techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Following on from what I'm hearing from you, which is good news, do you think that early years preschool education should sit within the same Cabinet portfolio as childcare? Wouldn't it be sensible to bring those two aspects together? If one is focused on early years pre-school education, whilst accepting that there are benefits for parents emerging from all of that, doesn't it make sense to bring those two things together, and for you, as Deputy Minister, perhaps to be responsible for that area?
Welsh: Yn dilyn ymlaen o beth dwi'n clywed gennych chi, sydd yn newyddion da, ydych chi'n credu bod angen i addysg blynyddoedd cynnar cyn ysgol ddod o fewn yr un portffolio Cabinet â gofal plant? Hynny yw, oni fyddai fo'n gwneud synnwyr i ddod â'r ddwy agwedd yma ynghyd? Os ydy rhywun yn canolbwyntio ar yr agwedd addysg blynyddoedd cynnar cyn ysgol, a derbyn bod yna fendithion o ran y rhieni yn deillio o hynny i gyd, onid ydy o'n gwneud synnwyr i roi'r ddau beth at ei gilydd, ac efallai i chi, fel y Dirprwy Weinidog, fod yn gyfrifol am y maes yna?
English: Thank you. Finally from me, Chair, if I could turn to speech, language and communication in the early years, what is your assessment of the impact of the pandemic on this specific area? One does hear that there are concerns about children falling behind in terms of speech, language and communication development because of the situation.
Welsh: Diolch. Yn olaf gen i, Gadeirydd, i droi at y maes iaith, lleferydd a chyfathrebu yn y blynyddoedd cynnar, beth ydy'ch asesiad chi o effaith y pandemig ar y maes penodol yma? Mae rhywun yn clywed bod yna bryder ynglŷn â phlant yn mynd ar ei hôl hi o ran datblygiad iaith, lleferydd a chyfathrebu oherwydd y sefyllfa.
English: Okay, I hope we are now live. A warm welcome to you all and it's very good to see you on a Friday morning like this, and thank you very much for your attendance. In accordance with Standing Order 34.19, I have determined that the public are excluded from the committee's meeting in order to protect public health. In accordance with Standing Order 34.21, notice of this decision was included in the agenda for this meeting. The meeting is being broadcast live on Senedd.tv, and a Record of Proceedings will be published as usual. Aside from the procedural adaptations relating to conducting proceedings remotely, all other Standing Order requirements for committees remain in place. So, we will move on.
Welsh: Iawn, dwi'n gobeithio ein bod ni'n fyw rŵan. Croeso cynnes i chi gyd ac mae'n dda eich gweld chi ar fore dydd Gwener fel hyn, a diolch yn fawr i chi am eich amser hefo ni y bore yma. Yn unol â Rheol Sefydlog 34.19, dwi wedi penderfynu gwahardd y cyhoedd o gyfarfod y pwyllgor er mwyn diogelu iechyd y cyhoedd. Yn unol â Rheol Sefydlog 34.21, cafodd hysbysiad o'r penderfyniad hwn ei gynnwys yn agenda y cyfarfod hwn. Mae'r cyfarfod hwn yn cael ei ddarlledu'n fyw ar Senedd.tv, a bydd Cofnod y Trafodion yn cael ei gyhoeddi yn y ffordd arferol. Ar wahân i addasiadau gweithredol sy'n ymwneud â chynnal trafodion o bell, mae holl ofynion eraill y Rheolau Sefydlog ar gyfer pwyllgorau yn parhau. Felly, mi wnawn ni barhau ymlaen.
English: A very warm welcome to you all.
Welsh: Croeso cynnes ichi i gyd.
English: Great. Thank you. Thank you. Thank you very much for your time this morning.
Welsh: Gwych. Diolch yn fawr. Diolch yn fawr. Felly, diolch yn fawr iawn ichi am eich amser y bore yma.
English: Excellent. Thank you very much for your time this morning and for joining us at this meeting, and thank you for your responses to our questions. We will consider your comments very carefully now.
