English: Can I thank you as well, Cabinet Secretary, for your statement today? We prefer statements in this Chamber, rather than written statements, particularly when we have matters that are, as you alluded to, rather controversial. I think we're all proud of the institutions - you're not unique in that - and I think we're pretty proud, too, of the people who populate those institutions and make them the unique institutions that they are. I don't even have a huge problem with your analysis of the four pressing issues that you raised in the statement. My issue is, rather, with your approach to finding an appropriate response to those. You say that you don't have all the answers, but it's become clear that you already have a preferred answer, which is the last of the four options put forward in the PricewaterhouseCoopers report referred to in your statement. That was confirmed in your letter of 27 July to the director of the national museum, and, I understand, in response to a freedom of information request from Plaid Cymru, although I might be wrong on that. If this is indeed a manifesto commitment, as you said in September's statement, I'd like you to point out where I might find it. If it's hidden behind a Labour Party e-mail capture wall, I'm not sure that you can claim that the people of Wales actually voted for this, particularly as the PwC report, which offers alternatives, appears to have been confidential until this September. So, my first question is: how have you personally concluded that an option 4 Historic Wales is your preferred outcome? You may cite the improvement in Cadw's income generation as a result of the collaboration between Cadw and Visit Wales, but, as far as I can tell, you haven't merged the functions of Cadw and Visit Wales. Any restructuring, you've just said, has been within Cadw. My second question is: as the steering group knows your preference, how can we be confident that it can approach the evidence in the PwC report with a completely open mind? I want to make it clear that I don't say anything about the integrity of the members of this group - I absolutely don't - but you have sent a strong signal that, in your view, and despite the contents of the PwC report, an option 4 version of Historic Wales, representing significant merger, would, by implication, be better than the other options offered in that report. My third question is this: your statement and evidence to the culture committee make it plain that you have a strong belief in the necessity for collaboration. I don't think, actually, any of us disagree with you on this. Certainly we are happy, as Conservatives, to see stronger collaboration on commercial activities. But, just over a year ago - this is according to the director of the museum - Cadw, the museum, the royal commission and the national library came together and formed a looser, option 1 style partnership to collaborate on a number of issues, including commercial activity. In your view, where did this fall short to the extent that you consider a formal merger has now become necessary? Finally, because I appreciate that there are lots of people who want to ask questions on this - there are a lot of concerns - I'll just repeat two questions that I asked you a few weeks ago that you didn't answer. The first was: what did you learn from the Welsh Government's aborted attempt to merge Cadw and the royal commission? You say that there was support for structural change. What I remember is an awful lot of opposition to that structural change and, in fact, the Welsh Government capitulating on that. Secondly, if you get a steer from this Assembly, which is in balance, that an option 4 Historic Wales model is not acceptable, will you take it off the table? Because the First Minister is fond of repeating that, when it comes to Brexit, he expects the UK negotiation position and post-exit arrangements to be agreed by all the nations and not imposed by a UK Government, and I see no difference in the principle here. If the steering group reports in favour of transfer, rather than delegation, to a new body of a wide range of functions, despite the level of campaigning activity that we have already seen, then this suggests that an option 4 style Historic Wales will be a matter of imposition rather than agreement. Thank you.
