English: The Welsh Government is committed to continually improving both adult and paediatric palliative and end-of-life care. We will continue to work with hospices to ensure that they are able to access the support and funding that they need. We currently invest £8.4 million annually to support specialist palliative care services. Much of this, of course, goes to support adult and children's hospices. We've also allocated £9.3 million in emergency funding to hospices throughout the pandemic to protect their core clinical services and to strengthen bereavement support. I think all of us are aware that their usual sources of income from the public have significantly been reduced through this last extraordinary year. In fact, over £2 million of this funding has been allocated to our children's hospices here in Wales. This Government remains committed to working with the end-of-life care board to review funding for hospices, and this work is currently being taken forward. Following the previous debate in the Chamber on palliative care in February, I issued a written statement updating Members on the wider work that is ongoing across both adult and children's palliative care. That included a stock take by the end-of-life care board, which will establish a baseline of capacity across both adult and children's services. It will also offer consideration on developments required to meet future need. I think that's really the point that's been made here: how do we ensure that funding meets the needs that we understand will take place in the future. The stock take, which will be available later this month, has been informed by a service model to address equitable access for children with life-limiting illness in Wales that has been developed by Dr Richard Hain. He is the clinical lead for paediatric palliative care in Wales. The written statement also confirmed that the stock take will be supported by a paediatric palliative care means assessment, and that will provide robust data on which to plan services for children and young people here in Wales. That work is currently being commissioned. Last month, I met the chief executives of Tŷ Hafan and Tŷ Gobaith to discuss the 'Family Voices' report and their proposal for a lifeline fund. We had a useful and constructive discussion on the move towards a more sustainable model of funding for hospices - more aligned with peer charities in other UK nations - and of course the importance of respite care. We continue to value the help and support that all of our unpaid carers provide in often emotionally very difficult circumstances. They are an essential part of our health and care system here in Wales. That's why I'm pleased that, yesterday, we launched our new strategy for unpaid carers. That strategy outlines our existing support for unpaid carers and looks ahead to how we can improve support to make sure that all carers have a life alongside their caring responsibilities. It sets out four revised national priorities to be followed by a more detailed delivery plan this autumn. Respite and short breaks are a key area of focus within that new strategy. The current support for unpaid carers, of course, includes funding within the local government settlement for local authorities to deliver their duty to support unpaid carers under the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014. We're also providing £1 million of annual funding to local health boards and their carer partnerships, together with money that is available through the intermediate care fund. Regional partnership boards continue to develop a range of activities, targeting key groups, which can include provision of both direct and indirect support for carers. That includes opportunities for short breaks. We're also providing funding to the Family Fund to provide grants to families and disabled children for respite and short breaks and other items. This week, I published the national clinical framework. That sets out how clinical services should develop over the coming decade and confirms the introduction of quality statements to set expectations for specific clinical services. The national clinical framework describes how a nationally agreed clinical pathway and national programmes, such as end-of-life care, will support better system planning and quality improvement in the delivery of our services. There'll be a new national programme for palliative and end-of-life care that will be established, again with a high-level quality statement for end-of-life care being developed, and that in itself will significantly