English: Thank you for your statement, Minister. There has been much criticism about the lack of testing in Wales, and comparisons are being made with other countries. I won't rehash the arguments about the failed deal to secure additional testing for Wales, but what assurances have you received from the UK Government, and the other home nations, that we are not competing for the same limited supply? South Korea is cited by the media as an example we should be following. South Korea did not start, though, from a standing start because they already had significant testing facilities prior to this outbreak due to ongoing issues with SARS. Minister, have you discussed with nations outside the UK, such as South Korea, the best way of ramping up our testing regime? Other nations, such as Germany, are also so far ahead because they have the lab capacity, which is why the test for this new coronavirus, developed in German laboratories, is being used around the globe. Minister, I accept that increasing testing is not just about buying a stock of reagents: we need personnel to collect samples; a vast logistical network to move the samples; trained lab technicians to conduct the test; and IT infrastructure to collate the results. We are far behind where we need to be. Minister, can you outline the discussions you have had with the pharmaceutical sector in Wales regarding their role in supporting the fight against coronavirus, and can you also outline the steps the Welsh Government are taking to ensure we can meet not just the immediate testing needs, but also for future demand? This is a global pandemic, and we are facing a new, mostly unknown, virus so we do need a global response. Can you outline how public health officials and researchers in Wales are working with other nations to tackle this new viral threat? Minister, we have all received a letter from the British Medical Association regarding issues surrounding the vulnerable patients lists. Yesterday, I was contacted by a constituent who is vulnerable but not on the extremely vulnerable list, to their knowledge. This constituent has, for many years, relied upon deliveries of food and medicine, but is now unable to do so because they are not on the Welsh Government list. According to the BMA, GPs cannot assist patients as they do not have access to the lists of patients. So, Minister, what steps are you taking to ensure our constituents are not faced with a choice between starvation or possibly contracting the disease, which has a strong chance of being fatal because of their health conditions? Hospitals are being erected in days and people are lining up to help in any way they can, but there has been some confusion regarding ways to volunteer in Wales following the publicity surrounding the GoodSAM launch in England. So, what steps are you taking to ensure that everyone in Wales who wants to help in the effort to combat this disease can do so? Also, Minister, in the last few weeks, universities, industry, and the maker community have been developing novel methods to produce everything from face shields to ventilators, and new CPAP machines have been developed and automated bag valve masks have been trialled to ensure ventilators can be reserved for the more serious cases. So, what discussions have you had with industry and the higher education sector in Wales about increasing Wales's supply of ventilators? Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch am eich datganiad, Weinidog. Mae llawer o feirniadaeth wedi bod am y diffyg profi yng Nghymru, ac mae cymariaethau'n cael eu gwneud â gwledydd eraill. Nid wyf am ailadrodd y dadleuon ynghylch methiant y cytundeb i sicrhau profion ychwanegol i Gymru, ond pa sicrwydd a gawsoch gan Lywodraeth y DU, a'r gwledydd cartref eraill, nad ydym yn cystadlu am yr un cyflenwad cyfyngedig? Mae'r cyfryngau'n cyfeirio at Dde Korea fel enghraifft y dylem fod yn ei dilyn. Ond nid oedd De Korea yn dechrau o'u hunfan gan fod ganddynt eisoes gryn dipyn o gyfleusterau profi cyn yr argyfwng hwn oherwydd problemau parhaus gyda'r Syndrom Anadlol Acíwt Difrifol (SARS). Weinidog, a ydych wedi trafod gyda gwledydd y tu hwnt i'r DU, fel De Korea, y ffordd orau o ddwysáu ein cyfundrefn brofi? Hefyd mae gwledydd eraill, fel yr Almaen, mor bell ar y blaen gan fod ganddynt gapasiti labordai, a dyna pam fod y prawf ar gyfer y coronafeirws newydd hwn, a ddatblygwyd yn labordai'r Almaen, yn cael ei ddefnyddio ym mhob rhan o'r byd. Weinidog, rwy'n derbyn nad mater o brynu stoc o adweithyddion yn unig yw cynyddu nifer y profion a gynhelir: mae angen personél arnom i gasglu samplau; rhwydwaith logistaidd helaeth i symud y samplau; technegwyr labordai hyfforddedig i gynnal y prawf; a seilwaith TG i goladu'r canlyniadau. Rydym yn bell iawn o ble mae angen i ni fod. Weinidog, a allwch amlinellu'r trafodaethau rydych wedi'u cael gyda'r sector fferyllol yng Nghymru ynghylch eu rôl yn cefnogi'r frwydr yn erbyn y coronafeirws, ac a allwch hefyd amlinellu'r camau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i sicrhau y gallwn ddiwallu nid yn unig yr anghenion profi ar hyn o bryd, ond y galw yn y dyfodol hefyd? Mae hwn yn bandemig byd-eang, ac rydym yn wynebu feirws newydd, anghyfarwydd, felly mae angen ymateb byd-eang arnom. A allwch chi amlinellu sut y mae ymchwilwyr a swyddogion iechyd y cyhoedd yng Nghymru yn gweithio gyda gwledydd eraill i fynd i'r afael â'r bygythiad newydd hwn? Weinidog, mae pob un ohonom wedi cael llythyr gan Gymdeithas Feddygol Prydain ynghylch materion sy'n ymwneud â'r rhestrau o gleifion sy'n agored i niwed. Ddoe, cysylltodd etholwr sy'n agored i niwed â mi, ond nid ydynt ar y rhestr o bobl eithriadol o agored i niwed, hyd y gwyddant. Mae'r etholwr hwn, ers blynyddoedd lawer, wedi dibynnu ar fwyd a meddyginiaeth yn cael eu danfon iddynt, ond ni all hynny ddigwydd bellach gan nad ydynt ar restr Llywodraeth Cymru. Yn ôl Cymdeithas Feddygol Prydain, ni all meddygon teulu gynorthwyo cleifion gan nad oes ganddynt fynediad at y rhestrau o gleifion. Felly, Weinidog, pa gamau rydych yn eu cymryd i sicrhau nad yw ein hetholwyr yn wynebu dewis rhwng llwgu a dal y clefyd o bosibl, clefyd a allai'n hawdd fod yn angheuol oherwydd eu cyflyrau iechyd? Mae ysbytai'n cael eu codi mewn dyddiau ac mae pobl yn paratoi i helpu mewn unrhyw ffordd y gallant, ond mae rhywfaint o ddryswch wedi bod ynghylch ffyrdd o wirfoddoli yng Nghymru yn dilyn y cyhoeddusrwydd ynghylch lansiad GoodSAM yn Lloegr. Felly, pa gamau rydych yn eu cymryd i sicrhau y gall pawb yng Nghymru sy'n awyddus i helpu yn y frwydr yn erbyn y clefyd hwn wneud hynny? Hefyd, yn ystod yr wythnosau diwethaf, mae prifysgolion, y diwydiant, a chymuned y gwneuthurwyr wedi bod yn datblygu dulliau newydd o gynhyrchu popeth o sgriniau wyneb i beiriannau anadlu, ac mae peiriannau CPAP newydd wedi'u datblygu a masgiau falf awtomataidd wedi cael eu treialu i sicrhau y gellir cadw peiriannau anadlu ar gyfer yr achosion mwy difrifol. Felly, pa drafodaethau rydych wedi'u cael gyda'r diwydiant a'r sector addysg uwch yng Nghymru ynglŷn â chynyddu cyflenwad Cymru o beiriannau anadlu? Diolch yn fawr.