techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I strongly urge the Minister to have discussions with Gwynedd Council, because local government can do a lot. In Gwynedd, 7,000 homes are owned by people who don't even live in Wales. Ten per cent of homes in Gwynedd are used as second homes - more than any other county in Wales. Almost 40 per cent of properties sold in Gwynedd from March 2019 to April 2020 were purchased as second homes - again, more than any other county in Wales. Houses are marketed in England for £400,000, £2 million - one £3 million, just down the road from Mynytho, the village where my wife was born and raised. Local people simply cannot afford to buy houses where they live now, with the average wage in Gwynedd being £16,000 a year. The local council in Gwynedd passed a local development plan that enables, unbelievably, family housing to be converted into holiday accommodation. So, the second home issue is an epidemic that has gone on for decades in Welsh language communities, decimating the language. So, my question, really, is: when are you going to start to do something about people avoiding tax on the second properties, when are you going to overhaul the planning system, and especially local development plans, and when is the Government going to end this scandal?
Welsh: Rwy'n annog y Gweinidog yn gryf i gael trafodaethau gyda Chyngor Gwynedd, gan y gall llywodraeth leol wneud llawer. Yng Ngwynedd, mae 7,000 o gartrefi yn eiddo i bobl nad ydynt yn byw yng Nghymru hyd yn oed. Mae deg y cant o gartrefi yng Ngwynedd yn cael eu defnyddio fel ail gartrefi - mwy nag unrhyw sir arall yng Nghymru. Prynwyd bron i 40 y cant o'r eiddo a werthwyd yng Ngwynedd rhwng mis Mawrth 2019 a mis Ebrill 2020 fel ail gartrefi - unwaith eto, mwy nag unrhyw sir arall yng Nghymru. Mae tai yn cael eu marchnata yn Lloegr am £400,000, £2 filiwn - un am £3 miliwn, ychydig i lawr y ffordd o Fynytho, y pentref lle ganwyd a magwyd fy ngwraig. Yn syml iawn, ni all pobl leol fforddio prynu tai lle maent yn byw nawr, gyda'r cyflog cyfartalog yng Ngwynedd yn £16,000 y flwyddyn. Pasiwyd cynllun datblygu lleol gan y cyngor lleol yng Ngwynedd sy'n caniatáu, yn anhygoel, trosi tai teulu yn llety gwyliau. Felly, mae mater ail gartrefi yn epidemig sydd wedi bodoli ers degawdau mewn cymunedau Cymraeg, gan ddinistrio'r iaith. Felly, fy nghwestiwn, mewn gwirionedd, yw: pa bryd rydych chi'n mynd i ddechrau gwneud rhywbeth ynglŷn â phobl yn osgoi trethi ar yr ail eiddo, pa bryd rydych chi'n mynd i ailwampio'r system gynllunio, ac yn enwedig cynlluniau datblygu lleol, a pha bryd y mae'r Llywodraeth yn mynd i roi diwedd ar y sgandal?
English: Minister, second homes can be an important part of sustaining the local economy, but there is a very delicate balance to be struck, and I do think that part of the solution is building more - both social housing, which doesn't create this problem, but also it is open to councils, in developing land, to covenant it to a local market. For new build, it does seem to me that that might be an interesting development. I don't think that you can do it retrospectively, because you have to face the fact that these homes are often sold by local people, quite naturally, to the highest bidder, and that's often when they become, then, second homes.
Welsh: Weinidog, gall ail gartrefi fod yn rhan bwysig o gynnal yr economi leol, ond mae cydbwysedd bregus iawn i'w daro, a chredaf fod rhan o'r ateb yn ymwneud ag adeiladu mwy - mwy o dai cymdeithasol, nad ydynt yn creu'r broblem hon, ond hefyd, mae'n agored i gynghorau, wrth ddatblygu tir, ei gyfamodi i farchnad leol. Ar gyfer adeiladau newydd, ymddengys i mi y gallai hynny fod yn ddatblygiad diddorol. Ni chredaf y gallwch ei wneud yn ôl-weithredol, gan fod yn rhaid i chi wynebu'r ffaith bod y cartrefi hyn yn aml yn cael eu gwerthu gan bobl leol, yn gwbl naturiol, i'r sawl sy'n rhoi'r cynnig uchaf, a dyna'n aml pryd y dônt yn ail gartrefi.
