techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I'm pleased to hear that, Cabinet Secretary. I have in the past raised the issue of European health insurance card fraud, and at the time you said you didn't believe it affected our NHS. However, journalists working for national newspapers revealed how easy it was to obtain a card in someone else's name. Cards were obtained in the name of Theresa May, Jeremy Hunt and Donald Trump. According to a whistleblower at the NHS Business Services Authority in England, as many as one in five applications are fraudulent. As the card is often all that is needed to obtain treatment, it is believed that this fraud has cost the NHS hundreds of millions of pounds. Cabinet Secretary, how can we be sure that this type of fraud is not affecting our NHS in Wales?
Welsh: Rwy'n falch o glywed hynny, Ysgrifennydd y Cabinet. Yn y gorffennol, rwyf wedi codi mater twyll mewn perthynas â chardiau yswiriant iechyd Ewropeaidd, ac ar y pryd, dywedasoch nad oeddech yn credu bod hynny'n effeithio ar ein GIG. Fodd bynnag, dangosodd newyddiadurwyr a oedd yn gweithio i bapurau newydd cenedlaethol pa mor hawdd oedd cael cerdyn yn enw rhywun arall. Cafwyd cardiau yn enw Theresa May, Jeremy Hunt a Donald Trump. Yn ôl chwythwr chwiban o Awdurdod Gwasanaethau Busnes y GIG yn Lloegr, mae cynifer ag un o bob pump cais yn dwyllodrus. Gan mai'r cerdyn yn unig sydd ei angen yn aml i gael triniaeth, credir bod y twyll hwn wedi costio cannoedd o filiynau o bunnoedd i'r GIG. Ysgrifennydd y Cabinet, sut y gallwn fod yn sicr nad yw'r math hwn o dwyll yn effeithio ar ein GIG yng Nghymru?
English: That's an utterly speculative accusation to make - that there are hundreds of millions of pounds being siphoned off - by an unnamed national newspaper looking at a wholly anecdotal exercise. If we want to get stirred and stoked up into this, we can all follow where this leads. I am not at all interested in diverting attention away from the NHS doing its job to properly service the needs of the public and, yes, to properly think about dealing with fraud where it exists, but I'm not going to be led by the nose by a right-wing campaign that is all about our relationship with Europe. Our NHS relies on its relationship with Europe, not just for staff, but the way that we share knowledge, the way we share regulation, medical devices - our exit from the European Union on the terms that are potentially available at present with the chaos in the UK Government would do great and lasting damage to our national health service. That is the biggest barrier, the biggest challenge, to our national health service and our continued relationship with Europe.
Welsh: Mae hwnnw'n gyhuddiad hollol ddamcaniaethol - fod cannoedd o filiynau o bunnoedd yn cael ei seiffno - gan bapur newydd cenedlaethol dienw a edrychai ar arfer cwbl anecdotaidd. Os ydym am gael ein cynhyrfu gan hyn, gall pob un ohonom ddilyn lle mae'n arwain. Nid oes gennyf unrhyw ddiddordeb mewn tynnu sylw oddi ar y GIG yn gwneud ei waith i wasanaethu anghenion y cyhoedd yn briodol, ac ie, i feddwl yn briodol am fynd i'r afael â thwyll lle mae'n bodoli, ond nid wyf am gael fy arwain ar gyfeiliorn gan ymgyrch asgell dde nad yw'n ymwneud ag unrhyw beth ond ein perthynas gydag Ewrop. Mae ein GIG yn dibynnu ar ei berthynas ag Ewrop, nid yn unig o ran staff, ond y ffordd rydym yn rhannu gwybodaeth, y ffordd rydym yn rhannu rheoliadau, dyfeisiau meddygol - byddai gadael yr Undeb Ewropeaidd ar y telerau posibl ar hyn o bryd gyda'r anhrefn yn Llywodraeth y DU yn gwneud niwed aruthrol a pharhaol i'n gwasanaeth iechyd gwladol. Dyna'r rhwystr mwyaf, yr her fwyaf, i'n gwasanaeth iechyd gwladol a'n perthynas barhaus gydag Ewrop.