Welsh: Gwych. Diolch yn fawr iawn i chi am eich amser y bore yma ac am ymuno efo ni yn y cyfarfod yma, a diolch am eich atebion. Byddwn ni'n ystyried beth rydych chi wedi'i ddweud yn agos iawn dros yr amser nesaf yma rŵan.
English: I do now propose, under Standing Order 17.42 (ix), that the committee resolves to exclude the public from the remainder of this meeting. Are Members content? I see that Members are content. We will therefore move into private session.
Welsh: Dwi'n cynnig felly, yn ôl Rheol Sefydlog 17.42 (ix), bod y pwyllgor yn penderfynu gwahardd y cyhoedd o weddill y cyfarfod hwn. Ydy Aelodau'n fodlon? Rwy'n gweld eu bod nhw. Rydym ni felly yn mynd i - . Fe rown ni 10 eiliad i fynd oddi ar y sgrîn.
English: Good afternoon and welcome.
Welsh: Prynhawn da a chroeso.
English: Welcome all to this afternoon's Plenary session. Before we begin, I want to set out a few points. This meeting will be held in a hybrid format, with some Members in the Senedd Chamber and others joining by video-conference. All Members participating in Senedd proceedings, wherever they may be, will be treated equally. A Plenary meeting held using video-conference, in accordance with the Standing Orders of the Welsh Parliament, constitutes Senedd proceedings for the purposes of the Government of Wales Act 2006. Some of the provisions of Standing Order 34 will apply for today's Plenary meeting, and these are set out on your agenda. I'd like to remind Members that Standing Orders relating to order in Plenary meetings apply to this meeting, and apply equally to Members in the Chamber as to those joining virtually.
Welsh: Croeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn y prynhawn yma. Cyn i ni ddechrau, dwi eisiau nodi ychydig o bwyntiau. Cynhelir y cyfarfod hwn ar ffurf hybrid, gyda rhai Aelodau yn Siambr y Senedd ac eraill yn ymuno drwy gyswllt fideo. Bydd yr holl Aelodau sy'n cymryd rhan yn nhrafodion y Senedd, ble bynnag y bônt, yn cael eu trin yn gyfartal. Mae Cyfarfod Llawn a gynhelir drwy gynhadledd fideo, yn unol â Rheolau Sefydlog Senedd Cymru, yn gyfystyr â thrafodion y Senedd at ddibenion Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Bydd rhai o ddarpariaethau Rheol Sefydlog 34 yn gymwys ar gyfer Cyfarfod Llawn heddiw, ac mae'r rheini wedi eu nodi ar eich agenda. Hoffwn atgoffa'r Aelodau fod y Rheolau Sefydlog sy'n ymwneud â threfn yn y Cyfarfod Llawn yn berthnasol i'r cyfarfod yma, ac yr un mor berthnasol i Aelodau yn y Siambr ag i'r rhai sy'n ymuno drwy gyswllt fideo.
English: The first item this afternoon is questions to the First Minister, and the first question is from Peter Fox.
Welsh: Yr eitem gyntaf y prynhawn yma yw'r cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Peter Fox.
English: Llywydd, households are under unprecedented financial pressure resulting from the pandemic, our exit from the European Union, the rising cost of living and damaging cuts to welfare supported by the UK Government. We are tackling the inequalities that can lead to poverty while helping people to maximise incomes and build financial resilience.
Welsh: Llywydd, mae aelwydydd o dan bwysau ariannol digynsail o ganlyniad i'r pandemig, ein hymadawiad â'r Undeb Ewropeaidd, costau byw cynyddol a thoriadau niweidiol i daliadau lles a gefnogwyd gan Lywodraeth y DU. Rydym ni'n mynd i'r afael â'r anghydraddoldebau a all arwain at dlodi wrth helpu pobl i sicrhau'r incwm mwyaf a datblygu cadernid ariannol.
