English: Thank you, Llywydd. Before the pandemic, we delivered on our commitment to improve access and had four years of continuous improvement in waiting times across Wales. Over that same period, we've worked with our NHS to ensure that health boards and trusts are able to work as high-performing organisations. Four years ago, we had five organisations in the top two escalation levels; now, we have two organisations in targeted intervention. Like in all countries, the pandemic has made the last year incredibly challenging and held back further improvements in waiting times. We have, however, continued to make improvements in a range of areas, such as delivering between 30 per cent and 50 per cent of out-patient appointments virtually. COVID-19 has affected, and continues to affect, our ability to treat all patients in as timely a manner as we would like. Many patients are waiting a long time - too long - and this picture is repeated in health services across the world, not just here in the UK. Sadly, I recognise that some patients will worsen in their condition whilst waiting. We are working actively with patients to mitigate, where possible, the impact of these waits. Measures to reduce the risk of harm, led by dedicated clinical leaders, are actively being undertaken. I've set out previously why our priority must be to respond to the pandemic in a structured and measured way. This involves developing approaches to support patients most in need of planned treatment, whilst balancing resources to meet the needs of other services, like mental health. Indeed, Members have been discussing mental health earlier in today's business. While we have an agreed way forward at health board level to treat COVID-19 and maintain essential services such as cancer, our plans for recovery are being developed. In partnership with our NHS, as Members already know, we are producing a recovery plan, which I will publish before the end of this Senedd term. The real challenge will be in the delivery of the plan, which will of course take years to achieve. Our NHS and social care are dealing with an unprecedented situation. There is no simple operational - and, indeed, no simple ethical - answer to the enormous challenge that faces us. Both, I believe, are responding magnificently to this once-in-a-century public health emergency. I remain incredibly grateful to our dedicated NHS and social care staff. They continue to demonstrate their professional commitment and compassion. I will now address the majority of Conservative contributions to this debate. Paul Davies was, I thought, thoughtful, although I don't agree with everything that he had to say. The rest, I'm afraid to say, of the Tories were dripping with insincerity and inaccuracy. It seems to me that - and I believe that our staff know this - on our NHS, the Conservatives are wolves in wolves' clothing. If you really value our staff, then why is the Prime Minister lying about Labour voting against an NHS pay rise - an NHS pay rise that the Tories plan to rip up? The Tory plans to effectively cut NHS pay and starve us here in Wales of the cash to do any more are a kick in the teeth for our NHS heroes. Your actions tell our staff how much you truly value them, and I can tell you that they are angry, and they have good reason to be so. Here in Wales, we'll continue to balance our recovery efforts and recognise that our staff need time to recover. Whilst we recognise that additional staff across all disciplines will be required, this too will take time. But, as a Government, we have a clear ambition to grow and train our staff, and have an excellent record on supporting health and care staff. We already have a joint workforce strategy for health and social care. We've invested nearly £230 million this year to support education and training for healthcare professionals - the seventh successive year where we have increased funding, and that includes an increase for medical training places. In the last seven years, nurse training places have increased by 109 per cent, midwifery places by 97 per cent, health visiting by 88 per cent, physiotherapists by 81 per cent, and radiographers an increase of 24 per cent. This Welsh Labour-led Government has a track record to be proud of in valuing our staff and investing in the future. We will tackle the waiting list backlog. It will take time, but we will do it. We will lead a recovery for our whole health and social care system. We will rebalance social care, deliver a new settlement for our staff, delivering greater integration with healthcare in transforming the way that health and social care work together, and we will deliver a health recovery for physical and mental health. Welsh Labour values created the national health service, and it will be Welsh Labour values that will protect our NHS as we finally see the end of the pandemic and rebuild our national health service.
