techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Turning to that new inequality data unit that you mentioned and the evidence that that will give us, how do you believe that that will feed into the process of setting the budget?
Welsh: O ran yr uned data anghydraddoldebau newydd yma a'r dystiolaeth bydd honno'n ei rhoi i ni, sut ydych chi'n credu bydd hwnna'n bwydo i mewn i'r broses o osod y gyllideb?
English: Thank you. That was very useful. Thank you. I'm sure we'll be returning to that in future. A question specifically now with regard to the discretionary assistance fund. Even though the allocation is £7 million higher than in pre-pandemic years, it is lower than the allocations for each of the past two financial years, and I know that, of course, that is related to the additional funding that has been received from the United Kingdom Government as a result of the pandemic. But bearing in mind that a recent report by our committee on debt had found, and you've talked about this perfect storm of debt that is facing us at the moment, and the crisis in terms of costs of living - . Do you feel that the funding that has been allocated to the assistance fund is sufficient to meet what is going to be huge demand on it, the same, if not greater, than the demand that we've seen during the pandemic? And also, have you considered continuing with the temporary measures that have been implemented in terms of allowing people to receive greater opportunities to apply for the fund? That is coming to an end, isn't it, in March?
Welsh: Diolch. Roedd hwnna'n ddefnyddiol iawn. Diolch yn fawr. Rwy'n siŵr y byddwn ni'n dod nôl at hwnna yn y dyfodol. Cwestiwn yn benodol ynglŷn â'r gronfa cymorth dewisol. Er bod y dyraniad £7 miliwn yn uwch na'r rhai blynyddol cyn y pandemig, mae e'n is na'r dyraniadau ar gyfer pob un o'r ddwy flynedd ariannol flaenorol, ac rwy'n gwybod, wrth gwrs, fod hwnna'n ymwneud â'r arian ychwanegol sydd wedi dod o Lywodraeth y Deyrnas Gyfunol yn sgil y pandemig. Ond o ystyried bod adroddiad diweddar ein pwyllgor ni ar ddyled wedi canfod, ac rŷch chi wedi sôn am y storm berffaith yma o ddyledion sydd yn ein hwynebu ni oherwydd, wrth gwrs, yr argyfwng costau byw - . Ydych chi'n teimlo bod yr arian sydd wedi cael ei ddynodi i'r gronfa yn ddigonol i wynebu'r hyn rŷn ni'n gwybod sy'n mynd i alw enfawr arno fe, yr un fath, os nad yn fwy, na'r hyn rŷn ni wedi'i weld yn ystod y pandemig? A hefyd, ydych chi wedi ystyried parhau gyda'r mesurau dros dro sydd wedi bod, o ran gadael i bobl gael mwy o gyfleon i wneud cais i'r gronfa? Mae hynny'n dod i ben, onid yw e, ym mis Mawrth?
English: Thank you, Chair. Yes, as demonstrated by the Chwarae Teg report on the economic impact of the lockdown period on women, the pandemic has, of course, revealed and exacerbated those inequalities, and so it was good to see an increase in the budget to tackle inequalities. But I would like to ask where in the draft budget we can find allocations for taking forward the recommendations made in the review of gender inequality by Chwarae Teg, namely the 'Deeds Not Words' report.
Welsh: Diolch, Cadeirydd. Ie, fel dangoswyd gan adroddiad Chwarae Teg ar effaith economaidd y cyfnod clo ar fenywod, mae'r pandemig, wrth gwrs, wedi dadlennu a dyfnhau anghydraddoldebau, ac felly roedd yn dda gweld bod yna gynnydd yn y gyllideb i daclo anghydraddoldebau. Ond hoffwn ofyn ble yn y gyllideb ddrafft y gallwn ni ddod o hyd i ddyraniadau ar gyfer gweithredu'r argymhellion a wnaed yn yr adolygiad o gydraddoldeb rhywiol gan Chwarae Teg, sef, yn benodol, yr adroddiad yna, 'Gwneud Nid Dweud'.
English: Good afternoon. A very warm welcome to this meeting of the Petitions Committee.
Welsh: Prynhawn da. Croeso cynnes i chi i gyd i gyfarfod y Pwyllgor Deisebau.