English: Thank you, First Minister, for that answer. I'd like to welcome the work that the Welsh Government is doing to support vulnerable people, and I particularly want to pay tribute to our charities and other third sector organisations that are doing some fantastic work to help our communities. As you will know, First Minister, the UK Government has recently announced a package of support worth £500 million to help people through the pandemic, as well as the winter months. This money will be provided to councils in England by October. Because of this, Wales will receive an additional £25 million. Can you confirm how this money will be used to support families across Wales and whether councils will directly receive this funding so that they can ensure that help is received by those who need it most? Thank you.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog, am yr ateb yna. Hoffwn groesawu'r gwaith y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i gynorthwyo pobl agored i niwed, a hoffwn dalu teyrnged yn arbennig i'n helusennau a sefydliadau eraill yn y trydydd sector sy'n gwneud gwaith gwych i helpu ein cymunedau. Fel y byddwch chi'n gwybod, Prif Weinidog, mae Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi pecyn cymorth gwerth £500 miliwn yn ddiweddar i helpu pobl drwy'r pandemig, yn ogystal â misoedd y gaeaf. Bydd yr arian hwn yn cael ei ddarparu i gynghorau yn Lloegr erbyn mis Hydref. Oherwydd hyn, bydd Cymru yn derbyn £25 miliwn yn ychwanegol. A wnewch chi gadarnhau sut bydd yr arian hwn yn cael ei ddefnyddio i gynorthwyo teuluoedd ledled Cymru a pha un a fydd cynghorau yn cael yr arian hwn yn uniongyrchol fel y gallan nhw sicrhau bod cymorth yn cyrraedd y rhai sydd ei angen fwyaf? Diolch.
English: Well, Llywydd, I agree with what Peter Fox said about the importance of voluntary and third sector organisations that have done so much to help families and communities over the recent pandemic period. But let's be clear: the UK Government is taking £300 million out of the pockets of some of the poorest families in Wales and is offering £25 million in return. It's absolutely no bargain at all for those vulnerable families and the support that they will need over this winter. Now, we have already provided over £25 million in additional investment in our discretionary assistance fund, a fund abandoned by the Conservative Party in England, where there's no recourse to such a nationally run, rules-based scheme. We will look to see how we can use the £25 million to the very best effect, supporting the range of organisations that make a difference to people's lives, while being absolutely clear sighted about the fact that to lose £300 million and to be offered £25 million in compensation is no deal at all.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n cytuno â'r hyn a ddywedodd Peter Fox am bwysigrwydd sefydliadau gwirfoddol a thrydydd sector sydd wedi gwneud cymaint i helpu teuluoedd a chymunedau dros gyfnod y pandemig yn ddiweddar. Ond gadewch i ni fod yn glir: mae Llywodraeth y DU yn tynnu £300 miliwn o bocedi rhai o'r teuluoedd tlotaf yng Nghymru ac yn cynnig £25 miliwn yn gyfnewid am hynny. Nid yw'n fargen o gwbl i'r teuluoedd agored i niwed hynny a'r cymorth y bydd ei angen arnyn nhw dros y gaeaf hwn. Nawr, rydym ni eisoes wedi darparu dros £25 miliwn o fuddsoddiad ychwanegol yn ein cronfa cymorth dewisol, cronfa y cefnwyd arni gan y Blaid Geidwadol yn Lloegr, lle nad oes unrhyw hawl i gynllun mor genedlaethol wedi ei seilio ar reolau. Byddwn yn edrych i weld sut y gallwn ni ddefnyddio'r £25 miliwn i sicrhau'r effaith orau posibl, gan gynorthwyo'r ystod o sefydliadau sy'n gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl, gan fod yn gwbl glir ynghylch y ffaith nad yw colli £300 miliwn a chael cynnig £25 miliwn i wneud iawn am hynny yn unrhyw fargen o gwbl.
English: First Minister, loneliness has been a significant issue for thousands of people during the pandemic, and, as we enter the winter months, more people could feel even more isolated from friends and family. When people are lonely, they can be at greater risk of isolating themselves from services as well, and that can, in turn, be made worse if there are already barriers to accessing those services, like long waiting lists. I know the Red Cross has drawn attention to how people suffering from loneliness can need tailored support when they're waiting for treatment, support that isn't just about their physical ailment but about coping with the process of waiting, especially if that is prolonging the time before they can interact with friends and family more easily. So, First Minister, what support is in place, or could be put in place, please, to help people on long waiting lists to cope with the isolation that that might bring them, as well as, of course, the impact on their physical health?
