English: The Welsh Government is committed to helping disabled people to fulfil their potential and achieve their ambitions and dreams. This is no easy task, because it requires us to work hard to remove barriers that get in the way of such ambitions. This includes physical obstacles, whether in buildings, towns or countryside, but also includes hurdles and blockages created by organisations and people's attitudes. Disabled people tell us, time and time again, that these are the barriers that most frustrate them and stop them living the lives they want, more than any limitations of their own bodies. The 2017-18 national survey for Wales data demonstrates that life satisfaction was generally lower for people with a disability or limiting, long-standing illness than for those without. The mean score for those without a disability is eight out of 10, but only 7.2 for disabled people. Tackling these challenges requires real partnership working. In particular, we know we will make more progress and achieve better results if we work with disabled people, so we understand the issues properly and find solutions that work. Next week, we will be publishing our framework and action plan entitled 'Action on Disability: The Right to Independent Living'. This document replaces our previous framework for action on independent living, which was published by the Welsh Government in 2013. The new framework has been developed as a result of a great deal of engagement over nearly two years with disabled people and the organisations that represent them. The work has been undertaken in workshops up and down Wales by small groups of people with expertise and experience of a wide range of disabilities, through hundreds of e-mails, letters and phone calls and through conversations in homes, workplaces, schools and communities. Our new framework sets out how we are fulfilling our obligations under the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities. It also highlights the role of key legislation, including the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and the Welsh Government's national strategy, 'Prosperity for All'. Underlying the whole framework is the social model of disability, the approach that recognises the need for society to be transformed, removing barriers so that disabled people are able to participate fully. The new framework focuses on key issues identified by disabled people, and Welsh Government's own priorities. Often these are one and the same, for example, the need to help disabled people who are unemployed and want to work to find jobs. Seventy-five thousand disabled people in Wales are either actively seeking work or would like to work. Too often, they are being held back by barriers beyond their control, such as organisational systems and other people's attitudes, as well as physical and environmental barriers. Just 45 per cent of working-age disabled people in Wales are currently in employment, compared to 80 per cent of those not disabled. This is a shocking disability employment gap of 35 percentage points. To address this, the Welsh Government is working in close partnership with a wide range of stakeholders, disabled people and their representative bodies, to better understand existing barriers to employment and, crucially, the actions needed to deliver real change. Many of the commitments set out in our employability plan are aimed at tackling this disability employment gap. We will work with partners to address the issues, including employer attitudes, job design and working practices. We will publish a target on employment and disability by the end of the year, to underline our commitment to this agenda. Having focused for a few minutes on employment, let me also acknowledge this is not the only or even the main issue for every disabled person. We know action is needed across a wide front, and the new action plan will reflect this. Whatever the issues being discussed, disabled people have told us that local action is crucial, so our new framework is designed to strongly encourage Welsh public services, employers and organisations at every level to take note of the commitments set out in the framework, and emulate them as far as possible. When it is published next week, you will see that the structure of the framework is new, with the main document setting out the principles, legal context and commitments that underpin all our work with and for disabled people. This is accompanied by an action plan, which highlights the main actions currently being undertaken or led by Welsh Government. The framework will be available in a variety of accessible versions. I want to thank everyone who has helped in this process, and especially the steering group who have overseen it, led by Disability Wales. I would also like to thank, in particular, the children and young people who have contributed to the making of the framework. They have helped to ensure that our approach is the right one for all ages, and fit for the future. Supporting people to live their lives in the way that they choose is the right thing to do. I commend this framework to encourage action with and for disabled people across the whole of Wales. Diolch.