English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I would like to update Senedd Members on the third BlasCymru/TasteWales event that took place on 27/28 October 2021 at the International Convention Centre Wales in Newport. BlasCymru is our signature international event to promote the food and drink industry in Wales. We have all felt the impact of the coronavirus pandemic and nowhere has this been clearer than in health, travel and the food and drink industry. Therefore, BlasCymru 2021 also showed how we can continue to support our industry during such a difficult time, as part of our COVID recovery plan. BlasCymru was a landmark event that operated under a COVID-secure protocol. We implemented a range of measures to keep attendees safe. The event welcomed key industry partners, sponsors and UK-based international dignitaries from priority markets, such as the European Union, middle east, the Association of Southeast Asian Nations and the Indo-Pacific region. This provided an excellent opportunity to showcase food and drink from Wales on a global scale and generate further interest from sponsors and buyers. BlasCymru is a trade event. The brokerage and new product showcase attracted significant producer and buyer interest. I'd like to outline some of our initial outputs and data provided by our delivery partners. These include 200 trade buyers in attendance, which included most of the major retailers and key food service and hospitality trade partners; 1,695 COVID-secure meetings took place as part of 'meet the buyer', between trade buyers and Welsh food and drink businesses; 285 new products were featured and launched within the last 12 months and during lockdown; 102 Welsh food and drink businesses took part, including 21 rising stars - new businesses established in Wales within the last two years. Over 600 key individual visits took place over two days, with some visitors attending each day. The value of opportunities identified are in excess of £14 million to date. The food and drink sector is our largest industry in Wales. It spans businesses from micro to multinational enterprises who have made Wales their home. Between 2014 and 2019, we have seen growth by a third in the food and farming priority sector. This surpassed a set target of £6 billion and reached an incredible £7.6 billion in sales value. The mainstay of this success has been our range of strategic initiatives, driving technological innovation through Project HELIX, supporting start-ups and microbusinesses through Cywain, training and upskilling through Food Skills Cymru and connecting businesses and initiatives through our renowned business clusters programme. This has supported the scaling-up of businesses, whilst opening up new international trade routes - a true partnership between business, academia, Government and local government. In addition to the pandemic, we are also dealing with the climate emergency, and our sustainable journey is now more pressing than ever. In Wales we have embraced the principles of sustainability and fairness for our environment, our economy and our society as a whole. Sustainability and food for future generations was the key theme of the BlasCymru conference, where we welcomed a range of speakers, including Professor Mike Berners-Lee, author and leading expert in sustainability and carbon footprints, and Adam Henson, farmer and BBC Countryfile presenter. It is no longer simply about economic growth, producing more and selling more. It is about producing better. It is about responsible businesses and scaling success to benefit people and society through providing fair work, through producing excellent quality products and seeing sustainable practice as a way to run business more efficiently. Reduced packaging means savings. Repurposing surplus food makes it affordable for the poorest in society. Streamlined logistics mean a longer reach for exports and potentially more flexibility importing. It is imperative we use resources efficiently by reducing waste and our carbon footprint and also taking responsibility for higher standards in our supply chains, whether they originate at home or overseas. Wales as a food nation sets to promote the originality and distinctiveness of Welsh food and drink produce by building on our reputation for sustainable food chains. Our key priorities were showcased in the exhibition hall and included advanced manufacturing to develop and implement new technologies and high-potential opportunities for food and drink production, to address