English: So, we'll move on very swiftly now to questions to the First Minister, and the first question this afternoon is from Llyr Gruffydd.
Welsh: Felly, mi wnaf i symud ymlaen nawr, yn sydyn iawn, i gwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf y prynhawn yma gan Llyr Gruffydd.
English: Llywydd, in line with the co-operation agreement, our draft budget sets out increases in both capital and revenue funding for flood and coastal defences across Wales, as we respond to the challenges of climate change.
Welsh: Llywydd, yn unol â'r cytundeb cydweithio, mae ein cyllideb ddrafft yn nodi cynnydd mewn cyllid cyfalaf a chyllid refeniw i amddiffyn rhag llifogydd ac amddiffyn yr arfordir ledled Cymru, wrth inni ymateb i heriau'r newid yn yr hinsawdd.
English: Thank you for that response. It's good to hear that. Of course, one frustration is that it takes so long, very often, to deal with repairing infrastructure. In the meantime, the damage can become worse, and the costs can increase. I'm thinking of examples such as the B5606 in Newbridge near Wrexham. It's over a year now since the damage was done there. And Llannerch bridge in Trefnant, Denbighshire, where it's been a year since the damage occurred to the bridge there. In both cases, local residents, when they used to be able to complete short journeys, now have to take very long journeys because the infrastructure's been lost, and that brings a cost in terms of the carbon footprint too. So, can I make a request that the Government looks urgently and favourably at requests from local authorities for investment to restore those two examples of infrastructure lost as a result of flood damage and climate change, because the delays mean not only that the work will be more expensive in financial terms, but that there is a higher cost in terms of climate change too?
Welsh: Diolch am yr ateb. Mae'n dda clywed hynny. Wrth gwrs, un rhwystredigaeth yw ein bod ni'n cymryd gymaint o amser yn aml iawn i fynd i'r afael ag adfer is-adeiledd. Yn y cyfamser, yn aml iawn, mae'r difrod yn gallu gwaethygu, ac mae'r gost yn y pen draw yn mynd yn fwy. Dwi'n meddwl am enghreifftiau fel y B5606 yn Newbridge ger Wrecsam. Mae dros flwyddyn nawr ers i'r difrod ddigwydd yn fanna. A phont Llannerch yn Nhrefnant yn Sir Ddinbych, lle mae yna flwyddyn hefyd ers i'r difrod ddigwydd i'r bont yn fanna. Ac yn y ddau achos, wrth gwrs, mae trigolion lleol, pan oedden nhw'n gallu cwblhau teithiau byr, nawr yn gorfod cwblhau teithiau hir eithriadol gan fod yr is-adeiledd wedi'i golli, ac mae hynny'n dod â chost o safbwynt ôl-troed carbon hefyd. Felly, a gaf i wneud cais ar i'r Llywodraeth edrych yn fuan, yn ogystal, wrth gwrs, ag edrych yn ffafriol, ar geisiadau gan yr awdurdodau lleol am fuddsoddiad i adfer y ddwy enghraifft yna o is-adeiledd sydd wedi cael eu colli oherwydd llifogydd a newid hinsawdd, oherwydd nid yn unig y mae'r oedi yn golygu bydd y gwaith yna'n costio mwy yn ariannol, ond mae hefyd yn golygu bod yna gost uwch o safbwynt newid hinsawdd?
English: Well, Llywydd, I thank Llyr Gruffydd for those questions. One of the reasons why we have provided more revenue in the system is to help local authorities to prepare bids for funding to carry out work where that work is necessary. And we recognise the fact that local authorities have had difficulty in bringing everything together and submitting their bids to us. For example, I'm not familiar with the example that Llyr Gruffydd referred to in Wrexham, but I am familiar with Llannerch bridge, and, at the moment, we haven't received a bid from the local council there. So, what we have done is not only increase capital funding to carry out that work, but we've also provided revenue to help local authorities and others to prepare for that work, to put their bids together so they can be submitted to us, and in so doing, to accelerate the process that we have.