Welsh: Prif Weinidog, mae unigrwydd wedi bod yn broblem sylweddol i filoedd o bobl yn ystod y pandemig, ac wrth i ni ddechrau misoedd y gaeaf, gallai mwy o bobl deimlo eu bod wedi eu hynysu hyd yn oed yn fwy oddi wrth ffrindiau a theulu. Pan fydd pobl yn unig, gallan nhw fod mewn mwy o berygl o ynysu eu hunain oddi wrth wasanaethau hefyd, a gall hynny, yn ei dro, gael ei waethygu os oes rhwystrau eisoes i ddefnyddio'r gwasanaethau hynny, fel rhestrau aros hir. Rwy'n gwybod bod y Groes Goch wedi tynnu sylw at sut y gallai fod angen cymorth wedi ei deilwra ar bobl sy'n dioddef o unigrwydd pan fyddan nhw'n aros am driniaeth, cymorth nad yw'n ymwneud â'u salwch corfforol yn unig ond ag ymdopi â'r broses o aros, yn enwedig os yw hynny yn ymestyn yr amser cyn y gallan nhw ryngweithio â ffrindiau a theulu yn haws. Felly, Prif Weinidog, pa gymorth sydd ar waith, neu y gellid ei roi ar waith, os gwelwch yn dda, i helpu pobl ar restrau aros hir i ymdopi â'r ynysigrwydd y gallai hynny ei achosi iddyn nhw, yn ogystal â'r effaith ar eu hiechyd corfforol, wrth gwrs?
English: First Minister, in my constituency of Bridgend, I have been asking residents about their experiences of contacting primary care. The feedback has ranged from 'very good' to people who felt that they have waited too long. I am concerned that this could particularly impact vulnerable people over the winter months. So, how can Welsh Government ensure that our GP surgeries have the best technology so that people can make appointments and have a consistent service across Bridgend?
Welsh: Prif Weinidog, yn fy etholaeth i ym Mhen-y-bont ar Ogwr, rwyf i wedi bod yn holi trigolion am eu profiadau o gysylltu â gofal sylfaenol. Mae'r adborth wedi amrywio o 'dda iawn' i bobl a oedd yn teimlo eu bod nhw wedi aros yn rhy hir. Rwy'n pryderu y gallai hyn effeithio ar bobl agored i niwed yn arbennig yn ystod misoedd y gaeaf. Felly, sut gall Llywodraeth Cymru sicrhau bod gan ein meddygfeydd teulu y dechnoleg orau fel y gall pobl wneud apwyntiadau a chael gwasanaeth cyson ledled Pen-y-bont ar Ogwr?
English: Well, I thank Sarah Murphy for that point. As primary care has quite rightly relied on technological ways of providing advice and treatment outcomes to people, so the need to make sure that those technological platforms are effective for people is even more important than it was before. As part of our access arrangement with the General Practitioners Committee Wales, we provided millions of pounds of fresh investment to assist GP practices in making sure that their telephone systems, for example, were fit for today's society. I know the picture is mixed, in the way that the Member for Bridgend has mentioned. In the end, as she will know, these are private contractors who make their own arrangements for telephony services. We work with them, though, and we work with GPC Wales, including by additional funding, to try to make the performance of the whole system as good as it is for the best. And I know, from the work that she has done in her own constituency, which she shared with me, that she's come across some very good examples of where people feel that the service they get from their own surgery meets their needs very well. Now we need the rest to be in the same position.
