English: Diolch. We're pleased to note the publication of this delivery plan and we share both the key priorities identified by the ministerial taskforce for the south Wales Valleys and the Cabinet Secretary's reservations as expressed at the beginning of his speech about the creation of a new delivery body. However, I also move amendment 1, noting, with regret, that the value of goods and services produced per head of population, or GVA, in the west Wales and the Valleys sub-region is still bottom across the UK, at just 64 per cent of the UK average, with the Gwent Valleys second only to Anglesey as the lowest in the UK, that the Bevan Foundation 'Tough Times Ahead? What 2018 might hold for Wales' report states that although UK unemployment is forecast to remain at around 4.3 per cent over the year, 'performance is unlikely to be enough to boost those parts of Wales where unemployment stands well above the UK figure such as Merthyr Tydfil, 7.3 per cent, and Blaenau Gwent, 6.7 per cent' and that the delivery of the Welsh Government's new Working Wales employability programme has been delayed until April 2019. Figures published three weeks ago show that, in the eighteenth year of Labour Welsh Government, Wales remained the poorest part of the UK, producing the lowest value of goods and services per head amongst the 12 UK nations and regions, despite billions spent on economic regeneration and anti-poverty programmes. Anglesey remains bottom in the UK, with its GVA falling to 52 per cent of the UK average, and the Gwent Valleys come a close second bottom, at just 56 per cent of the UK average, with the central Valleys at only 63 per cent of the UK average. Then, this month's Bevan Foundation 'Tough Times Ahead? What 2018 might hold for Wales' report notes that 'there is nothing to be gained by pretending that all is rosy', and, adding to the unemployment figures detailed in our amendment, that performance is also unlikely 'to help young adults, with more than one in eight 16-24 year olds out of work in Wales as a whole'. Overall, although unemployment in the UK remains at its lowest level since 1975, Wales's unemployment rate is 4.7 per cent higher than any other home nation and, compared with a year ago, Wales is the only part of the UK where unemployment has risen, and Wales has the joint highest economic inactivity rates on the island of Britain. However, despite a Welsh Government pledge to introduce a new all-age employability plan for both job-ready individuals and those furthest away from the labour market, its introduction has been deferred for a further year. Despite past calls by the Westminster Welsh Affairs Committee for devolved and non-devolved employability programmes in Wales to work together, the Welsh Government is now lagging behind last month's Remploy launch in Wales of the UK Government's Work and Health Programme for people with a health condition or disability, long-term unemployed and voluntary early-access groups such as carers and veterans. The Welsh Government's delivery plan refers to working with people in the south Wales Valleys. It states that 'to make this plan a success, the taskforce must bring all the resources of the Welsh Government and its many partners together', that it will 'publish annual updates and monitoring reports against a number of key targets', that 'it has been very important for the taskforce to talk and consult