techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: After I initially wrote to you on behalf of constituents about this, you stated that you do have regular meetings and you have been reassured that their policies continue to maintain social distancing in all stores in line with Welsh Government policy. Constituents responded to your letter, stating that wasn't the case in the three stores they had visited in Mold, and it wasn't the case in their local store in Buckley, in this case. When they asked the staff about it, they were told that they were not required or that they weren't allowed to say anything to non-wearers. Another said they'd had a letter from a supermarket head office, which clearly stated that they've advised staff not to challenge people for not wearing masks, which didn't agree or tally with the correspondence you had sent. In your reply yesterday, you said staff should ask people not wearing a mask to do so, whilst acknowledging those who have an exemption, adding that if the public have any concerns, they should report that to their local authority. How, therefore, do you respond to information that there is a convoluted mechanism for local authorities to report concerns, with various trading standards across the UK tasked with liaising with different particular store chains, and local trading standards therefore feeding back to the relevant trading standard for that store's head office, and head offices dealing with four country variations of the legislation?
Welsh: Ar ôl i mi ysgrifennu atoch i gychwyn ar ran etholwyr ynglŷn â hyn, dywedasoch eich bod yn cael cyfarfodydd rheolaidd a'ch bod wedi cael sicrwydd fod eu polisïau'n parhau i gynnal mesurau cadw pellter cymdeithasol ym mhob siop yn unol â pholisi Llywodraeth Cymru. Ymatebodd etholwyr i'ch llythyr, gan nodi nad oedd hynny'n wir yn y tair siop roeddent wedi ymweld â hwy yn yr Wyddgrug, ac nad oedd yn wir yn eu siop leol ym Mwcle, yn yr achos hwn. Pan ofynasant i'r staff ynglŷn â'r peth, dywedwyd wrthynt nad oedd gofyn neu nad oeddent yn cael dweud unrhyw beth wrth bobl nad oeddent yn gwisgo masgiau. Dywedodd un arall eu bod wedi cael llythyr gan brif swyddfa archfarchnad, a oedd yn nodi'n glir eu bod wedi cynghori staff i beidio â herio pobl am beidio â gwisgo masgiau, ac nid oedd hynny'n cyd-fynd neu'n cytuno â'r ohebiaeth a anfonwyd gennych. Yn eich ateb ddoe, dywedasoch y dylai staff ofyn i bobl nad ydynt yn gwisgo masgiau wneud hynny, gan gydnabod y rheini sydd wedi cael esemptiad, gan ychwanegu, os oes gan y cyhoedd unrhyw bryderon, y dylent gysylltu â'u hawdurdod lleol. Sut rydych yn ymateb, felly, i wybodaeth fod y mecanwaith i awdurdodau lleol roi gwybod am bryderon yn gymhleth, gydag amrywiol adrannau safonau masnach ledled y DU yn gorfod cysylltu â gwahanol gadwyni siopau penodol, ac adrannau safonau masnach lleol felly'n bwydo yn ôl i'r adran safonau masnach berthnasol ar gyfer prif swyddfa'r siop honno, a phrif swyddfeydd yn ymdrin ag amrywiadau yn y ddeddfwriaeth yn y pedair gwlad?
English: Thank you. I continue to meet regularly with the major retailers; I'm due to meet them again next week. In relation to face coverings and social distancing, the measures are still in all the stores - in different forms, but they are all certainly still there. It is, as you know, mandatory for the public and shop workers to wear face coverings in shops and enclosed public spaces, and the guidance is available on the Welsh Government website. There is obviously a public responsibility as well in relation to social distancing, and we would encourage the public to co-operate as much as possible in relation to that. And even while you're wearing a face covering, it's really important that you maintain the 2m social distancing as much as possible. In relation to your question around convoluted ways of reporting it, I certainly have not received any complaints around that. I know of local authorities that have brought forward enforcement notices in a variety of supermarkets across Wales. And, again, I've found it to be very straightforward. I've not had any complaints about that. If you want to write to me specifically in relation to the supermarkets you referred to, I'd be very happy to look into it.
