English: Diolch, Deputy Llywydd. Thank you. It is a fact that the Wales railway network has been historically starved of investment. Since 2011, only around 1 per cent of the rail enhancement expenditure across England and Wales has been made in the Wales route areas. The Welsh Government has led the way in strongly demanding that Wales's railways are properly funded. Earlier this week, in direct response to Welsh Government's continued and vocal representations, Network Rail has unveiled a £2 billion cash pot of public money for the historically underfunded Wales and borders routes from 2019-24. This is the first time the funding plan for the route, which covers Wales and nearby connections in England, such as Shrewsbury, has been developed under Network Rail's regionally devolved system. The funding plan represents a 28 per cent increase on the figure for the last five-year funding period, and will support the Transport for Wales investment of £5 billion over 15 years. It is a fact that the Wales and borders route has been starved of cash for many years, despite increasing demand and passenger numbers growing by around 50 per cent over the last decade. So, I would like to acknowledge the commitment of the Cabinet Secretary for transport and infrastructure in his determined and strategic efforts to ensure that my constituents in Islwyn and throughout Wales have a railway that is truly fit for purpose in the twenty-first century. Under this Welsh Government, this will happen. Transport for Wales will rank as a turning point in the history of Welsh devolution and in the history of railways in Wales. So, let's be frank: the railway network and infrastructure in Wales was not built with the principal aim of transporting people around. It was built during the great industrial revolution in the age of Queen Victoria in order to serve Wales's world-leading revolutionary industries of coal, steel and iron, The services and, later, passenger routes that then developed were then decimated by the Beeching cuts of the 1960s. So, with devolution established, a Welsh Labour Government was determined to facilitate effective and sustainable travel for the future, and the creation of Transport for Wales. It is correct also to say that the potential for the communities of Islwyn to be transformed is, indeed, there for us to grasp. And as the Assembly Member for Islwyn, my inbox, postbag and messages from constituents have persistently and rightly lamented the poor performance and lack of comfort of travel under the previous franchise operator, Arriva Trains Wales. I have represented these and other issues to the Cabinet Secretary on many occasions within this Chamber. So, the criticisms from the Welsh Conservative leader in the Chamber yesterday about the first month - the first four weeks - of Transport for Wales's operations, I will treat with the cynicism that they deserve, and their sheer political expediency. It is correct to say that Transport for Wales has a truly transformative agenda. The 15-year contract period will see investment of nearly £5 billion, and this includes plans to spend £194 million on station improvements, including the building of five new stations, and the deep cleaning of stations. This is transformational for Wales. Although the creation of new railway stations is still not a devolved matter, I do wonder what the Cabinet Secretary's thoughts are on the Welsh Government's securing of these powers, which are instrumental in expanding the footprint of the Welsh rail network. The Cabinet Secretary is aware, I believe, of the strong argument for a station to be once again opened at Crumlin. For communities such as Crumlin, the opening of a new station and integrated public transport services will offer true economic opportunities and enhance the heritage and tourism potential of the listed Navigation colliery, as well as combating the strategic fight against vehicle pollution. So, to quote you, Cabinet Secretary, 'Our plans go beyond a traditional transport project - they have to become the spark for wider economic renewal. They have to help individuals, businesses and communities who need a reliable, integrated transport system to help them find a new job, support their business to expand, and bring new investment to their town.' The