English: I would also like to thank the commissioner for her report, and I'd like to start by congratulating her for keeping within her budget, saving money on almost every line in her budget. Her office's settlement last year was particularly difficult, and this year has been no different. I look forward to the details in the draft budget. We welcome that efficiency, of course, but the fact that the First Minister had to find an additional £150,000 specifically to enforce standards, which are one of the core functions of the office of the commissioner, suggests that the stone has virtually been bled dry. You're right, Minister, to seek savings, of course, but I wonder whether we have reached a point where substantial further cuts will cross the line and restrict the commissioner's ability to do her work to an unacceptable extent. Having said that, of course, the commissioner was told in February that this additional funding was on its way. It could have been useful - I agree with Jeremy Miles on this - in this report, to give an idea of the way that that funding is being spent, so that, next year, we can look back at this year's report to trace how her objectives are developing. I'm certain that the demand on the commissioner's time will increase, and with each set of standards, it appears that we will face a new set of appeals. And even with a simplified process and a decreasing number of appeals in future, enforcement costs will continue to be a challenge for this year's budget and beyond. The Government's long-term target for a million Welsh speakers will demand a long-term approach from the commissioner's office. Last year, I asked where the second round of standards was. The year before that I asked where the first round of standards was. I don't know what 'groundhog' is in Welsh, but there is no surprise as to what my question is for this year. Even though I'm sure that you will say that you've been focusing on bringing amended standards forward, you have had the report on the inquiry into the third round of standards since July. It would be worth having some kind of statement on the timetable soon, I think. However, looking back can be a good thing sometimes, and it would have been interesting to see in this report some kind of reflection on the matters raised last year on progress made in the meantime. The Planning (Wales) Act 2015 and the Welsh in education strategic plans appear in both reports and essentially cover the same period. But we see nothing new on the controversial subject of post-16 education. If truth be told, we see very little detail on education at all, considering the fact that the Diamond review was such a major topic last year. That's why we're willing to support the amendments to the debate today. And perhaps we will, of course, see more about that in next year's report. Once again, I thank the commissioner for meeting party spokespeople on a regular basis to keep us up to date and to share concerns - a two-way process, by the way. Influencing and shaping policies can be done in many ways after all, and speaking to all parties might be something that the Government itself may want to consider before agreeing its draft budget. It is likely, even though this doesn't have to be the case, that the commissioner is more open with the Assembly than the Government. But you, as Minister, to be fair, are willing to discuss your priorities for the Welsh language, and I appreciate that. We most probably agree that the daily use of the Welsh language is our major aim as a nation, and our project for the high street, Tipyn Bach, contributes to the same agenda. The language, in truth, lives beyond the school gates, but all of our ambitions regarding the future of the Welsh language in education will count for little unless those who were let down by it in the past are included in attempts to ensure that the Welsh language is a living language now. I'm pleased to see the report referring specifically to the soft diplomacy, if I may put it that way, deployed by the commissioner to create a new mindset, which will be vital in the workplace and the workforce. The need for this is still clear, because nobody wants to see another complaint such as the one made against Swansea council. That is why I was also pleased to see a reference to the regulatory framework, section 4 powers to consult, and things like the seminars, quality targets and the various schemes to promote the Welsh language. There are many good things on the website about how to ensure supportive engagement with clubs, societies and civil society in general. But what I'm not quite sure about is how organisations of this kind are going to be drawn to the website in the first place - something that should be considered, perhaps, by any institution that has a duty to promote the Welsh language, including the Government. Thank you very much.
