techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, First Minister. First Minister, the report into the public inquiry on proposals to mine aggregate at a much-loved local beauty spot, known as 'the canyons', is currently with your Minister for Housing and Local Government, awaiting decision. And I'm really grateful for the cross-party support for our campaign to stop the development, and in particular to the many AMs, from all parties, who've signed my giant postcard depicting the area, in recognition of its unique natural beauty. Now, I realise that you cannot comment on an individual planning application, but will you take this opportunity to restate the Welsh Government's commitment to protecting our environment in the south Wales Valleys, not just for local residents, but also in order to unlock their massive tourism and leisure potential?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Prif Weinidog, mae'r adroddiad ar yr ymchwiliad cyhoeddus i'r cynigion i gloddio am agregau mewn llecyn o harddwch lleol y mae pobl yn hoff iawn ohono, a adnabyddir fel 'y canyons', gyda'ch Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol ar hyn o bryd, yn disgwyl penderfyniad. Ac rwy'n ddiolchgar iawn am y gefnogaeth drawsbleidiol i'n hymgyrch i atal y datblygiad, ac yn arbennig i'r ACau niferus, o bob plaid, sydd wedi llofnodi fy ngherdyn post anferth yn darlunio'r ardal, i gydnabod ei harddwch naturiol unigryw. Nawr, rwy'n sylweddoli na allwch chi wneud sylwadau ar gais cynllunio unigol, ond a wnewch chi achub ar y cyfle hwn i ailddatgan ymrwymiad Llywodraeth Cymru i ddiogelu ein hamgylchedd yng Nghymoedd y de, nid ar gyfer trigolion lleol yn unig, ond hefyd er mwyn datgloi eu potensial enfawr o ran twristiaeth a hamdden?
English: I thank Lynne Neagle for that question. Of course, I'm very pleased indeed to put on record, again, the Welsh Government's commitment to our irreplaceable natural resources, the significance that they have for the value of the landscape, for biodiversity and, indeed, for local heritage. And I commend, of course, the campaign that she has led and the imaginative way in which it has drawn attention to an issue that I know means a great deal to her and to local residents. Now, as Lynne knows, decisions on whether to recover an appeal follow a set of established and published criteria. If an appeal meets one of the criteria, then recovery is automatic, and that is what has happened in this case. Recovered appeals are processed by the Planning Inspectorate in the normal way, and that has now been completed. The decision then lies with Welsh Ministers, and, as the Member has said, it's not possible for me, or for anyone else at the Welsh Government, to comment on the merits of the proposal so as not to prejudice the final decision. But the Member's constituents will have heard what she has said today and I know will appreciate the efforts that she is making on their behalf.
Welsh: Diolchaf i Lynne Neagle am y cwestiwn yna. Wrth gwrs, rwy'n falch iawn yn wir o roi ar gofnod, eto, ymrwymiad Llywodraeth Cymru i'n hadnoddau naturiol unigryw, yr arwyddocâd sydd ganddynt i werth y dirwedd, i fioamrywiaeth ac, yn wir, i dreftadaeth leol. Ac rwy'n cymeradwyo, wrth gwrs, yr ymgyrch y mae wedi hi ei harwain a'r ffordd llawn dychymyg y mae hyn wedi tynnu sylw at fater y gwn sy'n golygu llawer iawn iddi hi ac i drigolion lleol. Nawr, fel y mae Lynne yn gwybod, mae penderfyniadau ynghylch pa un a ddylid adennill apêl yn dilyn cyfres o feini prawf sydd wedi ei sefydlu a'u cyhoeddi. Os bydd apêl yn bodloni un o'r meini prawf, yna mae'r adenilliad yn awtomatig, a dyna sydd wedi digwydd yn yr achos hwn. Caiff apeliadau a adenillir eu prosesu gan yr Arolygiaeth Gynllunio yn y ffordd arferol, a chwblhawyd y gwaith hwnnw erbyn hyn. Mae'r penderfyniad yn nwylo Gweinidogion Cymru ar ôl hynny, ac fel y mae'r Aelod wedi ei ddweud, nid yw'n bosibl i mi, nac i unrhyw un arall yn Llywodraeth Cymru, wneud sylwadau ar rinweddau'r cynnig fel nad wyf yn amharu ar y penderfyniad terfynol. Ond bydd etholwyr yr Aelod wedi clywed yr hyn a ddywedodd heddiw a gwn y byddan nhw'n gwerthfawrogi'r ymdrechion y mae'n eu gwneud ar eu rhan.
