techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch, Llywydd. Good afternoon, Minister. There are some events commemorating Carl Sargeant, your Welsh Government predecessor as the housing Minister. Of course, he did many good things in that field. I've just gone through a file of questions that I asked - [ Inaudible.] - and I see that - [ Inaudible. ]. I was specifically asking on that date about the use of publicly owned land in Wales that might be used for brownfield housing. The Minister stated that his team at housing were in discussions with Ken Skates and his department, looking at what land the Welsh Government owned that might be available for housing development. These discussions also involved the health department. Now, I don't recall any mention of this idea of developing publicly owned land from the Welsh Government since then. This was back in April 2017. So, are you in a position to give any update on this idea for brownfield housing on publicly owned land?
Welsh: Diolch, Lywydd. Prynhawn da, Weinidog. Mae digwyddiadau'n cael eu cynnal i goffáu Carl Sargeant, eich rhagflaenydd Llywodraeth Cymru fel y Gweinidog tai. Wrth gwrs, fe wnaeth lawer o bethau da yn y maes hwnnw. Rwyf wedi mynd trwy ffeil o gwestiynau a ofynnais ychydig - [ Anghlywadwy.] - a gwelaf fod - [ Anghlywadwy. ]. Roeddwn yn gofyn yn benodol ar y dyddiad hwnnw ynghylch y defnydd o dir sy'n eiddo i'r cyhoedd yng Nghymru y gellid ei ddefnyddio ar gyfer tai ar safleoedd tir llwyd. Dywedodd y Gweinidog fod ei dîm yn yr adran dai mewn trafodaethau gyda Ken Skates a'i adran, yn edrych ar ba dir a oedd yn eiddo i Lywodraeth Cymru a allai fod ar gael ar gyfer datblygu tai. Roedd y trafodaethau hyn hefyd yn cynnwys yr adran iechyd. Nawr, nid wyf yn cofio unrhyw sôn am y syniad hwn o ddatblygu tir sy'n eiddo cyhoeddus gan Lywodraeth Cymru ers hynny. Roedd hyn yn ôl ym mis Ebrill 2017. Felly, a ydych mewn sefyllfa i roi'r wybodaeth ddiweddaraf ar y syniad hwn o dir llwyd ar gyfer tai ar dir sy'n eiddo cyhoeddus?
English: Thank you very much for that question. I can certainly confirm that the Welsh Government, since that time, has been working on the agenda of identifying and freeing up publicly owned land for housing. There is a specific ministerial group that works together, also including my colleagues Lesley Griffiths and Ken Skates, and we work together to identify those parcels of land that Welsh Government owns, but also now we're seeking to look at land that is owned by the public estate much more widely - so, land owned by health boards, for example, local authority land. We've identified three parcels of land thus far that we think will be appropriate for housing, and we look, therefore, to bring those forward as soon as possible. I'd also add that we have the affordable housing group, which has a specific work stream under that which looks at land for housing.
Welsh: Diolch yn fawr iawn ichi am y cwestiwn hwnnw. Yn bendant, gallaf gadarnhau ers hynny fod Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio ar agenda o nodi a rhyddhau tir sy'n eiddo cyhoeddus ar gyfer tai. Ceir grŵp gweinidogol penodol sy'n gweithio gyda, ac yn cynnwys fy nghyd-Aelodau Lesley Griffiths a Ken Skates, ac rydym yn gweithio gyda'n gilydd ar nodi'r parseli o dir sy'n eiddo i Lywodraeth Cymru, ond hefyd erbyn hyn rydym yn ceisio edrych ar dir sy'n eiddo i'r ystâd gyhoeddus yn ehangach o lawer - felly, tir sy'n eiddo i fyrddau iechyd, er enghraifft, tir awdurdod lleol. Rydym wedi nodi tri pharsel o dir hyd yn hyn y credwn y byddant yn addas ar gyfer tai, ac felly, rydym yn bwriadu cyflwyno'r rheini cyn gynted â phosibl. Buaswn hefyd yn ychwanegu bod gennym y grŵp tai fforddiadwy, sydd â ffrwd waith benodol o dan hynny sy'n edrych ar dir ar gyfer tai.
