techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, First Minister. The metro will transform the way that we travel across south Wales, and I couldn't be happier that Rhondda will benefit from the £0.25 billion investment. We've had some real problems on the Treherbert line in the past, so a more modern, more green and more reliable service in the future will really benefit residents in Rhondda Fawr. One of the only regions in south Wales currently excluded from the plans is Rhondda Fach. Residents in Maerdy face either a two-hour bus journey to Cardiff or the hassle of buying multiple tickets, paying over the odds for the bus and train. We have had train buses linking the Fach and Fawr in the past. What steps will the Welsh Government take to ensure that residents of Rhondda Fach benefit from the south Wales metro?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Bydd y metro yn gweddnewid y ffordd rydym ni'n teithio ar draws de Cymru, ac ni allwn i fod yn hapusach y bydd y Rhondda yn elwa ar y buddsoddiad o £0.25 biliwn. Rydym ni wedi cael problemau gwirioneddol ar reilffordd Treherbert yn y gorffennol, felly bydd gwasanaeth mwy modern, mwy gwyrdd a mwy dibynadwy yn y dyfodol o fudd gwirioneddol i drigolion Rhondda Fawr. Un o'r unig ranbarthau yn y de sydd wedi ei eithrio o'r cynlluniau ar hyn o bryd yw Rhondda Fach. Mae trigolion y Maerdy naill ai yn wynebu taith bws o ddwy awr i Gaerdydd neu'r drafferth o brynu tocynnau lluosog, gan dalu mwy na'r angen am y bws a'r trên. Rydym ni wedi cael bysiau trên yn cysylltu'r Rhondda Fach a'r Rhondda Fawr yn y gorffennol. Pa gamau wnaiff Llywodraeth Cymru eu cymryd i sicrhau bod trigolion Rhondda Fach yn elwa ar fetro de Cymru?
English: Llywydd, Wales needs an integrated, long-term plan for the gas and electricity networks. This is essential to achieve our climate change ambitions. The tender for an independent partner to lead this work was published on 29 September, and a contractor is expected to be appointed in November.
Welsh: Llywydd, mae angen cynllun hirdymor integredig ar gyfer y rhwydweithiau nwy a thrydan ar Gymru. Mae hyn yn hanfodol er mwyn cyflawni ein huchelgeisiau o ran y newid yn yr hinsawdd. Cyhoeddwyd y tendr am bartner annibynnol i arwain y gwaith hwn ar 29 Medi, a disgwylir i gontractwr gael ei benodi ym mis Tachwedd.
English: Diolch, Llywydd. Thank you, First Minister, for your reply. I can understand that there is a need for a planned approach to developing grid networks, and taking a strategic approach. I saw the press release from the Welsh Government last month in regard to taking a joint approach, and the Welsh Government taking a lead in terms of bringing relevant parties together to access and gather evidence, and to consider scenarios and advice. What I'm concerned about, First Minister, is that all parties are being brought together in this regard. You will be aware of the long-term history in my own constituency in regard to the mid-Wales connection project. I think that what is important, when you do bring parties together, is that you bring all partners, including tourism groups, businesses that might be affected, the Campaign for the Protection of Rural Wales and a number of other parties. It seems like, to date - and I hope that you will tell me that I'm wrong - the only parties involved are renewable energy companies themselves, network distributors and the National Grid. Will there be an opportunity for these other stakeholders that I have mentioned to also be involved in this piece of work that your Government is leading on?
