English: Thank you, Deputy Llywydd. It's really pleasing to update Members on the work being undertaken under our substance misuse delivery plan 2019-22, as we continue to tackle the harms associated with substance misuse. The overall aim of the delivery plan is to ensure that people in Wales are aware of the dangers and the impact of substance misuse and know where they can seek information, help and support. Our delivery plan was revised in response to COVID-19 and published in January 2021. Substance misuse services responded rapidly to COVID-19. During the pandemic, huge efforts have been made to ensure that vital help and support is delivered to some of the most vulnerable individuals and families in Wales. I want to take this time to thank everyone involved in this for their continued hard work and dedication. The Welsh Government has a strong track record of commitment to this area. We currently invest almost £55 million in our substance misuse agenda per annum. Our draft budget for 2022-23 further recognises the importance of this work and will see our investment increase to almost £64 million. Over £25 million goes to substance misuse area planning boards, and as part of the 2022-23 draft budget, these allocations will increase by £6 million from £25 million to £31 million. This includes an increase of £1 million to both the children and young people and residential rehabilitation ring-fenced allocations to support the rise in demand for these services since the onset of the pandemic. The remaining £4 million will help address waiting times and support service improvements, including developing trauma-informed services. In 2020-21, we also made almost a further £4.8 million available to support our response to COVID-19. Our European funded out-of-work service ends in August 2022. Even though we have not received replacement funding from the UK Government, we will continue to invest in employability support for people recovering from substance misuse and mental health into work, as we know how vital it is to people's recovery. In August 2020, Office for National Statistics data showed the lowest rate of drug misuse deaths recorded in Wales since 2014. In 2020, there were 149 drug misuse deaths involving illegal drugs, 16 deaths lower than in 2019. However, we will not be complacent with this. In contrast, there were 438 alcohol-specific deaths registered for Wales in 2020, an increase of 70, 19 per cent since 2019. While numbers can fluctuate from year to year, the increase is a concern. Throughout the pandemic, we've continued to work on all of the themes within the delivery plan, to improve the support we provide to those who most need it. One area I'm particularly proud of is how our substance misuse and mental health services have worked tirelessly to support the most vulnerable as part of our commitment to end homelessness. We are now engaged in developing the future approach to rapid rehousing. We already invest an additional £1 million per annum in funding to tackle complex needs, both substance misuse and mental health, for those individuals within homelessness services, and our draft budget doubles this to £2 million to expand support to the remaining areas in Wales, to help them address complex needs in their areas. A key strand of work that was introduced during the pandemic was the introduction of injectable buprenorphine. This work has significantly reduced the need for service users to attend community pharmacies and clinics, thereby protecting their health and that of key workers. Approximately 1,000 service users are now benefiting from this treatment, and there's significant anecdotal evidence that many are experiencing significantly improved outcomes, including returning to families, work and wider health improvements. I am pleased to update you that, as part of the draft budget, £3 million has been earmarked to continue this treatment alongside a longer term full evaluation. I am proud to say that Wales is leading the UK in this new treatment. Naloxone is a key initiative where we have made excellent progress. An important development with naloxone is the work we're undertaking with the police to enable officers to carry nasal naloxone on duty. We've also funded a pilot project of the peer-to-peer distribution of naloxone, which enables those with lived experience to