English: The motion, and all speakers, have reflected the importance of early diagnosis, whether that comes from screening or getting people referred for testing a lot more quickly as a result of symptoms that they approach a GP with, and both of those routes to diagnosis and getting more people on that road to diagnosis are going to be vitally important parts of how we improve survival rates. I think there needs to be something of a culture change from both the public here and the Government and our health service. The public understand that they need to take up the screening opportunities - you're quite right, Cabinet Secretary, to point out that this is voluntary. I should be told off at this point by Dawn Bowden for forgetting to bring my testing kit down to the Assembly Chamber with me today; it's upstairs in my bag. But we have to be willing and eager to talk about these issues, and when we have the opportunities to check on our health we should be grasping those opportunities with both hands, no matter how embarrassing or difficult we may perceive those issues to be to talk about. The public also need to understand that they have to go to see their GP earlier when experiencing symptoms - again, not ducking embarrassment. And the Government also needs to understand that well-meaning campaigns asking people to stay away from the GP unless absolutely necessary can be counterproductive; it's something that I've warned about in the past. And those changes will inevitably lead to increased pressures on primary care, increased pressures on diagnostic capacity, but, in budgetary terms, I have no doubt at all that savings of early intervention will far outweigh the costs. And, to put a financial costs to one side, of course, we owe it to those for whom bowel cancer is a reality to give them the best possible fighting chance. We've heard Sam Gould's name mentioned on a number of occasions; we're thinking about Steffan Lewis this afternoon.
Welsh: Mae'r cynnig, a'r holl siaradwyr, wedi adlewyrchu pwysigrwydd diagnosis cynnar, pa un a yw'n dod o sgrinio neu gael pobl wedi'u hatgyfeirio ar gyfer eu profi yn llawer cyflymach o ganlyniad i symptomau y soniant amdanynt wrth feddyg teulu, ac mae'r ddau lwybr hwnnw i ddiagnosis a chael mwy o bobl ar y ffordd honno i ddiagnosis yn mynd i fod yn rhan hanfodol bwysig o'r modd y gwellwn gyfraddau goroesi. Credaf fod angen rhywfaint o newid diwylliant gan y cyhoedd yma a'r Llywodraeth a'n gwasanaeth iechyd. Mae'r cyhoedd yn deall bod angen iddynt fanteisio ar y cyfleoedd sgrinio - rydych yn llygad eich lle, Ysgrifennydd y Cabinet, i nodi bod hyn yn wirfoddol. Dylwn gael fy ngheryddu ar y pwynt hwn gan Dawn Bowden am anghofio dod â fy mhecyn profi i lawr i Siambr y Cynulliad gyda mi heddiw; mae i fyny'r grisiau yn fy mag. Ond rhaid inni fod yn barod ac yn awyddus i siarad am y materion hyn, a phan gawn gyfleoedd i archwilio ein hiechyd, dylem fachu'r cyfleoedd hynny â'r ddwy law, ni waeth pa mor annifyr neu anodd y gallai fod inni siarad am y materion hynny. Hefyd, mae angen i'r cyhoedd ddeall bod rhaid iddynt fynd i weld eu meddyg teulu yn gynharach pan fyddant yn profi symptomau - ac nid osgoi embaras unwaith eto. Ac mae angen i'r Llywodraeth hefyd ddeall y gall ymgyrchoedd llawn bwriadau da yn gofyn i bobl osgoi mynd at y meddyg teulu oni bai bod hynny'n gwbl angenrheidiol fod yn wrthgynhyrchiol; mae'n rhywbeth rwyf wedi rhybuddio yn ei gylch yn y gorffennol. A bydd y newidiadau hynny yn anorfod yn arwain at bwysau cynyddol ar ofal sylfaenol, mwy o bwysau ar gapasiti diagnostig, ond yn nhermau'r gyllideb, nid oes gennyf amheuaeth o gwbl y bydd arbedion o ymyrryd yn gynnar lawer yn fwy na'r costau. Ac o roi'r gost ariannol o'r neilltu, wrth gwrs, mae'n ddyletswydd arnom i'r rhai y mae canser y coluddyn yn realiti iddynt ein bod yn rhoi'r cyfle gorau posibl iddynt. Rydym wedi clywed enw Sam Gould yn cael ei grybwyll ar sawl achlysur; rydym yn meddwl am Steffan Lewis y prynhawn yma.