English: Thank you, Dirprwy Lywydd. Certainly, this Trade Bill has been a long process rather than an event, it's fair to say. We reported in July 2020 on the Welsh Government's legislative consent memorandum, making nine recommendations, and then, last month, reported on the supplementary legislative consent memorandum, making a further three recommendations. This followed three reports we prepared on the previous Trade Bill, which fell before the 2019 UK general election. We haven't been able to give consideration to the further supplementary LCM that was laid yesterday by the Government for obvious reasons. In our reports, we have expressed significant concerns, not only with the Bills, but also with the Welsh Government's approach to engaging with the UK Government on matters of concern, and these are matters we have raised during evidence sessions with the Counsel General, as he's aware. For example, clause 1 concerns broad regulation-making powers for the Welsh Ministers and UK Ministers to implement the agreement on Government procurement. We were therefore surprised to be told that the Welsh Government had not had specific conversations with UK Ministers, given that the regulation-making power can be exercised by UK Ministers alone, without a legislative requirement to consult with Welsh Ministers or the Senedd. We expect the Welsh Ministers to ensure that Welsh democracy is safeguarded by ensuring that powers provided in a UK Bill are not excessive. This is one of the functions of the Legislation, Justice and Constitution Committee. We made three recommendations about clause 1, seeking a review of the procedure to be applied and a reduction in the breadth of the power. These recommendations have not been taken on board. Members will know that clause 2 of the Bill concerns international trade agreements, as the Counsel General has outlined. These are agreements that could encompass a wide range of policy areas falling within the legislative consent of the Senedd, including agriculture and fisheries. Clause 2 (6) (a) of the Bill allows UK Ministers to make regulations that amend the Government of Wales Act 2006. We expressed alarm that the Welsh Government had not made any representation to the UK Government about this power. We therefore recommended in our first report that the Minister should seek an amendment to the Bill to the effect that it cannot be used by UK Ministers to make regulations that amend the Government of Wales Act 2006. In our second report, we said that we were unclear why the Welsh Government did not raise this matter directly with the UK Ministers, and we requested that the UK Government would bring forward the necessary amendment. We recommended that we receive an explanation for this before today's debate, and we were disappointed that this has not happened. The constitutional principle that the legislative competence of the Senedd should not be modified by regulations made by UK Ministers we think is a very important one that has to be defended by the Welsh Government. Clause 2 (7) of the Bill would enable regulations made by UK Ministers to extend the time during which both UK and the Welsh Ministers may make clause 2 regulations for a further period of up to five years without needing to consult the Welsh Ministers or seek the consent of the Senedd. We recommended also that the Bill should be amended such that the consent of the Senedd be obtained before the ability of the Welsh Ministers to exercise executive powers in Wales if extended, and the committee felt that it was regrettable that the Welsh Government had rejected our recommendation. In its place, the Welsh Government is relying on, as the Counsel General has recently outlined, a despatch-box commitment that it will be consulted prior to having its executive powers extended. I welcome the concessions where they have been obtained, but, as the Counsel General will know, and it's a point we've made very consistently, this position we regard as unsatisfactory, as is the lack of timely update on the status of this despatch-box commitment. I think the