techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank Suzy Davies for that. We don't introduce a 50 mph zone just for the sake of reducing the speed of traffic. As she says, it's there for a particular reason, because of the evidence that we have seen and believe to be compelling that reducing average speeds to 50 mph will make a difference to air quality - necessary differences to air quality - and, of course, we will monitor that very carefully. We would not want to be in a position where we achieve improvements in air quality then raise speed limits to find that the air quality has gone back down again. So, I don't think we can offer an immediate assurance that if air quality standards improve that that will mean that speed limits will go back up again. But what we do provide an assurance of is that we continually monitor it, and we'll keep that question properly under review. Of course, Suzy Davies is right, Llywydd, that beyond speed limits, we need vehicles that emit less pollution, and that's why it's been such good news that Wales has done so well in the competition to get funding for electric buses in Wales. And by changing the nature of the vehicles that we use, we will make a difference to air quality not just in Swansea and in the part of the M4 that Mike Hedges referred to, but right through to Cardiff and to Newport as well.
Welsh: Diolchaf i Suzy Davies am hynna. Nid ydym ni'n cyflwyno parth 50 mya dim ond er mwyn lleihau cyflymder traffig. Fel y mae hi'n dweud, mae yno am reswm penodol, oherwydd y dystiolaeth yr ydym ni wedi ei gweld ac yn credu sy'n gymhellol y bydd gostwng cyfartaledd cyflymder i 50 mya yn gwneud gwahaniaeth i ansawdd aer - gwahaniaethau angenrheidiol i ansawdd aer - ac, wrth gwrs, byddwn yn monitro hynny yn ofalus iawn. Ni fyddem ni eisiau bod mewn sefyllfa lle'r ydym ni'n sicrhau gwelliannau o ran ansawdd aer ac yna'n codi terfynau cyflymder i ganfod bod ansawdd yr aer wedi gwaethygu unwaith eto. Felly, nid wyf i'n credu y gallwn ni gynnig sicrwydd ar unwaith os bydd safonau ansawdd aer yn gwella y bydd hynny'n golygu y bydd terfynau cyflymder yn mynd yn ôl i fyny eto. Ond yr hyn yr ydym ni'n rhoi sicrwydd amdano yw ein bod ni'n ei fonitro yn barhaus, a byddwn yn cadw'r cwestiwn hwnnw yn destun adolygiad priodol. Wrth gwrs, mae Suzy Davies yn iawn, Llywydd, y tu hwnt i derfynau cyflymder, mae angen cerbydau arnom ni sy'n allyrru llai o lygredd, a dyna pam y bu'n newyddion mor dda bod Cymru wedi gwneud cystal yn y gystadleuaeth i gael cyllid ar gyfer bysiau trydan yng Nghymru. A thrwy newid natur y cerbydau yr ydym ni'n eu defnyddio, byddwn yn gwneud gwahaniaeth i ansawdd aer nid yn unig yn Abertawe ac ar y rhan o'r M4 y cyfeiriodd Mike Hedges ati, ond yr holl ffordd i Gaerdydd a Chasnewydd hefyd.
English: I thank Rhianon Passmore for that. Yesterday the Welsh Government published our 'no deal' Brexit action plan. It reflects our engagement in Operation Yellowhammer and, for the people of Islwyn, our close working with local partner organisations, including Gwent Police, local authorities and the Gwent local resilience forum.
Welsh: Diolchaf i Rhianon Passmore am hynna. Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ein cynllun gweithredu ar Brexit 'dim cytundeb' ddoe. Mae'n adlewyrchu ein hymgysylltiad ag Operation Yellowhammer ac, i bobl Islwyn, ein cydweithio agos â sefydliadau partner lleol, gan gynnwys Heddlu Gwent, awdurdodau lleol a fforwm cydnerth lleol Gwent.
