English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I thank the Members for their contributions this afternoon and for the Minister's response and just highlight a few things? I think the common themes we've found throughout the contributions were the importance of soft power and how that really can build and help Wales in its future directions, and also diaspora and how that works. And we have not yet used that to our benefit. Mark Reckless pointed out very clearly that that was something he was impressed with. He learnt how important that is and how Wales has been doing a good job of it in Brussels. He also highlighted the different approaches that we need to make. And there is a difference between an economically focused approach and a culturally focused approach, and the Welsh Government must decide which way it wants to do it and perhaps which type of relationship would match each approach. So, it may have a different form of relationship with one nation, compared to another, depending on the approach you want. That's very important. Delyth highlighted - I think what came from Delyth most importantly is that we are a proud, modern nation and we need to look forward to building relationships with the world. We should not be afraid of that and we should be ambitious in taking those messages forward. And she expressed the importance of acknowledging the timescales, because we are conscious of the very sharp timescales that apply today and, really, we want the Welsh Government to speed up the process and reflect upon that. Alun Davies mentioned what I think we forget about, which is actually the importance of London in this. Obviously, you mentioned offices in London, Minister, but it is crucial and what was highlighted to us is that we always look to the world, but we should also be looking to London, because there are links into London and the foreign office, and how we can use those is also crucial. Our role in the UK and benefiting from that is important and is something else we need to have, because it may explain the Welsh contribution to international affairs and how we can actually influence that, both as ourselves, as a nation, but perhaps also in London as part of the United Kingdom. We cannot miss our way, and we should use the building blocks that we can build upon. David, perhaps, enticed me to go to America to the William and Mary college, but what he highlighted was: there is so much out there we don't know about, and perhaps we need to start exploring some of those issues, to start building upon what is already there, which we haven't yet learnt. We can use it to our advantage. It is so powerful that we are missing a trick, and we should be doing more on that. Rhun, I recognise your work on the CPG. I've attended one or two meetings, I wish I could attend more, but, unfortunately, there's always something going on, usually, at the same time - sometimes the ones I chair as well. But it is a crucial element you've taken on board as to where the place of Wales in the world is and how we can expand upon that. The CPG will keep on with that message, going on, I know that, under your leadership. It's very important. We've got to go to places we haven't been before, that's effectively it. We always tend to go to the places we know, our friends, but there are places we haven't been yet, we haven't explored, and I think the opportunity now in this strategy is to start looking at some of those aspects. Don't be afraid to say, 'Actually, we haven't thought of that one, let's go there, let's look at that avenue', rather than the traditional 'everyone we know' friends. Minister, I'm very pleased your strategy will be published by the summer, because it is crucial now we start seeing a strategy, it is crucial we start exploring what it means for Wales, and it's crucial we have the key performance indicators associated with it so we can assess whether it is effective or not. That's very important. It is now time for Wales to have a voice, for Wales to have a very loud voice. We've got one, let's use it. We need to do this because we believe we have a contribution to make to the world. Many talk about Scotland and many talk about Ireland, and I think David highlighted we don't talk about the Welsh Americans. Many Welsh Americans are in the Appalachian mountains and the coal-mining areas - there's a history there, but we don't use it. Let's use our voice, let's use our experience, let's use our relationships. That's what we need to do. I welcome the fact the Assembly has given, today, its consideration to our role in the world and I look forward to seeing us set a course, and that strategy must be a clear course, so that we can actually see an outward-looking Wales delivering and having relationships with other nations across the world.