techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Presiding Officer. First Minister, in recent press reports, and namely this morning, you talk about your new position on the free movement of people, should there be an agreement with the European Union to maintain access to the single market. You seem to be referring to some sort of period where no movement should be allowed over a given period, such as when the new eastern European countries came in, in 2004. In June of this year, you were very clear that goods, services and people were interlinked and could not be divorced. Is it the position of the Welsh Government now that the free movement of people is not a red line for the Welsh Government, and merely goods and services are the points that you are promoting?
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Brif Weinidog, mewn adroddiadau diweddar yn y wasg, ac y bore yma yn benodol, rydych chi'n siarad am eich safbwynt newydd ar symudiad rhydd pobl, pe byddai cytundeb gyda'r Undeb Ewropeaidd i gynnal mynediad at y farchnad sengl. Mae'n ymddangos eich bod yn cyfeirio at ryw fath o gyfnod pan na ddylid caniatáu unrhyw symudiad dros gyfnod penodol, fel pan ddaeth y gwledydd dwyrain Ewrop newydd i mewn, yn 2004. Ym mis Mehefin eleni, roeddech chi'n glir iawn bod nwyddau, gwasanaethau a phobl yn gysylltiedig â'i gilydd ac na ellid eu hysgaru. Ai safbwynt Llywodraeth Cymru nawr yw nad yw symudiad rhydd pobl yn llinell goch i Lywodraeth Cymru, ac mai dim ond nwyddau a gwasanaethau yw'r pwyntiau yr ydych chi'n eu hyrwyddo?
English: Well that's exactly, of course, what many in the UK Government believe. For me, access to the single market in terms of goods and services is a red line. That's something that cannot be negotiated away. I have made the suggestion of a seven-year moratorium; I think that offers a possibility as far as the UK is concerned - I'm trying to be helpful as far as the UK Government is concerned here - in order to maintain access to the single market. But, no, for me, it's access for goods and services that is the red line.
Welsh: Wel dyna yn union, wrth gwrs, y mae llawer yn Llywodraeth y DU yn ei gredu. I mi, mae mynediad at y farchnad sengl o ran nwyddau a gwasanaethau yn llinell goch. Mae hynny'n rhywbeth na ellir ei negodi i ffwrdd. Rwyf wedi gwneud yr awgrym i gael moratoriwm saith mlynedd; credaf fod hynny'n cynnig posibilrwydd cyn belled ag y mae'r DU yn y cwestiwn - rwy'n ceisio bod o gymorth cyn belled ag y mae Llywodraeth y DU yn y cwestiwn yn y fan yma - er mwyn cynnal mynediad at y farchnad sengl. Ond, na, i mi, mynediad at nwyddau a gwasanaethau yw'r llinell goch.
English: So, for you - and I'm questioning you as First Minister - you are saying that is the position of the Welsh Government, which, obviously, within that Government, has a Liberal Democrat Member, and collective responsibility. So, therefore, all Members around the Cabinet table agree that the position of the Welsh Government does not now relate to the free movement of people, which, as I understood it, was a red line for you back in June. Is that the case?
Welsh: Felly, i chi - ac rwy'n eich holi chi fel Prif Weinidog - rydych chi'n dweud mai safbwynt Llywodraeth Cymru, y mae, yn amlwg, o fewn y Llywodraeth honno, Aelod sy'n Ddemocrat Rhyddfrydol, a chyfrifoldeb ar y cyd. Felly, mae pob Aelod o amgylch bwrdd y Cabinet yn cytuno nad yw safbwynt Llywodraeth Cymru bellach yn ymwneud â symudiad rhydd pobl, a oedd, fel yr wyf i'n ei ddeall, yn llinell goch i chi yn ôl ym mis Mehefin. Ai dyna'r gwir?
English: No. Access to the single market for goods and services is the red line; the issue of free movement of people is something that will need to be examined and discussed as part of the negotiations.
Welsh: Nage. Mynediad at y farchnad sengl ar gyfer nwyddau a gwasanaethau yw'r llinell goch; mae'r mater o symudiad rhydd pobl yn rhywbeth y bydd angen ei archwilio a'i drafod yn rhan o'r trafodaethau.
