English: Diolch, Deputy Llywydd. I move the amendment in the name of my colleague Darren Millar. Before I begin, can I thank the Minister for her statement, as well as my colleague the Chair of the Finance Committee? I'd like to thank you most sincerely for the way you've managed the committee through this first budget round; it's been great working with you. And also thanks to all of those who contributed to the scrutiny of this very important budget. Deputy Llywydd, as I stated in my speech on the draft budget last month, there are a number of things that I generally welcome, for example the additional funding for the Welsh NHS, the business rates holiday and the uplift in the local government settlement. Such allocations are much needed to help services and businesses to not just recover from the pandemic, but to build resilience and to put us on a better path for the future. I must reiterate that it is because of the UK Conservative Government's record funding boost for Wales that the Welsh Government has been able to provide this much-needed funding support for our communities and services. However, the devil is in the detail, and we on this side of the Chamber will be closely scrutinising how this money is used over the coming months to ensure that it actually delivers on what is being promised by the Government - a stronger, fairer and greener Wales, as we just heard. The reason for our amendment, Deputy Llywydd, and why the Welsh Conservative group will be voting against today's motion, is that we still feel that the Welsh Government can go further in its budget proposals. In fact, it needs to go further to tackle some of the most significant issues facing Wales: the backlog in the already overstretched, overworked Welsh NHS that has resulted in several unwanted records during COVID, such as the highest accident and emergency waiting times on record, the slowest ambulance response times on record and the longest waiting times on record; the ever-increasing demand on social care, which is placing huge strain on the sector as well as multiple staffing issues, including low pay, high turnover - [ Interruption. ] No, I won't be taking any interventions at the moment; it's a two-hour debate and there's a long time for people to contribute. They include low pay, high turnover rates and falling staff numbers in some areas. There's also the fragile state of the Welsh economy, which has had to deal with a cycle of restrictions over the past two years, stifling growth and investment. The pandemic has exposed the structural economic issues facing our communities, highlighting the need to level up the country. And responding to climate change and the nature emergencies, which will dominate the work of this Senedd, in what the Climate Change Committee called a 'decisive decade'. Of course, there is also the current issue with the increasing cost of living, as we discussed earlier, as a consequence of inflationary pressure as the global economy picks up from the pandemic. Now, before Members opposite accuse me of this, I'm not being negative for the sake of it. The fact is that the pandemic has exasperated significant problems that already existed, as they had not been tackled by previous Governments. Despite the Labour group believing nothing wrong in Wales is down to them or the Welsh Government, these are things that the Government, indeed, here, and the Senedd will need to get to grips with over the next few years, and they're also the things that our constituents want us to focus our efforts on. This is why in my speech last month I set out some of the Welsh Conservative plans for the Welsh Government budget that would not only support the recovery