techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I certainly am aware of the Centrica issue, having had discussions directly with leaders of the GMB about it. My colleague Ken Skates wrote to Centrica back in August when we were last discussing this with the union. Let me be clear, Llywydd: there is no excuse for any organisation or company using the coronavirus crisis to erode the rights and the entitlements of its workforce. And I echo very much the final point that Huw Irranca-Davies made; I think the company would be very well advised to take the threat off the table, to get back around the table, and to work with the GMB to a negotiated deal.
Welsh: Rwy'n sicr yn ymwybodol o fater Centrica, ar ôl cael trafodaethau'n uniongyrchol gydag arweinwyr y GMB yn ei gylch. Ysgrifennodd fy nghyd-Aelod Ken Skates at Centrica yn ôl ym mis Awst pan oeddem yn trafod hyn ddiwethaf gyda'r undeb. Gadewch imi fod yn glir, Llywydd: nid oes esgus i unrhyw sefydliad neu gwmni ddefnyddio argyfwng y coronafeirws i erydu hawliau a breiniau ei weithlu. Ac ategaf yn fawr iawn y sylw olaf a wnaeth Huw Irranca-Davies; rwy'n credu y byddai'n ddoeth iawn i'r cwmni dynnu'r bygythiad yn ôl, i ailddechrau trafod ac i weithio gyda'r GMB i negodi cytundeb.
English: Thank you very much, Siân Gwenllian, for that question. The health board is working to improve access to dental services. This includes plans to urgently replace lost provision.
Welsh: Diolch yn fawr i Siân Gwenllian am y cwestiwn. Mae'r bwrdd iechyd yn gweithio i sicrhau bod mwy o bobl yn gallu cael gafael ar wasanaethau deintyddol. Mae hyn yn cynnwys cynlluniau i gynnig darpariaeth newydd yn lle'r hyn sydd wedi ei golli, a hynny ar frys.
English: I understand that there will be a training centre for dentistry opening in north Wales, and that's very good news, but it is two or three years away, and in the meantime, there is a very real crisis developing in my constituency. Part of the problem arises from the way in which the contracts work between dentists and the health board, and there has been a pledge for some time that this Government would look in detail at what needs to be done in order to improve that situation. Can you make progress with that work now please? At the moment, people in my constituency are being let down. There is another dental surgery to close next year, and we truly require urgent action in this area.
Welsh: Dwi'n deall hefyd bod yna uned hyfforddi deintyddion yn mynd i gael ei sefydlu yn y gogledd, ac mae hynny yn newyddion da, wrth gwrs, ond mae o ddwy neu dair blynedd i ffwrdd, ac yn y cyfamser, mae yna argyfwng gwirioneddol yn digwydd yn fy etholaeth i. Mae rhan o'r broblem yn codi o'r ffordd mae'r cytundebau yn gweithio rhwng deintyddion a'r byrddau iechyd, ac mae yna addewid wedi bod ers tro y byddai'r Llywodraeth yma yn edrych yn fanwl ar beth sydd angen ei wneud er mwyn gwella'r sefyllfa yna. Fedrwch chi symud ymlaen efo'r gwaith yna rŵan os gwelwch yn dda? Ar y funud, mae pobl yn fy etholaeth i yn cael eu gadael i lawr. Mae yna ddeintyddfa arall yn cau y flwyddyn nesaf, ac mae yna wirioneddol angen gweithredu buan yn y maes yma.
English: Can I thank Siân Gwenllian very much? I've seen the figures in terms of what has been occurring in her area. We haven't mentioned Brexit yet today, but Brexit has had a negative impact on dental services. Seventeen per cent of dentists employed by the major companies - and the major companies are the ones that are withdrawing from areas such as the north-west - are recruited from the European Union, and Brexit undermines that. As Siân Gwenllian was saying, the new dentistry unit in Bangor will assist, and the health board's efforts to increase access to emergency dental services will help. Professor Paul Brocklehurst, the deputy chief dental officer, is based in north Wales, and he will be offering special support in responding to the challenge that is being faced in the Member's constituency.
