techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: This is like watching somebody playing darts and deliberately trying to aim at the wall to the side rather than the dartboard itself. On a day when people from different parties have expressed concern - they've expressed it in different ways, of course, which they have to do, according to which party they're a member of - on a day when people have expressed concern at the decision of the UK Government, Plaid Cymru have left them off the hook.
Welsh: Mae hyn fel gwylio rhywun yn chwarae dartiau ac yn ceisio anelu'n fwriadol at y wal i'r ochr yn hytrach na'r dartfwrdd ei hun. Ar ddiwrnod pan fo pobl o wahanol bleidiau wedi mynegi pryder - maen nhw wedi ei fynegi mewn gwahanol ffyrdd, wrth gwrs, fel y mae'n rhaid iddyn nhw ei wneud, yn dibynnu ar ba blaid y maen nhw'n aelodau ohoni - ar ddiwrnod pan fo pobl wedi mynegi pryder am benderfyniad Llywodraeth y DU, mae Plaid Cymru wedi rhoi rhwydd hynt iddyn nhw.
English: I'm asking you to do something about it. Do something about it -
Welsh: Rwy'n gofyn i chi wneud rhywbeth yn ei gylch. Gwnewch rywbeth yn ei gylch -
English: On a day when blame should rest in Westminster, where the decision has been made, Plaid Cymru are trying to turn this into an exercise in presenting themselves as being relevant when, in fact - [ Interruption.] It is First Minister's questions. First Minister's questions doesn't involve answering questions about what happens in Westminster. That's one of the things that are absolutely clear. I am here to give the view of the Welsh Government. It's a matter of great regret today that, as politicians from across Wales have expressed their concern at the decision taken by the UK Government - even those within the Welsh Conservative Party who have expressed their view - Plaid Cymru decided to let them off the hook.
Welsh: Ar ddiwrnod pan ddylai'r bai gael ei roi ar San Steffan, lle gwnaed y penderfyniad, mae Plaid Cymru yn ceisio troi hwn yn ymarfer mewn cyflwyno eu hunain fel eu bod yn berthnasol pan, mewn gwirionedd - [ Torri ar draws.] Cwestiynau i'r Prif Weinidog yw'r rhain. Nid yw cwestiynau i'r Prif Weinidog yn cynnwys ateb cwestiynau am yr hyn sy'n digwydd yn San Steffan. Dyna un o'r pethau sy'n gwbl eglur. Rwyf i yma i roi safbwynt Llywodraeth Cymru. Mae'n fater o ofid mawr heddiw, wrth i wleidyddion o bob cwr o Gymru fynegi eu pryder ynghylch y penderfyniad a wnaed gan Lywodraeth y DU - hyd yn oed y rhai hynny ym Mhlaid y Ceidwadwyr Cymreig sydd wedi mynegi eu barn - bod Plaid Cymru wedi penderfynu rhoi rhwydd hynt iddyn nhw.
English: Thank you, Presiding Officer. First Minister, last week, the report into the tragedy at Gosport War Memorial Hospital came forward and, in particular, the excessive use of opiate painkillers that potentially led to the untimely death of at least 650 patients. Has the Welsh Government had a chance to consider the report, the findings of that report and any implications for the Welsh NHS and changes that it might need to make?
Welsh: Diolch, Llywydd. Brif Weinidog, yr wythnos diwethaf, cyhoeddwyd yr adroddiad ar y drychineb yn Ysbyty Coffa'r Rhyfel Gosport ac, yn benodol, y defnydd gormodol o boenladdwyr opioid a arweiniodd o bosibl at farwolaeth cynamserol o leiaf 650 o gleifion. A yw Llywodraeth Cymru wedi cael cyfle i ystyried yr adroddiad, canfyddiadau'r adroddiad hwnnw ac unrhyw oblygiadau i GIG Cymru a'r newidiadau y gallai fod angen iddo eu gwneud?
English: We will, of course, consider any reports that are relevant to Wales, and many of the issues that arise elsewhere in the UK and beyond will inform our future thinking. Officials and the Minister will look at the report to see if there are any lessons that can be learned for Wales.
Welsh: Byddwn, wrth gwrs, yn ystyried unrhyw adroddiadau sy'n berthnasol i Gymru, a bydd llawer o'r materion sy'n codi mewn mannau eraill yn y DU a thu hwnt yn llywio ein hystyriaethau yn y dyfodol. Bydd swyddogion a'r Gweinidog yn edrych ar yr adroddiad i weld a oes unrhyw wersi y gellir eu dysgu ar gyfer Cymru.
