techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yesterday I published the 'Cymraeg 2050' annual report for the 2020-21 financial year, which shows progress against our targets. Once the results of the 2021 census have been published, we'll revisit the statistical trajectory towards a million Welsh speakers, as I promised last July when I launched our work programme for 2021-26.
Welsh: Ddoe cyhoeddais adroddiad blynyddol 'Cymraeg 2050' ar gyfer blwyddyn ariannol 2020-21. Mae'n nodi cynnydd yn erbyn ein targedau. Pan fydd canlyniadau cyfrifiad 2021 wedi'u cyhoeddi, byddwn yn ailedrych ar y taflwybr ystadegol tua'r filiwn, fel yr addewais fis Gorffennaf y llynedd wrth gyhoeddi ein rhaglen waith ar gyfer 2021-26.
English: Thank you, Minister. The Welsh language belongs to us all, whether we speak it or not.
Welsh: Diolch, Weinidog. Mae'r Gymraeg yn perthyn i bawb, dim ots os ydyn ni'n siarad yr iaith ai peidio.
English: But unpleasant commentary recently has sought to reawaken divides over Welsh. Jeremy Bowen, Jonathan Meades and others have rightly been criticised, but this could, ironically, be an opportunity, because the Government's plans with 'Cymraeg 2050' could centre not only on increasing the numbers of people who speak Welsh, as vital as that is, but centre also on creating favourable conditions. Surely, part of this has to entail increasing the sense of ownership that non-Welsh speakers feel for this language that enriches all of us in society. Some of the fiercest campaigners I know for Welsh-medium education are the very people who were denied the chance to learn Welsh when they were little. So, Minister, how do you think that Government plans and targets can work in concert with the need to increase this level of support for Welsh among those who can't speak it? How can we ensure that everyone living in Wales and everyone who feels this sense of belonging to Wales - that they feel that the language, too, belongs to them and that they have a part to play in its story?
Welsh: Ond mae sylwadau annymunol yn ddiweddar wedi ceisio ail-greu rhaniadau ynghylch y Gymraeg. Mae Jeremy Bowen, Jonathan Meades ac eraill wedi cael eu beirniadu'n briodol, ond gallai hyn, yn eironig, fod yn gyfle, oherwydd gallai cynlluniau'r Llywodraeth gyda 'Cymraeg 2050' ganolbwyntio nid yn unig ar gynyddu nifer y bobl sy'n siarad Cymraeg, er mor hanfodol yw hynny, ond gallent ganolbwyntio hefyd ar greu amodau ffafriol. Rhaid mai rhan o hyn yw cynyddu'r ymdeimlad o berchnogaeth y mae'r di-Gymraeg yn ei deimlo ar yr iaith sy'n cyfoethogi pob un ohonom mewn cymdeithas. Mae rhai o'r ymgyrchwyr mwyaf brwd y gwn amdanynt dros addysg Gymraeg yn bobl a gafodd eu hamddifadu o'r cyfle i ddysgu Cymraeg pan oeddent yn ifanc. Felly, Weinidog, sut y credwch chi y gall cynlluniau a thargedau'r Llywodraeth weithio ar y cyd â'r angen i gynyddu'r lefel hon o gefnogaeth i'r Gymraeg ymhlith y rhai na allant ei siarad? Sut y gallwn sicrhau bod pawb sy'n byw yng Nghymru a phawb sy'n teimlo'r ymdeimlad hwn o berthyn i Gymru - eu bod yn teimlo bod yr iaith, hefyd, yn perthyn iddynt hwy a bod ganddynt ran i'w chwarae yn ei stori?
English: I would, if I may, just associate myself entirely with the sentiment in the question; I couldn't agree more with the world view that you've described in your question. It is fantastic that 86 per cent of adults in Wales have pride in the Welsh language, whether they speak it or not. Just let that statistic sink in; it's fantastic as a sort of starting point for the analysis. I think one of the things we must do is make sure, as I was saying in the statement yesterday, that we encourage everybody, even if they have a word or two of Welsh, and most people in Wales have a word or two of the language, just to use them, because, actually, it's by creating the use of Welsh, even in that small way, in the public space that we'll help each other along that journey. There are lots of people who feel put off by, maybe, feeling their Welsh isn't what they would like it to be, and I think we should, actually, change the expectation and say, 'Use the Welsh that you have got; learn a few more words and use a bit more every day.' In that way, we'll make real progress towards the million Welsh speakers and doubling the use of Welsh every day.
