techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Over recent years, there has been a steady drip-drip of news indicating the worsening financial position of Welsh universities. We have seen successive announcements of job cuts for one, at Trinity Saint David, we are seeing news that there is a potential for up to 170 job cuts, Cardiff has announced up to 380 losses over the next five years, and we know that this is on top of prior job losses and restructuring. Lecturers and academic staff, members of the University and College Union, voted almost 90 per cent in favour of strike action last year. There have been job losses and restructuring at my former university in recent years, in Bangor too, and more projected in the future. We're also in a situation where applications are falling as well. Last year, there was almost a 6 per cent decline in Wales overall. Amongst EU students, the number was a very worrying 20 per cent reduction in applications, and I do hope that if the Brexit Party spokesperson replies in this debate, they'll be honest enough to admit that their preferred policy of crashing out of the EU without a deal will be a disaster for the Welsh HE sector. So, we come -
Welsh: Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, cafwyd diferion cyson o newyddion yn dangos y modd y mae sefyllfa ariannol prifysgolion Cymru yn gwaethygu. Gwelsom gyhoeddiadau dilynol am dorri swyddi yn achos un ohonynt, y Drindod Dewi Sant, gwelwn newyddion ei bod hi'n bosibl y bydd hyd at 170 o swyddi'n cael eu torri, mae Caerdydd wedi cyhoeddi y bydd hyd at 380 o swyddi'n cael eu colli yn ystod y pum mlynedd nesaf, a gwyddom fod hyn ar ben swyddi a gollwyd yn flaenorol ac ailstrwythuro. Pleidleisiodd darlithwyr a staff academaidd, aelodau o'r Undeb Prifysgolion a Cholegau bron 90 y cant o blaid streic y llynedd. Gwelwyd swyddi'n cael eu colli ac ad-drefnu yn fy nghyn-brifysgol dros y blynyddoedd diwethaf, ym Mangor hefyd, a rhagwelir rhagor yn y dyfodol. Rydym hefyd mewn sefyllfa lle mae nifer y ceisiadau'n gostwng. Y llynedd, gwelwyd gostyngiad o bron i 6 y cant yng Nghymru yn gyffredinol. Ymhlith myfyrwyr yr UE, roedd y nifer yn peri pryder mawr, gyda gostyngiad o 20 y cant yn nifer y ceisiadau, ac rwy'n gobeithio, os bydd llefarydd Plaid Brexit yn ymateb yn y ddadl hon, y byddant yn ddigon gonest i gyfaddef y bydd eu polisi dewisol o adael yr UE heb gytundeb yn drychineb i'r sector addysg uwch yng Nghymru. Felly, deuwn -
English: Well, I was hoping that you would respond to the - [ Interruption.] You're not going - [ Interruption.] All right, fine.
Welsh: Wel, roeddwn yn gobeithio y byddech yn ymateb i'r - [ T orri ar draws.] Nid ydych yn mynd - [ T orri ar draws.] Popeth yn iawn, o'r gorau.
English: I just wanted to say that that is not our preferred policy. We would much prefer a deal, but it's only by being prepared to leave without a deal that there's any chance of getting a decent deal.
Welsh: Roeddwn am ddweud nad dyna yw ein polisi dewisol. Byddai'n well o lawer gennym gael cytundeb, ond dim ond drwy fod yn barod i adael heb gytundeb y mae unrhyw obaith o gael cytundeb gweddus.
English: I have selected the four amendments to the motion, and, if amendment 1 is agreed, amendments 2 and 3 will be deselected. I call on the Minister for Education to formally move amendment 1, tabled in the name of Rebecca Evans.