English: Thank you for that answer. I hope that there will be a timely report back on that, because there are some very concerning aspects in relation to the circumstances around the premature deaths of the patients concerned. But one of the things that has come to light, certainly in press comment, is the use of Graseby syringe drivers, which basically administer opiate painkillers, either over a 24-hour period or over an hour. Now, various safety notices have been put out over the last 20 years in relation to these instruments, and in Australia and New Zealand they were banned many years ago. The NHS was supposed to have withdrawn from service these syringes in 2015. Can you confirm today whether the NHS in Wales is still using these syringes, or is the Welsh Government still investigating this?
Welsh: Diolch am yr ateb yna. Rwy'n gobeithio y bydd adroddiad prydlon yn ôl ar hynny, oherwydd ceir rhai agweddau sy'n peri pryder mawr o ran yr amgylchiadau yn ymwneud â marwolaethau cynamserol y cleifion dan sylw. Ond un o'r pethau sydd wedi dod i'r amlwg, yn sicr yn sylwadau'r wasg, yw'r defnydd o yrwyr chwistrell Graseby, sy'n darparu poenladdwyr opioid i bob pwrpas, naill ai dros gyfnod o 24 awr neu dros awr. Nawr, cyhoeddwyd gwahanol hysbysiadau diogelwch dros yr 20 mlynedd diwethaf o ran yr offerynnau hyn, a chawsant eu gwahardd flynyddoedd lawer yn ôl yn Awstralia a Seland Newydd. Roedd y GIG i fod wedi tynnu'r chwistrelli hyn o gael eu defnyddio yn 2015. A allwch chi gadarnhau heddiw pa un a yw'r GIG yng Nghymru yn dal i ddefnyddio'r chwistrellau hyn, neu a yw Llywodraeth Cymru yn dal i ymchwilio i hyn?
English: What I can say is that he's right about the media coverage of the syringes. The syringe drivers, which are called Graseby MS26 and Graseby MS16A, were loaded with capsules and programmed to release drugs into a patient's bloodstream over an extended period. They delivered drugs at different rates, and, of course, we know from the report that led to a dangerous over-infusion of drugs. Hazard notices were issued by the Medicines and Healthcare products Regulatory Agency - MHRA - to ensure that NHS staff knew the difference between the models. This was also the subject of an England and Wales-wide National Patient Safety Agency publication - a rapid response report - in December 2010, which gave the NHS five years to transition to drivers with additional safety features whilst mitigating the risk in the meantime. What I can say is that all relevant NHS Wales organisations have confirmed compliance with that patient safety requirement. We will be writing to health boards and trusts asking them to audit existing practice and to provide assurance that they remain compliant with this advice, and I understand that the same thing will be happening in England.
Welsh: Yr hyn y gallaf ei ddweud yw ei fod yn iawn am y sylw i'r chwistrellau yn y cyfryngau. Roedd y gyrwyr chwistrell, o'r enw Graseby MS26 a Graseby MS16A, yn cael eu llwytho gyda chapsiwlau wedi eu rhaglennu i ryddhau cyffuriau i lif gwaed claf dros gyfnod estynedig. Roedden nhw'n darparu cyffuriau ar wahanol gyfraddau, ac, wrth gwrs, rydym ni'n gwybod o'r adroddiad bod hynny wedi arwain at or-drwytho peryglus o gyffuriau. Cyhoeddwyd hysbysiadau o berygl gan yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a chynhyrchion Gofal Iechyd - MHRA - i sicrhau bod staff y GIG yn gwybod y gwahaniaeth rhwng y modelau. Roedd hyn hefyd yn destun cyhoeddiad Asiantaeth Diogelwch Cleifion Genedlaethol ar draws Cymru a Lloegr - adroddiad ymateb cyflym - ym mis Rhagfyr 2010, a roddodd bum mlynedd i'r GIG bontio i yrwyr â nodweddion diogelwch ychwanegol gan liniaru'r risg yn y cyfamser. Yr hyn y gallaf ei ddweud yw bod holl sefydliadau perthnasol GIG Cymru wedi cadarnhau cydymffurfiad â'r gofyniad diogelwch cleifion hwnnw. Byddwn yn ysgrifennu at fyrddau ac ymddiriedolaethau iechyd gan ofyn iddyn nhw archwilio arferion presennol a rhoi sicrwydd eu bod yn dal i gydymffurfio â'r cyngor hwn, a deallaf y bydd yr un peth yn digwydd yn Lloegr.
