfodol. Nawr, er bod cadarnhau'r fargen yn hynod o bwysig o ran ei threfniadau llywodraethu, mae'n bwysig am ei fod yn nodi'r symud i'r cam nesaf ac mae'r cam nesaf hwnnw'n ymwneud â chyflawni, drwy'r awdurdodau a'u partneriaid, y prosiectau a fydd yn gwneud gwahaniaeth ar draws de Cymru. Mae'r fargen bob amser wedi cael ei gyrru gan yr uchelgais clir i sicrhau twf economaidd drwy fuddsoddi mewn seilwaith, arloesedd, sgiliau a busnes. Cyhoeddodd y comisiwn cystadleuol a sefydlwyd gan y fargen, dan arweiniad Greg Clark - neu'r Greg Clark arall, fel y dylem gyfeirio ato mae'n debyg - ei adroddiad fis Rhagfyr diwethaf ac roedd yn nodi, fel un o gryfderau'r fargen, fod yna gymaint o bobl, sefydliadau a busnesau yn awyddus i wneud twf economaidd cynaliadwy ar draws de Cymru yn realiti ac eisiau chwarae rhan yn y broses o wneud i hynny ddigwydd. Mae'n hynod bwysig, felly, fod y prifddinas-ranbarth yn gweithio'n agos gyda phartneriaid a rhanddeiliaid i ddatblygu'r rhaglen o brosiectau. Mae'r trefniadau llywodraethu'n cefnogi cyfranogiad penodol cynrychiolwyr busnes, ond rwy'n disgwyl i'r fargen ddinesig ymgysylltu'n eang i wneud yn siŵr fod pawb sydd â rhan i'w chwarae yn teimlo bod ganddynt gyfle go iawn i wneud y cyfraniad hwnnw. Mae llawer wedi cael ei wneud y prynhawn yma, Ddirprwy Lywydd, o gyfleoedd economaidd y fargen ddinesig, yn enwedig yr hwb ariannol i'r rhanbarth. Mae pwysigrwydd go iawn hefyd, yn fy marn i, yn y cam pwysig o roi cyfle i awdurdodau lleol wneud i hyn ddigwydd a datblygu'r gweithio trawsffiniol wrth i'r 10 awdurdod lleol ddod at ei gilydd er budd y rhanbarth ehangach a gynrychiolir ganddynt. Fel y dywedwyd yn y Siambr ddoe pan oeddem yn trafod y Papur Gwyn ar ddiwygio llywodraeth leol, mae cyflawniadau bargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd wedi bod yn ddylanwadol iawn wrth lunio'r gwaith rhanbarthol ehangach hwnnw ar gyfer y dyfodol. Mae'r ddadl heddiw wedi canolbwyntio ar fargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd. Nid wyf am orffen fy sylwadau heb gydnabod y gwaith sy'n cael ei wneud mewn mannau eraill yng Nghymru. Mae trafodaethau yn ninas-ranbarth Bae Abertawe yn mynd rhagddynt yn dda, ac rwy'n hyderus fod gennym fodd o greu bargen y gall yr holl bartneriaid ei chefnogi. Mae gwaith Bwrdd Uchelgais Economaidd Gogledd Cymru ar gam datblygu cynharach, ond mae ganddo ymrwymiad gwirioneddol gan y partneriaid o amgylch y bwrdd, ac rydym yn parhau i weithio gyda hwy i archwilio sut y gallai bargen twf helpu i gyflawni eu huchelgeisiau ar gyfer y rhan honno o ogledd Cymru a gwneud y mwyaf o gysylltiadau â rhanbarthau ar draws y ffin yn Lloegr. Mae'r llwybr y mae bargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd yn ei droedio heddiw yn enghraifft o'r hyn yr ydym am ei weld yn cael ei gyflwyno ar draws Cymru gyfan. Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid lleol a byddwn yn gweithio gyda Llywodraeth y DU, cyn belled ag y bydd gennym agenda ar y cyd i fanteisio i'r eithaf ar ein budd cyfunol a datgloi twf economaidd pellach ar gyfer pob rhan o'n cenedl. Diolch.