Welsh: Os caf, hoffwn ategu'r teimlad yn y cwestiwn yn llwyr; rwy'n cytuno'n llwyr â'r hyn a ddisgrifiwyd gennych yn eich cwestiwn. Mae'n wych fod gan 86 y cant o oedolion Cymru ymdeimlad o falchder ynghylch y Gymraeg, boed yn ei siarad ai peidio. Ystyriwch yr ystadegyn hwnnw; mae'n wych fel rhyw fath o fan cychwyn ar gyfer y dadansoddiad. Fel y dywedais yn y datganiad ddoe, credaf mai un o'r pethau y mae'n rhaid inni ei wneud yw sicrhau ein bod yn annog pawb, hyd yn oed os mai gair neu ddau o Gymraeg sydd ganddynt, ac mae gan y rhan fwyaf o bobl yng Nghymru air neu ddau o'r iaith, i ddefnyddio'r geiriau hynny, oherwydd, mewn gwirionedd, drwy greu'r defnydd o'r Gymraeg yn gyhoeddus, hyd yn oed yn y ffordd fach hon, y byddwn yn helpu ein gilydd ar hyd y daith honno. Mae llawer o bobl yn teimlo, efallai, nad yw eu Cymraeg cystal ag yr hoffent iddi fod, a chredaf y dylem newid y disgwyliad a dweud, 'Defnyddiwch y Gymraeg sydd gennych; dysgwch ychydig bach mwy o eiriau a defnyddiwch ychydig bach mwy bob dydd.' Drwy wneud hynny, byddwn yn gwneud cynnydd gwirioneddol tuag at y miliwn o siaradwyr Cymraeg ac yn dyblu'r defnydd o'r Gymraeg bob dydd.
English: 'Cymraeg 2050' acknowledges the importance of Welsh-speaking communities as places that facilitate the use of the language in every aspect of everyday life. However, with the Welsh Government only delivering 4,616 of the 12,000 new homes required annually in Wales, there is a huge shortage of houses for our youngest generations to remain in their home towns or villages. In fact, a cumulative total of 14,240 young people in the 20 to 29 age group left four Welsh counties between 2012 and 2016. [ Interruption.] The consultation on the Welsh language communities housing plan highlighted that you are considering options to help local people to access affordable housing. Minister, many Welsh-language young people are from farms and, as such, their families do own land. Technical advice note 6 allows for new isolated residential development in the open countryside for rural enterprise workers, but have you ever considered undertaking some discussions with the Minister for Climate Change to maybe expand - [ Interruption.] Yes, you could do it now.
Welsh: Mae 'Cymraeg 2050' yn cydnabod pwysigrwydd cymunedau Cymraeg eu hiaith fel lleoedd sy'n hwyluso'r defnydd o'r iaith ym mhob agwedd ar fywyd bob dydd. Fodd bynnag, gyda Llywodraeth Cymru ond yn darparu 4,616 o'r 12,000 o gartrefi newydd sydd eu hangen bob blwyddyn yng Nghymru, mae prinder enfawr o dai i'n cenedlaethau ieuengaf allu aros yn eu trefi neu eu pentrefi eu hunain. Yn wir, gadawodd cyfanswm cronnol o 14,240 o bobl ifanc yn y grŵp oedran 20 i 29 bedair sir yng Nghymru rhwng 2012 a 2016. [ Torri ar draws.] Amlygodd yr ymgynghoriad ar gynllun tai cymunedau Cymraeg eich bod yn ystyried opsiynau i helpu pobl leol i gael gafael ar dai fforddiadwy. Weinidog, mae llawer o bobl ifanc Cymraeg eu hiaith yn dod o ffermydd ac fel y cyfryw, mae eu teuluoedd yn berchen ar dir. Mae nodyn cyngor technegol 6 yn caniatáu datblygiad preswyl newydd ar ei ben ei hun mewn ardal wledig agored i weithwyr mentrau gwledig, ond a ydych erioed wedi ystyried cynnal trafodaethau gyda'r Gweinidog Newid Hinsawdd i ehangu efallai - [ Torri ar draws.] Ie, gallech ei wneud yn awr.
