English: I completely agree that it is important that we encourage - well, more than encourage - we create the climate for SMEs to be able to build homes, which is one of the reasons we increased our property development fund under the Wales development bank from £10 million to £30 million. This fund is for SMEs to be able to access finance when they might not be able to access it from other sources in order to enable them to build homes within our communities. That fund is a recycled fund, so, over the course of this scheme, it will allow up to £270 million of investment through SMEs in house building, which I think is really important. But, again, it is often about finding those plots of land that we are able to give up for social housing, or other housing, depending on the local need, which is why I'm working with Welsh Government colleagues to identify those plots of land. We also have an exciting self-build plot shop scheme, which we are developing with RCT to see what we can do particularly in the Rhondda to use those empty plots within communities for SMEs particularly, or for people who would like to build their own properties to be able to do so. So, on a visit to the former Bargoed fire station site recently, I did visit some new social rented flats and a supported housing scheme that was helping people to regain or develop their confidence to be able to live independently. Alongside this investment in social housing, we're also allocating significant resources to assist people wanting to purchase a home through Help to Buy - Wales, Rent to Own - Wales and Shared Ownership - Wales. In addition, we continue to support potential innovative solutions, or innovative approaches, to our housing challenges, such as the Co-operative Housing in Wales project, which has led directly to co-operative housing models being developed in the Valleys, including in Gellideg in Merthyr Tydfil and Rhydyfelin in RCT. Through our Innovative Housing Programme, we are keen to look at different ways of doing things, building homes that are fit for the future. Some of the excellent schemes funded last year include an extra-care scheme, providing 40 homes using factory-built units in Aberdare, as well as eight homes in Aberkenfig, using a modular system manufactured in the Wernick factory just 10 miles from the construction site. I'm also keen to explore new ideas. For example, we are working closely with Valleys authorities in developing new and innovative ideas for self- and custom-built homes. These ideas include using public land assets, planning and financing, and I hope to make a more detailed statement on this in the autumn. Looking forward, I want to set even more stretching targets in future, both in the Valleys and right across Wales, in terms of house building, and I also want the Welsh Government to continue to create a climate that drives innovation and improvements in terms of design, quality and energy efficiency. This is why I have commissioned the review of affordable housing supply. That review is going to need to balance the growing need for affordable homes against a backdrop of continuing pressures on the public expenditure available to support house building. The Valleys taskforce is continuing its work to focus resources on bringing about real change for the south Wales Valleys, and housing is a really integral part of this work. Following a period of talking and listening to people who live in Valleys communities, we published the delivery plan in November, and this consists of actions and programmes across Welsh Government and includes actions relating to housing development and improving town centres. As part of this, a project commissioned by the Joseph Rowntree Foundation is seeking to gather information about the housing difficulties faced by low-income households in the Valleys and to provide recommendations for future improvements. I very much look forward to shortly receiving that final report and considering any subsequent actions as a result. So, Valleys housing is clearly a heritage worth investing in, and we're doing just that. We must protect and cherish this past heritage as well as looking to the future. The Cardiff city deal has made housing a focus across the region, which offers real opportunity for a more strategic approach and targeted use of resources. The south Wales metro is a huge opportunity to link more communities to economic hubs and help sustain and invigorate Valleys communities. We will make sure that we make the most of these opportunities to enhance the future of Valleys communities. So, to conclude, we're taking decisive action to maintain and improve our Valleys housing stock for current and future generations. We're also supporting wide-ranging and innovative programmes to increase the housing supply in the Valleys and across Wales. An investment in housing is an investment in our Valleys communities, and our record shows that we do invest in these communities, and we will continue to do so.
