English: Now, with regard to Mark Isherwood's question about support for the tourism sector, I can confirm that, through the first phase of the economic resilience fund, more than £11 million of support has been provided to tourism and hospitality businesses. It's saved more than 4,000 jobs, and that support would not have been available elsewhere in the UK. And we're also providing £5 million specifically to support start-up firms that have yet to be helped by the UK Government's self-employment support scheme. Now, our grant scheme, which was launched just last week, will support 2,000 start-ups with grants of £2,500 each, and, of course, this comes ahead of the UK Government formally responding to the UK Treasury Committee's recommendations for filling those gaps that EIS members have identified. And I think this is a really important point, because there are still many gaps that exist right across the UK and which require the attention of UK Government, including, for example, the need to lengthen the job retention scheme for specific sectors - for tourism, culture and aerospace - and those gaps were highlighted by many Members, including Helen Mary Jones and Mark Isherwood. Now, the JRS, the job retention scheme, has been a lifeline for many businesses, but the UK Government must - absolutely must - avoid a cliff edge when it comes to ending the furlough and self-employment schemes. And I think that we would all accept that the full impact of coronavirus on the economy will not be revealed until the autumn, when these are scheduled to be wound down. Now, yesterday, we also heard, as Members have pointed out, the Prime Minister re-announce various infrastructure projects, and adopt the promise that we have been making for some months to build back better. Now, to us in Welsh Government, that means investing in green, fair growth. It means investing in businesses that commit to the economic contract that we now have with thousands upon thousands of enterprises in Wales. It means doing precisely as Alun Davies has articulated, in investing in places that need levering up, investing in people who have not enjoyed the fruits of growth during the period of de-industrialisation. It means creating, in my view, a gender-neutral political economy that is less white and less favourable to people and places that are already affluent and powerful. And building back better also means building a future together. And I've been incredibly grateful for the ideas and the advice from Members across the Chamber. Now, as Rhianon Passmore said, the recovery cannot see a return of austerity measures. Conversely, the recovery should see multiple benefits stem from a green-led economic recovery, one that creates local jobs, contributes to decarbonisation, builds a foundational economy, provides skills, tackles fuel poverty, and provides better, greener homes. However, we must equally recognise that there is a crucial need for a people-based recovery in the face of significant expected unemployment, underemployment and economic inactivity in Wales and across the UK over the next 12 months. And, as I mentioned a few weeks ago, we're developing a comprehensive package of support that will allow people to upskill and find new employment, so we can protect a generation from the scarring effects of unemployment. And we're ready to use £40 million of economic resilience funding to do just this. I think we'll also need to refashion and reprioritise the apprenticeship programme, further education and university offerings, and the committee notes the action taken to ensure the financial stability of the apprenticeship network, and I very much welcome this. It's enabled training providers to respond positively to the COVID crisis, introducing online learning and keeping-in-touch strategies. Enabling apprenticeship recruitment is integral to the recovery, like considering a comprehensive suite of support for people facing redundancy, those made unemployed, and employees needing to upskill. This includes offering access to working well services for individuals, to give them advice and guidance on a range of opportunities available to them, and to help them overcome whatever personal challenges and barriers they face in finding and securing work. We'll increase access to personalised learning accounts and support through our ReAct and employability skills