Welsh: Diolch, Lywydd. Cyn y pandemig, gwnaethom gyflawni ein hymrwymiad i wella mynediad a chawsom bedair blynedd o welliant parhaus yn yr amseroedd aros ledled Cymru. Dros yr un cyfnod, rydym wedi gweithio gyda'n GIG i sicrhau bod byrddau iechyd ac ymddiriedolaethau'n gallu gweithio fel sefydliadau sy'n perfformio'n dda. Bedair blynedd yn ôl, roedd gennym bum sefydliad ar y ddwy lefel uwchgyfeirio uchaf; yn awr, mae gennym ddau sefydliad sy'n destun ymyrraeth wedi'i thargedu. Fel ym mhob gwlad, mae'r pandemig wedi gwneud y flwyddyn ddiwethaf yn hynod o heriol ac wedi atal gwelliannau pellach mewn amseroedd aros. Fodd bynnag, rydym wedi parhau i wneud gwelliannau mewn amrywiaeth o feysydd, megis darparu rhwng 30 y cant a 50 y cant o apwyntiadau cleifion allanol yn rhithwir. Mae COVID-19 wedi effeithio, ac yn dal i effeithio ar ein gallu i drin pob claf mewn modd mor amserol ag yr hoffem. Mae llawer o gleifion yn aros yn hir - yn rhy hir - ac ailadroddir y darlun hwn mewn gwasanaethau iechyd ym mhob cwr o'r byd, nid yma yn y DU yn unig. Yn anffodus, rwy'n cydnabod y bydd rhai cleifion yn gwaethygu yn eu cyflwr wrth aros. Rydym yn gweithio'n ddiwyd gyda chleifion i liniaru effaith yr amseroedd aros hyn lle bo'n bosibl. Mae mesurau i leihau'r risg o niwed, dan arweiniad arweinwyr clinigol dynodedig, yn weithredol. Rwyf wedi nodi'n flaenorol pam y mae'n rhaid inni roi blaenoriaeth i ymateb i'r pandemig mewn ffordd strwythuredig a phwyllog. Mae hyn yn golygu datblygu dulliau o gefnogi cleifion sydd â'r angen mwyaf am driniaeth wedi'i chynllunio, gan gydbwyso adnoddau i ateb anghenion gwasanaethau eraill, fel iechyd meddwl. Yn wir, bu'r Aelodau'n trafod iechyd meddwl yn gynharach heddiw. Er bod gennym ffordd gytûn ymlaen ar lefel bwrdd iechyd i drin COVID-19 a chynnal gwasanaethau hanfodol fel canser, mae ein cynlluniau ar gyfer adfer yn cael eu datblygu. Mewn partneriaeth â'n GIG, fel y gŵyr yr Aelodau eisoes, rydym yn cynhyrchu cynllun adfer y byddaf yn ei gyhoeddi cyn diwedd tymor y Senedd hon. Yr her wirioneddol fydd cyflawni'r cynllun, proses a fydd yn cymryd blynyddoedd wrth gwrs. Mae ein GIG a'n gofal cymdeithasol yn ymdopi â sefyllfa na welwyd ei thebyg o'r blaen. Nid oes ateb gweithredol syml - nac ateb moesegol syml yn wir - i'r her enfawr sy'n ein hwynebu. Credaf fod y ddau wasanaeth yn ymateb yn wych i'r argyfwng iechyd cyhoeddus unwaith mewn canrif hwn. Rwy'n parhau'n hynod ddiolchgar i'n staff GIG a gofal cymdeithasol ymroddedig. Maent yn parhau i ddangos eu hymrwymiad proffesiynol a'u tosturi. Rwyf am ymdrin yn awr â'r rhan fwyaf o gyfraniadau'r Ceidwadwyr i'r ddadl hon. Roeddwn yn credu bod Paul Davies yn feddylgar, er nad wyf yn cytuno â phob dim a oedd ganddo i'w ddweud. Mae arnaf ofn fod y gweddill o'r Torïaid yn diferu o ragrith ac anghywirdeb. Mae'n ymddangos i mi - a chredaf fod ein staff yn gwybod hyn - ar fater ein GIG, fod y Ceidwadwyr yn fleiddiaid mewn dillad bleiddiaid. Os ydych o ddifrif yn gwerthfawrogi ein staff, pam y mae Prif Weinidog y DU yn dweud celwydd am Lafur yn pleidleisio yn erbyn codiad cyflog i'r GIG - codiad cyflog i'r GIG y mae'r Torïaid yn bwriadu ei ddiddymu? Mae cynlluniau'r Torïaid i dorri cyflogau'r GIG i bob pwrpas a'n hamddifadu yma yng Nghymru o'r arian i wneud rhagor yn gic yn y dannedd i'n harwyr GIG. Mae eich gweithredoedd yn dweud wrth ein staff faint rydych yn eu gwerthfawrogi mewn gwirionedd, a gallaf ddweud wrthych eu bod yn ddig, ac mae ganddynt reswm da dros fod felly. Yma yng Nghymru, byddwn yn parhau i gydbwyso ein hymdrechion adfer a chydnabod bod angen amser ar ein staff i wella. Er ein bod yn cydnabod y bydd angen staff ychwanegol ar draws pob disgyblaeth, bydd hyn hefyd yn cymryd amser. Ond fel Llywodraeth, mae gennym uchelgais clir i dyfu a hyfforddi ein staff, ac mae gennym hanes rhagorol o gefnogi staff iechyd a gofal. Mae gennym eisoes strategaeth gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol ar y cyd. Rydym wedi buddsoddi bron i £230 miliwn eleni i gefnogi addysg a hyfforddiant i weithwyr gofal iechyd proffesiynol - y seithfed flwyddyn yn olynol lle'r ydym wedi cynyddu cyllid, ac mae hynny'n cynnwys cynnydd yn nifer y lleoedd hyfforddiant meddygol. Yn ystod y saith mlynedd diwethaf, mae lleoedd hyfforddi nyrsys wedi cynyddu 109 y cant, lleoedd bydwreigiaeth 97 y cant, ymwelwyr iechyd 88 y cant, ffisiotherapyddion 81 y cant, a radiograffwyr 24 y cant. Mae gan y Llywodraeth hon dan arweiniad Llafur Cymru hanes i fod yn falch ohono o werthfawrogi ein staff a buddsoddi yn y dyfodol. Byddwn yn mynd i'r afael â'r ôl-groniad ar y rhestrau aros. Fe fydd yn cymryd amser, ond fe fyddwn yn ei wneud. Byddwn yn arwain adferiad ein system iechyd a gofal cymdeithasol gyfan. Byddwn yn ailgydbwyso gofal cymdeithasol, yn darparu setliad newydd ar gyfer ein staff, gan sicrhau mwy o integreiddio â gofal iechyd wrth drawsnewid y ffordd y mae iechyd a gofal cymdeithasol yn gweithio gyda'i gilydd, a byddwn yn sicrhau adferiad iechyd mewn perthynas ag iechyd corfforol a meddyliol. Gwerthoedd Llafur Cymru a greodd y gwasanaeth iechyd gwladol, a gwerthoedd Llafur Cymru fydd yn diogelu ein GIG wrth inni weld pen draw'r pandemig o'r diwedd ac ailadeiladu ein gwasanaeth iechyd gwladol.