English: Diolch yn fawr, Llywydd. I'd like to continue in the same tone and approach that the Cabinet Secretary for Finance has adopted over the debates this afternoon in rooting our budget for local government in our values, our principles, where we stand and the approach that we wish to take. Presiding Officer, this is a budget that is rooted in a belief in local government. It is rooted in the belief that local government is valued by both this Government and by people across Wales. We want to work alongside local authorities to protect and enhance public services, to value public service workers, and to ensure that the place of local government in our budgets reflects these values and these principles. The finance Secretary, in introducing the Government's budget earlier this afternoon, outlined how austerity has undermined our ability to protect these services, but within this context we will continue to invest in local government and in local services. Next year, local authorities in Wales will receive over £4.2 billion in general revenue funding. This is an increase of 0.2 per cent compared with the current financial year, and the second increase in the settlement for local government in as many years. Presiding Officer, we believe that this is a realistic settlement that will continue to protect local services from significant cuts against a background of reduced funding. The Welsh Government has protected funding for local government in recent years, and this settlement is no different. As a result, current spending on local services in Wales has increased by over 4 per cent between 2010-11 and 2017-18 in cash terms. In England, it has decreased by 12 per cent, and that is the real example of how this Government seeks to value public service, value public servants and value local government. The distribution reflects the most up-to-date assessment of relative need, based on a wealth of information about the demographic, physical, economic and social characteristics of every authority in Wales. In preparing the final settlement, I've given careful consideration to the responses I received to the consultation on the provisional settlement, which closed on 21 November. This settlement provides councils with a robust basis for their financial planning for the coming financial year. Compared with the provisional settlement announcement, the final settlement includes an additional £20 million as a result of the Welsh Government's final budget allocations. Also, the final settlement includes a further £7 million to support the increase to the capital limit in charging for residential care to £40,000 commencing in April 2018. In addition, the final settlement provides an additional £1.3 million of funding to local authorities for them to use their discretionary powers to provide targeted relief to support local businesses that would benefit most from additional assistance. Within the settlement, we are prioritising funding for essential public services such as education and social care. Whilst there is no ring fencing on any specific element of the settlement, I am prioritising funding for schools, through £62 million in 2018-19 and a further £46 million in 2019-20 within the settlement to provide and to maintain the Welsh Government's contribution and enable authorities to maintain core spending on schools at current levels in both those years. Similarly for social care, I am prioritising funding, through £42 million in the next financial year and a further £31 million in 2019-20 within the settlement, to maintain the Welsh Government's contribution and to enable local authorities to maintain core spending on social care at current levels in both those years. This reflects our recognition of the need to invest and to continue to invest in social care. As well as the funding I have already highlighted, this settlement provides an additional £6 million to support the delivery of local services to meet homelessness prevention duties, on top of the £6 million built into the settlement in the current financial year. Alongside the settlement, we are providing £600,000 to support local government to stop charging for child burials. This recognises and builds upon the positive steps already taken by many councils in Wales and puts in place a fair and consistent approach across Wales. Finally, over £800,000 of additional funding outside the settlement has been included to ensure that no authority sees a reduction greater than 0.5 per cent compared to the current general revenue funding allocation. Local government has continually asked for dehypothecation of specific grants and, in line with the direction of travel of previous Ministers, I have sought to continue this trend and will be looking to transfer further funding into the settlement in the future. The settlement reflects over £92 million worth of transfers into the baseline previously paid to local authorities through specific grants. This includes £35 million from the waste element of the single revenue grant, £27 million of funding previously provided via the Welsh independent living grant, £19 million to support the social care workforce grant, £8 million to deliver the looked-after children programme, £3 million for carers' respite care grant, and £391,000 additional funding for social care for prisoners in the secure estate.