Welsh: Diolch, Llywydd. Diolch, Prif Weinidog, am eich ateb. Gallaf i ddeall bod angen dull wedi ei gynllunio o ddatblygu rhwydweithiau grid, a mabwysiadu dull strategol. Gwelais y datganiad i'r wasg gan Lywodraeth Cymru fis diwethaf ynghylch mabwysiadu dull gweithredu ar y cyd, a Llywodraeth Cymru yn arwain o ran dwyn partïon perthnasol at ei gilydd i gael gafael ar dystiolaeth a'i chasglu, ac i ystyried senarios a chyngor. Yr hyn yr wyf i'n pryderu amdano, Prif Weinidog, yw bod yr holl bartïon yn cael eu dwyn ynghyd yn hyn o beth. Byddwch chi'n ymwybodol o'r hanes hirdymor yn fy etholaeth i o ran prosiect cysylltu canolbarth Cymru. Rwy'n credu mai'r hyn sy'n bwysig, pan fyddwch chi yn dwyn partïon at ei gilydd, yw eich bod chi'n cynnwys yr holl bartneriaid, gan gynnwys grwpiau twristiaeth, busnesau y gallai effeithio arnyn nhw, yr Ymgyrch dros Ddiogelu Cymru Wledig a nifer o bartïon eraill. Mae'n ymddangos, hyd yn hyn - ac rwy'n gobeithio y gwnewch chi ddweud wrthyf fy mod i'n anghywir - mai'r unig bartïon sy'n cymryd rhan yw'r cwmnïau ynni adnewyddadwy eu hunain, dosbarthwyr rhwydwaith a'r Grid Cenedlaethol. A fydd cyfle i'r rhanddeiliaid eraill hyn yr wyf i wedi sôn amdanyn nhw hefyd fod yn rhan o'r darn hwn o waith y mae eich Llywodraeth yn arwain arno?
English: Llywydd, we have committed almost £700 million [ Correction: £70 million] FootnoteLink into our optimised retrofit programme in the last 18 months to explore how best to decarbonise homes in Wales. By the end of 2022, this investment is forecast to have reduced emissions from around 5,000 social homes.
Welsh: Llywydd, rydym ni wedi ymrwymo bron i £700 miliwn [ Cywiriad: £70 miliwn] FootnoteLink i'n rhaglen ôl-osod wedi ei hoptimeiddio yn ystod y 18 mis diwethaf i archwilio'r ffordd orau o ddatgarboneiddio cartrefi yng Nghymru. Erbyn diwedd 2022, rhagwelir y bydd y buddsoddiad hwn wedi lleihau allyriadau o tua 5,000 o gartrefi cymdeithasol.
English: Thank you very much, First Minister. Last week, I took advantage of the Open Doors programme to visit some of the building sites in my constituency and observe the fantastic construction work going on. Given the urgency of creating the green skills jobs we need to retrofit our inadequately insulated homes, particularly from the cold winds of Tory cuts and our country's failure overall to generate sufficient renewable energy to avoid us being involved in this scramble for scarce gas, I was really surprised that a lot of the skilled constructors I met didn't always have an apprentice working alongside them. Given that I know you have the ambition to retrofit all these socially rented homes, I wondered what the Welsh Government can do to fast forward this programme of decarbonising all our homes if we don't have the skills that we need to do the job.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Prif Weinidog. Yr wythnos diwethaf, fe wnes i fanteisio ar y rhaglen Drysau Agored i ymweld â rhai o'r safleoedd adeiladu yn fy etholaeth i ac i weld y gwaith adeiladu gwych sy'n cael ei wneud. O gofio'r brys i greu'r swyddi sgiliau gwyrdd sydd eu hangen arnom ni i ôl-osod ein cartrefi sydd wedi eu hinswleiddio yn annigonol, yn enwedig rhag gwyntoedd oer toriadau'r Torïaid a methiant ein gwlad yn gyffredinol i gynhyrchu digon o ynni adnewyddadwy i'n hatal rhag bod yn rhan o'r crafangu hwn am nwy prin, roedd yn syndod mawr i mi nad oedd gan lawer o'r adeiladwyr medrus y gwnes i gyfarfod â nhw brentis bob amser yn gweithio ochr yn ochr â nhw. Gan fy mod i'n gwybod bod gennych chi'r uchelgais i ôl-osod yr holl gartrefi rhent cymdeithasol hyn, roeddwn i'n meddwl tybed beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i gyflymu datblygiad y rhaglen hon o ddatgarboneiddio ein holl gartrefi os nad oes gennym ni'r sgiliau sydd eu hangen arnom ni i wneud y gwaith.
English: Llywydd, the UK Government has chosen to ignore all the evidence provided by the Welsh Government on the severe financial hardship caused by cutting that £20 a week payment. It is simply indefensible to take money away from the poorest people in Wales just as they are facing a serious cost-of-living crisis.
