techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Good morning, all. Welcome to the Climate Change, Environment and Infrastructure Committee at the Welsh Parliament. Welcome to Members to this meeting. This, of course, is a hybrid meeting, but I don't think that anyone is joining us remotely this morning, so we will all be in attendance in the room. Apart from adaptations regarding the hybrid format, all other requirements in terms of the Standing Orders remain in place. We are broadcasting on Senedd.tv and we will have a record of proceedings, of course, as is normal. It is a bilingual meeting, so there is interpretation from Welsh to English. If there is a fire alarm, then Members and witnesses should leave the room by the marked fire exits and follow instructions from the ushers and staff. Could I also ask you to ensure that all mobile devices are switched to silent mode? We have had one apology from Janet Finch-Saunders; she isn't well, so we hope that she's better soon. Delyth Jewell is joining us for the main part of the meeting today, which is, of course, scrutiny of the Ministers on the budget. Do any Members have any declarations of interest? No.
Welsh: Bore da, bawb. Croeso i Bwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Seilwaith Senedd Cymru. Croeso i Aelodau i'r cyfarfod. Mae hwn, wrth gwrs, yn gyfarfod sy'n cael ei gynnal ar fformat hybrid, ond dwi ddim yn meddwl bod unrhyw un yn ymuno â ni o bell heddiw, felly mi fyddwn ni i gyd yn bresennol yn yr ystafell. Ar wahân i addasiadau yn ymwneud â chynnal y trafodion mewn fformat hybrid, mae'r holl ofynion eraill o ran y Rheolau Sefydlog, wrth gwrs, yn aros yn eu lle. Mae eitemau cyhoeddus y cyfarfod yma yn cael eu darlledu ar Senedd.tv ac mi fydd yna gofnod o'r trafodion hefyd yn cael ei gyhoeddi, fel sydd arfer yn digwydd. Mae'n gyfarfod dwyieithog, felly mae yna gyfieithu ar y pryd o'r Gymraeg i'r Saesneg ar gael. Os bydd larwm tân yn canu, yna mae'n ofynnol i Aelodau ac unrhyw dystion sydd o'n blaenau ni adael yr ystafell drwy'r allanfeydd tân a dilyn cyfarwyddiadau gan y tywyswyr a'r staff. A gaf i hefyd ofyn i bawb sicrhau bod unrhyw ddyfeisiau wedi cael eu tawelu? Rŷn ni wedi derbyn un ymddiheuriad gan Janet Finch-Saunders; dydy hi ddim yn hwylus, felly rŷn ni'n dymuno gwellhad iddi. Mae Delyth Jewell yn ymuno â ni ar gyfer prif ran y cyfarfod heddiw, sef craffu ar y Gweinidog, neu'r Gweinidogion, ar y gyllideb. A oes gan unrhyw Aelodau unrhyw fuddiannau i'w datgan? Na, dim byd; dyna ni.
English: The second item, then, is papers to note. There are four papers to note. Are you happy to note those together? Nothing to raise, no; thank you.
Welsh: Yr ail eitem, felly, yw nodi papurau. Mi welwch chi yn eich pecyn bod yna bedwar papur i'w nodi. A ydych chi'n hapus i'w nodi nhw gyda'i gilydd? Ie, dim byd i'w godi. Dyna ni; diolch yn fawr iawn.
English: So, we will move, then, to meet in private. In accordance with Standing Orders 17.42 (vi) and (ix), we resolve to meet in private for items 4 and 7 of today's meeting. Of course, we will be in public when it comes to scrutiny of the budget. Are you content with that? Everyone is content. Okay, thank you very much. We will go into private and we will resume the public section for budget scrutiny at 10 o'clock. Thank you.
Welsh: Felly, mi wnawn ni symud i gwrdd yn breifat. Yn unol â Rheolau Sefydlog 17.42 (vi) a (ix), dwi'n cynnig bod y pwyllgor yn penderfynu cwrdd yn breifat ar gyfer eitemau 4 a 7 o'r cyfarfod heddiw. Mi fyddwn ni, wrth gwrs, yn gyhoeddus pan fydd hi'n dod i graffu ar y gyllideb. A yw Aelodau yn fodlon â hynny? Mae pawb yn fodlon. Dyna ni, felly; diolch yn fawr. Mi awn i sesiwn breifat ac mi wnawn ni ailgychwyn y rhan gyhoeddus ar gyfer craffu ar y gyllideb am 10 o'r gloch. Diolch.
