English: Thank you, Presiding Officer. This Welsh Government, as set out in 'Taking Wales Forward', is committed to successful, sustainable rural communities. I am clear that there can be real benefits - academic, cultural and social - to pupils and communities through the delivery of high-quality education in small and rural schools. As I set out in my statement to the Assembly in July, strengthening and extending school-to-school relationships, and prioritising education leadership, are critical to raising standards and tackling the attainment gap. A specific national strategy for small and rural schools recognises that schools and communities in different parts of Wales face different challenges as we move forward with our reforms. I know, and parents across rural communities know, that small and rural schools play an important role in raising standards and extending opportunities for all. Indeed, they are often critical in engaging pupils and families from the most disadvantaged backgrounds and raising pupil aspirations. As Members will be aware, the Organisation for Economic Co-operation and Development was here last week testing our reforms. It is worth noting that Finland, a system that consistently performs well in OECD studies, has a significant proportion of small and rural schools, and actively supports their position and role within the education system. I am committed to education reforms as our national mission. All our young people deserve an equal opportunity, regardless of background, to reach the highest possible standards. And I am ambitious for small and rural schools, as I am for all schools in Wales. In recognising the challenges and priorities for education in rural and smaller settings, we will take the following actions: I will shortly consult on amendments to the school organisation code, in respect of a presumption against the closure of rural schools. Let me be clear, Presiding Officer, this does not mean that rural schools will never close. However, it does ensure that a local authority's case for closure must be strong, and that local authorities conscientiously consider all viable alternatives to closure, including federation. I propose to develop the first-ever list and designation of rural schools. When considering closing a school, local authorities will be required to establish whether the proposed closure involves such a school. And I will be making funding available to encourage and support the development of federations across all maintained schools in Wales, along with better information and guidance for those considering collaboration and federation. Our wider plans to develop school leaders will include proposals to build the capacity of experienced, successful leaders of rural schools to deliver effective leadership across groups of rural schools. I propose to establish a rural and small schools grant of £2.5 million per year from April 2017, to be administered by the regional education consortia, in collaboration with their local education authority partners, which will be used to support greater school-to-school working, including informal association and collaboration; to encourage innovative use, for example, of how to use new technologies to combat the issue of professional isolationism by harnessing the power of information technology; to provide administrative support in schools where headteachers have a significant timetabled teaching commitment; and to increase the community use of school buildings. Presiding Officer, this is not a strategy to stand still. It is a recognition of the importance of education in our rural communities, as it is across the country, but also to ensure delivery of innovative and ambitious education for pupils in those communities. To conclude, just nine months ago, sitting over there, I was grateful for the opportunity to present a short debate to the Assembly on the importance of rural schools. Now, as Cabinet Secretary, I'm able to recognise and promote the essential role of small and rural schools in our national mission to reduce the attainment gap and to raise standards for all our young people.