Welsh: Wel, Llywydd, diolch i Llyr Gruffydd am y cwestiynau. Un o'r rhesymau pam rŷn ni wedi rhoi mwy o refeniw i mewn i'r system yw i helpu awdurdodau lleol i baratoi ceisiadau am arian i wneud gwaith ble mae'r gwaith yn angenrheidiol. Ac rŷn ni'n cydnabod y ffaith bod yr awdurdodau lleol wedi cael trafferth i roi popeth gyda'i gilydd, i roi pethau i mewn i ni. Er enghraifft, dwi ddim yn gyfarwydd gyda'r enghraifft roedd Llyr Gruffydd yn cyfeirio ati yn Wrecsam, ond dwi yn gyfarwydd gyda phont Llannerch, ac, ar hyn o bryd, dŷn ni ddim wedi derbyn cais oddi wrth y cyngor lleol. So, beth rŷn ni wedi gwneud yw nid jest gynyddu arian ar yr ochr cyfalaf i wneud y gwaith, ond y refeniw hefyd i helpu awdurdodau lleol a phobl eraill i baratoi at y gwaith, i roi ceisiadau at ei gilydd, i'w rhoi nhw i mewn i ni, a thrwy wneud hynny, i gyflymu'r broses sydd gyda ni i gyd.
English: First Minister, many seaside resorts across north Wales are, as you will know, exposed to flood risk, including Towyn and Kinmel Bay in my own constituency. Now, there are plans to improve the sea defences in Towyn and Kinmel Bay, as part of the coastal risk management programme. But the proposals that have been developed by Conwy County Borough Council to date are pretty unattractive in comparison to some of the schemes elsewhere in north Wales, including in Colwyn Bay and neighbouring Rhyl, and they just do not seem to reflect the important status of Towyn and Kinmel Bay to the visitor economy. So, First Minister, can I ask you what assurances can you provide to the constituents in Clwyd West in terms of the ability of the Welsh Government to work now with Conwy County Borough Council to bring forward new coastal defence flood protection improvements in the Towyn and Kinmel Bay area that will not only improve flood protection but also enhance the coastline, improve access to our local beaches, and make these resorts more attractive for locals and visitors alike, so that they can achieve blue flag status once the works are completed?
Welsh: Prif Weinidog, mae llawer o gyrchfannau glan môr ar draws y gogledd, fel y gwyddoch chi, yn agored i berygl llifogydd, gan gynnwys Tywyn a Bae Cinmel yn fy etholaeth i. Nawr, ceir cynlluniau i wella'r amddiffynfeydd môr yn Nhywyn a Bae Cinmel, yn rhan o'r rhaglen rheoli risg arfordirol. Ond mae'r cynigion a ddatblygwyd gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Conwy hyd yma yn eithaf anneniadol o'u cymharu â rhai o'r cynlluniau mewn rhannau eraill o'r gogledd, gan gynnwys ym Mae Colwyn a'r Rhyl cyfagos, ac nid yw'n ymddangos eu bod nhw'n adlewyrchu statws pwysig Tywyn a Bae Cinmel i'r economi ymwelwyr. Felly, Prif Weinidog, a gaf i ofyn i chi pa sicrwydd y gallwch chi ei roi i'r etholwyr yng Ngorllewin Clwyd o ran gallu Llywodraeth Cymru i weithio gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Conwy nawr i gyflwyno gwelliannau newydd i amddiffynfeydd rhag llifogydd arfordirol yn ardal Tywyn a Bae Cinmel a fydd nid yn unig yn gwella diogelwch rhag llifogydd ond hefyd yn gwella'r arfordir, yn gwella mynediad at ein traethau lleol, ac yn gwneud y cyrchfannau hyn yn fwy deniadol i bobl leol ac ymwelwyr hefyd, fel y gallan nhw ennill statws baner las ar ôl i'r gwaith gael ei gwblhau?
English: First Minister, I welcome the Welsh Government's recent announcement of a free tree for every household. Constituents have asked me to enquire whether it will be possible for households to join together and to plant their trees in communal spaces, to create mini forests and, in some cases, to help soak up surface water in communal areas that could possibly otherwise lead to the flooding of homes.
