English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I start by saying that I'm pleased to propose this legislative consent motion and welcome the opportunity to explain why I believe the Senedd should approve it? It is very timely that we're debating this today. I want to start by offering our condolences - and I'm sure this is shared across the Senedd - to the family of Sarah Everard. As I said in my written statement, issued earlier today, this Government has always been very clear about our ambition to end violence against women and girls, and the outcry at Sarah's death is a reminder to us all of the vital importance of all the action that we can take to address this issue. Of course, that's underpinned by our violence against women and domestic abuse legislation and strategy. But today's debate is also very timely. I'd like to thank the members of the Legislation, Justice and Constitution Committee and the Equality, Local Government and Communities Committee for their scrutiny of the LCM and supplementary LCM No. 2. I believe this Bill marks a valuable piece of legislation, elements of which should also apply to Wales. The Bill will address some very important areas that I will briefly highlight today. Of course, as I've said, in Wales, we already have our Violence Against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015, which creates a statutory definition of VAWDASV. In a similar way, the definition within the Domestic Abuse Bill will ensure VAWDASV is properly understood, considered unacceptable, and challenged in all walks of life across devolved and non-devolved services. And this chimes well with the purpose of this Government's VAWDASV strategy to improve the prevention of all forms of domestic abuse and violence. The Bill makes various changes to court processes, including prohibiting the accused from cross-examining the complainant in civil proceedings, as is already the case in criminal proceedings. And this is also in line with our VAWDASV strategy to provide support to victims and protect them. The Bill creates the role of the domestic abuse commissioner for England and Wales as a statutory office holder. We've obtained an amendment to the Bill as originally introduced that will prevent the commissioner from encroaching on devolved matters. I've already had two meetings with the designate commissioner, Nicole Jacobs, and she's keen to work with this Government, Welsh local authorities and third sector organisations to contribute to VAWDASV provision and action in Wales. The UK Government's recent amendment tabled on 1 March and included within the supplementary LCM No. 3 will ensure the commissioner has a copy of final domestic homicide review reports, which will help develop good practice in non-devolved services, such as police and probation services here in Wales. I'm particularly supportive of the recent UK Government amendments that will further improve the provision for survivors in Wales, which are included in the supplementary LCM No. 3. The amendment for non-fatal strangulation makes it an offence to intentionally strangle or suffocate another person, in particular where such an assault leaves no or only minor visible injuries. This new and specific offence will make it easier to bring such perpetrators to justice. And I gave my strong backing to this offence when I recently met Ministers Chalk and Atkins, sponsors of this Bill. I also welcome the amendment to extend the offence of controlling or coercive behaviour in a familial or intimate relationship to ex-partners and family members that do not live together. We know all too well that violence does not end simply because people no longer live together. And I'd finally like to welcome the UK Government's amendment that ensures that victims are not charged a fee by medical practitioners for a report or letter to access civil legal aid. Anecdotal evidence suggests this issue is not large scale in Wales, but I would not want to see victims of abuse, who are so often destitute with little or no money, having to pay for such a report to help them prove for the purpose of legal aid that they've suffered domestic abuse. I referred to the killing of Sarah Everard right at the start of my speech, which has affected us all. This Government will continue to work in partnership with specialist services and with Welsh police forces, police and crime commissioners, public safety boards and the Crown Prosecution Service. This Bill must offer the strongest possible protection to women, and I urge Members to offer support for this important LCM, and I move this motion.