English: [ Inaudible. ] - statement, Minister. Can I just begin by thanking everyone in the university sector who's really pulled out the stops to help students through this pandemic? I know we feel the same on that. I think we'll always be grateful to those who stepped up to this overwhelming challenge. But student finance reform, of course, has given universities greater certainty of funding and has highlighted flexible study, and that is extremely welcome, but it's not achieved protection for students who are incurring huge personal debt yet not getting the education experience specifically that they paid for, whether that's because of strikes or in some cases a drop in quality of provision due to COVID. So, my first questions are: how do you think the next Welsh Government should handle calls for partial tuition fee reimbursements, bearing in mind the principles you've set out earlier on, and what are the long-term prospects for student loan repayments? Up-front, can I say that I welcome any growth in the figures, of course I do, and also those international connections across the whole globe, not just our doorstep. But you've often played down the idea of a Diamond dividend, and that invites challenge to your claim at the opener of this statement of a transformative impact. I'm going to rely on the Higher Education Statistics Agency data to do that, because there are 1,135 fewer part-time undergraduates than three years ago, the last year before Diamond bit, and 3,000 fewer than five years ago. In that same three years before Diamond, we'd already seen rises, not declines in the actual numbers of full-time undergraduates and both full-time and part-time postgraduates. So, I see that there's been a one-year halt in the downward trend for part-time undergraduates, but I'm not sure that's really transformational when numbers of other students in Wales have been rising anyway, as they have, actually, apart from full-time undergraduates, which I think is interesting, across the whole of the UK, where of course they haven't had the Diamond reforms. And if you're attributing the rise in other student numbers in Wales to Diamond reforms, then the drop in part-time undergraduate figures in 2019-20 must surely also be attributable to the same. If you compare those last two years with the 2017-18 figures, which is the last year before Diamond, there definitely are more postgraduate students from Wales and other parts of the UK, which is great news, but do you accept that, overall in the UK, there are more postgraduates in universities than two years ago and that, actually, Welsh universities are not getting the full share of the growth, despite Diamond? Numbers may be up, but the percentage of Welsh-domiciled postgrads studying in Welsh universities actually dropped in those last two years, from 69.3 per cent to 63.1 per cent. So, while there are more Welsh-domiciled students in UK universities, they still are choosing to take their talent over the border. So, why do you think that is? And then, finally, could you give us some idea of the breakdown of postgrad areas of study in Welsh universities at the moment and how that reflects Welsh Government priorities? I accept, of course, that education isn't just about the Welsh economy or public services, but I'd like to see some level of connection between this research and the benefit for Wales. Diolch. Thank you.
Welsh: [ Anghlywadwy. ] - datganiad, Gweinidog. A gaf i ddechrau drwy ddiolch i bawb yn y sector prifysgolion sydd wedi torchi llewys i helpu myfyrwyr drwy'r pandemig hwn? Gwn ein bod yn teimlo'r un fath ynghylch hynny. Rwy'n credu y byddwn bob amser yn ddiolchgar i'r rhai a ymatebodd i'r her ysgubol hon. Ond mae diwygio cyllid myfyrwyr, wrth gwrs, wedi rhoi mwy o sicrwydd o gyllid i brifysgolion ac wedi tynnu sylw at astudio hyblyg, ac mae hynny i'w groesawu'n fawr, ond nid yw wedi diogelu myfyrwyr sy'n wynebu dyled bersonol enfawr ond heb gael y profiad addysg penodol y gwnaethant dalu amdano, boed hynny oherwydd streiciau neu mewn rhai achosion gostyngiad yn ansawdd y ddarpariaeth oherwydd COVID. Felly, fy nghwestiynau cyntaf yw: sut ydych chi'n credu y dylai Llywodraeth nesaf Cymru ymdrin â galwadau am ad-dalu ffioedd dysgu yn rhannol, o gofio'r egwyddorion yr ydych chi wedi'u nodi'n gynharach, a beth yw'r rhagolygon hirdymor ar gyfer ad-dalu benthyciadau myfyrwyr? A gaf i fod yn agored a dweud fy mod yn croesawu unrhyw dwf yn y ffigurau, wrth gwrs fy mod i, a hefyd y cysylltiadau rhyngwladol hynny ledled y byd, nid dim ond ar ein stepen drws. Ond rydych yn aml wedi bychanu'r syniad o ddifidend Diamond, ac yn hynny o beth mae angen herio eich honiad yn agoriad y datganiad hwn o effaith drawsnewidiol. Rwy'n mynd i ddibynnu ar ddata'r Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch i wneud hynny, oherwydd mae 1,135 yn llai o israddedigion rhan-amser na thair blynedd yn ôl, y flwyddyn ddiwethaf cyn i Diamond frathu, a 3,000 yn llai na phum mlynedd yn ôl. Yn yr un tair blynedd cyn Diamond, roeddem eisoes wedi gweld cynnydd, nid gostyngiad yn nifer wirioneddol yr israddedigion amser llawn ac ôl-raddedigion amser llawn a rhan-amser. Felly, rwy'n gweld y bu saib o flwyddyn yn y duedd tuag i lawr ar gyfer israddedigion rhan-amser, ond nid wyf yn siŵr a yw hynny'n drawsnewidiol iawn pan fo nifer y myfyrwyr eraill yng Nghymru wedi bod yn codi beth bynnag, fel y maen nhw, mewn gwirionedd, ar wahân i israddedigion amser llawn, sydd, yn fy marn i, yn ddiddorol, ar draws y DU gyfan, lle nad ydyn nhw, wrth gwrs, wedi cael diwygiadau Diamond. Ac os ydych chi'n priodoli'r cynnydd yn niferoedd myfyrwyr eraill yng Nghymru i ddiwygiadau Diamond, yna mae'n siŵr y gellir priodoli'r gostyngiad mewn ffigurau israddedig rhan-amser yn 2019-20 i'r un peth hefyd. Os cymharwch y ddwy flynedd ddiwethaf â ffigurau 2017-18, sef y flwyddyn olaf cyn Diamond, yn bendant mae mwy o fyfyrwyr ôl-raddedig o Gymru a rhannau eraill o'r DU, sy'n newyddion gwych, ond a ydych yn derbyn, yn gyffredinol yn y DU, fod mwy o ôl-raddedigion mewn prifysgolion na dwy flynedd yn ôl ac nad yw prifysgolion Cymru, mewn gwirionedd, yn cael y gyfran lawn o'r twf, er gwaethaf Diamond? Efallai fod y niferoedd wedi cynyddu, ond gostyngodd canran y graddedigion sy'n hanu o Gymru sy'n astudio ym mhrifysgolion Cymru mewn gwirionedd yn y ddwy flynedd ddiwethaf, o 69.3 y cant i 63.1 y cant. Felly, er bod mwy o fyfyrwyr sy'n hanu o Gymru ym mhrifysgolion y DU, maen nhw'n dal i ddewis mynd â'u talent dros y ffin. Felly, beth yn eich tyb chi sy'n gyfrifol am hynny? Ac yna, yn olaf, a wnewch chi roi rhyw syniad inni o fanylion meysydd astudio ôl-raddedig ym mhrifysgolion Cymru ar hyn o bryd a sut y mae hynny'n adlewyrchu blaenoriaethau Llywodraeth Cymru? Rwy'n derbyn, wrth gwrs, nad yw addysg yn ymwneud ag economi neu wasanaethau cyhoeddus Cymru yn unig, ond hoffwn weld rhyw faint o gysylltiad rhwng yr ymchwil hon a'r budd i Gymru. Diolch.