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n croesawu cyhoeddiad diweddar Llywodraeth Cymru o goeden am ddim i bob aelwyd. Mae etholwyr wedi gofyn i mi holi a fydd yn bosibl i aelwydydd ymuno â'i gilydd a phlannu eu coed mewn mannau cymunedol, i greu coedwigoedd bach ac, mewn rhai achosion, i helpu i amsugno dŵr wyneb mewn ardaloedd cymunedol a allai, o bosibl, arwain at lifogydd i gartrefi fel arall.
English: I thank Ken Skates for that, Llywydd. He makes an important point - that tree planting is part of the natural flood defences that we are keen to promote as a Welsh Government. I thank him for drawing attention to our scheme to encourage tree planting by every citizen here in Wales. Ken Skates will know, Llywydd, that the scheme has two components: households will be able to choose a tree themselves and plant it in their own garden, or they will be able to make their tree part of a communal effort. That part of the scheme will be led by the Woodland Trust. I think it's great to hear that there are communities in touch with their local Senedd Member asking how they can act together through this scheme to make a difference of the sort that Ken outlined. In February, a dedicated page will be published by the Woodland Trust - a web page - and then those groups will be able to be in touch with the Woodland Trust and see how that great opportunity for more tree planting can be put to use in that collective way and make a difference in flooding and in other community amenities.
Welsh: Diolch i Ken Skates am hynna, Llywydd. Mae'n gwneud pwynt pwysig - bod plannu coed yn rhan o'r amddiffynfeydd rhag llifogydd naturiol yr ydym ni'n awyddus i'w hyrwyddo fel Llywodraeth Cymru. Diolch iddo am dynnu sylw at ein cynllun i annog pob dinesydd yma yng Nghymru i blannu coed. Bydd Ken Skates yn gwybod, Llywydd, bod dwy elfen i'r cynllun: bydd aelwydydd yn gallu dewis coeden eu hunain a'i phlannu yn eu gardd eu hunain, neu byddan nhw'n gallu gwneud eu coeden yn rhan o ymdrech gymunedol. Bydd y rhan honno o'r cynllun yn cael ei harwain gan Coed Cadw. Rwy'n credu ei bod hi'n wych clywed bod cymunedau mewn cysylltiad â'u Haelod o'r Senedd lleol yn gofyn sut y gallan nhw weithredu gyda'i gilydd drwy'r cynllun hwn i wneud gwahaniaeth o'r math a amlinellodd Ken. Ym mis Chwefror, bydd tudalen bwrpasol yn cael ei chyhoeddi gan Coed Cadw - tudalen we - ac yna bydd y grwpiau hynny yn gallu bod mewn cysylltiad â Coed Cadw a gweld sut y gellir manteisio ar y cyfle gwych hwnnw i blannu mwy o goed yn y ffordd gyfunol honno a gwneud gwahaniaeth o ran llifogydd ac amwynderau cymunedol eraill.
English: Thank you very much to Delyth Jewell for that question, Llywydd. Demand for Welsh-medium education remains high in the region. The local authorities are about to present to Welsh Ministers their 10-year plan, setting out how they intend to grow Welsh-medium education locally in response to the ambition set out in 'Cymraeg 2050'.
Welsh: Diolch yn fawr i Delyth Jewell am y cwestiwn, Llywydd. Mae'r galw am addysg Gymraeg yn parhau'n uchel yn y rhanbarth. Mae'r awdurdodau lleol ar fin cyflwyno i Weinidogion Cymru eu cynlluniau 10 mlynedd yn gosod mas sut maent yn bwriadu tyfu addysg Gymraeg yn lleol mewn ymateb i'r uchelgais yn 'Cymraeg 2050'.
English: Well, thank you very much for that. The 'Cymraeg 2050' strategy does refer to increasing the proportion of each school year group receiving Welsh-medium education from 22 per cent by 2031. There are counties in the south-east where there isn't a single Welsh-medium secondary school. But, even in the primary sector, there are areas that are missing out. Since the closure of the Ysgol Gymraeg Rhyd-y-Grug site in Quakers Yard, there is no convenient Welsh-medium school for primary pupils living in the village. The same is true of Treharris in the county of Merthyr, and Nelson, just over the border in Caerphilly. A primary school in that area could serve a large number of pupils: children who either travel long distances on a bus every morning and every afternoon, or who can't access Welsh-medium education. I understand that councils have a responsibility here, but, First Minister, children and families are missing out on a golden opportunity to access Welsh-medium education. Could you take this forward, First Minister, and work with the councils and encourage them to work together to find ways to ensure that children in Nelson and Quakers Yard can have easy access to Welsh-medium education?