Welsh: Llywydd, mae Llywodraeth y DU wedi dewis anwybyddu'r holl dystiolaeth y mae Llywodraeth Cymru wedi ei darparu o'r caledi ariannol difrifol a achoswyd drwy dorri'r taliad hwnnw o £20 yr wythnos. Yn syml, ni ellir cyfiawnhau cymryd arian oddi wrth y bobl dlotaf yng Nghymru ar yr union adeg y maen nhw'n wynebu argyfwng cost byw difrifol.
English: I thank the First Minister for that response, and I genuinely am desperately worried for the autumn and the winter for my constituents, some of whom rely on universal credit to top up their wages, some of whom are out of work, but, for all of them, this makes the difference - it's make or break - between going into debt and poverty and possibly homelessness. I would urge the First Minister to continue his discussions with the UK Government to seek to find additional funding to put in across the UK into these disadvantaged communities and vulnerable families to see them through this autumn and winter and spring, which will be long and hard. But I would also ask the First Minister: what more can we do in Wales, not only in terms of support, which he's mentioned previously, but in terms of supporting advice - debt advice, homelessness advice, crisis advice and support throughout Wales - so that we can at least be there when, inevitably, people are going to face these desperate times across this winter?
Welsh: Diolch i'r Prif Weinidog am yr ateb yna, ac rwyf i'n wirioneddol yn poeni yn fawr iawn am yr hydref a'r gaeaf i fy etholwyr i, y mae rhai ohonyn nhw yn dibynnu ar gredyd cynhwysol i atodi eu cyflogau, y mae rhai ohonyn nhw yn ddi-waith, ond, i bob un ohonyn nhw, mae hyn yn gwneud y gwahaniaeth - mae'n fater o lwyddo neu fethu - rhwng mynd i ddyled a thlodi ac o bosibl digartrefedd. Byddwn i'n annog y Prif Weinidog i barhau â'i drafodaethau gyda Llywodraeth y DU i geisio dod o hyd i gyllid ychwanegol i'w gyfrannu ledled y DU at y cymunedau difreintiedig hyn a theuluoedd agored i niwed i'w diogelu drwy'r hydref a'r gaeaf a'r gwanwyn, a fydd yn hir ac yn galed. Ond byddwn i hefyd yn gofyn i'r Prif Weinidog: beth arall allwn ni ei wneud yng Nghymru, nid yn unig o ran cymorth, y mae wedi sôn amdano o'r blaen, ond o ran cyngor ategol - cyngor ar ddyled, cyngor ar ddigartrefedd, cyngor a chymorth argyfwng ledled Cymru - fel y gallwn ni fod yno o leiaf pan fydd pobl, yn anochel, yn wynebu'r cyfnod enbyd hwn y gaeaf hwn?
English: And finally, question 9 - Joel James.
Welsh: Ac yn olaf, cwestiwn 9 - Joel James.
English: Llywydd, the Welsh Government recognises the economic value of the three race tracks in Wales, from Bangor-on-Dee in the north to Ffos Las in the south-west and Chepstow in the south-east of Wales, and the many people who work in this industry.
Welsh: Llywydd, mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod gwerth economaidd y tri thrac rasio yng Nghymru, o Fangor Is-y-coed yn y gogledd i Ffos Las yn y de-orllewin a Chas-gwent yn y de-ddwyrain, a'r llawer iawn o bobl sy'n gweithio yn y diwydiant hwn.
English: Well, Llywydd, I'll think carefully about what the Member has said this afternoon. The Welsh Government has provided over £1 million of funding to the industry from the spectator sport survival fund during the pandemic, and I've enjoyed many good days going horse racing myself, so I recognise what he says about its attractiveness to people, and particularly what he said about the standards of the industry here in Wales. He will understand that Government has to put its energies where we think the need is most urgent. I and my Ministers have been focused this week, Llywydd, on the steel industry and the urgent need to provide assistance to it, with its high-energy bills, to sustain that industry, with the thousands and thousands of people who rely upon it here in Wales. So, while I will, of course, think carefully about what the Member has said, in the end, Government has to decide where its energies and investments can most fruitfully be invested, and there are choices to be made in that.