English: Thank you. Well, I can assure you that we will maintain our support for the social housing grant, and that is the primary source of subsidy for affordable housing in Wales. That is, of course, making a contribution to that 20,000 target. The planning system is something where there is - . We have tried to look at whether there are means of, perhaps, tightening up the planning system so you can't switch from it being a home to a place you can rent. There are some really difficult legal problems associated with that. But, as you say, we have got to get this balance right, because it's also - . Tourism is a really important aspect of those communities, but, at the moment, I think that we have to recognise that the balance in some communities has simply gone too far.
Welsh: Diolch. Wel, gallaf roi sicrwydd i chi y byddwn yn cynnal ein cefnogaeth i'r grant tai cymdeithasol, sef prif ffynhonnell cymorthdaliadau ar gyfer tai fforddiadwy yng Nghymru. Mae hynny, wrth gwrs, yn cyfrannu at y targed hwnnw o 20,000. Mae'r system gynllunio yn rhywbeth lle mae - . Rydym wedi ceisio edrych i weld a oes modd tynhau'r system gynllunio, efallai, fel na allwch newid eiddo o fod yn gartref i rywle y gallwch ei rentu. Mae rhai problemau cyfreithiol cymhleth iawn ynghlwm wrth hynny. Ond fel y dywedwch, mae'n rhaid i ni gael y cydbwysedd hwn yn iawn, gan fod hyn hefyd - . Mae twristiaeth yn elfen wirioneddol bwysig yn y cymunedau hynny, ond ar hyn o bryd, credaf fod yn rhaid inni gydnabod bod y cydbwysedd mewn rhai cymunedau wedi mynd yn rhy bell.
English: I thank Siân Gwenllian for that question. What happened in this case was that the administrative court re-emphasised the principle that legislative texts made by the Senedd in Welsh and in English have the same weight in law. Both languages therefore need to be consulted in order to properly interpret legislation. Here in the Senedd, we are on strong legislative foundations as a bilingual legislature. Section 156 of the Government of Wales Act 2006 notes that English and Welsh texts have equal status in legislation. In addition to that, the National Assembly for Wales (Official Languages) Act 2012 states that we have two official languages in the Senedd. The official languages scheme outlines how we treat both languages on that basis. So, we welcome the administrative court's decision to highlight and confirm the equal status of the Welsh language within the legislative context.
Welsh: Diolch, Siân Gwenllian, am y cwestiwn yna. Beth ddigwyddodd yn yr achos yma oedd bod y llys gweinyddol wedi atgyfnerthu'r egwyddor bod gan destun deddfau sy'n cael eu gwneud gan y Senedd yr un grym cyfreithiol yn Gymraeg ag yn Saesneg. Mae angen edrych ar y ddwy iaith, felly, er mwyn nodi gwir ddadansoddiad statud. Yma yn y Senedd, mae gennym ni sail ddeddfwriaethol gref i'n statws ni fel deddfwrfa ddwyieithog. Mae adran 156 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn nodi bod gan destun Cymraeg a Saesneg yr un statws mewn deddfwriaeth. Ymhellach, mae Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012 yn datgan bod gennym ni ddwy iaith swyddogol yn y Senedd. Mae'r cynllun ieithoedd swyddogol yn amlinellu sut rydym ni'n trin y ddwy iaith ar y sail honno. Felly, mi ydym ni'n croesawu penderfyniad y llys gweinyddol i danlinellu a chadarnhau statws cydradd y Gymraeg o fewn y gyfundrefn ddeddfwriaethol.
