English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I move those amendments in the name of Plaid Cymru. Of course, we have seen a number of changes and reforms over the years, particularly maybe over the last two Assembly terms. We've seen the review of the qualifications system, we've seen an ongoing review now of the national curriculum, we've seen changes to additional learning needs as well, of course. And the Welsh Government and Qualifications Wales regularly remind us, as we've heard, that, due to the scale and the complexity of those recent changes, we should take care when drawing any conclusions from comparing results from one year to the other. Well, you know what? I've been here for probably seven years now, and I don't think I've had a single year where I haven't been told that it's difficult to make those comparisons, and that underlines to me, I think, the way that the Welsh Government has constantly been reforming, changing, moving the goalposts - largely, I'm sure, rightly so. But it just leaves me wondering whether we'll ever get to a level of consistency within the system where we can in future, maybe, make those kinds of comparisons. And spare a thought for the teachers who are grappling with those changes at the coalface on a daily basis, and, of course, the biggest change is yet to come in that curriculum reform and the consequential changes in qualifications and assessment systems. There is an irony, I think, in that no doubt the Cabinet Secretary will tell us in a minute that we mustn't make those year-on-year comparisons, but, in the Government's own amendment, of course, it welcomes the increase in A* to C GCSE maths and maths numeracy results. Well, I'm not sure that we can have it both ways. Maybe we can, but, you know, what does that do in terms of confusing people out there as to whether we can or cannot make meaningful comparisons? I have to say that, given the huge reduction in early entry to GCSE this year compared to last - I think around 16 per cent of all qualifications last year were early entry and it's now barely 4 per cent this year - I was hoping that maybe that would have an impression on the overall A* to C pass rate, but it is disappointing that we've seen the headline statistic again down this year. And, of course, the gap between attainment in Wales, England and Northern Ireland - whilst there may be caveats and health warnings, it is a comparison that people will make. So, maybe the question we should be asking is: if comparing is difficult, what is the Welsh Government doing to educate pupils, parents and the wider public about how we do that? So, whilst making annual comparisons is admittedly increasingly difficult, I think there is one thing that is plain to see, and that is, of course, that it is unrealistic and unfair of the Welsh Government and anyone else to expect year-on-year improvement in A-level and GCSE performance when, of course, we see year-on-year school budgets reducing and shrinking and the resources available diminishing. Unless, of course, schools and local authorities are provided with fairer funding, then I don't think we can realistically expect our pupils to be constantly improving and achieving their full potential. Local authorities, teachers, teaching unions - they tell us that schools have now reached crisis point. Following real-terms cuts to per pupil funding of £300 since 2009, the education unions are saying that we're seeing increases in class sizes, it's leading to an overreliance on teaching assistants, who aren't, of course, properly paid, it's leading to a detrimental impact on the curriculum, and pupils' education will inevitably suffer as a result. So, it's a miracle, actually, that they are performing as well as they are