English: Good afternoon, Minister. A recent survey found that Wales has been particularly affected by the spread of deadly fungus known as ash dieback. As a result, millions of diseased trees near buildings, roads and railways will have to be cut down, having a very significant impact on the landscape and our wildlife. First Minister, what action is the Welsh Government taking, alongside Natural Resources Wales, to increase tree planting in the Valleys, and elsewhere, to protect and preserve this vital part of our natural environment in Wales?
Welsh: Prynhawn da, Gweinidog. Canfu arolwg diweddar bod Cymru wedi cael ei heffeithio'n arbennig gan ledaeniad ffwng marwol o'r enw clefyd (Chalara) coed ynn. O ganlyniad, bydd yn rhaid torri miliynau o goed i lawr sydd wedi eu heintio ger adeiladau, ffyrdd a rheilffyrdd, gan gael effaith sylweddol iawn ar y dirwedd ac ar ein bywyd gwyllt. Prif Weinidog, pa gamau mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd, ochr yn ochr â Cyfoeth Naturiol Cymru, i gynyddu'r gyfradd plannu coed yn y Cymoedd, ac mewn mannau eraill, i ddiogelu a gwarchod y rhan hanfodol hon o'n hamgylchedd naturiol yng Nghymru?
English: Llywydd, can I thank the Member for that question? He's absolutely right to point to the recent reports of the impact that ash dieback is already having in Wales and that it could go on having into the future. It's an example of the way in which threats to species do not observe any geographical barriers. Natural Resources Wales will lead for the Welsh Government in our response to ash dieback. Part of that response is about planting more trees in future, to take forward our plan for a national forest here in Wales, and to do everything that we can to deal with the specifics of ash dieback, but to advance the benefits of reforestation across Wales in the process.
Welsh: Llywydd, a gaf i ddiolch i'r Aelod am y cwestiwn yna? Mae yn llygad ei le i dynnu sylw at yr adroddiadau diweddar am yr effaith y mae clefyd (Chalara) coed ynn eisoes yn ei chael yng Nghymru ac y gallai barhau i'w chael yn y dyfodol. Mae'n enghraifft o'r ffordd nad yw bygythiadau i rywogaethau yn cymryd sylw o unrhyw rwystrau daearyddol. Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn arwain ar ran Llywodraeth Cymru yn ein hymateb i'r clefyd (Chalara) coed ynn. Mae rhan o'r ymateb hwnnw'n ymwneud â phlannu mwy o goed yn y dyfodol, i fwrw ymlaen â'n cynllun ar gyfer coedwig genedlaethol yma yng Nghymru, ac i wneud popeth o fewn ein gallu i ymdrin â manylion penodol clefyd (Chalara) coed ynn, ond i hyrwyddo manteision ailgoedwigo ledled Cymru wrth wneud hynny.
English: Although we're celebrating new-found species like the Maerdy monster, recently found on a Rhondda coal tip, the picture for other species isn't so rosy. Anyone watching the brilliant recent BBC programme Land of the Wild will be concerned by the message at the end of the series by Iolo Williams about the extent of species decline in this country. Species decline and soil degradation are key concerns of extinction rebellion, so how will you address these concerns? Now that you've agreed that we face a climate emergency, when will you outline how you are going to meet their demands on immediate emission reductions and the setting up of a citizens' assembly? And do you accept that you now need to pull your finger out on this? As this stand, you are missing your previously agreed emissions targets, and a new M4 black route decision will make things much worse, which all makes the case for the setting up of a citizens' assembly so that we can hold you to account on this.
