English: Diolch yn fawr, Llywydd. Today, the Climate Change Committee published its third UK climate risk independent assessment. It makes for difficult reading. It sets out 61 risks and opportunities from climate change to Wales, including to business infrastructure, housing, the natural environment and health. Twenty-six of the 61 risks have increased in severity over the last five years. We can see this for ourselves. In 2018, we witnessed the hottest summer on record. Two years later, Wales recorded our wettest February and our worst flooding in 40 years. These are no longer freak events; this unpredictable and extreme weather is something we're going to have to get used to. Within the lifetime of our children, the report warns of wetter winters, drier and hotter summers and sea level rises of up to two and a half feet along the Welsh coastline. These could have devastating effects. In every category studied by the report, there are a raft of risks with the highest possible urgency score. This advice is very timely. The establishment of a new climate change ministry makes it easier to mobilise the main areas of devolved Government that have the greatest impact on our emissions: housing, transport, energy, planning, environmental policy and digital ways of working. This institutional change allows us to build on the foundations of vital policy work in recent years. Our adaption plan, 'A Climate Conscious Wales', is now in its second year of delivery. Our national flood strategy, published in October 2020, sets out how we will manage flood risk over the next decade. And this year we are investing £65 million in flood risk management, the largest amount invested in Wales in a single year. What's more, our programme for government commits to funding flood protection for more than 45,000 homes across Wales, and delivering a nature-based flood management system in all major river catchments to expand wetland and woodland habitats. We are doing a lot in Wales. Our legal framework in legislating for the needs of future generations is being studied across the world. Our practical action on recycling is nudging the top of the global league table. Our tax on single-use carrier bags has been widely followed and has succeeded in significantly cutting down on plastic use. Since 1990, Welsh greenhouse gas emissions have fallen by 31 per cent. But, Llywydd, the scale of our challenge is stark. In the next 10 years, we are going to need to more than double all the cuts we have managed over the last 30 years. If we simply maintain our current pace, we will not achieve net zero until around 2090. We have committed to reach this by 2050, but given the gravity of today's new advice from the adaptation committee, we cannot be complacent, nor can we assume that this target will remain static. Over the last 16 months we have all become used to public policy being based on the science. We have all become familiar with the First Minister telling us that the data gives us headroom to make choices, and as the data and the science change, the choices we have to make alter. We have followed this approach to tackle coronavirus. We must follow the same approach to tackle climate change. This Government will take a lead, but we cannot do it alone - no Government can. Each business and organisation, and each of us, have to consider our own responsibilities, to consider the impact of the choices we make, the way we heat our homes, why and how we travel, what we eat, where we shop, how we relax, the way we work, and where we work. This will throw up tensions for all of us. We should acknowledge that. These aren't simple trade-offs. We have to work them through together. But nor should we assume that these choices will make our lives worse. Many of the things we need to do to respond to the science on climate change will bring benefits: new jobs, new technological advances, cleaner air, quieter streets and fewer accidents, less time commuting, a stronger sense of community, flourishing nature on our doorstep, nurturing and nourishing our well-being. These are all things we've already seen in the last year or so. Things that seemed impossible proved to be possible, and sometimes better. None of this is easy, but as today's report from the Climate Change Committee sets out again, the price of not doing so is too great. Today, we are publishing our response to the Climate Change Committee's progress report from last December. We've made decent progress and are on track for the 2020 target. We will outline the full Government response to today's report in due course to the Senedd, along with our next emissions reduction plan, a net zero Wales, as we look towards COP26 and COP Cymru. It is important that this Senedd contributes fully to developing Wales's response. We must all play our part, and we must test each other's ideas to make sure we are doing all that we can in pursuit of a fairer, greener and stronger Wales. Diolch.