English: The position has completely changed, First Minister, and you've signed your Government up to dropping the prerequisite that the free movement of people is a requisite that you wanted back in your declaration in June. You also have the agreement of Plaid Cymru supporting you in your endeavours, and so I'm assuming that these discussions have been undertaken with Plaid Cymru and you are not making these decisions solo. What is concerning here, as the answers are slowly coming out from you, is that, very often, you are appearing on camera and making up policy on the hoof. How are you arriving at the collective responsibility of the Welsh Government so that your position as the lead on the Welsh Government can be taken seriously when you are discussing these matters in Westminster? You have moved on a fundamental principle here, which you said was a red line for you in June. That has now been discarded in September, and one of your Members in the Cabinet has signed up to that who is a Lib Dem - and Plaid Cymru, by supporting your Government.
Welsh: Mae'r sefyllfa wedi newid yn llwyr, Brif Weinidog, ac rydych chi wedi ymrwymo eich Llywodraeth i ollwng y rhagofyniad bod symudiad rhydd pobl yn rhywbeth angenrheidiol yr oeddech chi ei eisiau yn ôl yn eich datganiad ym mis Mehefin. Mae gennych chi gytundeb Plaid Cymru hefyd yn eich cefnogi yn eich ymdrechion, ac felly rwy'n tybio bod y trafodaethau hyn wedi cael eu cynnal gyda Phlaid Cymru ac nad ydych chi'n gwneud y penderfyniadau hyn ar eich pen eich hun. Yr hyn sy'n peri pryder yma, wrth i'r atebion ddod gennych chi yn araf bach, yw, yn aml iawn, eich bod yn ymddangos ar gamera ac yn llunio polisi yn y fan a'r lle. Sut ydych chi'n cyrraedd cyfrifoldeb cyfunol Llywodraeth Cymru fel y gall eich safbwynt fel arweinydd Llywodraeth Cymru gael ei gymryd o ddifrif pan fyddwch chi'n trafod y materion hyn yn San Steffan? Rydych chi wedi symud ar egwyddor sylfaenol yma, a ddywedasoch oedd yn llinell goch i chi ym mis Mehefin. Camwyd yn ôl oddi wrth hynny nawr ym mis Medi, ac mae un o'ch Aelodau yn y Cabinet wedi ymrwymo i hynny, sy'n Ddemocrat Rhyddfrydol - a Phlaid Cymru, trwy gefnogi eich Llywodraeth.
English: Does anyone here know what Conservative policy is, either in the UK or Wales, in terms of Brexit? Do you know what they say about Brexit? 'Brexit means Brexit.' Brilliant. Brilliant. What a fantastic leap of logic. I have no idea what his position is on Europe - absolutely no idea whatsoever. What I can say to him is that all of us on this side of the Chamber know full well that access to the single market for goods and services is vital for Welsh industry. Will he support that? Will he support that? Will he support the proposition that we need to be able to sell in one of the biggest markets in the world - bigger than America and Russia concerned - without any trade barriers? That is the question that was being asked of me by US investors when I was in the US. If he had been there, he wouldn't even have given them an answer.
Welsh: A oes unrhyw un yma yn gwybod beth yw polisi'r Ceidwadwyr, naill ai yn y DU neu yng Nghymru, o ran Brexit? Ydych chi'n gwybod beth maen nhw'n ei ddweud am Brexit? 'Mae Brexit yn golygu Brexit.' Gwych. Gwych. Dyna naid ardderchog o resymeg. Nid oes gen i unrhyw syniad beth yw ei safbwynt ar Ewrop - dim syniad o gwbl. Yr hyn y gallaf ei ddweud wrtho yw bod pob un ohonom ni ar yr ochr hon i'r Siambr yn gwybod yn iawn fod mynediad at y farchnad sengl ar gyfer nwyddau a gwasanaethau yn hanfodol i ddiwydiant Cymru. A wnaiff ef gefnogi hynny? A wnaiff ef gefnogi hynny? A wnaiff ef gefnogi'r cynnig bod angen i ni allu gwerthu yn un o farchnadoedd mwyaf y byd - mwy nag America a Rwsia - heb unrhyw rwystrau masnach? Dyna'r cwestiwn yr oedd buddsoddwyr yn yr Unol Daleithiau yn ei ofyn i mi pan roeddwn i yn yr Unol Daleithiau. Pe byddai ef wedi bod yno, ni fyddai hyd yn oed wedi rhoi ateb iddyn nhw.