Welsh: Wel, Llywydd, fe wnaf i feddwl yn ofalus am yr hyn y mae'r Aelod wedi ei ddweud y prynhawn yma. Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu dros £1 miliwn o gyllid i'r diwydiant o'r gronfa diogelu chwaraeon gwylwyr yn ystod y pandemig, ac rwyf i wedi mwynhau llawer o ddiwrnodau da yn mynd i rasio ceffylau fy hun, felly rwy'n cydnabod yr hyn y mae'n ei ddweud am ei atyniad i bobl, ac yn enwedig yr hyn a ddywedodd am safonau'r diwydiant yma yng Nghymru. Bydd yn deall bod yn rhaid i'r Llywodraeth roi ei hegni lle'r ydym ni'n credu y mae'r angen mwyaf brys. Rwyf i a fy Ngweinidogion wedi canolbwyntio yr wythnos hon, Llywydd, ar y diwydiant dur a'r angen dybryd i roi cymorth iddo, gyda'i filiau ynni uchel, i gynnal y diwydiant hwnnw, gyda'r miloedd ar filoedd o bobl sy'n dibynnu arno yma yng Nghymru. Felly, er y gwnaf i, wrth gwrs, feddwl yn ofalus am yr hyn y mae'r Aelod wedi ei ddweud, yn y pen draw, mae'n rhaid i'r Llywodraeth benderfynu ble y gellir buddsoddi ei hegni a'i buddsoddiadau yn fwyaf ffrwythlon, ac mae dewisiadau i'w gwneud yn hynny o beth.
English: Members in the Chamber, First Minister, are fascinated to know whether you were actually riding the horses that were being raced, or whether you were just watching. [ Laughter.] We'll think of it as a spectator sport for you, but you can correct us if we were wrong.
Welsh: Mae aelodau yn y Siambr, Prif Weinidog, yn awyddus iawn i gael gwybod a oeddech chi mewn gwirionedd yn marchogaeth y ceffylau a oedd yn cael eu rasio, neu a oeddech chi'n gwylio. [ Chwerthin.] Fe wnawn ni feddwl amdano fel camp gwyliwr i chi, ond gallwch chi ein cywiro os oeddem ni'n anghywir.
English: So, item 2, the business statement and announcement. I call on the Trefnydd to make the statement.
Welsh: Felly, eitem 2, y datganiad a chyhoeddiad busnes. Galwaf ar y Trefnydd i wneud y datganiad.
English: Diolch, Llywydd. There are no changes to this week's Plenary business. Draft business for the next three sitting weeks is set out on the business statement and announcement, which can be found amongst the meeting papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Lywydd. Nid oes unrhyw newidiadau i fusnes y Cyfarfod Llawn yr wythnos hon. Mae'r busnes drafft ar gyfer y tair wythnos eistedd nesaf wedi ei nodi ar y datganiad a'r cyhoeddiad busnes, sydd i'w gweld ymysg y papurau cyfarfod sydd ar gael i'r Aelodau yn electronig.
English: Minister, could I call for an urgent statement from the Minister for Education and Welsh Language on our schools' readiness for the implementation of the new curriculum? Alongside the obvious impact the pandemic has had, many schools are currently really struggling with staff absences, and supply teachers are difficult to source at the moment due to the amount of teachers self-isolating and infected with COVID themselves. And this is clearly going to impact on the outcomes of the current Estyn inspections when trying to gauge the readiness of schools for the new curriculum. School meetings have been dominated by discussions on COVID rather than the implementation of this new curriculum. Headteachers and their teams are overstretched and need additional support, so I'd be grateful if the Minister could come to the Chamber to address these issues.
Welsh: Gweinidog, a gaf i alw am ddatganiad brys gan y Gweinidog Addysg a'r Gymraeg ar barodrwydd ein hysgolion i weithredu'r cwricwlwm newydd? Ochr yn ochr â'r effaith amlwg y mae'r pandemig wedi ei chael, mae llawer o ysgolion yn ei chael hi'n anodd iawn ar hyn o bryd yn sgil absenoldebau staff, ac mae'n anodd dod o hyd i athrawon cyflenwi ar hyn o bryd oherwydd faint o athrawon sy'n hunan-ynysu ac wedi eu heintio â COVID eu hunain. Ac mae'n amlwg y bydd hyn yn effeithio ar ganlyniadau'r arolygiadau Estyn presennol wrth geisio mesur parodrwydd ysgolion ar gyfer y cwricwlwm newydd. Mae cyfarfodydd ysgol wedi bod yn llawn trafodaethau ar COVID yn hytrach na gweithredu'r cwricwlwm newydd hwn. Mae gormod o bwysau ar benaethiaid a'u timau ac mae angen cymorth ychwanegol arnyn nhw, felly byddwn i'n ddiolchgar pe gallai'r Gweinidog ddod i'r Siambr i roi sylw i'r materion hyn.
