techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I would remind Members again of the main purpose of doing all of this. All of the external evidence, the Laura McAllister report, focused on the need to improve scrutiny and not necessarily increase the size of Government.
Welsh: Byddwn i jest yn ein hatgoffa ni eto o brif bwrpas gwneud hyn i gyd. Yn yr holl dystiolaeth allanol ac adroddiad Laura McAllister, rydyn ni wedi gweld yr angen i gryfhau sgrwtini ac nid o anghenraid chwyddo'r Llywodraeth i 19.
English: But we're not increasing it.
Welsh: Ond dydyn ni ddim yn chwyddo.
English: Well, we are -
Welsh: Wel, ydyn -
English: Not with 19. It's the status quo.
Welsh: Dim efo 19. Mae 19 yn union yr un peth ag y mae o ar hyn o bryd.
English: Yes, I accept that. The ratio is the same.
Welsh: Nac ydy, dwi'n derbyn hynny. Mae'r ratio yr un peth.
English: Thank you very much. I understand that Westminster has two deputies for more than 600 Members, so I think having two as a maximum is a sensible approach. I don't agree at all with the change in title; I think we should leave it as 'Y Llywydd'. That differentiates us from Westminster, we're very different - that's my point. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Dwi'n deall bod San Steffan â dau ddirprwy gyda dros 600 o Aelodau, felly byddai cael dau yn fwyafswm yn synhwyrol. Dwi ddim yn cytuno o gwbl efo newid y teitl; dylen ni ei adael o fel 'Y Llywydd'. Mae hynny'n Gymraeg ac mae gennym ni wahaniaeth mawr efo San Steffan. Felly dyna fy mhwynt i. Diolch yn fawr iawn.
English: On this issue, as you might imagine, my view is that we should use the terms 'Llywydd' and 'Diprwy Lywydd', and those titles alone, just as the term 'Senedd' is now accepted across the board, including the London media - they refer to the 'Senedd' when they mention this place. So, I think it is sensible to go down that route and that we use the Welsh terms and put the Welsh terms on the face of the Bill: 'Llywydd' and 'Dirprwy Lywydd'. It has become part of our cultural fabric in Wales for us to use Welsh language terms and Welsh language terms alone for many things, and that happens in other nations, such as the Dáil and the Taoiseach. It's a way of enhancing the cultural diversity of these nations, and to promote the million Welsh speakers through that process. So, I would argue that we don't need to change the title to 'Speaker' on the face of the Bill, and that we should continue to do as we do at present.
Welsh: Ar y mater yma, fel y gallwch chi ddychmygu, efallai, fy marn i ydy y dylem ni ddefnyddio 'Llywydd' a 'Dirprwy Lywydd', a'r teitlau yna yn unig, yn yr un ffordd ag y mae 'Senedd' wedi cael ei dderbyn rŵan gan bawb, gan gynnwys y cyfryngau yn Llundain - 'Senedd' maen nhw'n cyfeirio ato fo pan maen nhw'n sôn am y lle yma. Mae'n synhwyrol i ddilyn y trywydd yna a'n bod ni'n defnyddio'r termau Cymraeg ac yn rhoi y termau Cymraeg ar wyneb y Bil: 'Llywydd' a 'Dirprwy Lywydd'. Mae o wedi dod yn rhan o'n bywyd diwylliannol ni yng Nghymru erbyn hyn i ni ddefnyddio termau Cymraeg a thermau Cymraeg yn unig ar gyfer nifer o bethau, ac mae hynny'n digwydd, wrth gwrs, mewn gwledydd eraill, fel y Dáil a'r Taoiseach. Mae'n ffordd o gyfoethogi amrywiaeth diwylliannol y gwledydd yma, ac i hyrwyddo'r miliwn o siaradwyr hefyd drwy'r broses yna. Felly, byddwn i'n dadlau bod dim angen newid y teitl ar wyneb y Bil i 'Speaker ', a'n bod ni'n parhau efo'r ffordd rydyn ni'n ymddwyn ar hyn o bryd.