Welsh: Diolch yn fawr i Siân Gwenllian. Dwi wedi gweld y ffigurau o ran beth sydd wedi digwydd yn ei hardal hi. Dŷn ni ddim wedi sôn am Brexit eto heddiw, ond mae Brexit wedi cael effaith negyddol ar wasanaethau deintyddol. Mae 17 y cant o'r deintyddion sy'n cael eu cyflogi gan y cwmnïau mawr - a'r cwmnïau mawr sy'n cwympo mas o ardaloedd fel y gogledd-orllewin - yn cael eu recriwtio o'r Undeb Ewropeaidd, ac mae Brexit yn tanseilio hynny. Fel roedd Siân Gwenllian yn ei ddweud, bydd yr uned addysgu deintyddol newydd ym Mangor yn helpu. Bydd ymdrech y bwrdd iechyd i gynyddu mynediad i ofal deintyddol brys yn helpu. Mae'r Athro Paul Brocklehurst, y dirprwy brif swyddog deintyddol, wedi ei leoli yng ngogledd Cymru, a bydd yn cynnig cymorth arbennig wrth ymateb i'r her a wynebir yn etholaeth yr Aelod.
English: The next item is questions to the Counsel General on his law officer responsibilities. The first question is from Helen Mary Jones.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol ar ei gyfrifoldebau fel swyddog cyfreithiol. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Helen Mary Jones.
English: We have, as a Government, repeatedly expressed concerns to the UK Government about women who have had their state pension age raised without effective or sufficient notification. The Deputy Minister and Chief Whip recently wrote again to the UK Government to press for a just and fair solution for the women.
Welsh: Rydym ni, y Llywodraeth, wedi mynegi pryderon dro ar ôl tro i Lywodraeth y DU ynghylch menywod y cynyddwyd eu hoedran pensiwn gwladol heb hysbysiad effeithiol na digonol. Ysgrifennodd y Dirprwy Weinidog a'r Prif Chwip yn ddiweddar at Lywodraeth y DU i bwyso am ateb teg a chlir i'r menywod.
English: I'm grateful to the Counsel General for his reply. Does he agree with me that in the COVID context there are particular reasons why the UK Government should address this injustice as a matter of urgency? Official advice to the over-60s suggests that people should minimise their contact with others, and yet, many of the 1950s women are working in public-facing roles such as social care, NHS and retail. They tell me that they're frightened to go to work, but they can't afford not to do so. And there are potentially 1.5 million jobs that could be released if those women were allowed access to their pensions now and given some compensation for what they have lost. There are over 5,000 women affected in Llanelli in my region alone. The UK Government has found itself able to find resources when it's needed to, to respond to the COVID crisis, and I'm sure we all appreciate that. But does the Counsel General agree with me that they should look again in this context where women are being asked to work in situations where they may not be safe, and where we have young people, as we've heard in response to earlier questions, desperately looking for work - is it not time that the UK Government should act? And can the Counsel General consider further correspondence with the UK Government in this post-COVID context on the women's behalf?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Cwnsler Cyffredinol am ei ateb. A yw'n cytuno â mi fod rhesymau penodol yng nghyd-destun COVID pam y dylai Llywodraeth y DU fynd i'r afael â'r anghyfiawnder hwn fel mater o frys? Mae cyngor swyddogol i bobl dros 60 oed yn awgrymu y dylai pobl leihau eu cysylltiad ag eraill, ac eto, mae llawer o fenywod y 1950au yn gweithio mewn swyddogaethau sy'n gofyn am ymwneud â'r cyhoedd megis gofal cymdeithasol, y GIG a manwerthu. Maen nhw'n dweud wrthyf eu bod yn ofni mynd i'r gwaith, ond na allan nhw fforddio peidio â gwneud hynny. Ac mae'n bosib y gellid rhyddhau 1.5 miliwn o swyddi pe caniateid i'r menywod hynny godi eu pensiynau nawr a chael rhywfaint o iawndal am yr hyn y maen nhw wedi'i golli. Effeithir ar dros 5,000 o fenywod yn Llanelli yn fy rhanbarth i yn unig. Mae Llywodraeth y DU wedi gallu darganfod adnoddau pan fo angen, i ymateb i argyfwng COVID, ac rwy'n siŵr ein bod i gyd yn gwerthfawrogi hynny. Ond a yw'r Cwnsler Cyffredinol yn cytuno â mi y dylen nhw edrych eto yn y cyd-destun hwn lle gofynnir i fenywod weithio mewn sefyllfaoedd lle nad ydyn nhw efallai'n ddiogel, a lle mae gennym ni bobl ifanc, fel y clywsom ni mewn ymateb i gwestiynau cynharach, yn chwilio'n daer am waith - onid yw'n bryd i Lywodraeth y DU weithredu? Ac a wnaiff y Cwnsler Cyffredinol ystyried gohebu ymhellach â Llywodraeth y DU, yn y cyd-destun ar ôl COVID hwn, ar ran y menywod?