English: Welcome back to the Climate Change, Environment, and Infrastructure Committee. We are continuing our scrutiny of the Minister and the Deputy Minister in relation to the budget. We'll turn to another area of questioning now - and there we are, Joyce is just arriving.
Welsh: Croeso nôl i'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd a Seilwaith. Rŷn ni'n parhau i graffu'r Gweinidog a'r Dirprwy Weinidog ar y gyllideb. Mi symudwn ni at faes arall o gwestiynu nawr - a dyma ni, mae Joyce jest yn cyrraedd.
English: We welcome establishing a food commission. There was talk that this could fall into the portfolio of the future generations commissioner. I think there needs to be a commission to do this, with a food commissioner. Some have gone as far as suggesting a food Minister as well. But, yes, the Welsh Government, at the end of the day, will be owning the strategy and the targets. They'll be accountable and they will be scrutinised by the Senedd, but they will draw on the expertise of the commission to draw up the strategy and targets.
Welsh: Dŷn ni'n croesawu sefydlu'r comisiwn bwyd. Roedd yna sôn efallai y buasai hwn yn gallu disgyn dan bortffolio comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol. Dwi'n teimlo bod angen comisiwn ei hun i wneud hyn, efo comisiynydd bwyd. Mae ambell i un wedi mynd mor bell ag awgrymu bod angen Gweinidog dros fwyd hefyd. Ond, ie, Llywodraeth Cymru ar ddiwedd y dydd fydd yn perchnogi'r targedau a'r strategaeth. Nhw fydd yn cael eu dwyn i gyfrif pan fyddan nhw'n cael eu craffu gan y Senedd ac ati, ond eu bod nhw'n dwyn ar arbenigedd y comisiwn i lunio'r strategaeth a'r targedau ac ati.
English: Just to say that five years for review on the face of it seems like a long time, and, as Dylan said, ideally, it should be shorter. But it's going to take time, particularly the establishment of the commission and getting the members in place. The commission will play a major role in driving all of this and providing advice, so I think it's important that those organisations are in place at the outset, and then see how it goes after that.
Welsh: Jest i ddweud bod pum mlynedd i adolygu i'w weld ar yr wyneb yn amser reit hir, ac y dylai fod, fel roedd Dylan yn ei ddweud, yn fyrrach. Ond mae'n mynd i gymryd amser, yn enwedig sefydlu'r comisiwn a chael yr aelodau yn eu lle ac ati. Bydd y comisiwn yn chwarae rôl fawr yn gyrru hyn i gyd ac yn cynghori ar y targedau, felly dwi'n meddwl ei fod yn bwysig bod y sefydliadau yna yn eu lle i gychwyn, a gweld sut aiff hi wedyn.
English: Thank you. I saw that Gareth also had put his hand up.
Welsh: Diolch. Roeddwn i'n gweld bod Gareth hefyd wedi rhoi llaw lan.
English: Good afternoon. Welcome to this Plenary meeting. The first item on the agenda this afternoon is the questions to the Minister for Social Justice. The first question is from Darren Millar.
Welsh: Prynhawn da. Croeso i'r Cyfarfod Llawn. Yr eitem gyntaf ar ein hagenda ni'r prynhawn yma yw'r cwestiynau i'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Darren Millar.
English: Thank you for the question. Warm hubs across Wales are now offering a range of support, depending on their location and their facilities. This includes a simple warm space with refreshments, to more substantive food, activities, free access to computers and Wi-Fi, and charging points for phones and tablets.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Mae hybiau cynnes ledled Cymru bellach yn cynnig amrywiaeth o gymorth, yn dibynnu ar eu lleoliad a'u cyfleusterau. Mae hyn yn cynnwys man cynnes syml gyda lluniaeth, i fwyd mwy sylweddol, gweithgareddau, mynediad am ddim at gyfrifiaduron a Wi-Fi, a phwyntiau gwefru ar gyfer ffonau a thabledi.
English: Thank you for that response, Minister. Will you join me in congratulating the faith communities across Wales, who've been particularly effective partners, that have engaged with the warm hubs scheme, across the country, in every corner of Wales? I know that, for example, Festival Church, in my own constituency - the church that I go to every Sunday - is one of those warm hubs that is reaching out to people in the local community and opening its doors in order to make itself available as a safe and warm space for people to be able to enjoy. But there are many thousands of these, of course, across the nation, and, therefore, would you join me in congratulating those faith communities, who've really worked hard to reach out and partner with the Welsh Government in order to deliver this important programme?