English: Before you ask your question, Gareth Bennett, with the exception of the Cabinet Secretary's microphone, no other microphone is currently working. [ Laughter. ] So, we're not able to resolve that without postponing the session. So, the session is now postponed.
Welsh: Cyn i chi ofyn eich cwestiwn, Gareth Bennett, ac eithrio meicroffon Ysgrifennydd y Cabinet, nid oes unrhyw feicroffon arall yn gweithio ar hyn o bryd. [ Chwerthin. ] Felly, nid ydym yn gallu datrys hynny heb ohirio'r sesiwn. Felly, gohirir y sesiwn yn awr.
English: We may now reconvene our discussions. And, therefore, I call Gareth Bennett.
Welsh: Gallwn ni ailgychwyn ein trafodaethau. Ac, felly, rydw i'n galw Gareth Bennett.
English: Diolch, Llywydd. Good afternoon, again, Minister, and apologies if my first question sounds somewhat familiar, but the record didn't pick it up so I will rehearse it again. We have had some events today commemorating Carl Sargeant, who did much good work as your predecessor as the housing and communities Minister. I've just been looking through the file of questions from when I used to shadow Carl, and I see that 18 months ago, we were discussing various brownfield site initiatives. I was specifically asking about the use of publicly owned land in Wales that might be released for brownfield housing. The Minister stated that his team at housing were in discussions with Ken Skates and his department, looking at what land the Welsh Government owned that might be available for housing development. These discussions also involved the health department at the time. This was in April 2017. I just wondered: are you in a position to give any update from the Welsh Government on this idea of releasing Welsh Government land for brownfield housing?
Welsh: Diolch, Lywydd. Prynhawn da, unwaith eto, Weinidog, ac ymddiheuriadau os yw fy nghwestiwn cyntaf yn swnio'n gyfarwydd braidd, ond ni chafodd ei glywed ar gyfer y cofnod felly rwyf am ei ailadrodd eto. Rydym wedi cael digwyddiadau heddiw i goffáu Carl Sargeant, a wnaeth lawer o waith da fel y Gweinidog tai a chymunedau a'ch rhagflaenodd. Rwyf newydd fod yn edrych drwy'r ffeil o gwestiynau o'r adeg pan oeddwn yn arfer cysgodi Carl, ac rwy'n gweld ein bod, 18 mis yn ôl, yn trafod amryw o fentrau safleoedd tir llwyd. Roeddwn yn gofyn yn benodol am y defnydd o dir sy'n eiddo i'r cyhoedd yng Nghymru a allai gael ei ryddhau ar gyfer tai ar safleoedd tir llwyd. Dywedodd y Gweinidog fod ei dîm yn yr adran dai mewn trafodaethau gyda Ken Skates a'i adran, yn edrych ar ba dir a oedd yn eiddo i Lywodraeth Cymru a allai fod ar gael ar gyfer datblygu tai. Roedd y trafodaethau hyn hefyd yn cynnwys yr adran iechyd ar y pryd. Roedd hyn ym mis Ebrill 2017. Roeddwn yn meddwl tybed a ydych mewn sefyllfa i roi'r wybodaeth ddiweddaraf gan Lywodraeth Cymru ar y syniad hwn o ryddhau tir Llywodraeth Cymru ar gyfer tai ar safleoedd tir llwyd?
English: Thank you very much for that question, and I can confirm that the work has been continuing since you had those initial discussions. There is a cross-Government group, which includes myself and the Ministers with responsibility for planning, economy and finance, that is looking right across the Welsh Government portfolio to identify parcels of land that we could bring forward for housing. And we're looking at them in a strategic way alongside our other priorities, for example, the proposed metro and so forth. That group has identified three parcels of land thus far, although there are several others that we are looking at, and, of course, I recently announced the review of affordable housing, which has a specific sub-group under that, that is looking at land for housing and what more can be done to bring forward land for housing. I should add as well that the ministerial group is not just looking at Welsh Government land; we're looking at land owned by local authorities, health boards, and the public sphere more widely in order to identify those parcels that are strategically important and that haven't yet been brought forward for housing.