English: I thank the Member for that important supplementary. I think it casts a very significant light on the situation. I think she's right to say, of course, that women are over-represented, if you like, in sectors that have been particularly badly hit during the COVID crisis, which I think illustrates very starkly the challenge that many of these women face. Many of them have been working in roles that may have not been well paid for many, many years before facing the financial pressure that they face anew as a consequence of the actions of the UK Government. I know that she will share with me the dismay that the litigation strategy that the campaign groups were pursuing hasn't been able to bear fruit. But that does now, I think, impose on the UK Government a particular and special responsibility to engage with the groups that have been advocating on behalf of women affected. I, and I imagine many other Members in the Chamber, have received correspondence with women affected putting forward very sensible and pragmatic proposals for how this challenge and injustice could be addressed. And it's in that light that my colleague Jane Hutt has written to the UK Government, to encourage them to engage with these groups and negotiate a solution.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y cwestiwn atodol pwysig yna. Rwy'n credu ei fod yn taflu goleuni sylweddol iawn ar y sefyllfa. Rwy'n credu ei bod hi'n briodol dweud, wrth gwrs, fod menywod yn cael eu gorgynrychioli, os mynnwch chi, mewn sectorau sydd wedi cael eu taro'n arbennig o galed yn ystod argyfwng COVID, sydd, yn fy marn i, yn dangos yn glir iawn yr her y mae llawer o'r menywod hyn yn ei hwynebu. Mae llawer ohonyn nhw wedi bod yn gweithio mewn swyddogaethau nad oedden nhw efallai yn talu'n dda ers blynyddoedd lawer cyn wynebu'r pwysau ariannol y maen nhw yn ei wynebu o'r newydd o ganlyniad i weithredoedd Llywodraeth y DU. Rwy'n gwybod y bydd yr un mor siomedig â minnau nad yw'r strategaeth ymgyfreitha yr oedd y grwpiau ymgyrchu yn ei dilyn wedi gallu dwyn ffrwyth. Ond mae hynny bellach, rwy'n credu, yn rhoi cyfrifoldeb penodol ac arbennig ar Lywodraeth y DU i ymgysylltu â'r grwpiau sydd wedi bod yn dadlau ar ran menywod yr effeithir arnyn nhw. Rwyf i, a dychmygaf fod llawer o Aelodau eraill yn y Siambr, wedi cael gohebiaeth gan fenywod yr effeithiwyd arnyn nhw yn cyflwyno cynigion synhwyrol a phragmatig iawn ar gyfer sut y gellid mynd i'r afael â'r her a'r anghyfiawnder hwn. Ac yn y goleuni hwnnw y mae fy nghyd-Aelod Jane Hutt wedi ysgrifennu at Lywodraeth y DU, i'w hannog i ymgysylltu â'r grwpiau hyn a thrafod datrysiad.
English: Clause 49 of the Bill as introduced would make the entire UK Internal Market Act a protected enactment. Protected enactment status should only be used where it can be justified. We have proposed that this provision is omitted; it is for the UK Government now to make the case for its inclusion.