Welsh: Diolch. Rwy'n parhau i gyfarfod yn rheolaidd â'r prif fanwerthwyr; rwyf i fod i gyfarfod â hwy eto'r wythnos nesaf. Mewn perthynas â gorchuddion wyneb a chadw pellter cymdeithasol, mae'r mesurau'n dal i fod ar waith yn yr holl siopau - ar wahanol ffurfiau, ond yn sicr, mae pob un ohonynt yn dal i fod yno. Fel y gwyddoch, mae'n orfodol i'r cyhoedd a gweithwyr siopau wisgo gorchuddion wyneb mewn siopau ac mewn mannau cyhoeddus dan do, ac mae'r canllawiau ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru. Yn amlwg, mae gan y cyhoedd gyfrifoldeb hefyd mewn perthynas â chadw pellter cymdeithasol, a byddem yn annog y cyhoedd i gydweithio i'r graddau mwyaf posibl mewn perthynas â hynny. A hyd yn oed pan ydych yn gwisgo gorchudd wyneb, mae'n bwysig iawn eich bod yn parhau i gadw pellter cymdeithasol o 2m cymaint ag y gallwch. Mewn perthynas â'ch cwestiwn ynghylch ffyrdd cymhleth o roi gwybod am achosion o dorri'r rheolau, yn sicr, nid wyf wedi derbyn unrhyw gwynion ynglŷn â hynny. Gwn am awdurdodau lleol sydd wedi cyflwyno hysbysiadau gorfodi mewn amrywiaeth o archfarchnadoedd ledled Cymru. Ac unwaith eto, credaf fod hyn wedi bod yn ddidrafferth iawn. Nid wyf wedi cael unrhyw gwynion ynglŷn â hynny. Os hoffech ysgrifennu ataf yn benodol mewn perthynas â'r archfarchnadoedd y cyfeirioch chi atynt, rwy'n fwy na pharod i edrych ar y mater.
English: Minister, a number of weeks ago we were getting concerned about supermarkets in the Rhondda Cynon Taf area because standards were dropping. Rhondda Cynon Taf County Borough Council, who've taken on, I think, 20 enforcement officers, or so, have been meeting with and have gone round the supermarkets. And I can say, in the Rhondda Cynon Taf area and the Pontypridd area, that the standards of discipline within the supermarkets is very, very high. And I think we've all been very impressed, and by the fact that the supermarkets are even now very safely administering flu vaccines. What I'd like to ask, though, is about the maintenance of the resources that local government need to actually keep this level of enforcement and monitoring going, all the way through to the next couple of months, which I think is going to be necessary. Has there been any discussion between you and the Minister for Finance over the resources that are going to be required by local government to ensure that we don't slip back and that we maintain the level of monitoring and enforcement that is being maintained at the present time?
Welsh: Weinidog, sawl wythnos yn ôl, roeddem yn poeni am archfarchnadoedd yn ardal Rhondda Cynon Taf gan fod y safonau'n gostwng. Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf, sydd wedi cyflogi oddeutu 20 o swyddogion gorfodi, rwy'n credu, wedi bod yn cyfarfod â'r archfarchnadoedd ac wedi ymweld â hwy. A gallaf ddweud, yn ardal Rhondda Cynon Taf ac ardal Pontypridd, fod safonau disgyblaeth yn yr archfarchnadoedd yn uchel iawn. A chredaf fod pob un ohonom yn falch iawn gyda hyn, ynghyd â'r ffaith bod yr archfarchnadoedd hyd yn oed yn awr yn rhoi brechlynnau ffliw mewn modd diogel iawn. Mae'r hyn yr hoffwn ei ofyn, serch hynny, yn ymwneud â chadw'r adnoddau sydd eu hangen ar lywodraeth leol i sicrhau bod y lefel hon o orfodaeth a monitro'n parhau drwy gydol yr ychydig fisoedd nesaf, rhywbeth sy'n mynd i fod yn angenrheidiol, yn fy marn i. A ydych wedi cael unrhyw drafodaethau gyda'r Gweinidog Cyllid ynghylch yr adnoddau y bydd eu hangen ar lywodraeth leol er mwyn sicrhau nad ydym yn llithro'n ôl a'n bod yn parhau i gynnal y lefel o fonitro a gorfodi sy'n cael ei chynnal ar hyd o bryd?