English: I'm sure that there would have to be a change to a Welsh version, because 'Presiding Officer' is the term in legislation at the moment, so there would need to be some change - whether that is changing 'Presiding Officer' to 'Llywydd' in English and in Welsh, or whether it's a change to 'Llywydd' and 'Speaker' in the English. I think that's where we are in terms of our debate this morning. Perhaps for the purposes of this morning, if we could just park that issue as there is agreement that if an English term is used, then it should be 'Speaker', and then we will see, as we take this debate further, whether there is an appetite in the Senedd to look at a monolingual term and use the term 'Llywydd'.
Welsh: Mae'n siŵr y byddai'n rhaid newid i fersiwn Gymraeg, achos 'Presiding Officer' yw'r term ar hyn o bryd yn y ddeddfwriaeth, felly byddai'n rhaid gwneud newid - p'un ai ydy'r newid yna i 'Llywydd' yn y Gymraeg ac yn y Saesneg neu a ydy'r newid yna i 'Llywydd' a 'Speaker ' yn y Saesneg. Dwi'n meddwl taw fan yna ydyn ni. Efallai, at bwrpas y bore yma, os wnawn ni jest barcio hwnna gyda bod yna gydsyniad fod y term Saesneg, os ydy'r term Saesneg yn cael ei ddefnyddio, yn newid i 'Speaker ', ac wedyn, gawn ni weld yn ystod sut ŷn ni'n llywio'r drafodaeth yma ymhellach ynglŷn ag a oes yna appetite gan y Senedd i fod yn edrych ar derm uniaith yn y Gymraeg a'r Saesneg: 'Llywydd'.
English: There was great discussion on that point at the time, and that was the compromised reached. I think that we may have made progress since those days when we had that debate, and perhaps today, the word 'Senedd' would have been used - 'Senedd Cymru' would have been used. We're going back to past times here. Things have progressed, and the surge in interest in the Welsh language and the support for a million Welsh speakers and the Government's target has changed the dynamic, I think. And therefore, we don't have to follow the pattern followed in the past, and we could think in terms of having a 'Llywydd' and 'Dirprwy Lywydd' set out in the Bill. That's my view.
Welsh: Fe fuodd yna drafodaeth fawr am hynna ar y pryd, a dyna oedd y cyfaddawd a ddaethpwyd iddo fo. Dwi'n teimlo efallai ein bod ni wedi symud ymlaen hyd yn oed o'r dyddiau yna pan gafwyd y drafodaeth yna, ac efallai heddiw y byddai'r gair 'Senedd' wedi cael ei ddefnyddio - 'Senedd Cymru'. Rydyn ni'n mynd yn ôl i gyfnod blaenorol. Mae'r ymchwydd o ddiddordeb yn y Gymraeg ac yn y gefnogaeth sydd yna i siaradwyr Cymraeg, a miliwn o siaradwyr y Llywodraeth, wedi newid yr amgylchedd, dwi'n teimlo. Ac felly does yna ddim rhaid dilyn y patrwm a ddilynwyd ar y pryd, ac y gellid meddwl mewn termau o gael 'Llywydd' a 'Dirprwy Lywydd' wedi'u gosod yn y Bil. Dyna fy marn i.
English: Okay. If we could just, for the time being, say that we agree that we should ask officials to change the name to 'Speaker', 'Deputy Speaker', 'Llywydd', 'Dirprwy Lywydd', but that we also consider the possibility of using a monolingual Welsh term. There is no agreement at all on that in the Business Committee at the moment, but we will just consider that, but that we, as a minimum, do agree on the change to the English term to 'Speaker', if that is adopted, if that English term is used.
Welsh: Reit, yn iawn. Os gallwn ni jest cloriannu hyn gyda'n bod ni'n cytuno ein bod ni'n edrych ar swyddogion i ailosod yr enw i 'Speaker', 'Deputy Speaker', 'Llywydd', 'Dirprwy Lywydd', ond ein bod ni hefyd yn edrych ar, o bosib, y defnydd o'r term yn y Gymraeg yn unig. Does yna ddim cydsyniad ar ddim byd ar hynny yn y pwyllgor ar hyn o bryd, ond fe wnawn ni jest edrych ar sut bydden ni'n llunio hynny, ond ein bod ni, fel man lleiaf, yn cytuno ar y newid enw yn y Saesneg, os oes defnydd o'r un Saesneg, i 'Speaker', yn hytrach na 'Presiding Officer'. Ie? Os oes defnydd o'r Saesneg.