point we make about the despatch-box commitments, of course, is that we understand the convention and their use from time to time; it is the overall, cumulative affect of them being made on this and on other legislation that is something that causes us significant concern. That brings me to some general observations as regards clauses 1 and 2 of the Bill and the Welsh Government's reliance on despatch-box commitments made by the UK Government about how powers will be exercised by UK Ministers. We are not content with the Welsh Government's approach of addressing the inadequacies of clauses 1 and 2 by seeking these non-legislative commitments from the UK Government. In our view, we think it's a high-risk approach and one that ultimately and cumulatively is flawed. The Bill, once enacted, will have significant and potentially long-term implications for key sectors in Wales, including agriculture, fisheries, health and manufacturing. Now, we acknowledge that the negotiation of UK-wide trade agreements remains a power reserved to the UK Government, however, the Welsh Government will be responsible for implementing those trade agreements in devolved areas in Wales, and we do not believe that non-binding inter-governmental agreements are an effective way to safeguard Welsh interests. In terms of the EU-UK future relationship, the Counsel General in his written statement on 18 June 2020 said the Welsh Government remains 'deeply frustrated by the lack of any meaningful engagement.' If the Welsh Government has such concerns about the quality of engagement with the UK Government and it believes that the UK Government's recent actions failed to respect the position of the devolved Governments, then we find it hard to understand why it is willing to continue entering into non-binding inter-governmental agreements with the same Government -
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Yn sicr, mae'r Bil Masnach hwn wedi bod yn broses hir yn hytrach na digwyddiad, mae'n deg dweud. Gwnaethom ni adrodd ym mis Gorffennaf 2020 ar femorandwm cydsyniad deddfwriaethol Llywodraeth Cymru, gan wneud naw argymhelliad, ac yna, fis diwethaf, gwnaethom ni adrodd ar y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol atodol, gan wneud tri argymhelliad arall. Roedd hyn yn dilyn tri adroddiad a wnaethom ni eu paratoi ar y Bil Masnach blaenorol, a ddigwyddodd cyn etholiad cyffredinol y DU yn 2019. Nid ydym ni wedi gallu ystyried y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol atodol pellach a gafodd ei osod ddoe gan y Llywodraeth am resymau amlwg. Yn ein hadroddiadau, rydym ni wedi mynegi pryderon sylweddol, nid yn unig ynghylch y Biliau, ond hefyd ynghylch dull Llywodraeth Cymru o ymgysylltu â Llywodraeth y DU ar faterion sy'n peri pryder, ac mae'r rhain yn faterion yr ydym ni wedi'u codi yn ystod sesiynau tystiolaeth gyda'r Cwnsler Cyffredinol, fel y mae ef yn ymwybodol. Er enghraifft, mae cymal 1 yn ymwneud â phwerau eang i Weinidogion Cymru a Gweinidogion y DU weithredu'r cytundeb ar gaffael y Llywodraeth. Felly, cawsom ni ein synnu o gael gwybod nad oedd Llywodraeth Cymru wedi cael sgyrsiau penodol gyda Gweinidogion y DU, o ystyried y gall Gweinidogion y DU arfer y pŵer i wneud rheoliadau eu hunain, heb ofyniad deddfwriaethol i ymgynghori â Gweinidogion Cymru na'r Senedd. Rydym ni'n disgwyl i Weinidogion Cymru sicrhau bod democratiaeth Cymru yn cael ei diogelu drwy sicrhau nad yw'r pwerau sydd wedi'u darparu mewn Bil y DU yn ormodol. Dyma un o swyddogaethau'r Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad. Gwnaethom ni dri argymhelliad ynghylch cymal 1, gan geisio cymhwyso adolygiad o'r weithdrefn a lleihau ehangder y pŵer. Nid yw'r argymhellion hyn wedi'u hystyried. Bydd yr Aelodau'n gwybod bod cymal 2 y Bil yn ymwneud â chytundebau masnach rhyngwladol, fel yr amlinellodd y Cwnsler Cyffredinol. Mae'r rhain yn gytundebau a allai gwmpasu amrywiaeth eang o feysydd polisi sy'n dod o fewn cydsyniad deddfwriaethol y Senedd, gan gynnwys amaethyddiaeth a physgodfeydd. Mae cymal 2 (6) (a) y Bil yn caniatáu i Weinidogion y DU wneud rheoliadau sy'n