English: Diolch yn fawr, Lywydd. Well, I'm delighted to welcome the First Minister to signing up to UKIP policy on immigration. We're making progress. But I'm sure the First Minister is looking forward with as much relish as I am to the result of the Labour Party leadership election being announced on Saturday. Does he agree with me that the election of Jeremy Corbyn as leader of the Labour Party would be very good for Wales, because, in the memorable words of Lord Kinnock, it's very doubtful we'll see another Labour Government again in his lifetime?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Wel, rwy'n falch iawn o groesawu'r Prif Weinidog i ymrwymo i bolisi UKIP ar fewnfudo. Rydym ni'n gwneud cynnydd. Ond rwy'n siŵr bod y Prif Weinidog yn edrych ymlaen gyda chymaint o bleser ag yr wyf innau at gyhoeddi canlyniad etholiad arweinyddiaeth y Blaid Lafur ddydd Sadwrn. A yw'n cytuno â mi y byddai ethol Jeremy Corbyn yn arweinydd y Blaid Lafur yn dda iawn i Gymru, oherwydd, yng ngeiriau cofiadwy yr Arglwydd Kinnock, mae'n amheus iawn y byddwn yn gweld Llywodraeth Lafur arall eto yn ystod ei oes ef?
English: Well, two things I have to say to the leader of UKIP: firstly, it seems that his party's policy is to treat people who are refugees from war as economic migrants. We've heard that from a Member of his own back benches. Secondly, I can guarantee him - [Interruption.] I can guarantee him that the party he was once a member of in the 1980s is the party that is most disliked by the electorate in Wales. They remember what he did, and his party, after that 1981 budget that he was so proud of. They remember what he did, supporting the miner's strike against our own people - shut down our mining industry, shut down our steel industry. If that's UKIP policy, by all means go out and sell it to the people of Wales.
Welsh: Wel, mae dau beth y mae'n rhaid i mi ddweud wrth arweinydd UKIP: yn gyntaf, mae'n ymddangos mai polisi ei blaid ef yw trin pobl sy'n ffoaduriaid o ryfel fel ymfudwyr economaidd. Rydym ni wedi clywed hynny gan Aelod o'i feinciau cefn ei hun. Yn ail, gallaf ei sicrhau - [Torri ar draws.] Gallaf ei sicrhau mai'r blaid yr oedd ef yn aelod ohoni ar un adeg yn yr 1980au yw'r blaid sy'n cael ei chasáu fwyaf gan etholwyr Cymru. Maen nhw'n cofio yr hyn a wnaeth ef, a'i blaid, ar ôl y gyllideb honno ym 1981 yr oedd ef mor falch ohoni. Maen nhw'n cofio'r hyn a wnaeth, wrth gefnogi streic y glowyr yn erbyn ein pobl ein hunain - cau ein diwydiant mwyngloddio i lawr, cau ein diwydiant dur i lawr. Os mai dyna bolisi UKIP, ewch allan ar bob cyfrif i'w werthu i bobl Cymru.
English: Can I bring the First Minister back to today, rather than 30 years ago, which is rather more relevant? By the way, Gareth Bennett did not take the view that people coming from Syria are all economic migrants, but the whole point about the law on refugees is that you're entitled to refugee status in the first country to which you go for protection from the country from which you're coming, and that, in most cases, is Turkey. Once they get to Turkey, from there on, they are economic migrants. Would the First Minister first agree with me that that is the law?
Welsh: A gaf i ddod â'r Prif Weinidog yn ôl i heddiw, yn hytrach na 30 mlynedd yn ôl, sydd braidd yn fwy perthnasol? Gyda llaw, nid oedd Gareth Bennett o'r farn bod y bobl sy'n dod o Syria i gyd yn ymfudwyr economaidd, ond holl bwynt y gyfraith ar ffoaduriaid yw bod gennych chi hawl i statws ffoadur yn y wlad gyntaf yr ydych chi'n mynd iddi ar gyfer diogelwch o'r wlad yr ydych chi'n dod ohoni, a Thwrci yw honno yn y rhan fwyaf o achosion. Ar ôl iddyn nhw gyrraedd Twrci, o'r fan honno ymlaen, ymfudwyr economaidd ydyn nhw. A yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi yn gyntaf mai dyna'r gyfraith?