English: Diolch, Llywydd. At the end of last month, Cabinet Secretary, you wrote to all Assembly Members explaining that the party opposite's claim of falling nurse numbers at Betsi Cadwaladr, a claim based on freedom of information data, was wrong. You instead claimed that Betsi, like the rest of Wales, had seen an increase in qualified nurse numbers. Now, we've looked into the Stats Wales figures, and do you know what? Those figures do show that between September 2015 and 2017 Betsi has seen a small increase in qualified nurses, midwives and health visitors. Now, a cynic would say that you deliberately chose September 2015 as your starting point. If we chose September 2014 as the starting point, then the same Stats Wales figures show a decline in the number of full-time equivalent nurses in Betsi Cadwaladr compared with September 2017. Will you accept that things aren't really quite as rosy as you suggested in that letter last month?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ddiwedd y mis diwethaf, Ysgrifennydd y Cabinet, fe ysgrifennoch chi at holl Aelodau'r Cynulliad yn egluro bod honiadau'r blaid gyferbyn fod nifer y nyrsys yn Betsi Cadwaladr yn gostwng, honiadau a oedd yn seiliedig ar ddata rhyddid gwybodaeth, yn anghywir. Yn hytrach, roeddech yn honni bod Betsi Cadwaladr, fel gweddill Cymru, wedi gweld cynnydd yn nifer y nyrsys cymwysedig. Nawr, rydym wedi archwilio ffigurau StatsCymru, a wyddoch chi beth? Mae'r ffigurau hynny'n dangos y bu cynnydd bach yn nifer y nyrsys cymwysedig, bydwragedd ac ymwelwyr iechyd yn Betsi Cadwaladr rhwng mis Medi 2015 a 2017. Nawr, byddai sinig yn dweud eich bod wedi dewis mis Medi 2015 yn fwriadol fel man cychwyn. Pe baem yn dewis mis Medi 2014 fel man cychwyn, mae'r un ffigurau gan StatsCymru yn dangos gostyngiad yn nifer y nyrsys cyfwerth ag amser llawn yn Betsi Cadwaladr o gymharu â mis Medi 2017. A wnewch chi dderbyn nad yw pethau mor ddymunol ag yr awgrymwyd gennych yn y llythyr hwnnw y mis diwethaf?
English: My letter was factually accurate, unlike the claims made by the Conservatives. It's interesting that Plaid ride to the rescue of the Tories and look to make common cause with them. The undeniable truth is that we have more registered nurses in our national health service here in Wales than ever before. We invest more in our staff than ever before. I am proud of the record that we have here in Wales. You see a real difference in values between ourselves and the party opposite, and, obviously, in the investment choices we make, in which we choose to support people as well. I'll never pretend that it is an easy exercise to get all the staff that we want, in particular in the times of the twin clouds of Brexit and austerity. But I say to the Member behind me: this Government will remain committed not just to the values of the national health service, but to the need to have the right numbers of staff, and we will do so in these most challenged of financial circumstances.
Welsh: Roedd fy llythyr yn ffeithiol gywir, yn wahanol i'r honiadau a wnaed gan y Ceidwadwyr. Mae'n ddiddorol fod Plaid yn ceisio achub cam y Torïaid ac yn edrych am dir cyffredin rhyngddynt. Y gwir diamau yw bod gennym fwy o nyrsys cofrestredig yn ein gwasanaeth iechyd gwladol yma yng Nghymru nag erioed o'r blaen. Rydym yn buddsoddi mwy yn ein staff nag erioed o'r blaen. Rwy'n falch o'r hanes sydd gennym yma yng Nghymru. Gallwch weld gwir wahaniaeth rhwng ein gwerthoedd ni a rhai'r blaid gyferbyn, ac yn amlwg, yn y dewisiadau buddsoddi a wnawn, lle rydym yn dewis cefnogi pobl hefyd. Nid wyf am esgus bod cael yr holl staff yr hoffem eu cael yn ymarfer hawdd, yn enwedig o dan ddau gwmwl Brexit a'r polisi cyni. Ond rwy'n dweud wrth yr Aelod y tu ôl i mi: bydd y Llywodraeth hon yn parhau i ymrwymo nid yn unig i werthoedd y gwasanaeth iechyd gwladol, ond i'r angen i gael y niferoedd cywir o staff, a byddwn yn gwneud hynny o dan yr amgylchiadau ariannol hynod o heriol hyn.
