English: Diolch, Llywydd. I'll first deal with amendment 2, as moved by Angela Burns. Again, we have discussed it during Stage 2. I recognise it is a different amendment from the one that was proposed, but it continues to be my view that it is neither necessary nor desirable. Of course, I have recognised the importance of evaluation and review. Indeed, the Bill requires Welsh Ministers to publish a report on the operation and effect of the legislation at the end of an initial five-year period, and the the Assembly must then positively endorse the continuation of a minimum unit pricing regime within a period thereafter. And indeed, that break and that sunset clause has been widely welcomed by external stakeholders. So, I agree with the principle, except that report should focus on the extent to which the legislation has contributed to delivering change across a range of outcomes, including things like the levels of consumption, hospital admissions and alcohol-related deaths - and, indeed, some of the work that has already been done on the impact of minimum unit price on specific groups. I'm pleased about the recognition that Angela Burns has made on the plans for the evaluation that have been shared with the Health, Social Care and Sport Committee, as I indicated they would be, and that is to demonstrate to Members we do want to have some openness in the conversation and the detailed consideration that we are giving to the proposed evaluation and review of what is, I accept, novel legislation. And those plans do discuss bespoke studies under consideration in addition to looking to learn lessons from the evaluation of the minimum unit price in Scotland, and how best we learn from other studies that are planned or under way in this policy area, including a range of interests from the university sector here on examining the impact of the legislation. And as we do more work over the coming months, I'll bring forward more information about our finalised plans, and I'll again be happy to share those with the committee for any comment that they wish to make. However, the level of detail in the amendment, to me, still appears to pre-empt the ability not just of the Government but of a future committee, or otherwise, of this Assembly to determine the greatest value and concern they would have for the evaluation, at some point, roughly, in the midterm of the next Assembly. We all know a week is a long time in politics. Forecasting in such detail what must be covered in five years after the introduction of minimum unit pricing does not seem to me to be proportionate. I believe it's important to recognise that we've outlined the broad terms for a formal evaluation review in the explanatory memorandum. We've provided more detail since then, so there is a real commitment to openness in the way in which you develop that evaluation and listening to the Assembly in doing so. In terms of amendment 5, I'm happy to indicate that the Government will support this amendment. During Stage 2 proceedings at committee, I gave a commitment to work with Members, so that an amendment at Stage 3 could be brought forward to ensure there is appropriate and meaningful post-legislative scrutiny by the Assembly. I also indicated that it did not need to be a Government amendment. I do feel it's important that the amendment on this matter should complement existing procedures already in place for the Assembly, and I believe this amendment does that, because it requires Welsh Ministers to consult with the National Assembly for Wales in preparing that report on the operation and effect of the Act. So, that means the Assembly must be consulted before Welsh Ministers lay a report under section 21, and that will trigger the Assembly's ability to decide, under its own Standing Orders, whatever scrutiny it considers appropriate. I'm happy to confirm that I share Rhun ap Iorwerth's view that I would expect that to be the Assembly for itself determining to refer the matter to an appropriate committee for a formal report to be provided, to ensure there is meaningful scrutiny and the ability to take evidence at that time. In particular, the Assembly will be able to understand and seek any representations that the next Assembly feels would be relevant, ahead of making any decision on whether it should continue with the minimum pricing provisions. So, therefore, I'm happy to indicate the Government will not be supporting amendment 2, but to indicate, again, the Government is happy to support amendment 5.