performing under those circumstances. And that does have an effect or an impact on teachers' and pupils' morale as well, and there's a vicious circle, isn't there, really? With diminishing levels of staffing in many of our schools, the workload on the remaining teachers is much higher and the pressures and the stress are bound to show. It's certainly reflected in the way that fewer people are being attracted into the profession now, with numbers of new trainee teachers missing targets, secondary school teachers targets missed by over a third in 2016-17, the target missed as well for primary school trainees, and a third of teachers who responded to the Education Workforce Council's national education workforce survey said that they intended to leave the profession in the next three years. And, of course National Education Union Cymru figures as well have shown that over 15,000 working days a year are now lost by teachers due to stress-related illnesses. Now, Plaid Cymru's fully costed manifesto from 2016 outlined how we would introduce a number of initiatives, including an annual premium payment to teachers and a payment as well to teaching assistants - we mustn't forget them. We talked about a greater focus on allowing time for training, a greater emphasis on continuing professional development, more time to prepare and to teach and to mark, but, of course, all of this costs money, and we recognise that. But creating a world-class education system will cost money, and we mustn't fool ourselves that we can do it any other way. So, the Welsh Government must step up to that mark, and it's only then that we can fairly and reasonable expect our teachers and our pupils to achieve the improved standards and results that we all want to see.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n cynnig y gwelliannau yn enw Plaid Cymru. Wrth gwrs, rydym wedi gweld nifer o newidiadau a diwygiadau dros y blynyddoedd, yn enwedig dros ddau dymor diwethaf y Cynulliad efallai. Rydym wedi gweld yr adolygiad o'r system gymwysterau, rydym wedi gweld adolygiad parhaus yn awr o'r cwricwlwm cenedlaethol, rydym wedi gweld newidiadau i anghenion dysgu ychwanegol yn ogystal, wrth gwrs. Ac fel y clywsom, oherwydd maint a chymhlethdod y newidiadau diweddar hynny, mae Llywodraeth Cymru a Cymwysterau Cymru yn ein hatgoffa'n rheolaidd y dylem fod yn ofalus wrth ddod i unrhyw gasgliadau yn sgil cymharu canlyniadau o un flwyddyn i'r llall. Wel, wyddoch chi beth? Rwyf wedi bod yma ers saith mlynedd bellach, ac nid wyf yn meddwl fy mod wedi cael un flwyddyn lle na chefais wybod ei bod hi'n anodd gwneud y cymariaethau hynny, ac mae hynny'n dangos i mi, rwy'n credu, y ffordd y mae Llywodraeth Cymru yn gyson wedi diwygio, newid, symud y pyst gôl - fel y dylent, i raddau helaeth, rwy'n siŵr. Ond mae'n gwneud i mi feddwl tybed a fyddwn ni byth yn cyrraedd lefel o gysondeb yn y system lle gallwn wneud y mathau hynny o gymariaethau yn y dyfodol o bosibl. A meddyliwch am yr athrawon sy'n gorfod ymdopi â'r newidiadau hynny yn y rheng flaen yn ddyddiol, ac wrth gwrs, mae'r newid mwyaf eto i ddod gyda diwygio'r cwricwlwm a'r newidiadau yn sgil hynny i gymwysterau a systemau asesu. Mae yna eironi, rwy'n credu, yn y modd y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn sicr o ddweud wrthym mewn munud na ddylem wneud y cymariaethau hynny o un flwyddyn i'r llall, ond yng ngwelliant y Llywodraeth, wrth gwrs, mae'n croesawu'r cynnydd yng nghanlyniadau mathemateg a mathemateg rhifedd A* i C yn TGAU. Wel, nid wyf yn siŵr y gallwn ei chael hi'r ddwy ffyrdd. Efallai y gallwn, ond wyddoch chi, beth y mae hynny'n ei wneud o ran drysu pobl ynglŷn â'n gallu i wneud cymariaethau ystyrlon? Rhaid imi ddweud, o ystyried y gostyngiad enfawr yn nifer y cofrestriadau cynnar