English: Thank you, Laura. We are well on our way on the journey to making our new curriculum a reality in our schools and other settings across Wales. Of course the pandemic has affected preparations for reform. The recent survey results from the Education Workforce Council, and the Government social research service, show the challenges that obviously we face due to the pandemic. But there does remain a very strong commitment to these reforms throughout the whole of the sector, and I think it's very important that we do have a very clear national structure in place so that the implementation can be supported, and, obviously, it needs to be backed up by strong regional and local support. The 'Curriculum for Wales: the journey to curriculum roll-out' document, which was published on 22 September, sets out that framework, and I'm sure you've had a chance to look at that, and it's backed up by £7.24 million in funding to support the curriculum development in this financial year.
Welsh: Diolch, Laura. Rydym ni ymhell ar ein ffordd ar y daith i wireddu ein cwricwlwm newydd yn ein hysgolion a lleoliadau eraill ledled Cymru. Wrth gwrs, mae'r pandemig wedi effeithio ar baratoadau ar gyfer diwygio. Mae canlyniadau'r arolwg diweddar gan Gyngor y Gweithlu Addysg, a gwasanaeth ymchwil cymdeithasol y Llywodraeth, yn dangos yr heriau sydd yn amlwg yn ein hwynebu ni oherwydd y pandemig. Ond mae ymrwymiad cryf iawn o hyd i'r diwygiadau hyn ledled y sector cyfan, ac rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn bod gennym ni strwythur cenedlaethol clir iawn ar waith fel bod modd cefnogi'r gweithredu, ac, yn amlwg, mae angen ei ategu gan gefnogaeth ranbarthol a lleol gref. Mae'r ddogfen 'Cwricwlwm i Gymru: y daith i weithredu'r cwricwlwm', a gyhoeddwyd ar 22 Medi, yn nodi'r fframwaith hwnnw, ac rwy'n siŵr eich bod chi wedi cael cyfle i edrych ar hynny, ac mae'n cael ei gefnogi gan £7.24 miliwn o gyllid i ategu datblygiad y cwricwlwm yn y flwyddyn ariannol hon.
English: Trefnydd, the Aneurin Bevan University Health Board has introduced significant temporary changes to maternity services because of staff shortages. So, home birthing has been suspended and midwifery-led units in the Royal Gwent, Nevill Hall, Ysbyty Aneurin Bevan and Ysbyty Ystrad Fawr will be temporarily closed, centralising all birthing services at the Grange hospital in Cwmbran. The health board expects that those changes will be in place until 18 October. I'd like a statement from the Government please to tell us what support is being offered to the health board to ensure that staffing levels won't be affected like this again, particularly as we go into the winter months when COVID-19 is likely, unfortunately, to be more prevalent in our communities. And could that statement please also outline what support the Government could give through the health board to expectant mothers and their families, who will have to make changes to their plans at what is an already anxious time? I'm thinking especially of mothers who have elected to have either home births or local births because of traumatic births in the past. This could have really serious implications for them, so I'd be grateful to know what support could be offered urgently to them and, of course, to all families who will be affected by this.
