English: Thank you, Deputy Llywydd. In his excellent book Yr Erlid, Heini Gruffudd of Swansea tells the story of his mother, the scholar and author Käthe Bosse-Griffiths, and the appalling impact of the growth of Nazism and the Holocaust on her and her family in Germany. They, like millions of other families who weren't considered people by the Nazis and their allies, were persecuted and some, like his mother, had to flee, and others, like his great aunt, committed suicide, and millions like his grandmother were killed in the prisoner camps. It's difficult to imagine the suffering. But books such as Yr Erlid, telling the story of one family, help us to understand the way an appalling ideology and prejudice could bring about inhuman cruelty and genocide. The experience of my sister-in-law's family, Dr Zoe Morris-Williams, was very similar, and the descendents of her grandfather, Heinz Koppel, who became one of the foremost artists of Wales, have made a major contribution to their communities and to Wales, with Zoe, the granddaughter of a refugee, saving lives as a doctor. Just as individual family stories ensure that we understand the incomprehensible, one day, Holocaust Memorial Day, helps us to remember the lives of the millions killed as a result of Nazi persecution and also every family across the globe who have suffered as a result of genocide. A day of remembrance gives us a chance to reflect on these stories and to hear and to understand the warnings that they contain, and to commit to work towards a future without persecution and cruelty of this kind, and to eradicate the racism and intolerance that can lead to that. We have mentioned in this place that we are currently living through an economic crisis that we haven't seen the likes of for decades. We have seen, in a period of national crisis and economic uncertainty, how intolerance can grow and can be nurtured for political reasons. This isn't a thing of the past. Just last week, I saw a Nazi symbol painted on a bus station wall in Neath. And the frightening statistics on reports of anti-Semitic attacks and racist attacks in Wales show clearly that a lack of tolerance is on the increase here in Wales. The Holocaust taught us that standing against prejudice and xenophobia is crucial. Refugee organisations warn us that the new Nationality and Borders Bill of the Westminster Government will undermine our ambition here in Wales to be a nation of sanctuary for everyone who needs that sanctuary. Placing people in particular categories, proving their qualification by carrying out physical tests and therefore placing value on one life above another is something that we must pledge, on Holocaust Memorial Day of all days, to oppose. I would therefore like to ask whether the Minister agrees that we must do everything within the Government's ability to oppose the Nationality and Borders Bill of the UK Government, which will be so detrimental to those who are fleeing persecution, and what discussions has she had with the Westminster Government on this Bill. How does the Government ensure that we promote and celebrate the contribution of families who have made their homes here in Wales having fled prejudice, racism and violence? And would the Government agree to issue a statement on Armenian Genocide Remembrance Day, which would send a message of support to that community too? And what role can the new curriculum play in ensuring that our children understand and learn from the lessons of the past so that we, one day, can see a future that won't be scarred by the most appalling cruelty and will prevent any nation from taking the path that leads to genocide? Thank you.