English: I have no particular view on that, but I do understand Jane's point on the use of 'Speaker'; it does take us back to a different culture in Westminster and so on.
Welsh: Does gen i ddim barn benodol ar hynny, ond dwi yn gweld beth roedd Jane yn ei ddweud ynglŷn â'r defnydd o 'Speaker' yn ein lluchio ni nôl rywsut i ryw ddiwylliant gwahanol o San Steffan ac yn y blaen.
English: That's the point, things have moved on from that discussion. I was part of that debate and argued for having a monolingual Welsh name. Ultimately, there was no appetite in the Senedd for that. I would suspect that the situation may have changed and that circumstances are different. But the fact that we did one thing in previous legislation doesn't mean that we necessarily have to follow the same principle this time, because things have changed.
Welsh: Yn fy marn i, mae pethau wedi hyd yn oed symud ymlaen o'r drafodaeth a gafwyd ar y pryd yna. Roeddwn i'n rhan o'r drafodaeth yna ac yn dadlau dros gael enw Cymraeg yn unig. Yn y diwedd, doedd yna ddim appetite gan y Senedd i ddilyn hynna. Dwi ddim yn gwybod, dwi'n tybio efallai bod y sefyllfa wedi newid erbyn hyn a bod yr awyrgylch yn wahanol. Ond dyw'r ffaith ein bod ni wedi gwneud un peth yn y ddeddfwriaeth flaenorol ddim yn golygu bod rhaid inni, o angenrheidrwydd, ddilyn yr un un egwyddor y tro yma, oherwydd mae pethau wedi newid.
English: Just one more point.
Welsh: Jest un pwynt arall.
English: Can I just say that I do sympathise with the views expressed here, but I feel that Standing Orders are the place for that discussion, and it shouldn't be on the face of the Bill, because the whole situation is so complex, and that it's better to leave some things for Standing Orders? I do think there's a case to be made for having the names on the ballot paper, when it comes to having that discussion, but that's a debate for another day, in a way, but -
Welsh: Gaf i jest ddweud fy mod i'n cydymdeimlo efo'r safbwynt yma, ond yn teimlo mai'r Rheolau Sefydlog ydy'r lle ar gyfer y drafodaeth yn nes ymlaen, hynny yw, a ddim ar wyneb y Bil, oherwydd bod yr holl sefyllfa yn gymhleth iawn ac yn ddyrys iawn a'i bod hi'n well gadael rhai pethau i Reolau Sefydlog? Dwi yn meddwl bod yna ddadl i'w wneud dros gael yr enwau ar y papur pleidleisio, pan ddaw hi yn fater o gael y drafodaeth yna, ond mae honno'n drafodaeth ar gyfer diwrnod arall, onid ydy, mewn ffordd, ond jest -
English: Indeed. Yes, and that wouldn't be for Standing Orders, that would be for legislation, but that isn't an issue for the Business Committee at this point, but it is a debate to be had as to what constitutes a closed list, Jane, and I think we're both quite close in our thinking on that. But that's not a debate for this morning. Okay. Right. I think that concludes our discussion. I will ask officials to reflect all this in a further paper to us, with some specific proposals on these issues. Some things have been agreed this morning; there are others that we'll need to return to in terms of the detail. Then, we'll return to this issue in a future meeting. So, thank you for your attendance this morning and that concludes the meeting.
Welsh: Ydy. Ydy, a nid ar gyfer Rheolau Sefydlog fyddai hwnna, ond ar gyfer y ddeddfwriaeth, ond nid mater i'r Pwyllgor Busnes yw e ar y pwynt yma, ond mae yn ddadl ynglŷn â beth yw closed list, Jane, ac rwyt ti a fi'n agos iawn yn ein meddyliau ar hynna, efallai. Ond nid y ddadl ar gyfer bore yma yw hwnna. Ocê. Reit. Rŷn ni wedi dod i derfyn ar y drafodaeth. Fe fyddaf i'n gofyn i swyddogion nawr i adlewyrchu hyn i gyd mewn papur pellach inni, gyda rhai proposals penodol ar rai o'r materion yma. Mae rhai pethau wedi cael eu cytuno'n barod; rhai eraill i edrych arnyn nhw eto o ran ambell i fanylyn. Wedyn, fe wnawn ni ddod yn ôl at y mater yma mewn cyfarfod cyn hir. Diolch i bawb am fynychu y bore yma a dyna gau y cyfarfod.