English: Thank you. I am aware of the proactive role that Rhondda Cynon Taf have taken in relation to this issue. I haven't had any direct discussions with the Minister for Finance in relation to this, but I'm sure my colleague Julie James has certainly done that, because it is, as you say, very important that they are able to maintain this level of enforcement. You'll be aware of the significant funding that Welsh Government has given to local authorities, for a variety of reasons, during the COVID-19 pandemic.
Welsh: Diolch. Rwy'n ymwybodol o'r rôl ragweithiol y mae Rhondda Cynon Taf wedi'i mabwysiadu mewn perthynas â'r mater hwn. Nid wyf wedi cael unrhyw drafodaethau uniongyrchol gyda'r Gweinidog Cyllid mewn perthynas â hyn, ond rwy'n siŵr fod fy nghyd-Aelod, Julie James, yn sicr, wedi gwneud hynny, oherwydd fel y dywedwch, mae'n bwysig iawn eu bod yn gallu cynnal y lefel hon o orfodaeth. Fe fyddwch yn ymwybodol o'r cyllid sylweddol y mae Llywodraeth Cymru wedi'i roi i awdurdodau lleol, am amryw resymau, yn ystod pandemig COVID-19.
English: Minister, just like in RCT, Torfaen environmental health department and public protection staff have been working incredibly hard, undertaking spot checks on supermarkets in the borough. Will you join me in congratulating and commending the public protection team for their hard work? But will you redouble your efforts to emphasise to supermarkets, at a senior management level, that they have an absolute responsibility to keep shoppers and their staff safe, and to do everything that they can to recognise and enforce social distancing requirements?
Welsh: Weinidog, yn union fel yn RhCT, mae adran iechyd yr amgylchedd a staff diogelu'r cyhoedd yn Nhorfaen wedi bod yn gweithio'n hynod o galed, gan gynnal hapwiriadau mewn archfarchnadoedd yn y fwrdeistref. A wnewch chi ymuno â mi i longyfarch a chanmol y tîm diogelu'r cyhoedd am eu gwaith caled? Ond a wnewch chi ddyblu eich ymdrechion i bwysleisio wrth yr archfarchnadoedd, ar lefel yr uwch reolwyr, fod ganddynt gyfrifoldeb absoliwt i gadw siopwyr a'u staff yn ddiogel, ac i wneud popeth yn eu gallu i nodi ac i orfodi mesurau cadw pellter cymdeithasol?
English: Thank you. Around the first point of your question, I think it's excellent that Torfaen County Borough Council have been undertaking the spot checks. I think we've asked a huge amount of our environmental health officers right across Wales during the pandemic, and I think it's fair to say local authorities have really stepped up to the plate in relation to that. In my regular meetings with the supermarkets, I certainly always re-emphasise the need for them to take responsibility for the shoppers, and they're very happy to do that. As I said in a previous answer, the social distancing is still there now, face masks are obviously mandatory, and I think we all have to accept there's a shared responsibility for us all to act and modify our behaviour and responsibility to shopping in supermarkets. I've also unfortunately had quite a bit of correspondence about an increase in the abuse that shopkeepers and shop assistants have been receiving as well, which, obviously, we don't want to see. I've been in correspondence with the police around this issue also.