English: No, I don't agree with that at all. People will look to go to the first place they can get to as a place of safety. From my perspective, it's important - . He is the descendant of an immigrant. All his Members are descendants of immigrants. It's all a question of when their families came to this island. Every single one of us in this room is the descendant of an immigrant. It all depends on when our families actually came here and, from my perspective, it's absolutely right that where people are fleeing war and oppression they get the opportunity in a civilised country - in a civilised country - to be able to live their lives in peace, and that is something I'll never compromise on.
Welsh: Na wnaf, nid wyf yn cytuno â hynny o gwbl. Bydd pobl yn ceisio mynd i'r lle cyntaf y gallant ei gyrraedd fel man diogel. O'm safbwynt i, mae'n bwysig - . Mae ef yn ddisgynnydd i fewnfudwr. Mae ei holl Aelodau yn ddisgynyddion mewnfudwyr. Cwestiwn o bryd ddaeth eu teuluoedd i'r ynys hon yw hyn. Mae pob un ohonom ni yn yr ystafell hon yn ddisgynnydd i fewnfudwr. Mae'r cyfan yn dibynnu ar bryd y daeth ein teuluoedd yma mewn gwirionedd ac, o'm safbwynt i, mae'n gwbl gywir, pan fo pobl yn ffoi rhag rhyfel a gormes, eu bod yn cael cyfle mewn gwlad wâr - mewn gwlad wâr - i gael byw eu bywydau mewn heddwch, ac mae hynny'n rhywbeth na wnaf i fyth gyfaddawdu yn ei gylch.
English: Everybody agrees with that general principle and it has nothing whatever to do with the EU because we're signed up to international conventions under the UN and the Geneva convention. Of course it's right that refugees should be given asylum and protection from the countries where they can't live in safety. But economic migration is a fact of life in Europe. Millions of people are queuing up on the borders of the European Union, which are porous, and there has to be a European solution to this. It can't just be left to chance where millions of people manage to get through the system, end up at Calais, and are queuing up to come across the channel. There has to be a managed process, but there has to be a limitation because, if immigration is uncontrolled into this country, all kinds of social complications are created and the people who lose out most of all are those at the bottom of the income scale, the most disadvantaged, the most under privileged in society, whom the Labour Party, I thought, was actually brought into being to protect.
Welsh: Mae pawb yn cytuno â'r egwyddor gyffredinol ac nid oes ganddo unrhyw beth o gwbl i'w wneud â'r UE oherwydd ein bod ni wedi ymrwymo i gonfensiynau rhyngwladol o dan y Cenhedloedd Unedig a chonfensiwn Genefa. Wrth gwrs, mae'n iawn y dylai ffoaduriaid gael lloches ac amddiffyniad rhag y gwledydd lle na allant fyw yn ddiogel. Ond mae mudo economaidd yn un o ffeithiau bywyd yn Ewrop. Mae miliynau o bobl yn ciwio ar ffiniau'r Undeb Ewropeaidd, sydd yn fandyllog, ac mae'n rhaid cael ateb Ewropeaidd i hyn. Ni ellir ei adael i siawns pan fo miliynau o bobl yn llwyddo i gael drwy'r system, cyrraedd Calais, a chiwio i ddod ar draws y sianel. Mae'n rhaid cael proses wedi'i rheoli, ond mae'n rhaid cael cyfyngiad oherwydd, os na reolir mewnfudiad i'r wlad hon, caiff pob math o gymhlethdodau cymdeithasol eu creu a'r bobl sy'n dioddef fwyaf yw'r rhai ar waelod y raddfa incwm, y rhai dan yr anfantais fwyaf, y rhai mwyaf difreintiedig mewn cymdeithas, y daethpwyd â'r Blaid Lafur, roeddwn i'n meddwl, i fodolaeth i'w hamddiffyn.
