English: Diolch. I am today providing Members with a further statement on the UK Government's spending round, the implications for Wales and the actions that we as a Government are taking to respond to the UK Government's unpredictable approach to public finances. On 4 September, the Chancellor of the Exchequer presented the UK Government's spending round, setting out its spending plans for 2020-21. Immediately following the Chancellor's spending round, I provided Members with a written statement during recess outlining an initial response to the key headlines for Wales. The Chancellor's announcement was against a backdrop of escalating Brexit uncertainty and evidence of the UK potentially entering another period of recession. In the fortnight since the spending round, we have seen further chaos, uncertainty and mixed messages from the UK Government. The range of scenarios we are now needing to consider include the prospect of publishing our draft budget in a pre-election period. The Chancellor's announcement provided, for the first time, details of our revenue budget for 2020-21, which will increase by £593 million above the 2019-20 baseline. This represents an increase of 2.3 per cent in real terms. The spending round also includes an increase of £18 million to our capital budget, which had already been set for 2020-21. Our capital budget will be 2.4 per cent higher in real terms than in 2019-20. On the basis of the Chancellor's announcement, the Welsh Government's budget in 2020-21 will still be 2 per cent, or £300 million, lower in real terms than in 2010-11. The additional funding does not even return our spending power to the levels of a decade ago. We have consistently called for the end of the UK Government's austerity policy and for increased investment in our vital public services. While the Chancellor's announcement indicates some signs of loosening the purse strings in the short term, it does not make up for nearly a decade of cuts, nor does it come close to providing the sustainable long-term basis on which to plan our public services. We remain unclear about the UK Government's plans for an autumn budget. The Office for Budget Responsibility has informed the UK Parliament's Treasury Committee that it has not been engaged to produce an updated forecast and would normally require 10 weeks' notice. The UK Government is acting irresponsibly by publishing spending plans at this time based on forecasts from March, which assumed a relatively benign Brexit, and a previous administration's fiscal policy. Since March, official data has shown that the UK economy contracted in the second quarter and the latest survey data indicates that it remains weak. A smaller economy means lower tax revenues and makes it likely that the UK Government will quickly revert to a policy of austerity. Indeed, if the Office for Budget Responsibility had produced the timely economic and fiscal forecasts that normally underlie such a statement, the headroom that the Chancellor has exploited may well have proved to be illusory. The spending announcements will add further to borrowing, and the OBR has since stated that the Government's own fiscal rules and a key Conservative manifesto pledge to deliver balanced budgets by the mid-2020s may well be off course, only adding to the high probability that another round of austerity will be likely in the near future. We can have no confidence that these spending announcements will be sustainable. We certainly can't rely on the claimed long-term settlements for the NHS and for schools in England and any potential consequential that they might deliver, because the funding implications for these settlements beyond 2020-21 will actually be determined as part of the next comprehensive spending review. The reality is that the Chancellor's announcement is a pre-election distraction from the UK Government's management of an increasingly chaotic Brexit. The Chancellor announced a further £2 billion in 2020-21 for Brexit delivery. We've been clear that the support to address even a proportion of the impact of Brexit cannot be delivered without a much more significant increase in