English: Thank you very much, Llywydd, and a very good afternoon to you all. The fact that we are gathered virtually in a Committee of the Whole Senedd for the Stage 2 proceedings of this Bill clearly demonstrates that this is no ordinary Bill, and the fact that it's a Member of the opposition parties that's opening the debate underlines that this isn't a Government Bill, but a Bill that belongs to us all as a Senedd, and a Bill that belongs to all of the people of Wales. As I've said in the past during the swift journey of the Bill to date, our aspiration is to see the election held, as expected, on 6 May, as long as it is safe for that to happen, with additional preparations put in place. Were the election to proceed or not, we need to ensure that the preparations over the next few weeks are very tightly drawn. I think everyone accepts that the pandemic will still be ever present in our society over the next few months, but whenever the election happens, the Bill provides a window of six months. In extraordinary circumstance to hold the election, some of the special measures will need to be in place, and those are set out in this legislation, and my amendments to the Bill also do that. Now, as the Member opening this debate, I want to take this opportunity to set out a few basic principles that I hope will garner support across the Senedd. Welsh democracy is the owner of this Bill. It transcends each and every one of us, and I hope therefore that the party of Government, despite their majority, will support many amendments in that spirit. And I'm grateful for the discussions that I have had with the Minister responsible for this Bill. It's clear that there is a spirit of collaboration already in train, and I'm confident that we will see more and more of that during ensuing stages. So, the principles involved: we need to safeguard against any perception that anyone is operating on a party political basis here, and any perception of an abuse of public resources that could emerge from the reduction of the long-established statutory dissolution period. Therefore, fairness is extremely important here. We need to recognise the impact of the pandemic on a meaningful campaign, and we will discuss amendments related to that issue. The legislation needs to put a mechanism in place to monitor and report regularly from this point forward on the preparations for the staging of an election. That is another clear principle. I will start with the amendments in this group. Related to the principles that I have already mentioned, the purpose of our amendments in this group is to highlight the point that legally, in passing this Bill, there will be two possible mechanisms for varying the date of the election, both of them relating to the Llywydd: one has existed for many years under the Government of Wales Act 2006, and the other, a unique mechanism developed to respond to this pandemic, where the First Minister is able to make a request to the Llywydd to delay the election for reasons related to the coronavirus. And the purpose of amendments 26 and 29 is to seek assurances on the record that were there a need to delay the election for COVID reasons, the intention would not be to use the current existing powers in the Government of Wales Act 2006 - an Act that was written without the context of a year-long pandemic. Quite simply, it wouldn't be acceptable, in our view, to postpone so late in the day as possibly the day before the election because of COVID. However, I do accept that there may be other circumstances at any point in time when the Llywydd may need that power to postpone. So, I'm seeking an assurance from the Minister, as we decide whether or not to push these amendments to a vote, that there is no intention to make a decision based on reasons related to the pandemic for a last-minute postponement. Yes, we need the usual powers held by the Llywydd to postpone, as would be the case before any election, but it would be too late in the day by then to seek a postponement on the basis of COVID, as the decision should have been made earlier.