English: I'm grateful for that very detailed response, because the reports over the weekend will have caused a huge amount of distress to families of bereaved relatives that might suspect some wrongdoing or some faulty equipment that might have caused an untimely death. What is important is if families do have those concerns - and the numbers we are talking about run into the thousands if you put it across the whole of the NHS, because these machines were used right across the NHS in England, Wales, Scotland and Northern Ireland - that families can raise their concerns and ultimately have those concerns addressed. What actions will the Welsh Government be doing to work with health boards so that families who do have those concerns - bearing in mind you have confirmed that the Welsh NHS is compliant with the directive that ruled out their use up to 2015, but families will have concerns that need addressing, so how can families go about having those concerns addressed?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am yr ateb manwl iawn yna, oherwydd bydd yr adroddiadau dros y penwythnos wedi achosi gofid aruthrol i deuluoedd perthnasau sydd wedi dioddef profedigaeth a allai amau rhywfaint o ddrygioni neu offer diffygiol a allai fod wedi achosi marwolaeth gynamserol. Yr hyn sy'n bwysig, os bydd y pryderon hynny gan deuluoedd - ac mae'r niferoedd yr ydym ni'n sôn amdanynt yn rhedeg i'r miloedd os byddwch chi'n ei gyfrif ar draws y GIG cyfan, oherwydd defnyddiwyd y peiriannau hyn ar draws y GIG yng Nghymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon - yw y gall teuluoedd godi eu pryderon a chael sylw i'r pryderon hynny yn y pen draw. Pa gamau fydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i weithio gyda byrddau iechyd fel bod teuluoedd sydd â'r pryderon hynny - cofiwch eich bod chi wedi cadarnhau bod GIG Cymru yn cydymffurfio â'r gyfarwyddeb a ddiystyrwyd eu defnydd hyd at 2015, ond bydd gan deuluoedd bryderon y mae angen rhoi sylw iddynt, felly sut gall teuluoedd fynd ati i gael sylw i'r pryderon hynny?
English: Well, if anybody has a concern, of course, they can raise that concern directly with the health board, or with their AM, or indeed with the health Minister. There is an outlet to do that. We're not aware of any concerns, but obviously it is right that there is an audit to make sure that the compliance is still there in the way that we would want. That is the way we will seek to give assurance to both patients and their families across the NHS.
Welsh: Wel, os oes gan unrhyw un bryder, wrth gwrs, gallant godi'r pryder hwnnw yn uniongyrchol gyda'r bwrdd iechyd, gyda'u AC, neu gyda'r Gweinidog iechyd, yn wir. Ceir ffordd o wneud hynny. Nid ydym ni'n ymwybodol o unrhyw bryderon, ond mae'n amlwg yn briodol bod archwiliad i wneud yn siŵr bod y cydymffurfiad yn dal i fod yno yn y ffordd y byddem ni'n dymuno iddo fod. Dyna'r ffordd y byddwn ni'n ceisio rhoi sicrwydd i gleifion a'u teuluoedd ar draws y GIG.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, the past few months have been brutal for the Welsh high street, with many large retailers announcing closures of their stores. Mothercare is closing 50 stores across the UK, including its Newport branch. New Look is closing 60 stores, including its stores in Cardiff, Monmouth, Rhyl and Pontypool. Carphone Warehouse announced nearly 100 store closures across the country, and other retail giants like M&S are announcing closures, and planning closures as well. In the last week, we had the devastating news that one of the high street's most iconic names, House of Fraser, was closing its stores in Cardiff and Cwmbran. So, we've seen many high street brands disappear in recent times, and thousands of jobs have been lost. So, First Minister, the UK Government are not appearing to address this issue, and some are calling this 'hell on the high street', so please can you tell me what your Government, the Welsh Government, is planning to do to help halt this decline?