English: Allow the Member to carry on with her question. I'm sure she's coming to it very soon.
Welsh: Gadewch i'r Aelod barhau â'i chwestiwn. Rwy'n siŵr ei bod yn dod ato'n fuan.
English: I am. To expand on TAN 6 that maybe children of farmers can more easily gain planning permission to build homes on their own family land. Diolch.
Welsh: Ydw. Ymhelaethu ar TAN 6 fel y gall plant ffermwyr ei chael yn haws sicrhau caniatâd cynllunio i adeiladu cartrefi ar dir eu teuluoedd eu hunain. Diolch.
English: Well, I think the question was a model of cross-Government scrutiny, in terms - [ Interruption. ] - in terms of its breadth and its scope, which is commendable. I think somewhat at odds with the comments I heard the Member made this morning about the proposals that the Government are bringing forward in relation to council tax to the benefit of some of those communities that she identifies rightly in her question - [ Interruption.] That she identifies rightly in her question -
Welsh: Wel, credaf fod y cwestiwn yn fodel o graffu trawslywodraethol, o ran - [ Torri ar draws. ] - o ran ei ehangder a'i gwmpas, sy'n ganmoladwy. Rwy'n credu, braidd yn groes i'r sylwadau y clywais yr Aelod yn eu gwneud y bore yma am y cynigion y mae'r Llywodraeth yn eu cyflwyno mewn perthynas â'r dreth gyngor er budd rhai o'r cymunedau y mae'n eu nodi'n briodol yn ei chwestiwn - [ Torri ar draws.] Y mae'n eu nodi'n briodol yn ei chwestiwn -
English: - as being a particular concern for many of us in this Chamber. I know from the discussions that we've had in a private setting that she shares many of those concerns as well. I would dispute the figures that you've given in relation to housing provision, and I know my colleague here, the Minister for Climate Change, is passionately disputing them as well to my side here. But I welcome her commitment to making sure that our Welsh-speaking communities, where Welsh is a main language, retain their vibrancy and their prosperity into the future. I hope she's taken the opportunity of responding to the consultation that closed during last week and I'll look forward to reading her comments if she has.
Welsh: - fel pryder penodol i lawer ohonom yn y Siambr hon. Gwn o'r trafodaethau a gawsom mewn lleoliad preifat ei bod yn rhannu llawer o'r pryderon hynny hefyd. Byddwn yn anghytuno â'r ffigurau a roddwyd gennych mewn perthynas â darpariaeth tai, a gwn fod fy nghyd-Aelod yma, y Gweinidog Newid Hinsawdd, yn anghytuno'n angerddol â hwy wrth fy ochr i yma hefyd. Ond rwy'n croesawu ei hymrwymiad i sicrhau bod ein cymunedau Cymraeg, lle mae'r Gymraeg yn brif iaith, yn cadw eu bywiogrwydd a'u ffyniant yn y dyfodol. Rwy'n gobeithio ei bod wedi manteisio ar y cyfle i ymateb i'r ymgynghoriad a ddaeth i ben yn ystod yr wythnos ddiwethaf a byddaf yn edrych ymlaen at ddarllen ei sylwadau os yw hi wedi gwneud hynny.
English: Universities of course are autonomous bodies, independent of Government, and they are responsible for their own administrative affairs. The Welsh Government Ministers have no authority to intervene in those discussions, but we hope they will reach a happy conclusion.
Welsh: Mae prifysgolion wrth gwrs yn gyrff annibynnol ar y Llywodraeth, ac yn gyfrifol felly am eu materion gweinyddol eu hunain. Does gan Weinidogion Llywodraeth Cymru ddim awdurdod i ymyrryd yn y trafodaethau hynny ond, wrth gwrs, rŷn ni'n gobeithio y byddan nhw'n cyrraedd diweddglo hapus.