public spending. We will require substantial additional funding and flexibilities to be able to respond meaningfully to the challenge of Brexit, and I pressed this point to the Chief Secretary to the Treasury at a meeting of the finance Ministers' quadrilateral at the end of August. The answers we've received from the UK Government to date provide no assurance that the funding we would require would be forthcoming. It is clear that the Prime Minister is prepared to take the UK over the 'no deal' cliff edge. This would have a catastrophic impact on Wales. All the evidence shows that leaving the UK without a deal will produce a severe economic slowdown in the UK and that a prolonged recession is likely. In those circumstances, we know that the economy in Wales is likely to be around 10 per cent smaller in the long term, and this would be reflected in real incomes that, in today's terms, would be up to £2,000 lower per person than otherwise. I am deeply concerned that with exit day looming large, the Chancellor was silent on replacement EU funding to support our communities and businesses in Wales. He was unable to provide any kind of assurance that the UK Government will keep the promises of the Prime Minister that we will not receive a penny less than we would have expected within the EU, and that in accordance with the long-standing devolution settlements, we must have autonomy to develop and deliver successor arrangements for EU funding programmes. These are principles which have the full backing of this Assembly. Despite these changes and unprecedented uncertainty, I am more determined than ever to look positively to the future and support our public services in Wales as best we can. I am now proposing to bring forward our plans and publish the Welsh Government budget earlier - to November - to provide as much certainty as possible to our partners and stakeholders. I am liaising with the business and finance committees to seek their support for this change. I welcome the support that committees have already offered and I hope that these new arrangements will be acceptable. The Welsh Government budget will be based on the needs of the people of Wales, and we will aim to deliver the fairest possible settlement for Welsh public services. This consistent commitment is borne out by the fact that health and social services spending in Wales continues to be significantly higher than in England, and cuts to local authorities in England have been twice as deep as in Wales. The Welsh Government has made it very clear that health will continue to be our priority, along with providing local government with the best possible settlement. We remain determined to maximise the impact of the resources we have. In my July statement on the future of public spending, I outlined that our budget preparations have been shaped by our eight priority areas of early years, social care, housing, skills and employability, better mental health, decarbonisation, poverty and biodiversity. We recognise that these eight areas are the ones that have the greatest potential contribution to make to long-term prosperity and well-being. They reflect the times in people's lives when they may be most in need of support, and when the right help can have a dramatic effect on their life course. They are priority areas where it has been shown that early intervention - tackling the root causes, rather than treating symptoms - pays dividends. If we are to realise the full potential of the well‑being of future generations Act, then integration and collaboration between activities and services, with an early intervention and people-centred approach, is essential to delivering long-term outcomes. Our budget will be focused on the areas where we can have the greatest impact over the long term, and will be at the heart of the way Wales will respond to the challenges presented by this spending round.