Welsh: Wel, diolch i Sarah Murphy am y pwynt yna. Gan fod gofal sylfaenol wedi dibynnu yn gwbl briodol ar ffyrdd technolegol o ddarparu cyngor a chanlyniadau triniaeth i bobl, mae'r angen i wneud yn siŵr bod y llwyfannau technolegol hynny yn effeithiol i bobl hyd yn oed yn bwysicach nag yr oedd o'r blaen. Yn rhan o'n trefniant mynediad gyda Phwyllgor Ymarferwyr Cyffredinol Cymru, fe wnaethom ddarparu miliynau o bunnoedd o fuddsoddiad newydd i gynorthwyo meddygfeydd teulu i wneud yn siŵr bod eu systemau ffôn, er enghraifft, yn addas ar gyfer y gymdeithas sydd ohoni. Rwy'n gwybod bod y darlun yn gymysg, yn y ffordd y mae'r Aelod dros Ben-y-bont ar Ogwr wedi sôn. Yn y pen draw, fel y bydd yn gwybod, contractwyr preifat yw'r rhain sy'n gwneud eu trefniadau eu hunain ar gyfer gwasanaethau teleffon. Fodd bynnag, rydym ni'n gweithio gyda nhw, ac rydym ni'n gweithio gyda Phwyllgor Ymarferwyr Cyffredinol Cymru, gan gynnwys drwy gyllid ychwanegol, i geisio gwneud perfformiad y system gyfan cystal ag y mae ar gyfer y gorau. Ac rwy'n gwybod, o'r gwaith y mae hi wedi ei wneud yn ei hetholaeth ei hun, y gwnaeth hi ei rannu â mi, ei bod hi wedi dod o hyd i rai enghreifftiau da iawn lle mae pobl yn teimlo bod y gwasanaeth y maen nhw'n ei gael gan eu meddygfa eu hunain yn diwallu eu hanghenion yn dda iawn. Nawr mae angen i'r gweddill fod yn yr un sefyllfa.
English: I thank Carolyn Thomas, Llywydd, for that question. Last year, we convened the social care fair work forum, to look at how the terms and conditions of the workforce can be improved. We are committed to paying social care workers the real living wage in this Senedd term and are working with partners to take this forward.
Welsh: Diolch i Carolyn Thomas, Llywydd, am y cwestiwn yna. Y llynedd, fe wnaethom ni gynnull y fforwm gwaith teg gofal cymdeithasol, i edrych ar sut y gellir gwella telerau ac amodau'r gweithlu. Rydym ni wedi ymrwymo i dalu'r cyflog byw gwirioneddol i weithwyr gofal cymdeithasol yn ystod y tymor Senedd hwn ac rydym ni'n gweithio gyda phartneriaid i fwrw ymlaen â hyn.
English: Thank you for that answer, First Minister. I welcome the Welsh Labour Government's commitment to creating a stronger and better-paid workforce, and in particular the decision that care workers should be paid the real living wage and that this will be delivered during the current Senedd. I have been contacted by residents working in the sector who love their job, but the last few years have understandably taken a toll. One constituent in particular explained that, last year, she had worked Christmas Eve, Christmas Day, Boxing Day, New Year's Eve and New Year's Day with no enhancement of pay. Can you reassure these residents that this Welsh Government is fully committed to improving working conditions, as well as pay, for those working in the social care sector in Wales, so that they can continue to provide the exemplary care they are relied upon for and that they really enjoy doing? Thank you.
Welsh: Diolch am yr ateb yna, Prif Weinidog. Rwy'n croesawu ymrwymiad Llywodraeth Lafur Cymru i greu gweithlu cryfach sy'n cael ei dalu yn well, ac yn arbennig y penderfyniad y dylid talu'r cyflog byw gwirioneddol i weithwyr gofal ac y bydd hyn yn cael ei gyflawni yn ystod y Senedd bresennol. Mae trigolion sy'n gweithio yn y sector wedi cysylltu â mi gan ddweud eu bod yn caru eu swydd, ond yn ddealladwy, mae'r blynyddoedd diwethaf wedi cael effaith. Eglurodd un etholwr yn benodol ei bod hi wedi gweithio, y llynedd, Noswyl Nadolig, Dydd Nadolig, Gŵyl San Steffan, Nos Galan a Dydd Calan heb gyflog ychwanegol. A wnewch chi roi sicrwydd i'r trigolion hyn bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo yn llwyr i wella amodau gwaith, yn ogystal â thâl, i'r rhai sy'n gweithio yn y sector gofal cymdeithasol yng Nghymru, fel y gallan nhw barhau i ddarparu'r gofal rhagorol y dibynnir arnyn nhw amdano ac y maen nhw wir yn mwynhau ei wneud? Diolch.