Welsh: Diolch, Llywydd. Brif Weinidog, mae'r misoedd diwethaf wedi bod yn ofnadwy i stryd fawr Cymru, gyda nifer o fanwerthwyr mawr yn cyhoeddi y bydd eu siopau yn cau. Mae Mothercare yn cau 50 o siopau ledled y DU, gan gynnwys ei gangen yng Nghasnewydd. Mae New Look yn cau 60 o siopau, gan gynnwys ei siopau yng Nghaerdydd, Trefynwy, y Rhyl a Phont-y-pŵl. Cyhoeddodd Carphone Warehouse ei fod yn cau bron i 100 o siopau ledled y wlad, ac mae cewri manwerthu eraill fel M&S yn cyhoeddi eu bod yn cau siopau, ac yn bwriadu cau siopau hefyd. Yn ystod yr wythnos ddiwethaf, cawsom y newyddion trychinebus bod un o enwau mwyaf eiconig y stryd fawr, House of Fraser, yn cau ei siopau yng Nghaerdydd ac yng Nghwmbrân. Felly, rydym ni wedi gweld llawer o frandiau stryd fawr yn diflannu yn ddiweddar, ac mae miloedd o swyddi wedi eu colli. Felly, Brif Weinidog, nid yw'n ymddangos bod Llywodraeth y DU yn mynd i'r afael â'r mater hwn, ac mae rhai yn galw hyn yn 'uffern ar y stryd fawr', felly a allwch chi ddweud wrthyf beth mae eich Llywodraeth chi, Llywodraeth Cymru, yn bwriadu ei wneud i helpu i atal y dirywiad hwn?
English: Well, retail is an important sector for us; we're making it a priority. I'm not going to pretend that the challenges facing retail are easy, because they're not. There are many people who shop online. There are many people who go into a shop and then shop online, not shopping in the shop itself. And there are some challenges there. Where does the answer lie? I suspect it's ensuring that our town centres are more mixed, making sure that more people live in town centres, and also ensuring that there are more offices. I know from my own experience in Bridgend that there is a lack of office space and there is too much retail space. What we need is to get the balance right so that there is more good-quality office space, creating, then, the footfall during the day for the shops that are there. So, it's a question, I think, of rethinking what our town centres should look like, not seeing them purely for retail but a far better mix in terms of what they offer, and people living there and people working there.
Welsh: Wel, mae manwerthu yn sector pwysig i ni; rydym ni'n ei wneud yn flaenoriaeth. Nid wyf i'n mynd i esgus bod yr heriau sy'n wynebu manwerthu yn hawdd, gan nad ydyn nhw. Ceir llawer o bobl sy'n siopa ar-lein. Ceir llawer o bobl sy'n mynd i mewn i siop ac yna'n siopa ar-lein, nid siopa yn y siop ei hun. A cheir rhai heriau yn hynny o beth. Ymhle mae'r ateb? Rwy'n amau mai'r ateb yw sicrhau bod canol ein trefi yn fwy cymysg, gwneud yn siŵr bod mwy o bobl yn byw yng nghanol trefi, a hefyd sicrhau bod mwy o swyddfeydd. Gwn o'm profiad fy hun ym Mhen-y-bont ar Ogwr fod diffyg mannau swyddfa a bod gormod o fannau manwerthu. Yr hyn sydd ei angen arnom ni yw sicrhau'r cydbwysedd cywir fel bod mwy o fannau swyddfa o ansawdd da ar gael, gan greu, wedyn, yr ymwelwyr yn ystod y dydd ar gyfer y siopau sydd yno. Felly, mae'n gwestiwn, rwy'n credu, o ailfeddwl sut y dylai canol ein trefi edrych, nid eu gweld fel bod ar gyfer manwerthu yn unig ond cymysgedd llawer gwell o ran yr hyn y maen nhw'n ei gynnig, a phobl yn byw yno a phobl yn gweithio yno.
English: I appreciate what you're saying, First Minister, but, over the weekend, retail experts outlined the scale of the problem facing Wales's department stores, following the announcement by the House of Fraser and the news that Chepstow's Herbert Lewis was to close. Howells has been on Cardiff's high street since 1879 and will soon go the same way as David Morgan, which was the mainstay of Cardiff's retail experience for over 125 years. Herbert Lewis has been part of Chepstow's shopping experience for 140 years. The managing director of Newport's Wildings department store, which recently had to downsize, said the future was not good for traditional stores, due to the rising costs and growth of online sales. So, First Minister, do you think it's time we took radical action, such as massively cutting business rates, in order to save Wales's remaining retail icons?