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr ei bod yn bwysig inni annog - wel, mwy nag annog - ein bod yn creu hinsawdd i fusnesau bach a chanolig allu adeiladu cartrefi, a dyna un o'r rhesymau dros gynyddu ein cronfa datblygu eiddo o dan fanc datblygu Cymru o £10 miliwn i £30 miliwn. Pwrpas y gronfa hon yw galluogi busnesau bach a chanolig i gael gafael ar gyllid pan na allant ei gael o ffynonellau eraill o bosibl, er mwyn iddynt allu adeiladu cartrefi yn ein cymunedau. Cronfa wedi'i hailgylchu yw honno, felly, dros y cynllun hwn, bydd yn caniatáu hyd at £270 miliwn o fuddsoddiad drwy fusnesau bach a chanolig ar gyfer adeiladu tai, a chredaf fod hynny'n bwysig iawn. Ond unwaith eto, mae'n aml yn ymwneud â dod o hyd i'r darnau o dir y gallwn eu rhyddhau ar gyfer tai cymdeithasol, neu dai eraill, yn dibynnu ar yr angen lleol, a dyna pam rwy'n gweithio gyda chydweithwyr yn Llywodraeth Cymru i nodi'r darnau hynny o dir. Hefyd, mae gennym gynllun cyffrous siopa am blot hunanadeiladu yr ydym yn ei ddatblygu gyda Rhondda Cynon Taf i weld beth y gallwn ei wneud yn enwedig yn y Rhondda er mwyn defnyddio'r plotiau gwag mewn cymunedau ar gyfer busnesau bach a chanolig yn arbennig, neu fel bod pobl a hoffai adeiladu eu heiddo eu hunain yn gallu gwneud hynny. Felly, ar ymweliad â safle hen orsaf dân Bargoed yn ddiweddar, ymwelais â fflatiau rhent cymdeithasol newydd a chynllun tai â chymorth a oedd yn helpu pobl i adennill neu ddatblygu eu hyder i allu byw'n annibynnol. Ochr yn ochr â'r buddsoddiad hwn mewn tai cymdeithasol, rydym hefyd yn dyrannu adnoddau sylweddol ar gyfer helpu pobl sydd am brynu cartref drwy Help i Brynu Cymru, Rhentu i Brynu Cymru a Rhanberchenogaeth Cymru. Yn ogystal, rydym yn parhau i gefnogi atebion arloesol posibl, neu ddulliau arloesol o fynd i'r afael â'n heriau ym maes tai, megis y prosiect Tai Cydweithredol yng Nghymru sydd wedi arwain yn uniongyrchol at ddatblygu modelau tai cydweithredol yn y Cymoedd, gan gynnwys yng Ngelli-deg ym Merthyr Tudful a Rhydyfelin yn Rhondda Cynon Taf. Drwy ein Rhaglen Tai Arloesol, rydym yn awyddus i edrych ar ffyrdd gwahanol o wneud pethau, gan adeiladu cartrefi sy'n addas ar gyfer y dyfodol. Mae rhai o'r cynlluniau rhagorol a ariannwyd y llynedd yn cynnwys cynllun gofal ychwanegol, darparu 40 o gartrefi gan ddefnyddio unedau wedi'u hadeiladu mewn ffatri yn Aberdâr, yn ogystal ag wyth cartref yn Abercynffig, gan ddefnyddio system fodwlar a weithgynhyrchwyd yn ffatri Wernick 10 milltir yn unig o'r safle adeiladu. Rwyf hefyd yn awyddus i archwilio syniadau newydd. Er enghraifft, rydym yn gweithio'n agos gydag awdurdodau'r Cymoedd i ddatblygu syniadau newydd ac arloesol ar gyfer cartrefi hunanadeiladu ac wedi'u teilwra'n arbennig. Mae'r syniadau hyn yn cynnwys defnyddio asedau tir cyhoeddus, cynllunio ac ariannu, ac rwy'n gobeithio gwneud datganiad mwy manwl ar hyn yn yr hydref. Gan edrych ymlaen, rwyf am osod targedau mwy ymestynnol byth yn y dyfodol, yn y Cymoedd ac ar draws Cymru, o ran adeiladu tai, ac rwyf hefyd eisiau i Lywodraeth Cymru barhau i greu hinsawdd sy'n ysgogi arloesedd a gwelliannau o ran dylunio, ansawdd ac effeithlonrwydd ynni. Dyna pam y comisiynais yr adolygiad o'r cyflenwad tai fforddiadwy. Bydd angen i'r adolygiad hwnnw sicrhau cydbwysedd rhwng yr angen cynyddol am dai fforddiadwy yng nghyd-destun pwysau parhaus ar y gwariant cyhoeddus sydd ar gael i gefnogi adeiladu tai. Mae tasglu'r Cymoedd yn parhau ei waith yn canolbwyntio adnoddau ar greu newid go iawn ar gyfer Cymoedd de Cymru, ac mae tai yn rhan ganolog o'r gwaith hwn. Yn dilyn cyfnod o siarad a gwrando ar bobl sy'n byw yng nghymunedau'r Cymoedd, cyhoeddwyd y cynllun cyflawni gennym ym mis Tachwedd, ac mae'n cynnwys camau gweithredu a rhaglenni ar draws Llywodraeth Cymru a chamau gweithredu'n ymwneud â datblygiadau tai a gwella canol trefi. Yn rhan o hyn, mae prosiect a gomisiynwyd gan Sefydliad Joseph Rowntree yn ceisio casglu gwybodaeth am anawsterau a wynebir gan aelwydydd incwm isel mewn perthynas â thai yn y Cymoedd a darparu argymhellion ar gyfer gwelliannau yn y dyfodol. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr iawn at dderbyn yr adroddiad terfynol cyn bo hir ac ystyried unrhyw gamau gweithredu dilynol o ganlyniad. Felly, mae tai yn y Cymoedd yn amlwg yn dreftadaeth sy'n werth buddsoddi ynddi, ac rydym yn gwneud hynny. Rhaid inni ddiogelu a thrysori'r etifeddiaeth hon o'r gorffennol yn ogystal ag edrych i'r dyfodol. Mae bargen ddinesig Caerdydd wedi gwneud tai yn ffocws ar draws y rhanbarth, sy'n cynnig cyfle go iawn ar gyfer dull mwy strategol a defnydd wedi'i dargedu o adnoddau. Mae metro de Cymru yn gyfle enfawr i gysylltu mwy o gymunedau â chanolfannau economaidd a helpu i gynnal a bywiogi cymunedau'r Cymoedd. Byddwn yn sicrhau ein bod yn gwneud y mwyaf o'r cyfleoedd hyn i wella dyfodol cymunedau'r Cymoedd. Felly, i gloi, rydym yn rhoi camau pendant ar waith i gynnal a gwella stoc dai ein Cymoedd ar gyfer cenedlaethau heddiw a chenedlaethau'r dyfodol. Rydym hefyd yn cefnogi rhaglenni pellgyrhaeddol ac arloesol er mwyn cynyddu'r cyflenwad o dai yn y Cymoedd a ledled Cymru. Mae buddsoddi mewn tai yn fuddsoddiad yng nghymunedau ein Cymoedd, ac mae ein record yn dangos ein bod yn buddsoddi yn y cymunedau hyn, ac y byddwn yn parhau i wneud hynny.