Welsh: Diolch yn fawr am y cwestiwn hwnnw, a gallaf gadarnhau bod y gwaith wedi bod yn parhau ers ichi gael y trafodaethau cychwynnol hynny. Mae grŵp trawslywodraethol, sy'n fy nghynnwys i a'r Gweinidogion sydd â chyfrifoldeb dros gynllunio, yr economi a chyllid, yn edrych ar draws portffolio Llywodraeth Cymru i nodi parseli o dir y gellid eu cyflwyno ar gyfer tai. Ac rydym yn edrych arnynt mewn ffordd strategol ochr yn ochr â'n blaenoriaethau eraill, er enghraifft y metro arfaethedig ac ati. Mae'r grŵp hwnnw wedi nodi tri pharsel o dir hyd yn hyn, er ein bod yn edrych ar nifer o rai eraill, ac wrth gwrs, yn ddiweddar cyhoeddais adolygiad o dai fforddiadwy, sy'n cynnwys is-grŵp penodol i edrych ar dir ar gyfer tai a beth arall y gellir ei wneud i gyflwyno tir ar gyfer tai. Dylwn ychwanegu hefyd nad edrych ar dir Llywodraeth Cymru yn unig y mae'r grŵp gweinidogol yn ei wneud; rydym yn edrych ar dir sy'n eiddo i awdurdodau lleol, byrddau iechyd, a'r cylch cyhoeddus yn fwy eang er mwyn nodi'r parseli sy'n strategol bwysig ac sydd heb gael eu cyflwyno eto ar gyfer tai.
English: Thanks for the response, and it's encouraging that you are taking on this as an ongoing project, and, also, involving other parts of the public sector. There is also a UK Government scheme, whereby they're getting local councils in England to compile a register of all their available brownfield sites - the idea being that this will make it easier for developers to know what land is available. That idea may well fit into what you're doing, as you just explained. But local councils, as we know, are somewhat strapped for cash, both in England and Wales. So, if we followed a similar course here, then funding would presumably have to be released to the councils to allow them to compile those brownfield registers if they are the bodies that are going to be doing the compilation. So, what thoughts do you have on the scheme in England, and how it fits in with your plans in Wales?
Welsh: Diolch am yr ateb, ac mae'n galonogol eich bod yn gwneud hyn fel prosiect parhaus, a hefyd yn cynnwys rhannau eraill o'r sector cyhoeddus. Mae yna gynllun gan Lywodraeth y DU hefyd, lle maent yn cael cynghorau lleol yn Lloegr i lunio cofrestr o'r holl safleoedd tir llwyd sydd ar gael ganddynt - y syniad yw y bydd hyn yn ei gwneud yn haws i ddatblygwyr wybod pa dir sydd ar gael. Gall y syniad gyd-fynd yn hawdd â'r hyn rydych yn ei wneud, fel rydych newydd egluro. Ond mae cynghorau lleol, fel y gwyddom, braidd yn brin o arian yng Nghymru ac yn Lloegr. Felly, pe baem yn dilyn llwybr tebyg yma, mae'n debyg y byddai'n rhaid rhyddhau arian i gynghorau i ganiatáu iddynt lunio'r cofrestri tir llwyd hynny os mai hwy yw'r cyrff sy'n mynd i fod yn gwneud y gwaith o restru. Felly, pa ystyriaethau sydd gennych am y cynllun yn Lloegr, a sut y mae'n cyd-fynd gyda'ch cynlluniau yng Nghymru?
English: Thank you again for that question, and it reminds me of the work we're doing to release stalled sites. So, stalled sites specifically include brownfield sites, which might be infill sites, or windfall sites, for example, and those are well known to the local authorities. Our stalled sites fund is a £40 million fund, which will be recycled over the period of the grant fund to achieve £160 million of investment, and that's informed by some research that was undertaken that demonstrated around 7,600 homes could be built across 400 sites in Wales, were there the opportunity to release those sites because they've been stalled for reasons such as groundworks or infrastructure being prohibitively expensive. So, that fund is there specifically for small and medium-sized builders to access in order to be building on those plots of land that aren't attractive to the volume house builders, but, equally, are important in terms of using sites that perhaps might be eyesores, for example, within local communities.
