English: I'd like to congratulate the AMs in whose names this debate is tabled today. For my contribution, I'd like to address my comments to the second part of the motion, dealing with electric vehicles. The number of electric and hybrid vehicles on Welsh roads has increased dramatically in recent years, with nearly a twenty-fivefold increase in the four years between 2012 and 2016. This is obviously something that we should welcome. We know that emissions from motor vehicles contribute to global warming and are linked to tens of thousands of deaths each year. However, to ensure greater take-up of electric vehicles, we need to ensure that the correct infrastructure is in place so they can be used in everyday life, and this is something that my colleague Jenny Rathbone has already mentioned. I noticed with great interest the commitment in the budget a few weeks ago for £2 million for electric vehicle charging points. I think this is a really sensible step in making sure Wales can develop the network of supply points it needs, but we need to ensure a network not just of charging points, but of rapid charging points. These are those charging units that can provide an 80 per cent charge in around 30 minutes, as compared to those units that take three to four hours to fully recharge a vehicle. With the average range of an electric car being around 80 miles, for many journeys, users will need to stop and charge their vehicle up again, and it's simply not feasible for us to have charging units where people would have to stop for three to four hours. These are the kinds of things that put people off owning electric vehicles, so it's really important that we use this investment in getting the rapid charging points, rather than the conventional ones. Outside of a dozen or so rapid charging points, which are largely limited to the M4 or the A55 corridors, this really is something that requires further development, and I would hope that the Welsh Government will engage with the passionate and committed electric vehicle community at an early stage to make the best decisions on spending this money correctly and efficiently. It is a basic point, but we must make sure that these charging facilities are located in the right places and that they're accessible 24 hours a day, too. In doing my research for today, I found the report from the low-carbon vehicle expert group produced for the previous Minister for Economy, Science and Transport to be particularly useful. The report offers sensible suggestions for how the Welsh Government can promote a rapid charging network across the public sector estate and better develop an LCV fleet of vehicles. It also notes the importance of promoting alternative fuel sources amongst public transport vehicles. As the report notes, the strength of Wales's automotive base places us in a good position to develop as a centre of excellence for low-carbon vehicles, and this, in turn, offers new opportunities for us to stimulate growth and capitalise on its economic benefits. I commend this motion today.
Welsh: Hoffwn longyfarch yr ACau y cyflwynwyd y ddadl hon yn eu henwau heddiw. Ar gyfer fy nghyfraniad, hoffwn gyfeirio fy sylwadau at ail ran y cynnig sy'n ymwneud â cherbydau trydan. Mae nifer y cerbydau trydan a hybrid ar ffyrdd Cymru wedi codi'n ddramatig yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gyda chynnydd 25 gwaith drosodd yn y pedair blynedd rhwng 2012 a 2016. Mae hyn yn amlwg yn rhywbeth y dylem ei groesawu. Rydym yn gwybod bod allyriadau o gerbydau modur yn cyfrannu at gynhesu byd-eang ac yn gysylltiedig â degau o filoedd o farwolaethau bob blwyddyn. Fodd bynnag, er mwyn sicrhau mwy o ddefnydd ar gerbydau trydan, mae angen inni sicrhau bod y seilwaith cywir yn ei le fel y gellir eu defnyddio mewn bywyd bob dydd, ac mae hyn yn rhywbeth y mae fy nghyd-Aelod Jenny Rathbone wedi ei grybwyll eisoes. Sylwais gyda diddordeb mawr ar yr ymrwymiad yn y gyllideb ychydig wythnosau'n ôl i roi £2 filiwn ar gyfer pwyntiau gwefru cerbydau trydan. Rwy'n credu bod hwn yn gam gwirioneddol synhwyrol i wneud yn siŵr fod Cymru yn gallu datblygu'r rhwydwaith o bwyntiau cyflenwi sydd ei angen arni, ond mae angen inni sicrhau rhwydwaith, nid yn unig o bwyntiau gwefru, ond o bwyntiau gwefru gyflym. Unedau gwefru yw'r rhain sy'n gallu gwefru 80 y cant mewn oddeutu 30 munud, o gymharu â'r unedau sy'n cymryd tair i bedair awr i wefru cerbyd yn llawn. Y pellter y gall cerbyd trydan ei deithio cyn ailwefru yw oddeutu 80 milltir ar gyfartaledd, ac ar gyfer llawer o deithiau, bydd angen i ddefnyddwyr aros ac ailwefru eu cerbyd eto, ac nid yw'n ymarferol inni gael unedau gwefru lle y byddai'n rhaid i bobl aros am dair i bedair awr. Dyma'r math o bethau sy'n datgymell pobl rhag bod yn berchen ar gerbydau trydan, felly mae'n bwysig iawn ein bod yn defnyddio'r buddsoddiad hwn i gael y pwyntiau gwefru cyflym, yn hytrach na'r rhai confensiynol. Ar wahân i oddeutu dwsin o bwyntiau gwefru cyflym sydd wedi eu cyfyngu i raddau helaeth i goridorau'r M4 neu'r A55, mae hyn o ddifrif yn rhywbeth sy'n galw am ddatblygiad pellach, a buaswn yn gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn ymgysylltu â chymuned frwdfrydig ac ymroddgar y defnyddwyr cerbydau trydan yn gynnar yn y broses er mwyn gwneud y penderfyniadau gorau ar wario'r arian hwn yn gywir ac yn effeithlon. Mae'n bwynt sylfaenol, ond mae'n rhaid inni wneud yn siŵr fod y cyfleusterau gwefru hyn wedi eu lleoli yn y mannau cywir a'u bod yn hygyrch 24 awr y dydd hefyd. Wrth wneud fy ymchwil ar gyfer heddiw, roedd yr adroddiad gan y grŵp arbenigol ar gerbydau carbon isel a gynhyrchwyd ar gyfer y Gweinidog Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth blaenorol yn arbennig o ddefnyddiol. Mae'r adroddiad yn cynnig awgrymiadau synhwyrol ar sut y gall Llywodraeth Cymru hyrwyddo rhwydwaith gwefru cyflym ar draws ystâd y sector cyhoeddus a datblygu fflyd well o gerbydau nwyddau. Mae hefyd yn nodi pwysigrwydd hyrwyddo ffynonellau tanwydd amgen i gerbydau trafnidiaeth gyhoeddus. Fel y noda'r adroddiad, mae cryfder sylfaen fodurol Cymru yn ein rhoi mewn sefyllfa dda i ddatblygu fel canolfan ragoriaeth ar gyfer cerbydau carbon isel, ac mae hyn, yn ei dro, yn cynnig cyfleoedd newydd inni ysgogi twf ac elwa ar ei fanteision economaidd. Cymeradwyaf y cynnig hwn heddiw.