Welsh: Wel, diolch am hwnna. Mae'r strategaeth 2050 yn cyfeirio at gynyddu'r gyfran o bob grŵp ysgol sy'n cael addysg drwy'r Gymraeg o 22 y cant erbyn 2031. Mae yna siroedd yn y de-ddwyrain lle nad oes ysgol uwchradd Gymraeg o gwbl. Ond, hyd yn oed gydag ysgolion cynradd, mae yna lefydd sydd ar eu colled. Ers cau adeilad Ysgol Gymraeg Rhyd-y-Grug ym Mynwent y Crynwyr, neu Quakers Yard, does dim ysgol Gymraeg amlwg i blant oedran cynradd sy'n byw yn y pentref, nac yn Nhreharris yn sir Merthyr, nac ychwaith yn Nelson, sydd jest dros y ffin yng Nghaerffili. Gallai ysgol gynradd yn yr ardal yna wasanaethu nifer fawr iawn o ddisgyblion: plant sydd naill ai yn teithio yn bell iawn ar fws bob bore a phob nos, neu sydd ddim yn gallu mynychu ysgol Gymraeg. Rwy'n deall bod cyfrifoldeb ar gynghorau fan hyn, ond, Prif Weinidog, mae plant a theuluoedd yn colli cyfle euraidd i gael mynediad hawdd at addysg Gymraeg. A fyddech chi'n gallu cymryd cyfrifoldeb a gweithio ar y cyd â chynghorau, yn enwedig i'w cael nhw i weithio ar y cyd hefyd, i ffeindio ffyrdd o sicrhau bod plant yn Nelson a Mynwent y Crynwyr yn gallu cael mynediad hawdd at addysg Gymraeg?
English: Well, I thank Delyth Jewell for that supplementary question. And it's wonderful to have such a question on the day where we are celebrating the centenary of the Urdd, which, of course, has done so much work to promote the Welsh language among young people. As I've heard when I've been in conversation with officials working on the Welsh in education strategic plans, they have developed the ambition that we were hoping to see in the new plans. And, of course, that does respond to the comments made by Delyth Jewell. We are trying to develop the Welsh language in all parts of the region, and throughout the whole of Wales too, particularly with primary schools. I haven't personally seen the WESPs yet. They will be submitted to Ministers in the coming week, and I do look forward to seeing plans in each and every local authority in the South East Wales region to see what more can be done to bring more children into Welsh-medium education. When we look at the secondary sector, what we want to see is local authorities collaborating. Where they can't make provision alone, then, they should seek to collaborate with other local authorities in order to deliver Welsh-medium secondary education, which is convenient for children and of a quality where we see the Welsh language continuing to develop.
Welsh: Wel, diolch yn fawr, i Delyth Jewell am y cwestiwn ychwanegol, Llywydd. Ac mae'n wych i gael y cwestiwn ar y diwrnod ble rydym yn dathlu canmlwyddiant yr Urdd, sydd wedi gwneud cymaint o waith i hybu'r iaith gyda phobl ifanc. Fel dwi wedi clywed pan ydw i wedi sgwrsio gyda swyddogion sy'n gweithio ar y cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg, maen nhw wedi dod i mewn gyda'r uchelgais roeddem ni'n edrych i'w weld yn y cynlluniau newydd. Ac, wrth gwrs, mae hwnna yn ymateb i beth roedd Delyth Jewell yn ei ddweud - treial tyfu'r Gymraeg ym mhob rhan o'r rhanbarth, ond ledled Cymru hefyd, yn enwedig gydag ysgolion cynradd. Dwi ddim wedi gweld y cynlluniau eto. Maen nhw'n dod i'r Gweinidogion yn ystod yr wythnos sydd i ddod, a dwi'n edrych ymlaen at weld cynlluniau ym mhob awdurdod lleol yn rhanbarth Dwyrain De Cymru i weld beth maen nhw'n gallu gwneud er mwyn gwneud mwy i dynnu mwy o blant i mewn i addysg drwy gyfrwng y Gymraeg. Pan fyddwn ni'n siarad am ysgolion uwchradd, beth rydyn ni'n gobeithio gweld yw awdurdodau lleol yn cydweithio - ble dydyn nhw ddim yn gallu gwneud darpariaeth jest ar eu pen eu hunain, i gydweithio gydag awdurdodau lleol eraill i gael addysg uwchradd i blant sy'n gyfleus iddyn nhw, ac o'r safon ble rydyn ni'n gallu gweld yr iaith yn parhau i gynyddu.
