English: Diolch, Llywydd. I'm not frightened of change and, to be fair, all the people who took part in this debate, I think without exception, weren't particularly frightened of change. I think everyone acknowledged the fact that CHCs do need to change in some way or other. However, Cabinet Secretary, your carefully well-modulated platitudes do not reassure me, because let's be very clear, this fit for the future documentation has been rushed through. I think Rhun ap Iorwerth used a wonderful way when he talked about it being a, I think it was, 'scramble'. And it certainly has been scrambled. Let's just start at the very, very beginning. Yesterday, we met here to talk about the interim report on the parliamentary review, and we all talked in that about how one of the key themes that they are bringing forward is the engagement of the citizen, is about making all of us step up to the plate, take ownership of our health, stop being so demanding on the health service, accept our own responsibilities and shape, influence and become part of the solution to the problems we currently have. And yet, this fit for the future paper, which you've brought forward whilst we're still doing the interim report and the full report on the parliamentary review - so, for me, there's the first contradiction. Why do this now? Why not wait until that final report, because it's so integral to the way we go forward with our NHS? So, we've got the parliamentary review, we've got this consultation coming out, we're talking about the citizen being at the heart of it, and yet this fit for the future does row back a bit. I appreciate the CHCs need to change. I appreciate they should have a wider and better remit. I appreciate they should be better resourced, and not just better resourced, because most of the people on the CHCs are passionate, caring local volunteers, and I think Mohammad Asghar made a very good point when he talked at length about that locality, because with the best will in the world HIW are not based in, you know, my little bit of Pembrokeshire, my little bit of Carmarthenshire, your bit of Ynys Môn. They are a central body. We want to have local people who can hold our local health boards to account, and not just to account, but to influence, to help change, to make those suggestions - Nick Ramsay brought forward the commentary about how issues over linen supply were solved because of the involvement of the CHC. So, here we are, saying we want to have the patient, the citizen, the voice of people really integrated, and yet you're closing that door. So, that's my first complaint. My second complaint, though, and even more is that this Government does enough consultations every year, so you should be really good at them by now. This is a totally rubbish consultation. It is too fast, it's been left to the last minute, there are not all the places, the meetings or the promised focus groups and all the rest of it. You very proudly say you've had 700 responses, but, actually, ordinary people, the people who Eluned Morgan says don't know anything about CHCs, where's their voice in this? Why haven't they been asked about it? This is really, really important. Mark Isherwood very clearly said that the CHCs are saying that they would like a bit more time. Nobody here is frightened of change. Let's have some change, but let it be the right change, and, above all, let us actually come true. Minister - Cabinet Secretary, forgive me. You talk the talk, you've got to walk the walk. Engage with the people of Wales and make them the heart of this. The CHC doesn't belong to you. It doesn't belong to the health board. It belongs to the people of the area it represents. It is their one and only really good voice that belongs to them. It, at the moment, has an opportunity to be loud, strong, and forceful, and you, if you do not have courage and you do not really buy into it, you're going to make it a tiny, weeny, weak voice and the people who will suffer - the people we're all supposed to represent.