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Yn ei lyfr arobryn Yr Erlid, mae Heini Gruffudd o Abertawe yn olrhain hanes ei fam, y llenor a'r ysgolhaig, Käthe Bosse-Griffiths, ac effaith erchyll twf Natsïaeth yr Holocost arni hi a'i theulu yn yr Almaen. Cawson nhw, fel miliynau o deuluoedd eraill nad oedd yn cael eu hystyried yn bobl gan y Natsïaid a'u cynghreiriaid, eu herlid, a rhai fel ei fam yn gorfod troi'n alltud, eraill fel ei hen fodryb yn cyflawni hunanladdiad, a miliynau fel ei famgu yn cael eu lladd yn y gwersylloedd carchar. Mae'n anodd dirnad y dioddefaint. Ond mae cyfrolau fel Yr Erlid, drwy adrodd hanes un teulu, yn ein helpu i ddeall y modd y galluogwyd i ideoleg wrthdroëdig a rhagfarn esgor ar greulondeb annynol a hil-laddiad. Roedd profiad teulu fy chwaer yng nghyfraith, Dr Zoe Morris-Williams, yn un tebyg iawn, ac mae disgynyddion ei thadcu, yr arlunydd Heinz Koppel, ddaeth yn un o artistiaid blaenllaw Cymru, wedi gwneud cyfraniad mawr i'w cymunedau ac i Gymru, gyda Zoe, yn wyres i ffoadur, yn achub bywydau fel meddyg. Yn yr un modd ag y mae hanesion teuluoedd unigol yn sicrhau ein bod yn deall yr annealladwy, mae un diwrnod, Diwrnod Cofio'r Holocost, yn ein helpu i gofio bywydau'r miliynau a laddwyd yn sgil erledigaeth y Natsïaid, a hefyd pob teulu ar draws ein byd sydd wedi dioddef yn sgil hil-laddiad. Mae diwrnod o gofio yn rhoi cyfle inni wir adlewyrchu ar yr hanesion hyn ac i glywed a deall y rhybuddion sydd ymhlyg ynddynt, ac ymrwymo i weithio tuag at ddyfodol heb erledigaeth a chreulondeb o'r fath, ac i ddileu'r hiliaeth a'r anoddefgarwch sy'n medru arwain at hynny. Rydym ni wedi sôn yn y lle hwn ein bod ar hyn o bryd yn byw trwy argyfwng economaidd nas welwyd ei fath ers degawdau. Rydym wedi gweld mewn cyfnod o argyfwng cenedlaethol ac ansicrwydd economaidd sut mae anoddefgarwch yn gallu tyfu a hefyd yn gallu cael ei feithrin am resymau gwleidyddol. Dyw hyn ddim yn perthyn i'r gorffennol. Dim ond wythnos diwethaf y gwelais i symbol Natsïaeth wedi ei baentio ar wal gorsaf bws yng Nghastell-nedd. Ac mae'r ystadegau brawychus am adroddiadau o ymosodiadau gwrth-Semitaidd a hiliol yng Nghymru yn arddangos yn glir bod diffyg goddefgarwch ar gynnydd yma. Dysgodd yr Holocost i ni fod gwrthsefyll rhagfarn a senoffobia yn hanfodol. Mae mudiadau ffoaduriaid yn rhybuddio y bydd Bil Cenedligrwydd a Ffiniau newydd Llywodraeth San Steffan yn tanseilio ein huchelgais yma yng Nghymru i fod yn genedl noddfa i bawb sydd ei angen. Mae gosod pobl mewn categorïau, profi eu cymhwyster trwy eu harchwilio yn gorfforol ac felly rhoi gwerth ar un bywyd uwchben un arall, yn rhywbeth y mae'n rhaid inni addo ar Ddiwrnod Cofio'r Holocost o bob dydd i'w wrthwynebu. Hoffwn ofyn felly a yw'r Gweinidog yn cytuno bod yn rhaid gwneud popeth o fewn gallu'r Llywodraeth i wrthwynebu Bil Cenedligrwydd a Ffiniau y Deyrnas Gyfunol a fydd mor andwyol i'r rhai sy'n ffoi rhag erledigaeth, a pha drafodaeth ydy hi wedi ei chael gyda Llywodraeth San Steffan am y Bil hwn. Sut mae'r Llywodraeth yn sicrhau ein bod yn hyrwyddo ac yn dathlu cyfraniad teuluoedd sydd wedi ymgartrefi yng Nghymru ar ôl ffoi rhag rhagfarn, hiliaeth a thrais, ac a yw'r Llywodraeth yn cytuno i wneud datganiad ar Ddydd Cofio Hil-laddiad yr Arminiaid ym mis Ebrill, er enghraifft, fyddai'n gyrru neges o gefnogaeth ac o gydnabyddiaeth i'r gymuned honno? A pha rôl all y cwricwlwm newydd ei chwarae wrth sicrhau y bydd ein plant yn deall ac yn dysgu o wersi'r gorffennol fel y gallwn, un dydd, weld dyfodol na fydd yn cael ei greithio gan y modd mwyaf erchyll o greulondeb ac yn atal unrhyw genedl rhag cymryd y llwybr sy'n arwain at hil-laddiad? Diolch.