Welsh: Er ein bod yn dathlu rhywogaethau newydd fel anghenfil Maerdy, a ganfuwyd yn ddiweddar ar domen lo yn y Rhondda, nid yw'r darlun yr un mor obeithiol i rywogaethau eraill. Bydd unrhyw un sy'n gwylio'r rhaglen BBC wych ddiweddar, Land of the Wild, yn poeni am y neges ar ddiwedd y gyfres gan Iolo Williams am raddau dirywiad rhywogaethau yn y wlad hon. Mae dirywiad rhywogaethau a diraddiad pridd yn bryderon allweddol i Extinction Rebellion, felly sut y byddwch chi'n mynd i'r afael â'r pryderon hyn? A chithau bellach wedi cytuno ein bod ni'n wynebu argyfwng hinsawdd, pryd wnewch chi amlinellu sut yr ydych chi'n mynd i fodloni eu gofynion o ran lleihau allyriadau ar unwaith a sefydlu cynulliad dinasyddion? Ac a ydych chi'n derbyn bod angen i chi dynnu'r ewinedd o'r blew ynghylch hyn bellach? Ar hyn o bryd, rydych chi'n methu eich targedau allyriadau y cytunwyd arnynt yn y gorffennol, a bydd penderfyniad llwybr du newydd yr M4 yn gwneud pethau'n waeth o lawer, ac mae hynny i gyd yn dadlau'r achos dros sefydlu cynulliad dinasyddion fel y gallwn ni eich dwyn i gyfrif ar hyn.
English: I thank the Member for that question, Llywydd. Even after a decade of austerity, the Welsh Government supports local authorities through revenue and capital funding for leisure purposes. Earlier this year we announced an additional £5 million worth of capital, through Sport Wales, to support the development of leisure facilities across our country.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna, Llywydd. Hyd yn oed ar ôl degawd o gyni cyllidol, mae Llywodraeth Cymru yn cynorthwyo awdurdodau lleol trwy gyllid refeniw a chyllid cyfalaf at ddibenion hamdden. Cyhoeddwyd gwerth £5 miliwn o gyfalaf ychwanegol gennym yn gynharach eleni, drwy Chwaraeon Cymru, i gefnogi datblygiad cyfleusterau hamdden ledled ein gwlad.
English: Thank you, First Minister. I'm sure you'll be aware that leisure services or leisure centres that have been transferred to independent, charitable trusts are applicable for non-domestic rate relief, while those that are retained by councils aren't. This means that, across Wales, leisure trusts receive rate relief of approximately £5.4 million, whilst local authorities are paying around £3.1 million. This is obviously unfair, and I know that the finance Minister has already agreed to meet with representatives from my local authority, Rhondda Cynon Taf, to further discuss this discrepancy. However, when these centres and services are so important in improving health and well-being, can the Welsh Government commit to doing all that is in its power to level this particular playing field?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Rwy'n siŵr y byddwch chi'n ymwybodol bod gwasanaethau hamdden neu ganolfannau hamdden sydd wedi eu trosglwyddo i ymddiriedolaethau elusennol annibynnol yn gymwys ar gyfer rhyddhad ardrethi annomestig, er nad yw hynny'n wir ar gyfer y rhai a gadwyd gan gynghorau. Mae hyn yn golygu bod ymddiriedolaethau hamdden, ledled Cymru, yn cael rhyddhad ardrethi o tua £5.4 miliwn, tra bod awdurdodau lleol yn talu tua £3.1 miliwn. Mae hyn yn amlwg yn annheg, a gwn fod y Gweinidog cyllid eisoes wedi cytuno i gyfarfod â chynrychiolwyr o'm hawdurdod lleol i, Rhondda Cynon Taf, i drafod yr anghysondeb hwn ymhellach. Fodd bynnag, pan fo'r canolfannau a'r gwasanaethau hyn mor bwysig o ran gwella iechyd a llesiant, a all Llywodraeth Cymru ymrwymo i wneud popeth o fewn ei gallu i sicrhau tegwch yn hyn o beth?
English: Well, Llywydd, can I begin by agreeing with what Vikki Howells has said about the importance of sport and leisure to improving health and well-being? It was a particular pleasure to be with her in March at the opening of Cwmaman Primary School, and one of the really striking things that we saw that day was the multi-use games area available to the school during school hours but open for wider community use during the evening. And, indeed, I want to commend RCT as a local authority for the actions that it is taking to make use of the £15 million that the Welsh Government has set aside to support community-focused schools in Valley areas. As for the specific supplementary question on non-domestic rate relief, I think it's fair for me to say, Llywydd, that while local authorities pay in money to the non-domestic rate relief pool, they get every single penny of that back. So, they are paying money in, but every penny that they pay is redistributed through the pool, and redistributed on the basis of need. Nonetheless, the Member has identified an important issue. I'm glad that Rebecca Evans will be meeting with the local authority and others on 15 May, I believe, so that we can explore in more detail with local authorities whether there is a discrepancy here and whether there is action that could be taken to address it.
