English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Can I thank the Deputy Minister for making this statement today on LGBTQ+ History Month? I think it's a really important topic and something that I hope we can all work across the Chamber to raise the profile of and aid people's understanding of the importance of this month as well. I'm, like you, very proud to live in one of the most open and tolerant places in the world where people can identify as LGBTQ+, and I'm sure the vast majority of us strongly believe that everyone should be free to live their lives and fulfil their potential regardless of whom they choose to love. But I think it's important that it's not a cause that we take for granted, particularly internationally, where the picture is often very different indeed. So, whilst foreign affairs are not devolved to the Welsh Government, we still have an international strategy to sell Wales to the world. Can I begin by asking what approach the Welsh Government is taking, via its international strategy, when it deals with countries where homosexuality is illegal or LGBTQ+ rights are not as strong as they are here in the UK? But we mustn't be complacent here, either, about the picture here domestically. It was only in 1967 - 55 years ago - that it was illegal to be gay in England and Wales. Thankfully, the shameful section 28 was repealed in 2003 as well, just less than 20 years ago. Thankfully, our recent history has been a lot more positive. Last year saw the removal of the three-month ban on gay and bisexual men donating blood, for example, and now Pride events across Wales form a crucial part of our annual events calendar, COVID permitting, obviously. Perhaps the landmark change in LGBTQ+ rights in recent years in the UK was the introduction of same-sex marriage, which has literally been life changing for many gay and lesbian couples across the country. Next year will mark 10 years since the Act was passed to legalise same-sex marriage in the UK, so I wonder what plans, if any, the Welsh Government have to commemorate this landmark event next year. Despite all of the progress and the history in recent years that we've both discussed, there's still much, much further to go. You mentioned statistics, and I've got some of my own. According to a report published by Gallup, eight out of 10 respondents had experienced anti-LGBTQ+ hate crime and hate speech online in the last five years in the UK, and five in 10 respondents had experienced online abuse 10 or more times. Furthermore, hate crimes based on sexual orientation have risen by 13 per cent since 2017, while hate crimes against trans people have more than doubled. Furthermore, almost one in four LGBT people have experienced a hate crime or incident due to their sexual orientation and/or gender identity. I'm sure you'll agree with me, Deputy Minister, that these are really concerning figures. So, what discussions are the Welsh Government having with the UK Government to ensure that this abuse is tackled at its roots and to ensure that Wales is a safe place for everyone? What is the Welsh Government doing to encourage people to report these crimes in the first instance? Deputy Minister, it's vital that LGBTQ+ individuals experience fair and equal treatment when accessing health and social care services, with staff trained to effectively support patients and service users with specific needs. Therefore, can I ask what discussions you've had with the Minister for Health and Social Services to ensure adequate equality training for the NHS and those working in social services, and to address intersectionality, including issues affecting disabled women, BAME and LGBTQ+ disabled people as well? You also mentioned in your statement the Welsh Government's LGBT plan, which was launched in July of last year. At that time, my colleague Altaf Hussain rightly mentioned the importance of the Senedd having a clear and ongoing role in the scrutiny of that plan. He asked you to commit to an annual review of the plan in the Senedd. At that time, you said you were open to thinking about ways to involve the Senedd in the scrutiny of the plan to hold the Government's feet to the fire on it. So, six months on, I wanted to ask you what the outcome of that consideration is and whether you'll commit to Altaf Hussain's calls for an annual review by the Senedd of the LGBT plan. Finally, Deputy Minister, you also mentioned in your statement the fact that there are now gender identity services here in Wales, which, of course, will be very welcome for those individuals who need those services. However, I'm sure you'll find it concerning that there's currently no gender identity clinic here in Wales, which means that those in need have to travel to England at the moment to find one. Two years ago, the Senedd voted to explore the possibility of opening a new gender identity clinic here in Wales, yet Wales remains the only one of the four countries in the UK not to have one. So, whilst the Welsh gender service was creating following a commitment made in 2017, why do so many people still have to make that journey to England to attend a gender identity clinic?