English: Thank you very much, Minister. It was a privilege to meet some of the strikers on the steps of the Senedd today and they praised my colleagues Sioned Williams and Mike Hedges for the support that they've shown them. A fair pension should be a fundamental right for every worker in Wales, and the fact that they are cutting end-of-employment pensions by 35 per cent is disgraceful, and that is based on dated evidence. The more up-to-date information shows that the pension deficit has fallen significantly during the pandemic, and the universities' budgets have been healthy, with the number of students attending universities remaining consistent and increasing, indeed, which shows the quality of the workforce we have in higher education. Now I accept what you say, namely that universities and higher education institutions are independent, but you do have influence, Minister, and I hope that you would do more than wish them well, and that you would use that influence to write to the vice-chancellors, showing your support to the workforce in HE and inform the vice-chancellors that they do have to come back to the table to negotiate. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Weinidog. Braint oedd cyfarfod â rhai o'r streicwyr heddiw ar risiau'r Senedd ac roedden nhw'n canmol fy nghyfeillion i Sioned Williams a Mike Hedges am y gefnogaeth y maent wedi'i rhoi iddyn nhw. Dylai pensiwn teg fod yn hawl sylfaenol i bob gweithiwr yng Nghymru, ac mae'r ffaith eu bod nhw'n torri pensiynau diwedd cyflogaeth gan 35 y cant yn hollol warthus, a hynny wedi'i seilio ar dystiolaeth sydd wedi'i dyddio bellach. Mae'r wybodaeth newydd yn dangos bod y deficit yn y pensiwn wedi torri yn ddifrifol yn ystod y pandemig, ac mae ffigurau cyllideb prifysgolion wedi bod yn iachus iawn, gyda nifer y myfyrwyr sy'n mynd i brifysgolion wedi aros yn gyson a chynyddu. Mae hynny'n dangos safon y gweithwyr sydd gyda ni yn y system addysg uwch. Dwi'n derbyn yr hyn rŷch chi'n ei ddweud, bod prifysgolion a sefydliadau addysg uwch eraill yn annibynnol, ond mae yna ddylanwad gyda chi, Weinidog, a dwi'n gobeithio y byddech yn gwneud mwy na jest dymuno'n dda, ac yn defnyddio eich dylanwad i ysgrifennu at yr is-gangellorion, dangos eich cefnogaeth chi i weithwyr y system addysg uwch a dweud wrth yr is-gangellorion fod yn rhaid iddyn nhw ddod yn ôl at y bwrdd i negodi. Diolch yn fawr.
English: Well, I've already made my expectations clear to the sector. It's important that the negotiations do reach a settlement that reflects the contribution and the interests of the staff. That's very important in terms of ensuring HE provision, but also in ensuring that we can attract people - students and teaching staff as well. But I've also explained that we need to be transparent and accountable in terms of the decisions made and the income coming to universities. So, I do hope that this will be able to reach an outcome that can reflect the interests of the staff as well.
Welsh: Wel, roeddwn i eisoes wedi gwneud fy nisgwyliadau'n glir i'r sector. Mae'n bwysig bod y negodiadau sy'n digwydd yn cyrraedd setliad sy'n adlewyrchu cyfraniad a buddiannau'r staff. Mae hynny'n bwysig o ran y gallu i sicrhau darpariaeth addysg uwch, ond hefyd o ran sicrhau ein bod yn gallu denu pobl i mewn - myfyrwyr ac i ddysgu hefyd. Rwyf hefyd wedi esbonio bod angen bod yn dryloyw ac yn atebol o ran y penderfyniadau sy'n cael eu gwneud a'r incwm sy'n dod i mewn i'n prifysgolion ni. Felly, rwyf wir yn gobeithio y bydd hyn yn gallu cyrraedd diweddglo sydd yn adlewyrchu buddiannau'r staff hefyd.
English: We all want to see a resolution to this dispute, Minister, and I do understand, obviously, that higher education is an autonomous body and they are responsible for the negotiations in this particular aspect. Students have had a lot of disruption to their education over the last couple of years with COVID and now industrial action. We're in a critical window for most students, who have to have dissertations in by April, to get their marks ready for their degrees, hopefully. Would you support, where facilities have been withdrawn and services have been withdrawn to students, that they should be reimbursed? Because, obviously, students have paid in to those universities in expectation of tutorial time and face-to-face educational time, and if there's industrial action happening in the HE sector that isn't being provided and, in any other sector, you'd expect some recompense. So, would you support reimbursing students who haven't had that service provided to them?