Welsh: Diolch am eich ymateb, Weinidog. A wnewch chi ymuno â mi i longyfarch y cymunedau ffydd ledled Cymru, sydd wedi bod yn bartneriaid arbennig o effeithiol, ac sydd wedi ymgysylltu â'r cynllun hybiau cynnes, ledled y wlad, ym mhob cwr o Gymru? Gwn, er enghraifft, fod Eglwys Festival, yn fy etholaeth i - yr eglwys yr af iddi bob dydd Sul - yn un o'r hybiau cynnes hynny sy'n estyn allan at bobl yn y gymuned leol ac yn agor ei drysau fel ei fod ar gael fel man diogel a chynnes i bobl allu ei fwynhau. Ond mae miloedd lawer o'r rhain, wrth gwrs, ledled y genedl, ac felly, a wnewch chi ymuno â mi i longyfarch y cymunedau ffydd sydd wedi gweithio'n galed iawn i estyn allan a phartneru â Llywodraeth Cymru er mwyn rhoi'r rhaglen bwysig hon ar waith?
English: I will join you in congratulating faith communities who have played a part, as you say, across the board, all denominations. And indeed, on Monday, in our Cabinet cost-of-living sub-committee, we heard from the Muslim Council of Wales and, indeed, from the Church in Wales as well - Archbishop Andy John was talking about the food and shelter and fuel campaign that the churches have run. So, across all denominations, indeed, our mosques and temples, everyone's playing a key part, and I would like to particularly congratulate all our constituencies who've got those featured in their communities.
Welsh: Ymunaf â chi i longyfarch y cymunedau ffydd o bob enwad sydd wedi chwarae eu rhan, fel y dywedwch. Ac yn wir, ddydd Llun, yn is-bwyllgor y Cabinet ar gostau byw, clywsom gan Gyngor Mwslimiaid Cymru, ac yn wir, gan yr Eglwys yng Nghymru hefyd - bu'r Archesgob Andy John yn sôn am yr ymgyrch bwyd a lloches a thanwydd a gynhaliwyd gan yr eglwysi. Felly, ar draws pob enwad, yn wir, ein mosgiau a'n temlau, mae pawb yn chwarae rhan allweddol, a hoffwn longyfarch yn arbennig ein holl etholaethau lle mae hynny'n digwydd yn eu cymunedau.
English: Minister, Cynon Valley boasts 19 winter welcome centres, offering local people a safe, accessible and warm environment during the day, and I'm sure that you would like to join with me in thanking all who are providing this invaluable resource this winter. The provision of advice and support for those who attend is a key objective of the centres. So, I'd like to ask what work is being done by the Welsh Government to facilitate the sharing of best practice in this regard, so that attendees can access the right support and that providers know what is expected of them.
Welsh: Weinidog, mae gan Gwm Cynon 19 o ganolfannau croeso yn y gaeaf, sy'n cynnig amgylchedd diogel, hygyrch a chynnes i bobl leol yn ystod y dydd, ac rwy'n siŵr yr hoffech ymuno â mi i ddiolch i bawb sy'n darparu'r adnodd amhrisiadwy hwn y gaeaf hwn. Mae darparu cyngor a chymorth i'r bobl sy'n mynychu'r mannau hyn yn un o amcanion allweddol y canolfannau. Felly, hoffwn ofyn pa waith sy'n cael ei wneud gan Lywodraeth Cymru i hwyluso'r broses o rannu arferion gorau yn hyn o beth, fel bod mynychwyr yn gallu cael mynediad at y cymorth cywir, a darparwyr yn gwybod beth a ddisgwylir ganddynt.
