English: There are 2,000 out-of-hospital cardiac arrests in Wales annually. Immediate CPR and defibrillation can more than double the chances of survival. We are all in agreement that a network of defibrillators will save lives. I hope that you will join with me, though, in condemning whoever was responsible very recently for attacking and damaging a community-funded, newly installed automated external defibrillator in West Shore, Llandudno. The utter mindlessness of this defacement goes to show that awareness of the importance of AEDs and CPR needs to improve vastly. Of course, I endorse the comments that have been made, and the huge debt of gratitude that we owe to our former colleague Suzy Davies, who campaigned tirelessly to see Wales join England and Scotland in making the teaching of life-saving skills a requirement of the new school curriculum. Teaching life-saving skills in schools will help address the fact that as many as three quarters of people surveyed by the British Heart Foundation would not feel confident enough to act if they saw somebody having a cardiac arrest. However, whilst we expect the guidance on the health and well-being area of learning and experience to be amended to state that learners should learn life-saving skills and first aid, why not, Minister, go a step further by stating that defibrillator training is mandatory too? Throughout the pandemic, I have been taking steps to help, educate and protect the public. I have backed the Awyr Las Keep the Beats campaign, which encourages residents of all ages to practice CPR in the safety of their own home by using common household items such as balls, cushions and teddy bears. My constituency team have undertaken a CPR and defibrillator training course with St John Ambulance, so I thank St John Ambulance for that, ensuring that a full and proper knowledge of life-saving procedures is rooted right in my constituency in the beating heart of Llandudno. I would certainly encourage other Members to do the same with their office teams, so that we boost the number of people able and ready to respond in the event of an OHCA. British Heart Foundation Cymru have estimated that there could be hundreds or even thousands of defibrillators in communities across Wales that never get used, because emergency services simply don't know where they are. To address this, the BHF is launching 'The Circuit', with the Association of Ambulance Chief Executives, St John Ambulance and Resuscitation Council UK. Bearing in mind that you are committed to a further £500,000 to further increase the number of defibrillators, I wonder if you could make it a condition of this funding that AEDs be registered on this circuit. NHS Wales and Welsh Government have previously acknowledged that deprived communities are more likely to suffer from cardiovascular diseases and OHCA, and are less likely to survive than people from more affluent areas. The out-of-hospital cardiac arrest plan of June 2017 stated that work should be undertaken to ensure the public are not disadvantaged due to geography or social challenges. Many of us travel the length of Wales on a weekly basis, and I can safely say that I have only spotted one AED, beside the A5 in Padog, Ysbyty Ifan. That is clear evidence of geographic disadvantage. Communities with life-saving equipment should have bold signs informing the public of their presence. They should be as important as brown tourist signs. So, will you liaise with the Deputy Minister for Climate Change to deliver AED road signs? Alongside introducing signs, I support the calls for grant funding to be made available to enable community halls, sports grounds and independent shops to buy and install a defibrillator. Personally, I would go a step further and propose that they be made available at each school in Wales. That, Minister, could be one of the major shocks that Wales needs to move a step closer to becoming a true life-saving nation. Thank you. Diolch.