programmes, as well as our Jobs Growth Wales programme, which provides valuable work opportunities for young people who may not have relevant work experience. And, as a number of Members have identified this afternoon, young people have been identified as the most at risk of long-term unemployment as a result of coronavirus. So, our investment will naturally be prioritised for under-25s. We'll also prioritise support for those furthest from the labour market, including disabled people, those with low skills, and individuals from a BAME background. Now, to date, our community employability programmes have supported 48,000 people, 18,000 of whom have moved into employment, and, in response to coronavirus, delivery has been adapted to help 400 people find employment since April of this year. Our regional skills partnerships continue to provide us with a strategic regional view of priorities for skills, based on labour market intelligence and informed by employer need. And we've commissioned these partnerships to produce bi-monthly reports to capture employer-led intelligence across the regions of Wales to provide insight into the impact of coronavirus across sectors and industry clusters. And, just briefly, the ambition of Welsh Government remains to create a sustainable, integrated public transport network, including community transport, as Joyce Watson has identified, right across Wales. We've already spent £29 million on a hardship fund for the bus sector, helping operators to maintain core services. And the recent announcement by my colleague, the Deputy Minister, confirming initial funding of £15.4 million to local authorities to introduce measures to improve the safety and conditions for sustainable and active travel modes in response to the coronavirus crisis demonstrates our prompt intent. Llywydd, as mentioned earlier, I look forward to formally responding in full next month, but, in the meantime, I would like to thank again all Members for their contributions.
Welsh: Nawr, o ran cwestiwn Mark Isherwood ynghylch cymorth i'r sector twristiaeth, gallaf gadarnhau bod mwy na £11 miliwn o gymorth wedi'i ddarparu i fusnesau twristiaeth a lletygarwch drwy gam cyntaf y gronfa cadernid economaidd. Mae wedi arbed mwy na 4,000 o swyddi, ac ni fyddai'r cymorth hwnnw wedi bod ar gael mewn mannau eraill yn y DU. Ac rydym hefyd yn darparu £5 miliwn yn benodol i gefnogi cwmnïau sy'n cychwyn, nad ydyn nhw hyd yn hyn wedi cael cymorth gan gynllun cymorth hunan-gyflogaeth Llywodraeth y DU. Nawr, bydd ein cynllun grant, a lansiwyd yr wythnos diwethaf, yn cefnogi 2,000 o fusnesau newydd gyda grantiau o £2,500 yr un, ac, wrth gwrs, mae hyn yn dod cyn i Lywodraeth y DU ymateb yn ffurfiol i argymhellion Pwyllgor Trysorlys y DU ar gyfer llenwi'r bylchau hynny a nodwyd gan aelodau pwyllgor yr economi, seilwaith a sgiliau. Ac rwy'n credu bod hwn yn bwynt pwysig iawn, gan fod llawer o fylchau yn dal i fodoli ledled y DU ac sy'n gofyn am sylw Llywodraeth y DU, gan gynnwys, er enghraifft, yr angen i ymestyn y cynllun cadw swyddi ar gyfer sectorau penodol - ar gyfer twristiaeth, diwylliant ac awyrofod - ac amlygwyd y bylchau hynny gan nifer o Aelodau, gan gynnwys Helen Mary Jones a Mark Isherwood. Nawr, mae'r cynllun cadw swyddi, wedi bod yn achubiaeth i lawer o fusnesau, ond mae'n rhaid i Lywodraeth y DU - yn gyfan gwbl - osgoi ymyl clogwyn pan ddaw'n fater o roi terfyn ar gynlluniau ffyrlo a hunan-gyflogaeth. Ac rwy'n credu y byddem ni i gyd yn derbyn na fydd effaith lawn y coronafeirws ar yr economi yn cael ei datgelu tan yr hydref, pan fo'r rhain wedi'u hamserlennu i gael eu dirwyn i ben. Nawr, ddoe, clywsom hefyd, fel y mae Aelodau wedi'i nodi, y Prif Weinidog yn ailgyhoeddi gwahanol brosiectau seilwaith, ac yn mabwysiadu'r addewid yr ydym ni wedi bod yn ei wneud ers rhai misoedd i adeiladu'n ôl yn well. Nawr, i ni yn Llywodraeth Cymru, mae hynny'n golygu buddsoddi mewn twf gwyrdd a theg. Mae'n golygu buddsoddi mewn busnesau sy'n ymrwymo i'r contract economaidd sydd gennym erbyn hyn gyda miloedd ar filoedd o fentrau yng Nghymru. Mae'n golygu gwneud yr union beth y mae Alun Davies wedi'i fynegi, sef buddsoddi mewn lleoedd y mae angen hwb arnyn nhw, buddsoddi mewn pobl nad ydyn nhw wedi mwynhau canlyniadau twf yn ystod y cyfnod o ddad-ddiwydiannu. Mae'n golygu creu, yn fy marn i, economi wleidyddol niwtral o ran rhyw sy'n llai gwyn ac yn llai ffafriol