Welsh: Diolch. O ran pwynt cyntaf eich cwestiwn, credaf ei bod yn wych fod Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen wedi bod yn cynnal hapwiriadau. Credaf ein bod wedi gofyn am gryn dipyn gan ein swyddogion iechyd yr amgylchedd ledled Cymru yn ystod y pandemig, a chredaf ei bod yn deg dweud bod awdurdodau lleol wedi ysgwyddo'r cyfrifoldeb mewn perthynas â hynny. Yn fy nghyfarfodydd rheolaidd gyda'r archfarchnadoedd, yn sicr, rwyf bob amser yn ailbwysleisio'r angen iddynt gymryd cyfrifoldeb am y siopwyr, ac maent yn fwy na pharod i wneud hynny. Fel y dywedais mewn ateb blaenorol, mae'r mesurau cadw pellter cymdeithasol yn dal yno, mae masgiau wyneb yn amlwg yn orfodol, a chredaf fod yn rhaid i bob un ohonom dderbyn bod cyfrifoldeb arnom ar y cyd i gymryd camau ac i addasu ein hymddygiad a'n cyfrifoldeb wrth siopa mewn archfarchnadoedd. Yn anffodus, rwyf hefyd wedi cael cryn dipyn o ohebiaeth ynghylch cynnydd yn yr achosion o ddifrïo perchnogion siopau a chynorthwywyr mewn siopau, sy'n rhywbeth nad ydym yn dymuno'i weld wrth gwrs. Ac rwyf wedi bod yn gohebu gyda'r heddlu ynglŷn â'r mater hwn hefyd.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. Tomorrow, Minister, of course, is the deadline set by Boris Johnson to come to an agreement with the EU on a post-Brexit trade deal, after which, he says, the UK is ready and willing to walk away, leaving us with 'no deal' chaos and realising the worst nightmares, of course, of the agricultural industry here in Wales. And we all know the figures: 82 per cent of beef exports from the UK go into Europe; 78 per cent of dairy produce exports; and 90 per cent of lamb exports currently going in to the EU. Now, a London School of Economics report has found that, even with a free trade agreement by the end of this year, food trade between the UK and the EU will be slashed, driven primarily by non-tariff barriers. So, can you outline to us what contingencies the Welsh Government is putting in place to mitigate the devastating 'no deal' damage that's looming and, specifically, the steps that you're looking to take in relation to the beef, the dairy and sheep sectors in Wales?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Yfory, Weinidog, wrth gwrs, yw'r terfyn amser a bennwyd gan Boris Johnson ar gyfer cytuno gyda'r UE ar gytundeb masnach ar ôl Brexit, ac ar ôl hynny, dywed fod y DU yn barod i roi'r gorau i'r trafodaethau, gan ein gadael gydag anhrefn 'dim cytundeb', a gwireddu hunllefau gwaethaf y diwydiant amaethyddol yma yng Nghymru wrth gwrs. Ac mae pob un ohonom yn ymwybodol o'r ffigurau; mae 82 y cant o allforion cig eidion o'r DU yn mynd i Ewrop; 78 y cant o allforion cynhyrchion llaeth; a 90 y cant o allforion cig oen yn mynd i'r UE ar hyn o bryd. Nawr, mae adroddiad gan Ysgol Economeg Llundain wedi nodi, hyd yn oed gyda chytundeb masnach rydd erbyn diwedd eleni, y bydd y fasnach fwyd rhwng y DU a'r UE yn cael ei chwalu, yn bennaf oherwydd rhwystrau nad ydynt yn dariffau. Felly, a allwch amlinellu i ni pa gynlluniau wrth gefn y mae Llywodraeth Cymru yn eu rhoi ar waith i liniaru'r difrod 'dim cytundeb' difrifol sydd ar y gorwel, ac yn benodol, y camau rydych yn bwriadu eu cymryd mewn perthynas â'r sectorau cig eidion, llaeth a defaid yng Nghymru?
English: I'm sorry, Llyr, I missed the beginning of your question. There was no volume at all, so I wasn't quite sure who you were referring to. But, certainly, in relation to the red meat sector, and also poultry and eggs, the Welsh Government is doing a significant amount of work. You'll know that we've had several campaigns with Hybu Cig Cymru to promote the red meat sector specifically. Last year, we had detailed discussions around a support scheme for the sheep sector, because, as you said in your question, the figures are certainly very concerning, if we don't have that trade agreement with the EU, our closest neighbours, as a market of over half a billion people. So, those conversations have started again with the Department for Environment, Food and Rural Affairs, and with my ministerial counterparts in Scotland and Northern Ireland, about the significant support for the sheep sector.