English: Let me turn to figures from the Nursing and Midwifery Council. Incidentally, they show EU nurses leaving the UK in droves because of concerns over Brexit - hugely worrying, but that's for another day. The general Welsh data shows over 300 fewer nurses in Wales since 2012-13. Now, cynics might say that what I did there was to pick a starting point to suit my narrative. Its data actually does show a slight increase on last year. But let's take your narrative and my narrative out of it and turn for a more balanced view to the Royal College of Nursing, who say that: 'Overall numbers of employed NHS nurses are static. This does not reflect increased patient numbers, higher patient dependency and higher bed occupancy. The overall numbers can also obscure very sharp shortages of registered nurses and nursing in some specific fields, e.g. Neonatal nursing and childrens nursing in the community.' Do you accept that that is a far more accurate picture of nursing in Wales than the complacency that I think you showed in that letter of April 2018?
Welsh: Gadewch imi droi at ffigurau gan y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth. Gyda llaw, maent yn dangos bod nyrsys o'r UE yn gadael y DU yn eu lluoedd oherwydd pryderon ynglŷn â Brexit - sy'n peri cryn bryder, ond cawn drafod hynny ryw dro arall. Dengys y data cyffredinol ar gyfer Cymru fod dros 300 yn llai o nyrsys yng Nghymru ers 2012-13. Nawr, gallai sinig ddweud mai'r hyn a wneuthum oedd dewis man cychwyn sy'n gweddu i fy naratif. Mae'r data'n dangos ychydig o gynnydd o gymharu â'r llynedd, mewn gwirionedd. Ond gadewch i ni anghofio eich naratif chi a fy naratif i, a throi at y Coleg Nyrsio Brenhinol am safbwynt mwy cytbwys, ac maent hwy'n dweud: Yn gyffredinol, mae nifer y nyrsys a gyflogir gan y GIG yn aros yr un fath. Nid yw hyn yn adlewyrchu'r cynnydd yn nifer y cleifion, lefel ddibyniaeth uwch y cleifion na'r cynnydd yn nifer y gwelyau a ddefnyddir. Hefyd, gall y ffigurau cyffredinol guddio'r prinder sylweddol iawn o nyrsys cofrestredig a nyrsys mewn rhai meysydd penodol, e.e. nyrsys newyddenedigol a nyrsys plant yn y gymuned. A ydych yn derbyn bod hwn yn ddarlun llawer mwy cywir o nyrsio yng Nghymru na'r hunanfodlonrwydd a ddangoswyd gennych, yn fy marn i, yn y llythyr hwnnw ym mis Ebrill 2018?
English: I'm certainly not going to apologise for taking on Tory misrepresentations of the truth within the national health service. A claim was made in leaders' questions that simply was not true. It is absolutely right that we stand up for the health service and correct the Tories when they get the facts wrong. I'm still staggered that Rhun chooses to align himself with that point of view. It is a fact that we have more registered nurses in NHS Wales than ever before. It is also true that we have a number of areas where there are vacancies and there are challenges, and I've never tried to hide - the idea that I'm complacent about the challenges affecting the future of the national health service is absolutely farcical. All of these challenges require us to be honest and grown up. They also require us to do all that we can in a time when you recognise, as I do, that because of eight years of Tory austerity we have less resource right across public services than we have ever had before. Despite that, this Welsh Labour Government has continued to invest in the national health service - the only public service where we have more staff now than at the start of austerity. That is a measure of our commitment and I will not apologise for the actions of this Government in living our values and protecting the future of the national health service.