i bobl a lleoedd sydd eisoes yn gefnog ac yn bwerus. Ac mae adeiladu yn ôl yn well hefyd yn golygu adeiladu dyfodol gyda'n gilydd. Ac rwyf wedi bod yn hynod ddiolchgar am y syniadau a'r cyngor gan Aelodau ar draws y Siambr. Nawr, fel y dywedodd Rhianon Passmore, ni all yr adferiad weld mesurau cyni yn dychwelyd. I'r gwrthwyneb, dylai'r adferiad weld manteision lluosog yn deillio o adferiad economaidd gwyrdd, un sy'n creu swyddi lleol, yn cyfrannu at ddatgarboneiddio, yn adeiladu economi sylfaenol, yn darparu sgiliau, yn mynd i'r afael â thlodi tanwydd, ac yn darparu cartrefi gwell, gwyrddach. Fodd bynnag, mae'n rhaid i ni gydnabod hefyd fod angen hanfodol am adferiad ar sail pobl yn wyneb y diweithdra, tangyflogaeth ac anweithgarwch economaidd sylweddol a ddisgwylir yng Nghymru a ledled y DU dros y 12 mis nesaf. Ac, fel y soniais ychydig wythnosau yn ôl, rydym ni'n datblygu pecyn cymorth cynhwysfawr a fydd yn caniatáu i bobl uwchsgilio a dod o hyd i swyddi newydd, er mwyn i ni allu gwarchod cenhedlaeth rhag effeithiau diweithdra sy'n creu craith. Ac rydym ni'n barod i ddefnyddio £40 miliwn o gyllid cadernid economaidd i wneud yr union beth hwnnw. Rwy'n credu y bydd angen i ni hefyd ailwampio ac ailflaenoriaethu cynigion y rhaglen brentisiaethau, addysg bellach a phrifysgolion, ac mae'r pwyllgor yn nodi'r camau a gymerwyd i sicrhau sefydlogrwydd ariannol y rhwydwaith prentisiaethau, ac rwy'n croesawu hyn yn fawr. Mae wedi galluogi darparwyr hyfforddiant i ymateb yn gadarnhaol i'r argyfwng COVID, gan gyflwyno strategaethau dysgu ar-lein a chadw mewn cysylltiad. Mae galluogi recriwtio ar gyfer prentisiaethau yn rhan annatod o'r broses adfer, fel ystyried cyfres gynhwysfawr o gymorth i bobl sy'n wynebu colli eu swyddi, y rhai a ddiswyddwyd, a gweithwyr y mae angen iddyn nhw uwchsgilio. Mae hyn yn cynnwys cynnig mynediad at wasanaethau gweithio'n dda ar gyfer unigolion, rhoi cyngor ac arweiniad iddyn nhw ar ystod o gyfleoedd sydd ar gael iddyn nhw, a'u helpu i oresgyn pa bynnag heriau a rhwystrau personol y maen nhw'n eu hwynebu wrth ddod o hyd i waith chael swydd. Byddwn yn cynyddu mynediad at gyfrifon dysgu personol a chymorth drwy ein rhaglenni ReAct a sgiliau cyflogadwyedd, yn ogystal â'n rhaglen Twf Swyddi Cymru, sy'n darparu cyfleoedd gwaith gwerthfawr i bobl ifanc nad oes ganddyn nhw brofiad gwaith perthnasol o bosibl. Ac, fel y mae nifer o Aelodau wedi nodi y prynhawn yma, mae pobl ifanc wedi'u nodi fel y rhai sy'n wynebu'r risg fwyaf o ddiweithdra hirdymor o ganlyniad i'r coronafeirws. Felly, yn naturiol bydd ein buddsoddiad yn cael ei flaenoriaethu ar gyfer rhai dan 25 oed. Byddwn hefyd yn blaenoriaethu cymorth i'r rhai hynny sydd bellaf oddi wrth y farchnad lafur, gan gynnwys pobl anabl, y rhai â sgiliau isel, ac unigolion o gefndir pobl dduon ac Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig. Nawr, hyd yma, mae ein rhaglenni cyflogadwyedd cymunedol wedi cefnogi 48,000 o bobl, 18,000 ohonyn nhw wedi symud i mewn i gyflogaeth, ac, mewn ymateb i'r coronafeirws, mae'r ddarpariaeth wedi'i haddasu i helpu 400 o bobl i gael gwaith ers mis Ebrill eleni. Mae ein partneriaethau sgiliau rhanbarthol yn parhau i roi darlun rhanbarthol strategol i ni o'r blaenoriaethau ar gyfer sgiliau, yn seiliedig ar wybodaeth am y farchnad lafur ac wedi'u llywio gan angen y cyflogwyr. Ac rydym wedi comisiynu'r partneriaethau hyn i gynhyrchu adroddiadau bob dau fis i gasglu gwybodaeth a arweinir gan gyflogwyr ar draws rhanbarthau Cymru er mwyn darparu gwybodaeth ar effaith y coronafeirws ar draws sectorau a chlystyrau diwydiant. Ac, yn fyr, uchelgais Llywodraeth Cymru o hyd yw creu rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus integredig, cynaliadwy, gan gynnwys trafnidiaeth gymunedol, fel y nododd Joyce Watson, ar draws Cymru gyfan. Rydym ni eisoes wedi gwario £29 miliwn ar gronfa caledi ar gyfer y sector bysiau, gan helpu gweithredwyr i gynnal gwasanaethau craidd. Ac mae'r cyhoeddiad diweddar gan fy nghyd-Aelod, y Dirprwy Weinidog, yn cadarnhau cyllid cychwynnol o £15.4 miliwn i awdurdodau lleol i gyflwyno mesurau i wella diogelwch ac amodau ar gyfer mathau cynaliadwy a llesol o deithio mewn ymateb i argyfwng y coronafeirws, yn dangos ein bwriad prydlon. Llywydd, fel y crybwyllwyd yn gynharach, edrychaf ymlaen at ymateb yn ffurfiol ac yn llawn fis nesaf, ond, yn y cyfamser, hoffwn ddiolch eto i'r holl Aelodau am eu cyfraniadau.