English: We do this, of course, despite not having responsibility for policing. That means we have to find the funds for this from within budgets not designed for these purposes. It is, though, a sign of our priorities and how things would be different if policing were devolved, as recommended not just by the Thomas commission, but the Silk commission before it. This is a conversation I'm sure we will return to following our planned publication on the future of justice in the coming weeks. You will recall we held a Senedd debate on the devolution of policing on 9 March, and the Senedd voted in support of this motion. The success of our funding for PCSOs, and the positive impact they make within their communities, illustrates the value of investing in local policing. It also supported our decision to increase their number by 100 within the current programme for government. PCSOs are crucial to a huge variety of work, protecting people and communities across the length and breadth of Wales. They are at the heart of our neighbourhood policing teams, acting as the link between communities and the police services that protect them. They take a problem-solving approach, developing long-term solutions that minimise adverse impacts on local communities. They are additional ears and eyes on the streets, building relationships and strengthening local intelligence. As well as tackling issues that arise on the ground, PCSOs are a visible presence in communities, providing confidence and pride in our local areas. They often work with the most vulnerable, providing advice and support to the general public about a wide variety of community safety issues, including protection of property and how to recognise and deal with scams. PCSOs across Wales maintain relationships with the community through various initiatives. 'Cuppa with a Copper' engagements are held on a regular basis, capturing the views of local residents and allowing them to meet with officers in a less formal environment. Other successful initiatives include mental health drop-in sessions, old age pensioner groups, community leader meetings and crime prevention seminars with hospitals and care homes. PCSOs are also instrumental in engaging with and encouraging young people. Activities range from a diversionary boxing club scheme in Dyfed Powys to delivering the Wales police schools programme. These types of preventative initiatives are a fantastic and effective way to divert young people away from the criminal justice system. I particularly want to highlight how important PCSOs have been in the response to the COVID-19 pandemic. The last few years have been an unprecedented challenge, putting severe pressure on public services and impacting in fundamental ways on our daily lives. Whilst we've now moved to a predominantly self-regulation approach, at the start of the pandemic, strict public safety rules were brought into place. Finding a constructive way to communicate these rules and ensure they were followed was a challenge of vital importance. Our policing partners, including PCSOs, played an essential role in meeting this challenge and keeping people in Wales safe. Throughout the pandemic, PCSOs were actively involved in engaging, explaining and encouraging people to comply with the public health rules we put into legislation, delivering vital messaging both on social media and in person. To give just one example, PCSOs held socially distanced meetings in Wrexham to listen to COVID-19 concerns from residents and to provide reassurance and practical safety advice. I'd like to thank our PCSOs for their flexible and pragmatic approach, which has helped to protect lives across Wales during this unprecedented period. Our commitment to funding PCSOs is just part of our broader approach to working in partnership with policing colleagues in Wales. We work side by side with our four police chiefs and four police and crime commissioners, recognising the key interface between policing and devolved services on matters such as tackling violence against women and girls, housing, mental health and substance misuse. Until such time as the policing and the criminal justice system is fully devolved to Wales, facilitating the delivery of improved outcomes for the people of this country, we will continue to work with the UK Government as effectively as we might under the current, somewhat less than ideal, arrangements. But the significant investment made by Welsh Government in PCSOs has allowed forces to provide accessible and familiar faces in communities, helping to build trust, confidence and legitimacy with their local police. This is supported at all levels by our strong partnership arrangements. As a result of that strong partnership and our financial commitment, I am pleased to be able to tell you today that by the end of the 2021-22 financial year, the majority of the 100 PCSOs were in post, making an even bigger difference than before to our streets and communities.