English: Well, I'm not going to take lectures from somebody who was a Thatcherite trumpet blower back in the 1980s. But I'll agree with him on one point: there should be a European solution. But the problem is we are now not going to be part of the European solution because we won't be in Europe. That's the issue. We won't have a voice in it. But he's right: it's hugely important this is treated as a European challenge and that all European countries rise to that challenge. Let's not forget that it's within living memory that millions of people were actually refugees within Europe and were moving from one country to another in massive population exchanges at the end of the war and, indeed, in Yugoslavia in the 1990s. So, sometimes we forget our own history when we talk about refugees. I welcome what he said about the need to make sure that people who are genuine refugees are given help and asylum. I understand the point he makes about uncontrolled immigration. I don't argue for uncontrolled immigration; of course there have to be limits on what any country can accept. We must be hugely careful not to suggest that those people who are fleeing war and are desperate and have seen people drown in the Aegean sea in the eastern Mediterranean somehow are simply looking for a better paid job. I just don't buy that, I'm sorry.
Welsh: Wel, nid wyf yn mynd i gymryd pregeth gan rywun a oedd yn chwythu utgorn Thatcher yn ôl yn y 1980au. Ond byddaf yn cytuno ag ef ar un pwynt: dylid cael ateb Ewropeaidd. Ond y broblem nawr yw nad ydym ni'n mynd i fod yn rhan o'r ateb Ewropeaidd gan na fyddwn ni yn Ewrop. Dyna'r broblem. Ni fydd gennym lais yn hynny. Ond mae'n iawn: mae'n hynod bwysig bod hon yn cael ei thrin fel her Ewropeaidd a bod holl wledydd Ewrop yn ymateb i'r her honno. Gadewch i ni gofio ei fod o fewn cof pan oedd miliynau o bobl yn ffoaduriaid o fewn Ewrop ac yn symud o un wlad i'r llall mewn cyfnewidiadau poblogaeth enfawr ar ddiwedd y rhyfel ac, yn wir, yn Iwgoslafia yn y 1990au. Felly, weithiau rydym ni'n anghofio ein hanes ein hunain pan fyddwn ni'n sôn am ffoaduriaid. Croesawaf yr hyn a ddywedodd am yr angen i wneud yn siŵr bod pobl sy'n ffoaduriaid gwirioneddol yn cael cymorth a lloches. Rwy'n deall y pwynt y mae'n ei wneud am fewnfudo direolaeth. Nid wyf yn dadlau o blaid mewnfudo direolaeth; mae'n rhaid cael cyfyngiadau ar y rhai y gall unrhyw wlad eu derbyn, wrth gwrs. Mae'n rhaid i ni fod yn ofalus iawn i beidio ag awgrymu nad yw'r bobl hynny sy'n ffoi rhag rhyfel ac sydd yn ddiobaith ac sydd wedi gweld pobl yn boddi yn y môr Aegean yn nwyrain Môr y Canoldir ond yn chwilio am swydd sy'n talu'n well. Nid wyf yn derbyn hynny, mae'n ddrwg gennyf.
English: Yes. Local authorities are expected to comply with the principles of the Wales procurement policy statement to help maximise the economic benefit of procurement for Wales.
Welsh: Gwnaf. Disgwylir i awdurdodau lleol gydymffurfio ag egwyddorion datganiad polisi caffael Cymru i helpu i sicrhau'r budd economaidd mwyaf posibl i Gymru o gaffael.
English: First Minister, the largest privately owned waste management company in Wales, the Potter Group, which is based in my constituency, has been excluded from bidding for a waste management contract in Bridgend County Borough Council because it doesn't meet the requirements of having an annual turnover of more than £50 million. Would you agree with me that it's disproportionate to require such a large annual turnover, which results in the exclusion of even the largest waste management company in Wales from bidding for these types of contracts, and would you commit to reviewing Welsh Government guidance to ensure local authorities are - in this regard to procurement contracts?
Welsh: Brif Weinidog, mae'r cwmni rheoli gwastraff mwyaf yng Nghymru sy'n eiddo preifat, Grŵp Potter, sydd wedi'i leoli yn fy etholaeth i, wedi ei wahardd rhag cynnig am gontract rheoli gwastraff yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr gan nad yw'n bodloni'r gofynion o fod â throsiant blynyddol o fwy na £50 miliwn. A ydych chi'n cytuno â mi ei bod yn anghymesur gwneud trosiant blynyddol mor fawr yn ofynnol, sy'n arwain at wahardd hyd yn oed y cwmni rheoli gwastraff mwyaf yng Nghymru rhag gwneud cais am y mathau hyn o gontractau, ac a wnewch chi ymrwymo i adolygu canllawiau Llywodraeth Cymru i sicrhau bod awdurdodau lleol - yn hyn o beth o ran contractau caffael?