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i helpu pobl anabl i gyflawni eu potensial a gwireddu eu dyheadau a'u breuddwydion. Nid yw hon yn dasg hawdd, oherwydd mae gofyn inni weithio'n galed i chwalu'r rhwystrau sy'n eu hatal rhag cyflawni uchelgeisiau o'r fath. Mae hyn yn cynnwys rhwystrau corfforol, boed mewn adeiladau, trefi neu yng nghefn gwlad, ond hefyd yn cynnwys y muriau a'r rhwystrau a grëir gan sefydliadau a chan agweddau pobl. Mae pobl anabl yn dweud wrthym, dro ar ôl tro, mai'r rhain yw'r rhwystrau sy'n peri'r rhwystredigaeth fwyaf iddyn nhw ac sydd yn eu hatal rhag byw y bywyd a ddymunant, yn fwy nag unrhyw gyfyngiadau o ran eu cyrff eu hunain. Mae Arolwg Cenedlaethol 2017-18 ar gyfer data Cymru yn dangos bod llai o fodlonrwydd bywyd yn gyffredinol ymysg pobl ag anabledd neu salwch cyfyngus a hirsefydlog nag ymysg pobl eraill. Y sgôr cymedrig ar gyfer y rhai nad oes ganddyn nhw anabledd yw wyth allan o 10, ond dim ond 7.2 yw'r sgôr ar gyfer pobl anabl. Mae mynd i'r afael â'r heriau hyn yn gofyn am weithio mewn partneriaeth wirioneddol. Yn benodol, rydym yn gwybod y byddwn yn gwneud mwy o gynnydd ac yn cael canlyniadau gwell drwy weithio gyda phobl anabl, er mwyn inni allu deall y materion yn iawn a dod o hyd i atebion sy'n gweithio. Yr wythnos nesaf, byddwn yn cyhoeddi ein fframwaith a'n cynllun gweithredu dan y teitl 'Gweithredu ar Anabledd: yr Hawl i Fyw'n Annibynnol'. Mae'r ddogfen hon yn disodli ein fframwaith blaenorol ar gyfer gweithredu ar fyw'n annibynnol, a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru yn 2013. Datblygwyd y fframwaith newydd o ganlyniad i lawer iawn o ymgysylltu dros ddwy flynedd bron â phobl anabl a'r sefydliadau sy'n eu cynrychioli. Mae gwaith wedi ei wneud mewn gweithdai ar hyd a lled Cymru gan grwpiau bach o bobl sydd ag arbenigedd a phrofiad o amrywiaeth eang o anableddau, a hynny drwy gannoedd o negeseuon e-bost, llythyrau a galwadau ffôn a thrwy sgyrsiau mewn cartrefi, gweithleoedd, ysgolion a chymunedau. Mae ein fframwaith newydd yn nodi sut yr ydym yn cyflawni ein hymrwymiadau dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar hawliau pobl anabl. Mae'n tynnu sylw at swyddogaeth deddfwriaeth allweddol, gan gynnwys Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, a strategaeth genedlaethol Llywodraeth Cymru, 'Ffyniant i Bawb'. Wrth wraidd yr holl fframwaith mae'r model cymdeithasol o anabledd, y dull sy'n cydnabod yr angen am drawsnewid cymdeithas, a chael gwared ar y rhwystrau fel y gall pobl anabl gyfranogi'n llawn. Mae'r fframwaith newydd yn canolbwyntio ar faterion allweddol a nodwyd gan bobl anabl, a blaenoriaethau Llywodraeth Cymru ei hun. Yn aml mae'r rhain yn gyfystyr â'i gilydd, er enghraifft, yr angen i helpu pobl anabl sy'n ddi-waith ac sy'n awyddus i weithio i ddod o hyd i swyddi. Mae 75 mil o bobl anabl yng Nghymru wrthi'n chwilio am waith neu'n awyddus i weithio. Yn rhy aml, maen nhw'n cael eu dal yn ôl gan rwystrau y tu hwnt i'w rheolaeth, fel systemau sefydliadol ac agweddau pobl eraill, yn ogystal â rhwystrau ffisegol ac amgylcheddol. Dim ond 45 y cant o bobl anabl o oedran gweithio yng Nghymru sy'n gweithio ar hyn o bryd, o'i gymharu ag 80 y cant o'r bobl nad ydyn nhw'n anabl. Mae hwn yn fwlch cyflogaeth anabledd syfrdanol o 35 pwynt canran. I fynd i'r afael â hyn, mae Llywodraeth Cymru yn gweithio mewn partneriaeth agos ag amrywiaeth eang o randdeiliaid, pobl anabl a'u cyrff cynrychioliadol, er mwyn deall y rhwystrau presennol i gyflogaeth yn well ac, yn hollbwysig, y camau sydd eu hangen i gyflawni newid gwirioneddol. Mae llawer o'r ymrwymiadau a nodir yn ein cynllun cyflogadwyedd yn ceisio mynd i'r afael â'r bwlch cyflogaeth anabledd hwn. Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i fynd i'r afael â'r problemau, gan gynnwys agweddau cyflogwyr, dyluniad gwaith ac arferion gweithio. Byddwn yn cyhoeddi targed ar gyfer cyflogaeth ac anabledd erbyn diwedd y flwyddyn i danlinellu ein hymrwymiad i'r agenda hon. Wedi canolbwyntio am ychydig funudau ar gyflogaeth, gadewch i mi gydnabod hefyd nad hwn yw'r unig fater neu hyd yn oed y mater pwysicaf i bob unigolyn anabl. Gwyddom fod angen gweithredu'n eang, a bydd y cynllun gweithredu newydd yn adlewyrchu hyn. Beth bynnag fo'r materion sy'n cael eu trafod, mae pobl anabl wedi dweud wrthym fod gweithredu lleol yn hanfodol. Felly lluniwyd ein fframwaith newydd i roi anogaeth gref i wasanaethau cyhoeddus, cyflogwyr a sefydliadau ar bob lefel yng Nghymru i gymryd sylw o'r ymrwymiadau a nodir yn y fframwaith, a'u hefelychu cymaint â phosibl. Pan gaiff ei gyhoeddi yr wythnos nesaf, byddwch yn gweld bod strwythur y fframwaith yn newydd, gyda'r brif ddogfen yn nodi'r egwyddorion, y cyd-destun cyfreithiol a'r ymrwymiadau sy'n sail i'n holl waith gyda phobl anabl ac ar eu cyfer. Ategir hynny gan gynllun gweithredu, sy'n tynnu sylw at y prif gamau gweithredu sy'n cael eu cyflawni gan neu dan arweiniad Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd. Bydd y fframwaith ar gael mewn amryw o fersiynau hwylus. Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi helpu gyda'r broses hon, ac yn enwedig y grŵp llywio sydd wedi ei goruchwylio, dan arweiniad Anabledd Cymru. Hoffwn hefyd ddiolch, yn benodol, i'r plant a'r bobl ifanc sydd wedi cyfrannu at y broses o lunio'r fframwaith. Maen nhw wedi helpu i sicrhau mai ein dull ni yw'r un cymwys ar gyfer pob oedran, a'i fod yn addas i'r dyfodol. Cefnogi pobl i fyw eu bywydau yn y ffordd y maen nhw'n ei dewis yw'r peth iawn i'w wneud. Rwy'n cymeradwyo'r fframwaith hwn ar gyfer annog camau gweithredu gydag ac ar gyfer pobl anabl ledled Cymru gyfan. Diolch.