Welsh: Rydym ni'n gwneud hyn, wrth gwrs, er nad oes gennym ni gyfrifoldeb dros blismona. Mae hynny'n golygu bod yn rhaid i ni ddod o hyd i'r arian ar gyfer hyn o gyllidebau nad ydynt wedi'u cynllunio at y dibenion hyn. Fodd bynnag, mae'n arwydd o'n blaenoriaethau a sut y byddai pethau'n wahanol pe bai plismona'n cael ei ddatganoli, fel yr argymhellwyd, nid dim ond gan gomisiwn Thomas, ond comisiwn Silk o'i flaen. Mae hon yn sgwrs rwy'n siŵr y byddwn ni'n dychwelyd ati yn dilyn ein cyhoeddiad arfaethedig ar ddyfodol cyfiawnder yn ystod yr wythnosau nesaf. Byddwch yn cofio i ni gynnal dadl yn y Senedd ar ddatganoli plismona ar 9 Mawrth, a phleidleisiodd y Senedd o blaid y cynnig hwn. Mae llwyddiant ein cyllid ar gyfer swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu, a'r effaith gadarnhaol maen nhw'n ei chael yn eu cymunedau, yn dangos gwerth buddsoddi mewn plismona lleol. Roedd hefyd yn cefnogi ein penderfyniad i gynyddu eu nifer o 100 o fewn y rhaglen lywodraethu bresennol. Mae swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yn hanfodol i amrywiaeth enfawr o waith, gan ddiogelu pobl a chymunedau ar hyd a lled Cymru. Maen nhw wrth wraidd ein timau plismona yn y gymdogaeth, gan weithredu fel cyswllt rhwng cymunedau a gwasanaethau'r heddlu sy'n eu diogelu. Maen nhw'n defnyddio dull datrys problemau, gan ddatblygu atebion hirdymor sy'n lleihau effeithiau andwyol ar gymunedau lleol. Maen nhw'n glustiau a llygaid ychwanegol ar y strydoedd, yn adeiladu perthnasoedd ac yn cryfhau gwybodaeth leol. Yn ogystal â mynd i'r afael â materion sy'n codi ar lawr gwlad, mae swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yn bresenoldeb gweladwy mewn cymunedau, gan roi hyder a balchder yn ein hardaloedd lleol. Maen nhw'n aml yn gweithio gyda'r rhai mwyaf agored i niwed, gan roi cyngor a chymorth i'r cyhoedd am amrywiaeth eang o faterion diogelwch cymunedol, gan gynnwys diogelu eiddo a sut i nodi a delio â sgamiau. Mae swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu ledled Cymru yn cynnal perthynas â'r gymuned drwy fentrau amrywiol. Cynhelir digwyddiadau 'Paned gyda Phlismon' yn rheolaidd, gan gasglu barn trigolion lleol a chaniatáu iddyn nhw gyfarfod â swyddogion mewn amgylchedd llai ffurfiol. Mae mentrau llwyddiannus eraill yn cynnwys sesiynau galw heibio iechyd meddwl, grwpiau pensiynwyr henaint, cyfarfodydd arweinwyr cymunedol a seminarau atal troseddu gydag ysbytai a chartrefi gofal. Mae swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu hefyd yn allweddol wrth ymgysylltu â phobl ifanc a'u hannog. Mae'r gweithgareddau'n amrywio o gynllun clwb bocsio dargyfeiriol yn Nyfed Powys i gyflwyno rhaglen ysgolion heddlu Cymru. Mae'r mathau hyn o fentrau ataliol yn ffordd wych ac effeithiol o ddargyfeirio pobl ifanc i ffwrdd o'r system cyfiawnder troseddol. Rwyf eisiau tynnu sylw'n benodol at ba mor bwysig mae swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu wedi bod yn yr ymateb i bandemig COVID-19. Mae'r blynyddoedd diwethaf wedi bod yn her na welwyd ei thebyg o'r blaen, gan roi pwysau difrifol ar wasanaethau cyhoeddus ac effeithio mewn ffyrdd sylfaenol ar ein bywydau bob dydd. Er ein bod bellach wedi symud tuag at ddull hunanreoleiddio yn bennaf, ar ddechrau'r pandemig, rhoddwyd rheolau diogelwch cyhoeddus llym ar waith. Roedd dod o hyd i ffordd adeiladol o gyfleu'r rheolau hyn a sicrhau eu bod yn cael eu dilyn yn her hynod bwysig. Chwaraeodd ein partneriaid plismona, gan gynnwys swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu, rôl hanfodol wrth ymateb i'r her hon a chadw pobl yng Nghymru'n ddiogel. Drwy gydol y pandemig, roedd swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yn cymryd rhan weithredol mewn ymgysylltu, esbonio ac annog pobl i gydymffurfio â'r rheolau iechyd cyhoeddus a roddwyd mewn deddfwriaeth, gan gyflwyno negeseuon hanfodol ar y cyfryngau cymdeithasol ac yn bersonol. I roi un enghraifft yn unig, cynhaliodd swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu gyfarfodydd o bell yn Wrecsam i wrando ar bryderon COVID-19 gan drigolion ac i roi sicrwydd a chyngor ymarferol ar ddiogelwch. Hoffwn ddiolch i'n swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu am eu dull hyblyg a phragmatig, sydd wedi helpu i ddiogelu bywydau ledled Cymru yn ystod y cyfnod digynsail hwn. Mae ein hymrwymiad i ariannu swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yn rhan o'n dull ehangach o weithio mewn partneriaeth â chydweithwyr plismona yng Nghymru. Rydym ni'n gweithio ochr yn ochr â'n pedwar pennaeth heddlu a phedwar comisiynydd heddlu a throseddu, gan gydnabod y rhyngwyneb allweddol rhwng plismona a gwasanaethau datganoledig ar faterion fel mynd i'r afael â thrais yn erbyn menywod a merched, tai, iechyd meddwl a chamddefnyddio sylweddau. Hyd nes y bydd y system plismona a chyfiawnder troseddol wedi'i datganoli'n llawn i Gymru, gan hwyluso'r gwaith o sicrhau gwell canlyniadau i bobl y wlad hon, byddwn ni'n parhau i weithio gyda Llywodraeth y DU mor effeithiol ag y gallwn ni o dan y trefniadau presennol, sydd yn llai na delfrydol. Ond mae'r buddsoddiad sylweddol a wnaed gan Lywodraeth Cymru mewn swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu wedi caniatáu i heddluoedd ddarparu wynebau hygyrch a chyfarwydd mewn cymunedau, gan helpu i feithrin ymddiriedaeth, hyder a chyfreithlondeb gyda'u heddlu lleol. Mae hyn yn cael ei gefnogi ar bob lefel gan ein trefniadau partneriaeth cryf. O ganlyniad i'r bartneriaeth gref honno a'n hymrwymiad ariannol, rydw i'n falch o allu dweud wrthych chi heddiw fod y rhan fwyaf o'r 100 o swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yn eu swyddi erbyn diwedd blwyddyn ariannol 2021-22, gan wneud gwahaniaeth hyd yn oed yn fwy nag o'r blaen i'n strydoedd a'n cymunedau.