English: Thank you very much, Vikki Howells. And again, the representation across all constituencies - yours in the Cynon Valley - of volunteers running these projects, instigating these projects, and I want to put on record again my sincere thanks to all of the volunteers who are responding, helping to support their communities. Also, just to confirm, this goes back to our £1 million warm hubs spending, which we distributed via local authorities. They work with local partners in the development and delivery of warm hubs. And actually, your point about good practice and sharing good practice has been really important. We met again, as I mentioned, our Cabinet sub-committee, with the Welsh Local Government Association, the Wales Council for Voluntary Action and Wales TUC on Monday, and, of course, sharing there of good practice, but also, as to the WLGA, I've met with leaders and they have exchanged good practice as we've met as well. I think this demonstrated the expertise that has now developed across Wales, and we will feed back what's working. I think that the development of those links to access to Wi-Fi, access to advice as well - . So, it's a place where every contact counts, for the 'Here to help' 'Claim what's yours' campaign - all sharing, but with volunteers at the heart of this.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Vikki Howells. Ac eto, y gynrychiolaeth ar draws yr holl etholaethau - eich un chi yng Nghwm Cynon - o wirfoddolwyr sy'n rhedeg y prosiectau hyn, yn cychwyn y prosiectau hyn, a hoffwn gofnodi fy niolch eto i'r holl wirfoddolwyr sy'n ymateb ac yn helpu i gefnogi eu cymunedau. Hefyd, hoffwn gadarnhau bod hyn yn deillio o'n gwariant o £1 filiwn ar hybiau cynnes, a ddosbarthwyd gennym drwy awdurdodau lleol. Maent yn gweithio gyda phartneriaid lleol i ddatblygu a darparu hybiau cynnes. Ac mewn gwirionedd, mae eich pwynt ynglŷn ag arferion da, a rhannu arferion da, wedi bod yn wirioneddol bwysig. Fel y soniais, cyfarfu is-bwyllgor y Cabinet eto ddydd Llun gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a TUC Cymru, ac wrth gwrs, rhannwyd arferion da yno, ond hefyd, o ran CLlLC, rwyf wedi cyfarfod ag arweinwyr ac maent hwythau wedi rhannu arferion da pan ydym wedi cyfarfod hefyd. Credaf fod hyn wedi dangos yr arbenigedd sydd wedi datblygu bellach ledled Cymru, a byddwn yn bwydo'n ôl yr hyn sy'n gweithio. Rwy'n credu bod datblygu'r cysylltiadau â mynediad at Wi-Fi, mynediad at gyngor hefyd - . Felly, mae'n fan lle mae pob cyswllt yn cyfrif, ar gyfer ymgyrch 'Hawliwch yr hyn sy'n ddyledus i chi' 'Yma i Helpu' - caiff popeth ei rannu, ond gyda gwirfoddolwyr wrth wraidd hyn.
English: Whilst Royal Mail remains a reserved matter, I have regular contact with both the Communications Workers Union and Royal Mail, given the significance of the service to both workers and communities across Wales. I last met with the CWU and Royal Mail, separately, on 11 and 16 January.
Welsh: Er bod y Post Brenhinol yn fater a gedwir yn ôl, rwyf mewn cysylltiad rheolaidd ag Undeb y Gweithwyr Cyfathrebu a'r Post Brenhinol, o ystyried pwysigrwydd y gwasanaeth i weithwyr a chymunedau ledled Cymru. Cyfarfûm ddiwethaf ag Undeb y Gweithwyr Cyfathrebu a'r Post Brenhinol, ar wahân, ar 11 ac 16 Ionawr.
English: Okay. Thank you. Deputy Minister, I have been increasingly concerned about the misinformation being given by Royal Mail to MSs, MPs and the public. I've made it my mission to make sure that the truth is out there. I was pleased to talk to Darren Jones MP, who's the chair of the Westminster select committee, and was able to have that conversation with him prior to interviewing the chief executive officer of Royal Mail. And, similarly, it was good to jointly invite members of the Communication Workers Union to the Senedd, with Luke Fletcher. And 20 Members of the Senedd listened to what was actually really happening on the ground, including withholding sick pay from the workers. Minister, do you agree with me that it's extremely concerning, what we're seeing, and the obvious attempts to water down the involvement of trade unions by private companies such as Royal Mail, and, also, in the public sector through UK Government legislation regarding tightening strikes et cetera, and that workers need to have their voices heard? This is so important, because such misinformation is given out to the public. So, thank you - I just wanted to get that across today.