workforce and labour pressures, and help reduce the consumption of resources. Sustainability, where a new approach to address the sustainability challenges and what this means for businesses was outlined. It considered surplus food distribution, agritech technology for future food production, and built on the platform of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. This legislation is the foundation of our new vision for the food and drink industry, based on a multicriteria approach to food system sustainability. Innovation and skills: there is no single solution to the current workforce issues. We must get better at communicating available career opportunities and to ensure fair work and skills development. Innovation and automation will gain pace towards delivering increasingly sustainable food production and addressing the productivity challenge. The clusters programme demonstrated how diverse our food and drink industry really is. This flagship programme provides an important base for knowledge transfer, learning and development. It has contributed to technology transfer, the future of healthy foods, the circular economy and the development of green technology to reduce the consumption of energy and natural resources. I was pleased to launch our new export advisory group, to further develop our exports for the food and drink industry in Wales. This is vital as we develop our sustainable journey and work with our export partners to develop the opportunities for the future. Wales has a number of protected food names. This certified family of products has differentiated branding and gives buyers and consumers the confidence in the value of Welshness and the authenticity of the offering. Wales also had the first geographical indications designated under the new UK scheme. I believe we can all agree BlasCymru/TasteWales 2021 was a landmark event in the face of unprecedented challenges, and an important milestone for an innovative and resilient food and drink industry. BlasCymru is an essential element of our COVID recovery plans, reiterating our commitment to supporting the wider industry through these difficult times.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Hoffwn roi'r wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau'r Senedd am drydydd digwyddiad BlasCymru/TasteWales a gynhaliwyd ar 27/28 Hydref 2021 yng Nghanolfan Gynadledda Ryngwladol Cymru yng Nghasnewydd. BlasCymru yw ein digwyddiad nodedig i hyrwyddo'r diwydiant bwyd a diod yng Nghymru. Rydyn ni i gyd wedi teimlo effaith y pandemig coronafeirws ac nid yw hyn wedi bod yn fwy amlwg yn unman nag ym maes iechyd, teithio a'r diwydiant bwyd a diod. Felly, dangosodd BlasCymru 2021 hefyd sut y gallwn barhau i gefnogi ein diwydiant yn ystod cyfnod mor anodd, fel rhan o'n cynllun adfer wedi COVID. Roedd BlasCymru yn ddigwyddiad nodedig wedi'i redeg o dan brotocol COVID-19. Fe wnaethom roi ystod o fesurau ar waith i gadw'r sawl oedd yn mynychu yn ddiogel. Fe wnaeth y digwyddiad groesawu partneriaid allweddol yn y diwydiant, noddwyr ac urddasolion rhyngwladol yn y DU o farchnadoedd blaenoriaeth, fel yr Undeb Ewropeaidd, y Dwyrain Canol, Cymdeithas Gwledydd De-ddwyrain Asia a rhanbarth Indo-Pasiffig. Roedd hwn yn gyfle gwych i arddangos bwyd a diod o Gymru ar raddfa fyd-eang a chreu diddordeb pellach gan noddwyr a phrynwyr. Mae BlasCymru yn ddigwyddiad masnach. Fe wnaeth yr arddangosfa cynnyrch newydd a broceriaeth ddenu ddiddordeb sylweddol gan gynhyrchwyr a phrynwyr. Hoffwn amlinellu rhai o'n hallbynnau a'n data cychwynnol a ddarparwyd gan ein partneriaid cyflawni. Mae'r rhain yn cynnwys 200 o brynwyr masnach oedd yn bresennol, ac roedd y rhain yn cynnwys y rhan fwyaf o'r prif fanwerthwyr a phartneriaid allweddol ym maes gwasanaeth bwyd a lletygarwch; cynhaliwyd 1,695 o gyfarfodydd diogel o ran COVID fel rhan o gyfleoedd 'cwrdd â'r prynwr', rhwng prynwyr masnach a busnesau bwyd a diod o Gymru; cafodd 285 o gynhyrchion newydd eu cyflwyno a'u lansio o fewn y 12 mis diwethaf ac yn ystod y cyfnod clo; cymerodd 102 o fusnesau bwyd a diod o Gymru ran, gan gynnwys 21 o sêr newydd - busnesau newydd a sefydlwyd yng Nghymru o fewn y ddwy flynedd ddiwethaf. Cynhaliwyd dros 600 o ymweliadau unigol allweddol dros ddau ddiwrnod, gyda rhai ymwelwyr yn mynychu bob dydd. Mae gwerth y cyfleoedd a nodwyd yn fwy na £14 miliwn hyd yma. Y sector bwyd a diod yw ein diwydiant mwyaf yng Nghymru. Mae'n rhychwantu busnesau o fentrau micro i gwmnïau rhyngwladol sydd wedi gwneud Cymru yn gartref. Rhwng 2014 a 2019, rydym ni wedi