communities of Islwyn are already familiar with the benefits that Welsh Government investment can bring to our railways. A decade on since the reopening of the Ebbw Vale line, a report published earlier this year found that it has been highly successful in increasing access to the jobs market and reducing greenhouse gases. The reopening of this line was a true boost, not only to the economy of Ebbw Vale, but also to areas such as Newbridge, Crosskeys, Risca and Pontymister in my constituency. The reopening of this line has provided much better connectivity with Cardiff, whether for work or leisure, to many of my constituents. Though this is, of course, something I welcome, the Cabinet Secretary will also be well aware that, since my election, I have strongly campaigned for improved rail links from Islwyn into Newport. Of the many excellent proposals contained within this new franchise, the announcement of an hourly service between Ebbw Vale and Newport I hugely welcome. I know that this news will be very welcome also to the great number of my constituents who commute into Newport regularly. This will, I know, prove a significant boost to the economy in Gwent, whether they are commuting for work or pleasure. I know that this is something a number of my colleagues have also campaigned on and will also welcome, as I'm sure will the South Wales Argus, which has since 2002 campaigned also for the line to be reopened to Newport. I'm also delighted to hear that over 50 per cent of the much needed new rolling sock will be produced here in Wales in Newport. This £800 million investment will dramatically improve the quality of our trains and will also improve resilience during adverse weather conditions, as we've experienced this autumn. The announcement of 300 jobs at this site will be very welcome, along with 600 new jobs at Transport for Wales, as well as 450 apprenticeships. So, I would like to therefore ask what the Cabinet Secretary is doing to ensure that these opportunities are available to individuals across Wales, including in areas such as Islwyn. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Diolch i chi. Mae'n ffaith bod rhwydwaith rheilffyrdd Cymru wedi'i amddifadu o fuddsoddiad yn y gorffennol. Ers 2011, tua 1 y cant yn unig o'r gwariant ar wella rheilffyrdd ledled Cymru a Lloegr a wnaed ar lwybrau yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru wedi arwain y ffordd drwy fynnu'n gadarn fod rheilffyrdd Cymru'n cael eu hariannu'n briodol. Yn gynharach yr wythnos hon, mewn ymateb uniongyrchol i sylwadau parhaus a llafar gan Lywodraeth Cymru, mae Network Rail wedi datgelu pot o arian cyhoeddus gwerth £2 biliwn rhwng 2019 a 2024 ar gyfer llwybrau Cymru a'r gororau sydd wedi'u tanariannu yn y gorffennol. Dyma'r tro cyntaf i'r cynllun ariannu ar gyfer y llwybr, sy'n cynnwys Cymru a chysylltiadau cyfagos yn Lloegr fel Amwythig, gael ei ddatblygu o dan system ranbarthol ddatganoledig Network Rail. Mae'r cynllun ariannu yn gynnydd o 28 y cant ar y ffigur ar gyfer y cyfnod cyllido pum mlynedd diwethaf, a bydd yn cefnogi buddsoddiad Trafnidiaeth Cymru o £5 biliwn dros 15 mlynedd. Mae'n ffaith bod llwybr Cymru a'r gororau wedi'i amddifadu o arian ers blynyddoedd lawer, er gwaethaf galw cynyddol a chynnydd o tua 50 y cant yn nifer y teithwyr dros y degawd diwethaf. Felly, hoffwn gydnabod ymrwymiad Ysgrifennydd y Cabinet i drafnidiaeth a seilwaith yn ei ymdrechion penderfynol a strategol i sicrhau bod gan fy etholwyr yn Islwyn a ledled Cymru reilffordd sy'n wirioneddol addas at y diben yn yr unfed ganrif ar hugain. O dan y Llywodraeth hon, bydd hyn yn digwydd. Bydd Trafnidiaeth Cymru yn sicr o fod yn drobwynt yn hanes datganoli a hanes y rheilffyrdd yng Nghymru. Felly, gadewch inni fod yn onest: ni chafodd y rhwydwaith a'r seilwaith rheilffyrdd yng Nghymru eu hadeiladu gyda'r prif nod o gludo pobl. Fe'u hadeiladwyd yn ystod chwyldro diwydiannol mawr oes y Frenhines Victoria er mwyn gwasanaethu diwydiannau chwyldroadol Cymru a oedd yn arwain y byd, sef glo, dur a haearn. Cafodd y gwasanaethau ac yn ddiweddarach, y llwybrau i deithwyr a ddatblygodd wedyn, eu chwalu gan doriadau Beeching yn y 1960au. Felly, ar ôl sefydlu datganoli, roedd Llywodraeth Lafur Cymru yn benderfynol o hwyluso teithio effeithiol a chynaliadwy ar gyfer y dyfodol, a chreu