Welsh: Byddai cymal 49 o'r Bil fel y'i cyflwynwyd yn gwneud Deddf Marchnad Fewnol gyfan y DU yn ddeddfiad gwarchodedig. Dim ond pan ellir cyfiawnhau hynny y dylid defnyddio statws deddfiad gwarchodedig. Rydym ni wedi cynnig hepgor y ddarpariaeth hon; mater i Lywodraeth y DU nawr yw cyflwyno'r achos dros ei chynnwys.
English: Diolch, Counsel General. The Welsh public voted in favour of devolution in 1997. After that initial mandate, we've had 12 further democratic events that have allowed the Welsh people to confirm that view - in the form of a further referendum in 2011, five Senedd elections, and six general elections. The referenda and all the elections returned clear pro-devolution majorities. Now, you'll know that clause 46 of the internal market Bill will enable the UK Government to spend money in devolved areas in Wales. That would allow them, for example, to spend money on transport plans that could have a detrimental effect on areas that are devolved, such as public health, the environment and conservation. As you've been setting out, Counsel General, clause 49 of the Bill prevents the Senedd from being able to bring forward a legal challenge to such plans, even though they affect devolved areas. We've known from the beginning that Boris Johnson was hostile to devolution, which has since been confirmed through the horse's mouth. This power grab is a substantiation of that hostility. So, do you agree with me that the Tory UK Government has zero democratic mandate to pass such provisions, especially given that a majority of Welsh MPs voted against them and that this Senedd is opposed?
Welsh: Diolch, Cwnsler Cyffredinol. Pleidleisiodd y cyhoedd yng Nghymru o blaid datganoli yn 1997. Ar ôl y mandad cychwynnol hwnnw, rydym ni wedi cael 12 digwyddiad democrataidd pellach sydd wedi caniatáu i bobl Cymru gadarnhau'r farn honno - ar ffurf refferendwm pellach yn 2011, pum etholiad yn y Senedd, a chwe etholiad cyffredinol. Yn y refferenda a'r holl etholiadau cafwyd mwyafrif clir o blaid datganoli. Nawr, byddwch yn gwybod y bydd cymal 46 o Fil y farchnad fewnol yn galluogi Llywodraeth y DU i wario arian mewn meysydd datganoledig yng Nghymru. Byddai hynny'n caniatáu iddyn nhw, er enghraifft, wario arian ar gynlluniau trafnidiaeth a allai gael effaith andwyol ar feysydd sydd wedi'u datganoli, megis iechyd y cyhoedd, yr amgylchedd a chadwraeth. Fel yr ydych chi wedi bod yn ei nodi, Cwnsler Cyffredinol, mae cymal 49 o'r Bil yn atal y Senedd rhag gallu cyflwyno her gyfreithiol i gynlluniau o'r fath, er eu bod yn effeithio ar feysydd datganoledig. Rydym ni wedi gwybod o'r dechrau bod Boris Johnson yn elyniaethus i ddatganoli, sydd bellach wedi'i gadarnhau o lygad y ffynnon. Mae'r cipio grym hwn yn cadarnhau'r elyniaeth honno. Felly, a ydych chi'n cytuno â mi nad oes gan Lywodraeth Dorïaidd y DU fandad democrataidd i basio darpariaethau o'r fath, yn enwedig o gofio bod y mwyafrif o Aelodau Seneddol Cymru wedi pleidleisio yn eu herbyn a bod y Senedd hon yn gwrthwynebu?