English: First Minister, the forced release of the Operation Yellowhammer document confirms what the Welsh Labour Government has been consistently stating publicly for many months, namely that a 'no deal' cliff-edge Brexit could have enormous detrimental consequences for Welsh people, their families and our communities. Amidst the document's pages are non-worst-case-scenario warnings that some fresh supplies of food will decrease, and that critical dependencies for the food chain, such as key ingredients, may be in shorter supply. Further, that UK citizens enjoying their holidays abroad to European Union countries may be subject to increased immigration checks at EU border patrols causing serious delays and, critically, medical supply shortages. There may also be a rise - these are not my words - in public disorder and community tensions. First Minister, these are just some of the Halloween horrors that the Tories are willing to inflict and wanting to inflict on my constituents, even though, as David Cameron has admitted this week, Boris Johnson didn't believe in Brexit and backed the 'leave' campaign only to help his political career. What hope can you give to my constituents in Islwyn that this dystopian future caused by a 'no deal' cliff-edge Tory Brexit can be in any way mitigated by a Welsh Labour Government on their side always?
Welsh: Prif Weinidog, mae'r orfodaeth i gyhoeddi'r ddogfen Operation Yellowhammer yn cadarnhau'r hyn y mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi bod yn ei ddweud yn gyhoeddus yn gyson ers misoedd lawer, sef y gallai Brexit 'dim cytundeb' ymyl dibyn gael canlyniadau niweidiol enfawr i bobl Cymru, eu teuluoedd a'n cymunedau. Ymhlith tudalennau'r ddogfen y mae rhybuddion nad ydynt y sefyllfa waethaf bosibl y bydd rhai cyflenwadau bwyd ffres yn lleihau, ac y gallai dibyniaethau hanfodol i'r gadwyn fwyd, fel cynhwysion allweddol, fod yn brinach. Hefyd, gallai dinasyddion y DU sy'n mwynhau eu gwyliau dramor i wledydd yr Undeb Ewropeaidd fod yn destun mwy o archwiliadau mewnfudo gan hebryngwyr ffiniau'r UE gan achosi oedi difrifol ac, yn hollbwysig, prinder cyflenwadau meddygol. Efallai y bydd cynnydd hefyd - nid fy ngeiriau i yw'r rhain - o ran anhrefn cyhoeddus a thensiynau cymunedol. Prif Weinidog, dim ond rhai o'r erchyllterau Calan Gaeaf y mae'r Torïaid yn barod i'w gorfodi ac eisiau eu gorfodi ar fy etholwyr yw'r rhain, er, fel y mae David Cameron wedi cyfaddef yr wythnos hon, nad oedd Boris Johnson, yn credu mewn Brexit ac wedi cefnogi'r ymgyrch 'gadael' dim ond i helpu ei yrfa wleidyddol ei hun. Pa obaith y gallwch chi ei roi i'm hetholwyr yn Islwyn y gall y dyfodol dystopaidd hwn wedi ei achosi gan Brexit Torïaidd ymyl dibyn 'dim cytundeb' gael ei liniaru mewn unrhyw ffordd gan Lywodraeth Lafur Cymru sydd bob amser o'u plaid?
English: Llywydd, the document that we published yesterday sets out the many actions that the Welsh Government has been working on over months past to do everything we can to mitigate the impact of a 'no deal' Brexit. The fact that we've developed a 12 to 15-week supply chain of medical devices and clinical consumables, that we have a bank of animal vaccines set up in case there is an outbreak of disease, that we have worked closely with all the major supermarkets about food supplies here in Wales and, in particular, the things that we have done to safeguard the future of vulnerable people in Wales in the event of a 'no deal' Brexit. The Yellowhammer document sets it out: a 'no deal' Brexit will fall more harshly on the shoulders of those least able to bear that burden than anybody else. There will be rises in food prices, there will be rises in fuel prices, there will be rises in energy prices, and these will be borne by families in Wales who have had their benefits frozen since 2015. And the things that we are doing as a Welsh Government, set out in our action plan, demonstrates our determination to focus upon the most vulnerable in our society in aiming to protect them from the self-inflicted harm that leaving the European Union without a deal would mean.