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Heddiw, cyhoeddodd y Pwyllgor ar y Newid yn yr Hinsawdd ei drydydd asesiad annibynnol ar risg hinsawdd y DU. Mae'n ddeunydd darllen heriol iawn. Mae'n nodi 61 o risgiau a chyfleoedd yn sgil newid hinsawdd i Gymru, gan gynnwys i seilwaith busnes, tai, yr amgylchedd naturiol ac iechyd. Roedd 26 o'r 61 o risgiau wedi cynyddu o ran eu difrifoldeb dros y pum mlynedd diwethaf. Gallwn weld hyn drosom ein hunain. Yn 2018, gwelsom yr haf poethaf ers dechrau cadw cofnodion. Ddwy flynedd yn ddiweddarach, cofnododd Cymru ein mis Chwefror gwlypaf a'n llifogydd gwaethaf mewn 40 mlynedd. Nid yw'r rhain yn ddigwyddiadau anarferol mwyach; mae'r tywydd anrhagweladwy ac eithafol hwn yn rhywbeth y bydd yn rhaid inni ddod i arfer ag ef. O fewn oes ein plant, mae'r adroddiad yn rhybuddio am aeafau gwlypach, hafau sychach a phoethach a chynnydd yn lefel y môr o hyd at ddwy droedfedd a hanner ar hyd arfordir Cymru. Gallai'r rhain gael effeithiau dinistriol. Ym mhob categori a astudiwyd gan yr adroddiad, ceir llu o risgiau gyda'r sgôr brys uchaf posibl. Mae'r cyngor hwn yn amserol iawn. Mae sefydlu gweinidog newid hinsawdd newydd yn ei gwneud yn haws trefnu prif feysydd Llywodraeth ddatganoledig sy'n cael yr effaith fwyaf ar ein hallyriadau: tai, trafnidiaeth, ynni, cynllunio, polisi amgylcheddol a ffyrdd digidol o weithio. Mae'r newid sefydliadol hwn yn ein galluogi i adeiladu ar sylfeini gwaith polisi hanfodol yn y blynyddoedd diwethaf. Mae ein cynllun addasu, 'Cymru sy'n Effro i'r Hinsawdd', ar yr ail flwyddyn o'i gyflawniad bellach. Mae ein strategaeth llifogydd genedlaethol, a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2020, yn nodi sut y byddwn yn rheoli perygl llifogydd dros y degawd nesaf. Ac eleni rydym yn buddsoddi £65 miliwn ar gyfer rheoli perygl llifogydd, y swm mwyaf a fuddsoddwyd yng Nghymru mewn un flwyddyn. Yn fwy na hynny, mae ein rhaglen lywodraethu yn ymrwymo i ariannu mesurau amddiffyn rhag llifogydd ar gyfer mwy na 45,000 o gartrefi ledled Cymru, a darparu system rheoli llifogydd ar sail natur ym mhob prif dalgylch afon i ehangu cynefinoedd gwlyptir a choetir. Rydym yn gwneud llawer yng Nghymru. Astudir ein fframwaith cyfreithiol ar ddeddfu ar gyfer anghenion cenedlaethau'r dyfodol ledled y byd. Mae ein gweithredu ymarferol ar ailgylchu yn agos at frig y tabl yn fyd-eang. Dilynwyd ein treth ar fagiau siopa untro yn eang ac mae wedi llwyddo i leihau'r defnydd o blastig yn sylweddol. Ers 1990, mae allyriadau nwyon tŷ gwydr Cymru wedi gostwng 31 y cant. Ond Lywydd, mae maint ein her yn fawr. Yn ystod y 10 mlynedd nesaf, bydd angen inni fwy na dyblu'r holl doriadau y llwyddasom i'w gwneud dros y 30 mlynedd diwethaf. Os na wnawn fwy na dal ati ar ein cyflymder presennol, ni lwyddwn i gyflawni sero-net tan tua 2090. Rydym wedi ymrwymo i'w gyrraedd erbyn 2050, ond o ystyried difrifoldeb y cyngor newydd heddiw gan y pwyllgor ymaddasu, ni allwn fod yn hunanfodlon, ac ni allwn dybio ychwaith y bydd y targed hwn yn aros yn sefydlog. Dros yr 16 mis diwethaf rydym i gyd wedi dod i arfer â pholisi cyhoeddus sy'n seiliedig ar y wyddoniaeth. Rydym i gyd wedi dod yn gyfarwydd â'r Prif Weinidog yn dweud wrthym fod y data'n rhoi lle inni wneud dewisiadau, ac wrth i'r data a'r wyddoniaeth newid, mae'r dewisiadau sydd gennym i'w gwneud yn newid. Rydym wedi dilyn y dull hwn o fynd i'r afael â'r coronafeirws. Rhaid inni ddilyn yr un dull ar gyfer mynd i'r afael â newid hinsawdd. Bydd y Llywodraeth hon yn arwain, ond ni allwn ei wneud ar ein pen ein hunain - ni all yr un Lywodraeth wneud hynny. Mae'n rhaid i bob busnes a sefydliad, a phob un ohonom ni, ystyried ein cyfrifoldebau ein hunain, ystyried effaith y dewisiadau a wnawn, y ffordd rydym yn gwresogi ein cartrefi, pam a sut y teithiwn, beth rydym yn ei fwyta, ble rydym yn siopa, sut rydym yn ymlacio, y ffordd rydym yn gweithio, a ble rydym yn gweithio. Bydd hyn yn creu tensiynau i bob un ohonom. Dylem gydnabod hynny. Nid cyfaddawdau syml yw'r rhain. Rhaid inni weithio drwyddynt gyda'n gilydd. Ond ni ddylem ychwaith dybio y bydd y dewisiadau hyn yn gwneud ein bywydau'n waeth. Bydd llawer o'r pethau y mae angen inni eu gwneud i ymateb i'r wyddoniaeth ar newid hinsawdd yn creu manteision: swyddi newydd, datblygiadau technolegol newydd, aer glanach, strydoedd tawelach a llai o ddamweiniau, llai o amser yn cymudo, ymdeimlad cryfach o gymuned, natur yn ffynnu ar garreg ein drws, yn meithrin a gwella ein lles. Mae'r rhain i gyd yn bethau rydym eisoes wedi'u gweld yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Gwelwyd bod pethau a oedd yn ymddangos yn amhosibl yn bosibl, ac weithiau'n well. Nid oes dim o hyn yn hawdd, ond fel y noda adroddiad heddiw gan y Pwyllgor ar y Newid yn yr Hinsawdd eto, mae pris peidio â'i wneud yn rhy fawr. Heddiw, rydym yn cyhoeddi ein hymateb i adroddiad cynnydd y Pwyllgor ar y Newid yn yr Hinsawdd fis Rhagfyr diwethaf. Rydym wedi gwneud cynnydd teilwng ac rydym ar y trywydd iawn ar gyfer targed 2020. Byddwn yn amlinellu ymateb llawn y Llywodraeth i adroddiad heddiw i'r Senedd maes o law, ynghyd â'n cynllun lleihau allyriadau nesaf, Cymru sero-net, wrth inni edrych tuag at COP26 a COP Cymru. Mae'n bwysig fod y Senedd hon yn cyfrannu'n llawn at ddatblygu ymateb Cymru. Rhaid i bob un ohonom chwarae ein rhan, a rhaid inni brofi syniadau ein gilydd i sicrhau ein bod yn gwneud popeth yn ein gallu i sicrhau Cymru decach, werddach a chryfach. Diolch.