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddiolch i'r Dirprwy Weinidog am wneud y datganiad hwn heddiw ar Fis Hanes LHDTC+? Rwy'n credu ei fod yn bwnc pwysig iawn ac yn rhywbeth yr wyf i'n gobeithio y gallwn ni i gyd weithio ar draws y Siambr i godi proffil a helpu pobl i ddeall pwysigrwydd y mis hwn hefyd. Rwy'n falch iawn, fel chithau, o fyw yn un o'r lleoedd mwyaf agored a goddefgar yn y byd lle gall pobl uniaethu fel LHDTC+, ac rwy'n siŵr bod y mwyafrif llethol ohonom yn credu'n gryf y dylai pawb fod yn rhydd i fyw eu bywydau a chyflawni eu potensial ni waeth pwy y maen nhw'n dewis ei garu. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig nad yw'n achos yr ydym yn ei gymryd yn ganiataol, yn enwedig yn rhyngwladol, lle mae'r darlun yn aml yn wahanol iawn yn wir. Felly, er nad yw materion tramor wedi'u datganoli i Lywodraeth Cymru, mae gennym strategaeth ryngwladol o hyd i werthu Cymru i'r byd. A gaf i ddechrau drwy ofyn pa ddull y mae Llywodraeth Cymru yn ei gymryd, drwy ei strategaeth ryngwladol, pan fydd yn ymdrin â gwledydd lle mae hawliau cyfunrywioldeb yn anghyfreithlon neu nad yw hawliau LHDTC+ mor gryf ag y maen nhw yma yn y DU? Ond mae'n rhaid i ni beidio â bod yn hunanfodlon yma chwaith, ynghylch y darlun yma yn ddomestig. Dim ond nôl yn 1967 - 55 mlynedd yn ôl - yr oedd yn anghyfreithlon bod yn hoyw yng Nghymru a Lloegr. Diolch byth, dirymwyd yr adran 28 gywilyddus yn 2003 hefyd, ychydig yn llai nag 20 mlynedd yn ôl. Diolch byth, mae ein hanes diweddar wedi bod yn llawer mwy cadarnhaol. Y llynedd, dilëwyd y gwaharddiad tri mis ar ddynion hoyw a deurywiol rhag rhoi gwaed, er enghraifft, ac erbyn hyn mae digwyddiadau Pride ledled Cymru yn rhan hanfodol o'n calendr digwyddiadau blynyddol, pan fo COVID yn caniatáu hynny, yn amlwg. Efallai mai'r newid nodedig mewn hawliau LHDTC+ yn ystod y blynyddoedd diwethaf yn y DU oedd cyflwyno priodas o'r un rhyw, sydd yn llythrennol wedi bod yn newid bywyd i lawer o gyplau hoyw a lesbiaidd ledled y wlad. Bydd y flwyddyn nesaf yn nodi 10 mlynedd ers i'r Ddeddf gael ei phasio i gyfreithloni priodas o'r un rhyw yn y DU, felly tybed pa gynlluniau, os o gwbl, sydd gan Lywodraeth Cymru i goffáu'r digwyddiad pwysig hwn y flwyddyn nesaf. Er gwaethaf yr holl gynnydd a'r hanes yn ystod y blynyddoedd diwethaf yr ydym ni'n dau wedi'i drafod, mae llawer iawn i'w wneud eto. Fe wnaethoch chi sôn am ystadegau, ac mae gennyf rai fy hun. Yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd gan Gallup, roedd wyth o bob 10 ymatebydd wedi profi troseddau casineb gwrth-LHDTC+ ac iaith casineb ar-lein yn ystod y pum mlynedd diwethaf yn y DU, ac roedd pump o bob 10 ymatebydd wedi profi cam-drin ar-lein 10 gwaith neu fwy. At hynny, mae troseddau casineb sy'n seiliedig ar gyfeiriadedd rhywiol wedi codi 13 y cant ers 2017, tra bod troseddau casineb yn erbyn pobl draws wedi mwy na dyblu. At hynny, mae bron i un o bob pedwar o bobl LHDT wedi profi trosedd neu ddigwyddiad casineb oherwydd eu cyfeiriadedd rhywiol a/neu eu hunaniaeth rhywedd. Rwy'n siŵr y cytunwch â mi, Dirprwy Weinidog, fod y rhain yn ffigurau pryderus. Felly, pa drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cael gyda Llywodraeth y DU i sicrhau yr eir i'r afael â'r cam-drin hwn i'w wreiddiau a sicrhau bod Cymru'n lle diogel i bawb? Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i annog pobl i roi gwybod am y troseddau hyn yn y lle cyntaf? Dirprwy Weinidog, mae'n hanfodol bod unigolion LHDTC+ yn cael eu trin yn deg a chyfartal wrth gael mynediad at wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, gyda staff wedi'u hyfforddi i gefnogi cleifion a defnyddwyr gwasanaethau ag anghenion penodol yn effeithiol. Felly, a gaf i ofyn pa drafodaethau yr ydych chi wedi'u cael gyda'r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol i sicrhau hyfforddiant cydraddoldeb digonol i'r GIG a'r rhai sy'n gweithio mewn gwasanaethau cymdeithasol, ac i fynd i'r afael â chroestoriadedd, gan gynnwys materion sy'n effeithio ar fenywod anabl, BAME a phobl anabl LHDTC+ hefyd? Sonioch chi hefyd yn eich datganiad am gynllun LHDT Llywodraeth Cymru, a lansiwyd ym mis Gorffennaf y llynedd. Bryd hynny, soniodd fy nghyd-Aelod Altaf Hussain yn briodol, ei bod yn bwysig i'r Senedd fod â swyddogaeth glir a pharhaus wrth graffu ar y cynllun hwnnw. Gofynnodd i chi ymrwymo i adolygiad blynyddol o'r cynllun yn y Senedd. Bryd hynny, fe wnaethoch chi ddweud eich bod yn agored i feddwl am ffyrdd o gynnwys y Senedd wrth graffu ar y cynllun, i ddwyn pwysau ar y Llywodraeth. Felly, chwe mis yn ddiweddarach, roeddwn eisiau gofyn i chi beth yw canlyniad yr ystyriaeth honno ac a fyddwch yn ymrwymo i alwadau Altaf Hussain am adolygiad blynyddol gan Senedd y cynllun LHDT. Yn olaf, Dirprwy Weinidog, fe wnaethoch chi sôn hefyd yn eich datganiad am y ffaith bod gwasanaethau hunaniaeth rhywedd yma yng Nghymru erbyn hyn, y bydd yr unigolion hynny sydd angen y gwasanaethau hynny yn eu croesawu'n fawr wrth gwrs. Fodd bynnag, rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno ei bod yn fater o bryder nad oes clinig hunaniaeth rhywedd yma yng Nghymru ar hyn o bryd, sy'n golygu bod yn rhaid i'r rhai mewn angen deithio i Loegr i ddod o hyd i un. Ddwy flynedd yn ôl, pleidleisiodd y Senedd i archwilio'r posibilrwydd o agor clinig hunaniaeth rhywedd newydd yma yng Nghymru, ac eto Cymru yw'r unig un o'r pedair gwlad yn y DU sy'n dal heb gael un. Felly, er bod gwasanaeth rhywedd Cymru wedi'i greu yn dilyn ymrwymiad a wnaed yn 2017, pam y mae cymaint o bobl yn dal i orfod gwneud y daith honno i Loegr i fynd i glinig hunaniaeth rhywedd?