English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and thank you for calling me to speak. I'd also like to thank Julie Morgan and other Members for initiating this important debate. I think this is a policy issue that requires a cross-government approach, with the equality and social justice goals of the Welsh Government at the forefront of the action required. So, alongside Julie Morgan, I welcomed the action taken in July by the Cabinet Secretary for Education, who wrote to all schools in Wales highlighting the important role they can play in identifying potential victims and safeguarding them from FGM. The NSPCC identifies some possible warning signs in a girl who has undergone FGM, such as being unable to cross her legs while sitting on the floor, being in pain or clutching at her body, and going to the toilet more often than usual and spending longer there. But, sometimes, there are no obvious signs as a young girl may be taken abroad over the summer holidays and be subject to FGM - as we saw on the film - to recover before the autumn term. This is known as 'the cutting season'. This practice keeps FGM hidden and under the radar. The education Secretary has asked schools to be aware of this. I think it would be helpful to know more about the follow-up and monitoring by the Cabinet Secretary of her action to engage schools, particularly in terms of ensuring that staff have the necessary training and tools to help them effectively and confidently assist in addressing this highly sensitive issue. A cross-government response to FGM is vital, but, if we're to tackle this unacceptable abuse against women and girls, it's also vital that we recognise the role of the third sector, especially those who have the evidence, the skills, the cultural understanding and the experience to respond appropriately. BAWSO, as we've all heard, is an all-Wales organisation that has been supporting BME families affected by FGM for over 20 years. In 2010 - as Julie Morgan and Jenny Rathbone have already identified - they initiated the FGM community forum, which covers the Cardiff and Vale University Local Health Board with wider membership, including the NSPCC and Welsh Women's Aid. The forum's work has involved conducting surveys of practitioners to find out their level of knowledge of FGM as well as their confidence in supporting victims and survivors, and the forum has also been at the forefront of this campaign for an FGM clinic, as Jenny Rathbone has said - a good step forward, due to open soon, early in the new year. But I've worked closely with BAWSO and know that their aim is to strengthen communities to take ownership of FGM, as Julie Morgan has said, through education awareness campaigns, in order to tackle this appalling form of abuse and eradicate it. Awareness raising is key. The wall of silence and secrecy that surrounds this topic keeps victims hidden and allows this devastating form of abuse to thrive - and it is abuse, with millions of women affected across 30 countries worldwide. Many of us will have seen the programme on BBC Two last week with Kate Humble looking at south-west Kenya, where FGM is illegal but still deeply rooted in local culture. We witnessed local campaigners like Susan, an FGM survivor, and Patrick, a young man from the community, working tirelessly in the rural Kuria community to raise awareness and rescue young girls and women. According to the World Health Organization, 'FGM is recognized internationally as a violation of the human rights of girls and women. It reflects deep-rooted inequality between the sexes, and constitutes an extreme form of discrimination against women. It is nearly always carried out on minors and is a violation of the rights of children.' To expose it, we must talk about it, we must have a cross-Government response and we must engage with those who are working at the front line. It is for that reason I welcome this debate. We must be guided by those on the front line, like BAWSO, and we must ensure that FGM is a priority for the Welsh Government and all statutory bodies here in Wales.