English: He raises an important point on behalf of a business in his community. If he would write to me with further detail then I'll give it, of course, the attention to detail that the question deserves.
Welsh: Mae'n codi pwynt pwysig ar ran busnes yn ei gymuned. Pe byddai'n ysgrifennu ataf gyda rhagor o fanylion, yna byddaf yn rhoi iddo, wrth gwrs, y sylw gofalus y mae'r cwestiwn yn ei haeddu.
English: First Minister, there's been considerable progress in harnessing the power of the public pound, but there's still more to do. Professor Kevin Morgan, who's one of Europe's leading experts on sustainable food, has pointed to a skills gap as a major challenge ahead of us. He's made suggestions about recruiting a dozen skilled professionals to be able to give the Welsh public sector the skilled professionals it needs to further harness the power of that pound. Would you be willing to look into Professor Morgan's proposals?
Welsh: Brif Weinidog, bu cynnydd sylweddol o ran harneisio grym y bunt gyhoeddus, ond mae mwy i'w wneud o hyd. Mae'r Athro Kevin Morgan, sy'n un o brif arbenigwyr Ewrop ar fwyd cynaliadwy, wedi tynnu sylw at fwlch sgiliau fel her fawr o'n blaenau. Mae wedi gwneud awgrymiadau ynghylch recriwtio dwsin o weithwyr proffesiynol medrus i allu rhoi i sector cyhoeddus Cymru y gweithwyr proffesiynol medrus y mae eu hangen i harneisio grym y bunt honno ymhellach. A fyddech chi'n barod i ymchwilio i gynigion yr Athro Morgan?
English: Of course. I know those local authorities, some have been better than others over the years: Carmarthenshire, for example, historically, has been very strong when it comes to procurement, at one point employing seven professionals just in the one county. Other local authorities have not been as proactive in terms of employing procurement specialists. We would expect the public sector in Wales, of course, to procure locally as much as possible and that's been successful. Welsh contractors, for example, are currently winning 77 per cent of all major construction awards and that's up from 30 per cent prior to the introduction of the supplier qualification information database approach. Results from the first 259 projects that have taken place that are worth £1.2 billion show that 82 per cent has been reinvested in Wales in the last few years. So, we are seeing a much, much better situation when it comes to procurement, although, of course, we're willing to look at anything that actually improves the situation further.
Welsh: Wrth gwrs. Gwn fod yr awdurdodau lleol hynny, mae rhai wedi bod yn well nag eraill dros y blynyddoedd: mae Sir Gaerfyrddin, er enghraifft, yn hanesyddol, wedi bod yn gryf iawn pan ddaw i gaffael, gan gyflogi saith o weithwyr proffesiynol dim ond yn yr un sir ar un adeg. Nid yw awdurdodau lleol eraill wedi bod mor rhagweithiol o ran cyflogi arbenigwyr caffael. Byddem yn disgwyl i'r sector cyhoeddus yng Nghymru, wrth gwrs, gaffael cymaint â phosibl yn lleol ac mae hynny wedi bod yn llwyddiannus. Ar hyn o bryd, mae contractwyr o Gymru, er enghraifft, yn ennill 77 y cant o'r holl ddyfarniadau adeiladu mawr ac mae hynny i fyny o 30 y cant cyn cyflwyno'r dull cronfa ddata gwybodaeth am gymwysterau cyflenwyr. Mae canlyniadau o'r 259 o brosiectau cyntaf sydd wedi eu dyfarnu sydd werth £1.2 biliwn yn dangos bod 82 y cant wedi cael ei ailfuddsoddi yng Nghymru yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Felly, rydym ni'n gweld sefyllfa sydd lawer iawn yn well pan ddaw i gaffael, ond, wrth gwrs, rydym ni'n barod i ystyried unrhyw beth sy'n gwella'r sefyllfa ymhellach.