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddiolch i'r Aelodau am eu cyfraniadau y prynhawn yma ac am ymateb y Gweinidog a thynnu sylw at ambell beth? Rwy'n credu mai'r themâu cyffredin a welsom drwy gydol y cyfraniadau oedd pwysigrwydd pŵer meddal a sut y gall hynny adeiladu a helpu Cymru yn y dyfodol, a hefyd mater y Cymry alltud a sut y mae hynny'n gweithio. Ac nid ydym wedi defnyddio hynny er ein budd hyd yn hyn. Nododd Mark Reckless yn glir iawn fod hynny'n rhywbeth a oedd yn creu argraff arno. Dysgodd pa mor bwysig yw hynny a sut y mae Cymru wedi bod yn gwneud ei gwaith yn dda ym Mrwsel. Tynnodd sylw hefyd at y gwahanol ddulliau y mae angen inni eu defnyddio. Ac mae gwahaniaeth rhwng dull sy'n canolbwyntio ar yr economi a dull sy'n canolbwyntio ar ddiwylliant, a rhaid i Lywodraeth Cymru benderfynu pa ffordd y mae am ei wneud ac efallai pa fath o berthynas fyddai'n cyfateb i'r ddau ddull. Felly, efallai y bydd ganddi berthynas ar ffurf wahanol ag un wlad, o'i gymharu ag un arall, gan ddibynnu ar y dull rydych am ei ddefnyddio. Mae hynny'n bwysig iawn. Dywedodd Delyth - rwy'n credu mai'r hyn a ddaeth gan Delyth yn bwysicaf oll yw ein bod yn genedl falch, fodern ac mae angen inni edrych ymlaen at feithrin cysylltiadau gyda'r byd. Ni ddylem ofni hynny a dylem fod yn uchelgeisiol wrth fwrw ymlaen â'r negeseuon hynny. A mynegodd bwysigrwydd cydnabod yr amserlenni, gan ein bod yn ymwybodol o'r amserlenni llym iawn sy'n berthnasol heddiw ac mewn gwirionedd, rydym am i Lywodraeth Cymru gyflymu'r broses a myfyrio ar hynny. Soniodd Alun Davies am yr hyn y credaf ein bod yn anghofio amdano, sef pwysigrwydd Llundain yn hyn. Yn amlwg, soniasoch am swyddfeydd yn Llundain, Weinidog, ond mae'n hollbwysig a'r hyn a amlygwyd inni yw ein bod bob amser yn edrych tua'r byd, ond dylem edrych tuag at Lundain hefyd, oherwydd mae cysylltiadau â Llundain a'r swyddfa dramor, a sut y gallwn ddefnyddio'r rheini hefyd yn hollbwysig. Mae ein rôl yn y DU ac elwa o hynny yn bwysig ac yn rhywbeth arall sydd angen inni ei gael, oherwydd gallai egluro cyfraniad Cymru i faterion rhyngwladol a sut y gallwn ddylanwadu ar hynny, fel ni ein hunain, fel cenedl, ond efallai hefyd yn Llundain fel rhan o'r Deyrnas Unedig. Ni allwn golli ein ffordd, a dylem ddefnyddio'r blociau adeiladu y gallwn adeiladu arnynt. Mae'n bosibl fod David wedi fy hudo i fynd i America i Goleg William a Mary, ond tynnodd sylw at hyn: mae cymaint allan yno nad ydym yn gwybod amdano, ac efallai fod angen inni ddechrau archwilio rhai o'r pethau hynny, dechrau adeiladu ar yr hyn sydd yno'n barod, nad ydym wedi'i ddysgu eto. Gallwn ei ddefnyddio er mantais i ni. Mae mor bwerus ein bod yn colli cyfle, a dylem fod yn gwneud mwy ynglŷn â hynny. Rhun, rwy'n cydnabod eich gwaith yn y grŵp trawsbleidiol. Rwyf wedi mynychu un neu ddau o gyfarfodydd, hoffwn allu mynychu mwy ohonynt, ond yn anffodus, mae rhywbeth bob amser yn digwydd ar yr un pryd, fel arfer - weithiau'r rhai rwy'n eu cadeirio hefyd. Ond rydych wedi ystyried elfen hanfodol o ran ble mae lle Cymru yn y byd a sut y gallwn ehangu ar hynny. Bydd y grŵp trawsbleidiol yn parhau â'r neges honno, gan fynd ymlaen, rwy'n gwybod, o dan eich arweiniad. Mae'n bwysig iawn. Rhaid i ni fynd i lefydd nad ydym wedi bod ynddynt o'r blaen, dyna yw hyn i bob pwrpas. Rydym bob amser yn tueddu i fynd i'r lleoedd rydym yn eu hadnabod, ein ffrindiau, ond mae yna lefydd nad ydym wedi bod ynddynt eto, lleoedd nad ydym wedi'u harchwilio, ac rwy'n meddwl bod cyfle yn awr yn y strategaeth hon i ddechrau edrych ar rai o'r agweddau hynny. Peidiwch â bod ofn dweud, 'Nid ydym wedi meddwl am y lle hwnnw mewn gwirionedd, gadewch i ni fynd yno, gadewch i ni edrych ar y llwybr hwnnw', yn hytrach na'r ffrindiau 'pawb rydym yn eu hadnabod' traddodiadol. Weinidog, rwy'n falch iawn fod eich strategaeth yn mynd i gael ei chyhoeddi erbyn yr haf, gan ei bod yn hanfodol yn awr inni ddechrau gweld strategaeth, mae'n hanfodol ein bod yn dechrau archwilio'r hyn y mae'n ei olygu i Gymru, ac mae'n hanfodol ein bod yn cael y dangosyddion perfformiad allweddol sy'n gysylltiedig â hyn fel y gallwn asesu a yw'n effeithiol ai peidio. Mae hynny'n bwysig iawn. Mae'n bryd i Gymru gael llais yn awr, a chael llais cryf iawn. Mae gennym ni un, gadewch i ni ei ddefnyddio. Mae angen i ni wneud hyn oherwydd ein bod yn credu bod gennym gyfraniad i'w wneud i'r byd. Mae llawer yn sôn am yr Alban ac mae llawer yn sôn am Iwerddon, a chredaf fod David wedi tynnu sylw at y ffaith nad ydym yn sôn am yr Americanwyr Cymreig. Mae llawer o Americanwyr Cymreig yn y mynyddoedd Appalachaidd a'r ardaloedd glofaol - mae yna hanes yno, ond nid ydym yn ei ddefnyddio. Gadewch i ni ddefnyddio ein llais, gadewch i ni ddefnyddio ein profiad, gadewch i ni ddefnyddio ein cysylltiadau. Dyna beth sydd angen i ni ei wneud. Rwy'n croesawu'r ffaith bod y Cynulliad, heddiw, wedi ystyried ein rôl ni yn y byd ac edrychaf ymlaen at ein gweld yn pennu llwybr, a rhaid i'r strategaeth honno fod yn llwybr clir, er mwyn inni allu gweld Cymru sy'n edrych tuag allan yn cyflawni ac yn ffurfio cysylltiadau â chenhedloedd eraill ar draws y byd.