with people who live and work in the South Wales Valleys', and that 'an engagement plan will be published, which will set out how the taskforce will engage and empower people'. The actions detailed also include working with the Cardiff region and Swansea bay city deals, UK Government, business and the third sector. However, true co-production is required if Welsh Government is not to continue the mistakes of the last 18 years, thereby enabling people and professionals to share power and work in equal partnership, acknowledging that everyone is an expert in their own life, everyone has something to contribute, and that enabling people to support each other builds strong, resilient communities. I therefore move amendment 2. The plan also refers to working with Be The Spark and I therefore also move amendment 3, noting that 'true engagement with the "Be The Spark" movement, to create more profitable home-grown businesses that generate wealth and prosperity for the whole of Wales, will require Welsh Government collaboration with a culture that links innovation and entrepreneurship together'. As Be The Spark state, 'big things happen when enterprising and forward-thinking people work together'. And, as business groups recently told the cross-party group on small shops supporting entrepreneurship inquiry, it's important that policy makers understand the challenges that business faces. Therefore, I'm pleased to conclude by commending the three amendments to this Assembly and welcoming the Cabinet Secretary's support for those at the beginning of his contribution. Thank you.
Welsh: Diolch. Rydym yn falch y cyhoeddwyd y cynllun cyflawni hwn ac rydym yn rhannu'r blaenoriaethau allweddol y soniodd y tasglu gweinidogol ar gyfer Cymoedd y de amdanynt, ynghyd ag amheuon Ysgrifennydd y Cabinet a fynegwyd ganddo ar ddechrau ei araith ynglŷn â chreu corff darparu newydd. Fodd bynnag, rwyf hefyd yn cynnig gwelliant 1, gan nodi gyda gofid bod gwerth nwyddau a gwasanaethau a gynhyrchir fesul pen o'r boblogaeth, neu werth ychwanegol crynswth, yn is-ranbarth gorllewin Cymru a'r Cymoedd yn dal i fod ar waelod y rhestr o blith ardaloedd y DU, yn ddim ond 64 y cant o gyfartaledd y DU, gyda Chymoedd Gwent yn ail yn unig i Ynys Môn, sef yr isaf yn y DU. Mae adroddiad Sefydliad Bevan 'Tough Times Ahead? What 2018 might hold for Wales', yn nodi, er y rhagwelir y bydd diweithdra yn y DU yn aros oddeutu 4.3 y cant dros y flwyddyn, mae'r amgylchiadau'n annhebygol o fod yn ddigon i roi hwb i'r rhannau hynny o Gymru lle mae diweithdra ymhell uwchlaw ffigur y DU megis Merthyr Tudful, sy'n 7.3 y cant, a Blaenau Gwent, sy'n 6.7 y cant, a bod cyflawni rhaglen gyflogadwyedd newydd Llywodraeth Cymru, Cymru'n Gweithio, wedi'i ohirio tan fis Ebrill 2019. Dengys ffigurau a gyhoeddwyd dair wythnos yn ôl, yn y ddeunawfed flwyddyn o gael Llywodraeth Lafur yng Nghymru, mai Cymru o hyd yw'r rhan dlotaf o'r Deyrnas Unedig, mai hi sy'n cynhyrchu'r gwerth isaf o ran nwyddau a gwasanaethau y pen ymhlith 12 o ranbarthau a gwledydd y DU, er gwaethaf gwario biliynau ar gynlluniau gwrthdlodi ac adfywio economaidd. Mae Ynys Môn yn parhau i fod yn isaf yn y DU, gyda'r gwerth ychwanegol crynswth yn gostwng i 52 y cant o gyfartaledd y DU, a chymoedd Gwent yn ail agos o'r gwaelod, ar ddim ond 56 y cant o gyfartaledd y DU, gyda'r Cymoedd canolog yn ddim ond 63 y cant o gyfartaledd y DU. Yna, mae adroddiad Sefydliad Bevan