techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Trefnydd, I'm sure you'd agree that north Wales continues to have a world-class reputation for delivering exceptional events and being a world-renowned destination. And following on from a point I raised with you before the summer, in regards the UK City of Culture competition, I'm sure you are delighted to see that Wrexham has been shortlisted to be named UK City of Culture 2025, along with seven other candidates across the United Kingdom. And you'll know more than anybody, Trefnydd, the fantastic culture that Wrexham has to offer, including Wrexham Football Club, and the historical Racecourse ground there as well; the Pontcysyllte aqueduct, which has received UNESCO world heritage status; the cultural community centre of Tŷ Pawb; theatres, churches, and many more, which you will be fully aware of. And of course, winning the UK City of Culture would not only have huge benefits for Wrexham, but for all of north Wales, and indeed our nation more broadly, creating jobs, driving investment, delivering long-lasting benefits. I would welcome a Welsh Government statement, outlining their support for Wrexham's bid to secure the UK City of Culture title, and hear how the Welsh Government would work together with local authorities to ensure that Wrexham has the best chance possible to win the UK City of Culture bid 2025.
Welsh: Trefnydd, rwy'n siŵr y byddech chi'n cytuno bod gan ogledd Cymru enw da o'r radd flaenaf am gyflwyno digwyddiadau eithriadol a bod yn gyrchfan fyd-enwog. Ac yn dilyn pwynt y gwnes i ei godi gyda chi cyn yr haf, o ran cystadleuaeth Dinas Diwylliant y DU, rwy'n siŵr eich bod chi'n falch iawn o weld bod Wrecsam wedi cyrraedd y rhestr fer i gael ei henwi'n Ddinas Diwylliant y DU 2025, ynghyd â saith ymgeisydd arall ledled y Deyrnas Unedig. A byddwch chi'n gwybod yn fwy na neb, Trefnydd, y diwylliant gwych sydd gan Wrecsam i'w gynnig, gan gynnwys Clwb Pêl-droed Wrecsam, a'r Cae Ras hanesyddol yno hefyd; dyfrbont Pontcysyllte, sydd wedi derbyn statws treftadaeth y byd UNESCO; canolfan gymunedol ddiwylliannol Tŷ Pawb; theatrau, eglwysi, a llawer mwy, y byddwch chi'n gwbl ymwybodol ohonyn nhw. Ac wrth gwrs, yn ogystal â dod â manteision enfawr i Wrecsam, byddai ennill Dinas Diwylliant y DU hefyd yn dod â manteision enfawr i ogledd Cymru yn gyfan gwbl, ac yn wir ein gwlad yn ehangach, gan greu swyddi, ysgogi buddsoddiad, sicrhau manteision hirdymor. Byddwn i'n croesawu datganiad gan Lywodraeth Cymru, yn amlinellu ei chefnogaeth i gais Wrecsam i sicrhau teitl Dinas Diwylliant y DU, a chlywed sut y byddai Llywodraeth Cymru yn cydweithio ag awdurdodau lleol i sicrhau bod gan Wrecsam y cyfle gorau posibl i ennill cais Dinas Diwylliant y DU 2025.
English: Thank you. Yes, I was very, very pleased to see that my constituency of Wrexham had been shortlisted for UK City of Culture; I think the announcement will be made in May of next year. And certainly, as a Welsh Government, we will be doing all we can to look at how we can support Wrexham, and I know that the Deputy Minister for Arts and Sport, and Chief Whip is currently in discussions. You named many places within the constituency and just outside, in the constituency of Clwyd South - Ken Skates's constituency - that have got that fantastic reputation, but, absolutely, none other than the Racecourse, I quite agree.