Welsh: Trefnydd, mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan wedi cyflwyno newidiadau dros dro sylweddol i wasanaethau mamolaeth oherwydd prinder staff. Felly, mae geni yn y cartref wedi ei atal a bydd unedau wedi eu harwain gan fydwragedd yn Ysbyty Brenhinol Gwent, Nevill Hall, Ysbyty Aneurin Bevan ac Ysbyty Ystrad Fawr ar gau dros dro, gan ganoli'r holl wasanaethau geni yn Ysbyty'r Faenor yng Nghwmbrân. Mae'r bwrdd iechyd yn disgwyl y bydd y newidiadau hynny mewn grym tan 18 Hydref. Hoffwn i gael datganiad gan y Llywodraeth os gwelwch yn dda i ddweud wrthym ni ba gymorth sy'n cael ei gynnig i'r bwrdd iechyd i sicrhau na fydd effaith fel hyn ar lefelau staffio eto, yn enwedig wrth i ni fynd i fisoedd y gaeaf pan fydd COVID-19 yn debygol, yn anffodus, o fod yn fwy cyffredin yn ein cymunedau ni. Ac a oes modd i'r datganiad hwnnw hefyd amlinellu pa gymorth y gallai'r Llywodraeth ei roi drwy'r bwrdd iechyd i famau beichiog a'u teuluoedd, a fydd yn gorfod gwneud newidiadau i'w cynlluniau ar adeg sydd eisoes yn bryderus? Rwy'n meddwl yn arbennig am famau sydd wedi dewis cael genedigaethau yn y cartref neu enedigaethau lleol oherwydd genedigaethau trawmatig yn y gorffennol. Gallai hyn fod â goblygiadau difrifol iawn iddyn nhw, felly byddwn i'n ddiolchgar o wybod pa gymorth y byddai modd ei gynnig ar frys iddyn nhw ac, wrth gwrs, i bob teulu y bydd hyn yn effeithio arnyn nhw.
English: Thank you. I know the Minister and her officials are working closely with the health board around this issue. You mentioned that, hopefully, they would only be in place until 18 October, so there will not be time to have a Government statement, but I'm sure if the Minister has anything new that she wishes to inform Members of, she will do a written statement. FootnoteLink
Welsh: Diolch. Rwy'n gwybod bod y Gweinidog a'i swyddogion yn gweithio'n agos gyda'r bwrdd iechyd ar y mater hwn. Fe wnaethoch chi sôn, gobeithio, mai dim ond tan 18 Hydref y bydden nhw ar waith, felly ni fydd amser i gael datganiad gan y Llywodraeth, ond rwy'n siŵr petai gan y Gweinidog unrhyw beth newydd y mae'n dymuno rhoi gwybod i'r Aelodau amdano, bydd yn gwneud datganiad ysgrifenedig. FootnoteLink
English: Thank you. With regard to your first point around the Supreme Court's decision, I know that the Counsel General and Minister for the Constitution is currently having discussions to understand the implications of that decision. In relation to LCMs, I think we have seen a significant number - I think we've got about 14 at the moment that the Welsh Government are considering. At the current time, I think there's only probably about seven of them that we could recommend the Senedd grants approval to. And I think it's really important that we work very closely with the UK Government. There is such a huge amount of legislation coming through at the moment, and obviously the Welsh Government can only process, and the Senedd can only scrutinise, so much. But I do think it is really important that Members have that opportunity to scrutinise LCMs as they come through.
Welsh: Diolch. O ran eich pwynt cyntaf ynghylch penderfyniad y Goruchaf Lys, rwy'n gwybod bod y Cwnsler Cyffredinol a Gweinidog y Cyfansoddiad yn cael trafodaethau ar hyn o bryd i ddeall goblygiadau'r penderfyniad hwnnw. O ran cynigion cydsyniad deddfwriaethol, rwy'n credu ein bod ni wedi gweld nifer sylweddol - rwy'n credu bod gennym ni tua 14 y mae Llywodraeth Cymru yn ei ystyried ar hyn o bryd. Ar hyn o bryd, rwy'n credu mai dim ond tua saith ohonyn nhw y gallem ni argymell bod y Senedd yn eu cymeradwyo. Ac rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn ein bod ni'n gweithio'n agos iawn gyda Llywodraeth y DU. Mae cymaint o ddeddfwriaeth yn dod drwodd ar hyn o bryd, ac yn amlwg ni all Llywodraeth Cymru ond prosesu, ac ni all y Senedd ond craffu ar hyn a hyn. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn bod Aelodau yn cael y cyfle hwnnw i graffu ar gynigion cydsyniad deddfwriaethol wrth iddyn nhw ddod drwodd.