go out in communities and provide naloxone to those who may or may not be in touch with agencies. This has been highly successful to date and has resulted in all areas of Wales looking at replicating this model. Our implementation of minimum unit pricing for alcohol is a key focus in reducing the harms of alcohol, the legislation for which came into force on 2 March 2020. Trading standards officers are enforcing the legislation and providing advice to retailers on compliance. To date, no fixed penalty notices have been issued. Our recently published alcohol-related brain damage treatment framework is a key development as we aim to tackle alcohol misuse. The framework is designed for health and social care providers to give guidance on how they should respond to those affected by alcohol-related damage. We currently allocate £1 million ring-fenced annual funding for the provision of tier 4 residential rehabilitation and detoxification services. As part of the draft budget for 2022-23, a further £1 million has been allocated, recognising the rise in demand for support. In April 2020, we launched our new residential treatment framework, Rehab Cymru, which offers over 30 settings, including three in Wales. There have been 139 placements made to 17 different treatment providers in 2020-2021, and in the current year so far, 95 placements have been made to 21 different treatment providers. I welcome this opportunity to provide this statement on the progress we are making. We will continue to take forward the commitments in our delivery plan, along with our partners, and look at what else can be done as we continue to learn from the impact of the pandemic. I know that the first meeting of the cross-party group on substance misuse, abuse and addiction, sponsored by Peredur Owen Griffiths, was held yesterday. I'm keen to hear the key issues that are highlighted there and look at how these could be fed into future policy development. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae'n braf iawn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y gwaith sy'n cael ei wneud o dan ein cynllun cyflawni ar gyfer camddefnyddio sylweddau 2019-22, wrth i ni barhau i fynd i'r afael â'r niwed sy'n gysylltiedig â chamddefnyddio sylweddau. Nod cyffredinol y cynllun cyflawni yw sicrhau bod pobl yng Nghymru yn ymwybodol o beryglon ac effaith camddefnyddio sylweddau ac yn gwybod ble y gallan nhw chwilio am wybodaeth, cymorth a chefnogaeth. Diwygiwyd ein cynllun cyflawni mewn ymateb i COVID-19 a gyhoeddwyd ym mis Ionawr 2021. Ymatebodd gwasanaethau camddefnyddio sylweddau yn gyflym i COVID-19. Yn ystod y pandemig, gwnaed ymdrechion enfawr i sicrhau bod cymorth a chefnogaeth hanfodol yn cael eu darparu i rai o'r unigolion a'r teuluoedd mwyaf agored i niwed yng Nghymru. Hoffwn gymryd yr amser hwn i ddiolch i bawb sy'n ymwneud â hyn am eu gwaith caled a'u hymroddiad parhaus. Mae gan Lywodraeth Cymru hanes cryf o ymrwymiad i'r maes hwn. Ar hyn o bryd rydym yn buddsoddi bron i £55 miliwn yn ein hagenda camddefnyddio sylweddau bob blwyddyn. Mae ein cyllideb ddrafft ar gyfer 2022-23 yn cydnabod ymhellach bwysigrwydd y gwaith hwn a bydd ein buddsoddiad yn cynyddu i bron i £64 miliwn. Mae dros £25 miliwn yn mynd i fyrddau cynllunio ardal camddefnyddio sylweddau, ac fel rhan o gyllideb ddrafft 2022-23, bydd y dyraniadau hyn yn cynyddu £6 miliwn o £25 miliwn i £31 miliwn. Mae hyn yn cynnwys cynnydd o £1 miliwn i'r dyraniadau plant a phobl ifanc ac adsefydlu preswyl a neilltuwyd i gefnogi'r cynnydd yn y galw am y gwasanaethau hyn ers dechrau'r pandemig. Bydd y £4 miliwn sy'n weddill yn helpu i fynd i'r afael ag amseroedd aros a gwella gwasanaethau cymorth, gan gynnwys datblygu gwasanaethau sy'n seiliedig ar drawma. Yn 2020-21, gwnaethom hefyd sicrhau bod bron i £4.8 miliwn arall ar gael i gefnogi ein hymateb i COVID-19. Bydd ein gwasanaeth di-waith a ariennir gan Ewrop yn dod i ben ym mis Awst 2022. Er nad ydym wedi cael arian newydd gan Lywodraeth y DU, byddwn yn parhau i fuddsoddi mewn cymorth cyflogadwyedd i bobl sy'n gwella o gamddefnyddio sylweddau ac iechyd meddwl i mewn i waith, gan ein bod yn gwybod pa mor hanfodol ydyw i adferiad pobl. Ym mis Awst 2020, dangosodd data'r Swyddfa Ystadegau Gwladol y gyfradd isaf o farwolaethau camddefnyddio cyffuriau a gofnodwyd yng Nghymru ers 2014. Yn 2020, roedd 149 o farwolaethau