raise the profile of end-of-life care within our health boards and bring a renewed focus with accountability to this agenda. While work is being undertaken, I've extended the existing end-of-life care delivery plan to March next year, together with £1 million of funding to support implementation, while those new arrangements have time to bed in and take proper grip. This extension will allow for reflection on the lessons learned and new models of care that have had to be used during the pandemic, as well as a consideration of priorities by any new Welsh Government. Any new plan for end-of-life care delivery would need to be both driven by clinicians and patient voices and fit with the vision that is set out in the national clinical framework. The work to develop the national framework for the delivery of bereavement care is also continuing, and Members will know that that's now subject to an eight-week consultation. That sets out core principles and minimum standards, and again is supported by £1 million of additional funding. That framework has been overseen by the national bereavement steering group, which has both hospice representation and children and young people's bereavement charities included within its membership. Finally, I do want to pay tribute to the vital role of all of our hospice staff, both for adults and children, and the work they undertake to deliver palliative and end-of-life care. In particular for this debate, I'd like to recognise the contribution they make to children and young people and their families living with a life-limiting illness. I am tremendously grateful to all of them for maintaining this essential support throughout the pandemic in the most difficult of circumstances. I can reassure the Chamber that this Welsh Government remains committed to ensuring that everyone has access to high-quality adult and paediatric palliative and end-of-life care. We will continue to work with both children and adult hospices across Wales to deliver on that commitment, including the review, and then the results in delivery of the review of funding. Thank you, Llywydd.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wella gofal lliniarol a gofal diwedd oes i oedolion a phlant yn barhaus. Byddwn yn parhau i weithio gyda hosbisau i sicrhau eu bod yn gallu cael y cymorth a'r cyllid sydd ei angen arnynt. Ar hyn o bryd rydym yn buddsoddi £8.4 miliwn bob blwyddyn i gefnogi gwasanaethau gofal lliniarol arbenigol. Mae llawer o hwn, wrth gwrs, yn mynd i gefnogi hosbisau oedolion a phlant. Rydym hefyd wedi dyrannu £9.3 miliwn o gyllid brys i hosbisau drwy gydol y pandemig er mwyn diogelu eu gwasanaethau clinigol craidd ac i gryfhau cymorth profedigaeth. Credaf fod pob un ohonom yn ymwybodol fod eu ffynonellau incwm arferol gan y cyhoedd wedi lleihau'n sylweddol drwy'r flwyddyn eithriadol a aeth heibio. Yn wir, mae dros £2 filiwn o'r arian wedi'i ddyrannu i'n hosbisau plant yma yng Nghymru. Mae'r Llywodraeth hon yn parhau i fod yn ymrwymedig i weithio gyda'r bwrdd gofal diwedd oes i adolygu cyllid ar gyfer hosbisau, ac mae'r gwaith hwn yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd. Yn dilyn y ddadl flaenorol yn y Siambr ar ofal lliniarol ym mis Chwefror, cyhoeddais ddatganiad ysgrifenedig yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y gwaith ehangach sy'n mynd rhagddo ar draws gofal lliniarol i oedolion a phlant. Roedd yn cynnwys ymarfer pwyso a mesur gan y bwrdd gofal diwedd oes, a fydd yn sefydlu llinell sylfaen o gapasiti ar draws y gwasanaethau i oedolion a'r gwasanaethau i blant. Bydd hefyd yn cynnig ystyriaeth o'r datblygiadau sydd eu hangen i ddiwallu anghenion yn y dyfodol. Rwy'n credu mai dyna'r pwynt sydd wedi'i wneud yma mewn gwirionedd: sut y mae sicrhau bod cyllid yn diwallu'r anghenion y deallwn y byddant yn digwydd yn y dyfodol. Mae'r ymarfer pwyso a mesur, a fydd ar gael yn ddiweddarach y mis hwn, wedi'i lywio gan fodel gwasanaeth i fynd i'r afael â mynediad teg i blant â salwch sy'n cyfyngu ar fywyd yng Nghymru a ddatblygwyd gan Dr Richard Hain. Ef yw'r arweinydd clinigol ar gyfer gofal lliniarol pediatrig yng Nghymru. Cadarnhaodd y datganiad ysgrifenedig hefyd y caiff yr ymarfer pwyso a mesur ei gefnogi gan asesiad modd o ofal lliniarol pediatrig, a bydd hwnnw'n darparu data cadarn i gynllunio gwasanaethau ar gyfer plant a phobl ifanc yma yng Nghymru. Mae'r gwaith hwnnw'n cael ei gomisiynu ar hyn o bryd. Y mis diwethaf, cyfarfûm â phrif weithredwyr Tŷ Hafan a Thŷ Gobaith i drafod yr adroddiad 'Lleisiau ein Teuluoedd' a'u hargymhelliad ar gyfer cronfa achub. Cawsom