English: I certainly welcome the increased powers of the public services ombudsman under this Bill and the inclusion of the Assembly in the appointments process. I was very supportive of this when it came before committee last term and I look forward to scrutiny in our committee when it comes forward. We firmly believe that the ombudsman should be accountable to the National Assembly for Wales, not just the Welsh Government, so the Welsh Conservatives are pleased to note that the nomination for this role will be here through the Assembly. However, I'd like some further clarification as regards how Members of the National Assembly for Wales will feed into all levels of the nomination process for the ombudsman and not just the final stages of appointment. In terms of accessibility, we do welcome proposals to remove the requirement to make a complaint in writing and for the ombudsman still to be able to initiate investigations. Only five other members of the Council of Europe have ombudsmen without this power, so this is, in fact, long overdue in terms of bringing Wales in line with the rest of the UK and Europe. In ensuring objectivity with regard to this power, how will the provisions in this Bill draw a clear dividing line between the ombudsman's commitment to representation and the Welsh Government's priorities? And how will this Bill ensure greater Welsh Government and public service acceptance of investigatory outcomes? The current model complaint policy in Wales is voluntary and the Finance Committee previously noted that adoption across the public sector is not consistent. So, firstly, what consideration might be made for the statutory basis of guidance issued by the ombudsman to apply to private health services as well? Following on from the open day debate last week, this particular new power will mean that we will be able to collate regular, reliable and comparable data on complaints across the public sector. Secondly, then, how will this data be collected to ensure a concerted drive in accountability and transparency in public services, empowering the scrutiny process? And, finally, how will best practice going forward be determined? Will we be able to scrutinise best practice examples from around the UK and further afield to ensure that public service complaints are efficient and effective as a result of this Bill? Will this be reviewed as part of the five-year review by this Assembly? I thank the committee and the Chairman of the Finance Committee, and I thank the Cabinet Secretary for receiving this in good spirit. I look forward to working with everybody, in my part, on the committee, and when it comes to scrutiny here, to ensure that we get this right. Thank you.
Welsh: Rwy'n sicr yn croesawu mwy o bwerau i'r ombwdsmon gwasanaethau cyhoeddus o dan y Bil hwn a chynnwys y Cynulliad yn y broses benodi. Roeddwn yn gefnogol iawn i hyn pan ddaeth gerbron y pwyllgor y tymor diwethaf ac edrychaf ymlaen at graffu yn ein pwyllgor pan ddaw gerbron. Credwn yn gryf y dylai'r ombwdsmon fod yn atebol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, ac nid i Lywodraeth Cymru'n unig, felly mae'r Ceidwadwyr Cymreig yn falch o nodi y bydd yr enwebiad ar gyfer y rôl hon yn digwydd yma drwy'r Cynulliad. Fodd bynnag, hoffwn gael rhywfaint o eglurhad pellach ynglŷn â sut y bydd Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn bwydo i mewn i bob lefel o broses enwebu'r ombwdsmon, ac nid camau olaf y penodiad yn unig. O ran hygyrchedd, rydym yn croesawu cynigion i ddiddymu'r gofyniad i wneud cwyn yn ysgrifenedig ac i'r ombwdsmon ddal i allu cychwyn ymchwiliadau. Pum aelod arall o Gyngor Ewrop yn unig sydd ag ombwdsmyn heb y pŵer hwn, felly mae'n hen bryd i hyn ddigwydd, mewn gwirionedd, er mwyn sicrhau nad yw Cymru yn llusgo ar ôl gweddill y DU ac Ewrop. Wrth sicrhau gwrthrychedd mewn perthynas â'r pŵer hwn, sut y bydd y darpariaethau yn y Bil yn tynnu llinell derfyn glir rhwng ymrwymiad yr ombwdsmon i gynrychiolaeth a blaenoriaethau Llywodraeth Cymru? A sut y bydd y Bil yn sicrhau y bydd Llywodraeth Cymru a gwasanaeth cyhoeddus yn fwy agored i dderbyn canlyniadau ymchwiliadau? Mae'r polisi cwyno enghreifftiol cyfredol yng Nghymru yn wirfoddol a nododd y Pwyllgor Cyllid yn flaenorol nad oedd y modd y cafodd ei fabwysiadu ar draws y sector cyhoeddus yn gyson. Felly, yn gyntaf, pa ystyriaeth y gellid ei rhoi i sail statudol y canllawiau a gyhoeddir gan yr ombwdsmon i fod yn gymwys ar gyfer gwasanaethau iechyd preifat yn ogystal? Yn dilyn y drafodaeth diwrnod agored yr wythnos diwethaf, bydd y pŵer newydd penodol hwn yn golygu y byddwn yn gallu casglu data rheolaidd, dibynadwy a chymaradwy ar gwynion ar draws y sector cyhoeddus. Yn ail, felly, sut y caiff y data hwn ei gasglu er mwyn mynd ati'n gadarn i hyrwyddo atebolrwydd a thryloywder mewn gwasanaethau cyhoeddus, gan rymuso'r broses graffu? Ac yn olaf, sut y pennir arferion gorau wrth edrych i'r dyfodol? A fyddwn yn gallu craffu ar enghreifftiau o arferion gorau o bob cwr o'r DU a thu hwnt er mwyn sicrhau bod cwynion gwasanaethau cyhoeddus yn effeithlon ac yn effeithiol o ganlyniad i'r Bil hwn? A fydd hyn yn cael ei adolygu fel rhan o'r adolygiad pum mlynedd gan y Cynulliad hwn? Diolch i'r pwyllgor a Chadeirydd y Pwyllgor Cyllid, a diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am dderbyn hyn mewn ysbryd da. Edrychaf ymlaen at weithio gyda phawb, yn fy rhan ar y pwyllgor, a phan ddaw i'w graffu yma, er mwyn sicrhau ein bod yn cael hyn yn iawn. Diolch.