English: I think the Member is right to point to the effect of the protected enactment designation on the Bill, in that it does prevent the effects of the Act from being modified by this Senedd. But she points as well to a much broader provision in the Bill, which is equally iniquitous - if I can put it in those terms - which is the provisions that give UK Government Ministers powers from devolved areas to spend in Wales. Now, we heard the contributions in the House of Commons during the debates on the Bill earlier in the year and it was evident from those contributions that I think what motivates some of these judgements is the UK Government not being content with the priorities that the Welsh Government, elected by the people of Wales, have set for themselves as part of a democratic mandate. I think what's important at this point is for the UK Government to recognise it isn't too late for it to change its mind in relation to this provision. We would certainly invite it to do that. When we've discussed it with the UK Government, obviously, it's described as an opportunity to work in partnership. Well, if that is the case, it seems to me to be an opportunity to work around the Welsh Government, rather than work with the Welsh Government. But, as I say, it's not too late for the UK Government to change its position in relation to that and recognise the democratic devolution settlement.
Welsh: Credaf fod yr Aelod yn gywir i dynnu sylw at effaith dynodi'r Bil yn ddeddfiad gwarchodedig, gan ei fod yn atal y Senedd hon rhag addasu effeithiau'r Ddeddf. Ond mae'n cyfeirio hefyd at ddarpariaeth lawer ehangach yn y Bil, sydd yr un mor anghyfiawn - os gallaf ei fynegi yn y termau hynny - sef y darpariaethau sy'n rhoi pwerau o feysydd datganoledig i Weinidogion Llywodraeth y DU i wario yng Nghymru. Nawr, clywsom y cyfraniadau yn Nhŷ'r Cyffredin yn ystod y dadleuon ar y Bil yn gynharach yn y flwyddyn ac roedd hi'n amlwg o'r cyfraniadau hynny mai'r hyn rwy'n credu sy'n ysgogi rhai o'r penderfyniadau hyn yw nad yw Llywodraeth y DU yn fodlon ar y blaenoriaethau y mae Llywodraeth Cymru, a etholwyd gan bobl Cymru, wedi eu gosod drosti eu hun yn rhan o fandad democrataidd. Rwy'n credu mai'r hyn sy'n bwysig ar hyn o bryd yw i Lywodraeth y DU gydnabod nad yw hi'n rhy hwyr iddi newid ei meddwl o ran y ddarpariaeth hon. Byddem yn sicr yn ei gwahodd i wneud hynny. Pan ydym yn trafod hyn gyda Llywodraeth y DU, yn amlwg, caiff ei ddisgrifio fel cyfle i gydweithio. Wel, os yw hynny'n wir, mae'n ymddangos i mi ei fod yn gyfle i weithio o amgylch Llywodraeth Cymru, yn hytrach na gweithio gyda Llywodraeth Cymru. Ond, fel y dywedais, nid yw hi'n rhy hwyr i Lywodraeth y DU newid ei safbwynt yn hynny o beth a chydnabod y setliad datganoli democrataidd.
English: I'm particularly concerned about this, because, having been told that leaving the EU is about taking back control, I don't think many of us realised that that meant the UK Government clawing back both control and the money that goes with it for the centre to be able to target seats for their own political purposes. And just leaving aside the incompetence of the UK Government over test, trace and protect and their appetite for giving money to their mates, the whole point of devolved government is that the Welsh Government understands the difference between Cardiff, Caernarfon and Caersws, as well as the granular detail of communities like mine, like Adamsdown and parts of Pentwyn, which are super-output areas of deprivation, and whose needs are completely different from those of, say, Cyncoed or Penylan, even though they're only a few miles apart. So, what can be done do stop the Tory UK Government from hijacking this money for their own ends, rather than tackling poverty and deprivation in our communities?
Welsh: Rwy'n pryderu'n benodol am hyn, oherwydd, ar ôl cael gwybod bod gadael yr UE yn ymwneud ag adfer rheolaeth, nid wyf yn credu bod llawer ohonom ni wedi sylweddoli bod hynny'n golygu Llywodraeth y DU yn adfachu rheolaeth a'r arian sy'n mynd gyda hynny er mwyn i'r canol allu targedu seddi at eu dibenion gwleidyddol eu hunain. Ac o roi anallu Llywodraeth y DU dros brofi, olrhain a diogelu a'u hawydd i roi arian i'w ffrindiau o'r neilltu, holl ddiben y llywodraeth ddatganoledig yw bod Llywodraeth Cymru yn deall y gwahaniaeth rhwng Caerdydd, Caernarfon a Chaersws, yn ogystal â nodweddion unigryw cymunedau fel fy un i, fel Adamsdown a rhannau o Bentwyn, sy'n ardaloedd o amddifadedd sylweddol, ac y mae eu hanghenion yn gwbl wahanol i anghenion Cyncoed neu Ben-y-lan, dyweder, er nad ydyn nhw ond ychydig filltiroedd ar wahân. Felly, beth ellir ei wneud i atal Llywodraeth Dorïaidd y DU rhag herwgipio'r arian hwn at eu dibenion eu hunain, yn hytrach na mynd i'r afael â thlodi ac amddifadedd yn ein cymunedau?