English: May I just declare that I am still a Monmouthsire county councillor? Thank you for that answer to Delyth's supplementary, First Minister. And, further to that, can I just say that providing more Welsh-medium school places across Wales is critical to achieving the Welsh Government's target of 1 million Welsh speakers by 2050. So, I am sure the First Minister will join me in welcoming the news that Monmouthshire County Council's ambitious 10-year plan to double the Welsh-medium school places across the county. Access to Welsh-medium schools in some rural areas is really difficult, and the distance that some would have to travel often deters parents from choosing a Welsh language school for their children. In many rural constituencies across Wales, transport options still remain one of the biggest barriers to parents sending their children to Welsh-medium schools. First Minister, will you and your Government please relook at the current transport requirements and needs for children wishing to attend Welsh-medium education in rural areas across Wales to ensure it is sufficient to meet the needs of parents, children and local authorities? Will you look to invest in this area to ensure, alongside our local authorities, that transport no longer means a barrier to take up Welsh-medium education? Thank you.
Welsh: A gaf i ddatgan fy mod i'n dal i fod yn gynghorydd yn Sir Fynwy? Diolch am yr ateb yna i gwestiwn atodol Delyth, Prif Weinidog. Ac, i ychwanegu at hynny, a gaf i ddweud bod darparu mwy o leoedd mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg ledled Cymru yn hanfodol i gyrraedd targed Llywodraeth Cymru o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Felly, rwy'n siŵr y gwnaiff y Prif Weinidog ymuno â mi i groesawu'r newyddion am gynllun 10 mlynedd uchelgeisiol Cyngor Sir Fynwy i ddyblu'r lleoedd mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg ledled y sir. Mae mynediad at ysgolion cyfrwng Cymraeg mewn rhai ardaloedd gwledig yn anodd iawn, ac mae'r pellter y byddai'n rhaid i rai deithio yn aml yn atal rhieni rhag dewis ysgol Gymraeg i'w plant. Mewn llawer o etholaethau gwledig ledled Cymru, opsiynau trafnidiaeth yw un o'r rhwystrau mwyaf o hyd sy'n atal rhieni rhag anfon eu plant i ysgolion cyfrwng Cymraeg. Prif Weinidog, a wnewch chi a'ch Llywodraeth ailystyried y gofynion a'r anghenion trafnidiaeth presennol ar gyfer plant sy'n dymuno mynychu addysg cyfrwng Cymraeg mewn ardaloedd gwledig ledled Cymru i sicrhau eu bod yn ddigonol i ddiwallu anghenion rhieni, plant ac awdurdodau lleol? A wnewch chi geisio buddsoddi yn y maes hwn i sicrhau, ochr yn ochr â'n hawdurdodau lleol, nad yw trafnidiaeth yn golygu rhwystr i ymgymryd ag addysg cyfrwng Cymraeg mwyach? Diolch.
English: I'm hoping the First Minister will have heard that well enough to answer. There was a problem with your microphone, so if we can have that checked technically before you contribute next time, but I think it was clear enough, just about, wasn't it, First Minister?
Welsh: Rwy'n gobeithio y bydd y Prif Weinidog wedi clywed hynna yn ddigon da i'w ateb. Roedd problem gyda'ch meicroffon, felly os gallwn ni wirio hynny yn dechnegol cyn i chi gyfrannu y tro nesaf, ond rwy'n credu ei fod yn ddigon clir, braidd, onid oedd, Prif Weinidog?