English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Thank you so much to the Business Committee for choosing this motion. In the last three months, monsoon rains unleashed disastrous flooding in Bangladesh; brutal heat waves seared parts of south Asia and Europe; prolonged drought has left millions on the brink of famine in east Africa; and, close to home, look at what's happening here: we're experiencing extremely high temperatures. This Senedd and the Government have recognised the climate and ecological crisis that we face. So, the case for transitioning our economy and our society to ones that live within the means of our planet's limited resources is, right now, irrefutable. But the question is how we support the nearly 220,000 jobs across Wales in industries that will, as a consequence of our transition to net zero, inevitably cease to exist in the future. We cannot be bystanders while workers and communities undergo the most rapid and significant change in decades. The International Institute for Labour Studies has said that we live in times of chronic high unemployment, when new jobs are mostly created on low pay scales, with a distinct lack of benefits and security, stagnating or declining real incomes, and social security systems that are either completely absent or tightly rationed. Our ambition for workers and our communities must be far-reaching and all-embracing as part of our transition to net zero. It will not be a fair or just transition if workers lose their jobs or go into vulnerable employment. We are being warned that countries that fail to prepare for this economic shift towards more vulnerable work will be increasingly hard hit by the instabilities associated with climate breakdown. We have to deliberately and proactively disrupt that dangerous trend towards precarious work. And a significant change, we are being warned, will come. We have to ensure that our transition is not just well planned, but is socially just. For this reason, I'm proposing that Welsh Government extend the ongoing basic income pilot to include those employed in high-carbon intensive industries. Many of you will be aware of my support for a universal basic income, unlocking the potential and freedom of people from all walks of life who are held back and prevented from shaping their own futures. A basic income targeted at workers directly impacted by our transition to net zero would ensure that they are protected and empowered to determine their futures. It would serve as a safety net whilst our economy shifts and industries adapt. I welcome the ongoing work from Welsh Government in their plan for green employment, but this does not address how Wales ensures it is a just transition. The plan lacks clarity on which industries will be supported and what support will be available. Only £1 million has been allocated for this financial year to a Net Zero Wales skills action plan, which does not reflect the urgency nor the scale, when it has been identified that there are around 15 industries across Europe that are likely to undergo significant change. To finish, a basic income pilot, I believe, will shine a light on the potential of a basic income to support workers not only to transition to a zero-carbon economy, but to help Wales become a fairer, greener, more just society. I hope the Senedd can support those workers and this proposal today. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Diolch yn fawr iawn i'r Pwyllgor Busnes am ddewis y cynnig hwn. Yn ystod y tri mis diwethaf, mae glaw monsŵn wedi achosi llifogydd trychinebus yn Bangladesh; gwres eithafol wedi crino rhannau o dde Asia ac Ewrop; sychder estynedig wedi gadael miliynau ar drothwy newyn yn nwyrain Affrica; ac yn agosach adref, edrychwch ar yr hyn sy'n digwydd yma: rydym yn profi tymheredd uchel iawn. Mae'r Senedd hon a'r Llywodraeth wedi cydnabod yr argyfwng hinsawdd ac ecolegol sy'n ein hwynebu. Felly, mae'r achos dros drawsnewid ein heconomi a'n cymdeithas i allu byw o fewn terfynau adnoddau cyfyngedig ein planed yn ddi-droi'n-ôl bellach. Ond y cwestiwn yw sut y cefnogwn y bron i 220,000 o swyddi ledled Cymru mewn diwydiannau a fydd, o ganlyniad i newid i sero net, yn anochel yn peidio â bod yn y dyfodol. Ni allwn aros yn segur tra bo gweithwyr a chymunedau'n wynebu'r newid cyflymaf a mwyaf sylweddol mewn degawdau. Mae'r Sefydliad Astudiaethau Llafur Rhyngwladol wedi dweud ein bod yn byw mewn cyfnod o ddiweithdra uchel difrifol, pan gaiff swyddi newydd eu creu'n bennaf ar raddfeydd cyflog isel, gyda diffyg budd-daliadau a diogelwch amlwg, incwm real nad yw'n cynyddu, neu sy'n gostwng, a systemau nawdd cymdeithasol sydd naill ai'n gwbl absennol neu'n cael eu dogni'n llym. Rhaid i'n huchelgais ar gyfer gweithwyr a'n cymunedau fod yn bellgyrhaeddol ac yn hollgynhwysol fel rhan o'r newid i sero net. Ni fydd yn newid teg na chyfiawn os bydd gweithwyr yn colli eu swyddi neu'n mynd i gyflogaeth fregus. Cawn ein rhybuddio y bydd gwledydd sy'n methu paratoi ar gyfer y newid economaidd hwn tuag at waith mwy bregus yn cael eu taro fwyfwy gan yr ansefydlogrwydd sy'n gysylltiedig â'r argyfwng hinsawdd. Rhaid inni darfu'n fwriadol ac yn rhagweithiol ar y duedd beryglus tuag at waith ansicr. Ac fel y cawn ein rhybuddio, mae newid mawr ar ei ffordd. Rhaid inni sicrhau bod y newid nid yn unig wedi'i gynllunio'n dda, ond ei fod yn gymdeithasol gyfiawn. Am y rheswm hwn, rwy'n cynnig bod Llywodraeth Cymru yn ymestyn y cynllun peilot incwm sylfaenol parhaus i gynnwys y rhai a gyflogir mewn diwydiannau carbon-ddwys. Bydd llawer ohonoch yn ymwybodol o fy nghefnogaeth i incwm sylfaenol cyffredinol, gan ddatgloi potensial a rhyddid pobl o bob cefndir sy'n cael eu dal yn ôl a'u hatal rhag llunio eu dyfodol eu hunain. Byddai incwm sylfaenol wedi'i dargedu at weithwyr yr effeithir arnynt yn uniongyrchol gan y newid i sero net yn sicrhau eu bod yn cael eu diogelu a'u grymuso i benderfynu ynglŷn â'u dyfodol. Byddai'n gweithredu fel rhwyd ddiogelwch wrth i'n heconomi newid ac wrth i ddiwydiannau addasu. Rwy'n croesawu'r gwaith sy'n mynd rhagddo gan Lywodraeth Cymru yn eu cynllun ar gyfer cyflogaeth werdd, ond nid yw'n mynd i'r afael â'r ffordd y mae Cymru'n sicrhau ei fod yn newid teg. Nid yw'r cynllun yn glir ynghylch pa ddiwydiannau a gaiff eu cefnogi a pha gymorth fydd ar gael. Dim ond £1 filiwn sydd wedi'i ddyrannu ar gyfer y flwyddyn ariannol hon i gynllun gweithredu sgiliau Cymru Sero Net, nad yw'n adlewyrchu'r brys na'r raddfa, er y nodwyd bod tua 15 o ddiwydiannau ledled Ewrop yn debygol o newid yn sylweddol. I orffen, yn fy marn i, bydd cynllun peilot incwm sylfaenol yn taflu goleuni ar botensial incwm sylfaenol i gefnogi gweithwyr nid yn unig i newid i economi ddi-garbon, ond i helpu Cymru i ddod yn gymdeithas decach, wyrddach a mwy cyfiawn. Gobeithio y gall y Senedd gefnogi'r gweithwyr hynny a'r cynnig hwn heddiw. Diolch yn fawr iawn.