English: Thank you very much. Yesterday, I had an opportunity to discuss this significant court judgment with the Counsel General. There are two significant aspects with regard to this judgment and the Welsh language, and one - the one that we were discussing yesterday - is the right to a Welsh education within a reasonable distance of the home. Now, I'm raising another matter that was part of that judgment with you today, namely that it's the first time for the Welsh language text of legislation to play a significant part in a legal case, and that's relevant to us. The council in Rhondda Cynon Taf disregarded the Welsh version of the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 and was incorrect to do so, according to the justice. There was also a question with regard to a difference in meaning between the Welsh and English versions of the legislation. So, do you agree that there are important questions arising from this judgment that require due regard to be paid to them by the Government, Commission and external experts such as the Welsh Language Commissioner, and that there are questions such as ensuring the quality of our bilingual legislative processes, the need to upgrade the status of the Welsh language, and the role of the Senedd in driving forward parity of esteem between the Welsh language and the English language, for the sake of the Welsh language? So, I'd ask you for a commitment today to a careful analysis about the significance of this judgment and any changes that should be made as a result of it.
Welsh: Diolch yn fawr. Ddoe, mi ges i gyfle i drafod y dyfarniad llys arwyddocaol yma efo'r Cwnsler Cyffredinol. Mae yna ddwy agwedd arwyddocaol iawn o ran y Gymraeg yn codi yn sgil y dyfarniad yma, ac un - yr un roeddwn yn ei thrafod ddoe - sydd i bob pwrpas yn creu hawl i gael addysg Gymraeg o fewn pellter rhesymol i'r cartref. Dwi'n codi mater arall a oedd yn rhan o'r dyfarniad yna efo chi, sef y tro cyntaf i destun Cymraeg deddfwriaeth chwarae rhan amlwg mewn achos cyfreithiol, ac mae hynny'n berthnasol i ni. Mi oedd cyngor Rhondda Cynon Taf wedi diystyru fersiwn Gymraeg Deddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 yn llwyr, ac yn anghywir i wneud hynny yn ôl y barnwr. Mi oedd yna gwestiwn hefyd ynglŷn â gwahaniaeth ystyr rhwng y fersiwn Gymraeg a'r Saesneg yn y ddeddfwriaeth. Felly, a ydych chi'n cytuno bod yna gwestiynau pwysig yn codi o'r dyfarniad sydd angen sylw dyledus gan y Comisiwn, gan aelodau'r Llywodraeth, a gan arbenigwyr allanol fel Comisiynydd y Gymraeg, a bod yna gwestiynau fath â sicrhau ansawdd ein prosesau deddfu dwyieithog, yr angen i uchafu statws y Gymraeg yng ngwaith y Senedd, a rôl y Senedd mewn gyrru datganoli cyfiawnder yn ei flaen er lles y Gymraeg? Felly, byddwn i'n gofyn i chi am ymrwymiad heddiw yma i sicrhau dadansoddiad manwl ynglŷn ag arwyddocâd y dyfarniad yma ac unrhyw newidiadau ddylai ddilyn yn sgil hynny.
English: Thank you for that question. I think Siân Gwenllian is entirely right in emphasising the real significance of this judgment, and I am eager for that to be given proper and detailed attention by the Commission and the Government. I am certain that this is something that will certainly be of interest to the Welsh Language Commissioner's office. I agree that seeing the Welsh language being confirmed so emphatically in its status should encourage us to ensure that our bilingual legislative processes are robust, and are more robust. It should give us confidence as a Senedd to increase the use of the Welsh language in this Senedd. I invite Members to contribute their ideas on how that can be done as the Members' survey is distributed this week. And the other point I'd like to make is that the official languages scheme is being reviewed for the sixth Senedd. This adjudication gives that a different context and strengthens the context of that, and I would encourage Members to contribute to that work when the Commission's consultation on it opens.