of our public services, but would build a more prosperous, aspirational nation. Our costed plans include tackling the NHS backlog by establishing COVID-lite regional surgical hubs; supporting businesses to recover from the pandemic through a package of policies to get people back on to the high street, as well as additional money for businesses still struggling to pay for the cost of COVID; promoting research and development by delivering a more joined-up approach to R&D; establishing new partnerships and funding streams - this should be an explicit priority to help the country to build back better, creating jobs and encouraging inward investment; taking action to alleviate the pressure on families by funding an all-Wales council tax freeze for at least two years to give those families additional breathing space; increasing per-pupil funding to address historic underfunding of our schools and recruiting more full-time teachers to boost standards and give young people the education they need after two years of disruption. What frustrates me, Deputy Llywydd, is that time after time, Minister after Minister, we hear how Welsh Government isn't the only ideas factory and the need for cross-party working on issues of national importance. And I was pleased to hear the Minister say today that she wants to work with all of us on this, yet Welsh Government action doesn't always quite match its rhetoric, and, instead, it feels that the Government's default position is to pivot towards the easiest way to get the votes necessary to pass a budget - a deal with Plaid, and, it seems, one with the Liberal Member also. And, once again - [ Interruption.]
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Cynigiaf y gwelliant yn enw fy nghyd-Aelod Darren Millar. Cyn i mi ddechrau, a gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei datganiad, yn ogystal â fy nghyd-Aelod, Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid? Hoffwn i ddiolch yn ddiffuant i chi am y ffordd yr ydych chi wedi rheoli'r pwyllgor drwy'r cylch cyllideb cyntaf hwn; mae wedi bod yn wych gweithio gyda chi. A diolch hefyd i bawb a gyfrannodd at graffu ar y gyllideb bwysig iawn hon. Dirprwy Lywydd, fel y dywedais i yn fy araith ar y gyllideb ddrafft fis diwethaf, mae nifer o bethau yr wyf i'n eu croesawu yn gyffredinol, er enghraifft y cyllid ychwanegol ar gyfer GIG Cymru, y gwyliau ardrethi busnes a'r cynnydd i setliad llywodraeth leol. Mae angen dyraniadau o'r fath yn fawr i helpu gwasanaethau a busnesau nid yn unig i adfer ar ôl y pandemig, ond i feithrin cydnerthedd a'n rhoi ar lwybr gwell ar gyfer y dyfodol. Mae'n rhaid i mi ailadrodd mai'r rheswm y mae Llywodraeth Cymru wedi gallu darparu'r cymorth ariannol y mae mawr ei angen ar ein cymunedau a'n gwasanaethau, yw bod Llywodraeth Geidwadol y DU wedi rhoi'r hwb ariannol mwyaf erioed i Gymru. Fodd bynnag, yn y manylion y daw'r broblem, a byddwn ni ar yr ochr hon i'r Siambr yn craffu'n fanwl ar sut y bydd yr arian hwn yn cael ei ddefnyddio dros y misoedd nesaf i sicrhau ei fod yn cyflawni'r hyn y mae'r Llywodraeth wedi ei addo - Cymru gryfach, decach a gwyrddach, fel yr ydym newydd ei glywed. Y rheswm dros ein gwelliant, Dirprwy Lywydd, a'r rheswm y bydd grŵp y Ceidwadwyr Cymreig yn pleidleisio yn erbyn y cynnig heddiw, yw ein bod yn dal i fod o'r farn y gall Llywodraeth Cymru wneud mwy yn ei chynigion cyllidebol. Yn wir, mae angen iddi wneud mwy i fynd i'r afael â rhai o'r materion mwyaf arwyddocaol y mae Cymru'n eu hwynebu: yr ôl-groniad yn y GIG yng Nghymru sydd eisoes dan straen ac wedi ei orweithio, sydd wedi arwain at nifer o gofnodion diangen yn ystod COVID, fel yr amseroedd aros uchaf ar gofnod mewn adrannau damweiniau ac