camddefnyddio cyffuriau yn ymwneud â chyffuriau anghyfreithlon, 16 marwolaeth yn is nag yn 2019. Fodd bynnag, ni fyddwn yn hunanfodlon gyda hyn. I'r gwrthwyneb, cofrestrwyd 438 o farwolaethau sy'n benodol i alcohol yng Nghymru yn 2020, cynnydd o 70, 19 y cant ers 2019. Er y gall niferoedd amrywio o flwyddyn i flwyddyn, mae'r cynnydd yn bryder. Drwy gydol y pandemig, rydym wedi parhau i weithio ar yr holl themâu o fewn y cynllun cyflawni, er mwyn gwella'r cymorth a ddarparwn i'r rhai sydd ei angen fwyaf. Un maes rwy'n arbennig o falch ohono yw sut mae ein gwasanaethau camddefnyddio sylweddau ac iechyd meddwl wedi gweithio'n ddiflino i gefnogi'r rhai mwyaf agored i niwed fel rhan o'n hymrwymiad i roi terfyn ar ddigartrefedd. Rydym yn awr yn ymwneud â datblygu'r dull o ailgartrefu cyflym yn y dyfodol. Rydym eisoes yn buddsoddi £1 miliwn o gyllid ychwanegol y flwyddyn i fynd i'r afael ag anghenion cymhleth, camddefnyddio sylweddau ac iechyd meddwl, ar gyfer yr unigolion hynny o fewn gwasanaethau digartrefedd, ac mae ein cyllideb ddrafft yn dyblu hyn i £2 filiwn i ehangu'r cymorth i'r ardaloedd sy'n weddill yng Nghymru, i'w helpu i fynd i'r afael ag anghenion cymhleth yn eu hardaloedd. Un o'r meysydd gwaith allweddol a gyflwynwyd yn ystod y pandemig oedd cyflwyno byprenorphine chwistrelladwy. Mae'r gwaith hwn wedi lleihau'n sylweddol yr angen i ddefnyddwyr gwasanaeth fynychu fferyllfeydd a chlinigau cymunedol, gan ddiogelu eu hiechyd ac iechyd gweithwyr allweddol. Mae'r driniaeth honno o fudd i tua 1,000 o ddefnyddwyr gwasanaeth bellach, ac mae tystiolaeth anecdotaidd sylweddol bod llawer yn profi canlyniadau llawer gwell, gan gynnwys dychwelyd at y teulu, gwaith a gwelliannau iechyd ehangach. Rwy'n falch o'ch diweddaru bod £3 miliwn, fel rhan o'r gyllideb ddrafft, wedi'i glustnodi i barhau â'r driniaeth hon ochr yn ochr â gwerthusiad llawn tymor hwy. Rwyf yn falch o ddweud bod Cymru'n arwain y DU yn y driniaeth newydd hon. Mae naloxone yn fenter allweddol lle'r ydym wedi gwneud cynnydd rhagorol. Datblygiad pwysig gyda naloxone yw'r gwaith yr ydym yn ei wneud gyda'r heddlu i alluogi swyddogion i gario naloxone trwynol ar ddyletswydd. Rydym hefyd wedi ariannu prosiect treialu dosbarthu naloxone gan gymheiriaid, sy'n galluogi'r rhai hynny sydd â phrofiad bywyd o hynny fynd allan mewn cymunedau a darparu naloxone i'r rhai hynny a allai fod mewn cysylltiad ag asiantaethau neu beidio. Mae hyn wedi bod yn llwyddiannus iawn hyd yma ac wedi arwain at bob rhan o Gymru yn edrych ar efelychu'r model hwn. Mae gweithredu isafbris unedau ar gyfer alcohol yn bwyslais allweddol o ran lleihau niwed alcohol, a daeth y ddeddfwriaeth i rym ar 2 Mawrth 2020. Mae swyddogion safonau masnach yn gorfodi'r ddeddfwriaeth ac yn rhoi cyngor i fanwerthwyr ar gydymffurfiaeth. Hyd yma, nid oes unrhyw hysbysiadau cosb benodedig wedi'u cyflwyno. Mae ein fframwaith triniaeth niwed i'r ymennydd a gyhoeddwyd yn ddiweddar yn ddatblygiad allweddol wrth i ni anelu at fynd i'r afael â chamddefnyddio alcohol. Mae'r fframwaith wedi'i gynllunio ar gyfer darparwyr iechyd a gofal cymdeithasol i roi arweiniad ar sut y dylent ymateb i'r rhai y mae difrod sy'n gysylltiedig ag alcohol yn effeithio arnynt. Ar hyn o bryd rydym yn dyrannu £1 miliwn o gyllid blynyddol wedi'i neilltuo ar gyfer darparu gwasanaethau adsefydlu a dadwenwyno preswyl haen 4. Fel rhan o'r gyllideb ddrafft ar gyfer 2022-23, dyrannwyd £1 miliwn arall, gan gydnabod y cynnydd yn y galw am gymorth. Ym mis Ebrill 2020, lansiwyd ein fframwaith triniaeth breswyl newydd, Rehab Cymru, sy'n cynnig dros 30 o leoliadau, gan gynnwys tri yng Nghymru. Gwnaed 139 o leoliadau i 17 o ddarparwyr triniaeth gwahanol yn 2020-2021, ac yn y flwyddyn gyfredol hyd yma, gwnaed 95 o leoliadau i 21 o ddarparwyr triniaeth gwahanol. Rwy'n croesawu'r cyfle hwn i ddarparu'r datganiad hwn ar y cynnydd yr ydym ni'n ei wneud. Byddwn yn parhau i fwrw ymlaen â'r ymrwymiadau yn ein cynllun cyflawni, ynghyd â'n partneriaid, ac yn edrych ar beth arall y gellir ei wneud wrth i ni barhau i ddysgu o effaith y pandemig. Gwn fod cyfarfod cyntaf y grŵp trawsbleidiol ar gamddefnyddio sylweddau, cam-drin a dibyniaeth, a noddwyd gan Peredur Owen Griffiths, wedi'i gynnal ddoe. Rwy'n awyddus i glywed y materion allweddol sy'n cael eu hamlygu yno ac edrych ar sut y gellid bwydo'r rhain i ddatblygu polisi yn y dyfodol. Diolch yn fawr.