Welsh: Rydym i gyd eisiau gweld datrys yr anghydfod hwn, Weinidog, a deallaf, yn amlwg, fod addysg uwch yn gorff annibynnol a'u bod yn gyfrifol am y trafodaethau ar yr agwedd benodol hon. Mae llawer o darfu wedi bod ar addysg myfyrwyr dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf gyda COVID a gweithredu diwydiannol yn awr. Rydym mewn cyfnod tyngedfennol i'r rhan fwyaf o fyfyrwyr, sy'n gorfod cwblhau eu traethodau hir erbyn mis Ebrill, i gael eu marciau'n barod ar gyfer eu graddau, gobeithio. Lle cafodd cyfleusterau eu cau a lle cafodd gwasanaethau eu tynnu'n ôl i fyfyrwyr, a fyddech yn cefnogi y dylid eu had-dalu? Oherwydd, yn amlwg, mae myfyrwyr wedi talu'r prifysgolion hynny gan ddisgwyl amser tiwtorial ac amser addysgol wyneb yn wyneb, ac os oes gweithredu diwydiannol yn digwydd yn y sector addysg uwch nad yw'n cael ei ddarparu, ac mewn unrhyw sector arall, byddech yn disgwyl rhywfaint o ad-daliad. Felly, a fyddech yn cefnogi ad-dalu myfyrwyr nad ydynt wedi cael y gwasanaeth hwnnw wedi'i ddarparu iddynt?
English: Well, universities have provided a range of different means by which students can continue their education, even in the very, very challenging circumstances of the last two years, in fact. And that has involved offering a blended approach, which I'm sure none of us would want to see as the norm, but it has been a way in which students' experience has been able to be maintained, with, I think, some innovation in some campuses in particular. Where students feel that they have a particular concern about a particular course, then they have recourse through their student unions - I'd encourage them to take that up - and through the universities themselves.
Welsh: Wel, mae prifysgolion wedi darparu ystod o wahanol ffyrdd y gall myfyrwyr barhau â'u haddysg, hyd yn oed yn amgylchiadau heriol iawn y ddwy flynedd ddiwethaf mewn gwirionedd. Ac mae hynny wedi golygu cynnig dull cyfunol, ac rwy'n siŵr na fyddai'r un ohonom eisiau ei weld fel y norm, ond mae wedi bod yn ffordd o gynnal profiad myfyrwyr, a hynny gyda rhywfaint o arloesedd ar rai campysau yn arbennig, rwy'n credu. Lle mae myfyrwyr yn teimlo bod ganddynt bryder penodol am gwrs penodol, mae ganddynt hawl i'w drafod â'u hundebau myfyrwyr - byddwn yn eu hannog i wneud hynny - a thrwy'r prifysgolion eu hunain.
English: Diolch, Llywydd. Minister, I think we both share a desire for education to be futureproof in Wales, especially at a time post-Brexit, which is presenting and will present so many international opportunities going forward. We need to ensure that pupils from Wales have the very best chances and are truly able to compete on a global stage. I spoke recently in the Chamber about the benefits of providing both modern and international languages across our educational settings, so I won't repeat. And it seems clear, from the money that the Welsh Government have put into this aspect of learning, that you acknowledge those benefits also, Minister. So, I'm wondering how, even though you've ploughed a total of £5.7 million into your Welsh Government's Global Futures programme, with the funding increased 71.8 per cent since 2015, GCSE entries in French and German have declined by 41.2 per cent and 45 per cent respectively. By contrast, in England, there were noticeable increases in French and English from 2019-20. And for the first time since records began, in England, Spanish attracted over 100,000 entries - almost double the 2005 total. It is clear that, in comparison, Minister, something in the Global Futures programme is failing. Could you please explain to the Senedd how any new moneys for this failing programme are going to reverse this downward trend? Thank you.