Welsh: Yn sicr, nid wyf am ymddiheuro am fynd i'r afael ag anwireddau'r Torïaid am y gwasanaeth iechyd gwladol. Gwnaed honiad yng nghwestiynau'r arweinwyr nad oedd yn wir. Mae'n gwbl iawn inni amddiffyn y gwasanaeth iechyd a chywiro'r Torïaid pan fyddant yn crybwyll ffeithiau anghywir. Rwy'n dal yn syfrdan fod Rhun yn dewis ochri â'r safbwynt hwnnw. Mae'n ffaith bod gennym fwy o nyrsys cofrestredig yn y GIG yng Nghymru nag erioed o'r blaen. Mae hefyd yn wir fod gennym nifer o feysydd lle y ceir swyddi gwag a heriau, ac nid wyf erioed wedi ceisio cuddio - mae'r syniad fy mod yn hunanfodlon ynglŷn â'r heriau sy'n effeithio ar ddyfodol y gwasanaeth iechyd gwladol yn gwbl chwerthinllyd. Mae angen inni fod yn onest ac yn aeddfed yn wyneb yr holl heriau hyn. Mae hefyd yn ofynnol i ni wneud popeth a allwn mewn cyfnod pan ydych yn cydnabod, fel finnau, fod gennym lai o adnoddau ar draws y gwasanaethau cyhoeddus nag erioed o'r blaen o ganlyniad i wyth mlynedd o gyni Torïaidd. Er hynny, mae'r Llywodraeth Lafur hon wedi parhau i fuddsoddi yn y gwasanaeth iechyd gwladol - yr unig wasanaeth cyhoeddus lle mae gennym fwy o staff bellach nag ar ddechrau'r cyni. Mae hynny'n dangos ein hymrwymiad ac nid wyf am ymddiheuro am weithredoedd y Llywodraeth hon wrth inni fyw yn unol â'n gwerthoedd a diogelu dyfodol y gwasanaeth iechyd gwladol.
English: It's a damning indictment of your Government, as I say, that, if you are continuing to spend more, we're getting less results in terms of full-time equivalent nursing numbers, as I have factually stated, based on your Stats Wales figures. I am merely aligning myself with those facts as your statisticians put them forward. Now, we also know that the Welsh NHS continues to demonstrate a heavy reliance on nurses working overtime - 71 per cent of nurses working overtime at least once a week. That's 16,000 nurses having to go over and above the call of duty every week because of understaffing. Just recently, we heard those BBC figures, based on FOI, that Betsi Cadwaladr lost over 77,000 days to staff experiencing stress and anxiety, which illustrates the problem of overworked staff in understaffed environments. Now, three options for you: you can either send a letter to the BBC saying that they've got their figures wrong, you can repeat what you said earlier that it's not about stress but about better reporting of stress, or you can accept that in recent years Wales has been substantially understaffed with full-time fully qualified nurses, and that as a result the nurses that we have are under unreasonable pressure and patients haven't received the very care your Government admitted could only be achieved through safe staffing levels.
Welsh: Mae'n feirniadaeth ddamniol o'ch Llywodraeth, fel y dywedaf, os ydych yn parhau i wario mwy, ein bod yn cael llai o ganlyniadau o ran nifer y nyrsys cyfwerth ag amser llawn, fel rwyf wedi'i ddatgan yn ffeithiol, yn seiliedig ar eich ffigurau StatsCymru. Rwyf ond yn ochri gyda'r ffeithiau hynny fel y'u cyflwynwyd gan eich ystadegwyr. Nawr, gwyddom hefyd fod GIG Cymru yn parhau i ddibynnu'n helaeth ar nyrsys sy'n gweithio goramser - mae 71 y cant o nyrsys yn gweithio goramser o leiaf unwaith yr wythnos. Golyga hynny fod 16,000 o nyrsys yn mynd y tu hwnt i alwad dyletswydd bob wythnos oherwydd diffyg staff. Yn ddiweddar, clywsom y ffigurau gan y BBC, yn seiliedig ar gais rhyddid gwybodaeth, fod Betsi Cadwaladr wedi colli dros 77,000 diwrnod o ganlyniad i staff yn dioddef o straen a phryder, sy'n dangos problem gorweithio ymysg staff mewn amgylcheddau prin o staff. Nawr, dyma dri opsiwn i chi: gallwch naill ai anfon llythyr at y BBC i ddweud wrthynt fod eu ffigurau yn anghywir, gallwch ailadrodd yr hyn a ddywedoch yn gynharach nad yw'n ymwneud â straen ond â chyfraddau adrodd gwell mewn perthynas â straen, neu gallwch dderbyn bod Cymru, dros y blynyddoedd diwethaf, wedi bod yn brin iawn o staff mewn perthynas â nyrsys cymwysedig amser llawn, a bod y nyrsys sydd gennym, o ganlyniad, o dan bwysau afresymol ac nad yw cleifion wedi derbyn y gofal y mae eich Llywodraeth wedi cyfaddef na ellir ei ddarparu heb sicrhau lefelau staffio diogel.
