English: The statistics on FGM are complex, and there isn't one single point of data, which is something that we are looking for, and which I'll come onto later, but we do know that, from October 2016 to October 2017 in the Cardiff and Vale University Local Health Board, 203 women were living with FGM who had actually been to see health practitioners. Data from all seven health boards in Wales show that 123 victims needed medical care as a result of FGM, as well as 44 children who were vulnerable to being subjected to FGM, and it is estimated that 2,000 women are living with the effects of FGM in Wales. But, of course, we all know that this is just the tip of the iceberg in terms of numbers. I'm sure everybody in this Chamber knows it is illegal, and it has been for 32 years. The law was strengthened in 2003 to prevent girls travelling abroad to undergo FGM. In October 2015, a mandatory reporting duty to report known FGM in under 18s was brought in. But we're still in a fight to end the practice of FGM. While more cases are being reported, there still has not been a successful conviction in more than 30 years. But professionals working with victims of female genital mutilation say you can't change culture just with prosecutions. You need education; you need community champions. The wider population here who think it doesn't happen in their back yard must be made aware of FGM too. As well as teachers, doctors, police and social workers, we must educate teaching assistants, health visitors, school secretaries, doctors' receptionists and more. FGM must be talked about widely and in a matter-of-fact way, in the same way that we talk about the health dangers of smoking. It's not an issue that we should tiptoe around, and professionals who are working in this field wanted us to have this debate today, wanted us to be open and to talk about all these issues in an open, matter-of-fact way. Of course, I know that the Welsh Government is committed to tackling FGM, and I welcome, of course, the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015 in which female genital mutilation is included as a form of gender-based violence. At this point, I would like to pay a personal tribute to Carl Sargeant, who would, of course, have been answering this debate, for his total commitment and work to eradicate violence against women, and his initiation of this legislation. He saw female genital mutilation as part of the whole problem of violence against women. It is an absolute integral part, as it is a form of gender-based violence. In this Chamber, Carl said we should not shy away from tackling culturally sensitive issues, such as FGM, which are not acceptable in our society. So, in this motion, we call on the Welsh Government to use every opportunity to raise awareness of this practice in schools and among staff and trainee teachers, and I welcome the fact that the Cabinet Secretary for Education wrote to all headteachers in July to seek their assistance in helping eradicate FGM. Teachers have a vital role to play in spotting potential cases where girls may be at risk of FGM, particularly when school holidays are approaching, as girls are often sent to be cut under the guise of visiting family members in countries where FGM is rife. I know the new curriculum has not yet fully come in, but I would like to see that tackling FGM as part of the sex and relationship education curriculum is mandatory, not optional. So, I don't know whether it would be possible, in the ministerial response, for the Cabinet Secretary to outline whether pupils will be taught about female genital mutilation as part of the health and well-being area of the new curriculum being devolved in Wales, because I think it is absolutely essential that learning about FGM is part of a whole, that it is integrated into the whole of health and well-being. I would also like to ask if the Cabinet Secretary could tell us when is the healthy relationships expert panel's report due to be made public, and can she clarify when detailed planning of the topics included in this part of the curriculum will be carried out. And, in terms of new teacher training programmes, could it be clarified whether female genital mutilation will be specifically taught as a topic? The work of educating people in communities in which FGM is practised is key, and I'd like to pay tribute to the work of