Welsh: Diolch, Lywydd. Weinidog, credaf fod y ddau ohonom yn rhannu awydd i ddiogelu addysg ar gyfer y dyfodol yng Nghymru, yn enwedig ar ôl Brexit, sy'n cyflwyno ac a fydd yn cyflwyno cynifer o gyfleoedd rhyngwladol wrth symud ymlaen. Mae angen inni sicrhau bod disgyblion o Gymru yn cael y cyfleoedd gorau a'u bod yn gallu cystadlu ar lwyfan byd-eang. Siaradais yn ddiweddar yn y Siambr am fanteision darparu ieithoedd modern a rhyngwladol ar draws ein lleoliadau addysgol, felly ni wnaf ailadrodd hynny. Ac mae'n ymddangos yn glir, o'r arian y mae Llywodraeth Cymru wedi'i neilltuo ar gyfer yr agwedd hon ar ddysgu, eich bod yn cydnabod y manteision hynny hefyd, Weinidog. Felly, er eich bod wedi darparu cyfanswm o £5.7 miliwn i raglen Dyfodol Byd-eang Llywodraeth Cymru, a chynyddu'r cyllid 71.8 y cant ers 2015, tybed sut y mae nifer y cofrestriadau TGAU mewn Ffrangeg ac Almaeneg wedi gostwng 41.2 y cant a 45 y cant yn y drefn honno. Mewn cyferbyniad, yn Lloegr, cafwyd cynnydd amlwg yn Ffrangeg a Saesneg o 2019-20. Ac am y tro cyntaf ers dechrau cadw cofnodion, yn Lloegr, denodd Sbaeneg dros 100,000 o gofrestriadau - bron i ddwbl cyfanswm 2005. Mae'n amlwg, mewn cymhariaeth, Weinidog, fod rhywbeth yn y rhaglen Dyfodol Byd-eang yn methu. A allech chi egluro i'r Senedd sut y bydd unrhyw arian newydd ar gyfer y rhaglen aflwyddiannus hon yn gwrthdroi'r gostyngiad hwn? Diolch.
English: Well, I would dispute the impression that the question gives, I'm afraid, which is that this is a Wales-specific challenge. That doesn't make it any less of a challenge in Wales, but it does tell us something about the nature of the challenge, which is that there's a picture of a general decline, actually, in modern foreign languages right across the UK. So, I think it's an unhappy situation that all four parts of the UK have to wrestle with. I do think that the work that partners through the Global Futures programme have been doing has - . The focus of that has been to promote and to raise the profile of modern foreign languages in schools in Wales generally. We are working with Estyn, with the regional consortia, with universities, with Qualifications Wales, and, in that mix, there's a wealth of experience and resources in addition to support our schools in Wales. But I think one of the key opportunities for us, as we bring forward the new curriculum, and the reform to our qualifications, is to widen the choice available to our learners, and I think that extra flexibility we anticipate will help us in this challenge as well.
Welsh: Wel, byddwn yn anghytuno â'r argraff y mae'r cwestiwn yn ei roi, mae arnaf ofn, sef bod hon yn her sy'n benodol i Gymru. Nid yw hynny'n ei wneud yn llai o her yng Nghymru, ond mae'n dweud rhywbeth wrthym am natur yr her, sef bod dirywiad cyffredinol, mewn gwirionedd, mewn ieithoedd tramor modern ledled y DU. Felly, rwy'n credu ei bod yn sefyllfa drist y mae'n rhaid i bob un o bedair gwlad y DU ymgodymu â hi. Credaf fod y gwaith y mae partneriaid wedi bod yn ei wneud drwy'r rhaglen Dyfodol Byd-eang - . Ffocws y rhaglen honno oedd hyrwyddo a chodi proffil ieithoedd tramor modern mewn ysgolion yng Nghymru yn gyffredinol. Rydym yn gweithio gydag Estyn, gyda'r consortia rhanbarthol, gyda phrifysgolion, gyda Cymwysterau Cymru, ac yn y cymysgedd hwnnw, mae cyfoeth o brofiad ac adnoddau i gefnogi ein hysgolion yng Nghymru. Ond rwy'n credu mai un o'r cyfleoedd allweddol, wrth inni gyflwyno'r cwricwlwm newydd, a diwygio ein cymwysterau, yw ehangu'r dewis sydd ar gael i'n dysgwyr, a chredaf y bydd yr hyblygrwydd ychwanegol a ragwelwn yn ein helpu gyda'r her hon hefyd.