Trafnidiaeth Cymru. Mae'n gywir dweud hefyd fod y potensial i drawsnewid cymunedau Islwyn yno o fewn ein gafael yn wir. Ac fel yr Aelod Cynulliad dros Islwyn, mae fy mewnflwch, llythyrau a negeseuon gan etholwyr wedi gresynu'n gyson ac yn briodol at berfformiad gwael a'r diffyg cysur wrth deithio o dan weithredwr blaenorol y fasnachfraint, Trenau Arriva Cymru. Rwyf wedi cyflwyno'r rhain a materion eraill i Ysgrifennydd y Cabinet ar sawl achlysur yn y Siambr. Felly, byddaf yn trin y feirniadaeth gan arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn y Siambr ddoe am fis cyntaf - pedair wythnos gyntaf - gweithgarwch Trafnidiaeth Cymru, a chyfleustra gwleidyddol pur y fath feirniadaeth, â'r sinigiaeth y mae'n ei haeddu. Mae'n gywir dweud bod gan Trafnidiaeth Cymru agenda wirioneddol drawsnewidiol. Bydd bron i £5 biliwn yn cael ei fuddsoddi yn ystod 15 mlynedd y contract, a bydd yn cynnwys cynlluniau i wario £194 miliwn ar welliannau i orsafoedd, gan gynnwys adeiladu pum gorsaf newydd, a glanhau gorsafoedd yn drylwyr. Mae hyn yn drawsnewidiol i Gymru. Er nad yw creu gorsafoedd rheilffordd newydd yn fater datganoledig o hyd, rwy'n meddwl tybed beth yw barn Ysgrifennydd y Cabinet am y ffaith bod Llywodraeth Cymru wedi cael y pwerau hyn, sy'n allweddol ar gyfer ehangu ôl-troed y rhwydwaith rheilffyrdd yng Nghymru. Mae Ysgrifennydd y Cabinet yn ymwybodol, rwy'n credu, o'r ddadl gref dros agor gorsaf eto yng Nghrymlyn. I gymunedau fel Crymlyn, bydd agor gorsaf newydd a gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus integredig yn cynnig cyfleoedd economaidd go iawn ac yn gwella potensial pwll glo rhestredig Navigation o ran treftadaeth a thwristiaeth, yn ogystal ag ymladd y frwydr strategol yn erbyn llygredd cerbydau. Felly, i'ch dyfynnu chi, Ysgrifennydd y Cabinet, 'Nid prosiect trafnidiaeth traddodiadol mo'n cynlluniau ni - nhw fydd y gwreichionyn fydd yn tanio adfywiad economaidd ehangach. Rhaid iddyn nhw helpu unigolion, busnesau a chymunedau y mae angen system trafnidiaeth integredig a dibynadwy arnynt i'w helpu i ddod o hyd i swyddi newydd, i helpu eu busnesau i ehangu ac i ddenu buddsoddiad newydd i'w trefi.' Mae cymunedau Islwyn eisoes yn gyfarwydd â'r manteision sy'n deillio o fuddsoddiad Llywodraeth Cymru i'n rheilffyrdd. Ddegawd ar ers ailagor rheilffordd Glyn Ebwy, gwelodd adroddiad a gyhoeddwyd yn gynharach eleni ei bod wedi bod yn hynod lwyddiannus yn cynyddu mynediad at y farchnad swyddi a lleihau nwyon tŷ gwydr. Roedd ailagor y rheilffordd yn hwb gwirioneddol, nid yn unig i economi Glynebwy, ond hefyd i ardaloedd megis Trecelyn, Crosskeys, Rhisga a Phontymister yn fy etholaeth. Mae ailagor y rheilffordd hon wedi darparu llawer gwell cysylltedd â Chaerdydd, boed ar gyfer gwaith neu hamdden, i lawer o fy etholwyr. Er bod hyn, wrth gwrs, yn rhywbeth rwy'n ei groesawu, bydd Ysgrifennydd y Cabinet hefyd yn ymwybodol iawn, ers imi gael fy ethol, fy mod wedi ymgyrchu'n gryf dros gysylltiadau rheilffordd gwell o Islwyn i mewn i Gasnewydd. O'r holl gynigion rhagorol sydd wedi'u cynnig yn y fasnachfraint newydd hon, rwy'n croesawu'n fawr iawn y cyhoeddiad y bydd gwasanaeth bob awr rhwng Glynebwy a Chasnewydd. Rwy'n gwybod y bydd y newyddion yn cael croeso gan lawer iawn o fy etholwyr sy'n cymudo i mewn i Gasnewydd yn rheolaidd. Rwy'n gwybod y bydd hyn yn hwb sylweddol i'r economi yng Ngwent, pa un a ydynt yn cymudo ar gyfer gwaith neu bleser. Rwy'n gwybod bod hyn yn rhywbeth y mae nifer o fy nghyd-Aelodau hefyd wedi ymgyrchu drosto a chaiff groeso mawr ganddynt hwythau hefyd, a chan y South Wales Argus, rwy'n siŵr, sydd wedi bod yn ymgyrchu ers 2002 dros ailagor y rheilffordd i Gasnewydd. Rwy'n falch iawn hefyd o glywed bod dros 50 y cant o'r cerbydau trenau newydd mawr eu hangen yn mynd i gael eu cynhyrchu yma yng Nghymru, yng Nghasnewydd. Bydd y buddsoddiad o £800 miliwn yn gwella ansawdd ein trenau'n ddramatig a bydd hefyd yn gwella cydnerthedd yn ystod tywydd garw, fel rydym wedi'i brofi yr hydref hwn. Bydd y cyhoeddiad o 300 o swyddi ar y safle hwn yn cael croeso mawr, ynghyd â 600 o swyddi newydd yn Trafnidiaeth Cymru, yn ogystal â 450 o brentisiaethau. Hoffwn ofyn felly beth y mae Ysgrifennydd y Cabinet yn ei wneud i sicrhau bod y cyfleoedd hyn ar gael i unigolion ar draws Cymru, gan gynnwys mewn ardaloedd fel Islwyn. Diolch.