diwygio Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Gwnaethom ni fynegi braw nad oedd Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno unrhyw sylwadau i Lywodraeth y DU ynghylch y pŵer hwn. Felly, gwnaethom ni argymell yn ein hadroddiad cyntaf y dylai'r Gweinidog ofyn am welliant i'r Bil i'r perwyl na all Gweinidogion y DU ei ddefnyddio i wneud rheoliadau sy'n diwygio Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Yn ein hail adroddiad, gwnaethom ni ddweud nad oeddem ni'n glir pam na chododd Llywodraeth Cymru y mater hwn yn uniongyrchol gyda Gweinidogion y DU, ac fe wnaethom ofyn i Lywodraeth y DU gyflwyno'r gwelliant angenrheidiol. Gwnaethom ni argymell ein bod ni'n cael esboniad am hyn cyn y ddadl heddiw, ac yr oeddem ni'n siomedig nad yw hyn wedi digwydd. Rydym ni'n credu bod yr egwyddor gyfansoddiadol na ddylai cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd gael ei haddasu gan reoliadau wedi'u gwneud gan Weinidogion y DU yn un bwysig iawn y mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru ei hamddiffyn. Byddai cymal 2 (7) y Bil yn galluogi rheoliadau wedi'u gwneud gan Weinidogion y DU i ymestyn yr amser y caiff y DU a Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau cymal 2 am gyfnod pellach, hyd at bum mlynedd heb fod angen ymgynghori â Gweinidogion Cymru na cheisio cydsyniad y Senedd. Gwnaethom ni argymell hefyd y dylai'r Bil gael ei ddiwygio fel y byddai'n rhaid cael cydsyniad y Senedd cyn bod gallu Gweinidogion Cymru i arfer pwerau gweithredol yng Nghymru yn cael ei ymestyn, a theimlodd y pwyllgor ei bod yn destun gofid bod Llywodraeth Cymru wedi gwrthod ein hargymhelliad. Yn lle hynny, mae Llywodraeth Cymru yn dibynnu, fel yr amlinellodd y Cwnsler Cyffredinol yn ddiweddar, ar ymrwymiad llafar yn Nhŷ'r Cyffredin y bydd proses o ymgynghori â hi cyn i'w phwerau gweithredol gael eu hymestyn. Rwy'n croesawu'r consesiynau lle y cafwyd hwy, ond, fel y mae'r Cwnsler Cyffredinol yn ymwybodol, ac mae'n bwynt yr ydym ni wedi'i wneud yn gyson iawn, mae'r safbwynt hwn yn anfoddhaol yn ein barn ni, yn ogystal â'r diffyg diweddariad amserol ar statws yr ymrwymiad llafar hwn yn Nhŷ'r Cyffredin. Rwy'n credu mai'r pwynt yr ydym ni'n ei wneud ynghylch yr ymrwymiadau llafar yn Nhŷ'r Cyffredin, wrth gwrs, yw ein bod yn deall y confensiwn a'i ddefnydd o bryd i'w gilydd; effaith gyffredinol, gronnol y rheini ar y ddeddfwriaeth hon ac ar ddeddfwriaeth arall yw'r hyn sy'n peri pryder sylweddol i ni. Daw hynny â mi at rai sylwadau cyffredinol ynglŷn â chymalau 1 a 2 y Bil a dibyniaeth Llywodraeth Cymru ar ymrwymiadau llafar yn Nhŷ'r Cyffredin wedi'u gwneud gan Lywodraeth y DU ynghylch sut y bydd pwerau'n cael eu harfer gan Weinidogion y DU. Nid ydym ni'n fodlon â dull Llywodraeth Cymru o fynd i'r afael â diffygion cymalau 1 a 2 drwy geisio'r ymrwymiadau anneddfwriaethol hyn gan Lywodraeth y DU. Yn ein barn ni, credwn ni ei fod yn ddull risg uchel ac yn un sy'n ddiffygiol yn gynyddol ac yn y pen draw hefyd. Bydd gan y Bil, ar ôl ei ddeddfu, oblygiadau sylweddol a allai fod yn hirdymor i sectorau allweddol yng Nghymru, gan gynnwys amaethyddiaeth, pysgodfeydd, iechyd a gweithgynhyrchu. Nawr, rydym ni'n cydnabod bod negodi cytundebau masnach ledled y DU yn parhau i fod yn bŵer a gadwyd yn ôl i Lywodraeth y DU, fodd bynnag, Llywodraeth Cymru fydd yn gyfrifol am weithredu'r cytundebau masnach hynny mewn meysydd datganoledig yng Nghymru, ac nid ydym ni'n credu bod cytundebau rhynglywodraethol anghyfrwymol yn ffordd effeithiol o ddiogelu buddiannau Cymru. O ran perthynas yr UE-DU yn y dyfodol, dywedodd y Cwnsler Cyffredinol yn ei ddatganiad ysgrifenedig ar 18 Mehefin 2020 fod Llywodraeth Cymru yn parhau i fod 'yn rhwystredig iawn yn sgil absenoldeb unrhyw ymgysylltu ystyrlon.' Os oes gan Lywodraeth Cymru bryderon o'r fath ynghylch ansawdd yr ymgysylltu â Llywodraeth y DU a'i bod yn credu bod camau diweddar Llywodraeth y DU wedi methu â pharchu sefyllfa'r Llywodraethau datganoledig, yna rydym ni'n ei chael yn anodd deall pam ei bod yn fodlon parhau i ymrwymo i gytundebau rhynglywodraethol anghyfrwymol gyda'r un Llywodraeth -