Welsh: A gaf i ddiolch i chi, hefyd, Ysgrifennydd y Cabinet, am eich datganiad heddiw? Mae'n well gennym ddatganiadau yn y Siambr hon, yn hytrach na datganiadau ysgrifenedig, yn enwedig pan fydd gennym faterion sydd, fel yr ydych yn cyfeirio atynt, braidd yn ddadleuol. Rwy'n meddwl ein bod ni i gyd yn falch o'r sefydliadau - nid ydych yn unigryw yn hynny o beth - ac rwy'n credu ein bod yn eithaf balch, hefyd, o'r bobl sy'n gweithio i'r sefydliadau hynny ac yn eu gwneud y sefydliadau unigryw yr ydynt. Does gen i ddim problem enfawr hyd yn oed â'ch dadansoddiad o'r pedwar mater sy'n pwyso a godwyd gennych yn y datganiad. Fy mhroblem, yn hytrach, yw eich ymagwedd at ddod o hyd i ymateb priodol i'r rheini. Rydych yn dweud nad yw'r atebion i gyd gennych, ond mae wedi dod yn amlwg bod gennych ateb yr ydych yn ei ffafrio, sef yr olaf o'r pedwar dewis a gyflwynwyd yn yr adroddiad PricewaterhouseCoopers y cyfeirir ato yn eich datganiad. Cadarnhawyd hynny yn eich llythyr, dyddiedig 27 Gorffennaf, i gyfarwyddwr yr amgueddfa genedlaethol, ac, rwy'n deall, mewn ymateb i gais rhyddid gwybodaeth gan Blaid Cymru, er y gallaf fod yn anghywir ar hynny. Os yw hyn yn wir yn ymrwymiad maniffesto, fel y dywedasoch yn natganiad mis Medi, hoffwn i chi nodi ymhle y gallaf ddod o hyd iddo. Os yw'n cuddio y tu ôl i wal dal negeseuon e-bost y Blaid Lafur, nid wyf yn siŵr eich bod yn gallu honni bod pobl Cymru wedi pleidleisio mewn gwirionedd dros hyn, yn enwedig gan yr ymddengys y bu'r adroddiad gan PwC, sy'n cynnig dewisiadau amgen, yn gyfrinachol tan y mis Medi hwn. Felly, fy nghwestiwn cyntaf yw: sut ydych chi yn bersonol wedi dod i'r casgliad mai dewis o ran 4 Cymru Hanesyddol yw'r canlyniad a ffefrir gennych? Efallai y byddwch yn nodi'r gwelliant yn yr incwm a gynhyrchir gan Cadw o ganlyniad i'r cydweithio rhwng Cadw a Chroeso Cymru, ond, cyn belled ag y gallaf i weld, nid ydych wedi uno swyddogaethau Cadw a Chroeso Cymru. Mae unrhyw ailstrwythuro, rydych newydd ddweud, wedi bod o fewn Cadw. Fy ail gwestiwn yw hwn: gan fod y grŵp llywio yn gwybod pa ddewis yr ydych chi'n ei ffafrio, sut y gallwn fod yn hyderus y gall ystyried y dystiolaeth yn adroddiad PwC gyda meddwl hollol agored? Rwyf am ei gwneud yn glir nad wyf yn dweud unrhyw beth am uniondeb aelodau'r grŵp hwn - dydw i ddim yn bendant - ond rydych wedi anfon arwydd cryf y byddai, yn eich barn chi, ac er gwaethaf cynnwys adroddiad PwC, fersiwn o Gymru Hanesyddol ar ffurf dewis 4, sy'n cynrychioli uno sylweddol, drwy oblygiad, yn well na'r dewisiadau eraill a gynigir yn yr adroddiad hwnnw. Fy nhrydydd cwestiwn yw hwn: mae eich datganiad a'r dystiolaeth i'r pwyllgor diwylliant yn ei gwneud yn glir bod eich bod chi'n credu'n gryf yn yr angen i gydweithio. Nid wyf yn credu, mewn gwirionedd, fod unrhyw un ohonom yn anghytuno â chi am hyn. Yn sicr rydym yn hapus, fel Ceidwadwyr, i weld cydweithio cryfach ar weithgareddau masnachol. Ond, ychydig dros flwyddyn yn ôl - mae hyn yn ôl cyfarwyddwr yr amgueddfa - daeth Cadw, yr amgueddfa, y comisiwn brenhinol a'r llyfrgell genedlaethol at ei gilydd a ffurfio partneriaeth fwy llac, sef partneriaeth yn arddull dewis 1, i gydweithio ar nifer o faterion, gan gynnwys gweithgarwch masnachol. Yn eich barn chi, pam yr oedd y model hwn yn ddiffygiol i'r graddau eich bod yn ystyried bod uno ffurfiol bellach yn angenrheidiol? Yn olaf, gan fy mod i'n gwerthfawrogi bod llawer o bobl sy'n awyddus i ofyn cwestiynau am hyn - mae llawer o bryderon am hyn - rwyf am ailadrodd dau gwestiwn a ofynnais ichi rai wythnosau'n ôl na wnaethoch eu hateb. Y cyntaf oedd hwn: beth wnaethoch chi ddysgu o ymgais aflwyddiannus Llywodraeth Cymru i uno Cadw a'r comisiwn brenhinol? Rydych yn dweud fod cefnogaeth ar gyfer newid strwythurol. Yr hyn yr wyf i'n ei gofio yw llawer iawn o wrthwynebiad i'r newid strwythurol ac, mewn gwirionedd, Llywodraeth Cymru yn ildio ar hynny. Yn ail, os ydych yn cael awgrym gan y Cynulliad hwn, sydd yn y fantol, nad yw model dewis 4 Cymru Hanesyddol yn dderbyniol, a fyddwch yn ei dynnu oddi ar y bwrdd? Oherwydd mae'r Prif Weinidog yn hoff o ailadrodd, pan ddaw at Brexit, ei fod yn disgwyl i sefyllfa drafod a threfniadau'r DU ar ôl gadael gael eu cytuno gan yr holl genhedloedd ac nid cael ei orfodi gan Lywodraeth y DU, ac ni welaf unrhyw wahaniaeth yn yr egwyddor yn y fan yma. Os yw'r grŵp llywio o blaid trosglwyddo ystod eang o swyddogaethau i gorff newydd, yn hytrach na dirprwyo, er gwaethaf lefel y gweithgarwch ymgyrchu yr ydym eisoes wedi'i gweld, yna mae hyn yn awgrymu y bydd Cymru Hanesyddol ar ffurf dewis 4 yn fater o orfodi yn hytrach na chytundeb. Diolch.