Welsh: Diolch. Oeddwn, roeddwn i yn falch iawn o weld bod fy etholaeth i yn Wrecsam wedi cyrraedd y rhestr fer ar gyfer Dinas Diwylliant y DU. Rwy'n credu y bydd y cyhoeddiad yn cael ei wneud ym mis Mai y flwyddyn nesaf. Ac yn sicr, fel Llywodraeth Cymru, byddwn ni'n gwneud popeth o fewn ein gallu i ystyried sut y gallwn ni gefnogi Wrecsam, ac rwy'n gwybod bod y Dirprwy Weinidog Celfyddydau a Chwaraeon, a'r Prif Chwip, mewn trafodaethau ar hyn o bryd. Fe wnaethoch chi enwi llawer o leoedd yn yr etholaeth ac ychydig y tu allan, yn etholaeth De Clwyd - etholaeth Ken Skates - sydd â'r enw da gwych hwnnw, ond, yn hollol, dim llai na'r Cae Ras, rwy'n cytuno yn llwyr.
English: Trefnydd, I note the written statement that was published today in terms of coal tip safety, with 33 more tips in the highest risk category, which leads to a total of 327. That's caused a great deal of anxiety in those communities that live in the shadow of those tips, so I'd like to ask for a further statement in the Chamber from the Minister for Climate Change to note when the location of these tips will be made known. This is a question that a number of people who live in their shadows have. Also, how have the discussions regarding the funding of this work gone with the UK Government, and will there be a specific campaign to raise awareness of how people can report their concerns about the safety of tips and any changes, more than what is noted in the statement today?
Welsh: Trefnydd, dwi'n nodi'r datganiad ysgrifenedig a gyhoeddwyd heddiw o ran diogelwch tomenni glo, gyda 33 yn fwy o domenni glo rŵan yn y categori risg uchaf, sef cyfanswm o 327. Wel, mae hyn eisoes wedi creu pryder mawr yn y cymunedau hynny sydd yn byw yng nghysgod tomenni glo, a hoffwn felly ofyn am ddatganiad pellach yn y Siambr hon gan y Gweinidog Newid Hinsawdd yn nodi pryd bydd lleoliad y tomenni hyn yn cael ei wneud yn wybyddus. Mae hyn yn gwestiwn sydd gan nifer o bobl sydd yn byw yn eu cysgod nhw. Hefyd, sut mae'r trafodaethau o ran ariannu'r gwaith yn mynd gyda Llywodraeth Prydain, ac a fydd yna ymgyrch benodol i godi ymwybyddiaeth o ran sut y gall y cyhoedd roi adroddiad os ydynt yn poeni am ddiogelwch tomen lo ac unrhyw newid, yn fwy na'r hyn a nodir yn y datganiad heddiw?
English: Thank you. And as you say, the written statement was issued yesterday, giving us an update on coal tip safety by the Minister for Climate Change. There's a huge amount of work that's gone into this piece of work - partnership working between the Coal Authority, UK Government, local authorities and Welsh Government. And as you say, there have been further coal tips highlighted as having high risk. Local authorities have the data as to where these are, obviously, sited. As you say, it does cause concern. I think it's really important not to cause even more concern to people. You'll be aware the Welsh Government brought forward a helpline - it was obviously in my portfolio in the previous term. The discussions around funding are really important, because this is significant funding. And clearly, it predates devolution - it predates 1999 - so therefore, the UK Government really need to up their game in this area and ensure that we have the funding that is absolutely needed to make these coal tips safe.
Welsh: Diolch. Ac fel yr ydych chi'n ei ddweud, cafodd y datganiad ysgrifenedig ei gyhoeddi ddoe, gan roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am ddiogelwch tipiau glo gan y Gweinidog Newid Hinsawdd. Mae llawer iawn o waith wedi ei wneud ar y darn hwn o waith - gwaith partneriaeth rhwng yr Awdurdod Glo, Llywodraeth y DU, awdurdodau lleol a Llywodraeth Cymru. Ac fel yr ydych chi'n ei ddweud, y mae wedi ei nodi bod gan ragor o dipiau glo risg uchel. Mae gan awdurdodau lleol y data o ran ble mae'r rhain, yn amlwg. Fel yr ydych chi'n ei ddweud, mae yn peri pryder. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn peidio ag achosi hyd yn oed mwy o bryder i bobl. Byddwch chi'n ymwybodol bod Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno llinell gymorth - roedd yn amlwg yn fy mhortffolio i yn y tymor blaenorol. Mae'r trafodaethau ynghylch cyllid yn bwysig iawn, oherwydd bod hwn yn gyllid sylweddol. Ac yn amlwg, mae'n rhagflaenu datganoli - mae'n rhagflaenu 1999 - felly, mae angen gwirioneddol i Lywodraeth y DU wella ei pherfformiad yn y maes hwn a sicrhau bod gennym ni'r arian sydd wir ei angen arnom i wneud y tipiau glo hyn yn ddiogel.
