English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I'm pleased to open the Welsh Conservative debate tabled in the name of Darren Millar. We want to express our concern at the capacity of the Welsh NHS to meet demand for unplanned care throughout the year, and not just in the winter months, which is often much discussed here, because the truth of the situation is that pressures may look marginally different in winter, because there are a greater number of young children with bronchiolitis or frail people suffering from falls and chest conditions, but the hard reality is that these pressures are year-round, and a constant failure by the Welsh Government to tackle this challenge severely hinders the ability of the NHS to provide consistent and equitable access to unplanned care. In the last 12 months, nearly 1,400 days - that's one thousand four hundred days - of extreme emergency pressures for Welsh NHS hospitals were recorded. Our hospitals operated under extreme pressure on 1,395 days over a one-year period in 2016-17. The pressure on the service, on staff and on patients is intolerable and cannot go on. Sickness rates in the Welsh ambulance service run at a staggering 8.8 per cent and, in 2015-16, the NHS in Wales lost over 948 person-years of work due to staff being absent with stress-related sickness. Therefore, we call upon the Welsh Government to develop a comprehensive national plan to address pressures in out-of-hours, critical care and ambulance services in order to ensure that patients receive timely services that meet their needs. Now, it seems to me that improvements in these key areas depend on ensuring that people do not end up relying on those vital services because they're unable to access care in the local community in which they live. Getting a community-based model of care right is vital, especially as Government and health boards are seeking to transform the provision of secondary care. When areas such as west Wales see the delivery of healthcare being changed in a way that doesn't match the availability of services in the community it begs the question: how can we stop putting pressure on critical care, on out-of-hours services and on ambulance teams throughout Wales? We've heard time and again that those of us who are lucky enough to live longer - and, with luck, to do so in our own homes - often struggle to get the appropriate support, usually because of a lack of resource available from social services. Whilst the aim of this debate is to draw attention to the Government's lack of integrated planning for unplanned care, I do accept that amendments 2 and 3, tabled in the name of Rhun ap Iorwerth, bring to the table a vital element, and we'll be supporting his amendments. Deputy Llywydd, I can't take the Government's amendment with any degree of seriousness. Let me read this bit out: 'Calls upon the Welsh Government to support the implementation of a Healthier Wales to address pressures on out-of-hours, critical care and ambulance services'.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o agor dadl y Ceidwadwyr Cymreig a gyflwynwyd yn enw Darren Millar. Rydym am fynegi ein pryder ynghylch capasiti GIG Cymru i ateb y galw am ofal heb ei gynllunio drwy gydol y flwyddyn, ac nid yn ystod y gaeaf yn unig, sy'n aml yn destun llawer o drafod yma, gan mai gwirionedd y sefyllfa yw y gall pwysau edrych ychydig yn wahanol yn y gaeaf gan fod nifer uwch o blant ifanc â bronciolitis neu bobl fregus sydd wedi cael codymau a heintiau ar y frest, ond y gwir plaen yw bod y pwysau hyn yn digwydd drwy gydol y flwyddyn, ac mae methiant cyson Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael â'r her hon yn llesteirio'n ddifrifol gallu'r GIG i ddarparu mynediad cyson a theg at ofal heb ei gynllunio. Yn y 12 mis diwethaf, cofnodwyd bron 1,400 o ddyddiau - dyna un fil pedwar cant o ddyddiau - o bwysau argyfwng eithafol yn ysbytai GIG Cymru. Gweithredodd ein hysbytai o dan bwysau eithafol ar 1,395 o ddyddiau dros gyfnod o flwyddyn yn 2016-17. Mae'r pwysau ar y gwasanaeth, ar staff ac ar gleifion yn annioddefol ac ni all barhau. Mae cyfraddau salwch yng ngwasanaeth ambiwlans Cymru yn 8.8 y cant, sy'n ffigur syfrdanol ac yn 2015-16, collodd GIG Cymru dros 948 o flynyddoedd pobl o waith yn sgil absenoldeb staff gyda salwch sy'n gysylltiedig â straen. Felly, rydym yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddatblygu cynllun cenedlaethol cynhwysfawr i ymdrin â phwysau mewn gwasanaethau gofal y tu allan i oriau, gofal critigol ac ambiwlans er mwyn sicrhau bod cleifion yn cael gwasanaethau amserol sy'n diwallu eu hanghenion. Nawr, mae'n ymddangos i mi fod gwelliannau yn y meysydd allweddol hyn yn dibynnu ar sicrhau nad yw pobl yn mynd i ddibynnu ar y gwasanaethau hanfodol hynny oherwydd nad ydynt yn gallu cael mynediad at ofal yn y gymuned leol lle maent yn byw. Mae sicrhau model gofal cymunedol cywir yn hanfodol, yn enwedig gan fod y Llywodraeth a'r byrddau iechyd yn ceisio gweddnewid y ddarpariaeth o ofal eilaidd. Pan fydd ardaloedd fel gorllewin Cymru yn gweld y ddarpariaeth o ofal iechyd yn cael ei newid mewn ffordd nad yw'n ategu argaeledd gwasanaethau yn y gymuned rhaid gofyn y cwestiwn: sut y gallwn atal y pwysau ar ofal critigol, ar wasanaethau y tu allan i oriau a thimau ambiwlans ledled Cymru? Rydym wedi clywed dro ar ôl tro fod y rhai ohonom sy'n ddigon ffodus i fyw yn hwy - ac i wneud hynny yn ein cartrefi ein hunain gyda lwc - yn aml yn cael trafferth i gael y cymorth priodol, fel arfer oherwydd diffyg adnoddau gan y gwasanaethau cymdeithasol. Er mai nod y ddadl hon yw tynnu sylw at ddiffyg cynllunio integredig ar ran y Llywodraeth ar gyfer gofal heb ei gynllunio, rwy'n derbyn bod gwelliannau 2 a 3, a gyflwynwyd yn enw Rhun ap Iorwerth, yn cyflwyno elfen hanfodol, a byddwn yn cefnogi ei welliannau. Ddirprwy Lywydd, ni allaf fod o ddifrif o gwbl ynglŷn â gwelliant y Llywodraeth. Gadewch imi ddarllen y tamaid hwn: 'Yn galw ar Lywodraeth Cymru i gefnogi rhoi Cymru iachach ar waith i ymdrin â'r pwysau ar wasanaethau y tu allan i oriau, gofal critigol ac ambiwlans'.