Welsh: Rwy'n gwerthfawrogi'r hyn yr ydych chi'n ei ddweud, Brif Weinidog, ond, dros y penwythnos, amlinellodd arbenigwyr manwerthu faint y broblem sy'n wynebu siopau adrannau Cymru, yn dilyn y cyhoeddiad gan House of Fraser a'r newyddion y byddai siop Herbert Lewis yng Nghas-gwent yn cau. Mae Howells wedi bod ar stryd fawr Caerdydd ers 1879 ac yn fuan bydd yn mynd yr un ffordd â David Morgan, a oedd yn ganolbwynt i brofiad manwerthu Caerdydd am dros 125 mlynedd. Mae Herbert Lewis wedi bod yn rhan o brofiad siopa Cas-gwent am 140 mlynedd. Dywedodd rheolwr-gyfarwyddwr siop adrannau Wildings, Casnewydd, y bu'n rhaid iddi leihau ei maint yn ddiweddar, nad yw'r dyfodol yn dda ar gyfer siopau traddodiadol, oherwydd y costau cynyddol a thwf gwerthiannau ar-lein. Felly, Brif Weinidog, a ydych chi'n credu ei bod hi'n bryd i ni gymryd camau radical, fel gostwng ardrethi busnes yn aruthrol, er mwyn achub yr eiconau manwerthu sydd ar ôl yng Nghymru?
English: It will take more than that. I think one of the issues that does need to be dealt with is we need to make sure that online retailers are paying taxes properly. The reality is that, if you are a shop, you are paying business rates. You might be competing with somebody who's paying next to nothing, because they're online, and there are issues there that only the UK Government can resolve. They have been issues that have arisen many times over the past few years, but that's where the level playing field has to be established. Simply saying, well, because an online shop is based outside of the UK or is subject to a more favourable tax regime - it's never going to work for the high street, if I can put it that way, or even for the bigger chains, if they're competing against online retailers who just don't pay the same taxes as they do, and that's where I think the focus has to be.
Welsh: Bydd yn cymryd mwy na hynny. Rwy'n credu mai un o'r materion y mae angen rhoi sylw iddyn nhw yw bod angen i ni wneud yn siŵr bod manwerthwyr ar-lein yn talu trethi yn briodol. Y gwir amdani, os ydych chi'n siop, yw eich bod chi'n talu ardrethi busnes. Efallai eich bod chi'n cystadlu gyda rhywun sy'n talu'r nesaf peth i ddim, gan eu bod nhw ar-lein, a cheir materion yn hynny o beth mai dim ond Llywodraeth y DU sy'n gallu eu datrys. Maen nhw wedi bod yn faterion sydd wedi codi droeon dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, ond dyna lle mae'n rhaid creu'r sefyllfa o chwarae teg. Nid yw dweud yn syml, wel, gan fod siop ar-lein sydd wedi'i lleoli y tu allan i'r DU neu'n ddarostyngedig i gyfundrefn dreth fwy ffafriol - nid yw byth yn mynd i weithio ar gyfer y stryd fawr, os caf ei roi felly, na hyd yn oed i'r cadwyni mwy, os ydyn nhw'n cystadlu yn erbyn manwerthwyr ar-lein nad ydyn nhw'n talu'r un trethi ag y maen nhw'n eu talu, a dyna lle y credaf y dylai'r pwyslais fod.
English: Yes, but we have to redress and look at the balance and have a level playing field. Unfortunately, according to Cardiff Metropolitan University's business school, it is too late to save our traditional retailers. According to Chris Parry, senior lecturer in accounting and finance at Cardiff Met, the time to cut rents and rates was 2008, not 2018. He said that the challenge for us is what we do with our town centres and our high streets to look like that in 10 years' time. What do we do with it? That's something we need to urgently consider. So, if the exponential rise in online sales continues - and we have no reason to believe that it won't - then, by 2028, many of our traditional retailers will have disappeared. So, First Minister, we have to plan for that future. Chris Parry said that, if we sit and do nothing, our town centres may well be derelict wastelands in the next decade. So, we have to avoid that at all costs. First Minister, what plans does your Government have to accelerate mixed-use of our town and city centres, replacing closed-down stores with housing, restaurants, GP surgeries, and everything else needed for true urban living?