Welsh: Mae'n ddrwg gennyf, Llyr, methais ddechrau eich cwestiwn. Nid oedd unrhyw sain o gwbl, felly nid oeddwn yn hollol siŵr at bwy roeddech yn cyfeirio. Ond yn sicr, mewn perthynas â'r sector cig coch, yn ogystal â dofednod ac wyau, mae Llywodraeth Cymru yn gwneud cryn dipyn o waith. Fe wyddoch ein bod wedi cael sawl ymgyrch gyda Hybu Cig Cymru i hyrwyddo'r sector cig coch yn benodol. Y llynedd, cawsom drafodaethau manwl ynghylch cynllun cymorth ar gyfer y sector defaid, oherwydd fel y dywedasoch yn eich cwestiwn, mae'r ffigurau'n sicr yn peri cryn bryder, os na fydd gennym gytundeb masnach gyda'r UE, ein cymdogion agosaf, a marchnad o dros hanner biliwn o bobl. Felly, mae'r sgyrsiau hynny wedi ailgychwyn gydag Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig, a Gweinidogion cyfatebol yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, ynghylch y cymorth sylweddol i'r sector defaid.
English: I'm glad you share my concerns. I'm not sure that that gives me the assurances I was looking for. I didn't hear any specifics, other than 'ongoing discussions'. Now, we're 12 weeks away, of course, from this potential eventuality, and your Government needs to be ready to implement actions in 12 weeks' time. I was hoping to hear, maybe, how you were looking to ramp up cold storage capacity, to handle surplus produce that will no longer be exported. I was hoping that you'd maybe tell us how public procurement would be stepping up to the plate in order to try and absorb more domestic produce. Maybe you could tell us what discussions you're having with the UK Government to ensure that the risks of 'no deal' aren't escalated by trade deals with Australia and New Zealand potentially allowing for an increase in quota for lamb exports coming into the UK from those countries. Also, we saw reports last week that 2 million UK lamb carcasses may go to waste under a 'no deal' Brexit. Can you tell us, Minister, whether your Government is now planning to handle thousands and thousands of tonnes of additional food waste that potentially you will have to handle as a result of a 'no deal' Brexit?
Welsh: Rwy'n falch eich bod yn rhannu fy mhryderon. Nid wyf yn siŵr a yw hynny'n rhoi'r sicrwydd roeddwn yn chwilio amdano. Ni chlywais unrhyw fanylion penodol, heblaw am 'drafodaethau parhaus'. Nawr, 12 wythnos sydd i fynd, wrth gwrs, tan y sefyllfa bosibl hon, ac mae angen i'ch Llywodraeth fod yn barod i gymryd camau gweithredu ymhen 12 wythnos. Roeddwn yn gobeithio clywed, efallai, sut roeddech yn bwriadu cynyddu capasiti storio oer, i ymdrin â chynnyrch dros ben na fydd yn cael ei allforio mwyach. Roeddwn yn gobeithio y byddech efallai'n dweud wrthym sut y byddai caffael cyhoeddus yn camu i'r adwy er mwyn ceisio amsugno mwy o gynnyrch domestig. Efallai y gallech ddweud wrthym pa drafodaethau rydych yn eu cael gyda Llywodraeth y DU i sicrhau nad yw'r risgiau sy'n deillio o 'ddim cytundeb' yn cael eu gwaethygu gan gytundebau masnach gydag Awstralia a Seland Newydd a fyddai'n caniatáu ar gyfer cynnydd yn y cwota, o bosibl, ar gyfer allforion cig oen a ddaw i mewn i'r DU o'r gwledydd hynny. Hefyd, gwelsom adroddiadau yr wythnos diwethaf y gallai 2 filiwn o garcasau cig oen yn y DU fynd yn wastraff o dan Brexit 'dim cytundeb'. A allwch ddweud wrthym, Weinidog, p'un a yw eich Llywodraeth yn awr yn cynllunio i ymdrin â'r miloedd ar filoedd o dunelli o wastraff bwyd ychwanegol y bydd yn rhaid i chi ymdrin ag ef o ganlyniad i Brexit 'dim cytundeb' posibl?
English: Well, you will appreciate that as, as you say, we're only 12 weeks away from the end of the EU transition period, these are ongoing discussions. So, I absolutely appreciate they're urgent, but you will also have to appreciate that the UK Government are leading on a great deal of these, and, of course, while we're making plans for a 'no deal' Brexit, we are reliant on a lot of information coming from the UK Government. I and my ministerial colleagues are all having increased meetings with the UK Government. I had two yesterday with the UK Government, not specifically around red meat but in relation to fisheries and energy, for instance. So, those discussions are certainly increasing. Obviously, trade discussions - . I don't lead on trade discussions for the Welsh Government; that was Eluned Morgan, and now Jeremy Miles. But these sorts of things will obviously be discussed by them also. We have made the UK Government very well aware that we know a 'no deal' Brexit would be absolutely catastrophic for the red meat sector, for agriculture and, indeed, I think, for the whole of Wales.
