English: Diolch, Presiding Officer. Today we are calling on the Welsh Government to provide more information regarding the £10 million additional funding for business rate relief announced before Christmas. The Valuation Office Agency's business rate revaluation will result, as we know, in businesses in some parts of Wales facing huge hikes in their rates. Let's be clear about what that means in practice. It means, at best, businesses having less money to invest in their premises, in their staff, and, ultimately, in their future. At worst, it means businesses having to shut up shop and call it a day. Rural businesses in particular are facing hardship in light of the Valuation Office Agency's revaluations, with some experiencing a percentage rise in triple digits, and others stating that they will have to close because of the rate rises. The Welsh Retail Consortium has said that, following on from the revaluation in April 2017, current predictions are showing that the projected rate poundage for Wales could jump by a staggering 10 per cent, making Wales the highest taxed and least attractive place to do business in the UK, based on our rates system - not my words, not Welsh Conservative words; the words of the Welsh Retail Consortium. Now, as the Cabinet Secretary will know, I've been particularly concerned about all this from the outset because of the impact it particularly has in my constituency, where nearly 65 per cent of businesses will be affected by the revaluation. The Monnow Bridge Fish Bar in Monmouth will be hit by a 200 per cent plus rise, taking it from £9,800 to over £20,000. The Oasis hair salon in Monmouth will see its business rates almost doubled, from £4,250 to £7,110. In the 2016 budget, the UK Government set out a number of key policy changes in order to assist SMEs, including raising the small business rate relief threshold from £6,000. Welsh Conservatives believe that the same should happen here. Now, in July 2016, the Scottish Government requested submissions to the Barclay review into business rates. The Cabinet Secretary here has announced a review of business rates in 2018, and we warmly welcome this review; we believe it's necessary. However, you can't blame businesses for questioning whether this is too little, too late, for those SMEs that are facing substantial rises. Now, turning to the Cabinet Secretary's announcement of a £10 million transitional relief scheme for small businesses affected by the revaluation, we know this will be available from 1 April, and, according to the Cabinet Secretary, will be in addition to the so-called existing £100 million tax cut for small businesses in Wales. We welcome this transitional relief scheme, but is it sufficient to cover the high rates some businesses will now face beyond 2017? The Welsh Government must now look at raising the rates relief bands and splitting the multiplier, as has happened across the border in England. In the meantime, we do at least have this commitment from the Welsh Government for extra funding - and we do welcome that - for businesses in high streets across Wales, and I know that some of the detail that the Cabinet Secretary has already announced does indicate that it will specifically apply to businesses in our ailing high streets, and, as I say, we welcome that. Cabinet Secretary, businesses now need clarity as to when and how this money will be allocated and how businesses will be applying for it and able to apply for it. We're already in January, this has now gone on for weeks, months, and the clock is ticking. I ask this Chamber to support this motion, and let's all get on with the job of helping Welsh businesses weather this storm and move on to brighter days ahead.