Welsh: Lywydd, mae'r ddogfen a gyhoeddwyd gennym ddoe yn nodi'r camau niferus y mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio arnynt dros y misoedd diwethaf i wneud popeth o fewn ein gallu i liniaru effaith Brexit 'dim cytundeb'. Mae'r ffaith ein bod ni wedi datblygu cadwyn gyflenwi 12 i 15 wythnos o ddyfeisiau meddygol a defnyddiau traul clinigol, bod gennym gronfa o frechlynnau anifeiliaid wedi ei sefydlu rhag ofn y bydd achosion o glefydau, ein bod ni wedi gweithio'n agos gyda'r holl brif archfarchnadoedd ynghylch cyflenwadau bwyd yma yng Nghymru ac, yn arbennig, y pethau yr ydym ni wedi eu gwneud i ddiogelu dyfodol pobl agored i niwed yng Nghymru pe byddai Brexit 'dim cytundeb' yn digwydd. Mae dogfen Yellowhammer yn nodi: bydd Brexit 'dim cytundeb' yn cael ei hysgwyddo'n llawer llymach gan y rhai sydd â'r lleiaf o allu i ysgwyddo'r baich hwnnw na neb arall. Bydd prisiau bwyd yn codi, bydd prisiau tanwydd yn codi, bydd prisiau ynni yn codi, a bydd y rhain yn cael eu hysgwyddo gan deuluoedd yng Nghymru y mae eu budd-daliadau wedi cael eu rhewi ers 2015. Ac mae'r pethau yr ydym ni'n eu gwneud fel Llywodraeth Cymru, a nodir yn ein cynllun gweithredu, yn dangos ein penderfyniad i ganolbwyntio ar y rhai sydd fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas wrth geisio eu hamddiffyn rhag yr hunan-niwed y byddai gadael yr Undeb Ewropeaidd heb gytundeb yn ei olygu.
English: First Minister, do you accept that the Operation Yellowhammer document is not a prediction of what is likely to happen, but it describes a worst-case scenario for the purposes of Government planning? And do you also recognise that the UK Government in London has stepped up preparation to mitigate any impact of a 'no deal' Brexit for the whole of the United Kingdom, including Wales?
Welsh: Prif Weinidog, a ydych chi'n derbyn nad yw'r ddogfen Operation Yellowhammer yn rhagfynegiad o'r hyn sy'n debygol o ddigwydd, ond yn disgrifio'r sefyllfa waethaf bosibl at ddibenion cynllunio'r Llywodraeth? Ac a ydych chi hefyd yn cydnabod bod Llywodraeth y DU yn Llundain wedi cynyddu'r paratoadau i liniaru unrhyw effaith Brexit 'dim cytundeb' i'r Deyrnas Unedig gyfan, gan gynnwys Cymru?
English: You see, Llywydd, this simply doesn't stand up to examination. Yellowhammer is what the Government describes as a 'reasonable worst case'. It's not the worst-worst case; it's not an exaggerated account of the harm that will come to the United Kingdom. It is what a reasonable person would assess to be the impact of Brexit in a worst case, and we are heading into that worst case. And any idea - any idea - that this UK Government has been working hard in a way that will simply mitigate and wipe away the impact of a 'no deal' Brexit - they don't believe it, I can tell you that. They don't believe it at all and neither should anybody here.
Welsh: Rydych chi'n gweld, Llywydd, nad yw hyn yn gwrthsefyll archwiliad. Yellowhammer yw'r hyn y mae'r Llywodraeth yn ei ddisgrifio fel 'achos gwaethaf rhesymol'. Nid dyma'r achos gwaethaf posibl; nid yw'n grynodeb sydd wedi ei orliwio o'r niwed a fydd yn dod i'r Deyrnas Unedig. Dyma y byddai person rhesymol yn ei asesu fel effaith Brexit mewn achos gwaethaf, ac rydym ni'n wynebu'r achos gwaethaf hwnnw. Ac mae unrhyw syniad - unrhyw syniad - bod Llywodraeth y DU hon wedi bod yn gweithio'n galed mewn ffordd a fydd yn lliniaru a dileu effaith Brexit 'dim cytundeb' - nid ydyn nhw yn ei gredu, gallaf ddweud hynny wrthych chi. Dydyn nhw ddim yn ei gredu o gwbl ac ni ddylai neb yn y fan yma ychwaith.