Welsh: Diolch, Llywydd. Fe wnaf ymdrin yn gyntaf â gwelliant 2, fel y'i cyflwynwyd gan Angela Burns. Unwaith eto, rydym ni wedi trafod hynny yn ystod Cyfnod 2. Rwy'n cydnabod ei fod yn welliant gwahanol i'r un a gynigiwyd, ond fy marn i o hyd yw nad yw'n angenrheidiol nac yn fanteisiol. Wrth gwrs, rwyf wedi cydnabod pwysigrwydd gwerthuso ac adolygu. Yn wir, mae'r Bil yn ei gwneud hi'n ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi adroddiad ar weithrediad ac effaith y ddeddfwriaeth ar ddiwedd y cyfnod cychwynnol o bum mlynedd, ac mae'n rhaid i'r Cynulliad wedyn gymeradwyo yn gadarnhaol i barhau â'r drefn isafbris uned o fewn cyfnod ar ôl hynny. Ac yn wir, mae'r egwyl a'r cymal machlud hwnnw wedi cael croeso eang gan randdeiliaid allanol. Felly, rwy'n cytuno â'r egwyddor, heblaw y dylai adroddiad ganolbwyntio ar y graddau y mae'r ddeddfwriaeth wedi cyfrannu at gyflawni newid mewn amrywiaeth o ganlyniadau, gan gynnwys pethau fel lefelau yfed, derbyniadau i'r ysbyty a marwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol - ac, yn wir, peth o'r gwaith sydd eisoes wedi'i wneud ar effaith isafbris uned ar grwpiau penodol. Rwy'n falch fod Angela Burns wedi cydnabod y cynlluniau ar gyfer y gwerthusiad a rannwyd gyda'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, fel y nodais y byddent, ac mae hynny'n dangos i Aelodau ein bod ni eisiau bod yn agored yn y sgwrs ac yn yr ystyriaethau manwl yr ydym ni yn eu rhoi i'r adolygiad a'r gwerthuso arfaethedig o'r hyn sydd, rwy'n derbyn, yn ddeddfwriaeth newydd. Ac mae'r cynlluniau hynny yn trafod yr astudiaethau pwrpasol sydd o dan ystyriaeth yn ogystal ag yn bwriadu dysgu gwersi o'r gwerthusiad o'r isafbris uned yn yr Alban, a beth yw'r ffordd orau inni ddysgu o astudiaethau eraill sydd ar y gweill neu wedi'u cynllunio yn y maes polisi hwn, gan gynnwys amrywiaeth o fuddiannau o'r sector prifysgolion o ran ystyried effaith y ddeddfwriaeth. Ac wrth inni wneud mwy o waith dros y misoedd nesaf, byddwn yn cyflwyno rhagor o wybodaeth am ein cynlluniau terfynol, ac unwaith eto byddaf yn fodlon eu rhannu gyda'r pwyllgor ar gyfer unrhyw sylwadau y maen nhw eisiau eu gwneud. Fodd bynnag, ymddengys bod graddau'r manylder yn y gwelliant, i mi, yn dal i lyffetheirio gallu nid yn unig y Llywodraeth ond o bwyllgor, neu gorff arall o'r Cynulliad hwn yn y dyfodol i benderfynu ar y gwerth mwyaf a'r pryder fyddai ganddyn nhw o ran y gwerthusiad, ar ryw adeg, yn fras, yng nghanol tymor nesaf y Cynulliad. Mae pob un ohonom ni'n gwybod fod wythnos yn amser hir mewn gwleidyddiaeth. Nid ymddengys i mi fod rhagweld yn y fath fanylder beth mae'n rhaid ei gynnwys yn y pum mlynedd ar ôl cyflwyno isafbris uned yn gymesur. Rwy'n credu ei bod hi'n bwysig cydnabod ein bod ni wedi amlinellu'r telerau cyffredinol ynglŷn â chael adolygiad gwerthuso ffurfiol yn y memorandwm esboniadol. Rydym ni wedi darparu mwy o fanylion ers hynny, felly mae ymrwymiad gwirioneddol i fod yn agored yn y ffordd y mae datblygu'r gwerthusiad hwnnw a gwrando ar y Cynulliad wrth wneud hynny. O ran gwelliant 5, rwy'n hapus i ddweud y bydd y Llywodraeth yn cefnogi'r gwelliant hwn. Yn ystod trafodion Cyfnod 2 yn y pwyllgor, rhoddais ymrwymiad i weithio gydag Aelodau, fel y gellid cyflwyno gwelliant yng Nghyfnod 3 i sicrhau y byddai'r Cynulliad yn gwneud gwaith craffu priodol ac ystyrlon ar ôl pasio'r ddeddfwriaeth. Nodais hefyd nad oedd angen iddo fod yn welliant o eiddo'r Llywodraeth. Rwyf o'r farn ei bod hi'n bwysig y dylai gwelliant ar y mater hwn ategu gweithdrefnau presennol sydd eisoes ar waith ar gyfer y Cynulliad, ac rwy'n credu bod y gwelliant hwn yn gwneud hynny, oherwydd mae'n ei gwneud hi'n ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â Chynulliad Cenedlaethol Cymru wrth baratoi'r adroddiad hwnnw ar weithrediad ac effaith y Ddeddf. Felly, mae hynny'n golygu bod yn rhaid ymgynghori â'r Cynulliad cyn bod Gweinidogion Cymru yn cyflwyno adroddiad o dan adran 21, a fydd yn sbarduno gallu'r Cynulliad i benderfynu, o dan Reolau Sefydlog ei hun, pa faint bynnag o graffu mae'n tybio sy'n briodol. Rwy'n fodlon iawn cadarnhau fy mod yn rhannu barn Rhun ap Iorwerth y byddwn yn disgwyl y byddai'r Cynulliad ei hun yn penderfynu cyfeirio'r mater i'r pwyllgor priodol er mwyn darparu adroddiad ffurfiol, i sicrhau bod gwaith craffu ystyrlon a'r gallu i dderbyn tystiolaeth bryd hynny. Yn benodol, bydd y Cynulliad yn gallu deall a gofyn am unrhyw sylwadau a fyddai'n berthnasol, cyn gwneud unrhyw benderfyniad ynglŷn ag a ddylai barhau â'r darpariaethau isafswm prisio. Felly, o ganlyniad, rwy'n hapus i ddweud na fydd y Llywodraeth yn cefnogi gwelliant 2, ond i ddweud, unwaith eto, mae'r Llywodraeth yn hapus i gefnogi gwelliant 5.