Welsh: Iawn. Diolch. Ddirprwy Weinidog, rwyf wedi bod yn gynyddol bryderus am y gamwybodaeth sy'n cael ei rhoi gan y Post Brenhinol i Aelodau o'r Senedd, Aelodau Seneddol a'r cyhoedd. Rwyf wedi'i gwneud yn genhadaeth i sicrhau bod pobl yn gwybod y gwir. Roeddwn yn falch o siarad â Darren Jones AS, cadeirydd pwyllgor dethol San Steffan, a chefais y sgwrs honno ag ef cyn iddo gyfweld â phrif weithredwr y Post Brenhinol. Ac yn yr un modd, braf oedd cael gwahodd aelodau o Undeb y Gweithwyr Cyfathrebu i'r Senedd, gyda Luke Fletcher. A gwrandawodd 20 Aelod o'r Senedd ar yr hyn a oedd yn digwydd ar lawr gwlad, gan gynnwys cadw tâl salwch yn ôl rhag y gweithwyr. Weinidog, a ydych yn cytuno â mi fod yr hyn a welwn yn peri cryn bryder, ynghyd â'r ymdrechion amlwg i lastwreiddio cyfranogiad undebau llafur gan gwmnïau preifat fel y Post Brenhinol, a hefyd, yn y sector cyhoeddus drwy ddeddfwriaeth Llywodraeth y DU mewn perthynas â thynhau rheolau ar streiciau ac ati, a bod angen i leisiau gweithwyr gael eu clywed? Mae hyn mor bwysig, gan fod camwybodaeth o'r fath yn cael ei rhoi i'r cyhoedd. Felly, diolch - roeddwn yn awyddus i ddweud hynny heddiw.
English: Diolch. Can I thank Mike Hedges for helping answer my question there in advance? I will say at the outset that I welcome Joel James putting on the record that he recognises that it's a person's right to take industrial action, and the decision to take industrial action is one that is never taken lightly by any worker or trade union. Here, we support the right of all workers to take industrial action, and it is always the last resort. As I said previously, we know the best way to respond is to work in social partnership with employers and trade unions to find a negotiated solution. That isn't easy; it can be difficult, it can be protracted. But, it's the right thing to do. In my meetings with both CWU and Royal Mail, they have confirmed they are back in talks. Although I'm unable to comment on that, as it's not my place to do so today, we hope we can seek a solution. We know that Royal Mail faces many challenges, but the way to work through those challenges is to involve your workforce and support them to support our communities in Wales.
Welsh: Diolch. A gaf fi ddiolch i Mike Hedges am fy helpu i ateb fy nghwestiwn yno ymlaen llaw? Fe ddywedaf ar y cychwyn fy mod yn croesawu'r ffaith bod Joel James wedi nodi ei fod yn cydnabod bod gan bob unigolyn hawl i weithredu'n ddiwydiannol, a bod y penderfyniad i weithredu'n ddiwydiannol yn un nad yw byth yn cael ei wneud yn ddifeddwl gan unrhyw weithiwr neu undeb llafur. Yma, rydym yn cefnogi hawl pob gweithiwr i weithredu'n ddiwydiannol, a dyna yw'r dewis olaf bob amser. Fel rwyf eisoes wedi'i ddweud, gwyddom mai'r ffordd orau o ymateb yw gweithio mewn partneriaeth gymdeithasol â chyflogwyr ac undebau llafur i negodi ateb. Nid yw hynny'n hawdd; gall fod yn anodd, gall gymryd amser, ond dyna'r peth iawn i'w wneud. Yn fy nghyfarfodydd ag Undeb y Gweithwyr Cyfathrebu a chyda'r Post Brenhinol, maent wedi cadarnhau eu bod yn ôl mewn trafodaethau. Er na allaf wneud sylw ar hynny, gan nad fy lle i yw gwneud hynny heddiw, gobeithiwn y gallwn gytuno ar ateb. Gwyddom fod y Post Brenhinol yn wynebu llawer o heriau, ond y ffordd o weithio drwy'r heriau hynny yw cynnwys eich gweithlu a'u cefnogi hwy i gefnogi ein cymunedau yng Nghymru.