Welsh: Wel, Llywydd, a gaf i ddechrau trwy gytuno â'r hyn a ddywedodd Vikki Howells am bwysigrwydd chwaraeon a hamdden i wella iechyd a llesiant? Roedd yn bleser arbennig cael bod gyda hi ym mis Mawrth wrth agor Ysgol Gynradd Cwmaman, ac un o'r pethau gwirioneddol drawiadol a welsom y diwrnod hwnnw oedd y man gemau aml-ddefnydd a oedd ar gael i'r ysgol yn ystod oriau ysgol ond ar agor at ddefnydd y gymuned ehangach fin nos. Ac, yn wir, hoffwn gymeradwyo RhCT fel awdurdod lleol am y camau y mae'n eu cymryd i wneud defnydd o'r £15 miliwn y mae Llywodraeth Cymru wedi ei neilltuo i gynorthwyo ysgolion bro yn ardaloedd y Cymoedd. O ran y cwestiwn atodol penodol am ryddhad ardrethi annomestig, credaf ei bod yn deg i mi ddweud, Llywydd, er bod awdurdodau lleol yn cyfrannu arian at y gronfa rhyddhad ardrethi annomestig, eu bod nhw'n cael pob ceiniog o hynny yn ôl. Felly, maen nhw'n talu arian i mewn, ond mae pob ceiniog y maen nhw'n ei thalu yn cael ei hailddosbarthu drwy'r gronfa, ac yn cael ei hailddosbarthu ar sail angen. Er hynny, mae'r Aelod wedi nodi mater pwysig. Rwy'n falch y bydd Rebecca Evans yn cyfarfod â'r awdurdod lleol ac eraill ar 15 Mai, rwy'n credu, fel y gallwn archwilio'n fwy manwl gydag awdurdodau lleol pa un a oes anghysondeb yn y fan yma a pha un a oes camau y gellid eu cymryd i fynd i'r afael â hynny.
English: First Minister, I'm sure you're aware of the situation at the city of Cardiff swimming club where, earlier this year, following the transfer of the Cardiff international swimming pool to Legacy Leisure, and a subsequent reduction in the council subsidy of £100,000, the club found themselves having to find £53,000 a year and a loss of pool time. This club has run for over 40 years, has seen dozens of its swimmers go on to represent Wales and the UK at Olympic Games and the Commonwealth Games, including Mark Foster, David Davies and Ieuan Lloyd. I think it's very important that when we see a change in these arrangements, we remember the need to involve all our clubs and organisations using these facilities, including the elite ones that bring such honour to our nation and are really important right down the sporting pyramid, because what we see achieved at the highest level has a big impact on our ability to take up sport in general.
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n siŵr eich bod chi'n ymwybodol o'r sefyllfa yng nghlwb nofio dinas Caerdydd lle, yn gynharach eleni, ar ôl trosglwyddo pwll nofio rhyngwladol Caerdydd i Legacy Leisure, a gostyngiad dilynol i gymhorthdal y Cyngor o £100,000, canfu'r clwb bod yn rhaid iddyn nhw ddod o hyd i £53,000 y flwyddyn a cholli amser yn y pwll. Mae'r clwb hwn wedi bod yn weithredol am dros 40 mlynedd, ac mae dwsinau o'i nofwyr wedi mynd ymlaen i gynrychioli Cymru a'r DU yn y Gemau Olympaidd a Gemau'r Gymanwlad, gan gynnwys Mark Foster, David Davies ac Ieuan Lloyd. Credaf ei bod yn bwysig iawn, pan welwn ni newid i'r trefniadau hyn, ein bod ni'n cofio'r angen i gynnwys ein holl glybiau a sefydliadau sy'n defnyddio'r cyfleusterau hyn, gan gynnwys y rhai elitaidd sy'n dod â chymaint o anrhydedd i'n cenedl ac sy'n wirioneddol bwysig yr holl ffordd i lawr y pyramid chwaraeon, oherwydd mae'r hyn a welwn yn cael ei gyflawni ar y lefel uchaf yn cael effaith fawr ar ein gallu i ddechrau cymryd rhan mewn chwaraeon yn gyffredinol.
