English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. First of all, can I thank Janet for bringing this debate in front of us today, and also the other Members who have contributed, and those who have stayed here to listen to this important debate as well, on a very important topic? I also begin by paying tribute to the commissioner for older people, Sarah Rochira, who I met with early on in my appointment as Minister, and will continue to meet with regularly. The important thing about the role of the commissioner for older people is its independence, and the fact that she feels able to, and frequently does, speak out powerfully for the right of older people, will feel free to criticise Government policy, where appropriate - will also, I have to say, feel free to recognise where this Assembly and this Government have made great strides. I know that didn't feature greatly in the opening contribution there, but she has actually - and I can see the Member nodding - she has actually recognised that Wales has done some great things in this field and has actually led the way. I think, in the spirit of the debate and the way that it has been moved, that's where we need to keep out focus - in Wales leading the way. So, I do welcome this debate today. I think we all realise that the real tangible difference to older people's lives can only be made through working together. It is a shared commitment right across the statutory sector, but also the private - and we often forget the third sectors as well - to shape and deliver services that are sensitive to the individual needs of older people in Wales. And all of those services must be working to assist people to live independently for as long as possible and for as long as they choose to do that, and to do so, as has been remarked on, with dignity and respect. We are not all going to get to the age of Methuselah, which I think was 969, begetting children when you move into the 100s and 200s and 300s, but we will have longer lives, and to be able to do that healthily and well and to live with dignity and security is an important part of the way we take this agenda forward in Wales. That, by the way, is why the recently published population needs assessments are so important in signposting the scale of the challenge and how we need to rise to it. The first population assessment reports were published last year. They provide a clear and specific evidence base to form a range of planning and operational decisions, and I'll turn to a couple of those challenges and the scale of them right now.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Yn gyntaf oll, a gaf fi ddiolch i Janet am ddod â'r ddadl hon ger ein bron heddiw, a hefyd i'r Aelodau eraill sydd wedi cyfrannu, a'r rhai sydd wedi aros yma i wrando ar y ddadl bwysig hon hefyd, ar bwnc pwysig iawn? Hefyd rwy'n dechrau drwy dalu teyrnged i'r comisiynydd pobl hŷn, Sarah Rochira, y cyfarfûm â hi yn gynnar yn fy swydd fel Gweinidog, a byddaf yn parhau i gyfarfod â hi'n rheolaidd. Y peth pwysig am rôl y comisiynydd pobl hŷn yw ei hannibyniaeth, a'r ffaith ei bod hi'n teimlo y gall siarad yn rymus dros hawliau pobl hŷn, a bydd yn gwneud hynny'n aml, a'i bod yn teimlo'n rhydd i feirniadu polisi Llywodraeth, lle bo'n briodol - a bydd hefyd, rhaid i mi ddweud, yn teimlo'n rhydd i gydnabod lle mae'r Cynulliad hwn a'r Llywodraeth hon wedi gwneud camau breision. Gwn nad oedd honno'n nodwedd fawr o'r cyfraniad agoriadol, ond mae hi mewn gwirionedd - a gallaf weld yr Aelod yn nodio - wedi cydnabod bod Cymru wedi gwneud llawer o bethau da yn y maes hwn ac wedi arwain y ffordd. Yn ysbryd y ddadl a'r ffordd y cafodd ei chynnig, rwy'n credu mai dyna lle mae angen inni gadw ffocws - ar Gymru yn arwain y ffordd. Felly, rwy'n croesawu'r ddadl hon heddiw. Credaf fod pawb ohonom yn sylweddoli mai'r unig ffordd i wneud gwahaniaeth go iawn i fywydau pobl hŷn yw drwy weithio gyda'n gilydd. Ymrwymiad a rennir ar draws y sector statudol, ond hefyd y sector preifat - ac rydym yn aml yn anghofio'r trydydd sector hefyd - yw llunio a darparu gwasanaethau sy'n sensitif i anghenion unigol pobl hŷn yng Nghymru. A rhaid i bob un o'r gwasanaethau hynny weithio i helpu pobl i fyw'n annibynnol cyhyd ag y bo modd a chyhyd ag y maent yn dewis gwneud hynny, a gwneud hynny, fel y nodwyd, gydag urddas a pharch. Nid yw pawb ohonom yn mynd i gyrraedd oed Methwsela, a oedd yn 969 rwy'n credu, yn cael plant wrth i chi droi'n 100 a 200 a 300 oed, ond byddwn yn byw bywydau hwy, ac mae gallu gwneud hynny yn iach ac yn dda a byw gydag urddas ac yn ddiogel yn rhan bwysig o'r ffordd rydym yn bwrw ymlaen â'r agenda hon yng Nghymru. Gyda llaw, dyna pam y mae'r asesiadau o anghenion poblogaeth a gyhoeddwyd yn ddiweddar mor bwysig fel arwydd o faint yr her a sut y mae angen inni ymateb i'r her honno. Cyhoeddwyd yr adroddiadau asesu poblogaeth cyntaf y llynedd. Maent yn darparu sylfaen dystiolaeth glir a phenodol er mwyn llunio ystod o benderfyniadau cynllunio a gweithredu, ac rwyf am droi yn awr at rai o'r heriau hynny a'u maint.