English: The Member is, of course, right to say that the purpose behind the Bill - the intent of the Bill, certainly - is to limit the capacity of the Senedd and Welsh Ministers to act in accordance with the devolution settlement. It didn't have to be this way, and it still doesn't have to be this way. We've proposed an alternative to the Bill that respects the devolution settlement, but also delivers the high standards across a range of areas, which I know that she feels very passionately about and is a very ardent campaigner for. As I say, we've pursued a strategy of putting forward constructive alternatives, and have had significant support in the House of Lords, as I know that she is aware, for many of those positions, from a range of political voices and non-political voices, and from a range of different walks of life. And there has been a very, very strong theme that the devolution settlement needs to be respected and that if the UK Government is proceeding on the basis that this Bill is intended to strengthen the union, it will find that it is mistaken, because the best way of doing that is by defending and extending devolution, rather than trying to ride roughshod over it.
Welsh: Mae'r Aelod, wrth gwrs, yn gywir i ddweud mai bwriad y Bil - mai diben y Bil, yn sicr - yw cyfyngu ar allu'r Senedd a Gweinidogion Cymru i weithredu yn unol â'r setliad datganoli. Nid oedd yn rhaid iddo fod fel hyn, ac nid oes rhaid iddo fod fel hyn o hyd. Rydym ni wedi cynnig dewis amgen i'r Bil sy'n parchu'r setliad datganoli, ond sydd hefyd yn cyflawni'r safonau uchel mewn ystod o feysydd, y gwn i ei bod yn teimlo'n angerddol iawn yn eu cylch ac yn ymgyrchydd brwd iawn drostynt. Fel y dywedais, rydym ni wedi dilyn strategaeth o gyflwyno dewisiadau adeiladol amgen, ac wedi cael cefnogaeth sylweddol yn Nhŷ'r Arglwyddi, fel rwy'n gwybod ei bod yn ymwybodol, i lawer o'r safbwyntiau hynny, o amrywiaeth o leisiau gwleidyddol a lleisiau anwleidyddol, ac o amrywiaeth o wahanol gefndiroedd. A chafwyd thema gref iawn, iawn bod angen parchu'r setliad datganoli ac os yw Llywodraeth y DU yn bwrw ymlaen ar y sail mai bwriad y Bil hwn yw cryfhau'r undeb, bydd yn canfod ei bod yn camgymryd, oherwydd y ffordd orau o wneud hynny yw drwy amddiffyn ac ymestyn datganoli, yn hytrach na cheisio ei sathru dan draed.
English: The Welsh Government has made clear to the UK Government that an EU trade deal is of vital importance for Welsh citizens and businesses. However, as a responsible Government we are planning for the possibility. This includes making all necessary Welsh legislation to deliver a 'no trade deal' outcome by 31 December.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi ei gwneud hi'n glir i Lywodraeth y DU fod cytundeb masnach gyda'r UE yn hanfodol bwysig i ddinasyddion a busnesau Cymru. Fodd bynnag, gan ein bod yn Llywodraeth gyfrifol rydym yn cynllunio ar gyfer y posibilrwydd. Mae hyn yn cynnwys gwneud yr holl ddeddfwriaeth angenrheidiol yng Nghymru i allu gweithredu canlyniad o 'dim cytundeb masnach' erbyn 31 Rhagfyr.