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, a diolch am fy ngalw i siarad. Hoffwn innau hefyd ddiolch i Julie Morgan ac Aelodau eraill am gychwyn y ddadl bwysig hon. Credaf fod hwn yn fater polisi sy'n galw am ddull trawslywodraethol o weithredu, gydag amcanion cydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol Llywodraeth Cymru yn flaenllaw yn y camau gweithredu sy'n ofynnol. Felly, ochr yn ochr â Julie Morgan, croesewais y camau a gymerwyd ym mis Gorffennaf gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, a ysgrifennodd at bob ysgol yng Nghymru i dynnu sylw at y rôl bwysig y gallant ei chwarae drwy adnabod dioddefwyr posibl a'u diogelu rhag anffurfio organau cenhedlu benywod. Mae'r NSPCC yn nodi rhai arwyddion rhybudd posibl mewn merch sydd wedi dioddef anffurfio organau cenhedlu, megis methu croesi ei choesau pan fydd yn eistedd ar lawr, bod mewn poen neu afael yn ei chorff, a mynd i'r toiled yn amlach na'r arfer a threulio mwy o amser yno. Ond weithiau, ni cheir arwyddion amlwg gan y gallai merch ifanc gael ei dwyn dramor dros wyliau haf a wynebu anffurfio organau cenhedlu benywod - fel y gwelsom ar y ffilm - er mwyn iddi wella cyn tymor yr Hydref. Gelwir y tymor hwn yn 'dymor torri'. Mae'r arfer hwn yn cadw'r weithred o anffurfio organau cenhedlu benywod yn gudd ac o dan y radar. Mae'r Ysgrifennydd Addysg wedi gofyn i ysgolion fod yn ymwybodol o hyn. Credaf y byddai'n ddefnyddiol gwybod mwy am waith dilynol a gwaith gan Ysgrifennydd y Cabinet i fonitro ei chamau i gynnwys ysgolion, yn enwedig o ran sicrhau bod staff yn cael yr hyfforddiant a'r adnoddau angenrheidiol i'w helpu i gynorthwyo i fynd i'r afael â'r mater sensitif hwn yn effeithiol ac yn hyderus. Mae ymateb trawslywodraethol i anffurfio organau cenhedlu benywod yn hanfodol, ond os ydym yn mynd i drechu'r gamdriniaeth annerbyniol hon yn erbyn menywod a merched, mae hefyd yn hanfodol ein bod yn cydnabod rôl y trydydd sector, yn enwedig y rheini sydd â thystiolaeth, sgiliau, dealltwriaeth ddiwylliannol a phrofiad i ymateb yn briodol. Mae BAWSO, fel y mae pawb ohonom wedi clywed, yn sefydliad ar gyfer Cymru gyfan sydd wedi bod yn cefnogi teuluoedd duon a lleiafrifoedd ethnig yr effeithiwyd arnynt gan anffurfio organau cenhedlu benywod ers dros 20 mlynedd. Yn 2010 - fel y mae Julie Morgan a Jenny Rathbone eisoes wedi nodi - sefydlwyd y fforwm cymunedol anffurfio organau cenhedlu benywod ar gyfer ardal Bwrdd Iechyd Lleol Caerdydd a'r Fro gydag aelodaeth ehangach, gan gynnwys yr NSPCC a Cymorth i Fenywod Cymru. Mae gwaith y fforwm yn cynnwys cynnal arolygon o ymarferwyr i ganfod lefel eu gwybodaeth am anffurfio organau cenhedlu benywod yn ogystal â'u hyder i gefnogi dioddefwyr a goroeswyr, ac mae'r fforwm hefyd wedi bod yn flaenllaw yn yr ymgyrch hon dros glinig anffurfio organau cenhedlu benywod, fel y dywedodd Jenny Rathbone - cam da ymlaen, ac mae i fod i agor cyn bo hir, yn fuan yn y flwyddyn newydd. Ond rydym wedi gweithio'n agos â BAWSO ac yn gwybod mai eu nod yw cryfhau cymunedau i gymryd perchnogaeth ar fater anffurfio organau cenhedlu benywod, fel y dywedodd Julie Morgan, drwy ymgyrchoedd ymwybyddiaeth addysg, er mwyn mynd i'r afael â'r math gwarthus hwn o gamdriniaeth a'i ddileu. Mae codi ymwybyddiaeth yn allweddol. Mae'r wal o ddistawrwydd a chyfrinachedd sy'n amgylchynu'r pwnc yn cadw dioddefwyr ynghudd ac yn caniatáu i'r ffurf ddinistriol hon ar gamdriniaeth i ffynnu - a chamdriniaeth yw hi, gyda miliynau o fenywod wedi cael eu heffeithio ar draws 30 o wledydd ledled y byd. Bydd llawer ohonom wedi gweld y rhaglen ar BBC Two yr wythnos diwethaf gyda Kate Humble yn edrych ar dde-orllewin Kenya, lle mae anffurfio organau cenhedlu benywod yn anghyfreithlon ond yn dal i fod wedi ei wreiddio'n ddwfn yn y diwylliant lleol. Gwelsom ymgyrchwyr lleol fel Susan, un sydd wedi goroesi'r arfer o anffurfio organau cenhedlu, a Patrick, dyn ifanc o'r gymuned, sy'n gweithio'n ddiflino yng nghymuned wledig Kuria i godi ymwybyddiaeth ac achub merched a menywod ifanc. Yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd, mae anffurfio organau cenhedlu benywod yn cael ei gydnabod yn rhyngwladol fel rhywbeth sy'n ymyrryd â hawliau dynol merched a menywod. Mae'n adlewyrchu anghydraddoldeb dwfn rhwng y ddau ryw, ac yn ffurf eithafol ar wahaniaethu yn erbyn menywod. Mae'n cael ei gyflawni bron bob amser ar bobl ifanc nad ydynt yn oedolion ac mae'n drosedd yn erbyn hawliau plant. Er mwyn ei ddatgelu, rhaid i ni siarad amdano, rhaid inni gael ymateb trawslywodraethol a rhaid inni ymgysylltu â'r rhai sy'n gweithio ar y rheng flaen. Am y rheswm hwnnw rwy'n croesawu'r ddadl hon. Rhaid inni gael ein harwain gan y rhai ar y rheng flaen, fel BAWSO, a rhaid inni sicrhau bod yr arfer o anffurfio organau cenhedlu benywod yn cael blaenoriaeth gan Lywodraeth Cymru a'r holl gyrff statudol yma yng Nghymru.