Welsh: Diolch. Heddiw, rwy'n gwneud datganiad arall i'r Aelodau ar gylch gwario Llywodraeth y DU, y goblygiadau i Gymru a'r camau yr ydym ni yn eu cymryd yn y Llywodraeth i ymateb i ymagwedd anrhagweladwy Llywodraeth y DU tuag at gyllid cyhoeddus. Ar 4 o fis Medi, cyflwynodd Canghellor y Trysorlys gylch gwario Llywodraeth y DU, gan nodi ei gynlluniau gwariant ar gyfer 2020-21. Yn syth wedi cylch gwario'r Canghellor, fe roddais i ddatganiad ysgrifenedig i'r Aelodau yn ystod y toriad yn amlinellu ymateb cychwynnol i'r prif benawdau ar gyfer Cymru. Roedd cyhoeddiad y Canghellor mewn cyfnod o ansicrwydd cynyddol ynghylch Brexit a thystiolaeth bod y DU ar drothwy cyfnod arall o ddirwasgiad o bosibl. Yn y pythefnos ers y cylch gwario, fe welsom ni fwy o anhrefn, ansicrwydd a negeseuon cymysg gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig. Mae'r amrywiaeth o senarios y mae angen i ni eu hystyried nawr yn cynnwys y posibilrwydd o gyhoeddi ein cyllideb ddrafft ni mewn cyfnod cyn etholiad. Roedd cyhoeddiad y Canghellor yn cynnwys, am y tro cyntaf, fanylion ein cyllideb refeniw ar gyfer 2020-21, a fydd yn cynyddu £593 miliwn dros ben llinell sylfaen 2019-20. Mae hyn yn cynrychioli cynnydd o 2.3 y cant mewn termau real. Mae'r cylch gwariant yn cynnwys cynnydd o £18 miliwn i'n cyllideb gyfalaf hefyd, a oedd wedi ei phennu eisoes ar gyfer 2020-21. Fe fydd ein cyllideb gyfalaf ni 2.4 y cant yn uwch mewn termau real nag yn 2019-20. Ar sail cyhoeddiad y Canghellor, bydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn 2020-21 yn parhau i fod yn 2 y cant, neu £300 miliwn yn is mewn termau real nag yn 2010-11. Nid yw'r arian ychwanegol yn cynyddu ein gallu ni i wario hyd at lefelau'r hyn a gafwyd ddegawd yn ôl, hyd yn oed. Rydym ni wedi galw'n gyson am ddiwedd ar bolisi cyni Llywodraeth y DU ac am fwy o fuddsoddi yn ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol. Er bod cyhoeddiad y Canghellor yn dangos rhai arwyddion o lacio llinynnau'r pwrs yn y tymor byr, nid yw'n gwneud yn iawn am bron i ddegawd o doriadau, ac nid yw'n dod yn agos at ddarparu'r sail gynaliadwy hirdymor ar gyfer trefnu ein gwasanaethau cyhoeddus. Rydym ni yn y niwl o hyd ynghylch cynlluniau Llywodraeth y DU ar gyfer cyllideb yr hydref. Mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi rhoi gwybod i Bwyllgor Trysorlys y DU nad oes neb wedi gofyn iddi baratoi rhagolwg diweddaredig ac fe fyddai angen 10 wythnos o rybudd fel arfer. Mae Llywodraeth y DU yn ymddwyn yn anghyfrifol wrth gyhoeddi cynlluniau gwariant ar hyn o bryd sy'n seiliedig ar ragolygon mis Mawrth, a oedd yn rhagdybio Brexit cymharol ddiniwed, a pholisi ariannol y llywodraeth flaenorol. Ers mis Mawrth, mae data swyddogol wedi dangos bod economi'r DU wedi crebachu yn yr ail chwarter ac mae'r data arolwg diweddaraf yn dangos ei bod hi'n egwan o hyd. Mae economi lai yn golygu y bydd refeniw treth yn is ac yn ei gwneud yn debygol y bydd Llywodraeth y DU yn dychwelyd yn gyflym at bolisi o gyni. Yn wir, pe byddai'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi rhoi'r rhagolygon economaidd ac ariannol amserol sydd fel arfer yn gynsail i ddatganiad o'r fath, mae'n bosibl y byddai'r hyblygrwydd y mae'r Canghellor wedi manteisio arno wedi bod yn dwyllodrus. Bydd y cyhoeddiadau ar wariant yn ychwanegu ymhellach at fenthyca, ac ers hynny mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi datgan y gallai rheolau ariannol y Llywodraeth ei hunan ac addewid allweddol ym maniffesto'r Ceidwadwyr i sicrhau cyllidebau cytbwys erbyn canol y 2020au fod allan ohoni, gan ychwanegu at y tebygolrwydd mawr y bydd rownd arall o gyni yn debyg iawn yn y dyfodol agos. Nid allwn fod yn ffyddiog o gwbl y bydd y cyhoeddiadau gwariant hyn yn gynaliadwy. Yn sicr, nid ydym ni'n gallu dibynnu ar y setliadau hirdymor honedig ar gyfer y GIG ac ar gyfer ysgolion yn Lloegr ac unrhyw swm canlyniadol posibl y gallen nhw ei gyflawni, gan y bydd y goblygiadau cyllido ar gyfer y setliadau hyn y tu hwnt i 2020-21 yn cael eu pennu mewn gwirionedd yn rhan o'r adolygiad cynhwysfawr nesaf o wariant. Y gwir amdani yw mai tric yw cyhoeddiad y Canghellor o flaen etholiad i dynnu sylw oddi wrth reolaeth Llywodraeth y DU o Brexit sy'n gynyddol anniben. Cyhoeddodd y Canghellor £2 biliwn arall yn 2020-21 ar gyfer cyflawni Brexit. Rydym ni wedi dweud yn eglur na ellir rhoi'r cymorth i fynd i'r afael â hyd yn oed gyfran o effaith Brexit heb