English: Thank you very much, Presiding Officer. Minister, on Monday, allegations about rampant sexism and misogyny at the WRU resurfaced. We watched as harrowing tales unfolded of women who had contemplated suicide as a result of sexist bullying. All the while, senior management failed to take any action at all. In the programme, Charlotte Wathan, who was hired by the WRU to help transform women's rugby, described hearing a man she worked with say he wanted to rape her in his hotel room in front of other members of staff in the office, including a senior manager. The WRU did eventually investigate but failed to speak to key witnesses, including the alleged perpetrator. Minister, while I accept that dealing with the issues raised in the BBC programme is a matter for the WRU, we have to make it clear that such behaviour has no place in today's Wales. Will you, as the Minister for equality, be meeting with the WRU to underline the fact that sexism and misogyny are not to be tolerated in any workplace, especially in such a high-profile one like the WRU?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Weinidog, ddydd Llun, clywsom honiadau unwaith eto fod casineb at fenywod a rhywiaeth yn rhemp yn Undeb Rygbi Cymru. Clyswom straeon torcalonnus am fenywod a oedd wedi ystyried hunanladdiad o ganlyniad i fwlio rhywiaethol. A thrwy'r adeg, ni chymerodd yr uwch-reolwyr unrhyw gamau o gwbl. Yn y rhaglen, dywedodd Charlotte Wathan, a gafodd ei chyflogi gan Undeb Rygbi Cymru i helpu i drawsnewid rygbi menywod, iddi glywed dyn y gweithiai gydag ef yn dweud ei fod eisiau ei threisio yn ei ystafell westy o flaen aelodau eraill o staff yn y swyddfa, gan gynnwys uwch-reolwr. Fe wnaeth Undeb Rygbi Cymru ymchwilio yn y pen draw, ond ni wnaethant siarad â thystion allweddol, gan gynnwys y cyflawnwr honedig. Weinidog, er fy mod yn derbyn mai mater i Undeb Rygbi Cymru yw ymdrin â'r materion a godwyd yn rhaglen y BBC, mae'n rhaid inni ddatgan yn glir nad oes unrhyw le i ymddygiad o'r fath yng Nghymru heddiw. A fyddwch chi, fel y Gweinidog cydraddoldeb, yn cyfarfod ag Undeb Rygbi Cymru i danlinellu'r ffaith na ddylid goddef rhywiaeth a chasineb at fenywod mewn unrhyw weithle, yn enwedig rhywle mor uchel ei broffil ag Undeb Rygbi Cymru?
English: Diolch yn fawr, Altaf Hussain. Thank you so much for making that strong statement this afternoon. I also watched the programme, as many did, I'm sure, across this Chamber. The details in those testimonies were absolutely devastating. I was just thinking again of the impact on those and the courage of the women who came forward - such courage to take after experiencing the harassment, the bullying, the abuse. But, I have to say, what came over was serious, I would say, institutional misogyny and sexism, which obviously imbued the organisation. This is something that, of course, the Deputy Minister for Arts and Sport is engaging with. We fed back yesterday that she'd already met with WRU on the immediate actions it must take. But, I want to say, as Minister for Social Justice, that it is clear from our perspective, from our violence against women, domestic abuse and sexual violence strategy, women and girls have the right to be safe in all aspects of their lives. We are now extending our strategy to tackle abuse in the workplace and to challenge damaging behaviour and attitudes head on so that all women and girls in Wales can live fear free.
Welsh: Diolch yn fawr, Altaf Hussain. Diolch yn fawr iawn am wneud y datganiad cryf hwnnw y prynhawn yma. Gwyliais innau'r rhaglen, fel llawer ar draws y Siambr hon, rwy'n siŵr. Roedd y manylion yn y tystiolaethau hynny'n gwbl erchyll. Roeddwn yn meddwl eto am yr effaith ar y bobl hynny a dewrder y menywod a roddodd dystiolaeth - y fath ddewrder ar ôl dioddef yr aflonyddu, y bwlio, y cam-drin. Ond mae'n rhaid imi ddweud ei bod yn amlwg, yn fy marn i, fod casineb at fenywod a rhywiaeth sefydliadol yn drwch yn y sefydliad. Mae hwn yn fater y mae Dirprwy Weinidog y Celfyddydau a Chwaraeon yn ymwneud ag ef wrth gwrs. Fe ddywedasom ddoe ei bod eisoes wedi cyfarfod ag Undeb Rygbi Cymru i drafod y camau gweithredu y mae'n rhaid iddynt eu cymryd ar unwaith. Ond hoffwn ddweud, fel y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol, ei bod yn amlwg o'n safbwynt ni, o'n strategaeth trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol, fod gan fenywod a merched hawl i fod yn ddiogel ym mhob agwedd ar eu bywydau. Rydym bellach yn ehangu ein strategaeth i fynd i'r afael â cham-drin yn y gweithle ac i herio ymddygiad ac agweddau niweidiol yn uniongyrchol fel y gall pob menyw a merch yng Nghymru fyw heb ofn.