Welsh: Hoffwn ddweud diolch hefyd i'r comisiynydd am ei hadroddiad, a dechrau drwy ei llongyfarch am gadw o fewn ei chyllideb, yn arbed arian ar bron bob llinell ynddi. Roedd setliad ei swyddfa y llynedd yn arbennig o anodd ac mae wedi bod rhywbeth yn debyg eto eleni. Rwy'n edrych ymlaen at y manylion yn y gyllideb ddrafft. Rydym yn croesawu effeithlonrwydd, wrth gwrs, ond mae'r ffaith bod y Prif Weinidog wedi gorfod ffeindio £150,000 ychwanegol yn benodol i orfodi safonau, sef un o swyddogaethau craidd swyddfa'r comisiwn, yn awgrymu nad oes lot o waed ar ôl yn y garreg. Rydych chi'n iawn, Weinidog, i chwilio am arbedion, wrth gwrs, ond tybed a ydym ni wedi cyrraedd y pwynt lle bydd toriadau sylweddol pellach yn croesi'r llinell a chyfyngu ar waith y comisiynydd i bwynt lle y mae'n lleihau ei werth i lefel annerbyniol. Wedi dweud hynny, wrth gwrs, cafodd y comisiynydd wybod ym mis Chwefror fod yr arian ychwanegol hwn ar y ffordd. Fe allai wedi bod yn ddefnyddiol - rwy'n cytuno â Jeremy Miles yma - yn yr adroddiad hwn, i roi syniad am sut y mae'r arian yn cael ei wario, fel, y flwyddyn nesaf, y gallwn ni edrych ar ei hadroddiad eleni i ddilyn sut y mae'r bwriadau'n datblygu. Rwy'n siŵr y bydd y galw ar y comisiynydd yn tyfu. Gyda phob set o safonau, mae'n edrych fel y byddwn yn wynebu set newydd o apeliadau. Gyda phroses symlach, hyd yn oed, a nifer yr apeliadau yn gostwng wrth i ni symud ymlaen, bydd costau gorfodi yn parhau i fod yn her ar gyfer cyllidebau eleni a thu hwnt. Bydd targed tymor hir y Llywodraeth ar gyfer miliwn o siaradwyr yn gofyn am olwg tymor hir hefyd ar gyfer swyddfa'r comisiynydd. Y llynedd, roeddwn yn gofyn lle'r oedd yr ail rownd o safonau. Y flwyddyn gynt, fe wnes i ofyn lle'r oedd y rownd gyntaf o safonau. Nid wyf yn gwybod beth yw 'groundhog' yn Gymraeg, ond nid oes syndod beth rwy'n gofyn eleni. Er fy mod i'n siŵr y byddwch chi'n dweud eich bod chi wedi canolbwyntio ar ddod â safonau wedi'u diwygio yn ôl, rydych chi wedi cael yr adroddiad ar ymchwiliad rownd tri o'r safonau ers mis Gorffennaf. Fe fyddai'n werth cael rhyw ddatganiad yn fuan ynglŷn â'r amserlen, rwy'n credu. Ond, gall edrych yn ôl fod yn beth da weithiau, ac fe fyddai wedi bod yn ddiddorol i weld yn yr adroddiad hwn rhyw adlewyrchiad ar faterion a godwyd y llynedd a'r cynnydd yn y cyfamser. Mae'r Ddeddf Cynllunio (Cymru) 2015 a chynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg yn ymddangos yn y ddau adroddiad, yn y bôn, am yr un cyfnod o ddylanwad. Ond, ni allaf weld dim byd newydd ar y cwestiwn dadleuol o addysg ôl-16. Mewn gwirionedd, ni allaf weld llawer o fanylion ar addysg o gwbl, o ystyried bod adolygiad Diamond yn bwnc mawr y llynedd. Dyna pam rŷm ni'n fodlon cefnogi'r gwelliannau i'r ddadl heddiw. Efallai y byddwn yn gweld mwy am hynny yn yr adroddiad y flwyddyn nesaf. Unwaith eto, rwy'n cynnig diolch i'r comisiynydd am gwrdd â llefarwyr yn aml, ein cadw ni'n gyfredol a rhannu pryderon - proses ddwy ffordd, gyda llaw. Gall dylanwadu ar bolisi gael ei wneud mewn nifer o ffyrdd, wedi'r cyfan, ac mae siarad â phob plaid yn rhywbeth y gall y Llywodraeth ei hun ei ystyried, cyn cytuno ei chyllideb ddrafft. Mae'n debyg, er nad oes rhaid iddi fod, fod y comisiynydd yn fwy agored gyda'r Cynulliad na'r Llywodraeth. Rydych chi, Weinidog, i fod yn deg, yn barod i drafod eich blaenoriaethau ar gyfer yr iaith Gymraeg. Rwy'n gwerthfawrogi hynny. Mae'n debyg ein bod ni'n cytuno mai defnydd beunyddiol o'r iaith yw'r prif nod i ni fel cenedl. Mae ein prosiect ar gyfer y stryd fawr, Tipyn Bach, yn cyfrannu at yr un agenda. Mae'r iaith, mewn gwirionedd, yn byw y tu fas i glwydi'r ysgol, ond bydd yr holl uchelgais dros ddyfodol y Gymraeg mewn addysg yn cyfrif am ychydig oni bai bod y rhai sydd wedi'u siomi ganddi yn y gorffennol yn rhan o wneud yr iaith yn fyw nawr. Rwy'n falch o weld yr adroddiad yn cyfeirio'n benodol at y ddiplomyddiaeth feddal, os cawn ni ddweud, y mae'r comisiynydd yn ei defnyddio i helpu i greu meddylfryd newydd, a fydd yn angenrheidiol yn y gweithle a'r gweithlu. Mae ei angen o hyd, yn amlwg - nid oes neb eisiau gweld cwyn tebyg i'r un yn erbyn cyngor Abertawe eto. Dyna pam roeddwn i'n falch, hefyd, o weld cyfeiriad at y fframwaith rheoleiddio, pwerau adran 4 i gynghori, a phethau fel y seminarau, nodau ansawdd ac amrywiaeth o gynlluniau hybu'r Gymraeg. Mae llawer o bethau da ar y wefan am sut i gael ymgysylltu cefnogol â chlybiau, cymdeithasau a chymdeithas sifil yn gyffredinol. Beth nad wyf i'n siŵr amdano yw sut y mae sefydliadau o'r fath yn cael eu denu at y wefan yn y lle cyntaf - rhywbeth, efallai, y gallai unrhyw sefydliad sydd â dyletswydd i hyrwyddo'r iaith Gymraeg ei ystyried, gan gynnwys y Llywodraeth. Diolch yn fawr.