English: First Minister, one of the things that has been welcomed by my party is the social care financial payment - the bonus payment - which, of course, many people are receiving in their pay packets this month. But those bonus payments must get through to everybody who is part of that social care workforce, who's been working on the front line during the pandemic, and that includes advocacy workers who are not employed directly by local authorities. Unfortunately, I've been informed by Dewis - the Dewis Centre for Independent Living, which has offices in my constituency, in Colwyn Bay, provides advocacy services to people with mental health problems and disabilities across the whole of Conwy and Denbighshire - that its advocates are not eligible for the bonus payment, while people in neighbouring local authorities who are advocates but work for the local authority are receiving these payments. That, to me, doesn't seem like a very level playing field. Can I ask, First Minister, will you look into this in order that those people who have been doing valuable work, going into people's homes at very difficult times during the pandemic, do have the opportunity to benefit from these bonus payments in recognition of their work?
Welsh: Prif Weinidog, un o'r pethau sydd wedi cael eu croesawu gan fy mhlaid i yw'r taliad ariannol ar gyfer gofal cymdeithasol - y taliad bonws - y mae llawer o bobl, wrth gwrs, yn ei gael yn eu pecynnau cyflog y mis hwn. Ond mae'n rhaid i'r taliadau bonws hynny gyrraedd pawb sy'n rhan o'r gweithlu gofal cymdeithasol hwnnw, sydd wedi bod yn gweithio ar y rheng flaen yn ystod y pandemig, ac mae hynny yn cynnwys gweithwyr eiriolaeth nad ydyn nhw'n cael eu cyflogi yn uniongyrchol gan awdurdodau lleol. Yn anffodus, rwyf i wedi cael gwybod gan Dewis - mae Canolfan Byw Annibynnol Dewis, sydd â swyddfeydd yn fy etholaeth i, ym Mae Colwyn, yn darparu gwasanaethau eiriolaeth i bobl â phroblemau iechyd meddwl ac anableddau ledled Conwy a sir Ddinbych gyfan - nad yw ei heiriolwyr yn gymwys i gael y taliad bonws, ond bod pobl mewn awdurdodau lleol cyfagos sy'n eiriolwyr ond yn gweithio i'r awdurdod lleol yn derbyn y taliadau hyn. Nid yw hynny, yn fy marn i, yn ymddangos fel chwarae teg iawn. A gaf i ofyn, Prif Weinidog, a wnewch chi ymchwilio i hyn er mwyn i'r bobl hynny sydd wedi bod yn gwneud gwaith gwerthfawr, yn mynd i gartrefi pobl ar adegau anodd iawn yn ystod y pandemig, gael y cyfle i elwa ar y taliadau bonws hyn i gydnabod eu gwaith?
English: Well, Llywydd, the Welsh Government was very pleased to be able to provide a payment of £500 early in the pandemic, and £735 later in the pandemic - £735 because we failed to persuade the UK Government to allow that payment to be made without it being subject to tax and national insurance contributions. Sixty-four thousand workers in the sector have benefited from those payments. I am, of course, willing to look into any anomaly, and I'll take up the point that the Member has made specifically, while endorsing the point he originally made about the recognition that those payments were designed to give to people who do these jobs for us here in Wales. FootnoteLink
Welsh: Wel, Llywydd, roedd Llywodraeth Cymru yn falch iawn o allu darparu taliad o £500 yn gynnar yn y pandemig, a £735 yn ddiweddarach yn y pandemig - £735 gan ein bod ni wedi methu â pherswadio Llywodraeth y DU i ganiatáu i'r taliad hwnnw gael ei wneud heb iddo fod yn destun cyfraniadau treth ac yswiriant gwladol. Mae 64,000 o weithwyr yn y sector wedi elwa ar y taliadau hynny. Rwyf i, wrth gwrs, yn fodlon ymchwilio i unrhyw anghysondeb, a byddaf i'n nodi'r pwynt y mae'r Aelod wedi ei wneud yn benodol, wrth gymeradwyo'r pwynt a wnaeth yn wreiddiol am y gydnabyddiaeth y bwriadwyd i'r taliadau hynny ei rhoi i bobl sy'n gwneud y swyddi hyn i ni yma yng Nghymru. FootnoteLink