Welsh: Diolch i chi unwaith eto am y cwestiwn hwnnw, ac mae'n fy atgoffa o'r gwaith rydym yn ei wneud ar ryddhau safleoedd segur. Felly, mae safleoedd segur yn cynnwys safleoedd tir llwyd yn benodol, a allai fod yn safleoedd tirlenwi, neu hap-safleoedd, er enghraifft, ac mae'r rheini'n hysbys i'r awdurdodau lleol. Mae ein cronfa safleoedd segur yn gronfa o £40 miliwn a fydd yn cael ei hailgylchu dros gyfnod y gronfa grantiau i gyflawni £160 miliwn o fuddsoddiad, a chaiff hynny ei lywio gan ymchwil a wnaed a ddangosai y gellid adeiladu tua 7,600 o gartrefi ar 400 o safleoedd yng Nghymru pe bai cyfle i ryddhau'r safleoedd hynny oherwydd maent yn segur am resymau megis bod y sylfeini neu'r seilwaith yn afresymol o ddrud. Felly, mae'r gronfa honno yno'n benodol i adeiladwyr bach a chanolig ei defnyddio er mwyn adeiladu ar leiniau o dir nad ydynt yn ddeniadol i adeiladwyr tai ar raddfa fawr, ond sy'n bwysig ar yr un pryd o ran defnyddio safleoedd a allai fod yn ddolur llygad, er enghraifft, o fewn cymunedau lleol.
English: Again, you mentioned in your statement a few weeks ago that you saw a big role for small and medium-sized enterprises in providing housing. Of course, they haven't played a major role in the housing sector in Wales in recent years, so I'm glad that you've again mentioned that today. And what you've said in that response was again encouraging. Are there any other specific incentives that you're providing for the SMEs in order to encourage them to participate i n the house building schemes?
Welsh: Unwaith eto, fe sonioch yn eich datganiad rai wythnosau'n ôl eich bod yn gweld rôl fawr i fusnesau bach a chanolig yn y gwaith o ddarparu tai. Wrth gwrs, nid ydynt wedi chwarae rhan fawr yn y sector tai yng Nghymru yn y blynyddoedd diwethaf, felly rwy'n falch eich bod wedi sôn am hynny eto heddiw. Ac unwaith eto roedd yr hyn a ddywedoch chi yn eich ateb yn galonogol. A ydych yn darparu unrhyw gymhellion penodol eraill i fusnesau bach a chanolig er mwyn eu hannog i gymryd rhan yn y cynlluniau adeiladu tai?
English: Yes, we have our £40 million property development fund, which is specifically there - it's a loan fund at an attractive rate for SMEs. It's run through the Wales Development Bank. It was originally a fund of £10 million, but actually the demand was so high for it and it was so popular that we were able to increase the funding available to it. And, again, that's money that will be recycled over the lifetime of that scheme. I also see a real role for SMEs in terms of helping us meet our decarbonisation ambitions. Lots of SMEs moved out of building houses to move into house repairs, and renovations, and so on, but, actually, in future, I'd like them to be part of the ambitious programme that we're trying to develop, in terms of retrofitting existing homes, and I hope to be able to say more about that in due course.
Welsh: Ie, mae gennym ein cronfa datblygu eiddo £40 miliwn, sy'n benodol ar gyfer - cronfa fenthyciadau ar gyfradd ddeniadol yw hi ar gyfer busnesau bach a chanolig. Caiff ei rhedeg drwy Fanc Datblygu Cymru. Yn wreiddiol, cronfa o £10 miliwn oedd hi, ond roedd y galw mor uchel amdani mewn gwirionedd ac roedd hi mor boblogaidd fel ein bod wedi gallu cynyddu'r arian sydd ar gael iddi. Ac unwaith eto, mae hwnnw'n arian a fydd yn cael ei ailgylchu yn ystod oes y cynllun hwnnw. Rwy'n gweld rôl go iawn hefyd i fusnesau bach a chanolig yn ein helpu i gyflawni ein huchelgeisiau o ran datgarboneiddio. Newidiodd llawer o fusnesau bach a chanolig o fod yn adeiladu tai at wneud gwaith atgyweirio ar dai, a gwaith adnewyddu, ac ati, ond mewn gwirionedd, yn y dyfodol, buaswn yn hoffi iddynt fod yn rhan o'r rhaglen uchelgeisiol rydym yn ceisio'i datblygu ar gyfer gwneud gwaith ôl-osod ar gartrefi sy'n bodoli eisoes, ac rwy'n gobeithio gallu dweud mwy am hynny maes o law.