English: Diolch, Llywydd. Minister, first of all, congratulations on the new responsibility added to your already very busy portfolio. At the launch of the older people's commissioner's latest impact and reach report, you said that the human rights of older people will be put at the heart of public services in Wales. As some councils are looking at closing care homes or day facilities, are you confident that older people are being appropriately consulted? Because I'm not sure that they are. But then older people don't have the right to be consulted about change that affects their lives in the same way that children do under the United Nations Convention on the Rights of the Child. It's a Welsh Conservative policy to further enshrine the rights of older people within Welsh law by placing that due-regard duty on public bodies, not just Welsh Government, and we'd do the same for children's rights as well. Will you be prepared to adopt those policies?
Welsh: Diolch, Lywydd. Weinidog, yn gyntaf oll, llongyfarchiadau ar y cyfrifoldeb newydd a ychwanegwyd at eich portffolio, sydd eisoes yn un prysur iawn. Yn lansiad adroddiad effaith a chyrhaeddiad diweddaraf y comisiynydd pobl hŷn, fe ddywedoch y byddai hawliau dynol pobl hŷn yn ganolog i wasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Gan fod rhai cynghorau yn ystyried cau cartrefi gofal neu gyfleusterau dydd, a ydych yn hyderus fod ymgynghori priodol yn mynd rhagddo â phobl hŷn? Oherwydd nid wyf yn siŵr fod hynny'n wir. Serch hynny, nid oes gan bobl hŷn hawl i fod yn rhan o ymgynghoriad ynglŷn â newid sy'n effeithio ar eu bywydau yn yr un modd ag sydd gan blant o dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn. Mae'n bolisi gan y Ceidwadwyr Cymreig i ddiogelu hawliau pobl hŷn ymhellach yng nghyfraith Cymru drwy osod y ddyletswydd sylw dyledus honno ar gyrff cyhoeddus, nid Llywodraeth Cymru yn unig, a byddem yn gwneud yr un peth ar gyfer hawliau plant hefyd. A ydych yn barod i fabwysiadu'r polisïau hynny?
English: I think my response to that is that if you want to make rights real, you enshrine them in legislation and make them enforceable by the courts. I'll ask you something else now, though. Local authorities are currently in the process of submitting their annual reports setting out how they've used Welsh Government funds to help with respite for carers in their areas, which I think we'd all agree is very important. These reports, of course, could hold very important information on best practice and good ideas that would run well in different parts of Wales. No-one has a monopoly on good ideas, as both our parties are inclined to say. Can you confirm that these annual reports will be publicly available, to help share good ideas not just between local authorities but with other providers as well? Can you confirm whether the reports will be specific as to the source of money used for providing that respite care, whether it's from the RSG, direct grant funding from Welsh Government, shared budgets with the NHS or any other partnership funding? Following the money in this policy area is pretty difficult, and I'm looking to you, Minister, to help with a little bit of transparency on this.
Welsh: Rwy'n credu mai fy ymateb i hynny yw, os ydych eisiau gwneud hawliau'n real, rydych yn eu hymgorffori mewn deddfwriaeth ac yn sicrhau y gall y llysoedd eu gorfodi. Fe ofynnaf rywbeth arall i chi yn awr. Ar hyn o bryd, mae awdurdodau lleol yn y broses o gyflwyno eu hadroddiadau blynyddol sy'n nodi sut y maent wedi defnyddio arian Llywodraeth Cymru i helpu gyda gofal seibiant ar gyfer gofalwyr yn eu hardaloedd, ac rwy'n credu y byddai pawb ohonom yn cytuno bod hynny'n bwysig iawn. Wrth gwrs, gallai'r adroddiadau hyn gynnwys gwybodaeth bwysig iawn ar arfer gorau a syniadau da a fyddai'n gweithio'n dda mewn gwahanol rannau o Gymru. Nid oes gan neb fonopoli ar syniadau da, fel y mae ein dwy blaid yn tueddu i'w ddweud. A allwch chi gadarnhau y bydd yr adroddiadau blynyddol hyn ar gael yn gyhoeddus, i helpu i rannu syniadau da, nid yn unig rhwng awdurdodau lleol ond gyda darparwyr eraill yn ogystal? A allwch chi gadarnhau a fydd yr adroddiadau'n nodi'n benodol ffynhonnell yr arian a ddefnyddir ar gyfer darparu'r gofal seibiant, pa un a fydd o'r grant cynnal refeniw, arian grant uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru, cyllidebau ar y cyd gyda'r GIG neu unrhyw arian partneriaeth arall? Mae dilyn yr arian yn y maes polisi hwn yn eithaf anodd, ac rwy'n gofyn i chi helpu, Weinidog, gydag ychydig o dryloywder ar hyn.