Welsh: Ceir 2,000 o achosion o ataliad y galon y tu allan i'r ysbyty yng Nghymru bob blwyddyn. Gall CPR a diffibriliwr ar unwaith fwy na dyblu'r gobaith o oroesi. Rydym i gyd yn cytuno y bydd rhwydwaith o ddiffibrilwyr yn achub bywydau. Rwy'n gobeithio y byddwch yn ymuno â mi, serch hynny, i gondemnio pwy bynnag a oedd yn gyfrifol yn ddiweddar iawn am ymosod ar gyfarpar diffibrilio allanol awtomatig a brynwyd gan y gymuned, ac a oedd newydd ei osod ar draeth y Gorllewin, Llandudno. Mae'r weithred ddinistriol, ddifeddwl hon yn dangos bod angen i ymwybyddiaeth o bwysigrwydd cyfarpar diffibrilio allanol awtomatig a CPR wella'n helaeth. Wrth gwrs, rwy'n ategu'r sylwadau a wnaed, a'n diolch enfawr i'n cyn gyd-Aelod Suzy Davies, a ymgyrchodd yn ddiflino i weld Cymru'n ymuno â Lloegr a'r Alban i wneud addysgu sgiliau achub bywyd yn un o ofynion y cwricwlwm ysgol newydd. Bydd addysgu sgiliau achub bywyd mewn ysgolion yn helpu i fynd i'r afael â'r ffaith na fyddai cynifer â thri chwarter y bobl a holwyd gan Sefydliad Prydeinig y Galon yn teimlo'n ddigon hyderus i weithredu pe baent yn gweld rhywun yn cael ataliad y galon. Fodd bynnag, er ein bod yn disgwyl i'r canllawiau ar faes dysgu a phrofiad iechyd a lles gael eu diwygio i ddatgan y dylai dysgwyr ddysgu sgiliau achub bywyd a chymorth cyntaf, pam na chawn fynd gam ymhellach drwy ddweud bod hyfforddiant diffibrilio yn orfodol hefyd? Drwy gydol y pandemig, rwyf wedi bod yn cymryd camau i helpu, addysgu a diogelu'r cyhoedd. Rwyf wedi cefnogi ymgyrch Cadwch Curiadau Awyr Las, sy'n annog trigolion o bob oed i ymarfer CPR yn niogelwch eu cartref eu hunain drwy ddefnyddio eitemau cyffredin yn y cartref fel peli, clustogau a thedis. Mae fy nhîm etholaethol wedi dilyn cwrs hyfforddi CPR a diffibrilio gydag Ambiwlans Sant Ioan, felly diolch i Ambiwlans Sant Ioan am hynny, gan sicrhau bod gwybodaeth lawn a phriodol am weithdrefnau achub bywyd wedi gwreiddio'n iawn yng nghalon fy etholaeth yn Llandudno. Byddwn yn sicr yn annog Aelodau eraill i wneud yr un peth gyda'u timau swyddfa, fel ein bod yn cynyddu nifer y bobl sy'n gallu ac yn barod i ymateb pe bai ataliad y galon yn digwydd y tu allan i'r ysbyty. Mae Sefydliad Prydeinig y Galon Cymru wedi amcangyfrif y gallai fod cannoedd neu hyd yn oed filoedd o ddiffibrilwyr mewn cymunedau ledled Cymru nad ydynt byth yn cael eu defnyddio am nad yw'r gwasanaethau brys yn gwybod ble y maent. I fynd i'r afael â hyn, mae Sefydliad Prydeinig y Galon yn lansio 'The Circuit', gyda'r Gymdeithas Prif Weithredwyr Ambiwlans, Ambiwlans Sant Ioan a Chyngor Dadebru'r DU. O gofio eich bod wedi ymrwymo i £500,000 arall i gynyddu nifer y diffibrilwyr ymhellach, tybed a allech ei wneud yn un o amodau'r cyllid hwn y dylid cofrestru cyfarpar diffibrilio allanol awtomatig ar y rhestr hon. Mae GIG Cymru a Llywodraeth Cymru eisoes wedi cydnabod bod cymunedau difreintiedig yn fwy tebygol o ddioddef o glefydau cardiofasgwlaidd ac ataliad y galon y tu allan i'r ysbyty, ac maent yn llai tebygol o oroesi na phobl o ardaloedd mwy cefnog. Nododd cynllun ataliad y galon y tu allan i'r ysbyty ym mis Mehefin 2017 y dylid gwneud gwaith i sicrhau nad yw'r cyhoedd o dan anfantais oherwydd daearyddiaeth neu heriau cymdeithasol. Mae llawer ohonom yn teithio ar hyd Cymru yn wythnosol, a gallaf ddweud yn ddiogel nad wyf ond wedi gweld un cyfarpar diffibrilio allanol awtomatig, wrth ochr yr A5 ym Mhadog, Ysbyty Ifan. Mae hynny'n dystiolaeth glir o anfantais ddaearyddol. Dylai fod gan gymunedau sydd ag offer achub bywyd arwyddion amlwg sy'n rhoi gwybod i'r cyhoedd am eu presenoldeb. Dylent fod yr un mor bwysig ag arwyddion twristiaeth brown. Felly, a wnewch chi gysylltu â'r Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd i ddarparu arwyddion ffyrdd yn tynnu sylw at gyfarpar diffibrilio allanol awtomatig? Ochr yn ochr â chyflwyno arwyddion, rwy'n cefnogi'r galwadau i sicrhau bod cyllid grant ar gael i alluogi neuaddau cymunedol, meysydd chwaraeon a siopau annibynnol i brynu a gosod diffibriliwr. Yn bersonol, byddwn yn mynd gam ymhellach ac yn cynnig y dylent fod ar gael ym mhob ysgol yng Nghymru. Gallai hynny, Weinidog, fod yn un o'r prif ysgytiadau sydd eu hangen ar Gymru i symud gam yn nes at fod yn genedl sy'n achub bywydau go iawn. Diolch.