English: First Minister, I'm particularly concerned with the supply of drugs and medicine to those who need them post Brexit. [ Interruption.] How did I know you'd all - ?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n arbennig o bryderus ynghylch cyflenwi cyffuriau a meddyginiaeth i'r rhai hynny fydd eu hangen ar ôl Brexit. [ Torri ar draws.] Sut yr oeddwn i'n gwybod y byddech chi i gyd - ?
English: Let's hear the reason for the concern.
Welsh: Gadewch i ni glywed y rheswm am y pryder.
English: Thank you. There appear to be claims, counter-claims and claims again about security of supplies. Can you please allay the fears, the real fears that many constituents have because of all these things that people keep saying, and confirm that your Government has secured the medicine it needs to keep the Welsh NHS working, mitigating all the stress that people are listening to?
Welsh: Diolch. Mae'n ymddangos bod honiadau, gwrth-honiadau a honiadau eto ynghylch diogelwch cyflenwadau. A allwch chi dawelu'r ofnau, yr ofnau gwirioneddol sydd gan lawer o etholwyr oherwydd yr holl bethau hyn y mae pobl yn eu dweud o hyd, a chadarnhau bod eich Llywodraeth chi wedi sicrhau'r feddyginiaeth sydd ei hangen arni i gadw GIG Cymru yn gweithio, gan liniaru'r holl straen y mae pobl yn gwrando arni?
English: I think, reading through the document that the UK Government was forced to release by the courts, you understand why the UK Government didn't want the public to see this. I'm reminded of Aneurin Bevan when he told us: 'How can wealth persuade poverty to use its political freedom to keep wealth in power?' This is a document that describes the impact of Brexit on the poorest people of this country. It describes the impact of 'no deal' on the sick, on the vulnerable. It describes how the people who can barely afford to buy food today and rely on foodbanks will see increases in food prices and a reduction of access to fresh food. This is a document that the UK Government sought to keep secret. It is also, First Minister, of course, a document that doesn't mention Wales. Devolved administrations are mentioned in the penultimate paragraph in terms of fishery protection. There is nothing here, yet the UK Government, you would have hoped, would understand that many of the matters here are the responsibility of the Welsh Government. Many of the responsibilities in dealing with these matters are the responsibility of the Welsh Government. And, First Minister, can you reassure us that the United Kingdom Government understands in any way the impact of a 'no deal' Brexit on the poorest people in this country? And can you reassure us, First Minister, that this Welsh Labour Government will continue to stand up for people in communities up and down this country?
Welsh: Rwy'n credu, wrth ddarllen drwy'r ddogfen y gorfodwyd Llywodraeth y DU i'w chyhoeddi gan y llysoedd, eich bod chi'n deall pam nad oedd Llywodraeth y DU eisiau i'r cyhoedd weld hyn. Rwy'n cael fy atgoffa o Aneurin Bevan pan ddywedodd wrthym: Sut gall cyfoeth berswadio tlodi i ddefnyddio ei ryddid gwleidyddol i gadw cyfoeth mewn grym? Dogfen yw hon sy'n disgrifio effaith Brexit ar bobl dlotaf y wlad hon. Mae'n disgrifio effaith 'dim cytundeb' ar bobl sâl ac agored i niwed. Mae'n disgrifio sut y bydd y y bobl sydd prin yn gallu fforddio prynu bwyd heddiw ac yn dibynnu ar fanciau bwyd yn gweld cynnydd i brisiau bwyd a llai o fynediad at fwyd ffres. Dyma ddogfen y ceisiodd Llywodraeth y DU ei chadw'n gyfrinach. Mae hefyd, Prif Weinidog, wrth gwrs, yn ddogfen nad yw'n sôn am Gymru. Cyfeirir at weinyddiaethau datganoledig yn y paragraff olaf ond un o ran diogelu pysgodfeydd. Nid oes dim yma, ac eto byddai Llywodraeth y DU, byddech wedi gobeithio, yn deall mai Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am lawer o'r materion hyn. Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am lawer o'r cyfrifoldebau o ran ymdrin â'r materion hyn. A, Prif Weinidog, a allwch chi ein sicrhau bod Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn deall mewn unrhyw ffordd effaith Brexit 'dim cytundeb' ar y bobl dlotaf yn y wlad hon? Ac a allwch chi ein sicrhau, Prif Weinidog, y bydd y Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru yn parhau i sefyll dros bobl mewn cymunedau ar hyd a lled y wlad hon?