English: Indeed. I will check on whether those reports are going to be made publicly available, and I'll write to you and to other Members who are interested on that. On the issue of the traceability of the funding, I'm not sure that they'll actually say whether this has come from information and communications technology - the £3 million being set aside of the £50 million of ICT funding - whether it is from other sorts of funding that are already within the RSG funding, or whether they are within other tranches of funding that are being brought into this. One of the things that we've done for local authorities - at their request, I have to say - is we've given them the flexibility around this in order to actually focus on the outcomes for respite care. In fact, the older people's commissioner made very clear in her 'Rethinking Respite' report that there wasn't sufficient flexibility; it was too hidebound with traditional approaches to respite. Both she and local authorities have said, 'Give us the flexibility - give us the funding, but give us the flexibility'. So, I think the thing we need to be measuring is not so much which piece of which funding goes into it, but whether they've actually delivered the outcomes - that there are co-produced packages of respite care flexible enough to cater to each individual that have been delivered. There's the real outcome, as opposed to where the particular tranche of funding came from to deliver that outcome. But, I will write to you on the issue of whether those reports will actually be publicly available.
Welsh: Yn wir. Byddaf yn edrych i weld a fydd yr adroddiadau hynny ar gael i'r cyhoedd, a byddaf yn ysgrifennu atoch chi ac at Aelodau eraill sydd â diddordeb yn hynny. O ran y gallu i olrhain yr arian, nid wyf yn siŵr a fyddant yn dweud a yw wedi dod o dechnoleg gwybodaeth a chyfathrebu - y £3 miliwn sy'n cael ei neilltuo o'r £50 miliwn o arian TGCh - a yw'n dod o fathau eraill o gyllid sydd eisoes o fewn arian y grant cynnal refeniw, neu a yw o fewn cyfrannau ariannu eraill sy'n cael eu dwyn i mewn i hyn. Un o'r pethau rydym wedi'i wneud ar gyfer awdurdodau lleol - yn ôl eu cais, mae'n rhaid i mi ddweud - yw rhoi hyblygrwydd iddynt mewn perthynas â hyn er mwyn canolbwyntio ar y canlyniadau ar gyfer gofal seibiant. Yn wir, mae'r comisiynydd pobl hŷn wedi dweud yn glir iawn yn ei hadroddiad 'Ailystyried Seibiant' nad oedd digon o hyblygrwydd; roedd yn rhy gaeth i agweddau traddodiadol tuag at seibiant. Mae hi ac awdurdodau lleol wedi dweud, 'Rhowch yr hyblygrwydd i ni - rhowch yr arian i ni, ond rhowch yr hyblygrwydd i ni'. Felly, rwy'n credu mai'r hyn sydd angen i ni ei fesur yw a ydynt wedi cyflawni'r canlyniadau yn hytrach na pha gyfran o arian sy'n cael ei neilltuo ar ei gyfer - fod yna becynnau gofal seibiant wedi'u cyd-gynhyrchu sy'n ddigon hyblyg ar gyfer pob unigolyn. Dyna'r canlyniad gwirioneddol, yn hytrach nag o ble y daeth y gyfran benodol o arian i sicrhau'r canlyniad hwnnw. Ond byddaf yn ysgrifennu atoch ynglŷn ag a fydd yr adroddiadau hynny ar gael i'r cyhoedd mewn gwirionedd.