English: Given the ongoing disinvestment of the banking industry in our high streets, and, in some circumstances, that we don't even have the lender of last resort in our post offices - certainly some of my communities don't any longer have a post office - I just wondered whether we could have a Welsh Government statement on how we can protect the digitally excluded, who are really not comfortable with a cashless, paperless society, to ensure that they've still got a secure place to keep their savings and that they can still access cash without having to be charged for the privilege.
Welsh: O ystyried dadfuddsoddi parhaus y diwydiant bancio yn ein strydoedd mawr, ac, mewn rhai amgylchiadau, nad oes gennym ni hyd yn oed fenthyciwr dewis olaf yn ein swyddfeydd post - yn sicr nid oes gan rai o fy nghymunedau i swyddfa bost erbyn hyn - roeddwn i'n meddwl tybed a gawn ni ddatganiad gan Lywodraeth Cymru ar sut y gallwn ni ddiogelu'r rhai sydd wedi eu hallgáu'n ddigidol, sy'n wirioneddol anghyfforddus â chymdeithas ddi-arian, ddi-bapur, i sicrhau bod ganddyn nhw le diogel o hyd i gadw eu cynilion ac y gallan nhw barhau i gael gafael ar arian parod heb orfod talu am y fraint.
English: Thank you. We are very concerned, as a Government, at the reduction of banking services right across Wales. We've seen an ever increasing number of bank closures across the country. So, we do continue to use our influence, both with the UK Government and with the banking sector, to ensure that high street banking services are maintained. I don't think it's just the digitally excluded; we all rely on banking services. I think we all need to speak to somebody, don't we, from time to time, but I think you highlighted a specific group that need additional support. We've seen, I think, more banks closing due to the pandemic, where again we've seen cash used less and less, which again has an impact on people who are digitally excluded. And we know that there are increasingly a number of people who are very removed from conventional banking services, and we really don't want to leave anyone behind. We've also seen - I think I mentioned this when I was asked about banking services previously - we've seen a reduction in the number of free-to-use ATMs, while I think we've seen an increase in the ones that charge. So, we are committed to supporting the creation of a community bank for Wales, and, at the current time, we're working with the private sector to develop proposals in line with the regulatory approval process, and I think that would be the most opportune time to have a statement.
Welsh: Diolch. Rydym ni'n bryderus iawn, fel Llywodraeth, am leihau gwasanaethau bancio ledled Cymru. Rydym ni wedi gweld nifer cynyddol o fanciau yn cau ledled y wlad. Felly, rydym ni yn parhau i ddefnyddio ein dylanwad, ar Lywodraeth y DU ac ar y sector bancio, i sicrhau bod gwasanaethau bancio'r stryd fawr yn cael eu cynnal. Nid wyf i'n credu bod hwn yn berthnasol i'r rhai sydd wedi eu hallgáu'n ddigidol yn unig; mae pob un ohonom ni'n dibynnu ar wasanaethau bancio. Rwy'n credu bod angen i bob un ohonom ni siarad â rhywun, onid oes, o bryd i'w gilydd, ond rwy'n credu eich bod chi wedi tynnu sylw at grŵp penodol y mae angen cymorth ychwanegol arnyn nhw. Rydym ni wedi gweld, rwy'n credu, fwy o fanciau yn cau oherwydd y pandemig, lle rydym ni wedi gweld unwaith eto arian parod yn cael ei ddefnyddio'n llai a llai, sydd unwaith eto yn effeithio ar bobl sydd wedi eu hallgáu'n ddigidol. Ac rydym ni'n ymwybodol bod nifer cynyddol o bobl yn bell iawn o wasanaethau bancio confensiynol, ac nid ydym ni eisiau gadael neb ar ei hôl hi mewn gwirionedd. Rydym ni hefyd wedi gweld - rwy'n credu i mi sôn am hyn pan ofynnwyd i mi am wasanaethau bancio o'r blaen - rydym ni wedi gweld gostyngiad yn nifer y peiriannau codi arian parod y mae modd eu defnyddio am ddim, er fy mod i'n credu ein bod ni wedi gweld cynnydd yn y rhai sy'n codi tâl. Felly, rydym ni wedi ymrwymo i gefnogi camau i greu banc cymunedol i Gymru, ac, ar hyn o bryd, rydym yn gweithio gyda'r sector preifat i ddatblygu cynigion yn unol â'r broses gymeradwyo reoleiddiol, ac rwy'n credu mai dyna fyddai'r adeg fwyaf amserol i gael datganiad.