English: Local authorities are democratically accountable for the performance of their services, including their governance arrangements. They are supported through external audit, inspection, and regulatory bodies, who have a key role in ensuring the quality of our public services.
Welsh: Mae awdurdodau lleol yn atebol yn ddemocrataidd am berfformiad eu gwasanaethau, gan gynnwys eu trefniadau llywodraethu. Cânt eu cefnogi drwy archwiliadau allanol, arolygu a chyrff rheoleiddio, sydd â rôl allweddol yn y gwaith o sicrhau ansawdd ein gwasanaethau cyhoeddus.
English: Presiding Officer, the Member seems to have a large number of issues with his local council. I would suggest to him that he takes those matters up with that authority. It is not a matter for the Minister here in Cardiff to second guess the decisions of a local authority in any part of the country.
Welsh: Lywydd, ymddengys bod gan yr Aelod nifer fawr o broblemau gyda'i gyngor lleol. Hoffwn awgrymu ei fod yn trafod y materion hyn gyda'r awdurdod hwnnw. Nid mater i'r Gweinidog yma yng Nghaerdydd yw rhagweld penderfyniadau awdurdod lleol mewn unrhyw ran o'r wlad.
English: We continue to protect local government funding from the impacts of austerity within the resources available to this Government.
Welsh: Rydym yn parhau i ddiogelu cyllid llywodraeth leol rhag effeithiau cyni o fewn yr adnoddau sydd ar gael i'r Llywodraeth hon.
English: Thank you for that answer, Cabinet Secretary. It seems that austerity is still the ideology of the Tory party in Westminster, and it continues to affect and impact upon our public services here in Wales. Now, since I've been a Member of the Assembly, the Welsh Labour Government's successfully been attempting to ensure that the impact is minimised as much as possible on local government. If you compare that to England, you can see the different impacts upon it. However, when I meet with local councillors and their officers - and I met with them in September at a meeting in Neath Port Talbot Council - they clearly emphasise - not just councillors, but employees - that they are now in a situation where they are down to the bare bones. They can't make any more cuts - they are really going to start hitting services that people rely on so dependently. Now, you've already answered this afternoon that the Cabinet Secretary for Finance will come back to the Chamber with plans for using the consequentials that we expect from the budget from the Chancellor last week. But will you be discussing with your Cabinet colleagues how we can look at all the grants that are going to local authorities, or to services that local authorities provide, to ensure that we can improve those as much as possible, but also where grants can be transferred into the RSG, so that we can minimise the paperwork required on grants, and also release the flexibility to local authorities to use that funding?
Welsh: Diolch ichi am yr ateb hwnnw, Ysgrifennydd y Cabinet. Ymddengys mai cyni yw ideoleg y blaid Dorïaidd yn San Steffan o hyd, ac mae'n parhau i effeithio ar ein gwasanaethau cyhoeddus yma yng Nghymru. Nawr, ers i mi fod yn Aelod o'r Cynulliad, mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi llwyddo i sicrhau bod cyn lleied â phosibl o effaith ar lywodraeth leol. Os cymharwch hynny â Lloegr, gallwch weld yr effeithiau gwahanol arni. Fodd bynnag, pan fyddaf yn cyfarfod â chynghorwyr lleol a'u swyddogion - a chyfarfûm â hwy ym mis Medi mewn cyfarfod yng Nghyngor Castell-nedd Port Talbot - maent yn amlwg yn pwysleisio - nid y cynghorwyr yn unig, ond gweithwyr - eu bod bellach mewn sefyllfa lle maent wedi wedi gwneud toriadau hyd at yr asgwrn. Ni allant wneud rhagor o doriadau - maent yn mynd i ddechrau taro'r gwasanaethau y mae pobl mor ddibynnol arnynt. Nawr, rydych wedi ateb eisoes y prynhawn yma y bydd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid yn dod â chynlluniau i'r Siambr ar gyfer defnyddio'r symiau canlyniadol a ddisgwyliwn o gyllideb y Canghellor yr wythnos diwethaf. Ond a fyddwch yn trafod gyda'ch cyd-Weinidogion yn y Cabinet sut y gallwn edrych ar yr holl grantiau sy'n mynd i awdurdodau lleol, neu i wasanaethau y mae awdurdodau lleol yn eu darparu, er mwyn sicrhau y gallwn eu gwella cymaint â phosibl, ond hefyd ar ble y gellir trosglwyddo grantiau i'r grant cynnal refeniw, fel y gallwn leihau'r gwaith papur sydd ei angen ar grantiau, a rhyddhau'r hyblygrwydd i awdurdodau lleol ddefnyddio'r arian hwnnw hefyd?