Welsh: Diolch am y cwestiwn yna. Dwi'n meddwl bod Siân Gwenllian yn sicr yn iawn i bwysleisio gwir arwyddocâd y dyfarniad yma, a dwi yn sicr yn eiddgar iawn i'r arwyddocâd hwnnw gael sylw manwl gan y Comisiwn a gan y Llywodraeth. Dwi'n sicr hefyd bod hwn yn rhywbeth y byddai'n sicr o fod o ddiddordeb i swyddfa Comisiynydd y Gymraeg. Dwi'n cytuno bod gweld yn fan hyn y Gymraeg yn cael ei chadarnhau mor bendant - bod hynny'n rhywbeth dylai ein sbarduno ni, dwi'n meddwl, i fod yn fwy penderfynol i wneud yn siŵr bod prosesau deddfu dwyieithog yn gadarn, yn fwy cadarn byth. Dylai fo roi hyder i ni fel Senedd i gynyddu'r defnydd o'r Gymraeg yn y ddeddfwrfa yma. Dwi'n gwahodd Aelodau i rannu eu syniadau ar sut i wireddu hynny hefyd wrth i'r arolwg blynyddol aelodau staff gael ei rannu yr wythnos yma. A pwynt arall liciwn i ei wneud hefyd ydy bod y cynllun ieithoedd swyddogol, wrth gwrs, yn cael ei adolygu ar gyfer y chweched Senedd. Mae'r dyfarniad yma'n rhoi cyd-destun newydd i hwnnw. Mewn ffordd, mae'n cryfhau'r cyd-destun, ac mi fyddwn ni'n annog Aelodau i gyfrannu at y gwaith hwnnw hefyd pan fydd y Comisiwn yn ymgynghori arno fo.
English: Thank you. Question 2 and question 3 this afternoon will be answered by the Llywydd. Question 2, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Diolch. Bydd cwestiwn 2 a chwestiwn 3 y prynhawn yma yn cael eu hateb gan y Llywydd. Cwestiwn 2, Andrew R.T. Davies.
English: Thank you for the question. Commission staff have been preparing during the recess for holding hybrid committee meetings. The committee rooms have been adapted to enable some Members, officials and witnesses to attend safely in person, with others participating via Zoom. Two meetings of the Equality, Local Government and Communities Committee will now be held on 2 and 9 October to test the format and the facilities. In the light of that experience, the Chairs' forum will be discussing the possibility of making the hybrid format available to other committees in the second half of this term.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Mae staff y Comisiwn wedi bod yn paratoi yn ystod y toriad ar gyfer cynnal cyfarfodydd pwyllgor hybrid. Addaswyd yr ystafelloedd pwyllgorau i alluogi i rai Aelodau, swyddogion a thystion i fod yn bresennol yn ddiogel, gydag eraill yn cymryd rhan dros Zoom. Cynhelir dau gyfarfod o'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ar 2 Hydref a 9 Hydref er mwyn profi'r fformat a'r cyfleusterau. Yng ngoleuni'r profiad hwnnw, bydd fforwm y Cadeiryddion yn trafod y posibilrwydd o gynnig fformat hybrid i bwyllgorau eraill yn ail hanner y tymor yma.
English: Thank you for that, Presiding Officer. I think the answer's pretty complete. It gives me a time frame that we can look forward to as Members. Are you hopeful that any announcement will be made prior to the half-term recess? I appreciate that you said, with the practicalities of delivering it, providing the trial goes well, it would be only in the second half of term, but can we as Members expect some form of announcement out of the trial so that we may understand exactly when it might happen?
Welsh: Diolch, Lywydd. Credaf fod yr ateb yn eithaf cyflawn. Mae'n rhoi amserlen i mi y gallwn edrych ymlaen ati fel Aelodau. A ydych yn obeithiol y bydd unrhyw gyhoeddiad yn cael ei wneud cyn y toriad hanner tymor? Rwy'n derbyn i chi ddweud, gyda materion ymarferol sy'n gysylltiedig â'i gyflawni, ar yr amod fod y treial yn mynd yn dda, na fyddai ond ar waith yn ystod ail hanner y tymor, ond a gawn ni fel Aelodau ddisgwyl rhyw fath o gyhoeddiad o ganlyniad i'r treial fel y gallwn ddeall pryd yn union y gallai ddigwydd?
