English: I thank him both for his general sentiments of support over recent days and for the opportunity to discuss some of the measures we have announced with Members of his party. All I can say to him is what I've said to other people in relation to what will happen in the future, which is that we're not in a position of being able to rule anything in or anything out. The future is so inherently uncertain that anybody who says to you that something will definitely be needed or definitely not be needed in eight weeks' time really is relying on nothing more than a crystal ball, and I don't think people in Wales would be grateful to us if we tried to proceed in that way. I thought Adam Price made an important point, Llywydd, when he said that there are things that only Governments can do and there are things that only each one of us can do in our own lives, and we have to maximise both of those things. There are a number of things that we have been doing to respond to some of the points that Adam Price mentioned. We are part of the whole-town testing experiment that is being carried out in Liverpool, in the sense that we will be able to gather the learning from that direct. I think there will be a lot to learn from the first time around that track to see if we can then apply the approach that emerges from that experiment in parts of Wales where that would be useful to us. The asymptomatic testing and the population-wide testing, I think, are very much linked to the next generation of tests that may become available and that Vaughan Gething will report on further later this week. What I don't want to do is fall into the trap that I see others making of saying to people in Wales, 'Oh, there is some magic solution just around the corner, there is a test, there is a vaccine, there is something that will just get us out of jail free on this.' I think people have become allergic to being told, 'Oh, it'll all be over in 12 weeks', 'It'll all be over by Christmas', 'It'll all be over by the spring', 'There's something just about to happen; just you wait, it'll all be okay.' People don't believe it and they're right not to believe it. This is a long, hard slog, in which we're all going to have to play our part, not just for the next few days or the next few weeks, but well into next year. Then, when these new opportunities do come our way, we will, of course, want to deploy them, and deploy them to make life easier for people - through backward contact tracing, which is already happening in our TTP system in Wales, for exactly the reason that Adam Price said. We know that there are superspreader individuals and events that can be responsible for a hugely disproportionate number of new infections, and that's why we are doing all of that. We have independent plans for distribution of a vaccine once it becomes available, but, again, I don't want to suggest to people in Wales that the first vaccines that will become available will be the sort that they're most familiar with - a flu vaccine that lasts for a whole year or an MMR vaccine that lasts for a whole lifetime. The early vaccines that are likely to become available will confer some immunity for some period of time, and they won't be what people, I think, thinking of other experiences in their lives, might be expecting. On furlough, it is deeply disappointing that we're back in confusion, having had it clarified, as it seemed yesterday, by the Prime Minister. UK Government Ministers were pressed hard by Scotland, Northern Ireland and Wales in a COBRA meeting yesterday to make sure that we have the clarity that we need, that it cannot possibly be only English Ministers who can declare a public health emergency and invoke a furlough scheme. I thought what the Prime Minister said yesterday in the House of Commons was very helpful to that, and on this one, what the Prime Minister says really does need to go. We won't know the R figure for next Monday for a couple of weeks beyond next Monday, because R is a lagging indicator. That's why I've always said we won't know how effective the firebreak period has been until weeks afterwards. 'Will it be enough?', Adam Price quite properly asks. Well, my answer can only be this, Llywydd: it will only be enough if every one of us does everything we are asked to do, both the things that Government can do, but also the things we can only do in our own lives, because Governments by themselves cannot solve this crisis. It's how we behave in our own homes, in our workplaces, when we are outside and in other regulated settings that, in the end, drives this virus and puts other people at risk. We can all do things that minimise that risk. We can all do things that maximise that risk. If we do the right things and ask ourselves, as I said, 'What should I be doing?', then it can be enough.