Welsh: Diolch, Lywydd. Mae'r Llywodraeth Cymru hon, fel y nodir yn 'Symud Cymru Ymlaen', yn ymrwymedig i gymunedau gwledig llwyddiannus, cynaliadwy. Rwy'n glir y gellir sicrhau buddion gwirioneddol - rhai academaidd, diwylliannol a chymdeithasol - i ddisgyblion a chymunedau drwy ddarparu addysg o safon uchel mewn ysgolion bach ac ysgolion gwledig. Fel y nodais yn fy natganiad i'r Cynulliad ym mis Gorffennaf, mae cryfhau ac ymestyn perthnasoedd rhwng ysgolion, a blaenoriaethu arweinyddiaeth addysg, yn hanfodol i godi safonau ac ymdrin â'r bwlch cyrhaeddiad. Mae strategaeth genedlaethol benodol ar gyfer ysgolion bach ac ysgolion gwledig yn cydnabod bod ysgolion a chymunedau mewn gwahanol rannau o Gymru yn wynebu heriau gwahanol wrth inni symud ymlaen gyda'n diwygiadau. Rwyf i'n gwybod, ac mae rhieni ar draws cymunedau gwledig yn gwybod, bod ysgolion bach ac ysgolion gwledig yn chwarae rhan bwysig mewn codi safonau ac ymestyn cyfleoedd i bawb. Yn wir, maen nhw'n aml yn hanfodol mewn cynnwys disgyblion a theuluoedd o'r cefndiroedd mwyaf difreintiedig a chodi dyheadau disgyblion. Fel y gŵyr yr Aelodau, roedd y Sefydliad Cydweithredu a Datblygu Economaidd yma yr wythnos diwethaf yn profi ein diwygiadau. Mae'n werth nodi bod gan y Ffindir, system sy'n perfformio'n gyson dda mewn astudiaethau OECD, gyfran sylweddol o ysgolion bach ac ysgolion gwledig, ac mae'n cefnogi yn ymarferol eu safle a'u swyddogaeth o fewn y system addysg. Rwyf wedi ymrwymo i ddiwygiadau addysg fel ein cenhadaeth genedlaethol. Mae ein pobl ifanc i gyd yn haeddu cyfle cyfartal, beth bynnag fo'u cefndir, i gyrraedd y safonau uchaf posibl. Ac rwy'n uchelgeisiol dros ysgolion bach ac ysgolion gwledig, fel yr wyf dros bob ysgol yng Nghymru. Wrth gydnabod yr heriau a'r blaenoriaethau ar gyfer addysg mewn lleoliadau gwledig a lleoliadau llai, byddwn yn cymryd y camau canlynol: byddaf yn ymgynghori yn fuan ar welliannau i god trefniadaeth ysgolion, ynglŷn â rhagdybiaeth yn erbyn cau ysgolion gwledig. Gadewch imi fod yn glir, Lywydd, nad yw hyn yn golygu na fydd ysgolion gwledig byth yn cau. Fodd bynnag, mae'n sicrhau bod ar awdurdod lleol angen achos cryf dros gau, a bod awdurdodau lleol yn ystyried yn gydwybodol yr holl ddewisiadau eraill dichonadwy heblaw cau, gan gynnwys ffedereiddio. Rwy'n cynnig rhestru a dynodi ysgolion gwledig am y tro cyntaf erioed. Wrth ystyried cau ysgol, bydd yn rhaid i awdurdodau lleol sefydlu pa un a yw'r cau arfaethedig yn ymwneud ag ysgol o'r fath. A byddaf yn darparu arian i annog a chefnogi datblygiad ffederasiynau ar draws yr holl ysgolion a gynhelir yng Nghymru, ynghyd â gwell gwybodaeth ac arweiniad i'r rhai hynny sy'n ystyried cydweithio a ffurfio ffederasiwn. Bydd ein cynlluniau ehangach i ddatblygu arweinwyr ysgolion yn cynnwys cynigion i gynyddu gallu arweinwyr profiadol, llwyddiannus mewn ysgolion gwledig i ddarparu arweinyddiaeth effeithiol ar draws grwpiau o ysgolion gwledig. Rwy'n cynnig sefydlu grant ysgolion gwledig ac ysgolion bach o £2.5 miliwn y flwyddyn o fis Ebrill 2017 ymlaen, i'w weinyddu gan y consortia addysg rhanbarthol, mewn cydweithrediad â'u hawdurdodau addysg partner lleol, i'w ddefnyddio i gefnogi mwy o gydweithio rhwng ysgolion, gan gynnwys cydweithio a chysylltiadau anffurfiol; i annog ffyrdd arloesol o ddefnyddio, er enghraifft, technolegau newydd i ymdrin ag ymynysiaeth broffesiynol drwy harneisio grym technoleg gwybodaeth; i ddarparu cymorth gweinyddol mewn ysgolion lle mae gan y penaethiaid ymrwymiad addysgu sylweddol yn eu hamserlen; ac i gynyddu'r defnydd cymunedol o adeiladau ysgolion. Lywydd, nid strategaeth i sefyll yn llonydd yw hon. Mae'n cydnabod pwysigrwydd addysg yn ein cymunedau gwledig, fel y mae ar draws y wlad, ond bydd hefyd yn sicrhau y darperir addysg arloesol ac uchelgeisiol i'r disgyblion yn y cymunedau hynny. I gloi, dim ond naw mis yn ôl, yn eistedd draw yn y fan yna, roeddwn yn ddiolchgar am y cyfle i gyflwyno dadl fer i'r Cynulliad am bwysigrwydd ysgolion gwledig. Nawr, fel Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n gallu adnabod a hyrwyddo swyddogaeth hanfodol ysgolion bach ac ysgolion gwledig yn ein cenhadaeth genedlaethol i leihau'r bwlch cyrhaeddiad ac i godi safonau ar gyfer pob un o'n pobl ifanc.