English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, for calling me to speak in this very important debate. I'm not a member of the committee, but I'd like to congratulate the committee and the Chair on the extensive work that has gone into this report and I think it's very good that we're able to debate it during Refugee Week, and I welcome the fact that the Welsh Government has accepted many of the committee's recommendations. And although, as the report clearly says, overall asylum policy is of course the responsibility of the UK Government, I agree that it's absolutely important that we do our utmost here in Wales to make people's and their families' lives better when they arrive as refugees and asylum seekers, especially when the services that they use are our responsibility. So, I think we have a clear role in this process because we do know that refugee and asylum seekers do face a host of problems when they arrive in this country - from poor housing, problems with language and also, I think, often a lack of understanding from us, from the public, about what the circumstances were that they have left, because I think there is a general lack of understanding of some of the horrific circumstances that asylum seekers have left. It's already been mentioned today: the good work that is going on in terms of welcoming refugees and asylum seekers, and I'm very proud that Cardiff has 52 organisations dedicated to working together in a City of Sanctuary networking group. I know that there are other groups in Swansea, Hay-on-Wye, Brecon and Talgarth, and I welcome the recommendation in the committee that there should be the seven steps adopted by the Welsh Government to becoming a nation of sanctuary. But some of the issues that do affect the asylum seekers in particular most profoundly are issues that are part of the UK Government's decisions, but they do affect them profoundly here. One of the biggest issues that's been raised with me from asylum seekers over the years, really, is the fact that they're not able to work, and I think that that is one of the big problems that has caused major difficulties in them being able to integrate easily, because many, obviously, have the qualifications and skills that we desperately need. Towards the end of the last year I attended an event in the Pierhead, which was a joint event between the BBC World Service and Radio Wales, and people came to the Pierhead who'd come to this country as asylum seekers and they desperately wanted to work. And it wasn't just for financial reasons, but because they wanted to give something back to the country that had taken them in. Many of the asylum seekers who I have met over the years have had skills that we really need. I've met doctors, teachers, people who could really help us as a country, but as things stand they can only apply for permission to take up jobs on the UK's official shortage occupation list if they've waited for more than 12 months for their claim to be decided, and they're not themselves considered to have caused the delay. So, I know that this is the decision of the UK Government, but I just feel that we should air this here in the National Assembly for Wales because it is having such a profound effect on people who are here living in our country, so I wanted to flag up that. There's already been quite a bit of discussion about housing, and I'm really pleased about the progress that has been made and that the Cabinet Secretary has moved forward. But one of the recommendations of the report is to make an immediate assessment of the UK Immigration Act 2016 and the effect that it's going to have in Wales. I know that this has been brought up with the Cabinet Secretary quite a lot by the committee, and I just wanted to ask whether there's any more information about when the right to rent checks will be introduced. Will they be introduced in Wales? How will it affect families? Will it affect families with children and is this likely to lead to more risk of destitution? I know the Cabinet Secretary, I believe, was trying to get clarification from the Home Office, so I wondered if there was anything he could tell us today in response to that. Finally, I wanted to end on the issue of the children. I think it is absolutely to our shame as a nation that we're only allowing in a very limited number of unaccompanied asylum seeker and refugee children, despite all the efforts of Lord Dubs in getting that amendment passed in the House of Lords. We understand from the report that the UK Government has now quietly closed the scheme with only 350 having been brought to Britain. So, I think this is an absolute disgrace, an absolute shame, because, as other people have said in this debate, children are children are children. Whatever's happened to them, wherever they've come from, they need to be welcomed here in Wales, and I think it is a great shame that the UK Government has limited them in this way.