Welsh: Rwyf wedi dethol y pedwar gwelliant i'r cynnig, ac, os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliannau 2 a 3 eu dad-ddethol. Galwaf ar y Gweinidog Addysg i gynnig yn ffurfiol gwelliant 1, a gyflwynwyd yn enw Rebecca Evans.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. I'm particularly pleased to take part in this debate today, though, like Bethan Sayed, I wish we weren't having to bring it forward. Members will know that, until very recently, I was employed by one of our universities, and that was certainly a very good experience for me, as it is for many. I'd like to start with what I think we can all agree. We can all agree about the importance of universities to the communities in which they're based, to us a nation, to the economy. They are forums of debate, they are forums where independent thought is brought forward, they produce world-class research, and of course they are educators, and not only for young people, but primarily for young people. Our higher education sector has much that it can be proud of. But I think we can also all agree that the sector is under pressure.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Rwy'n arbennig o falch o gael cymryd rhan yn y ddadl hon heddiw, er y byddai'n dda gennyf, fel Bethan Sayed, pe na baem yn gorfod ei chyflwyno. Bydd yr Aelodau'n gwybod fy mod, tan yn ddiweddar iawn, yn cael fy nghyflogi gan un o'n prifysgolion, ac roedd hwnnw'n sicr yn brofiad da iawn i mi, fel y mae i lawer. Hoffwn ddechrau gyda'r hyn y credaf y gallwn i gyd gytuno yn ei gylch. Gall pawb ohonom gytuno ynglŷn â phwysigrwydd prifysgolion i'r cymunedau y maent wedi'u lleoli ynddynt, i ni fel cenedl, i'r economi. Maent yn fforymau dadl, maent yn fforymau lle cyflwynir syniadau annibynnol, maent yn cynhyrchu ymchwil o'r radd flaenaf, ac wrth gwrs maent yn addysgwyr, ac nid yn unig ar gyfer pobl ifanc, ond ar gyfer pobl ifanc yn bennaf. Mae gan ein sector addysg uwch lawer y gall ymfalchïo ynddo. Ond rwy'n credu y gall pawb ohonom gytuno bod y sector o dan bwysau hefyd.
English: The higher education sector, as we know, plays a critical and vital role in the social, cultural and economic life of Wales, and maintaining and developing a vibrant and successful higher education sector is therefore at the very heart of the Welsh Government's vision in developing a world-class education system. It is unfortunately the case that higher education in Wales, much like the rest of the UK, is facing significant financial pressures. A drop in the number of 18-year-olds as well as international uncertainties around Brexit have also exacerbated these pressures. These are real pressures. With regard to the Tory UK Government's cuts imposed on Wales, this is also significant. The Welsh Government's budget is down £800 million in real terms, compared to 2010-11. And despite these huge challenges caused by Tory austerity, funding to Wales's higher education has actually increased by over £250 million since 2012.
Welsh: Mae'r sector addysg uwch, fel y gwyddom, yn chwarae rhan allweddol a hanfodol ym mywyd cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd Cymru, ac felly mae cynnal a datblygu sector addysg uwch bywiog a llwyddiannus yn ganolog i weledigaeth Llywodraeth Cymru wrth ddatblygu system addysg o safon fyd-eang. Yn anffodus, mae addysg uwch yng Nghymru, yn debyg i weddill y DU, yn wynebu pwysau ariannol sylweddol. Mae gostyngiad yn nifer y rhai 18 oed yn ogystal ag ansicrwydd rhyngwladol ynghylch Brexit hefyd wedi gwaethygu'r pwysau. Mae'n bwysau go iawn. Mae toriadau Llywodraeth Dorïaidd y DU a orfodir ar Gymru yn arwyddocaol hefyd. Mae cyllideb Llywodraeth Cymru wedi gostwng £800 miliwn mewn termau real, o gymharu â 2010-11. Ac er gwaethaf yr heriau enfawr hyn a achoswyd gan gyni'r Torïaid, mae cyllid i addysg uwch Cymru wedi cynyddu dros £250 miliwn ers 2012 mewn gwirionedd.
English: I will, briefly.
Welsh: Gwnaf, yn fyr.
English: Completely acknowledging the scale of that public investment, does the Member agree with me that there are real challenges facing the governance in higher education?
Welsh: Gan gydnabod maint y buddsoddiad cyhoeddus hwnnw'n llwyr, a yw'r Aelod yn cytuno â mi fod heriau gwirioneddol yn wynebu'r modd y llywodraethir addysg uwch?
English: Yes, of course, David.
Welsh: Gwnaf, wrth gwrs, David.