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddechrau drwy ddweud fy mod i'n falch o gynnig y cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn ac rwy'n croesawu'r cyfle i egluro pam yr wyf i'n credu y dylai'r Senedd ei gymeradwyo? Mae'n amserol iawn ein bod ni'n trafod hyn heddiw. Rwyf i eisiau dechrau drwy gynnig ein cydymdeimlad - ac rwy'n siŵr bod hyn yn cael ei rannu ledled Senedd - i deulu Sarah Everard. Fel y dywedais i yn fy natganiad ysgrifenedig, a gafodd ei gyhoeddi yn gynharach heddiw, mae'r Llywodraeth hon bob amser wedi bod yn glir iawn ynglŷn â'n huchelgais i roi terfyn ar drais yn erbyn menywod a merched, ac mae'r protestiadau yn sgil marwolaeth Sarah yn ein hatgoffa ni i gyd o bwysigrwydd hanfodol yr holl gamau y gallwn ni eu cymryd i fynd i'r afael â'r mater hwn. Wrth gwrs, mae hynny'n seiliedig ar ein deddfwriaeth a'n strategaeth trais yn erbyn menywod a cham-drin domestig. Ond mae'r ddadl heddiw hefyd yn amserol iawn. Hoffwn i ddiolch i aelodau'r Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad a'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau am graffu ar y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol a memorandwm cydsyniad deddfwriaethol atodol Rhif 2. Rwy'n credu bod y Bil hwn yn nodi darn gwerthfawr o ddeddfwriaeth, a dylai elfennau ohono fod yn berthnasol i Gymru hefyd. Bydd y Bil yn ymdrin â rhai meysydd pwysig iawn y byddaf i'n tynnu sylw atyn nhw yn fyr heddiw. Wrth gwrs, fel y dywedais i, yng Nghymru, mae gennym ni eisoes ein Deddf Trais yn Erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015, sy'n creu diffiniad statudol o drais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais Rhywiol. Yn yr un modd, bydd y diffiniad o fewn y Bil Cam-drin Domestig yn sicrhau bod trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol yn cael ei ddeall yn briodol, ei ystyried yn annerbyniol, a'i herio ym mhob agwedd ar fywyd ledled gwasanaethau datganoledig a gwasanaethau nad ydyn nhw wedi'u datganoli. Ac mae hyn yn cyd-fynd yn dda â diben strategaeth trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol y Llywodraeth hon i wella'r broses o atal pob math o gam-drin domestig a thrais. Mae'r Bil yn gwneud newidiadau amrywiol i brosesau llysoedd, gan gynnwys gwahardd y cyhuddedig rhag croesholi'r achwynydd mewn achosion sifil, fel sy'n digwydd eisoes mewn achosion troseddol. Ac mae hyn hefyd yn cyd-fynd â'n strategaeth trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol i roi cymorth i ddioddefwyr a'u diogelu. Mae'r Bil yn creu swydd comisiynydd cam-drin domestig Cymru a Lloegr fel deiliad swydd statudol. Rydym ni wedi cael gwelliant i'r Bil fel y cafodd ei gyflwyno'n wreiddiol a fydd yn atal y comisiynydd rhag ymyrryd ar faterion datganoledig. Rwyf i eisoes wedi cael dau gyfarfod gyda'r darpar gomisiynydd, Nicole Jacobs, ac mae hi'n awyddus i weithio gyda'r Llywodraeth hon, awdurdodau lleol Cymru a sefydliadau'r trydydd sector i gyfrannu at ddarpariaeth a gweithredu trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol yng Nghymru. Bydd gwelliant diweddar Llywodraeth y DU a gafodd ei gyflwyno ar 1 Mawrth ac sydd wedi'i gynnwys yn y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol atodol Rhif 3 yn sicrhau bod gan y comisiynydd gopi o adroddiadau adolygu dynladdiad domestig terfynol, a fydd yn helpu i ddatblygu arfer da mewn gwasanaethau nad ydyn nhw wedi'u datganoli, fel yr heddlu a'r gwasanaethau prawf yma yng Nghymru. Rwy'n arbennig o gefnogol i welliannau diweddar Llywodraeth y DU a fydd yn gwella'r ddarpariaeth ar gyfer goroeswyr yng Nghymru ymhellach, sydd wedi'u cynnwys yn y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol atodol Rhif 3. Mae'r gwelliant ar gyfer tagu nad yw'n angheuol yn ei gwneud yn drosedd i dagu neu'i fygu unigolyn arall yn fwriadol, yn enwedig pan nad yw ymosodiad o'r fath yn gadael unrhyw anafiadau gweladwy neu dim ond mân anafiadau gweladwy. Bydd y drosedd newydd a phenodol hon yn ei gwneud yn haws dod â throseddwyr o'r fath i gyfiawnder. A rhoddais i fy nghefnogaeth gref i'r drosedd hon pan wnaethom ni gyfarfod yn ddiweddar â'r Gweinidogion Chalk ac Atkins, noddwyr y Bil hwn. Rwyf i hefyd yn croesawu'r gwelliant i ymestyn y tramgwydd o reoli ymddygiad neu ymddygiad rheolaeth drwy orfodaeth o ran perthynas deuluol neu berthynas agos at gyn-bartneriaid ac aelodau o'r teulu nad ydyn nhw'n byw gyda'i gilydd. Rydym ni'n gwybod yn iawn nad yw trais yn dod i ben dim ond oherwydd nad yw pobl yn byw gyda'i gilydd mwyach. Ac i orffen, hoffwn i groesawu gwelliant Llywodraeth y DU sy'n sicrhau nad yw ffi yn cael ei chodi ar ddioddefwyr gan ymarferwyr meddygol am adroddiad neu lythyr i'w galluogi i gael cymorth cyfreithiol sifil. Mae tystiolaeth anecdotaidd yn awgrymu nad yw hwn yn fater mawr yng Nghymru, ond ni fyddwn i eisiau gweld dioddefwyr camdriniaeth, sydd mor aml yn anghenus gyda fawr ddim, neu dim arian o gwbl, yn gorfod talu am adroddiad o'r fath i'w helpu i brofi at ddibenion cymorth cyfreithiol eu bod wedi dioddef cam-drin domestig. Cyfeiriais i at laddiad Sarah Everard ar ddechrau fy araith i, sydd wedi effeithio ar bob un ohonom ni. Bydd y Llywodraeth hon yn parhau i weithio mewn partneriaeth â gwasanaethau arbenigol a gyda heddluoedd Cymru, comisiynwyr heddluoedd a throseddu, byrddau diogelwch cyhoeddus a Gwasanaeth Erlyn y Goron. Mae'n rhaid i'r Bil hwn gynnig yr amddiffyniad cryfaf posibl i fenywod, ac anogaf yr Aelodau i gynnig cefnogaeth i'r cynnig cydsyniad deddfwriaethol pwysig hwn, ac rwy'n cynnig y cynnig hwn.