English: Recently, I visited the Tennant canal at Aberdulais to meet representatives of its owners and members of the Neath and Tennant Canals Trust to discuss its future, following a fall in the water levels. Many residents are concerned about the future of the canal, its historic infrastructure and role in sustaining wildlife. Whilst there are issues to resolve with NRW and other public bodies, it does remind me of the importance of our canals to our environment, tourism and well-being. Will the Government arrange a debate for us to consider the strategic importance of our canals, please?
Welsh: Yn ddiweddar, es i ar ymweliad â chamlas Tenant yn Aberdulais i gwrdd â chynrychiolwyr ei pherchnogion ac aelodau o Ymddiriedolaeth Camlesi Castell-nedd a Thenant i drafod ei dyfodol, yn dilyn gostyngiad yn lefelau'r dŵr. Mae llawer o drigolion yn pryderu am ddyfodol y gamlas, ei seilwaith hanesyddol a'i swyddogaeth o ran cynnal bywyd gwyllt. Er bod materion i'w datrys gyda CNC a chyrff cyhoeddus eraill, mae yn fy atgoffa o bwysigrwydd ein camlesi i'n hamgylchedd, twristiaeth a lles. A wnaiff y Llywodraeth drefnu dadl i ni ystyried pwysigrwydd strategol ein camlesi, os gwelwch yn dda?
English: Thank you. I think you make a very important point about the role that canals play, certainly in relation to biodiversity, and you will be aware it's COP15 this week, which really highlights biodiversity. We do make a range of statements, and I'm sure the Minister will be making one following COP15, where she can cover that.
Welsh: Diolch. Rwy'n credu eich bod chi'n gwneud pwynt pwysig iawn am y rhan y mae camlesi'n ei chwarae, yn sicr o ran bioamrywiaeth, a byddwch chi'n ymwybodol ei bod yn COP15 yr wythnos hon, sydd yn tynnu sylw yn wirioneddol at fioamrywiaeth. Rydym ni yn gwneud amrywiaeth o ddatganiadau, ac rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog yn gwneud un yn dilyn COP15, pan all gynnwys hynny.
English: Diolch, Llywydd. Trefnydd, could we have a statement, and I think the Minister for Social Justice is best placed to speak on it, on the very urgent need to make public sexual harassment a specific criminal offence in England and Wales? I referred to it in my recent topical question to the Minister on women's safety in public places. But, since then, it's become clear that the roadblock to reform is the Prime Minister himself. As well as blocking a new law on harassment, the Prime Minister personally intervened to torpedo attempts to make misogyny a hate crime. It emerged this weekend, however, that Tory peers and MPs plan to defy Johnson and push ahead with attempts to change that law. I know it falls outside this institution's legislative powers, of course, but, just as Boris Johnson's dismissal of misogyny and gender-based harassment sends a dangerous public message, the Welsh Government ought to counter that and do what it can to realise change in the law to protect Welsh women and girls.