English: Well, Llywydd, I thank Alun Davies for that question. I hear Members around the Chamber who persuaded people in Wales to leave the European Union now trying to deny the impact that that will have in their lives, and there is no denying it. If you read Yellowhammer, it is as clearly set out there as you could wish. People who live on the smallest incomes in our society spend a larger proportion of their incomes securing the basics of everyday life: food, energy, fuel. It takes a far higher proportion of their incomes than it does people in this Chamber. They will have to find money to deal with the consequences of Brexit, and they will be the least able people to do that. I can give Alun Davies an absolute assurance - I attended a meeting of the latest UK committee myself last week: I pointed to that paragraph in Yellowhammer, I asked the UK Government what plan it had to put money into the pockets of those families in Wales and in the United Kingdom whose incomes have been held down, who have seen prices rising and will now be asked to pay the cost of a 'no deal' Brexit. It's their responsibility to do that; it's the very least that they should do to protect those most vulnerable people.
Welsh: Wel, Llywydd, diolchaf i Alun Davies am y cwestiwn yna. Clywaf Aelodau o gwmpas y Siambr a berswadiodd pobl yng Nghymru i adael yr Undeb Ewropeaidd yn ceisio gwadu erbyn hyn yr effaith y bydd hynny'n yn ei chael yn eu bywydau, ac ni ellir ei wadu. Os darllenwch chi Yellowhammer, mae wedi ei gyflwyno mor eglur ag y gallech chi ei ddymuno yn y fan honno. Mae pobl sy'n byw ar yr incwm lleiaf yn ein cymdeithas yn gwario cyfran fwy o'u hincwm i sicrhau hanfodion bywyd bob dydd: bwyd, ynni, tanwydd. Mae'n cymryd cyfran lawer uwch o'u hincwm nag y mae i bobl yn y Siambr hon. Bydd yn rhaid iddyn nhw ddod o hyd i arian i ymdopi â chanlyniadau Brexit, a nhw fydd y bobl â'r lleiaf o allu i wneud hynny. Gallaf roi sicrwydd pendant i Alun Davies - roeddwn i yng nghyfarfod pwyllgor diweddaraf y DU yr wythnos diwethaf: cyfeiriais at y paragraff hwnnw yn Yellowhammer, gofynnais i Lywodraeth y DU pa gynllun oedd ganddi i roi arian ym mhocedi'r teuluoedd hynny yng Nghymru ac yn y Deyrnas Unedig y mae eu hincwm wedi cael ei gadw i lawr, sydd wedi gweld prisiau'n codi ac y bydd gofyn iddyn nhw dalu cost Brexit 'dim cytundeb' nawr. Eu cyfrifoldeb nhw yw gwneud hynny; dyna'r peth lleiaf y dylen nhw ei wneud i amddiffyn y bobl fwyaf agored i niwed hynny.
English: Llywydd, nitrogen dioxide levels have been monitored before and after the initial implementation of that 50 mph speed limit. Findings will be monitored and reported before the end of this month, when a full 12 months' worth of post-implementation data will have been collated and analysed.
Welsh: Llywydd, mae lefelau nitrogen deuocsid wedi cael eu monitro cyn ac ar ôl cyflwyno'r terfyn cyflymder 50 mya hwnnw. Bydd y canfyddiadau'n cael eu monitro a'u hadrodd cyn diwedd y mis hwn, pan fydd gwerth 12 mis llawn o ddata ôl-gyflwyno wedi ei gasglu a'i ddadansoddi.
English: Thanks. Thank you for the answer and, of course, there are major concerns over the amount of pollution emanating from the A470. I was listening to your answer earlier to Suzy Davies's question, which was a related one, although hers was about the M4. Now, you say there's compelling evidence; we can have a look at that, of course. The observation of many of my constituents who regularly use that road to commute is that they're seeing an increased occurrence of traffic jams and, of course, there is the danger that traffic jams could tend to worsen the amount of polluting toxins in the air. So, when you do monitor the evidence that arises, if it transpires that the situation has worsened, would you be of a mind to consider possibly removing the 50 mph zones?