English: Good afternoon. We are ready to begin our meeting, and the first item is questions to the First Minister. The first question is from Joel James.
Welsh: Prynhawn da, bawb, a dyma ni yn cychwyn y cyfarfod gyda'r eitem gyntaf, sef cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Joel James.
English: Llywydd, I thank the Member for that question. Right across Wales, from north to south and west to east, the Welsh Government works with others to advance practical plans for the use of hydrogen in the decarbonisation of transport in Wales.
Welsh: Llywydd, diolch i'r Aelod am y cwestiwn yna. O'r gogledd i'r de a'r gorllewin i'r dwyrain, mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag eraill i ddatblygu cynlluniau ymarferol ar gyfer defnyddio hydrogen er mwyn datgarboneiddio trafnidiaeth yng Nghymru.
English: Thank you, First Minister. Despite all the interest surrounding the potential for hydrogen to become a major game changer in decarbonising the automotive industry, we are at present yet to see any real evidence of this on our roads. I, like many here, I'm sure, believe that there's a huge opportunity for green hydrogen to become a major part of the solution in decarbonising the automotive industry, especially because it eliminates some of the reasoning people use not to change to electric vehicles. If this Government is serious in its intentions that green hydrogen becomes a major fuel, then we are not moving anywhere near fast enough in building infrastructure and creating the market conditions needed. Shell last week announced the closure of three hydrogen filling stations, citing a lack of demand from consumers, which is concerning because it shows that the market is not responding well enough to the potential of green hydrogen as a fuel source, and, therefore, First Minister, we need to be advocating more vocally that this is a worthwhile and long-term investment. With this in mind, First Minister, and given the potential for green hydrogen production from projects such as the Statkraft green energy hub in Pembrokeshire, what conversations have you had with industry to encourage further investment in green hydrogen production and filling station infrastructure?
Welsh: Diolch Prif Weinidog. Er gwaethaf yr holl ddiddordeb ynghylch y potensial i hydrogen ddod yn elfen chwyldroadol wrth ddatgarboneiddio'r diwydiant modurol, rydym ar hyn o bryd eto i weld unrhyw dystiolaeth wirioneddol o hyn ar ein ffyrdd. Rwyf i, fel llawer yma, rwy'n siŵr, yn credu bod cyfle enfawr i hydrogen gwyrdd ddod yn rhan fawr o'r ateb wrth ddatgarboneiddio'r diwydiant modurol, yn enwedig am ei fod yn dileu rhai o'r rhesymau y mae pobl yn eu defnyddio i beidio newid i gerbydau trydan. Os yw'r Llywodraeth hon o ddifrif yn ei bwriad i hydrogen gwyrdd ddod yn danwydd o bwys, yna nid ydym yn symud hanner digon cyflym wrth adeiladu seilwaith a chreu amodau'r farchnad sydd eu hangen. Cyhoeddodd Shell yr wythnos diwethaf y bydd tair gorsaf hydrogen yn cau, gan nodi diffyg galw gan ddefnyddwyr, sy'n bryderus oherwydd ei fod yn dangos nad yw'r farchnad yn ymateb yn ddigon da i botensial hydrogen gwyrdd fel ffynhonnell tanwydd, ac, felly, Prif Weinidog, mae angen i ni argymell yn gryfach bod hwn yn fuddsoddiad gwerth chweil a hirdymor. Gyda hyn mewn golwg, Prif Weinidog, ac o ystyried y potensial ar gyfer cynhyrchu hydrogen gwyrdd o brosiectau fel canolfan ynni gwyrdd Statkraft yn sir Benfro, pa sgyrsiau ydych chi wedi eu cael gyda diwydiant i annog mwy o fuddsoddi mewn cynhyrchu hydrogen gwyrdd a seilwaith gorsafoedd hydrogen?
