English: Many of you know that I've worked in child protection for around 25 years, and I did work during the COVID period. And I would like to be clear that, in terms of my reading of the report on Logan Mwangi, I cannot see any reason that the COVID restrictions at the time would not have had - in terms of potentially saving his life. I think it's really important I put that on record, because it is easy to hold that responsible. But, in my experience, it was far, far more than the COVID period. I do welcome and thank the Conservatives for this debate, and I know that we have the same views across three political parties here in the Siambr. I do also welcome the Minister's commitment to childcare and child protection, and that there have been many innovations from the Welsh Government. But this is about getting the basics right, and the basics for me are making sure that our children across Wales have the best chance to be safe and protected. I want to make it clear: we can never, ever eliminate children being hurt or dying, sadly, but we can make them safer, and that's what this review is calling for. There is a real, clear issue here in terms of language. For me, it's not an investigation; it's a review. It's a review where we can learn, where we can understand the issues. Let me tell you, I've been involved in these over the time I've been a social worker, a service manager and a senior leader in child protection. Nobody likes them. Nobody wants them. But we do them because we think it's best for our children, and we do them in order to learn. They can be very positive. As you've heard, they can be opportunities for us to share good practice, and, for the children of Wales, surely that's what we want. As Senedd Members in this Siambr, I'll tell you, I have no idea how our children's services across Wales are performing in child protection. I'll give you some concrete examples. Care Inspectorate Wales, who are responsible for inspecting services, recent reports from Wrexham and Denbighshire, actually, are very, very hard to interpret how they're performing in child protection. But if you look at Ofsted in England, the latest one from Kent says straight away how they are performing in child protection. Now, I think we should have that here as members of our communities, but also as Senedd Members. We should know how our children are being protected across Wales. My final point is that this is a proposal for a review. This is about listening to people, listening to those working at the front line across all of the services. I do take Huw Irranca-Davies's point there: it is about working and listening to all of those professionals, because there were issues in Logan's situation. My question to you, Deputy Minister, is: if now isn't the time for a national review, following the really tragic death of Logan Mwangi, with growing numbers of children in care, with the care system at breaking point, huge vacancies in parts of our country, when is the time? Thank you. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Mae llawer ohonoch yn gwybod fy mod wedi gweithio ym maes amddiffyn plant am oddeutu 25 mlynedd, ac fe wnes i weithio yn ystod y cyfnod COVID. A hoffwn fod yn glir, o fy narlleniad i o'r adroddiad ar Logan Mwangi, ni allaf weld unrhyw reswm y byddai'r cyfyngiadau COVID ar y pryd wedi cael - o ran gallu achub ei fywyd. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn fy mod yn cofnodi hynny, gan ei bod yn hawdd dweud mai dyna oedd yn gyfrifol. Ond yn fy mhrofiad i, roedd yn ymwneud â llawer iawn mwy na'r cyfnod COVID. Rwy'n croesawu ac yn diolch i'r Ceidwadwyr am y ddadl hon, ac rwy'n gwybod bod gennym yr un farn ar draws tair plaid wleidyddol yma yn y Siambr. Rwyf hefyd yn croesawu ymrwymiad y Gweinidog i ofal plant ac amddiffyn plant, a bod Llywodraeth Cymru wedi gwneud llawer o waith arloesol. Ond mae hyn yn ymwneud â sicrhau bod y pethau sylfaenol yn iawn, a'r pethau sylfaenol i mi yw gwneud yn siŵr fod ein plant ledled Cymru yn cael y cyfle gorau i fod yn ddiogel a chael eu diogelu. Rwyf eisiau ei wneud yn glir: yn anffodus, ni allwn fyth atal plant rhag cael eu brifo neu rhag marw, ond gallwn eu gwneud yn fwy diogel, a dyna beth mae'r adolygiad hwn yn galw amdano. Mae yna broblem glir a real yma o ran yr iaith. I mi, nid ymchwiliad mohono; adolygiad ydyw. Mae'n adolygiad lle gallwn ddysgu, lle gallwn ddeall y problemau. Gadewch i mi ddweud wrthych, rwyf wedi cymryd rhan yn y rhain drwy gydol y cyfnod y bûm yn weithiwr cymdeithasol, yn rheolwr gwasanaeth ac yn uwch arweinydd ym maes amddiffyn plant. Nid oes neb yn eu hoffi. Nid oes neb eu heisiau. Ond rydym yn eu gwneud oherwydd ein bod yn credu mai dyna'r peth gorau i'n plant, ac rydym yn eu gwneud er mwyn dysgu. Maent yn gallu bod yn gadarnhaol iawn. Fel rydych wedi'i glywed, maent yn gallu bod yn gyfleoedd i ni rannu arferion da a dyna rydym ei eisiau i blant Cymru. Fel Aelodau o'r Senedd yn y Siambr hon, gallaf ddweud wrthych, nid oes gennyf syniad sut mae ein gwasanaethau plant ledled Cymru yn perfformio ym maes amddiffyn plant. Rwyf am roi rhai enghreifftiau pendant i chi. Arolygiaeth Gofal Cymru sy'n gyfrifol am arolygu gwasanaethau, ond mae adroddiadau diweddar o Wrecsam a sir Ddinbych yn anodd iawn i'w dehongli o ran sut maent yn perfformio ym maes amddiffyn plant. Ond os edrychwch chi ar y Swyddfa Safonau mewn Addysg yn Lloegr, mae'r adroddiad diweddaraf o Gaint yn dweud yn syth sut maent yn perfformio ym maes amddiffyn plant. Nawr, rwy'n credu y dylem ni gael hynny yma fel aelodau o'n cymunedau, ond hefyd fel Aelodau o'r Senedd. Dylem fod yn gwybod sut mae ein plant yn cael eu hamddiffyn ledled Cymru. Fy mhwynt olaf yw mai cynnig ar gyfer adolygiad yw hwn. Mae'n ymwneud â gwrando ar bobl a gwrando ar y rhai sy'n gweithio ar y rheng flaen ar draws yr holl wasanaethau. Rwy'n derbyn pwynt Huw Irranca-Davies: mae'n ymwneud â gweithio a gwrando ar yr holl weithwyr proffesiynol hynny, oherwydd roedd yna broblemau gyda sefyllfa Logan. Fy nghwestiwn i chi, Ddirprwy Weinidog, yw hwn: os nad nawr yw'r adeg gywir i gael adolygiad cenedlaethol, yn dilyn marwolaeth drasig iawn Logan Mwangi, gyda niferoedd cynyddol o blant mewn gofal, gyda'r system ofal ar ben ei thennyn, gyda niferoedd enfawr o swyddi gwag mewn rhannau o'n gwlad, pryd fydd hi'n adeg gywir? Diolch yn fawr iawn.