BAWSO, which supports black and ethnic minority women affected by FGM. I believe members of BAWSO have come here today. I have been involved with BAWSO since it was set up in 1995 and they do a huge amount of work offering support to women who have undergone FGM and raising awareness of it. And it is absolutely vital that the work is done in communities to support people and to try to offer education and understanding within the communities where this may be practiced. BAWSO have helped set up the Wales FGM forum, and have raised awareness in more than 20 diverse communities here in Wales, and more than 2,200 professionals have been trained. In the last seven years, they've engaged with 4,350 people and they've offered one-to-one support and community engagement. BAWSO also runs a very important 24-hour FGM helpline. I think we shouldn't shy away from tackling this issue with communities. I think Carl said, when he spoke here in the Chamber, about you have to face up to these culturally sensitive issues, because you can do it and you can do it in a way that condemns the practice but doesn't condemn the communities, that makes an effort to understand why people think that this is the right thing to do and to try to change this practice. So, I feel that it is very important that we've having this debate today, because we are actually trying to open up this subject to debate it in public here in the National Assembly for Wales and to show that we recognise that it is our duty as a National Assembly and as a Government here in Wales to recognise the harm that this practice does and to do everything we can in as sensitive a way as possible to see that it ends. So, I look forward to hearing the other speakers about this issue.
Welsh: Mae'r ystadegau ar anffurfio organau cenhedlu benywod yn gymhleth, ac ni cheir un pwynt data, sef rhywbeth rydym yn chwilio amdano ac y byddaf yn sôn amdano yn nes ymlaen, ond rydym yn gwybod, rhwng mis Hydref 2016 a mis Hydref 2017 ym Mwrdd Iechyd Lleol Caerdydd a'r Fro, fod 203 o fenywod yn byw gydag anffurfio organau cenhedlu benywod ac wedi bod yn gweld ymarferwyr iechyd. Mae data o'r saith bwrdd iechyd yng Nghymru yn dangos bod 123 o ddioddefwyr angen gofal meddygol o ganlyniad i anffurfio organau cenhedlu benywod, yn ogystal â 44 o blant a oedd mewn perygl o orfod dioddef anffurfio organau cenhedlu, ac amcangyfrifir bod 2,000 o fenywod yn byw gydag effeithiau anffurfio organau cenhedlu yng Nghymru. Ond wrth gwrs, mae pawb ohonom yn gwybod mai crafu'r wyneb yn unig yw hyn o ran niferoedd. Rwy'n siŵr y gŵyr pawb yn y Siambr hon ei fod yn anghyfreithlon, ac mae wedi bod felly ers 32 mlynedd. Atgyfnerthwyd y gyfraith yn 2003 i atal merched rhag teithio dramor i gael eu hanffurfio yn y fath fodd. Ym mis Hydref 2015, cyflwynwyd dyletswydd adrodd orfodol i roi gwybod am unrhyw weithred o anffurfio organau cenehdlu mewn merched dan 18 oed. Ond rydym yn dal i fod yn ymladd i roi diwedd ar yr arfer. Er bod mwy o achosion yn cael eu cofnodi, ni chafwyd euogfarn lwyddiannus mewn mwy na 30 mlynedd. Ond mae gweithwyr proffesiynol sy'n gweithio gyda dioddefwyr anffurfio organau cenhedlu yn dweud na allwch newid diwylliant ag erlyniadau yn unig. Mae angen addysg; mae angen hyrwyddwyr cymunedol. Rhaid i'r boblogaeth ehangach yma sy'n credu nad yw'n digwydd yn eu milltir sgwâr fod yn ymwybodol o'r arfer o anffurfio organau cenhedlu benywod hefyd. Yn ogystal ag athrawon, meddygon, yr heddlu a gweithwyr cymdeithasol, rhaid inni addysgu cynorthwywyr addysgu, ymwelwyr iechyd, ysgrifenyddion ysgol, derbynyddion meddygfeydd a mwy. Rhaid siarad am anffurfio organau cenhedlu benywod yn eang ac mewn ffordd ddigyffro, yn yr un modd ag y siaradwn am beryglon iechyd ysmygu. Nid yw'n fater y dylem osgoi siarad amdano, ac roedd gweithwyr proffesiynol sy'n gweithio yn y maes hwn am inni gael y ddadl hon heddiw, am inni fod yn agored a siarad am y materion hyn i gyd mewn ffordd agored a digyffro. Wrth gwrs, gwn fod Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i fynd i'r afael ag anffurfio organau cenhedlu benywod, ac wrth gwrs, rwy'n croesawu Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015 lle y caiff anffurfio organau cenhedlu benywod ei gynnwys fel ffurf ar drais ar sail rhywedd. Ar y pwynt hwn, hoffwn dalu teyrnged bersonol i Carl Sargeant, a fuasai, wrth gwrs, wedi bod yn ateb y ddadl hon, am ei ymrwymiad