ar gyfer TGAU eleni o gymharu â'r llynedd - credaf fod tua 16 y cant o'r holl gymwysterau y llynedd yn gofrestriadau cynnar a bellach prin ei fod yn 4 y cant eleni - roeddwn yn gobeithio efallai y byddai hynny'n gwneud argraff ar y gyfradd sy'n llwyddo i gael A* i C yn gyffredinol, ond mae'n siomedig ein bod wedi gweld y prif ystadegyn i lawr eto eleni. Ac wrth gwrs, mae'r bwlch rhwng cyrhaeddiad yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon - er y gallai fod cafeatau a rhybuddion, mae'n gymhariaeth y bydd pobl yn ei gwneud. Felly, efallai mai'r cwestiwn y dylem ei ofyn yw: os yw cymharu'n anodd, beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i addysgu disgyblion, rhieni a'r cyhoedd yn ehangach ynglŷn â sut y gwnawn hynny? Felly, er bod yn rhaid cyfaddef ei bod hi'n fwyfwy anodd gwneud cymariaethau blynyddol, credaf fod un peth yn amlwg iawn, sef, wrth gwrs, ei bod yn afrealistig ac yn annheg i Lywodraeth Cymru ac unrhyw un arall ddisgwyl gwelliant flwyddyn ar ôl blwyddyn yn y perfformiad Safon Uwch a TGAU pan welwn gyllidebau ysgol o un flwyddyn i'r llall yn lleihau ac yn crebachu a'r adnoddau sydd ar gael yn mynd yn llai. Oni bai bod ysgolion ac awdurdodau lleol yn cael cyllid tecach, nid wyf yn meddwl mewn gwirionedd y gallwn ddisgwyl i'n disgyblion wella'n gyson a chyrraedd eu potensial llawn. Mae awdurdodau lleol, athrawon ac undebau athrawon yn dweud wrthym fod yr ysgolion bellach wedi cyrraedd pwynt argyfwng. Yn sgil toriadau termau real o £300 y disgybl i'r cyllid ers 2009, mae'r undebau addysg yn dweud ein bod yn gweld cynnydd ym maint dosbarthiadau, mae'n arwain at orddibyniaeth ar gynorthwywyr addysgu, nad ydynt, wrth gwrs, yn cael eu talu'n briodol, mae'n arwain at effaith niweidiol ar y cwricwlwm, ac yn anochel bydd addysg disgyblion yn dioddef o ganlyniad. Felly, mae'n wyrth, mewn gwirionedd, eu bod yn cyflawni gystal ag y maent yn ei wneud o dan yr amgylchiadau hynny. Ac mae hynny wedi cael effaith ar forâl athrawon a disgyblion yn ogystal, ac mae cylch dieflig yno, onid oes? Gyda lefelau staffio'n gostwng fwyfwy mewn llawer o'n hysgolion, mae llwyth gwaith yr athrawon sy'n weddill yn uwch o lawer ac mae'r pwysau a'r straen yn rhwym o ddangos. Yn sicr, caiff ei adlewyrchu yn y ffordd y mae llai o bobl yn cael eu denu i'r proffesiwn yn awr, gyda niferoedd athrawon dan hyfforddiant newydd yn methu cyrraedd y targedau, nifer athrawon ysgolion uwchradd draean yn is na'r targed yn 2016-17, y targed ar gyfer athrawon cynradd dan hyfforddiant heb ei gyrraedd chwaith, a dywedodd traean o'r athrawon a ymatebodd i arolwg cenedlaethol Cyngor y Gweithlu Addysg o'r gweithlu addysg eu bod yn bwriadu gadael y proffesiwn yn ystod y tair blynedd nesaf. Ac wrth gwrs mae ffigurau Undeb Addysg Cenedlaethol Cymru wedi dangos bod dros 15,000 diwrnod gwaith y flwyddyn bellach yn cael eu colli gan athrawon oherwydd salwch sy'n gysylltiedig â straen. Nawr, roedd maniffesto Plaid Cymru yn 2016 a gostiwyd yn llawn yn amlinellu sut y byddem yn cyflwyno nifer o fentrau, gan gynnwys taliad premiwm blynyddol i athrawon a thaliad yn ogystal i gynorthwywyr addysgu - rhaid inni beidio ag anghofio amdanynt hwy. Roeddem yn trafod canolbwyntio mwy ar ganiatáu amser ar gyfer hyfforddiant, mwy o bwyslais ar ddatblygiad proffesiynol parhaus, mwy o amser i baratoi ac i addysgu ac i farcio, ond wrth gwrs, mae hyn oll yn costio, ac rydym yn cydnabod hynny. Ond mae creu system addysg o'r radd flaenaf yn mynd i gostio arian, ac ni allwn dwyllo ein hunain y gallwn ei wneud mewn unrhyw ffordd arall. Felly, rhaid i Lywodraeth Cymru ysgwyddo'r cyfrifoldeb hwnnw, a nes y bydd hynny'n digwydd ni allwn ddisgwyl yn deg ac yn rhesymol i'n hathrawon a'n disgyblion gyflawni'r safonau a'r canlyniadau gwell y mae pawb ohonom am eu gweld.