English: Thank you very much, and I'm very pleased to open this debate today and to move the motion. In March of this year, I published a report named 'Reaching the Million', which was brought together by Wales's leading independent language policy and planning agency, which is IAITH: The Welsh Centre for Language Planning. I was very eager to contribute to the debate as the Government draws up its strategy that will increase the number of Welsh speakers in Wales to 1 million by 2050. I was trying to encapsulate the main strategic priorities that need to be brought together in order to create a successful strategy. Having the assistance of experienced language planners was crucially important, and it's important that we use their expertise in full in moving to the future. The motion before us today is an opportunity to encapsulate some of the main issues and, in turn, my fellow Members in the Plaid Cymru group will look at education, maintaining and developing the economy in areas where the Welsh language is the language of daily communication, legislation and promoting the Welsh language. There this much more than that contained in the 'Reaching the Million' document, and each of you will have received a copy of it, and it is also available online. Just a few words on the amendments tabled. The Labour amendment and the UKIP amendment delete all, and therefore we cannot support them. The Labour amendment is a description of some of the actions in the pipeline, or some that have already been introduced. We look forward to seeing the content of the White Paper and the ideas on a new Welsh language Bill. We look forward eagerly to looking through the 1 million Welsh speakers strategy next week, and the planning board is a step in the right direction, but it is only a step. The UKIP amendment is negative and devoid of any ambition or vision. The Conservative amendment on the economy weakens our motion. The Welsh language needs to be an integral part of economic planning. It is far more than simply about the use of the Welsh language in business. Indeed, this amendment encapsulates perfectly the lack of understanding that exists on the link between the Welsh language and a viable economy in those areas where the Welsh language is the language of daily communication within communities. Our argument is that if the Welsh language is to prosper, we need to safeguard the heartlands, and to do that we need quality jobs in those areas to prevent outmigration and to create economic and social prosperity. In terms of the Conservative amendment on the role of the Welsh Language Commissioner, reviewing isn't the same as strengthening. Therefore, we can't support this. And in terms of considering the purpose of Welsh language standards, we also see this as an attempt or a desire to weaken rather than strengthen. These amendments by the Conservatives could be seen as a lack of commitment to the Welsh language from that party, and I'm sure that they would be eager to persuade us otherwise. Simply, therefore, we are opposed to these amendments. We believe that our motion is comprehensive, but it doesn't cover all aspects by any means. There are a number of aspects in creating 1 million Welsh speakers, and in the report, 'Reaching the Million', we summarise as follows: it will be necessary to: sustain the numbers and percentages of speakers and their current use of the Welsh language; reproduce Welsh speakers through the Welsh language socialisation of children both within the family and the local community; produce new speakers through both formal and informal education and childcare systems - in preschool provision, schools, colleges and ex-curricular provision; create new speakers from amongst the Welsh workforce. In planning for an increasing number of Welsh speakers, sufficient opportunities will need to be provided for people (young people in particular) to use the Welsh language in all aspects of daily life - at home, in pursuing educational courses and training, in their localities and local communities, in the workplace, on social media and in information technology. It will also be necessary to ensure viable social and economic conditions to sustain and increase the number of areas with a high proportion of Welsh speakers, by integrating language policy and planning objectives with economic strategies and developments in those areas. Additionally, new social networks of Welsh speakers will need promoting and supporting in those areas where the Welsh language is not as strong. As a backdrop to this, the most favourable conditions will need to be provided to ensure Welsh speakers are able to use the language. This will involve building upon the current legislative architecture in order to reinforce and strengthen the status of the Welsh language, broaden and facilitate its use in both old and new domains, and develop the rights and confidence of Welsh speakers to use the language in all aspects of our country's daily life.' That includes extending standards to the private sector, including the telecommunications sector, banking, and supermarkets. Now, that's an overview at the outset, and I look forward to the rest of the debate.