Welsh: Ie, ond mae'n rhaid i ni unioni'r fantol ac ystyried y cydbwysedd a chael sefyllfa o chwarae teg. Yn anffodus, yn ôl ysgol fusnes Prifysgol Fetropolitan Caerdydd, mae'n rhy hwyr i achub ein manwerthwyr traddodiadol. Yn ôl Chris Parry, sy'n uwch ddarlithydd cyfrifeg a chyllid ym Mhrifysgol Fetropolitan Caerdydd, 2008 oedd yr adeg i ostwng ardrethi a rhenti, nid 2018. Dywedodd mai'r her i ni yw sut yr ydym ni eisiau i ganol ein trefi a'n strydoedd mawr edrych ymhen 10 mlynedd. Beth ydym ni'n mynd i'w wneud â nhw? Mae hynny'n rhywbeth y mae angen i ni ei ystyried ar frys. Felly, os bydd y cynnydd esbonyddol i werthiannau ar-lein yn parhau - ac nid oes gennym ni reswm i gredu na fydd - yna, erbyn 2028, bydd llawer o'n manwerthwyr traddodiadol wedi diflannu. Felly, Brif Weinidog, mae'n rhaid i ni gynllunio ar gyfer y dyfodol hwnnw. Dywedodd Chris Parry, os byddwn ni'n eistedd ac yn gwneud dim, mae'n bosibl iawn y bydd canol ein trefi yn diroedd diffaith yn y degawd nesaf. Felly, mae'n rhaid i ni osgoi hynny ar bob cyfrif. Brif Weinidog, pa gynlluniau sydd gan eich Llywodraeth i gyflymu defnydd cymysg o'n trefi a'n dinasoedd, gan ddisodli siopau sydd wedi cau gyda thai, bwytai, meddygfeydd teulu, a phopeth arall sydd ei angen ar gyfer bywyd trefol gwirioneddol?
English: Well, can I welcome the recent report that IWA produced, under their Re-energising Wales project, on the potential for the region? It will be extremely valuable for us, and particularly for decision makers in the Swansea area, in order to inform the direction of the city deal.
Welsh: Wel, a gaf i groesawu'r adroddiad diweddar a luniwyd gan y Sefydliad Materion Cymreig, o dan eu prosiect Ail-egnïo Cymru, ar y potensial ar gyfer y rhanbarth? Bydd yn hynod o werthfawr i ni, ac i'r rhai sy'n gwneud penderfyniadau yn ardal Abertawe yn arbennig, er mwyn llywio cyfeiriad y fargen ddinesig.
English: Thank you, First Minister. Not content with cancelling green trains to Swansea and pulling the plug on subsidies for renewable energy, yesterday the Tory Government pulled the plug on the tidal lagoon, when their own former energy Minister said it would be a no-regrets policy. The Welsh Secretary had the brass neck to tour the TV studios and say that the 30p annual subsidy was expensive, when he's happy to subsidise Hinkley by £12 for every customer a year. So, I think we should call out the hypocrisy of the Tories and the way they've led investors up the garden path who are going to think twice about putting money into innovative technology again. But I think the message of the IWA report is that there is still a possibility for us to lead the way in Wales, and it's for us, as the Welsh Government, to be at the front of that. The case study set out in detail how Wales can meet 100 per cent of its renewable energy demand by 2035 just from green technologies. The city region leaders are supportive. Will the First Minister make sure that the Welsh Government gives its full-throated support to this effort to make sure we still can be leaders in this field?
Welsh: Diolch, Brif Weinidog. Heb fod yn fodlon gyda chanslo trenau gwyrdd i Abertawe a thynnu'r plwg ar gymorthdaliadau ar gyfer ynni adnewyddadwy, tynnodd y Llywodraeth Dorïaidd y plwg ar y morlyn llanw ddoe, pan ddywedodd eu cyn-Weinidog ynni eu hunain y byddai'n bolisi dim edifeirwch. Roedd yr Ysgrifennydd Gwladol yn ddigon digywilydd i fynd o gwmpas y stiwdios teledu gan ddweud bod y cymhorthdal blynyddol o 30c yn ddrud, er ei fod yn hapus i roi cymhorthdal o £12 ar gyfer pob cwsmer y flwyddyn i Hinkley. Felly, rwy'n credu y dylem ni dynnu sylw at ragrith y Torïaid a'r ffordd y maen nhw wedi camarwain buddsoddwyr sy'n mynd i feddwl ddwywaith am gyfrannu arian at dechnoleg arloesol eto. Ond rwy'n credu mai neges adroddiad y Sefydliad Materion Cymreig yw bod posibilrwydd o hyd i ni arwain y ffordd yng Nghymru, a'n cyfrifoldeb ni, fel Llywodraeth Cymru, yw bod ar flaen y gad yn hynny o beth. Nododd yr astudiaeth achos yn fanwl sut y gall Cymru fodloni 100 y cant o'i galw am ynni adnewyddadwy erbyn 2035 o dechnolegau gwyrdd yn unig. Mae arweinyddion y dinas-ranbarthau yn gefnogol. A wnaiff y Prif Weinidog wneud yn siŵr bod Llywodraeth Cymru yn rhoi ei chefnogaeth mwyaf brwd i'r ymdrech hon i wneud yn siŵr y gallwn ni ddal i fod yn arweinwyr yn y maes hwn?