drafodaeth ddefnyddiol ac adeiladol ar y symudiad tuag at fodel ariannu mwy cynaliadwy ar gyfer hosbisau - un sy'n cyd-fynd yn well ag elusennau cyffelyb yng ngwledydd eraill y DU - a phwysigrwydd gofal seibiant wrth gwrs. Rydym yn parhau i werthfawrogi'r cymorth a'r gefnogaeth y mae ein holl ofalwyr di-dâl yn eu darparu mewn amgylchiadau sy'n aml yn anodd iawn yn emosiynol. Maent yn rhan hanfodol o'n system iechyd a gofal yma yng Nghymru. Dyna pam rwy'n falch ein bod ni wedi lansio ein strategaeth newydd ar gyfer gofalwyr di-dâl ddoe. Mae'r strategaeth honno'n amlinellu ein cefnogaeth bresennol i ofalwyr di-dâl ac yn edrych ymlaen at sut y gallwn wella cymorth i sicrhau bod pob gofalwr yn cael bywyd ochr yn ochr â'u cyfrifoldebau gofalu. Mae'n nodi pedair blaenoriaeth genedlaethol ddiwygiedig i'w dilyn gan gynllun cyflawni manylach yr hydref hwn. Mae seibiant a gwyliau byr yn faes ffocws allweddol yn y strategaeth newydd honno. Mae'r cymorth presennol i ofalwyr di-dâl, wrth gwrs, yn cynnwys cyllid o fewn y setliad llywodraeth leol i awdurdodau lleol allu cyflawni eu dyletswydd i gefnogi gofalwyr di-dâl o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014. Rydym hefyd yn darparu £1 filiwn o gyllid blynyddol i fyrddau iechyd lleol a'u partneriaethau gofalwyr, ynghyd ag arian sydd ar gael drwy'r gronfa gofal canolraddol. Mae byrddau partneriaeth rhanbarthol yn parhau i ddatblygu amrywiaeth o weithgareddau, gan dargedu grwpiau allweddol, a all gynnwys darparu cymorth uniongyrchol ac anuniongyrchol i ofalwyr. Mae hynny'n cynnwys cyfleoedd ar gyfer gwyliau byr. Rydym hefyd yn darparu cyllid i Gronfa'r Teulu i ddarparu grantiau i deuluoedd a phlant anabl ar gyfer seibiant a gwyliau byr ac eitemau eraill. Yr wythnos hon, cyhoeddais y fframwaith clinigol cenedlaethol. Mae'n nodi sut y dylai gwasanaethau clinigol ddatblygu dros y degawd nesaf ac yn cadarnhau bod datganiadau ansawdd yn cael eu cyflwyno i bennu disgwyliadau ar gyfer gwasanaethau clinigol penodol. Mae'r fframwaith clinigol cenedlaethol yn disgrifio sut y bydd llwybr clinigol a rhaglenni cenedlaethol y cytunwyd arnynt yn genedlaethol, megis gofal diwedd oes, yn cefnogi gwell cynlluniau system a gwella ansawdd wrth ddarparu ein gwasanaethau. Bydd rhaglen genedlaethol newydd ar gyfer gofal lliniarol a gofal diwedd oes yn cael ei sefydlu, unwaith eto gyda datganiad ansawdd lefel uchel ar gyfer datblygu gofal diwedd oes, a bydd hynny ynddo'i hun yn codi proffil gofal diwedd oes yn sylweddol o fewn ein byrddau iechyd ac yn sicrhau ffocws newydd ac atebolrwydd i'r agenda hon. Er bod gwaith yn cael ei wneud, rwyf wedi ymestyn y cynllun cyflawni presennol ar gyfer gofal diwedd oes i fis Mawrth y flwyddyn nesaf, ynghyd ag £1 filiwn o gyllid i gefnogi ei weithrediad, tra bod y trefniadau newydd hynny'n cael amser i sefydlu a gwreiddio'n iawn. Bydd yr estyniad hwn yn caniatáu inni fyfyrio ar y gwersi a ddysgwyd a modelau gofal newydd y bu'n rhaid eu defnyddio yn ystod y pandemig, yn ogystal ag ystyriaeth o flaenoriaethau gan unrhyw Lywodraeth newydd yng Cymru. Byddai angen i unrhyw gynllun newydd ar gyfer darparu gofal diwedd oes gael ei lywio gan glinigwyr a lleisiau cleifion a chyd-fynd â'r weledigaeth a nodir yn y fframwaith clinigol cenedlaethol. Mae'r gwaith o ddatblygu'r fframwaith cenedlaethol ar gyfer darparu gofal profedigaeth hefyd yn parhau, a bydd yr Aelodau'n gwybod bod hynny bellach yn destun ymgynghoriad wyth wythnos. Mae hwnnw'n nodi egwyddorion craidd a safonau gofynnol, ac unwaith eto fe'i cefnogir gan £1 filiwn o gyllid ychwanegol. Goruchwyliwyd y fframwaith hwnnw gan y grŵp llywio cenedlaethol ar brofedigaeth, sy'n cynnwys cynrychiolaeth o hosbisau ac elusennau profedigaeth plant a phobl ifanc ymhlith ei aelodau. Yn olaf, hoffwn dalu teyrnged i rôl hanfodol ein holl staff hosbis, yn hosbisau oedolion a phlant, a'r gwaith y maent yn ei wneud yn darparu gofal lliniarol a gofal diwedd oes. Yn benodol ar gyfer y ddadl hon, hoffwn gydnabod y cyfraniad a wnânt i blant a phobl ifanc a'u teuluoedd sy'n byw gyda salwch sy'n cyfyngu ar fywyd. Rwy'n hynod ddiolchgar i bob un ohonynt am gynnal y gefnogaeth hanfodol hon drwy gydol y pandemig yn yr amgylchiadau mwyaf anodd. Gallaf sicrhau'r Siambr fod y Llywodraeth hon yng Nghymru yn parhau i fod yn ymrwymedig i sicrhau bod gan bawb fynediad at ofal lliniarol a gofal diwedd oes o ansawdd uchel i oedolion a phlant. Byddwn yn parhau i weithio gyda hosbisau plant ac oedolion ledled Cymru i gyflawni'r ymrwymiad hwnnw, gan gynnwys yr adolygiad, ac yna'r canlyniadau yn sgil cyflawni'r adolygiad o gyllid. Diolch, Lywydd.