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, ac rydw i'n falch iawn o gyflwyno'r ddadl yma heddiw ac i gynnig y cynnig. Ym mis Mawrth eleni, fe wnes i gyhoeddi adroddiad o'r enw 'Cyrraedd y Miliwn', a oedd wedi ei lunio gan brif asiantaeth polisi a chynllunio iaith annibynnol Cymru, sef IAITH: Y Ganolfan Cynllunio Iaith. Mi oeddwn i'n awyddus i gyfrannu i'r drafodaeth wrth i'r Llywodraeth fynd ati i lunio'r strategaeth a fydd yn tyfu'r nifer o siaradwyr Cymraeg yng Nghymru i 1 miliwn erbyn 2050. Mi oeddwn i yn ceisio crynhoi'r prif flaenoriaethau strategol y mae angen eu gwau i'w gilydd i greu strategaeth lwyddiannus. Roedd cael help cynllunwyr iaith profiadol yn hanfodol, ac mae'n bwysig defnyddio eu harbenigedd nhw yn llawn wrth symud ymlaen. Mae'r cynnig sydd gerbron heddiw yn gyfle i grisialu rhai o'r prif faterion, ac yn eu tro bydd fy nghyd-Aelodau yng ngrŵp Plaid Cymru yn edrych ar addysg, cynnal a datblygu'r economi yn yr ardaloedd lle mae'r Gymraeg yn iaith bob dydd, deddfwriaeth a hyrwyddo'r Gymraeg. Mae yna lawer mwy na hynny yn y ddogfen 'Cyrraedd y Miliwn', ac mae pob un ohonoch chi wedi cael copi o'r ddogfen, ac y mae hi ar gael ar-lein. Gair am y gwelliannau sydd wedi cael eu cyflwyno. Mae gwelliannau Llafur a UKIP yn dileu ein cynnig ni yn gyfan gwbl, ac felly ni fyddwn ni'n eu cefnogi nhw. Disgrifiad ydy gwelliant Llafur o rai o'r camau sydd ar y gweill neu sydd wedi digwydd. Edrychwn ymlaen i weld cynnwys y Papur Gwyn a'r syniadau ar gyfer Bil y Gymraeg newydd. Edrychwn ymlaen yn eiddgar at bori drwy'r strategaeth 1 miliwn o siaradwyr yr wythnos nesaf, ac mae'r bwrdd cynllunio yn gam i'r cyfeiriad iawn, ond cam yn unig. Mae gwelliant UKIP yn negyddol ac yn wag o unrhyw uchelgais a gweledigaeth. Mae gwelliant y Ceidwadwyr am yr economi yn gwanhau ein cynnig ni. Mae angen i'r iaith fod yn rhan annatod o gynllunio economaidd. Mae o'n llawer, llawer mwy na'r defnydd o'r Gymraeg ym myd busnes. Yn wir, mae'r gwelliant yma yn crynhoi yn berffaith y diffyg crebwyll cyffredinol sydd yna am y cysylltiad rhwng y Gymraeg ac economi hyfyw yn yr ardaloedd lle y mae hi'n iaith bob dydd y cymunedau. Ein dadl ni ydy, os ydy'r Gymraeg am gynyddu, rhaid diogelu'r cadarnleoedd, ac i wneud hynny rhaid cael swyddi o ansawdd yn y llefydd hynny i atal allfudo ac i greu ffyniant economaidd a chymdeithasol. O ran gwelliant y Ceidwadwyr am rôl Comisiynydd y Gymraeg, nid yw adolygu yn gyfystyr â chryfhau. Felly, nid ydym ni'n cefnogi hwn. Ac o ran ystyried diben safonau'r Gymraeg, rydym ni'n gweld hyn hefyd yn arwydd o awydd i wanhau yn hytrach na chryfhau. Fe ellid dehongli'r gwelliannau yma gan y Ceidwadwyr fel diffyg ymrwymiad ganddyn nhw at y Gymraeg, ac rwy'n siŵr y byddan nhw'n awyddus i'n perswadio ni fel arall. Yn syml, felly, rydym ni'n erbyn y gwelliannau. Rydym ni'n credu bod ein cynnig ni yn un cynhwysfawr, ond nid yw'n trafod pob agwedd o bell ffordd. Mae sawl agwedd i'r gwaith o greu 1 miliwn o siaradwyr Cymraeg, ac yn yr adroddiad, 'Cyrraedd y Miliwn', rydym ni'n crynhoi fel a ganlyn: bydd yn rhaid: cynnal y niferoedd a'r canrannau o siaradwyr a'r defnyddwyr cyfredol o'r Gymraeg; atgynhyrchu siaradwyr Cymraeg drwy gymdeithasoli plant yn y teulu a'r gymdogaeth leol; cynhyrchu siaradwyr newydd trwy'r gyfundrefn addysg a gofal plant ffurfiol ac anffurfiol - yn ddarpariaeth cyn-ysgol, ysgolion, colegau a darpariaethau allgyrsiol; creu siaradwyr newydd o blith y gweithlu Cymreig. Wrth gynllunio i nifer cynyddol o bobl fod yn siaradwyr Cymraeg bydd rhaid sicrhau bod yna ddigon o gyfleoedd i bobl (ac i bobl ifanc yn enwedig) ddefnyddio'u Cymraeg ym mhob agwedd ar fywyd bob dydd - yn y cartref, wrth ddilyn cyrsiau addysgol a hyfforddiant, yn y gymdogaeth a'r gymuned leol, yn y gweithle ac ar gyfryngau cymdeithasol a thechnoleg gwybodaeth. Bydd hefyd angen sicrhau amodau cymdeithasol ac economaidd hyfyw i gynnal a chynyddu'r nifer o ardaloedd sydd â chanrannau uchel o siaradwyr Cymraeg, gan blethu amcanion polisi a chynllunio iaith gyda strategaethau a datblygiadau economaidd yn yr ardaloedd hynny. Yn ogystal, bydd yn rhaid hyrwyddo a chefnogi rhwydweithiau cymdeithasol newydd o siaradwyr Cymraeg mewn ardaloedd llai Cymraeg eu hiaith. Yn gefnlen i'r cyfan bydd rhaid sicrhau'r amodau gorau er mwyn i siaradwyr y Gymraeg medru ei defnyddio. Bydd hynny'n golygu adeiladu ar y bensaernïaeth ddeddfwriaethol gyfredol er mwyn sicrhau a chryfhau statws y Gymraeg, lledu a hwyluso ei defnydd mewn peuoedd hen a newydd a datblygu hawliau a hyder siaradwyr Cymraeg i'w defnyddio ym mhob agwedd o fywyd beunyddiol ein gwlad. Mae hyn yn cynnwys ehangu'r safonau i'r sector preifat, gan gynnwys y sector telathrebu, banciau, a'r archfarchnadoedd. Trosolwg ar y cychwyn fel hyn, ac rydw i'n edrych ymlaen at weddill y ddadl.