English: Thank you for taking an intervention; I do appreciate that. You've just said the uncertainty is down to the remainers. Actually, following the referendum in 2016, the decline happened then. So, it wasn't uncertainty; it was the fear of what leaving would mean for EU citizens within the UK and their education status. It's not the remainers who have anything to do with it; it's actually the whole process that's at fault.
Welsh: Diolch am dderbyn ymyriad; rwy'n gwerthfawrogi hynny. Rydych newydd ddweud mai'r rhai sydd am aros sy'n peri'r ansicrwydd. Yn dilyn y refferendwm yn 2016, digwyddodd y dirywiad bryd hynny. Felly, nid ansicrwydd ydoedd, ond ofn yr hyn y byddai gadael yn ei olygu i ddinasyddion yr UE yn y DU a'u statws addysg. Nid y rhai sydd am aros sydd ar fai; yr holl broses sydd ar fai mewn gwirionedd.
English: Well, I will very quickly reply to that, David. I quite agree that the whole process has been very badly mishandled. And I would not stand here and defend the Tory Government and their handling of the matter. Thank you.
Welsh: Wel, fe ymatebaf yn gyflym iawn i hynny, David. Cytunaf yn llwyr fod y broses gyfan wedi cael ei chamdrafod yn wael iawn. Ac ni fuaswn yn sefyll yma i amddiffyn y Llywodraeth Dorïaidd a'r ffordd y maent wedi ymdrin â'r mater. Diolch.
English: David Rees. You're back on.
Welsh: David Rees. Chi eto.
English: I'm very grateful to David Rees for taking the intervention. You've just talked about how much the sector has changed and how much bigger the institutions now are. You've pointed out that these issues with governance are not new. Would you agree with me that it's now time that something is done to address those problems since they're not new?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar iawn i David Rees am gymryd yr ymyriad. Rydych newydd sôn cymaint y mae'r sector wedi newid a faint yn fwy yw'r sefydliadau bellach. Rydych wedi tynnu sylw at y ffaith nad yw'r problemau llywodraethu hyn yn newydd. A fyddech yn cytuno ei bod yn bryd gwneud rhywbeth i fynd i'r afael â'r problemau hynny yn awr gan nad ydynt yn newydd?
English: Does the Member recognise there has been a significant fall, as he states, in EU students in Wales, but that has not been replicated in England? So, there may be lessons for some universities in the sector in Wales rather than necessarily just blaming Brexit.
Welsh: A yw'r Aelod yn cydnabod y bu cwymp sylweddol, fel y dywed, yn niferoedd y myfyrwyr o'r UE yng Nghymru, ond nad yw hynny wedi'i weld yn Lloegr? Felly, efallai fod gwersi i rai prifysgolion yn y sector yng Nghymru yn hytrach na beio Brexit o reidrwydd.
English: Thank you very much, Presiding Officer. Any opportunity to discuss and promote our higher education sector is always a welcome one. And in speaking in favour of the Government's amendment, I more than recognise the challenges facing the sector, including Brexit, the decline in the number of 18-year-olds, and domestic and global competition. But I also welcome the success of the sector and, as David Rees said, a sector that is outperforming the rest of the United Kingdom for student satisfaction, for leading in Wales and across the UK in paying the real living wage to its staff, and for the progress, working with HEFCW, on senior pay transparency and strengthened governance. I am committed to the local, national and international success of our universities. Our institutions are national assets held in high regard throughout the world, and they achieve this as autonomous institutions working in partnership with Government. Now, others across this Chamber may prefer that universities function as an arm of the Government. We prefer that they take their place in that public square of debate, discussion and discourse, and offer both challenge and contribution to Government thinking for the good of our nation.