English: Diolch, Llywydd. I'd very much like to thank Plaid Cymru for bringing forward the debate today and thank Members for their very considered contributions. I'll say at the outset that the Government will be supporting Plaid Cymru's motion today. Plaid argue in their motion very clearly that the decision on whether to go ahead with the proposed M4 corridor around a Newport project should be left to the new First Minister appointed in December 2018, subject to the findings of the local public inquiry. Should the statutory Orders be made, it will be for a new First Minister and her or his Cabinet to ultimately make a decision to enter into the construction contract that would enable the scheme to proceed. However, it is important that the current process concerning the statutory Orders is allowed to run its course, and, accordingly, it's the intention of the current First Minister, Carwyn Jones, on behalf of the Welsh Ministers, to make a decision on those statutory Orders if at all possible during this Assembly term, on the basis of recommendations made in the inspector's report. Obviously, the First Minister has not yet seen the inspector's report, we are waiting on the advice from the officials, including legal advice, to go with that report in order to enable him to make that decision. On making that decision, the inspector's report will immediately be published. And, just to be really clear, because I know that we've had clarity issues across this, we've queried what 'immediately' means in a legal context in this way, and, effectively, the report will be appended to the decision notice that makes the Orders, or doesn't make the Orders - one way or the other - because obviously you can go either way with that decision. After that's happened, we will schedule a debate and a vote in the Assembly in Government time, if we are able to do that within the time frame of this particular Government. As I've said, the decision to enter into a binding construction contract for the delivery of the scheme, should the Orders be made, would be a matter to be taken forward by the new First Minister and her or his Cabinet in the new year. Llywydd, the Welsh Government officials who received the independent inspector's report, following the public inquiry, are in the process of preparing detailed advice for the First Minister on the basis of those recommendations. That advice, which includes the complex legal advice, will inform a decision under the relevant legislation as to whether or not to make the statutory Orders. This is an executive decision for Ministers under the Highways Act 1980 and the Acquisition of Land Act 1981 that needs to be based on the content of a detailed report produced by a planning inspector following a lengthy public inquiry. There is no legal role within that decision-making process for the legislature. However, once the statutory Order decision-making process is complete, we will bring forward the debate in Government time so the Assembly can express its own view on the project.
Welsh: Diolch, Lywydd. Hoffwn ddiolch yn fawr iawn i Blaid Cymru am gyflwyno'r ddadl heddiw a diolch i'r Aelodau am eu cyfraniadau ystyriol iawn. Hoffwn ddweud ar y cychwyn y bydd y Llywodraeth yn cefnogi cynnig Plaid Cymru heddiw. Mae Plaid Cymru yn dadlau'n glir iawn yn eu cynnig y dylid gadael y penderfyniad a ddylid bwrw ymlaen â phrosiect arfaethedig coridor yr M4 o gwmpas Casnewydd i'r Prif Weinidog newydd a benodir ym mis Rhagfyr 2018 ei wneud, yn amodol ar ganfyddiadau ymchwiliad cyhoeddus lleol. Pe bai'r Gorchmynion statudol yn cael eu gwneud, mater i Brif Weinidog newydd a'i Gabinet neu ei Chabinet fydd gwneud penderfyniad yn y pen draw i ymrwymo i gontract adeiladu a fyddai'n galluogi'r cynllun i fynd rhagddo. Fodd bynnag, mae'n bwysig ein bod yn caniatáu i'r broses bresennol sy'n ymwneud â'r Gorchmynion statudol fynd rhagddi, ac yn unol â hynny, mae'n fwriad gan y Prif Weinidog presennol, Carwyn Jones, ar ran Gweinidogion Cymru, i wneud penderfyniad ar y Gorchmynion statudol hynny os yn bosibl o gwbl yn ystod tymor y Cynulliad hwn, ar sail argymhellion a wnaed yn adroddiad yr arolygydd. Yn amlwg, nid yw'r Prif Weinidog wedi gweld adroddiad yr arolygydd eto, rydym yn aros am gyngor gan y swyddogion, gan gynnwys cyngor cyfreithiol, i fynd gyda'r adroddiad hwnnw er mwyn ei alluogi i wneud y penderfyniad. Ar ôl gwneud y penderfyniad, cyhoeddir adroddiad yr arolygydd ar unwaith. Ac i fod yn glir iawn, oherwydd gwn ein bod wedi cael problemau gydag eglurder hyn, rydym wedi holi beth y mae 'ar unwaith' yn ei olygu mewn cyd-destun cyfreithiol yn y ffordd hon, ac i bob pwrpas, bydd yr adroddiad yn cael ei atodi wrth hysbysiad y penderfyniad sy'n gwneud y Gorchmynion, neu nad yw'n gwneud y Gorchmynion - un ffordd neu'r llall - oherwydd mae'n amlwg y gallwch fynd y naill ffordd neu'r llall gyda'r penderfyniad hwnnw. Ar ôl i hynny ddigwydd, byddwn yn trefnu dadl a phleidlais yn y Cynulliad yn amser y Llywodraeth, os gallwn wneud hynny o fewn ffrâm amser y Llywodraeth hon. Fel y dywedais, byddai'r penderfyniad i ymrwymo i gontract adeiladu rhwymol ar gyfer cyflwyno'r cynllun, pe gwneid y Gorchmynion, yn fater i'w symud ymlaen gan y Prif Weinidog newydd a'i Gabinet neu ei Chabinet yn y flwyddyn newydd. Lywydd, mae swyddogion Llywodraeth Cymru a dderbyniodd adroddiad yr arolygydd annibynnol, yn dilyn yr ymchwiliad cyhoeddus, wrthi'n paratoi cyngor manwl ar gyfer y Prif Weinidog ar sail yr argymhellion hynny. Bydd y cyngor hwnnw, sy'n cynnwys y cyngor cyfreithiol cymhleth, yn llywio penderfyniad o dan y ddeddfwriaeth berthnasol ynglŷn â gwneud y Gorchmynion statudol ai peidio. Penderfyniad gweithredol i Weinidogion o dan Ddeddf Priffyrdd 1980 a Deddf Caffael Tir 1981 yw hwn, ac mae'n rhaid iddo fod yn seiliedig ar gynnwys adroddiad manwl a gynhyrchwyd gan arolygydd cynllunio yn dilyn ymchwiliad cyhoeddus hirfaith. Nid oes unrhyw rôl gyfreithiol o fewn y broses benderfynu honno ar gyfer y ddeddfwrfa. Fodd bynnag, pan fydd proses benderfynu'r Gorchmynion statudol wedi'i chwblhau, byddwn yn cyflwyno'r ddadl yn amser y Llywodraeth fel y gall y Cynulliad fynegi ei farn ar y prosiect.