a gyhoeddwyd y mis hwn, 'Tough Times Ahead? What 2018 might hold for Wales' yn dweud nad oes dim i'w ennill drwy esgus bod popeth yn fêl i gyd, ac mae'n dweud, yn ychwanegol at y ffigurau diweithdra a nodir yn ein gwelliant, nad yw'r perfformiad yn debygol o helpu oedolion ifanc, gyda mwy nag un o bob wyth person 16-24 oed yn ddi-waith yng Nghymru yn gyffredinol. Ar y cyfan, er bod diweithdra yn y DU yn parhau ar ei lefel isaf ers 1975, mae cyfradd ddiweithdra Cymru 4.7 y cant yn uwch nag unrhyw wlad arall yn y DU. Ac o'i gymharu â blwyddyn yn ôl, Cymru yw'r unig ran o'r DU lle mae diweithdra wedi cynyddu, a chan Gymru y mae cyfraddau anweithgarwch economaidd cydradd uchaf ar Ynys Prydain. Fodd bynnag, er gwaethaf addewid Llywodraeth Cymru i gyflwyno cynllun cyflogadwyedd newydd ar gyfer pobl o bob oedran sy'n barod am swydd a'r rhai sydd bellaf o'r farchnad lafur, gohiriwyd ei gyflwyno am flwyddyn arall. Er gwaethaf galwadau yn y gorffennol gan Bwyllgor Materion Cymreig San Steffan ar i'r rhaglenni cyflogadwyedd yng Nghymru sydd wedi eu datganoli a'r rhai sydd heb eu datganoli weithio gyda'i gilydd, mae Llywodraeth Cymru bellach ar ei hôl hi yn sgil lansio Remploy y mis diwethaf yng Nghymru, sef Rhaglen Waith ac Iechyd Llywodraeth y DU ar gyfer pobl gyda chyflwr iechyd neu anabledd, y di-waith tymor hir a grwpiau gweithredu cynnar gwirfoddol megis gofalwyr a chyn-filwyr. Mae cynllun cyflawni Llywodraeth Cymru yn cyfeirio at weithio gyda phobl yng Nghymoedd y De. Mae'n dweud: 'er mwyn sicrhau bod y cynllun hwn yn llwyddo, mae'n rhaid i'r tasglu ddwyn ynghyd holl adnoddau Llywodraeth Cymru a'i phartneriaid niferus'. y bydd yn 'cyhoeddi diweddariadau ac adroddiadau monitro blynyddol yn erbyn nifer o dargedau allweddol', y 'bu'n bwysig iawn i'r tasglu siarad ac ymgynghori â phobl sy'n byw ac yn gweithio yng Nghymoedd y De' ac y 'cyhoeddir cynllun ymgysylltu a fydd yn nodi sut mae'r tasglu yn bwriadu ymgysylltu â phobl a'u grymuso.' Mae'r camau gweithredu manwl hefyd yn cynnwys gweithio gyda bargeinion dinesig rhanbarth Caerdydd a Bae Abertawe, Llywodraeth y DU, busnesau a'r trydydd sector. Fodd bynnag, mae angen cyd-gynhyrchu yng ngwir ystyr y gair er mwyn i Lywodraeth Cymru beidio â pharhau â chamgymeriadau'r 18 mlynedd diwethaf, ac felly alluogi pobl a gweithwyr proffesiynol i rannu grym a gweithio mewn partneriaeth gyfartal, gan gydnabod bod pawb yn arbenigwr yn eu bywyd eu hunain, bod gan bawb rywbeth i'w gyfrannu, a bod galluogi pobl i gefnogi ei gilydd yn adeiladu cymunedau cryf, cydnerth. Felly, cynigiaf welliant 2. Mae'r cynllun hefyd yn cyfeirio at weithio gyda'r mudiad Creu Sbarc ac rwyf felly hefyd yn cynnig gwelliant 3, gan nodi 'er mwyn cael ymgysylltiad gwirioneddol â mudiad "Creu Sbarc", creu busnesau mwy proffidiol sy'n sicrhau cyfoeth a ffyniant ar gyfer Cymru gyfan, y bydd angen cydweithrediad Llywodraeth Cymru gyda diwylliant sy'n cysylltu arloesi ac entrepreneuriaeth gyda'i gilydd.' Fel y dywed Creu Sbarc, 'Mae pethau mawr yn digwydd pan fydd pobl fentrus a blaengar yn cydweithio'. Ac, fel y dywedodd grwpiau busnes yn ddiweddar yn ystod ymchwiliad cefnogi entrepreneuriaeth y grŵp trawsbleidiol ar siopau bach, mae'n bwysig bod llunwyr polisi yn deall yr heriau sy'n wynebu busnesau. Felly, rwy'n falch o derfynu drwy gyflwyno'r tri gwelliant i'r Cynulliad hwn a chroesawu cefnogaeth yr Ysgrifennydd Cabinet iddyn nhw ar ddechrau ei gyfraniad. Diolch.