English: First Minister, the HyNet North West programme has the potential to radically change the way that we fuel our transport and business needs across the north-west of England and, of course, north Wales. The programme is being championed by the metro mayor of Liverpool city region, Steve Rotheram, and it's supported by Wrexham and Flintshire councils, as well as the north Wales business council. Would you join me in calling on the UK Government to accelerate delivery of HyNet in order to move transport and industry towards our carbon zero targets?
Welsh: Prif Weinidog, mae gan raglen HyNet North West y potensial i newid yn sylweddol y ffordd yr ydym yn diwallu ein hanghenion trafnidiaeth a busnes o ran tanwydd ar draws gogledd-orllewin Lloegr ac, wrth gwrs, gogledd Cymru. Maer metro dinas-ranbarth Lerpwl, Steve Rotheram, sy'n hyrwyddo'r rhaglen, ac mae'n cael ei chefnogi gan gynghorau Wrecsam a sir y Fflint, yn ogystal â chyngor busnes gogledd Cymru. A fyddech chi'n ymuno â mi i alw ar Lywodraeth y DU i gyflymu'r broses o gyflawni rhaglen HyNet er mwyn symud trafnidiaeth a diwydiant tuag at ein targedau di-garbon?
English: Well, Llywydd, I agree with Ken Skates that HyNet represents a major opportunity for the economy of north-east Wales, working with our partners in the north-west of England. Earlier in the autumn, I was able to discuss the development of HyNet with the metro mayor of Liverpool, Steve Rotheram. In an ecumenical sense of answering this question, I shall recognise the investment of the UK Government in HyNet. And it is an example of where we have been able to work with UK Government Ministers to play our part alongside them and elected representatives in the north-west of England to bring that project to fruition. I'm very grateful for the contribution that Flintshire County Council, in particular, alongside the North Wales Economic Ambition Board, have made. The ambition to have a key site for hydrogen generation and storage at the Deeside Industrial Park is one of the reasons why we have that investment, which reaches across that economy that combines north-east Wales and the north-west of England. And working together will offer us the best opportunity to do what Ken Skates said, Llywydd, and that is to accelerate our ability to maximise those opportunities.
Welsh: Wel, Llywydd, rydw i'n cytuno â Ken Skates bod HyNet yn cynrychioli cyfle pwysig i economi gogledd-ddwyrain Cymru, gan weithio gyda'n partneriaid yng ngogledd-orllewin Lloegr. Yn gynharach yn yr hydref, llwyddais i drafod datblygiad HyNet gyda maer metro Lerpwl, Steve Rotheram. Er mwyn ateb y cwestiwn hwn â naws eciwmenaidd, fe wnaf gydnabod buddsoddiad Llywodraeth y DU yn HyNet. Ac mae'n enghraifft o'r ffordd yr ydym ni wedi gallu gweithio gyda Gweinidogion Llywodraeth y DU i chwarae ein rhan ochr yn ochr â nhw a chynrychiolwyr etholedig yng ngogledd-orllewin Lloegr er mwyn i'r prosiect hwnnw ddwyn ffrwyth. Rwy'n ddiolchgar iawn am y cyfraniad y mae Cyngor Sir y Fflint, yn arbennig, ochr yn ochr â Bwrdd Uchelgais Economaidd Gogledd Cymru, wedi'i wneud. Mae'r uchelgais i gael safle allweddol i gynhyrchu a storio hydrogen ym Mharc Diwydiannol Glannau Dyfrdwy yn un o'r rhesymau pam y mae gennym ni'r buddsoddiad hwnnw, sy'n cyrraedd ar draws yr economi honno sy'n cyfuno gogledd-ddwyrain Cymru a gogledd-orllewin Lloegr. A bydd cydweithio yn cynnig y cyfle gorau i ni wneud yr hyn a ddywedodd Ken Skates, Llywydd, sef cyflymu ein gallu i fanteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd hynny.
English: Llywydd, the cost-of-living crisis, and crises elsewhere in the world, generate pressures on the housing system. On average, over 1,400 people present to homelessness services every month in need of temporary accommodation. Over 6,000 people who have fled the war in Ukraine alone have been accommodated in Wales since March this year.