English: Well, in our work in developing new ways of working during this period of coronavirus, as we've developed and trialled new ways of working, we've always done so on the basis of having held pilots, to ensure everything in terms of how the Members are able to take part but also how the IT and the clerking system support us. We do that on the basis of running pilots, as we will be doing with the local government committee in a couple of weeks' time. Then, the Chairs' forum and the views of Chairs on how their committees are running to date and how they aspire to have their committees working into the future will be essential in how we look to see whether there is an appetite to hold more hybrid committee meetings. We have now ensured that there is the capacity to hold up to two meetings at the same time in a hybrid format. So, we've done the preparatory work in ensuring that the IT capacity and the space is there for at least that number, but it's a matter of seeing how the first few meetings of the local government committee go in future. All of this, of course, as we all know, is subject to the coronavirus regulations changing, as we are experiencing at the moment, but we want to enable as much activity in the Senedd as is possible, as we've done to date, and we need to trial new ways of working, and continue to do so. So, thank you for the question.
Welsh: Wel, yn ein gwaith ar ddatblygu ffyrdd newydd o weithio yn ystod cyfnod y coronafeirws, wrth inni ddatblygu a threialu ffyrdd newydd o weithio, rydym bob amser wedi gwneud hynny ar y sail ein bod wedi cynnal cynlluniau peilot, er mwyn sicrhau popeth o ran sut y gall yr Aelodau gymryd rhan, ond hefyd sut y mae'r TG a'r system glercio yn ein cefnogi. Rydym yn gwneud hynny ar sail cynnal cynlluniau peilot, fel y byddwn yn ei wneud gyda'r pwyllgor llywodraeth leol ymhen wythnos neu ddwy. Yna, bydd fforwm y Cadeiryddion a barn y Cadeiryddion ynglŷn â pherfformiad eu pwyllgorau hyd yn hyn a sut y maent yn gobeithio y bydd eu pwyllgorau'n gweithio yn y dyfodol yn hanfodol o ran sut rydym yn edrych i weld a oes awydd i gynnal mwy o gyfarfodydd pwyllgor hybrid. Rydym bellach wedi sicrhau bod y gallu gennym i gynnal hyd at ddau gyfarfod ar unwaith ar ffurf hybrid. Felly, rydym wedi gwneud y gwaith paratoi i sicrhau bod y gallu TG a'r gofod gennym ar gyfer y nifer honno fan lleiaf, ond mae'n fater o weld sut y mae ychydig gyfarfodydd cyntaf y pwyllgor llywodraeth leol yn mynd yn y dyfodol. Mae hyn oll, wrth gwrs, fel y gŵyr pob un ohonom, yn amodol ar y rheoliadau coronafeirws yn newid, fel rydym yn ei weld ar hyn o bryd, ond rydym am alluogi cymaint o weithgarwch â phosibl yn y Senedd, fel rydym wedi'i wneud hyd yma, ac mae angen inni dreialu ffyrdd newydd o weithio, a pharhau i wneud hynny. Felly, diolch am y cwestiwn.
English: The first step of the campaign focused mainly on votes at 16. We've developed a range of activities for use in classrooms and youth groups. During the lockdown, these have also been adapted for home use. For the election campaign, staff are developing materials and plans to ensure that our key message about the election, that voting in Senedd 2021 is the way to get your voice heard in your Senedd, reaches all parts of Wales. We will focus on those newly enfranchised by the Senedd and Elections (Wales) Act 2020, but we will also be addressing traditionally underrepresented groups.
Welsh: Mae cam cyntaf yr ymgyrch wedi canolbwyntio'n bennaf ar roi'r bleidlais i bobl 16 oed. Rydym wedi datblygu set o ddeunyddiau ar gyfer yr ystafell ddosbarth a grwpiau ieuenctid. Yn ystod cyfnod y cyfyngiadau symud, mae'r rhain hefyd wedi cael eu haddasu ar gyfer eu defnyddio gartref. Ar gyfer yr ymgyrch etholiadol, mae staff yn datblygu deunyddiau a chynlluniau i sicrhau bod ein prif neges am yr etholiad, sef mai pleidleisio yn Senedd 2021 yw'r ffordd i chi ddweud eich dweud a chael eich clywed yn eich Senedd, yn cyrraedd pob rhan o Gymru. Canolbwyntir ar y rhai sydd newydd gael yr etholfraint o dan Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020, ond byddwn hefyd yn mynd i'r afael â grwpiau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol yn draddodiadol.
