English: Can I thank the Cabinet Secretary for his statement today and for some of the positive initiatives he outlines? I feel reasonably qualified to take part in this debate, and perhaps here I should declare an interest. Many of the key concerns surrounding older people are identified in their ability to deal with statutory authorities on matters such as financial worries, housing, health, crime and isolation. These needs are a large part of living into old age. We all acknowledge that smoking, diet and exercise correlate directly to deprivation and ill health in later years. This results in some older people finding real restrictions on their ability to look after themselves during old age. Many older people experience problems in daily living because of chronic illnesses or health-related disabilities. We are living longer but not necessarily healthier lives. The decline of the wider family group compared to earlier times is a factor that puts many older people into care homes and away from their communities much earlier than should be the case, thereby increasing their isolation from friends and peers. It is encouraging to read in today's statement about the setting up of the acute response team in Prince Philip Hospital, which is designed to keep and treat people at home. This of course begs the question, Cabinet Secretary: how quickly will these be set up in other hospitals? We again acknowledge that ensuring that older people are not disadvantaged simply by reason of age is one of the greatest challenges of modern times. That challenge is to ensure that all of our older people are able to live fulfilling lives and that they are not seen as a burden but recognised for the contribution they have made throughout their lives to the economy and community as a whole and also to acknowledge that many of them still contribute to society in many ways, often being the backbone of many charities and social activities. It is therefore incumbent on statutory authorities to ensure that their core mainstream services are available to older residents in the same way that they are for other people. Social care is not just about getting people washed and dressed, but should be aspiring to help people live the fullest of lives and with dignity. Financial arrangements should be put in place as soon as possible, in anticipation of the escalation of costs of providing services going forward. There is a welter of issues building like floodwaters behind a dam. Unless we act decisively to prevent it, that dam will one day burst with devastating consequences, particularly for the elderly. As we know, Whitehall insists on reducing funding to local authorities, which of course drastically impacts on the services they are able to deliver. We also know that the UK Government insists on increasing our foreign aid budget, even though it is a well-documented fact that huge amounts of this money is wasted by many foreign Government recipients on vanity projects or huge arms arsenals. Surely it is time to halt this misuse of public money and spend it far more wisely closer to home and make the lives of our older people a much better experience than has been the case so far.
Welsh: A gaf i ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ddatganiad heddiw ac am rai o'r mentrau cadarnhaol y mae ef yn eu hamlinellu? Rwy'n teimlo'n weddol gymwys i gymryd rhan yn y ddadl hon, ac efallai y dylwn ddatgan buddiant yn y fan hon. Caiff llawer o'r pryderon mwyaf sy'n ymwneud â phobl hŷn eu nodi yn eu gallu i ymdrin ag awdurdodau statudol ar faterion fel pryderon ariannol, tai, iechyd, troseddu a theimlo'n ynysig. Mae'r anghenion hyn yn rhan fawr o fyw mewn henaint. Rydym i gyd yn cydnabod bod ysmygu, deiet ac ymarfer corff yn cyfateb yn uniongyrchol i amddifadedd ac iechyd gwael wrth fynd i oedran teg. Mae hyn yn arwain at rai pobl hŷn yn gweld cyfyngiadau gwirioneddol ar eu gallu i ofalu amdanyn nhw eu hunain yn eu henaint. Mae llawer o bobl hŷn yn profi problemau yn eu bywydau bob dydd oherwydd salwch cronig neu anableddau sy'n gysylltiedig ag iechyd. Mae bywydau yn hwy ond nid yw iechyd yn well o reidrwydd. Mae dirywiad y teulu mwy estynedig o'i gymharu â'r oes o'r blaen yn ffactor sy'n gosod llawer o bobl hŷn mewn cartrefi gofal ac i ffwrdd o'u cymunedau ymhell cyn y dylai hynny ddigwydd, ac mae hynny'n ychwanegu at eu hunigedd i ffwrdd o'u ffrindiau a chyfoedion. Mae'n galonogol i ddarllen yn y datganiad heddiw am y broses o sefydlu tîm ymateb acíwt yn Ysbyty Tywysog Philip, a gynlluniwyd i gadw a thrin pobl yn eu cartrefi. Wrth gwrs, mae hyn yn codi'r cwestiwn, Ysgrifennydd y Cabinet: pa mor gyflym y caiff y rhain eu sefydlu mewn ysbytai eraill? Unwaith eto, rydym yn cydnabod mai sicrhau nad yw pobl hŷn dan anfantais yn syml oherwydd eu hoedran yw un o heriau mwyaf y cyfnod modern. Yr her honno yw sicrhau bod pob un o'n pobl hŷn yn gallu byw bywydau llawn ac nad ydyn nhw'n cael eu hystyried yn faich ond yn cael eu cydnabod am y cyfraniad a wnaethon nhw gydol eu bywydau i'r economi a'r gymuned yn gyffredin a hefyd i gydnabod bod llawer ohonyn nhw'n dal i gyfrannu at gymdeithas mewn llawer o ffyrdd, gan fod yn aml yn asgwrn cefn llawer o elusennau a gweithgareddau cymdeithasol. Felly, mae'n ddyletswydd ar awdurdodau statudol i sicrhau bod gwasanaethau craidd prif ffrwd ar gael i drigolion hŷn yn yr un modd ag y maen nhw i bobl eraill. Mae gofal cymdeithasol yn golygu mwy na chael pobl i ymolchi a gwisgo amdanyn nhw. Dylai anelu at helpu pobl i fyw bywydau llawn, gydag urddas. Dylid rhoi trefniadau ariannol ar waith cyn gynted â phosibl, gan ragweld y galw cynyddol ar gostau i ddarparu gwasanaethau i'r dyfodol. Mae crynswth o faterion yn cronni fel dyfroedd mewn argae. Oni fyddwn yn gweithredu'n bendant i atal hyn, bydd yr argae yn torri ryw ddiwrnod gyda chanlyniadau dinistriol, i'r henoed yn arbennig. Fel y gwyddom, mae Whitehall yn mynnu lleihau cyllid i awdurdodau lleol, sydd wrth gwrs yn effeithio'n sylweddol ar y gwasanaethau y maen nhw'n gallu eu darparu. Rydym yn gwybod hefyd fod Llywodraeth y DU yn mynnu cynyddu ein cyllideb o ran cymorth tramor, er ei bod yn ffaith sydd wedi'i dogfennu'n helaeth fod symiau enfawr o'r arian hwn yn cael eu gwastraffu gan nifer o dderbynwyr mewn llywodraethau tramor ar brosiectau balchder neu ystordai arfau enfawr. Onid yw hi'n hen bryd atal y camddefnydd hwn o arian cyhoeddus a'i wario'n llawer doethach yn nes i gartref a gwneud bywydau ein pobl hŷn yn brofiad llawer gwell nag y bu hyd yn hyn.