Welsh: Diolch, Llywydd. Trefnydd, a gawn ni ddatganiad, ac rwy'n credu mai'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol sydd yn y sefyllfa orau i siarad amdano, ar yr angen dybryd i wneud aflonyddu rhywiol cyhoeddus yn drosedd benodol yng Nghymru a Lloegr? Fe wnes i gyfeirio ato yn fy nghwestiwn amserol diweddar i'r Gweinidog ar ddiogelwch menywod mewn mannau cyhoeddus. Ond, ers hynny, mae'n amlwg mai Prif Weinidog y DU ei hun yw'r rhwystr i ddiwygio. Yn ogystal â rhwystro cyfraith newydd ar aflonyddu, ymyrrodd Prif Weinidog y DU yn bersonol i geisio chwalu'r ymgais i wneud casineb at fenywod yn drosedd casineb. Daeth i'r amlwg y penwythnos hwn, fodd bynnag, fod Arglwyddi ac ASau Torïaidd yn bwriadu herio Johnson a bwrw ymlaen ag ymdrechion i newid y gyfraith honno. Rwy'n gwybod ei fod y tu hwnt i bwerau deddfwriaethol y sefydliad hwn, wrth gwrs, ond, yn union fel y mae diystyriaeth Boris Johnson o gasineb yn erbyn menywod ac aflonyddu ar sail rhywedd yn anfon neges gyhoeddus beryglus, dylai Llywodraeth Cymru wrthwynebu hynny a gwneud yr hyn y gall ei wneud i wireddu newid yn y gyfraith i amddiffyn menywod a merched Cymru.
English: Thank you. I think, whilst I've been on my feet, the Minister for Social Justice has issued a written statement on hate crime. But we've been very clear that the current hate crime regime that we have isn't fit for purpose. It fails to deal with misogyny, and I think that's an absolute major demonstration of what is wrong with the regime. Earlier this year, you may be aware, the UK Government agreed to a pilot, where police would record crimes of violence motivated by a person's sex or gender. I think we need to see a bit of urgent progress on this. I know the UK Government will be considering the recommendations that come from the Law Commission on this, so I would urge the Law Commission, firstly, to expedite the report to the UK Government, and then certainly I would expect the UK Government to bring forward some action around the recommendations, and I know the Minister for Social Justice has written to UK Ministers several times to highlight this.
Welsh: Diolch. Rwy'n credu, tra fy mod i wedi bod ar fy nhraed, fod y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol wedi cyhoeddi datganiad ysgrifenedig ar droseddau casineb. Ond rydym ni wedi bod yn glir iawn nad yw'r drefn troseddau casineb bresennol sydd gennym ni yn addas i'r diben. Mae'n methu ag ymdrin â chasineb yn erbyn menywod, ac rwy'n credu bod hynny yn enghraifft bwysig lwyr o'r hyn sydd o'i le ar y gyfundrefn. Yn gynharach eleni, efallai eich bod chi'n ymwybodol, cytunodd Llywodraeth y DU i gynllun treialu, lle byddai'r heddlu'n cofnodi troseddau trais a gafodd eu hysgogi gan ryw neu rywedd unigolyn. Rwy'n credu bod angen i ni weld ychydig o gynnydd ar frys ar hyn. Rwy'n gwybod y bydd Llywodraeth y DU yn ystyried yr argymhellion a ddaw gan Gomisiwn y Gyfraith ar hyn, felly byddwn i'n annog Comisiwn y Gyfraith, yn gyntaf, i hwyluso'r adroddiad i Lywodraeth y DU, ac yna yn sicr byddwn i'n disgwyl i Lywodraeth y DU gyflwyno rhywfaint o gamau gweithredu ar yr argymhellion, ac rwy'n gwybod bod y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol wedi ysgrifennu at Weinidogion y DU sawl gwaith i dynnu sylw at hyn.
English: The next item is a statement by the Deputy Minister for Mental Health and Well-being: progress on 'Together for Mental Health' delivery plan. I call the Deputy Minister for Mental Health and Well-being, Lynne Neagle.
Welsh: Yr eitem nesaf yw datganiad gan y Dirprwy Weinidog Iechyd Meddwl a Llesiant: cynnydd ar y cynllun cyflawni 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl'. Galwaf ar y Dirprwy Weinidog Iechyd Meddwl a Llesiant, Lynne Neagle.
English: The Conservative spokesperson, James Evans.
Welsh: Llefarydd y Ceidwadwyr, James Evans.