English: Thank you very much, Llywydd. I'm particularly pleased to hear about the work that's been done with young people. I want to ask what further work the Commission can do to ensure that people who don't have English or Welsh as their first language understand that they have a right to vote. There will be many people who don't have official citizenship, but who are Welsh citizens, in our view, who will have the right to vote for the first time. So, would it be possible, perhaps, to provide materials in relevant languages for those people who may have come here as refugees or to work?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Dwi'n falch iawn yn arbennig i glywed am y gwaith sydd wedi cael ei wneud gyda phobl ifanc. Dwi eisiau holi pa waith pellach mae'r Comisiwn yn medru ei wneud i sicrhau bod pobl sydd ddim yn iaith gyntaf Cymraeg neu Saesneg yn deall bod ganddyn nhw'r hawl i bleidleisio. Bydd lot o bobl sydd ddim â dinasyddiaeth swyddogol, ond sydd yn ddinasyddion Cymru, yn ein tyb ni, â'r hawl i bleidleisio am y tro cyntaf. A oes modd, efallai, darparu deunydd mewn ieithoedd perthnasol i rai o'r bobl sydd efallai wedi dod fan hyn fel ffoaduriaid neu i weithio?
English: We do work with the Welsh Government and the Electoral Commission and with local authorities as well, of course, to ensure that everyone is aware of the new arrangements and the new franchise for the elections. I accept entirely the point that you make, that we need to do this in languages that are spoken by the citizens of Wales. I will ensure that those who work on this issue do so, because I support what you are saying entirely, that the information that is available about the opportunity is available in the languages spoken in Wales.
Welsh: Rydym ni'n gweithio gyda Llywodraeth Cymru a'r Comisiwn Etholiadol ac awdurdodau lleol hefyd, wrth gwrs, i sicrhau bod pawb yn ymwybodol o'r trefniadau newydd a'r etholfraint newydd ar gyfer yr etholiad yna. Dwi'n derbyn yn llwyr y pwynt rŷch chi'n ei wneud, bod angen gwneud hynny yn ieithoedd dinasyddion Cymru. Fe wnaf i'n siŵr bod y rhai sydd yn gweithio arno'n ei wneud, achos dwi'n ei gefnogi'n llwyr bod angen bod y wybodaeth yma sydd ar gael am y cyfle - [ Anghlywadwy.] - ar gael yn yr amryw ieithoedd - [ Anghlywadwy.]
English: I think the connection went down there, Llywydd. Did you manage to get to the end?
Welsh: Credaf fod y cysylltiad wedi'i golli yno, Lywydd. A lwyddoch chi i gyrraedd y diwedd?
English: We got the gist.
Welsh: Cawsom y syniad.
English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Llywydd, I wonder if I could ask you whether there have been any discussions within the Commission, in your work on informing the electorate about the Senedd elections next year, about the applicability of postal voting, particularly with the coronavirus restrictions that we're increasingly seeing across parts of Wales. I realise that this is predominantly a matter for the Electoral Commission and for electoral officers in discussion as well, but it does seem to me and to other Members of the Senedd increasingly that we may face movement restrictions and, as such, postal voting might be a larger part than normal of the electoral process for next year's Senedd elections.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Lywydd, tybed a gaf fi ofyn i chi p'un a gafwyd unrhyw drafodaethau yn y Comisiwn, yn eich gwaith yn hysbysu'r etholwyr am etholiadau'r Senedd y flwyddyn nesaf, ynglŷn â chymhwysedd pleidleisio drwy'r post, yn enwedig wrth inni weld y cyfyngiadau coronafeirws ar waith mewn mwy a mwy o rannau o Gymru. Rwy'n sylweddoli mai mater i'r Comisiwn Etholiadol yw hwn yn bennaf, a'r swyddogion etholiadol sy'n rhan o'r drafodaeth hefyd, ond ymddengys yn gynyddol i mi ac i Aelodau eraill o'r Senedd y gallem wynebu cyfyngiadau symud, ac o'r herwydd, y gallai pleidleisio drwy'r post fod yn rhan fwy na'r arfer o'r broses etholiadol ar gyfer etholiadau'r Senedd y flwyddyn nesaf.