English: The UK Government has squandered literally billions of pounds on 'no deal' preparations, on hiring new staff who now have little or nothing to do, on designing information technology systems we may never need and, most notoriously, on chartering ferry capacity from a company with no ships and then paying more than £30 million in compensation to aggrieved competitors, all in a vain effort to bolster the Prime Minister's assertion that a 'no deal' outcome was acceptable - part of her failed negotiating strategy that keeping 'no deal' on the table strengthened her position when in reality it was only intended to keep her backbench colleagues at bay. But while at one level much appears to have changed, we should be in no doubt that the fundamentals remain the same. There is, as yet, no majority in Parliament for any clear way forward. The negotiations between Government and opposition remain crucial. Both parties must engage fully, responsibly and creatively. The Government appears to view the negotiations with the opposition as an opportunity to try to sell its deal rather than to find a compromise - a compromise that, at the bare minimum, needs to involve a commitment to a permanent customs union and enshrining the Chequers commitments to regulatory alignment. Even more importantly, businesses still have no certainty about the long-term future - investment is on hold or being cancelled and jobs are being lost. This is the real damage of the Prime Minister's disastrous handling of Brexit: livelihoods being lost, the economic prospects of whole communities being threatened and long-term damage to the future credibility of the UK as a major global player. And that looks set to continue. Because while the article 50 extension is welcome, it also entails considerable dangers. It's tempting to agree with Guy Verhofstadt, the European Parliament's Brexit co-ordinator, that six months is 'too near for a substantial rethink of Brexit and at the same time too far away to prompt any action'. The split in the Tory party is becoming a chasm, with the Prime Minister in office but not in power. Discontent and disillusion with politics and politicians is growing, with more than half the population, apparently, wanting a strong leader who breaks the rules, and nearly three quarters believing our democratic system needs significant reform. There is a real risk that, rather than making decisive progress, the six months will be spent in Tory bloodletting, continued Parliamentary stasis and a European election, which, though Welsh Labour has every reason to be confident about it, will be bitter and divisive. It is already more than a month since 29 March. Before we know it, it will be September and we will be no further forward and facing a new cliff edge - that must not be allowed to happen. What we need is clear: real progress on the cross-party negotiations, or a speedy recognition that the Government is not prepared to move sufficiently to gain the support of the opposition, and, in parallel, serious, meaningful negotiations with the devolved administrations to shape an acceptable deal; if there is no agreement, one further opportunity for Parliament to find a majority for a way forward; and preparations for a potential referendum, including draft legislation and the other steps required under the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000. As a Welsh Government, we will do all that we can to press both the UK Government and the opposition to take these critically important steps.