Welsh: Rwy'n diolch iddo am fynegi ei gefnogaeth yn gyffredinol dros y dyddiau diwethaf ac am y cyfle i drafod rhai o'r mesurau a gyhoeddwyd ar y cyd ag Aelodau o'i blaid ef. Y cyfan y gallaf i ei ddweud wrtho ef yw'r hyn a ddywedais i wrth bobl eraill o ran yr hyn a fydd yn digwydd yn y dyfodol, sef nad ydym ni mewn sefyllfa i allu diystyru unrhyw beth. Mae'r dyfodol mor ansicr drwyddo draw fel bod unrhyw un sy'n dweud wrthych chi y bydd angen rhywbeth yn bendant neu na fydd angen rhywbeth yn bendant ymhen wyth wythnos yn dibynnu ar ddim amgen mewn gwirionedd na dewiniaeth, ac nid wyf i'n credu y byddai pobl yng Nghymru yn diolch inni pe byddem ni'n ceisio bwrw ymlaen yn y ffordd honno. Roeddwn i o'r farn fod Adam Price wedi gwneud pwynt pwysig, Llywydd, pan ddywedodd mai dim ond Llywodraethau a all wneud rhai pethau ac mae yna bethau eraill na all neb eu gwneud ond pob un ohonom ni yn ein bywydau ni ein hunain, ac mae'n rhaid inni wneud y gorau o'r ddeubeth hynny. Rydym wedi bod yn gwneud nifer o bethau i ymateb i rai o'r pwyntiau y soniodd Adam Price amdanyn nhw. Rydym ni'n rhan o'r arbrawf profi tref gyfan sy'n cael ei gynnal yn Lerpwl, yn yr ystyr y byddwn ni'n gallu casglu'r hyn a ddysgwyd o hynny'n uniongyrchol. Rwy'n credu y bydd yna lawer i'w ddysgu o gylchu'r trac hwnnw am y tro cyntaf a gweld a allwn ni ddefnyddio'r dull sy'n deillio o'r arbrawf hwnnw wedyn mewn rhannau o Gymru lle byddai'n ddefnyddiol i ni. Rwy'n credu bod y profion asymptomatig a'r profion ledled y boblogaeth yn cysylltu'n agos iawn â'r genhedlaeth nesaf o brofion a allai fod ar gael ac y bydd Vaughan Gething yn adrodd arnyn nhw eto yn ddiweddarach yr wythnos hon. Yr hyn nad wyf i'n dymuno ei wneud yw syrthio i'r fagl yr wyf i'n gweld eraill yn ei syrthio iddi o ddweud wrth bobl yng Nghymru, 'Mae yna ryw ddatrysiad hud a lledrith rownd y gornel, mae yna brawf, mae yna frechlyn, mae yna rywbeth a fydd yn ein gollwng ni'n rhydd o'r carchar.' Rwyf i o'r farn fod pobl wedi syrffedu ar gael clywed, 'O, fe fydd y cyfan drosodd ymhen 12 wythnos', 'Fe fydd y cyfan drosodd erbyn y Nadolig', 'Fe fydd y cyfan drosodd erbyn y gwanwyn', 'Mae yna rywbeth ar fin digwydd; arhoswch chi, ac fe fydd popeth yn iawn.' Nid yw pobl yn coelio hyn ac maen nhw'n iawn i beidio â'i goelio. Mae'n frwydr hir a chaled y bydd yn rhaid i bob un ohonom fod â rhan ynddi, nid yn unig am y dyddiau nesaf neu'r wythnosau nesaf, ond ymhell i'r flwyddyn nesaf. Ac yna, pan ddaw'r cyfleoedd newydd hyn i'n rhan ni, fe fyddwn ni, wrth gwrs, yn awyddus i'w defnyddio nhw, a'u defnyddio nhw i wneud bywyd yn haws i bobl - drwy olrhain cyswllt yn ôl, sy'n digwydd eisoes yn ein system profi, olrhain, diogelu ni yng Nghymru, am yr union reswm a grybwyllodd Adam Price. Fe wyddom ni fod yna unigolion a digwyddiadau a all fod yn gyfrifol am nifer anghymesur iawn o achosion o heintio o'r newydd, a dyna pam rydym ni'n gwneud hynny i gyd. Mae gennym ni gynlluniau annibynnol ar gyfer gweinyddu brechlyn pan fydd hwnnw ar gael, ond, unwaith eto, nid wyf eisiau awgrymu i bobl Cymru mai'r brechlynnau cyntaf a fydd ar gael fydd y math y maen nhw'n fwyaf cyfarwydd â nhw - brechlyn ffliw sy'n para am flwyddyn gyfan neu frechlyn MMR sy'n para am oes gyfan. Fe fydd y brechlynnau cynnar sy'n debygol o fod ar gael yn rhoi rhywfaint o imiwnedd am gyfnod o amser, ond ni fyddan nhw yr hyn y mae pobl yn ei ddisgwyl, o ystyried eu profiadau blaenorol mewn bywyd. O ran ffyrlo, siomedig iawn yw ein bod ni yn ôl mewn dryswch unwaith eto, wedi inni gael eglurder, fel yr ymddangosodd ddoe, gan Brif Weinidog y DU. Fe gafodd Gweinidogion Llywodraeth y DU eu siarsio gan yr Alban, Gogledd Iwerddon a Chymru mewn cyfarfod COBRA ddoe i sicrhau bod yr eglurder sydd ei angen ar gael inni, ac nad yw'n bosibl i Weinidogion Lloegr, ar eu pennau eu hunain, ddatgan argyfwng iechyd cyhoeddus a galw cynllun ffyrlo. Roeddwn i o'r farn fod yr hyn a ddywedodd Prif Weinidog y DU ddoe yn Nhŷ'r Cyffredin yn ddefnyddiol iawn yn hynny o beth, ac ynglŷn â hyn, mae gwir angen cyflawni'r hyn y mae Prif Weinidog y DU yn ei ddweud. Ni fyddwn ni'n gwybod beth yw'r ffigur R ar gyfer dydd Llun nesaf am ychydig wythnosau ar ôl dydd Llun nesaf, oherwydd mae yna oedi gyda'r dangosydd R. Dyna pam rwyf i bob amser wedi dweud na fyddwn ni'n gwybod pa mor effeithiol fu'r cyfnod atal byr am rai wythnosau eto. 'A fydd hynny'n ddigon?', fel mae Adam Price yn ei ofyn yn gwbl briodol. Wel, Llywydd, fy ateb i yw hyn: bydd hynny'n ddigon dim ond os bydd pob un ohonom yn gwneud yr hyn sy'n ofynnol inni ei wneud, yr hyn y gall y Llywodraeth ei wneud, ond hefyd y pethau y gallwn ni eu gwneud yn ein bywydau ni ein hunain, oherwydd ni all Llywodraethau ddatrys yr argyfwng hwn ar eu pennau eu hunain. Yn y pen draw, sut rydym ni'n ymddwyn ar ein haelwydydd ein hunain, yn ein gweithleoedd, pan fyddwn ni tu allan ac mewn lleoliadau eraill sy'n cael eu rheoli, dyna sy'n ysgogi'r feirws hwn ac yn rhoi pobl eraill mewn perygl. Fe all pob un ohonom ni wneud pethau i leihau'r perygl hwnnw. Fe all pob un ohonom ni wneud pethau i gynyddu'r perygl hwnnw. Os ydym ni'n gwneud y pethau iawn ac yn gofyn i ni ein hunain, fel y dywedais i, 'Beth ddylwn i ei wneud?', fe all hynny fod yn ddigon.