gweld twf o draean yn y sector blaenoriaeth bwyd a ffermio. Aeth hyn y tu hwnt i darged penodol o £6 biliwn a chyrraedd gwerth gwerthiant anhygoel o £7.6 biliwn. Prif elfen y llwyddiant hwn oedd ein hamrywiaeth o fentrau strategol, gan sbarduno arloesedd technolegol drwy Brosiect HELIX, cefnogi busnesau newydd a microfusnesau drwy Cywain, hyfforddi a gwella sgiliau drwy Sgiliau Bwyd Cymru a chysylltu busnesau a mentrau drwy ein rhaglen clystyrau busnes enwog. Mae hyn wedi cefnogi'r gwaith o ddatblygu busnesau, wrth agor llwybrau masnach rhyngwladol newydd - partneriaeth wirioneddol rhwng busnes, y byd academaidd, Llywodraeth a llywodraeth leol. Yn ogystal â'r pandemig, rydym ni hefyd yn delio â'r argyfwng hinsawdd, ac mae ein taith gynaliadwy bellach yn bwysicach nag erioed. Yng Nghymru, rydym ni wedi croesawu egwyddorion cynaliadwyedd a thegwch i'n hamgylchedd, ein heconomi a'n cymdeithas gyfan. Cynaliadwyedd a bwyd ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol oedd thema allweddol cynhadledd BlasCymru, lle croesawyd ystod o siaradwyr, gan gynnwys yr Athro Mike Berners-Lee, awdur ac arbenigwr blaenllaw ym maes cynaliadwyedd ac ôl-troed carbon, ac Adam Henson, ffermwr a chyflwynydd BBC Countryfile. Nid yw'n ymwneud â thwf economaidd mwyach, cynhyrchu mwy a gwerthu mwy. Mae'n ymwneud â chynhyrchu'n well. Mae'n ymwneud â busnesau cyfrifol a datblygu llwyddiant er budd pobl a chymdeithas drwy ddarparu gwaith teg, drwy gynhyrchu cynnyrch o ansawdd rhagorol a gweld arfer cynaliadwy fel ffordd o redeg busnes yn fwy effeithlon. Mae llai o ddeunydd pacio yn golygu arbedion. Mae ail-bwrpasu bwyd dros ben yn ei gwneud yn fforddiadwy i'r tlotaf mewn cymdeithas. Mae logisteg symlach yn golygu cyrhaeddiad hirach ar gyfer allforion a mewnforio gyda mwy o hyblygrwydd o bosibl. Mae'n hanfodol ein bod yn defnyddio adnoddau'n effeithlon drwy leihau gwastraff a'n hôl-troed carbon a hefyd cymryd cyfrifoldeb am safonau uwch yn ein cadwyni cyflenwi, p'un a ydyn nhw'n tarddu gartref neu dramor. Mae Cymru fel cenedl fwyd yn ceisio hyrwyddo gwreiddioldeb a natur unigryw cynnyrch bwyd a diod Cymru drwy adeiladu ar ein henw da am gadwyni bwyd cynaliadwy. Cafodd ein blaenoriaethau allweddol eu harddangos yn y neuadd arddangos ac roedden nhw'n cynnwys gweithgynhyrchu uwch i ddatblygu a gweithredu technolegau newydd a chyfleoedd posibl ar gyfer cynhyrchu bwyd a diod, i fynd i'r afael â phwysau'r gweithlu a llafur, a helpu i leihau'r defnydd o adnoddau. Cafodd cynaliadwyedd, lle mae dull newydd o fynd i'r afael â heriau cynaliadwyedd a'r hyn mae'n ei olygu i fusnesau ei amlinellu. Roedd yn ystyried ddosbarthiad bwyd dros ben, technoleg amaethyddol ar gyfer cynhyrchu bwyd yn y dyfodol, ac fe'i hadeiladwyd ar lwyfan Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Y ddeddfwriaeth hon yw sylfaen ein gweledigaeth newydd ar gyfer y diwydiant bwyd a diod, yn seiliedig ar ddull gyda sawl maen prawf o ymdrin â chynaliadwyedd y system fwyd. Arloesi a sgiliau: nid oes un ateb i faterion presennol y gweithlu. Mae'n rhaid i ni wella'r cyfleoedd gyrfa sydd ar gael a sicrhau gwaith teg a datblygu sgiliau. Bydd arloesi ac awtomeiddio yn cyflymu'r broses o gynhyrchu bwyd sy'n gynyddol gynaliadwy ac yn mynd i'r afael â'r her cynhyrchiant. Dangosodd y rhaglen clystyrau pa mor amrywiol yw ein diwydiant bwyd a diod mewn gwirionedd. Mae'r rhaglen flaenllaw hon yn darparu sylfaen bwysig ar gyfer trosglwyddo gwybodaeth, dysgu a datblygu. Mae wedi cyfrannu at drosglwyddo technoleg, dyfodol bwydydd iach, yr economi gylchol a datblygu technoleg werdd i leihau'r defnydd o ynni ac adnoddau naturiol. Roeddwn i'n falch o lansio ein grŵp cynghori newydd ar allforio, i ddatblygu ein hallforion ymhellach ar gyfer y diwydiant bwyd a diod yng Nghymru. Mae hyn yn hanfodol wrth i ni ddatblygu ein taith gynaliadwy a gweithio gyda'n partneriaid allforio i ddatblygu'r cyfleoedd ar gyfer y dyfodol. Mae gan Gymru nifer o enwau bwyd gwarchodedig. Mae gan y teulu ardystiedig hwn o gynhyrchion frandio gwahaniaethol ac mae'n rhoi'r hyder i brynwyr a defnyddwyr yng ngwerth Cymreictod a dilysrwydd yr hyn sy'n cael ei gynnig. I Gymru hefyd y cafodd yr arwyddion daearyddol cyntaf eu dynode o dan gynllun newydd y DU. Rwy'n credu y gallwn i gyd gytuno bod BlasCymru/TasteWales 2021 yn ddigwyddiad pwysig yn wyneb heriau digynsail, ac yn garreg filltir bwysig i ddiwydiant bwyd a diod arloesol a chadarn. Mae BlasCymru yn elfen hanfodol o'n cynlluniau adfer wedi COVID, gan bwysleisio ein hymrwymiad i gefnogi'r diwydiant ehangach drwy'r cyfnod anodd hwn.