llwyr a'i waith i ddileu trais yn erbyn menywod, ac am gychwyn y ddeddfwriaeth hon. Gwelai anffurfio organau cenhedlu benywod fel rhan o'r broblem gyfan o drais yn erbyn menywod. Mae'n rhan gwbl annatod, gan ei fod yn ffurf ar drais ar sail rhywedd. Yn y Siambr hon, dywedodd Carl na ddylem ochel rhag mynd i'r afael â materion diwylliannol sensitif, fel anffurfio organau cenhedlu benywod, nad ydynt yn dderbyniol yn ein cymdeithas. Felly, yn y cynnig hwn, rydym yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddefnyddio pob cyfle i godi ymwybyddiaeth o'r arfer hwn mewn ysgolion ac ymysg staff ac athrawon dan hyfforddiant, a chroesawaf y ffaith fod Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg wedi ysgrifennu at bob pennaeth ym mis Gorffennaf i geisio eu cymorth i helpu i ddileu'r arfer o anffurfio organau cenhedlu benywod. Mae gan athrawon rôl hanfodol i'w chwarae yn dod o hyd i achosion posibl lle y gallai merched fod mewn perygl o ddioddef anffurfio organau cenhedlu, yn enwedig pan fydd gwyliau ysgol ar y ffordd, gan fod merched yn aml yn cael eu hanfon i gael eu torri o dan gochl ymweld ag aelodau o'r teulu mewn gwledydd lle mae anffurfio organau cenhedlu benywod yn arfer cyffredin. Gwn nad yw'r cwricwlwm newydd wedi ei gyflwyno'n llawn eto, ond hoffwn weld bod mynd i'r afael ag anffurfio organau cenhedlu benywod fel rhan o'r cwricwlwm addysg rhyw a chydberthynas yn orfodol, nid yn ddewisol. Felly, nid wyf yn gwybod a fuasai'n bosibl, yn ymateb y Gweinidog, i Ysgrifennydd y Cabinet amlinellu a fydd addysgu disgyblion am yr arfer o anffurfio organau cenhedlu benywod yn rhan o faes iechyd a lles y cwricwlwm newydd sy'n cael ei ddatganoli yng Nghymru, oherwydd credaf fod dysgu am yr arfer yn hollbwysig fel rhan o gyfanwaith cyfan, a'i fod yn cael ei integreiddio'n rhan o'r maes iechyd a llesiant yn ei gyfanrwydd. Hoffwn ofyn hefyd a allai Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthym pa bryd y mae disgwyl i adroddiad y panel arbenigwyr ar gydberthnasau iach gael ei gyhoeddi, ac a all egluro pa bryd y cyflawnir cynlluniau manwl o'r pynciau a gynhwysir yn y rhan hon o'r cwricwlwm. Ac o ran rhaglenni hyfforddi athrawon newydd, a wnewch chi gadarnhau a fydd anffurfio organau cenhedlu benywod yn cael ei addysgu fel pwnc penodol? Mae'r gwaith o addysgu pobl mewn cymunedau lle mae anffurfio organau cenhedlu benywod yn cael ei arfer yn allweddol, a hoffwn dalu teyrnged i waith BAWSO, sy'n cynorthwyo menywod o leiafrifoedd du ac ethnig yr effeithir arnynt gan anffurfio organau cenhedlu benywod. Credaf fod aelodau o BAWSO wedi dod yma heddiw. Rwyf wedi bod yn ymwneud â BAWSO ers ei sefydlu yn 1995, ac maent yn gwneud llawer iawn o waith yn cynnig cefnogaeth i fenywod sydd wedi dioddef yn sgil yr arfer a chodi ymwybyddiaeth ohono. Ac mae'n gwbl hanfodol bod y gwaith yn cael ei wneud mewn cymunedau i gefnogi pobl ac i geisio cynnig addysg a dealltwriaeth yn y cymunedau lle y caiff hyn ei wneud. Mae BAWSO wedi helpu i sefydlu fforwm anffurfio organau cenhedlu benywod Cymru, ac wedi codi ymwybyddiaeth mewn mwy nag 20 o gymunedau amrywiol yma yng Nghymru, ac mae dros 2,200 o weithwyr proffesiynol wedi cael hyfforddiant. Yn y saith mlynedd diwethaf, maent wedi ymgysylltu â 4,350 o bobl ac maent wedi cynnig cymorth un i un ac ymgysylltiad cymunedol. Mae BAWSO hefyd yn cynnal llinell gymorth 24 awr bwysig iawn mewn perthynas ag anffurfio organau cenhedlu benywod. Credaf na ddylem ochel rhag mynd i'r afael â'r mater gyda chymunedau. Credaf mai Carl a ddywedodd, pan siaradodd yma yn y Siambr, am y modd y mae'n rhaid i chi wynebu'r materion hyn sy'n sensitif yn ddiwylliannol, oherwydd fe allwch ei wneud a gallwch ei wneud mewn ffordd sy'n condemnio'r arfer heb gondemnio'r cymunedau, mewn ffordd sy'n ymdrechu i ddeall pam y mae pobl yn credu mai dyma'r peth iawn i'w wneud a cheisio newid yr arfer. Felly, teimlaf ei bod yn bwysig iawn ein bod yn cael y ddadl hon heddiw, oherwydd rydym yn ceisio agor y pwnc hwn i ddadl gyhoeddus yn ei gylch yma yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru i ddangos ein bod yn cydnabod ei bod yn ddyletswydd arnom fel Cynulliad Cenedlaethol a Llywodraeth yma yng Nghymru i gydnabod y niwed y mae'r arfer hwn yn ei wneud ac i wneud popeth yn ein gallu mewn modd mor sensitif â phosibl i sicrhau ei fod yn dod i ben. Felly, edrychaf ymlaen at glywed y siaradwyr eraill ar y mater hwn.