Welsh: Diolch, Llywydd. Nid wyf yn ofni newid ac i fod yn deg, nid wyf yn credu bod yr holl bobl a gymerodd ran yn y ddadl hon, yn ddieithriad, yn arbennig o ofnus o newid. Rwy'n credu bod pawb wedi cydnabod y ffaith fod angen i'r CICau newid mewn rhyw ffordd neu'i gilydd. Fodd bynnag, Ysgrifennydd y Cabinet, nid yw eich ystrydebau sydd wedi'u modiwleiddio'n ofalus yn tawelu fy meddwl, oherwydd, gadewch i ni fod yn glir iawn, mae'r ddogfennaeth 'addas i'r dyfodol' wedi cael ei gwthio drwodd ar ruthr. Rwy'n credu bod Rhun ap Iorwerth wedi defnyddio ffordd wych o sôn amdani fel 'sgrialfa', rwy'n credu. Ac yn sicr, mae wedi cael ei sgrialu. Gadewch i ni ddechrau yn y dechrau'n deg. Ddoe, cawsom gyfarfod yma i siarad am yr adroddiad interim ar yr adolygiad seneddol, a siaradodd pawb ohonom ynglŷn â'r modd y mae un o'r themâu allweddol y maent yn eu cyflwyno, sef ymgysylltiad y dinesydd, yn ymwneud â gwneud i bob un ohonom gamu ymlaen a chymryd perchnogaeth ar ein hiechyd, rhoi'r gorau i greu cymaint o alwadau ar y gwasanaeth iechyd, derbyn ein cyfrifoldebau a siapio a dylanwadu ar yr ateb i'r problemau sydd gennym ar hyn o bryd, a dod yn rhan o'r ateb hwnnw. Ac eto, y papur 'addas i'r dyfodol' hwn a gyflwynwyd gennych tra'n bod yn dal i wneud yr adroddiad interim a'r adroddiad llawn ar yr adolygiad seneddol - felly, i mi, dyna'r gwrthddywediad cyntaf. Pam gwneud hyn yn awr? Pam na allwn aros tan yr adroddiad terfynol, am ei fod mor annatod i'r ffordd y symudwn ymlaen gyda'n GIG? Felly, mae gennym yr adolygiad seneddol, mae gennym yr ymgynghoriad hwn yn dod allan, rydym yn sôn am y dinesydd yn ganolog iddo, ac eto mae'r papur 'addas i'r dyfodol' hwn yn camu'n ôl rywfaint. Rwy'n derbyn bod angen i'r CICau newid. Rwy'n derbyn y dylai fod ganddynt gylch gwaith ehangach a gwell. Rwy'n derbyn y dylai fod ganddynt adnoddau gwell, ac nid adnoddau gwell yn unig, gan fod y rhan fwyaf o'r bobl ar y cynghorau iechyd cymuned yn wirfoddolwyr lleol angerddol, sy'n malio, ac rwy'n meddwl bod Mohammad Asghar wedi gwneud pwynt da iawn pan soniodd yn faith am yr ardal leol, oherwydd gyda'r ewyllys gorau yn y byd nid yw AGIC wedi eu lleoli, wyddoch chi, yn fy rhan fach i o Sir Benfro, fy rhan fach i o Sir Gaerfyrddin, eich rhan fach chi o Ynys Môn. Maent yn gorff canolog. Rydym yn awyddus i gael pobl leol sy'n gallu dwyn ein byrddau iechyd lleol i gyfrif, ac nid eu dwyn i gyfrif yn unig, ond dylanwadu arnynt, eu helpu i newid, gwneud awgrymiadau - cyflwynodd Nick Ramsay sylwadau ynglŷn â sut y cafodd problemau gyda chyflenwadau dillad gwely eu datrys yn sgil ymwneud y cyngor iechyd cymuned. Felly, dyma ni, yn dweud ein bod am gael y claf, y dinesydd, llais pobl wedi'i integreiddio go iawn, ac eto rydych yn cau'r drws hwnnw. Felly, dyna fy nghwyn gyntaf. Fy ail gŵyn, fodd bynnag, yn fwy hyd yn oed, yw bod y Llywodraeth hon yn gwneud digon o ymgynghoriadau bob blwyddyn, felly dylech fod yn wirioneddol dda am eu gwneud bellach. Rwtsh llwyr yw'r ymgynghoriad hwn. Mae'n rhy gyflym, mae wedi cael ei adael tan y funud olaf, ni cheir yr holl leoedd, y cyfarfodydd na'r grwpiau ffocws a addawyd a'r cyfan arall. Rydych yn dweud yn falch iawn eich bod wedi cael 700 o ymatebion, ond mewn gwirionedd, y bobl gyffredin, y bobl y mae Eluned Morgan yn dweud nad ydynt yn gwybod unrhyw beth am gynghorau iechyd cymuned, ble mae eu llais hwy yn hyn? Pam na ofynnwyd iddynt hwy yn ei gylch? Mae hyn yn wirioneddol bwysig. Dywedodd Mark Isherwood yn glir iawn fod y cynghorau iechyd cymuned yn dweud y byddent yn hoffi ychydig mwy o amser. Nid oes neb yma'n ofni newid. Gadewch i ni gael rhywfaint o newid, ond gadewch iddo fod yn newid cywir, ac yn anad dim, gadewch i ni wynebu'r gwir. Gweinidog - Ysgrifennydd y Cabinet, maddeuwch i mi. Rydych yn siarad digon, mae'n rhaid i chi weithredu. Ymgysylltwch â phobl Cymru a'u gwneud yn ganolog i hyn. Nid yw'r cyngor iechyd cymuned yn perthyn i chi. Nid yw'n perthyn i'r bwrdd iechyd. Mae'n perthyn i bobl yr ardal y mae'n ei chynrychioli. Dyna yw eu hunig lais da sy'n perthyn iddynt hwy go iawn. Ar hyn o bryd, mae cyfle iddo fod yn uchel, yn gryf ac yn rymus, ac os nad ydych yn ddigon dewr ac nad ydych yn ei gefnogi mewn gwirionedd, rydych yn mynd i'w wneud yn llais bach gwan a'r bobl fydd yn dioddef - y bobl y mae pawb ohonom i fod i'w cynrychioli.