English: I thank David Melding for that. I am indeed aware of the issue and of the history of the club, both in terms of the role models that it has supplied and the work that it does in grass-roots swimming as well. I believe that the local authority remains in discussions with the club, looking for a way to resolve some of the issues that the club has identified.
Welsh: Diolchaf i David Melding am hynna. Rwyf yn ymwybodol o'r mater, yn wir, ac o hanes y clwb, o ran yr esiamplau y mae wedi eu cyflenwi a'r gwaith y mae'n ei wneud ym myd nofio ar lawr gwlad hefyd. Credaf fod yr awdurdod lleol yn dal i fod mewn trafodaethau gyda'r clwb, gan chwilio am ffordd i ddatrys rhai o'r problemau y mae'r clwb wedi eu nodi.
English: First Minister, leisure services across Wales have taken a hammering over recent years and, obviously, as you've said, while Tory UK Government austerity has driven much of this, over recent years a lack of Welsh Government funding to local government has compounded the issue. Now, these concerns over funding have been well made by council leaders of all political persuasions by the Welsh Local Government Association. Local leisure services clearly play a vital societal role in terms of tackling loneliness and isolation, physical fitness and social cohesion. Do you now recognise that your Government will need to commit to providing more money to local government in future years so that these vital services can be protected?
Welsh: Prif Weinidog, mae gwasanaethau hamdden ledled Cymru wedi cael ergyd drom yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac, yn amlwg, fel y dywedasoch, er mai cyni cyllidol Llywodraeth Dorïaidd y DU sydd wedi ysgogi llawer o hyn, mae diffyg cyllid gan Lywodraeth Cymru i lywodraeth leol dros y blynyddoedd diwethaf wedi gwaethygu'r broblem. Nawr, mae'r pryderon hyn ynghylch cyllid wedi cael eu cyfleu'n eglur gan arweinwyr cynghorau o bob argyhoeddiad gwleidyddol gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Mae'n amlwg bod gwasanaethau hamdden lleol yn cyflawni swyddogaeth gymdeithasol bwysig o ran mynd i'r afael ag unigrwydd ac arwahanrwydd, ffitrwydd corfforol a chydlyniant cymdeithasol. A ydych chi'n cydnabod erbyn hyn y bydd angen i'ch Llywodraeth chi ymrwymo i ddarparu mwy o arian i lywodraeth leol yn y dyfodol fel y gellir diogelu'r gwasanaethau hanfodol hyn?
English: Well, Llywydd, the Welsh Government's record of supporting local government in Wales bears any examination in comparison with what has happened in other parts of the country. That is why local authorities in Wales in this financial year have a very modest uplift in the investment that we are able to provide them, whereas further cuts are happening across our border. That does not mean for a minute that, nearly a decade into austerity, there aren't real pinch points and pressures that our local authority colleagues feel, and we discussed those with them absolutely regularly, and, as a Cabinet, we worked right through last summer to find money from every place we were able to go to in the Welsh Government to provide more funding for local authorities in the current financial year Now, for next year, we have no budget at all. There is no comprehensive spending review that has been completed and we have no knowledge of what the revenue for Welsh public services will be from 1 April next year onwards. Those are tremendously difficult circumstances for local authorities, but also for every other public service that this National Assembly supports across Wales. We will do everything we can, working with local authorities and others, to protect those vital services, but the impact of austerity on the one hand and the absolute absence of a budget within which to plan for next year make that inevitably hugely difficult for us and for all of those services that depend upon the decisions that are made here in this Chamber.
