English: It's a very strange coincidence, then, Llywydd; a very strange coincidence that voter turnout has fallen dramatically at that point. In terms of looking to deal with uncontested seats, which I think is an important part of the motion, and certainly something that I do think needs addressing, I think my biggest concern with the proposal today is that it does seem to be looking to deal with the symptom and not the cause. We have to understand why there are uncontested seats here in Wales. I really don't think it's because we have a first-past-the-post system. Is it really the system that prevents people from standing for election? I'm not sure about that at all. I guess if a survey was done across the people of Wales asking what the role of the council was, I'm sure there would actually be lots of things there where people just don't appreciate what the council does and can do for them and for their communities. It's councils that deliver vital public services. And if we can inspire people to want to stand and represent their community, that is what will stop uncontested seats from being there. So, in my view, rather than looking to a whole new electoral system in Wales, we should be focusing our efforts to encourage people to stand and make a difference for their community - people from all walks of life. We should be talking up the role that locally elected individuals can have in running their schools, in ensuring those who are most vulnerable are supported and ensuring people have great access to fantastic open spaces. Inspiring people to make a difference in their community is what will reduce the number of uncontested seats. In addition to this, I'm concerned about some of the contradiction in today's motion, because part of the motion does call for a uniform national system to elect members. That already exists. There's a uniform national system we have for electing councillors, and that's called first-past-the-post. Point 2 of the motion calls on Welsh Government to work closely with new councillors elected in May 2022. That of course is crucial and important to allowing councils to have the right discussions with Welsh Government, and certainly we'll be supporting that continued engagement. However, the motion then talks about ensuring a representative method, which I found a bit confusing, if I'm honest with you. I would like to understand how our electoral method at the moment is not representative. Our electoral system allows people from all walks of life to stand for election in their local ward and local council area. In addition to this, our current first-past-the-post system ensures clear accountability. People know who they're voting for. Electoral change could deter people further from getting involved in local politics. I certainly agree that more action needs to be taken to ensure we see those from all walks of life enter local government. However, this has absolutely nothing to do with our electoral system. Instead, as I've already highlighted, we need to make people aware of the real responsibility and important role that councils play and how rewarding it can be to represent your local community. To conclude, Llywydd, this motion is simply dealing with the symptoms and not the cause of some of the challenges we see in local democracy. Now is the time to put all our efforts into making people aware of the responsibility and opportunity of councils and the exceptional work that they do and can carry out. So, we need to encourage all parts of society to get involved in local politics and the sheer reward of representing their local communities. In light of this, Llywydd, on these sides of the benches, we'll be voting against today's motion. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Mae'n gyd-ddigwyddiad rhyfedd iawn, os felly, Lywydd, cyd-ddigwyddiad rhyfedd iawn fod y ganran sy'n pleidleisio wedi gostwng yn ddramatig ar yr adeg honno. O ran mynd i'r afael â seddi diymgeisydd, sy'n rhan bwysig o'r cynnig hyd y gwelaf, ac sy'n sicr yn rhywbeth y credaf fod angen mynd i'r afael ag ef, credaf mai fy mhryder mwyaf gyda'r cynnig heddiw yw ei fod yn ymddangos fel pe bai'n ceisio mynd i'r afael â'r symptom yn hytrach na'r achos. Mae'n rhaid inni ddeall pam y ceir seddi diymgeisydd yma yng Nghymru. Ni chredaf mai'r ffaith bod gennym system y cyntaf i'r felin sydd ar fai. Ai'r system sy'n atal pobl rhag sefyll etholiad? Nid wyf yn siŵr am hynny o gwbl. Pe cynhelid arolwg o bobl Cymru yn gofyn beth yw rôl y cyngor, rwy'n siŵr y byddai llawer o bethau yno lle nad yw pobl yn gwerthfawrogi'r hyn y mae'r cyngor yn ei wneud ac yn gallu ei wneud drostynt a thros eu cymunedau. Y cynghorau sy'n darparu gwasanaethau cyhoeddus hanfodol. Ac os gallwn ysbrydoli pobl i fod eisiau sefyll a chynrychioli eu cymuned, dyna fydd yn atal seddi diymgeisydd. Felly, yn fy marn i, yn hytrach nag edrych ar system etholiadol gwbl newydd yng Nghymru, dylem ganolbwyntio ein hymdrechion ar annog pobl i sefyll a gwneud gwahaniaeth i'w cymuned - pobl o bob cefndir. Dylem sôn am y rôl y gall unigolion a etholir yn lleol ei chwarae yn rhedeg eu hysgolion, yn sicrhau bod y rheini sy'n fwyaf agored i niwed yn cael eu cefnogi a sicrhau bod gan bobl fynediad gwych at fannau agored hyfryd. Bydd ysbrydoli pobl i wneud gwahaniaeth yn eu cymuned yn lleihau nifer y seddi diymgeisydd. Yn ogystal â hyn, rwy'n pryderu am rywfaint o'r gwrthddweud yn y cynnig heddiw, gan fod rhan o'r cynnig yn galw am system genedlaethol unffurf i ethol aelodau. Mae honno'n bodoli eisoes. Mae gennym system genedlaethol unffurf ar gyfer ethol cynghorwyr, sef system y cyntaf i'r felin. Mae pwynt 2 yn y cynnig yn galw ar Lywodraeth Cymru i weithio'n agos gyda chynghorwyr newydd a etholir ym mis Mai 2022. Mae hynny, wrth gwrs, yn hollbwysig er mwyn caniatáu i gynghorau gael y trafodaethau iawn gyda Llywodraeth Cymru, ac yn sicr, byddwn yn cefnogi'r ymgysylltu parhaus hwnnw. Fodd bynnag, mae'r cynnig yn sôn wedyn am sicrhau dull cynrychioliadol, a oedd braidd yn ddryslyd i mi, a dweud y gwir. Hoffwn ddeall sut nad yw ein dull etholiadol yn gynrychioliadol ar hyn o bryd. Mae ein system etholiadol yn caniatáu i bobl o bob cefndir sefyll etholiad yn eu ward leol ac yn ardal eu cyngor lleol. Yn ogystal â hyn, mae system bresennol y cyntaf i'r felin yn sicrhau atebolrwydd clir. Mae pobl yn gwybod dros bwy y maent yn pleidleisio. Gallai newid etholiadol atal pobl ymhellach rhag cymryd rhan mewn gwleidyddiaeth leol. Rwy'n sicr yn cytuno bod angen gwneud mwy i sicrhau ein bod yn gweld pobl o bob cefndir mewn llywodraeth leol. Fodd bynnag, nid oes gan hyn unrhyw beth i'w wneud â'n system etholiadol. Yn hytrach, fel rwyf eisoes wedi'i nodi, mae angen inni sicrhau bod pobl yn ymwybodol o gyfrifoldeb gwirioneddol a rôl bwysig y cynghorau, a'r boddhad y gall cynrychioli eich cymuned leol ei gynnig. I gloi, Lywydd, mae'r cynnig hwn yn ymdrin â symptomau yn hytrach nag achos rhai o'r heriau a welwn mewn democratiaeth leol. Nawr yw'r amser i ganolbwyntio ein holl ymdrechion ar sicrhau bod pobl yn ymwybodol o gyfrifoldeb a chyfleoedd cynghorau a'r gwaith ardderchog y maent yn ei wneud ac y gallant ei wneud. Felly, mae angen inni annog pob rhan o gymdeithas i gymryd rhan mewn gwleidyddiaeth leol a'r boddhad o gynrychioli eu cymunedau lleol. Yng ngoleuni hyn, Lywydd, ar yr ochrau hyn i'r meinciau, byddwn yn pleidleisio yn erbyn y cynnig hwn heddiw. Diolch yn fawr iawn.