English: Diolch yn fawr, Llywydd. I was replying to the leader of the opposition's question about variants beyond the Indian variant that are present in Wales. I just explained that we have examples of the South African variant in Wales. We are watching carefully the Brazilian variant, with a particular eye on Portugal and travel in and out of that country. In relation to the Indian variant itself, as well as the variant of concern, there are two other Indian variants under investigation, and we have a number of examples of that in Wales as well. So, the leader of the opposition is absolutely right, Llywydd, that while attention in the last few days has been on the Indian variant, it's only one example of the vigilance that has to go on all the time to make sure that we don't end up re-importing danger back into Wales. As to what Andrew R.T. Davies said about business support, I don't accept that help dried up in April; many, many payments were made in April and where there are claims businesses have that can be pursued, of course they are able to do that. Nor, I think, do I recognise the position that I think he was describing in relation to testing. We have tens of thousands of tests each week in Wales that are not being taken up, because the current state of coronavirus is at such a low ebb in Wales. Whereas, at the height of it, we were doing 120,000 PCR tests in a week, we did 67,000 tests last week. So, there is ample capacity in the system for PCR tests, and we are using hundreds of thousands of lateral flow tests in Wales to make sure that schools continue to be protected, that care home workers are protected, and, indeed, that businesses are able to use them as well. We are involved in the social distancing review that the UK Government is carrying out in the sense that officials are involved in it, and we will wait to see the outcome of it. I think it, too, is having to take account of the India variant and whether it would change any of the analysis that they've carried out so far. As to international travel, it is advice from the Foreign and Commonwealth Office that is decisive where insurance is concerned, and the FCO, I believe, issued advice yesterday saying to people that they shouldn't holiday in amber-list countries, and people will be able to use that to take to their insurance companies where they are deciding now not to go ahead and need to claim on their insurance. And finally, the important question about booster vaccinations. I entirely agree, as I have throughout, that the UK Government has made a success of securing the supply of vaccination - 50 million additional doses have been secured for a potential booster programme in the autumn. We have agreed a population share of that for Wales. Those booster vaccines will have been calibrated to take account of the emerging variants and we are planning already in Wales as to how we could run a booster programme during the autumn, should that be necessary.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Roeddwn yn ymateb i gwestiwn arweinydd yr wrthblaid am amrywiolynnau ar wahân i amrywiolyn India sy'n bresennol yng Nghymru. Rwyf newydd esbonio bod gennym enghreifftiau o amrywiolyn De Affrica yng Nghymru. Rydym yn cadw llygad gofalus ar amrywiolyn Brasil, gan ganolbwyntio'n arbennig ar Bortiwgal a theithio i mewn ac allan o'r wlad honno. Mewn perthynas ag amrywiolyn India ei hun, yn ogystal â'r amrywiolyn sy'n peri pryder, mae dau amrywiolyn India arall yn destun ymchwiliad, ac mae gennym nifer o enghreifftiau o'r rheini yng Nghymru hefyd. Felly, mae arweinydd yr wrthblaid yn llygad ei le, Lywydd: er y sylw a fu yn ystod y dyddiau diwethaf i amrywiolyn India, nid yw ond yn un enghraifft o'r angen i fod yn wyliadwrus drwy'r amser er mwyn sicrhau nad ydym yn ail-fewnforio perygl i Gymru yn y pen draw. Ar yr hyn a ddywedodd Andrew R.T. Davies am gymorth busnes, nid wyf yn derbyn bod y cymorth hwnnw wedi dod i ben yn llwyr ym mis Ebrill; gwnaed llawer iawn o daliadau ym mis Ebrill a lle ceir ceisiadau gan fusnesau y gellir mynd ar eu trywydd, wrth gwrs eu bod yn gallu gwneud hynny. Nid wyf ychwaith yn cydnabod y sefyllfa y credaf ei fod yn ei disgrifio mewn perthynas â phrofion. Mae gennym ddegau o filoedd o brofion bob wythnos yng Nghymru nad ydynt yn cael eu defnyddio, oherwydd bod lefelau presennol y coronafeirws mor isel yng Nghymru. Ar ei anterth, roeddem yn cynnal 120,000 o brofion PCR mewn wythnos, ond 67,000 o brofion a wnaethpwyd yr wythnos diwethaf. Felly, mae digon o gapasiti yn y system ar gyfer profion PCR, ac rydym yn defnyddio cannoedd o filoedd o brofion llif unffordd yng Nghymru i sicrhau bod ysgolion yn parhau i gael eu diogelu, fod gweithwyr cartrefi gofal yn cael eu diogelu, ac yn wir, fod busnesau'n gallu eu defnyddio hefyd. Rydym yn rhan o'r adolygiad o'r mesurau cadw pellter cymdeithasol y mae Llywodraeth y DU yn ei gynnal yn yr ystyr fod swyddogion yn cymryd rhan ynddo, ac rydym yn aros i weld beth fydd ei ganlyniad. Rwy'n credu bod yr adolygiad hefyd yn gorfod ystyried amrywiolyn India, ac a fyddai'n newid unrhyw agwedd ar y dadansoddiad y maent wedi'i gyflawni hyd yn hyn. Ar deithio rhyngwladol, cyngor gan y Swyddfa Dramor a Chymanwlad sy'n penderfynu mewn perthynas ag yswiriant, ac rwy'n credu bod y Swyddfa Dramor a Chymanwlad wedi cyhoeddi cyngor ddoe yn dweud wrth bobl na ddylent fynd ar wyliau mewn gwledydd ar y rhestr oren, a bydd pobl yn gallu defnyddio hynny i'w ddangos i'w cwmnïau yswiriant lle maent yn penderfynu peidio â bwrw ymlaen yn awr ac angen hawlio yswiriant. Ac yn olaf, y cwestiwn pwysig am frechlynnau atgyfnerthu. Cytunaf yn llwyr, fel y gwneuthum o'r cychwyn, fod Llywodraeth y DU wedi cael llwyddiant yn sicrhau'r cyflenwad brechiadau - mae 50 miliwn o ddosau ychwanegol wedi'u harchebu ar gyfer rhaglen atgyfnerthu bosibl yn yr hydref. Rydym wedi cytuno ar gyfran poblogaeth o hynny i Gymru. Bydd y brechlynnau atgyfnerthu hynny wedi'u llunio gan ystyried yr amrywiolynnau sy'n dod i'r amlwg ac rydym eisoes yn cynllunio yng Nghymru sut y gallem gynnal rhaglen atgyfnerthu yn ystod yr hydref, os bydd angen.