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Fe hoffwn i barhau yn yr un cywair ac yn yr un modd ag yr oedd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid yn ymdrin â'r dadleuon y prynhawn yma wrth wreiddio ein cyllideb ar gyfer llywodraeth leol yn ein gwerthoedd, ein hegwyddorion, y sefyllfa yr ydym ni ynddi a'r ffordd yr ydym ni'n bwriadu mynd ati. Llywydd, mae hon yn gyllideb sy'n seiliedig ar ffydd mewn llywodraeth leol. Mae'n seiliedig ar y gred bod llywodraeth leol yn cael ei gwerthfawrogi gan y Llywodraeth hon a phobl ledled Cymru. Rydym ni eisiau gweithio ochr yn ochr ag awdurdodau lleol er mwyn diogelu a gwella gwasanaethau cyhoeddus, er mwyn gwerthfawrogi gweithwyr gwasanaethau cyhoeddus, ac i sicrhau bod lle llywodraeth leol yn ein cyllidebau yn adlewyrchu'r gwerthoedd a'r egwyddorion hyn. Amlinellodd yr Ysgrifennydd Cyllid, wrth gyflwyno cyllideb y Llywodraeth yn gynharach y prynhawn yma, sut mae cyni wedi tanseilio ein gallu i amddiffyn y gwasanaethau hyn, ond yn y cyd-destun hwn byddwn yn parhau i fuddsoddi mewn llywodraeth leol ac mewn gwasanaethau lleol. Y flwyddyn nesaf, bydd awdurdodau lleol yng Nghymru yn cael dros £4.2 biliwn mewn cyllid refeniw cyffredinol. Mae hyn yn gynnydd o 0.2 y cant o'i gymharu â'r flwyddyn ariannol bresennol, a dyma'r ail gynnydd yn y setliad i Lywodraeth Leol mewn tair blynedd. Llywydd, rydym ni'n credu bod hwn yn setliad realistig a fydd yn parhau i ddiogelu gwasanaethau lleol rhag toriadau sylweddol mewn sefyllfa pan geir llai o arian. Mae Llywodraeth Cymru wedi diogelu cyllid ar gyfer llywodraeth leol yn y blynyddoedd diwethaf, ac nid yw'r setliad hwn yn wahanol. O ganlyniad, mae'r gwariant cyfredol ar wasanaethau lleol yng Nghymru wedi cynyddu dros 4 y cant rhwng 2010-11 a 2017-18, o ran arian parod. Yn Lloegr, mae wedi gostwng 12 y cant, ac mae hynny'n enghraifft wirioneddol o sut mae'r Llywodraeth hon yn ceisio gwerthfawrogi gwasanaethau cyhoeddus, gwerthfawrogi gweision cyhoeddus a gwerthfawrogi llywodraeth leol. Mae'r dosbarthiad yn adlewyrchu'r asesiad mwyaf diweddar o angen cymharol, ar sail toreth o wybodaeth ynglŷn â nodweddion demograffig, ffisegol, economaidd a chymdeithasol pob awdurdod yng Nghymru. Wrth baratoi'r setliad terfynol, rwyf wedi rhoi ystyriaeth ofalus i'r ymatebion a ddaeth i law ynglŷn â'r ymgynghoriad ynghylch y setliad dros dro, a ddaeth i ben ar 21 Tachwedd. Mae'r setliad hwn yn rhoi sail gadarn i gynghorau ar gyfer cynllunio ariannol y flwyddyn ariannol nesaf. O'i gymharu â'r cyhoeddiad ynglŷn â'r setliad dros dro, mae'r setliad terfynol yn cynnwys £20 miliwn ychwanegol o ganlyniad i ddyraniadau cyllideb terfynol Llywodraeth Cymru. Hefyd, mae'r setliad terfynol yn cynnwys £7 miliwn ychwanegol i gefnogi'r cynnydd yn y terfyn cyfalaf o ran codi tâl am ofal preswyl, a fydd yn codi i £40,000 ym mis Ebrill 2018. Yn ogystal â hyn, mae'r setliad terfynol yn darparu £1.3 miliwn ychwanegol i awdurdodau lleol ei ddefnyddio yn ôl eu doethineb er mwyn rhoi cymorth penodol i gefnogi busnesau lleol a fyddai'n elwa fwyaf o gymorth ychwanegol. Yn y setliad, rydym yn rhoi blaenoriaeth i gyllid ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus hanfodol megis addysg a gofal cymdeithasol. Er nad yw unrhyw elfen benodol o'r setliad wedi ei glustnodi, rwyf yn blaenoriaethu cyllid ar gyfer ysgolion, drwy roi £62 miliwn yn 2018-19 a £46 miliwn pellach yn 2019-20 yn y setliad er mwyn darparu a chynnal cyfraniad Llywodraeth Cymru a galluogi awdurdodau i gynnal gwariant craidd ar ysgolion ar y lefelau presennol yn y ddwy flynedd hynny. Felly hefyd ofal cymdeithasol, lle'r wyf yn blaenoriaethu cyllid, drwy roi £42 miliwn yn y flwyddyn ariannol nesaf a £31 miliwn pellach yn 2019-20 yn y setliad, i gynnal cyfraniad Llywodraeth Cymru ac er mwyn galluogi awdurdodau lleol i gadw gwariant craidd ar ofal cymdeithasol ar y lefelau presennol yn y ddwy flynedd hynny. Mae hyn yn adlewyrchu ein cydnabyddiaeth o'r angen i fuddsoddi ac i barhau i fuddsoddi mewn gofal cymdeithasol. Yn ogystal â'r cyllid y cyfeiriais ato eisoes, mae'r setliad hwn yn rhoi £6 miliwn ychwanegol i gefnogi'r gwaith o ddarparu gwasanaethau lleol er mwyn bodloni dyletswyddau atal digartrefedd, yn ychwanegol at y £6 miliwn a ymgorfforwyd yn y setliad yn y flwyddyn ariannol sydd ohoni. Ochr yn ochr â'r setliad, rydym ni'n darparu £600,000 i gefnogi llywodraeth leol i roi'r gorau i godi tâl am gladdu plant. Mae hyn yn cydnabod ac yn adeiladu ar y camau cadarnhaol y mae llawer o gynghorau yng Nghymru eisoes wedi eu cymryd ac yn sefydlu trefn deg a chyson ledled Cymru. Yn olaf, mae mwy nag £800,000 o arian yn ychwanegol at y setliad wedi'i gynnwys er mwyn sicrhau nad yw unrhyw awdurdod yn gweld gostyngiad o fwy na 0.5 y cant o'i gymharu â'r dyraniad cyllid refeniw cyffredinol presennol. Mae llywodraeth leol wedi bod yn gofyn yn barhaus am glustnodi grantiau penodol ac, yn unol â meddylfryd Gweinidogion blaenorol, rwyf wedi ceisio parhau â'r duedd hon a byddaf yn ystyried trosglwyddo mwy o arian i'r setliad yn y dyfodol. Mae'r setliad yn adlewyrchu gwerth dros £92 miliwn o drosglwyddiadau i'r llinell sylfaen a dalwyd yn flaenorol i awdurdodau lleol drwy grantiau penodol. Mae hyn yn cynnwys £35 miliwn o elfen wastraff y grant refeniw sengl, £27 miliwn o gyllid a ddarperid gynt drwy Grant Byw'n Annibynnol Cymru, £19 miliwn i gefnogi'r grant gweithlu gofal cymdeithasol, £8 miliwn i gyflawni'r rhaglen plant sy'n derbyn gofal, £3 miliwn ar gyfer grant gofal seibiant i ofalwyr, a £391,000 o gyllid ychwanegol ar gyfer gofal cymdeithasol i garcharorion mewn sefydliadau diogel.