English: Well, not all employment issues are down to how the Welsh Government chooses to spend the £16 billion that it gets. Research earlier this year by Wales Online shows that, between them, the three local authorities in my region spent almost £2.3 million paying staff who were suspended for a variety of reasons. Now, of course, I don't expect you to comment on individual cases, but do you think that there's more that Welsh Government could do, perhaps, in terms of guidance to help both councils and individuals deal with allocations and incidents? I'm very conscious of the work that we're doing here on respect and dignity, and I'm wondering whether councils are picking up on what we're doing and whether Welsh Government might be able to point them in this direction for good advice.
Welsh: Wel, nid yw'r holl broblemau cyflogaeth yn dibynnu ar sut y mae Llywodraeth Cymru yn dewis gwario'r £16 biliwn a gaiff. Yn gynharach eleni dangosodd ymchwil gan Wales Online fod y tri awdurdod lleol yn fy rhanbarth wedi gwario bron £2.3 miliwn rhyngddynt yn talu staff a oedd wedi'u gwahardd dros dro am amrywiaeth o resymau. Nawr, wrth gwrs, nid wyf yn disgwyl ichi roi sylwadau ar achosion unigol, ond a ydych yn credu bod mwy y gallai Llywodraeth Cymru ei wneud, efallai, o ran canllawiau i helpu cynghorau ac unigolion i ymdrin â dyraniadau a digwyddiadau? Rwy'n ymwybodol iawn o'r gwaith a wnawn yma ar urddas a pharch, ac rwy'n meddwl tybed a yw cynghorau'n sylwi ar beth a wnawn ac a fyddai Llywodraeth Cymru yn gallu eu cyfeirio yma i gael cyngor da.
English: I'm always happy to work with all local authorities and work with the WLGA, as a representative body, in order to deliver the sorts of respect policies that we would all want to see both within this place and all our democratic institutions. I'm very happy to continue working with local authorities to deliver that. If the Member has specific issues she wishes to raise with me, I'd ask her to do that via correspondence.
Welsh: Rwy'n hapus bob amser i weithio gyda'r holl awdurdodau lleol ac i weithio gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, fel corff cynrychioliadol, er mwyn darparu'r math o bolisïau parch y byddai pawb ohonom am eu gweld yn y lle hwn ac yn ein holl sefydliadau democrataidd. Rwy'n hapus iawn i barhau i weithio gydag awdurdodau lleol i gyflawni hynny. Os oes gan yr Aelod faterion penodol yr hoffai eu dwyn i fy sylw, hoffwn ofyn iddi wneud hynny drwy ohebiaeth.
English: I intend to introduce a Bill in the next calendar year that will give effect to a number of proposals set out in the 'Electoral Reform in Local Government in Wales' consultation paper that will contribute to strengthening local democracy across the whole of the country, including Mid and West Wales.
Welsh: Rwy'n bwriadu cyflwyno Bil yn y flwyddyn galendr nesaf a fydd yn gweithredu nifer o'r cynigion a nodir yn y papur ymgynghori 'Diwygio Etholiadol mewn Llywodraeth Leol yng Nghymru' a fydd yn cyfrannu at gryfhau democratiaeth leol ar draws y wlad gyfan, gan gynnwys Canolbarth a Gorllewin Cymru.