Welsh: Mae Llywodraeth y DU wedi gwastraffu biliynau o bunnau yn llythrennol ar baratoadau 'dim cytundeb', ar gyflogi staff newydd nad oes ganddyn nhw ddim neu fawr ddim i'w wneud, ar gynllunio systemau technoleg gwybodaeth na fydd o bosib eu hangen arnom ni fyth ac, yn fwyaf nodedig, ar sicrhau capasiti fferi gan gwmni heb longau ac yna talu mwy na £30,000,000 mewn iawndal i gystadleuwyr a dramgwyddwyd, i gyd mewn ymdrech ofer i ategu haeriad y Prif Weinidog fod canlyniad 'dim cytundeb' yn dderbyniol - rhan o'i strategaeth negodi fethedig sef bod cadw 'dim cytundeb' ar y bwrdd yn cryfhau ei sefyllfa pan mai'r unig fwriad, mewn gwirionedd, oedd cadw ei chydweithwyr ar y meinciau cefn led braich oddi wrthi. Ond er ei bod hi'n ymddangos ar un ystyr fod llawer wedi newid, ni ddylem ni fod ag unrhyw amheuaeth bod yr hanfodion yn aros yr un fath. Hyd yn hyn, nid oes mwyafrif yn y Senedd ar gyfer unrhyw ffordd glir ymlaen. Mae'r trafodaethau rhwng y Llywodraeth a'r wrthblaid yn dal yn hanfodol. Rhaid i'r ddwy ochr ymgysylltu'n llawn, yn gyfrifol ac yn greadigol. Mae'n ymddangos bod y Llywodraeth yn gweld y trafodaethau gyda'r gwrthbleidiau fel cyfle i geisio gwerthu ei chytundeb yn hytrach na cheisio cyfaddawd - cyfaddawd sydd, beth bynnag arall, angen cynnwys ymrwymiad i undeb tollau parhaol ac ymgorffori ymrwymiadau Chequers i alinio rheoleiddiol. Yn bwysicach fyth, nid oes gan fusnesau unrhyw sicrwydd o hyd ynghylch y dyfodol hirdymor - mae buddsoddiad yn cael ei ohirio neu ei ganslo ac mae swyddi'n cael eu colli. Dyma'r gwir ddifrod o ganlyniad i'r modd trychinebus y bu'r Prif Weinidog yn ymdrin â Brexit: bywoliaethau yn cael eu colli, rhagolygon economaidd cymunedau cyfan yn cael eu bygwth a niwed tymor hir i hygrededd y DU yn y dyfodol fel un o wladwriaethau mwyaf blaenllaw y byd. Ac mae hynny'n edrych yn debygol iawn o barhau. Oherwydd er y croesewir yr estyniad i Erthygl 50, mae hefyd yn golygu peryglon sylweddol. Mae'n demtasiwn i gytuno â Guy Verhofstadt, Cydlynydd Brexit Senedd Ewrop, bod chwe mis yn rhy agos i ailfeddwl yn sylweddol ynghylch Brexit ac ar yr un pryd yn rhy bell i annog unrhyw weithredu. Mae'r hollt yn y blaid Dorïaidd yn troi'n agendor, gyda'r Prif Weinidog yn ei swydd ond heb fod mewn grym. Mae dadrithiad ac anfodlonrwydd â gwleidyddiaeth a gwleidyddion yn cynyddu, gyda mwy na hanner y boblogaeth, yn ôl pob golwg, yn dymuno cael arweinydd cryf sy'n torri'r rheolau, a bron i dri chwarter yn credu bod angen diwygio ein system ddemocrataidd yn sylweddol. Mae perygl gwirioneddol, yn hytrach na gwneud cynnydd pendant, y caiff y chwe mis ei dreulio ar ddadlau ymysg y Torïaid, rhagor o barlys Seneddol ac etholiad Ewropeaidd, a fydd, er bod gan Lafur Cymru bob rheswm i fod yn hyderus yn ei gylch, yn chwerw a chynhennus. Mae'n fwy na mis eisoes ers 29 Mawrth. Cyn inni sylweddoli hynny, bydd hi'n fis Medi ac ni fyddwn ni ymhellach ymlaen ac yn wynebu dibyn newydd - ni ddylid caniatáu i hynny ddigwydd. Mae'r hyn sydd ei angen arnom ni yn glir: cynnydd gwirioneddol ar y negodiadau trawsbleidiol, neu gydnabyddiaeth gyflym nad yw'r Llywodraeth yn barod i symud yn ddigonol i ennill cefnogaeth y gwrthbleidiau, ac, yn gyfochrog, negodiadau difrifol, ystyrlon â'r gweinyddiaethau datganoledig i lunio cytundeb derbyniol; os nad oes cytundeb, un cyfle pellach i'r Senedd ganfod mwyafrif ar gyfer ffordd ymlaen; a pharatoadau ar gyfer refferendwm posibl, gan gynnwys deddfwriaeth ddrafft a'r camau eraill sy'n ofynnol o dan Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000. Byddwn ni, Llywodraeth Cymru, yn gwneud popeth yn ein gallu i bwyso ar Lywodraeth y DU a'r wrthblaid i gymryd y camau hollbwysig hyn.