English: Although the people entrust sovereignty, being the authority of the state to govern itself without interference from outside sources or bodies, to a Prime Minister and Government, and although the Prime Minister confirmed last week that the UK Government will put the final deal agreed between the UK and the EU to a vote in both Houses of Parliament before it comes into force, we respect the Supreme Court's decision that an Act of Parliament is required before article 50 is triggered, and we note that the UK Government has said it will set out its next steps to the UK Parliament shortly. But, of course, we also note the unanimous decision by the Supreme Court that the UK Government is not legally compelled to consult the Welsh Assembly, Northern Ireland Assembly or Scottish Parliament before triggering article 50. But, of course, the British people, including the Welsh people, voted to leave the EU, and the UK Government will deliver on that, triggering article 50, as planned, by the end of March. And today's ruling does nothing to change that - the indications from the UK Parliament are that Parliament will pass this. It's important to remember that Parliament, the UK Parliament, backed the referendum by a margin of six to one, and has already indicated its support for getting on with the process of exit, to the timetable set out by the UK Government. And I welcome the fact that the UK Government is championing now a confident, outward-looking, inclusive and global-trading UK, but the Prime Minister has been very careful to make sure that reference to the involvement of the devolved Governments and Parliaments is included in that process. Now, given that the Supreme Court said that relations with the EU and other foreign affairs matters are reserved to UK Government and Parliament, not the devolved institutions, and that the Sewel convention scope and operation is not within the operational remits of the courts, and that the devolved legislatures therefore do not have a veto on the UK decision to withdraw from the EU, how do you respond to their statement that withdrawal from the EU will alter the competence of the devolved institutions, and remove the responsibilities to comply with EU law, again in that context? Do you therefore, in that context, agree now that, when I said to you in November - after you announced your plans to seek representation at the appeal into the High Court decision that Parliament must vote on the process taking the UK out of the European Union - that the matters you raised were outside article 50 negotiations with the EU on EU withdrawal, and are instead matters for negotiation with the UK Government and the other home nations on a bilateral and quadrilateral basis? At that point, what is your view on how the Sewel convention might apply, or is it your legal opinion - or the legal opinion of those advising you - that these matters, once coming out of Brussels back to UK, will come straight to the UK Government, where they cover devolved matters? And if so, how do you propose, bilaterally or quadrilaterally, to move forward on framework arrangements that might address that across all four UK Governments and Parliaments? And my final question relates to cost. The outcome seems to validate the concerns that were raised here in November, following your written statement, and then your oral statement, to the Assembly. The court seems to have upheld those concerns raised. We know that the public cost has been announced at something around £85,000, but we understand that there have been a number of visits to London, and, obviously, not only involving yourself and Welsh Government officials, but external legal advisers. So, could you provide the Assembly with a figure for the total cost of this failure to secure Supreme Court endorsement for your view that this Assembly should have a veto?
