English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I would like to thank my colleague, Janet, for introducing this important debate. In the midst of an energy crisis caused by Putin's illegal war, and with dire warnings that 2023 will be the hottest on record as a result of climate change, it is right that we look to foment a green energy revolution in Wales. The war in Ukraine has vividly underlined the need for energy security, highlighting the ease with which a vile dictator can hold an entire region's heating and lighting hostage. But, it has also shown us just how reliant we are as a nation upon fossil fuels - fossil fuels that predominately come from geopolitically unstable regions, and are contributing massively to climate change. Wales has felt the effects of global warming in the past week, from widespread flooding and then just days later, snow as well as sub-zero temperatures. Unpredictable extreme weather events are now a frequent occurrence. We therefore have to urgently decarbonise our energy sector, not only for the sake of our bank balances, but for the future of our planet. We need a green revolution that has learnt the lessons of the past. My region has suffered from the previous Welsh Government's disastrous energy policies, namely technical advice note 5 and the industrial scale onshore windfarms. On the coldest day of 2022, onshore wind met less than 1 per cent of our energy demands. More energy was produced by coal-fired stations. That's the problem with onshore wind: until we have reliable energy storage, we can't depend upon these huge windfarms spread across the Swansea and Ogmore valleys. But, there is an alternative: offshore wind and tidal power. South Wales West can reap the benefits of pioneering these renewable technologies. It's an exciting time for the region. Not only do we have the prospect of the Celtic free port, with Port Talbot playing a major role in the development of the Celtic sea floating offshore wind project, we also are likely to see the Blue Eden project come to fruition as part of the Swansea bay city deal. Blue Eden is a groundbreaking project proposed for Swansea's waterfront that will include a newly designed tidal lagoon, featuring state-of-the-art underwater turbines generating 320 MW of renewable energy from the 9.5 km structure. The £1.7 billion project is wholly privately funded and is being led by a Bridgend company, DST Innovations, who believe that the development will create over 2,500 permanent jobs and support a further 16,000 jobs across Wales and the UK. Blue Eden is not just a tidal lagoon. It will also feature a floating solar array and a massive onshore battery plant which will not only produce batteries for renewable energy projects but also store the energy produced by Blue Eden for later use. These are the technologies we should be backing: floating offshore wind; tidal lagoon; and grid-level battery storage. That way my constituents in South Wales West can reap the benefits in terms of jobs and cheaper energy, whereas previously only the wind farm developers prospered. I urge Members to support our motion today. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Hoffwn ddiolch i'm cyd-Aelod, Janet, am gyflwyno'r ddadl bwysig hon. Yng nghanol argyfwng ynni a achoswyd gan ryfel anghyfreithlon Putin, a chyda rhybuddion enbyd mai 2023 fydd y flwyddyn boethaf a gofnodwyd erioed o ganlyniad i newid hinsawdd, mae'n briodol ein bod yn ceisio hybu chwyldro ynni gwyrdd yng Nghymru. Mae'r rhyfel yn Wcráin wedi tanlinellu'n glir yr angen i ddiogelu ffynonellau ynni, gan dynnu sylw at ba mor hawdd y gall unben ffiaidd ddal gwresogi a goleuo rhanbarth cyfan yn wystl. Ond mae hefyd wedi dangos i ni pa mor ddibynnol rydym ni fel gwlad ar danwydd ffosil - tanwydd ffosil sy'n dod yn bennaf o ranbarthau geowleidyddol ansefydlog, ac sy'n cyfrannu'n aruthrol at y newid yn yr hinsawdd. Mae Cymru wedi teimlo effeithiau cynhesu byd-eang yn ystod yr wythnos ddiwethaf, o lifogydd eang ac yna ychydig ddyddiau'n ddiweddarach, eira yn ogystal â thymheredd o dan y rhewbwynt. Mae digwyddiadau tywydd eithafol anrhagweladwy bellach yn digwydd yn aml. Mae'n rhaid i ni ddatgarboneiddio ein sector ynni ar frys felly, nid yn unig er mwyn ein balansau banc, ond er mwyn dyfodol ein planed. Mae arnom angen chwyldro gwyrdd sydd wedi dysgu gwersi'r gorffennol. Mae fy rhanbarth i wedi dioddef yn sgil polisïau ynni trychinebus Llywodraeth flaenorol Cymru, yn enwedig nodyn cyngor technegol 5 a chreu ffermydd gwynt ar y tir ar raddfa ddiwydiannol. Ar ddiwrnod oeraf 2022, cynhyrchodd ynni gwynt ar y tir lai nag 1 y cant o'n gofynion ynni. Cynhyrchwyd mwy o ynni gan orsafoedd glo. Dyna'r broblem gydag ynni gwynt ar y tir: hyd nes y bydd gennym ffordd ddibynadwy o storio ynni, ni allwn ddibynnu ar y ffermydd gwynt enfawr hyn sydd wedi'u gwasgaru ar draws cymoedd Tawe ac Ogwr. Ond mae dewis arall i'w gael: ynni gwynt ar y môr ac ynni'r llanw. Gall Gorllewin De Cymru elwa o arloesi gyda'r technolegau adnewyddadwy hyn. Mae'n gyfnod cyffrous i'r rhanbarth. Nid yn unig fod gennym y disgwyliad ynghylch y porthladd rhydd Celtaidd, gyda Phort Talbot yn chwarae rhan fawr yn natblygiad y prosiect ynni gwynt arnofiol ar y môr Celtaidd, ond rydym hefyd yn debygol o weld prosiect Eden Las yn dwyn ffrwyth fel rhan o fargen ddinesig bae Abertawe. Mae Eden Las yn brosiect arloesol a argymhellir ar gyfer glannau Abertawe a fydd yn cynnwys morlyn llanw a gynlluniwyd o'r newydd, gyda thyrbinau tanddwr o'r radd flaenaf sy'n cynhyrchu 320 MW o ynni adnewyddadwy o'r strwythur 9.5 km. Mae'r prosiect £1.7 biliwn yn cael ei ariannu'n gyfan gwbl â chyllid preifat ac yn cael ei arwain gan gwmni o Ben-y-bont ar Ogwr, DST Innovations, sy'n credu y bydd y datblygiad yn creu dros 2,500 o swyddi parhaol ac yn cefnogi 16,000 o swyddi pellach ledled Cymru a'r DU. Nid morlyn llanw yn unig yw Eden Las. Bydd hefyd yn cynnwys aráe solar arnofiol a gwaith batris enfawr ar y tir a fydd nid yn unig yn cynhyrchu batris ar gyfer prosiectau ynni adnewyddadwy, ond hefyd yn storio'r ynni a gynhyrchir gan Eden Las i'w ddefnyddio'n ddiweddarach. Dyma'r technolegau y dylem fod yn eu cefnogi: ynni gwynt arnofiol ar y môr; môr-lynnoedd llanw; a thechnoleg storio batri ar lefel y grid. Fel hyn, gall fy etholwyr yng Ngorllewin De Cymru elwa ar swyddi ac ynni rhatach, lle nad oedd neb ond datblygwyr y ffermydd gwynt yn unig yn arfer ffynnu. Rwy'n annog yr Aelodau i gefnogi ein cynnig heddiw. Diolch yn fawr.