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Mae unrhyw gyfle i drafod a hyrwyddo ein sector addysg uwch bob amser yn rhywbeth i'w groesawu. Ac wrth siarad o blaid gwelliant y Llywodraeth, rwy'n cydnabod yr heriau sy'n wynebu'r sector, gan gynnwys Brexit, y gostyngiad yn nifer y bobl ifanc 18 oed a chystadleuaeth ddomestig a byd-eang. Ond rwyf hefyd yn croesawu llwyddiant y sector ac fel y dywedodd David Rees, mae'n sector sy'n perfformio'n well na gweddill y Deyrnas Unedig o ran bodlonrwydd myfyrwyr, ac o ran arwain yng Nghymru a ledled y DU mewn perthynas â thalu'r cyflog byw go iawn i'w staff, ac o ran y cynnydd a wnaethpwyd, gan weithio gyda CCAUC, ar dryloywder cyflogau uwch a llywodraethu cryfach. Rwyf wedi ymrwymo i lwyddiant lleol, cenedlaethol a rhyngwladol ein prifysgolion. Mae ein sefydliadau yn asedau cenedlaethol sy'n uchel eu parch ym mhob cwr o'r byd, ac maent yn cyflawni hyn fel sefydliadau annibynnol sy'n gweithio mewn partneriaeth â'r Llywodraeth. Nawr, efallai y bydd yn well gan eraill ar draws y Siambr hon weld prifysgolion yn gweithredu fel cangen o'r Llywodraeth. Mae'n well gennym ni eu bod yn cymryd eu lle yn dadlau a thrafod yn y parth cyhoeddus, ac yn herio a chyfrannu at feddwl y Llywodraeth er lles ein cenedl.
English: I'm grateful to the Minister for taking an intervention. Has she heard anybody on these benches suggest that we would want the universities to operate as an arm of Government? I thought I made myself completely clear; we want their autonomy and their academic freedom, but they need to be open and accountable.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am dderbyn ymyriad. A yw wedi clywed unrhyw un ar y meinciau hyn yn awgrymu y byddem am i'r prifysgolion weithredu fel cangen o Lywodraeth? Roeddwn yn meddwl fy mod wedi dweud hynny'n gwbl glir; rydym eisiau iddynt fod yn annibynnol a yn rhydd yn academaidd, ond mae angen iddynt fod yn agored ac yn atebol.
English: Supporting, Presiding Officer, a sustainable and world-renowned higher education system is a priority for this Government, and we do indeed have a robust statutory framework of regulation in place that assures both the quality and the financial sustainability of the sector. And if some Members need reminding, many people in this very Chamber passed the Higher Education (Wales) Act 2015 that gave additional powers to HEFCW to strengthen those arrangements, although that seems to have been forgotten here this afternoon. Now, we will continue to work in partnership with the sectors and others to advance the interests of our higher education institutions in a UK, EU and global context. Through our reforms to student finance and HE funding, we have provided the security and sustainability necessary to help the institutions meet these ongoing challenges that we have outlined. This system of support is the first in Europe that provides equivalent maintenance support across all modes and levels of study. And what I will not do this afternoon, Presiding Officer, is make any apology for the fact that that student support package is also portable for wherever a student wishes to study. And I must say, the most depressing bit about the contributions this afternoon is the failure to appreciate the very hard work of our Seren co-ordinators that are providing our young people with such wonderful, wonderful experiences and opportunities.
Welsh: Lywydd, mae cefnogi system addysg uwch gynaliadwy a byd-enwog yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth hon, ac yn wir mae gennym fframwaith rheoleiddio statudol cadarn ar waith sy'n sicrhau ansawdd a chynaliadwyedd ariannol y sector. Ac os oes angen atgoffa rhai o'r Aelodau, pasiodd llawer o bobl yn y Siambr hon Ddeddf Addysg Uwch (Cymru) 2015 a roddai bwerau ychwanegol i CCAUC er mwyn cryfhau'r trefniadau hynny, er ei bod yn ymddangos bod hyn wedi'i anghofio yma y prynhawn yma. Nawr, byddwn yn parhau i weithio mewn partneriaeth â'r sectorau ac eraill i hyrwyddo buddiannau ein sefydliadau addysg uwch yng nghyd-destun y DU, yr UE ac yn fyd-eang. Drwy ein diwygiadau i gyllid myfyrwyr a chyllido addysg uwch, rydym wedi darparu'r sicrwydd a'r cynaliadwyedd angenrheidiol i helpu'r sefydliadau i ateb yr heriau parhaus a ddisgrifiwyd gennym. Y system gymorth hon yw'r gyntaf yn Ewrop sy'n darparu cymorth cynhaliaeth cyfwerth ar draws yr holl ddulliau a lefelau astudio. A'r hyn na fyddaf yn ei wneud y prynhawn yma, Lywydd, yw ymddiheuro am y ffaith bod y pecyn cymorth myfyrwyr hwnnw hefyd yn mynd gyda'r myfyriwr i ble bynnag y mae'n dymuno astudio. Ac mae'n rhaid i mi ddweud, yr agwedd fwyaf digalon ar y cyfraniadau y prynhawn yma yw'r methiant i werthfawrogi gwaith caled iawn ein cydlynwyr Seren sy'n darparu profiadau a chyfleoedd gwych i'n pobl ifanc.