Welsh: Llywydd, mae'r argyfwng costau byw, ac argyfyngau mewn rhannau eraill o'r byd, yn creu pwysau ar y system dai. Ar gyfartaledd, mae dros 1,400 o bobl yn cyflwyno eu hunain i wasanaethau digartrefedd bob mis sydd angen llety dros dro. Mae dros 6,000 o bobl sy'n ffoi rhag rhyfel yn Wcráin wedi cael noddfa yng Nghymru ers mis Mawrth.
English: Diolch, Prif Weinidog. I was contacted last week by a single parent with primary-school-aged children who have diabetes, autism and ADHD. Mam works as a school assistant, and has an expired eviction notice as the landlord is selling the house. The local council told her to seek private rental accommodation, but the cheapest she can find is £995 per calendar month. Estate agents said she needs to show evidence of a wage of £30,000, which is more than she earns. She will not be placed at the top of the housing list for a house until she has first moved into temporary accommodation. Mam is now on a waiting list for temporary accommodation, and a housing worker in a local authority told me that people stay in temporary accommodation for months at the moment, and we know that demand is only likely to increase as the cost-of-living crisis impacts more and more people. Temporary accommodation is not a suitable or healthy housing solution for a family with children. When children cannot access their basic human rights to a safe home, is it not time to accelerate and expand the agreed Unnos programme, to undertake house adaptation and house building on an unprecedented scale, to ensure children and adults have safe and suitable homes?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Cysylltodd rhiant sengl â mi yr wythnos diwethaf, mae ganddi blant oed ysgol gynradd sydd â diabetes, awtistiaeth ac ADHD. Mae'r fam yn gweithio fel cynorthwyydd ysgol, ac mae hi wedi cael rhybudd troi allan, sydd wedi dod i ben, gan fod y landlord yn gwerthu'r tŷ. Dywedodd y cyngor lleol wrthi am chwilio am lety rhent preifat, ond y rhataf y gall ddod o hyd iddo yw £995 bob mis calendr. Dywedodd gwerthwyr tai fod angen iddi ddangos tystiolaeth o gyflog o £30,000, sy'n fwy nag y mae hi'n ei ennill. Ni fydd hi'n cael ei rhoi ar frig y rhestr dai ar gyfer tŷ nes iddi symud i lety dros dro yn gyntaf. Mae'r fam nawr ar restr aros am lety dros dro, a dywedodd gweithiwr tai mewn awdurdod lleol wrthyf i fod pobl yn aros mewn llety dros dro am fisoedd ar hyn o bryd, ac rydym yn gwybod y bydd y galw yn debygol o gynyddu gan fod yr argyfwng costau byw yn effeithio ar fwy a mwy o bobl. Nid yw llety dros dro yn llety addas nac yn iach i deulu â phlant. Pan na all plant gael eu hawliau dynol sylfaenol a chartref diogel, onid yw hi'n bryd cyflymu ac ehangu'r rhaglen Unnos y cytunwyd arni, i ymgymryd ag addasu tai ac adeiladu tai ar raddfa na welwyd ei thebyg o'r blaen, er mwyn sicrhau bod gan blant ac oedolion gartrefi diogel ac addas?
English: First Minister, I recently met with Trivallis, the largest provider of social housing in RCT, and it was really good to receive an update from them on how they've been able to make use of the Welsh Government's transitional accommodation capital programme to bring empty homes back into use with the specific purpose of moving people and families out of temporary bed-and-breakfast accommodation. What sort of measures will you put in place to monitor this scheme and make sure that it delivers on the Welsh Government's objective for everyone in Wales to have a safe, suitable, permanent home?
Welsh: Prif Weinidog, yn ddiweddar, cwrddais â Trivallis, darparwr tai cymdeithasol mwyaf RhCT, ac roedd yn dda iawn cael diweddariad ganddyn nhw ynghylch sut maen nhw wedi gallu gwneud defnydd o raglen gyfalaf ar gyfer llety dros dro Llywodraeth Cymru i wneud tai gwag yn addas i'w defnyddio unwaith eto gyda'r pwrpas penodol o symud pobl a theuluoedd allan o lety gwely a brecwast dros dro. Pa fath o fesurau fyddwch chi'n eu rhoi ar waith i fonitro'r cynllun hwn a gwneud yn siŵr ei fod yn cyflawni amcan Llywodraeth Cymru i bawb yng Nghymru gael cartref diogel, addas, parhaol?