English: Absolutely, Sam, and I think that's a key point. And there are more than three types of diabetes as well. I think that that is something that many people need to understand, that there are other types. And the more that we can do to raise awareness of those and the symptoms, the better, I think. So, in terms of type 1, parents are urged to look out for the four t's: thirsty, tired, toilet and thinner. If parents notice any of the key symptoms, they need to make an urgent GP appointment, or contact their out-of-hours service. For type 2, Frances Rees, who is the primary care diabetes team leader at Aneurin Bevan University Health Board, says that recognising the symptoms of diabetes plays a significant part in preventing the development of complications. The sooner they're identified, the better the outcome. I'm glad that health boards are trying to get this message across, but more can always be done, and the Welsh Government can play a key role in this, as, for many, the false perception still remains that you're only at risk from diabetes if you're elderly or overweight. On top of awareness, I'd also like to focus on how Wales can improve the psychological support offered to those diagnosed. Given the additional burdens that people living with diabetes face across their life span, the negative impacts that these burdens have on psychological health and the complexities that diabetes can add to psychological and cognitive issues, it's clear that specialist psychological support and treatment should be available to all those who need it. The inspirational Dr Rose Stewart, a consultant clinical psychologist at Betsi Cadwaladr University Health Board and a Diabetes UK champion, recently produced a value-based action plan for diabetes psychology in Wales titled 'From Missing to Mainstream', and she said a number of things in that plan that I think are really pertinent to the debate today. The action plan wants to see diabetes psychology becoming mainstream, embedded in routine care, accessible and flexible, so people living with diabetes feel supported in managing their condition, wherever they live.
Welsh: Yn sicr, Sam, a chredaf fod hwnnw'n bwynt allweddol. Ac mae mwy na thri math o ddiabetes hefyd. Credaf fod hynny'n rhywbeth y mae angen i lawer o bobl ei ddeall, fod mathau eraill yn bodoli. A gorau po fwyaf y gallwn ei wneud i godi ymwybyddiaeth o'r rheini a'r symptomau. Felly, gyda math 1, anogir rhieni i gadw llygad am bedwar peth: syched, blinder, colli pwysau a'r angen i fynd i'r toiled yn amlach. Os bydd rhieni'n sylwi ar unrhyw un o'r symptomau allweddol, mae angen iddynt wneud apwyntiad brys i weld meddyg teulu, neu gysylltu â'u gwasanaeth y tu allan i oriau. Ar gyfer math 2, dywed Frances Rees, sy'n arweinydd tîm diabetes gofal sylfaenol ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, fod cydnabod symptomau diabetes yn chwarae rhan sylweddol wrth atal cymhlethdodau rhag datblygu. Gorau po gyntaf y cânt eu nodi. Rwy'n falch fod byrddau iechyd yn ceisio cyfleu'r neges hon, ond gellir gwneud mwy bob amser, a gall Llywodraeth Cymru chwarae rhan allweddol yn hyn o beth, oherwydd, i lawer, ceir canfyddiad ffug o hyd mai dim ond os ydych yn oedrannus neu dros bwysau y byddwch mewn perygl o gael diabetes. Yn ogystal ag ymwybyddiaeth, hoffwn ganolbwyntio hefyd ar sut y gall Cymru wella'r cymorth seicolegol a gynigir i'r rhai sy'n cael diagnosis. O ystyried y beichiau ychwanegol y mae pobl sy'n byw gyda diabetes yn eu hwynebu drwy gydol eu hoes, yr effeithiau negyddol y mae'r beichiau hyn yn eu cael ar iechyd seicolegol a'r cymhlethdodau y gall diabetes eu hychwanegu at faterion seicolegol a gwybyddol, mae'n amlwg y dylai cymorth a thriniaeth seicolegol arbenigol fod ar gael i bawb sydd ei angen. Yn ddiweddar, cynhyrchodd yr ysbrydoledig Dr Rose Stewart, seicolegydd clinigol ymgynghorol ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr a hyrwyddwr Diabetes UK, gynllun gweithredu sy'n seiliedig ar werthoedd ar gyfer seicoleg diabetes yng Nghymru o'r enw 'From Missing to Mainstream', a dywedodd nifer o bethau yn y cynllun hwnnw sydd, yn fy marn i, yn berthnasol iawn i'r ddadl heddiw. Mae'r cynllun gweithredu eisiau sicrhau bod seicoleg diabetes yn dod yn fater prif ffrwd, wedi'i wreiddio mewn gofal rheolaidd, yn hygyrch ac yn hyblyg, fel bod pobl sy'n byw gyda diabetes yn teimlo eu bod yn cael eu cefnogi i reoli eu cyflwr, lle bynnag y maent yn byw.