English: Thank you, Minister, for bringing forward this important statement today. As both an individual Member of the Senedd and also as chair of the cross-party group on mental health, I'd like to pass on my best wishes to Andrew R.T. Davies and say just how impressive his openness, and indeed the openness of Sam Kurtz, was last week. C.S. Lewis once remarked that we read so that we know we are not alone, and there are many, many people who will have read Andrew R.T. Davies's comments last week and felt reassured that they are not alone. Minister, we went into this COVID pandemic with an intensifying need to both address and prevent mental and emotional illness across our population, and we're emerging from the pandemic with that need even more pressing and intense, particularly for children and young people, as you have identified today. Indeed, Barnardo's produce a UK-wide quarterly practitioner survey, and since April of last year, respondents have consistently ranked the increase in mental health and well-being issues amongst children, young people and families as the No. 1 issue. And of course, in the workplace, we know that presenteeism is now costing businesses more than absenteeism. There's also emerging evidence linking the body's vulnerability to cancer to the combined impact of social isolation and sustained elevated levels of cortisol that comes with many mental illnesses and with stress. And this further demonstrates -
Welsh: Diolch, Gweinidog, am gyflwyno'r datganiad pwysig hwn heddiw. Yn Aelod unigol o'r Senedd ac yn gadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar iechyd meddwl hefyd, fe hoffwn i fynegi fy nymuniadau gorau i Andrew R.T. Davies a dweud pa mor drawiadol oedd ei ddiffuantrwydd ef, a diffuantrwydd Sam Kurtz yn wir, yr wythnos diwethaf. Fe ddywedodd C.S. Lewis un tro ein bod ni'n darllen er mwyn gwybod nad ydym ni ar ein pennau ein hunain, ac mae llawer o bobl a fydd wedi darllen sylwadau Andrew R.T. Davies yr wythnos diwethaf wedi cael cysur o wybod nad ydyn nhw ar eu pennau eu hunain. Gweinidog, fe aethom ni i mewn i'r pandemig COVID hwn gydag angen cynyddol i fynd i'r afael â salwch meddwl ac emosiynol ledled ein poblogaeth ni ac atal hynny, ac rydym ni'n codi o'r pandemig gyda'r angen hwnnw yn fwy dybryd a dwys, hyd yn oed, yn arbennig o ran plant a phobl ifanc, fel y gwnaethoch chi nodi heddiw. Yn wir, mae Barnardo's yn cynhyrchu arolwg ymarferwyr bob chwarter ledled y DU, ac ers mis Ebrill y llynedd, mae ymatebwyr wedi nodi'r cynnydd cyson mewn materion iechyd meddwl a llesiant ymhlith plant, pobl ifanc a theuluoedd fel y mater pwysicaf un. Ac wrth gwrs, yn y gweithle, fe wyddom ni fod presenoliaeth bellach yn costio mwy i fusnesau nag absenoliaeth. Mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg hefyd sy'n cysylltu tuedd y corff i fod yn agored i gael canser ag effaith gyfunol ynysu cymdeithasol a chyfraddau uwch parhaus o cortisol sy'n dod yn sgil llawer o salwch meddwl yn ogystal â straen. Ac mae hyn yn amlygu ymhellach -
English: Can the Member ask the question now, please?
Welsh: A wnaiff yr Aelod ofyn ei gwestiwn nawr, os gwelwch chi'n dda?
English: It further demonstrates that we do need to tackle mental illness. Now, one question in particular, cross-Government working, and you've alluded to it today, could you elaborate on how you're working with particularly the education and economy departments to tackle mental illness? And can you also identify how you're promoting the online cognitive behavioural therapy resource that has proven so popular to date and will be invaluable for many, many people?
Welsh: Mae'n amlygu ymhellach yr angen i ni fynd i'r afael â salwch meddwl. Nawr, un cwestiwn yn benodol, o ran gweithio ar draws y Llywodraeth, ac rydych chi wedi cyfeirio at hyn heddiw, a wnewch chi ymhelaethu ar sut yr ydych chi'n gweithio gyda'r adrannau addysg ac economi yn arbennig i fynd i'r afael â salwch meddwl? Ac a wnewch chi nodi hefyd sut yr ydych chi'n hybu'r adnodd therapi gwybyddol ymddygiadol ar-lein sydd wedi bod mor boblogaidd hyd yma ac a fydd o werth amhrisiadwy i lawer iawn o bobl?