English: Will you take an intervention? It's not about the individuals driving the policy and working very, very hard on it; it's what it achieves in driving students out of Wales, driving a brain drain, and, as I said, what country would want to do that?
Welsh: A wnewch chi gymryd ymyriad? Nid yw hyn yn ymwneud â'r unigolion sy'n gyrru'r polisi ac sy'n gweithio'n galed iawn arno, ond yn hytrach â beth y mae'n ei gyflawni drwy yrru myfyrwyr allan o Gymru, gan beri draen dawn ac fel y dywedais, pa wlad a fyddai'n dymuno gwneud hynny?
English: What country would want to curtail the ambitions of its citizens to study at first-class institutions wherever they would be? That would be an inward-looking nation, not an outward-looking nation that wants to give its students those opportunities to fulfil their potential wherever that potential may best be supported.
Welsh: Pa wlad a fyddai'n dymuno cyfyngu ar uchelgais ei dinasyddion i astudio mewn sefydliadau o'r radd flaenaf ble bynnag y maent? Byddai honno'n genedl sy'n edrych i mewn, nid yn genedl sy'n edrych tuag allan ac sydd am roi'r cyfleoedd hynny i'w myfyrwyr allu cyflawni eu potensial lle bynnag yw'r man gorau ar gyfer cefnogi'r potensial hwnnw.
English: I've previously questioned a number of times around the Seren scheme. Can I just say from these benches that we really do appreciate the efforts that the co-ordinators have gone to and wish her and them well with the continued success of the scheme?
Welsh: Rwyf wedi gofyn cwestiynau sawl gwaith o'r blaen am gynllun Seren. A gaf fi ddweud o'r meinciau hyn ein bod yn gwerthfawrogi ymdrechion y cydlynwyr yn fawr, ac yn dymuno'n dda iddi hi a hwythau gyda llwyddiant parhaus y cynllun?
English: Diolch yn fawr iawn, and thank you to everybody who has taken part in this debate. I welcome the announcement that's been made with regard to the Master's degree. Although, I must say, every time I raise issues with higher education, I feel that the Minister is always very defensive, and we raise these issues because, like I said in the beginning, we have heard concerns. And this is not to try and bash the university sector, as it's interpreted; it's to try and raise valid concerns about what we believe can change and can be amended in the sector to suit the needs of the people of Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i bawb sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl hon. Rwy'n croesawu'r cyhoeddiad a wnaethpwyd ynglŷn â gradd Meistr. Er bod yn rhaid imi ddweud, bob tro y byddaf yn codi materion yn ymwneud ag addysg uwch, teimlaf fod y Gweinidog bob amser yn amddiffynnol iawn, ac rydym yn codi'r materion hyn oherwydd ein bod yn clywed pryderon, fel y dywedais ar y dechrau. Ac nid ymdrech yw hon i geisio lladd ar y sector prifysgolion, fel y caiff ei ddehongli; ein bwriad yw ceisio codi pryderon dilys am yr hyn y credwn y gall newid ac y gellir ei ddiwygio yn y sector i weddu i anghenion pobl Cymru.
English: And it's worth noting that it's the university sector that is feeding us with those concerns that we are able to raise here on the floor of the Assembly.
Welsh: Ac mae'n werth nodi mai'r sector prifysgolion sy'n ein bwydo â'r pryderon hynny y gallwn eu codi yma ar lawr y Cynulliad.