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd, a phrynhawn da, bawb. Mae'r ffaith ein bod ni yma wedi ymgynnull yn rhithiol mewn Senedd lawn ar gyfer Cyfnod 2 o'r Bil yma yn dangos yn glir nad Bil cyffredin mo hwn, ac mae'r ffaith mai Aelod o'r gwrthbleidiau sy'n siarad yn gyntaf fel hyn yn tanlinellu rhywsut nad Bil Llywodraeth ydy hwn, ond Bil go iawn sy'n perthyn i ni i gyd fel Senedd ac, yn wir, Bil sy'n perthyn i bawb o bobl Cymru. Fel dwi wedi dweud o'r blaen yn nhaith gyflym y Bil hyd yma, ein dymuniad ni ydy gweld yr etholiad yn mynd yn ei flaen fel y disgwyl ar 6 Mai, cyhyd â'i bod hi'n ddiogel i hynny ddigwydd, efo paratoadau ychwanegol yn cael eu rhoi yn eu lle. Boed i'r etholiad fynd yn ei flaen ai peidio, mae angen sicrhau bod y paratoadau yn yr wythnosau nesaf yn gwbl, gwbl, dynn. Mae pawb yn derbyn, dwi'n credu, y bydd y pandemig yn dal i fod yn hollbresennol yn ein cymdeithas ni dros y misoedd nesaf, ond pryd bynnag mae'r etholiad i ddigwydd, mae'r Bil yn darparu ffenestr o chwe mis. Mewn sefyllfa eithriadol ar gyfer cynnal yr etholiad, mi fydd angen rhai o'r mesurau arbennig yn eu lle sy'n cael eu clustnodi yn y ddeddfwriaeth yma, ac a ddaw'n welliannau i'r Bil sydd o'n blaenau ni. Dwi, fel yr un sy'n agor y trafodion y prynhawn yma, am fanteisio ar y cyfle i osod allan ambell i egwyddor fydd, gobeithio, yn gallu ennill cefnogaeth ar draws y Senedd. Democratiaeth Cymru, fel dwi'n dweud, ydy perchennog y Bil yma. Mae o uwchlaw bob un ohonom ni. Dwi'n gobeithio, felly, y bydd plaid y Llywodraeth hefyd, er ei mwyafrif, yn cefnogi nifer fawr o welliannau yn yr ysbryd hwnnw. A dwi'n ddiolchgar am y trafodaethau dwi wedi eu cael ymlaen llawn efo'r Gweinidog â gofal am y Bil. Mae'n amlwg bod yna ysbryd o gydweithio yn digwydd yn barod, a dwi'n hyderus y gwelwn ni fwy a mwy o hynny yn y cyfnodau sydd i ddilyn. Felly, egwyddorion: mae eisiau gwarchod rhag unrhyw ganfyddiad o weithredu ar sail cymhellion pleidiol wleidyddol yn fan hyn ac unrhyw ganfyddiad o gamddefnydd adnoddau cyhoeddus a allai fod yn sgil cwtogi y trefniadau hirsefydlog fel cyfnod diddymu statudol arferol. Felly mae tegwch yn holl, hollbwysig Mae eisiau cydnabod effaith y pandemig ar y gallu i gael ymgyrch ystyrlon. Mi drafodwn ni welliannau sydd yn ymwneud â hynny. Mae'n rhaid i'r ddeddfwriaeth roi mecanwaith mewn lle i fonitro ac adrodd yn gyson o'r pwynt yma ymlaen ar y paratoadau ar gyfer cynnal yr etholiad. Mae hynny hefyd yn egwyddor glir iawn. Mi ddechreuaf efo'r gwelliannau yma. Yn gysylltiedig â'r egwyddorion dwi wedi eu crybwyll yn barod, pwrpas ein gwelliannau ni yn y grŵp yma ydy tanlinellu'r pwynt y bydd yna yn gyfreithiol, o basio'r Bil yma, ddau fecanwaith posib ar waith ar gyfer symud dyddiad yr etholiad, a'r ddau ohonyn nhw'n ymwneud â'r Llwydd: un yn fecanwaith sydd wedi bodoli ers blynyddoedd o dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, a'r llall yn fecanwaith unigryw sydd wedi'i ddatblygu i ymateb i sefyllfa y pandemig yma, lle mae gallu'n cael ei gynnig i'r Prif Weinidog i wneud cais i'r Llywydd ynghylch gohirio'r etholiad am reswm yn ymwneud â'r coronafeirws. A'r bwriad, dan welliannau 26 a 29, ydy ceisio sicrwydd ar y record nad y bwriad, petai angen gohirio'r etholiad oherwydd COVID, fyddai defnyddio pŵer presennol y Llywydd sydd o dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 - Deddf oedd wedi ei hysgrifennu heb fod wedi rhagweld y gallem ni fod â phandemig yn para blwyddyn. Fyddai hi ddim, yn syml iawn, yn dderbyniol yn ein tyb ni i ohirio mor hwyr yn y dydd ag, o bosib, y diwrnod cyn yr etholiad oherwydd COVID. Er hynny, dwi yn derbyn o bosib y gallai fod yna amgylchiadau eraill allai fod yn bresennol unrhyw bryd lle y gallai'r Llywydd fod angen yr hawl hwnnw. Felly, chwilio am sicrwydd ydw i gan y Gweinidog, wrth inni benderfynu i wthio'r gwelliannu yma i bleidlais ai peidio, na fydd yna fwriad i wneud penderfyniad yn seiliedig ar resymau pandemig dros ohirio funud olaf. Ie, mae angen cael y pwerau arferol gan y Llywydd i oedi, fel y byddai cyn unrhyw etholiad, ond mae'n rhy hwyr yn y dydd erbyn hynny i fod yn chwilio am ohiriad oherwydd COVID; dylai penderfyniadau fod wedi cael eu gwneud ymlaen llaw.