Welsh: Wel, fe fyddwch yn deall, gan mai 12 wythnos yn unig sydd i fynd tan ddiwedd cyfnod pontio'r UE, fel y dywedwch, fod y rhain yn drafodaethau parhaus. Felly, rwy'n llwyr ddeall eu bod yn rhai brys, ond bydd yn rhaid i chi ddeall hefyd fod Llywodraeth y DU yn arwain ar lawer iawn o'r rhain, ac wrth gwrs, er ein bod yn cynllunio ar gyfer Brexit 'dim cytundeb', rydym yn ddibynnol ar lawer o wybodaeth a ddaw gan Lywodraeth y DU. Rwyf fi a fy nghyd-Weinidogion yn cael mwy o gyfarfodydd gyda Llywodraeth y DU. Cefais ddau ddoe gyda Llywodraeth y DU, nid yn benodol ynghylch cig coch, ond ynglŷn â physgodfeydd ac ynni, er enghraifft. Felly, mae'r trafodaethau hynny'n sicr yn cynyddu. Yn amlwg, trafodaethau masnach - . Nid wyf yn arwain ar drafodaethau masnach ar ran Llywodraeth Cymru; Eluned Morgan oedd yn gwneud hynny, a Jeremy Miles bellach. Ond yn amlwg, byddant hwythau'n trafod y mathau hyn o bethau hefyd. Rydym wedi sicrhau bod Llywodraeth y DU yn ymwybodol iawn ein bod yn gwybod y byddai Brexit 'dim cytundeb' yn hollol drychinebus i'r sector cig coch, i amaethyddiaeth, ac yn wir, i Gymru gyfan yn fy marn i.
English: Well, you still haven't given me any specific actions, but I'll move on, because actions do speak louder than words and we saw this week how Tory Members of Parliament in Westminster removed from the UK Agriculture Bill, of course, clauses that would have protected food standards in this country in future trade deals. And in doing so, of course, they let Welsh farmers down. They exposed them to the risk of cheap imports undercutting their produce and undermining their livelihoods. Now, weeks ago, many of those very same Members of Parliament were wearing a wheatsheaf in support of the Back British Farming campaign, but their actions this week have clearly exposed that as a hollow and meaningless gesture. So, do you agree with me, Minister, that the only way now to protect Welsh farmers in future is to maximise the powers we have here in Wales to do as much of that as possible ourselves?
Welsh: Wel, nid ydych wedi rhoi unrhyw gamau penodol i mi o hyd, ond rwyf am symud ymlaen, gan fod gweithredoedd yn dweud mwy na geiriau a gwelsom yr wythnos hon sut y gwnaeth Aelodau Seneddol Torïaidd yn San Steffan gael gwared ar gymalau o Fil Amaethyddiaeth y DU, wrth gwrs, cymalau a fyddai wedi diogelu safonau bwyd yn y wlad hon mewn cytundebau masnach yn y dyfodol. Ac wrth wneud hynny, wrth gwrs, maent yn gwneud tro gwael â ffermwyr Cymru. Maent wedi peri iddynt fod yn agored i beryglon mewnforion rhad, a fyddai'n cael eu gwerthu'n rhatach na'u cynnyrch hwy, ac yn tanseilio eu bywoliaeth. Nawr, wythnosau yn ôl, roedd llawer o'r un Aelodau Seneddol yn gwisgo ysgubau gwenith i gefnogi ymgyrch Back British Farming, ond mae eu gweithredoedd yr wythnos hon wedi dangos yn glir mai gweithred wag a diystyr oedd honno. Felly, a ydych yn cytuno â mi, Weinidog, mai'r unig ffordd y gellir diogelu ffermwyr Cymru yn y dyfodol yw sicrhau bod gennym gymaint o bwerau â phosibl yma yng Nghymru i wneud cymaint o hynny ag y gallwn ein hunain?