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd, am fy ngalw i siarad yn y ddadl bwysig hon. Nid wyf yn aelod o'r pwyllgor, ond fe hoffwn longyfarch y pwyllgor a'r Cadeirydd am y gwaith helaeth a wnaed ar yr adroddiad hwn ac rwy'n credu ei bod yn dda iawn ein bod yn gallu ei drafod yn ystod Wythnos y Ffoaduriaid, ac rwy'n croesawu'r ffaith fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn llawer o argymhellion y pwyllgor. Ac er mai cyfrifoldeb Llywodraeth y DU yw'r polisi lloches yn gyffredinol wrth gwrs, fel y mae'r adroddiad yn dweud yn glir, rwy'n cytuno ei bod yn hollbwysig ein bod yn gwneud ein gorau glas yma yng Nghymru i wneud bywydau pobl a'u teuluoedd yn well pan fyddant yn cyrraedd fel ffoaduriaid a cheiswyr lloches, yn enwedig pan fydd y gwasanaethau y maent yn eu defnyddio yn gyfrifoldeb i ni. Felly, credaf fod gennym rôl glir yn y broses hon gan ein bod yn gwybod bod ffoaduriaid a cheiswyr lloches yn wynebu llu o broblemau pan fyddant yn cyrraedd y wlad hon - tai gwael, problemau gydag iaith a hefyd, rwy'n meddwl, ein diffyg dealltwriaeth ni yn aml, gan y cyhoedd, o'r amgylchiadau a adawsant ar eu holau, gan fy mod yn meddwl bod yna ddiffyg dealltwriaeth gyffredinol o rai o'r amgylchiadau erchyll y mae ceiswyr lloches wedi'u gadael. Mae eisoes wedi cael ei grybwyll heddiw: y gwaith da sy'n cael ei wneud yn croesawu ffoaduriaid a cheiswyr lloches, ac rwy'n falch iawn fod gan Gaerdydd 52 o sefydliadau sy'n ymroddedig i weithio gyda'i gilydd mewn grŵp rhwydweithio Dinas Noddfa. Gwn fod yna grwpiau eraill yn Abertawe, y Gelli Gandryll, Aberhonddu a Thalgarth, a chroesawaf yr argymhelliad yn y pwyllgor y dylai Llywodraeth Cymru fabwysiadu saith cam i ddod yn genedl noddfa. Ond mae rhai o'r materion sy'n effeithio'n fwyaf dwfn ar geiswyr lloches yn arbennig yn faterion sy'n rhan o benderfyniadau Llywodraeth y DU, ond maent yn effeithio arnynt yn fawr iawn yma. Un o'r problemau mwyaf a dynnwyd i fy sylw gan geiswyr lloches dros y blynyddoedd, mewn gwirionedd, yw'r ffaith nad ydynt yn gallu gweithio, ac rwy'n meddwl mai dyna un o'r problemau mawr sydd wedi achosi anawsterau mawr o ran eu gallu i integreiddio'n hawdd, gan fod gan lawer ohonynt, yn amlwg, y cymwysterau a'r sgiliau sydd eu taer angen arnom. Tuag at ddiwedd y flwyddyn ddiwethaf euthum i ddigwyddiad yn y Pierhead, a oedd yn ddigwyddiad ar y cyd rhwng y BBC World Service a Radio Wales, a daeth pobl i'r Pierhead a oedd wedi dod i'r wlad hon fel ceiswyr lloches ac roeddent yn ysu am gael gweithio. Ac nid am resymau ariannol yn unig, ond oherwydd eu bod yn awyddus i roi rhywbeth yn ôl i'r wlad a oedd wedi rhoi lloches iddynt. Roedd gan lawer o'r ceiswyr lloches rwyf wedi eu cyfarfod dros y blynyddoedd sgiliau y mae eu gwir angen arnom. Rwyf wedi cyfarfod â meddygon, athrawon, pobl a allai ein helpu'n fawr fel gwlad, ond fel y mae pethau, ni chânt wneud cais am ganiatâd i gael gwaith ar restr galwedigaethau prin swyddogol y DU oni bai eu bod wedi aros am fwy na 12 mis i'w cais gael ei benderfynu, a lle na ystyrir eu bod wedi achosi'r oedi eu hunain. Felly, rwy'n gwybod mai penderfyniad Llywodraeth y DU yw hwn, ond rwy'n teimlo y dylem wyntyllu hyn yma yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru gan ei fod yn effeithio i'r fath raddau ar bobl sydd yma'n byw yn ein gwlad, felly roeddwn am dynnu sylw at hynny. Cafwyd cryn drafodaeth eisoes ynglŷn â thai, ac rwy'n falch iawn ynglŷn â'r cynnydd a wnaed a'r gwaith y mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi'i symud ymlaen. Ond un o argymhellion yr adroddiad yw y dylid gwneud asesiad uniongyrchol o Ddeddf Mewnfudo y DU 2016 a'r effaith y mae honno'n mynd i'w chael yng Nghymru. Gwn fod hyn wedi cael ei ddwyn i sylw Ysgrifennydd y Cabinet sawl gwaith gan y pwyllgor, ac roeddwn eisiau gofyn a oes unrhyw wybodaeth bellach ynglŷn â phryd y cyflwynir y profion hawl i rentu. A fyddant yn cael eu cyflwyno yng Nghymru? Sut y bydd yn effeithio ar deuluoedd? A fydd yn effeithio ar deuluoedd â phlant ac a yw hyn yn debygol o arwain at fwy o risg o amddifadedd? Rwy'n gwybod bod Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n credu, wedi ceisio cael eglurhad gan y Swyddfa Gartref, felly roeddwn yn meddwl tybed a oedd unrhyw beth y gallai ei ddweud wrthym heddiw mewn ymateb i hynny. Yn olaf, rwyf am orffen drwy sôn am blant. Rwy'n credu ei bod yn bendant yn destun cywilydd nad ydym fel cenedl ond yn caniatáu nifer cyfyngedig iawn o blant sy'n ceisio lloches a phlant sy'n ffoaduriaid ar eu pen eu hunain i mewn, er gwaethaf holl ymdrechion yr Arglwydd Dubs i gael y gwelliant hwnnw wedi'i basio yn Nhŷ'r Arglwyddi. Deallwn o'r adroddiad fod Llywodraeth y DU wedi cau'r cynllun yn dawel bach gyda dim ond 350 wedi'u dwyn i Brydain. Felly, rwy'n credu bod hyn yn warth llwyr, yn gywilydd llwyr, oherwydd, fel y mae pobl eraill wedi'i ddweud yn y ddadl hon, plant yw plant yw plant. Ni waeth beth sydd wedi digwydd iddynt, o ble bynnag y daethant, mae angen iddynt gael eu croesawu yma yng Nghymru, ac rwy'n credu ei bod yn drueni mawr fod Llywodraeth y DU wedi cyfyngu ar eu nifer yn y modd hwn.