Welsh: Er bod y bobl yn ymddiried mewn sofraniaeth, sef awdurdod y wladwriaeth i lywodraethu ei hun heb ymyrraeth o ffynonellau neu gyrff allanol, i Brif Weinidog a Llywodraeth, ac er bod y Prif Weinidog wedi cadarnhau'r wythnos diwethaf y bydd Llywodraeth y DU yn rhoi'r fargen derfynol rhwng y DU a'r UE i bleidlais yn y ddau Dŷ Seneddol cyn iddo ddod i rym, rydym yn parchu penderfyniad y Goruchaf Lys bod angen Deddf Seneddol cyn i erthygl 50 gael ei sbarduno. Nodwn hefyd fod Llywodraeth y DU wedi dweud y bydd yn gosod allan ei chamau nesaf i Senedd y DU yn fuan. Ond, wrth gwrs, rydym hefyd yn nodi'r penderfyniad unfrydol gan y Goruchaf Lys nad yw'n rheidrwydd cyfreithiol ar Lywodraeth y DU i ymgynghori â Chynulliad Cymru, Cynulliad Gogledd Iwerddon neu Senedd yr Alban cyn sbarduno erthygl 50. Ond, wrth gwrs, pleidleisiodd pobl Prydain, gan gynnwys pobl Cymru, i adael yr UE, a bydd Llywodraeth y DU yn cyflwyno ar hynny, gan sbarduno erthygl 50, yn ôl y bwriad, erbyn diwedd mis Mawrth. Ac nid yw dyfarniad heddiw yn gwneud dim i newid hynny - yr arwyddion gan Senedd y DU yw y bydd y Senedd yn pasio hyn. Mae'n bwysig cofio bod y Senedd, Senedd y DU, wedi cefnogi'r refferendwm o chwech i un, ac mae eisoes wedi nodi ei chefnogaeth i fwrw ymlaen â'r broses o ymadael, i'r amserlen a bennwyd gan Lywodraeth y DU. Ac rwy'n croesawu'r ffaith bod Llywodraeth y DU bellach yn hyrwyddo Teyrnas Unedig hyderus, sy'n edrych tuag allan, yn gynhwysol ac yn masnachu'n fyd-eang. Ond mae'r Prif Weinidog wedi bod yn ofalus iawn i sicrhau bod cyfeiriad at gyfraniad y Llywodraethau a'r Seneddau datganoledig yn cael ei chynnwys yn y broses honno. Yn awr, o gofio bod y Goruchaf Lys wedi dweud bod cysylltiadau â materion yr UE a materion tramor eraill yn cael eu neilltuo i Lywodraeth y DU a'r Senedd, nid y sefydliadau datganoledig, ac nad yw cwmpas a gweithrediad confensiwn Sewel o fewn cylchoedd gwaith gweithredol y llysoedd, ac nad oes gan y deddfwrfeydd datganoledig felly, feto ar benderfyniad y DU i dynnu'n ôl o'r UE, sut ydych chi'n ymateb i'w datganiad y bydd tynnu allan o'r UE yn newid cymhwysedd y sefydliadau datganoledig, ac yn cael gwared ar y cyfrifoldebau i gydymffurfio â chyfraith yr UE, eto yn y cyd-destun hwnnw? A ydych chi, felly, yn y cyd-destun hwnnw, yn cytuno yn awr, pan ddywedais wrthych chi ym mis Tachwedd - ar ôl i chi gyhoeddi eich cynlluniau i geisio cynrychiolaeth yn yr apêl i benderfyniad yr Uchel Lys fod yn rhaid i Senedd bleidleisio ar y broses o fynd â'r DU allan o'r Undeb Ewropeaidd - bod y materion a godwyd gennych y tu allan i drafodaethau erthygl 50 gyda'r UE ar dynnu'n ôl o'r UE, ac yn lle hynny yn faterion i'w trafod â Llywodraeth y DU a'r gwledydd cartref eraill ar sail ddwyochrog a phedrochr? Ar y pwynt hwnnw, beth yw eich barn am sut y gallai confensiwn Sewel fod yn berthnasol? Neu, ai eich barn gyfreithiol - neu farn gyfreithiol y rhai sy'n eich cynghori chi - yw bod y materion hyn, a oedd ar un adeg yn dod allan o Frwsel yn ôl i'r DU, yn dod yn syth i Lywodraeth y DU, lle maent yn cwmpasu materion datganoledig? Ac os felly, sut ydych chi'n cynnig, yn ddwyochrog neu'r bedrochrog, i symud ymlaen ar y trefniadau fframwaith a allai roi sylw i hynny ar draws pob un o bedair Llywodraeth a Senedd y DU? Ac mae fy nghwestiwn olaf yn ymwneud â chost. Ymddengys bod y canlyniad yn dilysu'r pryderon a godwyd yma ym mis Tachwedd, yn dilyn eich datganiad ysgrifenedig, ac yna eich datganiad llafar, i'r Cynulliad. Ymddengys bod y llys wedi cadarnhau'r pryderon hynny a godwyd. Gwyddom fod y gost gyhoeddus wedi cael ei chyhoeddi ar rywbeth fel £85,000, ond rydym yn deall y bu nifer o ymweliadau â Llundain, ac, yn amlwg, roedd y rhain nid yn unig yn cynnwys chi eich hun a swyddogion Llywodraeth Cymru, ond cynghorwyr cyfreithiol allanol. Felly, a wnewch chi roi ffigur i'r Cynulliad ar gyfer cyfanswm cost y methiant hwn i sicrhau cymeradwyaeth y Goruchaf Lys i'ch barn y dylai'r Cynulliad hwn gael feto?