achosion brys, yr amseroedd ymateb ambiwlansys arafaf ar gofnod a'r amseroedd aros hiraf ar gofnod; y galw cynyddol am ofal cymdeithasol, sy'n rhoi straen enfawr ar y sector yn ogystal â nifer o faterion staffio, gan gynnwys cyflog isel, trosiant uchel - [ Torri ar draws. ] Na, ni fyddaf yn derbyn unrhyw ymyriadau ar hyn o bryd; mae'n ddadl ddwy awr ac mae amser hir i bobl gyfrannu. Maen nhw'n cynnwys cyflogau isel, cyfraddau trosiant uchel a gostyngiad yn nifer y staff mewn rhai ardaloedd. Mae cyflwr bregus economi Cymru hefyd, sydd wedi gorfod ymdrin â chylch o gyfyngiadau yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf, gan dagu twf a buddsoddiad. Mae'r pandemig wedi amlygu'r materion economaidd strwythurol y mae ein cymunedau yn eu hwynebu, gan dynnu sylw at yr angen i godi'r gwastad yn y wlad. Ac ymateb i newid hinsawdd a'r argyfyngau natur, a fydd yn dominyddu gwaith y Senedd hon, yn yr hyn a alwodd y Pwyllgor Newid Hinsawdd yn 'ddegawd arwyddocaol'. Wrth gwrs, mae gennym ni hefyd y mater presennol yn ymwneud â'r costau byw cynyddol, fel y gwnaethom ei drafod yn gynharach, o ganlyniad i bwysau chwyddiant wrth i'r economi fyd-eang adfer ar ôl y pandemig. Nawr, cyn i'r Aelodau gyferbyn fy nghyhuddo o hyn, nid wyf yn negyddol heb reswm. Y gwir amdani yw bod y pandemig wedi gwaethygu problemau sylweddol a oedd yn bodoli eisoes, gan nad oedd Llywodraethau blaenorol wedi mynd i'r afael â nhw. Er bod y grŵp Llafur yn credu nad nhw na Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am ddim sydd o'i le yng Nghymru, mae'r rhain yn bethau y bydd angen i'r Llywodraeth, yn wir, yma, a'r Senedd fynd i'r afael â nhw dros y blynyddoedd nesaf, a nhw hefyd yw'r pethau y mae ein hetholwyr yn dymuno ein bod yn canolbwyntio ein hymdrechion arnyn nhw. Dyna pam yn fy araith y mis diwethaf y gwnes i nodi rhai o gynlluniau'r Ceidwadwyr Cymreig ar gyfer cyllideb Llywodraeth Cymru a fyddai'n cefnogi adferiad ein gwasanaethau cyhoeddus, ond hefyd yn adeiladu cenedl fwy llewyrchus ac uchelgeisiol. Mae ein cynlluniau â chostau yn cynnwys mynd i'r afael ag ôl-groniad y GIG drwy sefydlu canolfannau llawfeddygol rhanbarthol sy'n ysgafn o ran COVID; cefnogi busnesau i adfer ar ôl y pandemig drwy becyn o bolisïau i ddenu pobl yn ôl i'r stryd fawr, yn ogystal ag arian ychwanegol i fusnesau sy'n dal i gael anawsterau wrth dalu am gost COVID; hyrwyddo ymchwil a datblygiad drwy ddarparu dull mwy cydgysylltiedig o ymdrin ag ymchwil a datblygiad; sefydlu partneriaethau a ffrydiau cyllid newydd - dylai hyn fod yn flaenoriaeth benodol i helpu'r wlad i ailgodi'n gryfach, creu swyddi ac annog mewnfuddsoddiad; cymryd camau i leddfu'r pwysau ar deuluoedd drwy ariannu cynllun i rewi'r dreth gyngor i Gymru gyfan am o leiaf dwy flynedd i roi saib ychwanegol i'r teuluoedd hynny; cynyddu cyllid fesul disgybl i fynd i'r afael â'r diffyg cyllid hanesyddol yn ein hysgolion a recriwtio mwy o athrawon amser llawn i hybu safonau a rhoi'r addysg sydd ei hangen ar bobl ifanc ar ôl dwy flynedd o darfu. Yr hyn sy'n peri rhwystredigaeth i mi, Dirprwy Lywydd, yw ein bod yn clywed dro ar ôl tro, gan Weinidog ar ôl Gweinidog, sut nad Llywodraeth Cymru yw'r unig ffatri syniadau a bod angen gwaith trawsbleidiol ar faterion o bwys cenedlaethol. Ac roeddwn i'n falch o glywed y Gweinidog yn dweud heddiw ei bod yn dymuno gweithio gyda phob un ohonom ni ar hyn, ac eto nid yw camau gweithredu Llywodraeth Cymru bob amser yn cyfateb i'w rhethreg, ac, yn hytrach, mae'n teimlo mai safbwynt diofyn y Llywodraeth yw troi tuag at y ffordd hawsaf o gael y pleidleisiau angenrheidiol i basio cyllideb - bargen gyda Phlaid, ac, mae'n ymddangos, un gyda'r Aelod Rhyddfrydol hefyd. Ac, unwaith eto - [ Torri ar draws.]