English: Thank you, Deputy Presiding Officer, for the opportunity to update Members on the work of the inter-ministerial group on paying for social care. Since my last update, our work to explore the implications for social care services of increasing population need, and the development of practical options to address this, has continued. Inevitably, the pandemic has had an impact on our plans. Unfortunately, the national conversation that I announced in my previous statement could not take place, for reasons that I'm sure Members will understand. The pandemic has shown both the importance and the fragility of the sector. The long-term challenges remain, and, once we come through the pandemic, they will still need to be addressed. The demand for care and support in the population means that already stretched services will not meet future needs unless action is taken. The Health Foundation has used work by the London School of Economics to project the cost of publicly funded adult social care in Wales. This shows that costs could increase by 80 per cent in real terms between 2015 and 2030, and these estimates complement shorter term analysis by Wales Public Services 2025. Whilst ageing is a positive trend, and something to be celebrated, grappling with paying for care is something that many Governments are striving to address. We believe that a UK-wide answer to social care funding is preferable, as it could take account properly of the important interlinking with the tax and benefits system. However, given that a UK-wide answer is unlikely for some time to come, we need to develop sustainable long-term solutions for Wales, which will require some cross-party consensus. The inter-ministerial group is keen to share the knowledge acquired on these challenging issues. To underpin our work we commissioned, prior to the pandemic, analysis about cost pressures within the sector, and I have made this report available to Members today. Analysis of recently published data has shown net current expenditure on social services rising in line with the high-cost scenario described by the analysis. Should this trend continue, net current expenditure on social services could be up to £400 million higher in 2022-23 than it was in 2019-20, and this implies that growing cost pressures lie ahead for maintaining the existing level of provision alone. We also commissioned LE Wales to provide detailed analysis and costing of some options for a social care promise. I have also shared this report today. Potential revisions to the current charging mechanism were considered, and the three options considered in more detail were: providing fully funded personal care, both at home and in residential care; fully funded non-residential care; and a contribution towards residential costs.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, am y cyfle i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am waith y grŵp rhyngweinidogol ar dalu am ofal cymdeithasol. Ers fy niweddariad diwethaf i, mae ein gwaith ni i archwilio goblygiadau anghenion cynyddol y boblogaeth i wasanaethau gofal cymdeithasol, a datblygu dewisiadau ymarferol i fynd i'r afael â hyn, wedi parhau. Yn anochel, mae'r pandemig wedi effeithio ar ein cynlluniau ni. Yn anffodus, nid oedd modd cynnal y sgwrs genedlaethol a gyhoeddais i yn fy natganiad blaenorol, am resymau yr wyf i'n siŵr y bydd yr Aelodau yn eu deall. Mae'r pandemig wedi amlygu pwysigrwydd a breuder y sector. Mae'r heriau hirdymor yn parhau, a phan fyddwn ni wedi dod trwy'r pandemig, fe fydd angen mynd i'r afael â nhw eto. Mae'r galw am ofal a chymorth yn y boblogaeth yn golygu na fydd gwasanaethau sydd dan bwysau eisoes yn ateb anghenion y dyfodol heb i gamau gael eu cymryd. Mae'r Sefydliad Iechyd wedi defnyddio gwaith gan Ysgol Economeg Llundain i ragweld costau gofal cymdeithasol i oedolion a ariennir yn gyhoeddus yng Nghymru. Mae hwnnw'n dangos y gallai costau gynyddu 80 y cant mewn termau gwirioneddol rhwng 2015 a 2030, ac mae'r amcangyfrifon hyn yn ategu dadansoddiad byrdymor gan Wasanaethau Cyhoeddus Cymru 2025. Er mai da o beth ar ryw ystyr yw poblogaeth sy'n heneiddio, ac yn rhywbeth i'w ddathlu, mae ymgodymu â thalu am ofal yn ymdrech enfawr i lawer o Lywodraethau. Rydym ni o'r farn y byddai'n well cael datrysiad i gyllid gofal cymdeithasol sy'n cynnwys y DU gyfan, oherwydd fe allai hynny roi ystyriaeth briodol i'r cysylltiad pwysig rhwng y system dreth a budd-daliadau. Eto i gyd, o gofio bod datrysiad ledled y DU yn annhebygol iawn am beth amser i ddod, mae angen inni ddatblygu atebion hirdymor sy'n gynaliadwy i Gymru, a fydd yn gofyn am rywfaint o gytundeb ar draws y pleidiau. Mae'r grŵp rhyngweinidogol yn awyddus i rannu'r wybodaeth a gafwyd am y materion heriol hyn. I ategu ein gwaith ni, fe gafodd dadansoddiad ei gomisiynu gennym, cyn y pandemig, ynglŷn â phwysau'r gost o fewn y sector, ac rwyf i wedi gwneud yn siŵr bod yr adroddiad hwn ar gael i'r Aelodau heddiw. Mae dadansoddiad o ddata a gyhoeddwyd yn ddiweddar wedi dangos gwariant cyfredol net ar wasanaethau cymdeithasol yn codi yn unol â'r senario cost uchel a ddisgrifiwyd yn y dadansoddiad. Pe byddai'r duedd honno'n parhau, fe allai gwariant cyfredol net ar wasanaethau cymdeithasol fod hyd at £400 miliwn yn uwch yn 2022-23 nag yr oedd yn 2019-20, ac mae hyn yn awgrymu bod pwysau cost cynyddol o'n blaenau ni er mwyn cynnal y gyfradd bresennol o ddarpariaeth yn unig. Fe wnaethom ni hefyd gomisiynu LE Wales i ddarparu dadansoddiad a chostau manwl o rai opsiynau ar gyfer addewid o ofal cymdeithasol. Rwyf wedi rhannu'r adroddiad hwn heddiw hefyd. Fe ystyriwyd diwygiadau posibl i'r mecanwaith presennol o godi tâl, a'r tri opsiwn a ystyriwyd yn fanylach oedd: darparu gofal personol a ariennir yn llawn, yn y cartref ac mewn gofal preswyl; gofal dibreswyl a ariennir yn llawn; a chyfraniad tuag at gostau preswyl.