Welsh: Wel, Llywydd, mae hanes Llywodraeth Cymru o gefnogi llywodraeth leol yng Nghymru yn gwrthsefyll unrhyw archwiliad o'i gymharu â'r hyn sydd wedi digwydd mewn rhannau eraill o'r wlad. Dyna pam mai ychydig iawn yn ychwanegol y gallwn ddarparu i awdurdodau lleol yng Nghymru yn y flwyddyn ariannol hon, tra bod rhagor o doriadau yn cael eu gwneud ar draws y ffin. Nid yw hynny'n golygu am eiliad nad oes, ar ôl bron i ddegawd o gyni cyllidol, mannau cyfyng a phwysau gwirioneddol y mae ein cydweithwyr mewn awdurdodau lleol yn eu teimlo, ac rydym ni wedi trafod y rheini gyda nhw yn dra reolaidd, ac, fel Cabinet, buom yn gweithio drwy gydol yr haf diwethaf i ddod o hyd i arian o bob man y gallem fynd iddo yn Llywodraeth Cymru i ddarparu mwy o gyllid i awdurdodau lleol yn y flwyddyn ariannol bresennol. Nawr, ar gyfer y flwyddyn nesaf, nid oes gennym unrhyw gyllideb o gwbl. Nid oes adolygiad cynhwysfawr o wariant wedi'i gwblhau ac nid oes gennym unrhyw wybodaeth o ran beth fydd y refeniw ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus Cymru o 1 Ebrill y flwyddyn nesaf ymlaen. Mae'r rhain yn amgylchiadau eithriadol o anodd i awdurdodau lleol, ond hefyd i bob gwasanaeth cyhoeddus arall y mae'r Cynulliad Cenedlaethol hwn yn ei gefnogi ledled Cymru. Byddwn yn gwneud popeth o fewn ein gallu, gan weithio gydag awdurdodau lleol ac eraill, i ddiogelu'r gwasanaethau hanfodol hynny, ond mae effaith cyni cyllidol ar y naill law a'r diffyg cyllideb llwyr i gynllunio ar ei sail ar gyfer y flwyddyn nesaf yn gwneud hynny, yn anochel, yn eithriadol o anodd i ni ac i'r holl wasanaethau hynny sy'n dibynnu ar y penderfyniadau a wneir yn y fan yma yn y Siambr hon.
English: Well, the report that has been published today, Llywydd, is a very difficult read, and something went seriously wrong in Cwm Taf maternity services. What I think the report demonstrates is that failures happened at many levels. They were professional failures. The report undoubtedly demonstrates that there were behaviours by doctors and other clinical staff, sometimes, but not always, because of the pressures that they were working under, that do not stand up to the test of professional conduct, that there was a failure of leadership and that that created a blame culture inside that service that meant that when people felt they had something to say, they were reluctant to say it. It demonstrates that there was a systems failure, so it's not just about individuals - it is about the way the system itself responded to those concerns. And then there was a failure of the organisation itself to see what was going on and then to respond to it properly. So, I don't think it is as simple as being able to point the finger at particular individuals, because the report demonstrates that those failures took place at many levels, and putting those things right will require action right across the board and amongst those people who work for it.
Welsh: Wel, mae'r adroddiad a gyhoeddwyd heddiw, Llywydd, yn anodd iawn i'w ddarllen, ac aeth rhywbeth o'i le yn ddifrifol yng ngwasanaethau mamolaeth Cwm Taf. Yr hyn yr wyf i'n credu y mae'r adroddiad yn ei ddangos yw bod methiannau wedi digwydd ar sawl lefel. Methiannau proffesiynol oedden nhw. Mae'r adroddiad yn dangos yn ddiamau bod meddygon a staff clinigol eraill wedi ymddwyn, weithiau, ond nid bob amser, oherwydd y pwysau yr oedden nhw'n gweithio oddi tano, mewn ffyrdd nad ydynt yn gwrthsefyll prawf ymddygiad proffesiynol, bod methiant o ran arweinyddiaeth a bod hynny wedi creu diwylliant o feio y tu mewn i'r gwasanaeth hwnnw a oedd yn golygu pan oedd pobl yn teimlo bod ganddyn nhw rywbeth i'w ddweud, eu bod nhw'n gyndyn o'i ddweud. Mae'n dangos bod systemau wedi methu, felly nid yw'n ymwneud ag unigolion yn unig - mae'n ymwneud â'r ffordd yr ymatebodd y system ei hun i'r pryderon hynny. Ac yna roedd methiant y sefydliad ei hun i weld beth oedd yn digwydd ac yna ymateb iddo'n briodol. Felly, nid wyf i'n credu ei fod mor syml â gallu pwyntio bys at unigolion penodol, gan fod yr adroddiad yn dangos bod y methiannau hynny wedi digwydd ar sawl lefel, a bydd unioni'r pethau hynny yn gofyn am gamau gweithredu ar draws y bwrdd cyfan ac ymhlith y bobl hynny sy'n gweithio iddo.