English: To Rhun, thank you for explaining the economic impact of higher education. You said that alarm bells should be ringing about what's happening across the whole of Wales, and how important HE is in terms of local economies. I've spoken to people in the sector who are saying, 'If this university were to disappear, then the whole town would die.' So, we have to be alive to that when we're talking about the future viability of the HE sector. You mentioned a tracking system and how to attract students back to Wales. On the committee that I chair - the Welsh language committee - dentists had come in to talk about Welsh language regulations, and they say that they don't have Welsh-speaking dentists because they all study in England. Well, we have to be concerned about that, surely. We do have to encourage them to remain in Wales to study in Wales.
Welsh: I Rhun, diolch yn fawr iawn am esbonio'r impact economaidd o ran addysg uwch a chanu'r larymau yn uchel iawn ynglŷn â'r hyn sydd yn digwydd dros Gymru gyfan - pa mor bwysig yw e o ran yr economi lleol. Roeddwn i'n siarad â phobl yn y sector oedd yn dweud, 'Os byddai'r brifysgol yma yn mynd, byddai'r holl dref yn marw.' Felly, mae'n rhaid inni fod yn fyw i'r sefyllfa honno pan dŷn ni'n siarad am ddyfodol a hyfywedd y sector addysg uwch. Achos roeddech chi'n siarad am system tracio a sut i ddenu myfyrwyr yn ôl. Ar y pwyllgor dwi'n ei gadeirio, pwyllgor yr iaith Gymraeg, roedd deintyddion wedi dod i mewn ynglŷn â rheoliadau iaith, ac roedden nhw'n dweud nad ydyn nhw'n cael deintyddion sy'n siarad Cymraeg achos maen nhw i gyd wedi mynd i Loegr i astudio. Wel, mae'n rhaid inni fod yn poeni am y broblem hon, mae'n rhaid inni geisio eu denu nhw i aros yng Nghymru i astudio yng Nghymru.
English: If I could say, I'm aware of constituents that I have who want to study medicine in Wales, who have gone through the Seren system and attempts have been made to attract them to universities in England.
Welsh: Ac os caf i wneud y pwynt, dwi'n ymwybodol o etholwyr gen i sydd eisiau astudio meddygaeth yng Nghymru sydd wedi, drwy'r system Seren, trio cael eu denu i fynd i brifysgolion yn Lloegr.
English: Well, that's why some of us do have concerns about that system, and it's important that we raise those concerns about the Seren system too.
Welsh: Wel, dyna pam mae gan rai ohonom ni gonsýrn ynglŷn â'r system honno, ac mae'n bwysig ein bod ni'n codi'r consýrn am y system Seren hefyd.
English: I don't really think I want to address the Brexit Party concerns regarding Brexit, because we know why people are not coming here - because they feel that they're not welcome and because of Brexit. You can say it's because of the remainers until you're red in the face, but the fact is, people don't want to come here because they don't feel welcome, and we have to own that responsibility. I know people who've told me they don't want to come here because of the way that they feel about Brexit.
Welsh: Nid wyf yn credu fy mod i eisiau mynd i'r afael â phryderon Plaid Brexit ynglŷn â Brexit, oherwydd gwyddom pam nad yw pobl yn dod yma - oherwydd eu bod yn teimlo nad oes croeso iddynt ac oherwydd Brexit. Gallwch ddweud mai'r rhai sydd am aros sydd ar fai hyd nes y bydd eich wynebau'n goch, ond y gwir amdani yw nad yw pobl am ddod yma oherwydd nad ydynt yn teimlo bod croeso iddynt, ac mae'n rhaid i ni berchnogi'r cyfrifoldeb hwnnw. Rwy'n adnabod pobl sydd wedi dweud wrthyf nad ydynt eisiau dod yma oherwydd y ffordd y maent yn teimlo am Brexit.
English: Could the Member explain why they're still going to England in the same numbers that they were before?
Welsh: A allai'r Aelod esbonio pam eu bod yn dal i fynd i Loegr yn yr un niferoedd ag o'r blaen?