Welsh: Diolch, Lywydd. Heddiw, rydym yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddarparu rhagor o wybodaeth ynghylch y cyllid ychwanegol o £10 miliwn ar gyfer rhyddhad ardrethi busnes a gyhoeddwyd cyn y Nadolig. Bydd ailbrisiadau ardrethi busnes Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn arwain, fel y gwyddom, at fusnesau mewn rhai rhannau o Gymru yn wynebu codiadau anferth yn eu hardrethi. Gadewch i ni fod yn glir ynghylch yr hyn y mae hynny'n ei olygu yn ymarferol. Mae'n golygu, ar y gorau, fod busnesau â llai o arian i'w fuddsoddi yn eu heiddo, yn eu staff, ac yn y pen draw, yn eu dyfodol. Ar ei waethaf, mae'n golygu bod busnesau'n gorfod cau a rhoi'r gorau iddi. Mae busnesau gwledig yn arbennig yn wynebu caledi yn sgil ailbrisiadau Asiantaeth y Swyddfa Brisio, gyda rhai'n profi cynnydd canrannol tri digid, ac eraill yn dweud y bydd yn rhaid iddynt gau oherwydd y cynnydd yn eu hardrethi. Mae Consortiwm Manwerthu Cymru wedi dweud bod rhagamcanion presennol yn dangos, yn dilyn yr ailbrisio yn Ebrill 2017, y gallai'r puntdal ardrethi a ragwelir ar gyfer Cymru neidio 10 y cant, sy'n naid syfrdanol, gan olygu mai Cymru fydd y lle â'r trethi uchaf a'r lle lleiaf deniadol i wneud busnes yn y DU, yn seiliedig ar ein system ardrethi - nid fy ngeiriau i, nid geiriau'r Ceidwadwyr Cymreig; geiriau Consortiwm Manwerthu Cymru. Nawr, fel y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn gwybod, rwyf wedi bod yn arbennig o bryderus am hyn i gyd o'r cychwyn cyntaf oherwydd ei effaith yn fy etholaeth yn benodol, lle yr effeithir ar bron i 65 y cant o fusnesau gan yr ailbrisio. Bydd y Monnow Bridge Fish Bar yn Nhrefynwy yn cael ei daro gan godiad o 200 y cant a mwy, gan fynd ag ef o £9,800 i dros £20,000. Bydd salon gwallt Oasis yn Nhrefynwy yn gweld ei ardrethi busnes yn dyblu bron, o £4,250 i £7,110. Yng nghyllideb 2016, nododd Llywodraeth y DU nifer o newidiadau polisi allweddol er mwyn cynorthwyo busnesau bach a chanolig, gan gynnwys codi trothwy rhyddhad ardrethi busnesau bach o £6,000. Mae'r Ceidwadwyr Cymreig yn credu y dylai'r un peth ddigwydd yma. Nawr, ym mis Gorffennaf 2016, gofynnodd Llywodraeth yr Alban am sylwadau i adolygiad Barclay o ardrethi busnes. Mae Ysgrifennydd y Cabinet yma wedi cyhoeddi adolygiad o ardrethi busnes yn 2018, ac rydym yn croesawu'r adolygiad hwn yn fawr; rydym yn credu ei fod yn angenrheidiol. Fodd bynnag, ni allwch feio busnesau am holi a yw hyn yn rhy ychydig yn rhy hwyr i'r busnesau bach a chanolig sy'n wynebu codiadau sylweddol. Nawr, gan droi at gyhoeddiad Ysgrifennydd y Cabinet ynglŷn â'r cynllun rhyddhad trosiannol gwerth £10 miliwn ar gyfer busnesau bach yr effeithir arnynt gan yr ailbrisio, rydym yn gwybod y bydd hwn ar gael o 1 Ebrill, ac yn ôl Ysgrifennydd y Cabinet, bydd yn ychwanegol at yr hyn a elwir yn doriad treth presennol o £100 miliwn ar gyfer busnesau bach yng Nghymru. Rydym yn croesawu'r cynllun rhyddhad trosiannol, ond a yw'n ddigon ar gyfer yr ardrethi uchel y bydd rhai busnesau yn eu hwynebu bellach ar ôl 2017? Rhaid i Lywodraeth Cymru yn awr ystyried codi bandiau rhyddhad ardrethi a rhannu'r lluosydd, fel sydd wedi digwydd dros y ffin yn Lloegr. Yn y cyfamser, o leiaf mae gennym yr ymrwymiad hwn gan Lywodraeth Cymru i gyllid ychwanegol - ac rydym yn croesawu hynny - ar gyfer busnesau'r stryd fawr ledled Cymru, a gwn fod rhai o'r manylion y mae Ysgrifennydd y Cabinet eisoes wedi'u cyhoeddi yn dangos y bydd yn ymwneud yn benodol â busnesau ein strydoedd mawr dioddefus, ac fel y dywedais, rydym yn croesawu hynny. Ysgrifennydd y Cabinet, mae angen eglurder i fusnesau yn awr o ran pa bryd a sut y bydd yr arian hwn yn cael ei ddyrannu a sut y bydd busnesau'n gwneud cais amdano ac yn gallu gwneud cais amdano. Mae'n fis Ionawr eisoes, mae hyn bellach wedi bod yn digwydd ers wythnosau, misoedd, ac mae'r cloc yn tician. Rwy'n gofyn i'r Siambr gefnogi'r cynnig hwn, a gadewch i bawb ohonom fwrw iddi gyda'r gwaith o helpu busnesau Cymru i oroesi'r storm hon a symud ymlaen at ddyddiau disglair i ddod.