gynnydd llawer mwy sylweddol mewn gwariant cyhoeddus. Bydd angen cyllid a hyblygrwydd ychwanegol sylweddol arnom ni i allu ymateb yn ystyrlon i her Brexit, ac fe bwysleisiais i'r pwynt hwn i Brif Ysgrifennydd y Trysorlys mewn cyfarfod pedairochrog y gweinidogion cyllid ar ddiwedd mis Awst. Nid yw'r atebion a gawsom ni gan Lywodraeth y DU hyd yn hyn yn cynnig unrhyw sicrwydd y deuai'r arian y byddai ei angen arnom ni. Mae'n amlwg bod y Prif Weinidog yn barod i fynd â'r DU dros y dibyn 'dim cytundeb'. Byddai hynny'n cael effaith drychinebus ar Gymru. Mae'r holl dystiolaeth yn dangos y bydd gadael y DU heb gytundeb yn creu dirywiad economaidd difrifol yn y DU a bod dirwasgiad maith yn debygol. O dan yr amgylchiadau hynny, fe wyddom ni fod yr economi yng Nghymru yn debygol o fod tua 10 y cant yn llai yn yr hirdymor, a byddai hynny'n cael ei adlewyrchu mewn incymau real a fyddai, ar delerau presennol, hyd at £2,000 yn llai i bob unigolyn nag y byddai hi fel arall. Rwy'n pryderu'n fawr fod y Canghellor, a dydd yr ymadael gerllaw, wedi aros yn dawedog ynghylch cyllid newydd yn gyfnewid am gyllid o'r UE i gefnogi ein cymunedau a'n busnesau ni yng Nghymru. Ni allodd ef roi unrhyw fath o sicrwydd y bydd Llywodraeth y DU yn cadw addewidion y Prif Weinidog na fyddwn ni'n derbyn yr un geiniog yn llai nag y byddem ni wedi ei ddisgwyl o aros yn yr UE, ac yn unol â'r setliadau datganoli hirsefydlog, mae'n rhaid i ni gael ymreolaeth i ddatblygu a chyflawni trefniadau newydd yn lle rhaglenni ariannu'r UE. Mae'r egwyddorion hyn â chefnogaeth lawn y Cynulliad hwn. Er gwaethaf y newidiadau hyn a'r ansicrwydd na welwyd erioed ei fath o'r blaen, rwy'n fwy penderfynol nag erioed o edrych yn gadarnhaol i'r dyfodol a chefnogi ein gwasanaethau cyhoeddus ni yng Nghymru y gorau gallwn ni. Rwyf i erbyn hyn yn cynnig cyflwyno ein cynlluniau a chyhoeddi cyllideb Llywodraeth Cymru yn fwy cynnar - ym mis Tachwedd - i roi cymaint o sicrwydd ag sy'n bosibl i'n partneriaid a'n rhanddeiliaid ni. Rwy'n cysylltu â'r pwyllgorau busnes a chyllid i ofyn am eu cefnogaeth i'r newid hwn. Rwy'n croesawu'r gefnogaeth a roddodd y pwyllgorau eisoes ac rwy'n gobeithio y bydd y trefniadau newydd hyn yn dderbyniol. Bydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn seiliedig ar anghenion pobl Cymru, a'n nod ni fydd cyflwyno'r setliad tecaf posibl i wasanaethau cyhoeddus Cymru. Ategir yr ymrwymiad cyson hwn gan y ffaith fod gwariant ar iechyd a gwasanaethau cymdeithasol yng Nghymru yn parhau i fod yn sylweddol uwch nag yn Lloegr, ac mae'r toriadau i awdurdodau lleol yn Lloegr wedi bod ddwywaith mor ddwfn ag yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru wedi datgan yn eglur iawn y bydd iechyd yn parhau i fod yn flaenoriaeth i ni, yn ogystal â chyflwyno'r setliad gorau posibl i lywodraeth leol. Rydym ni'n dal i fod yn benderfynol o sicrhau bod yr adnoddau sydd gennym ni'n cael yr effaith fwyaf bosibl. Yn fy natganiad ym mis Gorffennaf ar ddyfodol gwariant cyhoeddus, roeddwn i'n amlinellu fod ein paratoadau ar gyfer y gyllideb wedi cael eu llunio gan wyth maes ein blaenoriaeth, sef y blynyddoedd cynnar, gofal cymdeithasol, tai, sgiliau a chyflogadwyedd, gwell iechyd meddwl, datgarboneiddio, tlodi a bioamrywiaeth. Rydym ni'n cydnabod mai'r wyth maes hyn yw'r rhai sy'n fwyaf tebygol o fod â'r cyfraniad mwyaf i'w roi i ffyniant a lles hirdymor. Maen nhw'n adlewyrchu'r amseroedd ym mywydau pobl pan fyddan nhw â'r angen mwyaf, a phan fydd y cymorth addas yn gallu cael dylanwad dramatig ar gwrs eu bywyd. Maen nhw'n feysydd o flaenoriaeth lle dangoswyd bod ymyrraeth gynnar - mynd i'r afael â'r achosion sylfaenol, yn hytrach na thrin y symptomau - yn talu ar ei ganfed. Os ydym ni am wireddu potensial llawn Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol, mae integreiddio a chydweithio rhwng gweithgareddau a gwasanaethau, gydag ymyrraeth gynnar a dull o weithredu â phobl yn ganolog, yn hanfodol ar gyfer cyflawni canlyniadau hirdymor. Fe fydd ein cyllideb ni'n canolbwyntio ar y meysydd lle gallwn gael y dylanwad mwyaf yn yr hirdymor, ac fe fydd yn ganolog i'r ffordd y bydd Cymru'n ymateb i'r heriau a gyflwynir gan y cylch gwario hwn.