Welsh: Diolch. Diolch am yr ateb ac, wrth gwrs, ceir pryderon mawr ynghylch faint o lygredd sy'n deillio o'r A470. Roeddwn i'n gwrando ar eich ateb yn gynharach i gwestiwn Suzy Davies, a oedd yn un cysylltiedig, er bod ei chwestiwn hi am yr M4. Nawr, rydych chi'n dweud bod tystiolaeth gymhellol; gallwn edrych ar hynny, wrth gwrs. Safbwynt llawer o'm hetholwyr i sy'n defnyddio'r ffordd honno'n rheolaidd i gymudo yw eu bod nhw'n gweld mwy o dagfeydd traffig yn digwydd ac, wrth gwrs, ceir perygl y gallai tagfeydd traffig dueddu i waethygu faint o docsinau llygredig sydd yn yr aer. Felly, pan fyddwch chi'n monitro'r dystiolaeth sy'n codi, os digwydd bod y sefyllfa wedi gwaethygu, a fyddech chi efallai'n ystyried cael gwared ar y parthau 50 mya?
English: Well, Llywydd, we will certainly monitor the position very closely. The evidence is that 50 mph zones, when properly preserved, prevent queues rather than add to them. A section of the A470 between Upper Boat and Bridge Street interchanges is an area where we know that the figures demonstrate that there is an urgent and immediate need to bring about improvements in air quality. We will do more over this autumn to put up information that explains to people why they are being asked to observe that 50 mph speed limit and to explain to them that they are being asked to do it because the scientific evidence demonstrates that they will be making a contribution to improving air quality for those communities that they are driving through. I think we've always been able to make an appeal to people in Wales to understand that collective effort has an impact on the lives of other people. We haven't explained that well enough and persistently enough to people so far. I am optimistic that when we do that, we will see people observe that 50 mph speed limit and that it will both improve air quality and reduce queuing and do good in the lives of people who, today, suffer the impact of the actions that other people take in travelling through those communities.
Welsh: Wel, Llywydd, byddwn yn sicr yn monitro'r sefyllfa yn ofalus iawn. Y dystiolaeth yw bod parthau 50 mya, pan gânt eu cadw'n briodol, yn atal ciwiau yn hytrach nag ychwanegu atynt. Mae rhan o'r A470 rhwng cyfnewidfeydd Upper Boat a Bridge Street yn ardal lle'r ydym ni'n gwybod bod y ffigurau'n dangos bod angen taer ar unwaith i sicrhau gwelliannau i ansawdd aer. Byddwn yn gwneud mwy dros yr hydref hwn i rannu gwybodaeth sy'n egluro i bobl pam y gofynnir iddyn nhw ufuddhau i'r terfyn cyflymder hwnnw o 50 mya ac esbonio iddyn nhw y gofynnir iddyn nhw ei wneud gan fod y dystiolaeth wyddonol yn dangos y byddant yn gwneud cyfraniad at wella ansawdd aer i'r cymunedau hynny y maen nhw'n gyrru drwyddynt. Rwy'n credu ein bod ni wedi gallu gwneud apêl i bobl yng Nghymru erioed i ddeall bod cydymdrech yn cael effaith ar fywydau pobl eraill. Nid ydym ni wedi esbonio hynny'n ddigon da ac yn ddigon cyson i bobl hyd yn hyn. Rwy'n obeithiol y byddwn, pan fyddwn ni'n gwneud hynny, yn gweld pobl yn cadw at y terfyn cyflymder 50 mya hwnnw ac y bydd yn gwella ansawdd aer ac yn lleihau ciwio ac yn gwneud daioni ym mywydau pobl sydd, heddiw, yn dioddef effaith y camau y mae pobl eraill yn eu cymryd wrth deithio drwy'r cymunedau hynny.
English: Llywydd, Transport for Wales will deliver the Wales and borders rail franchise through a £5 billion investment in Welsh railways over the next 15 years.
Welsh: Llywydd, bydd Trafnidiaeth Cymru yn darparu masnachfraint rheilffyrdd Cymru a'r gororau drwy £5 biliwn o fuddsoddiad yn rheilffyrdd Cymru dros y 15 mlynedd nesaf.