English: I think it's absolutely appropriate that some services are provided in England and that is where rare, specialist services can only be provided in Wales if there are sufficient numbers of patients with that condition to underpin the clinical excellence that all patients seek. So, I agree with Dai Lloyd that some of the specialist services on Merseyside and Manchester are dependent on the numbers of referrals from north Wales, but the same applies to people in Lancashire that applies to people in north Wales. Everybody wants an excellent service and that means you have to have a throughput for clinicians to be able to maintain their clinical excellence. But, I disagree with Angela Burns. It's not fake news to worry that the consequences of outsourcing health spending in England do, indeed, potentially pose a threat to the global sums in the block grant that will be coming to Wales and we can't ignore that. We just have to acknowledge that and badge it up as a real issue for concern that some people may wish to take into account when they're casting their vote in the general election. I think that we all subscribe to the NHS being both free at the point of delivery and that nobody's misfortune to fall ill should be used as a way for someone else to make a profit out of them. I hope that we can all subscribe to that, but I think that the situation is more nuanced than perhaps the motion makes out. For example, all GPs are independent contractors, as Dai Lloyd knows, and whilst the vast majority are completely committed to serving patients on their list, it has been known for some GPs to adjust their activity to chase particular financial incentives, either through the quality outcomes framework or by having an inappropriate relationship with a particular pharmaceutical company in order to promote a particular medicine over another cheaper one. We cannot get away from that. It is well documented and that is one of the realities that we have to bear in mind. It's also been suggested that a hospital may be keen to prescribe medicines before a patient leaves hospital because they can make money out of the transaction even where the medicines management would be better done by the patient's GP or local pharmacy. These tensions exist and they need managing. Hopefully, the current integrated structure of healthcare that we have, with seven health boards responsible for delivering both primary and secondary care, ought to make it easier to squeeze out such inappropriate practices. But we have to acknowledge that doesn't always happen. Part of the prudent healthcare principle is that services should be delivered by the person who is qualified to deliver that service and no more. That could, in principle, be delivered by a private sector organisation in some cases. Yesterday, I visited the multidisciplinary panel that is working on how to manage frequent attenders at A&E in Cardiff and the Vale. One individual had used out-of-hours, A&E or the ambulance service over 50 times in the last month, all because they'd been waiting 18 months to be seen by a psychiatrist. Another reported self-harming, including the swallowing of sharp objects, apparently to avoid having to meet his probation officer. These cases do exist, and we have to be imaginative in the way we deal with such challenges. In some cases, those who are depressed, isolated or addicted individuals may be best served by confidence-building courses, living life to the full courses, which bring them back into the community, because their depression is related to their isolation. Those services are currently being provided by Communities First but could, in theory, be provided by a private sector company. I'm not saying they should, just that we need to at least discuss it. There have always been private companies involved in delivering mental health services in the NHS. However, there are structural drawbacks, for example, instability - the organisation may move out if their profits drop; cost - they may have to pay their shareholders; the transactional processes involved that ought to be avoided when we're discussing the holistic provision of services by public servants; and then there's the lack of accountability that we should all worry about. But the NHS would fall apart without private companies' input. They provide all the equipment, build the hospitals, make the drugs and, in the IT world, the whole of primary care IT is privately run. So, there is ample evidence that alternative providers can challenge state delivery, and occasionally improve ideas, vision and relationships with the users of services, and so we have to have a broader approach to this matter.
Welsh: Rwy'n credu ei bod yn hollol briodol fod rhai gwasanaethau'n cael eu darparu yn Lloegr ac na ellir darparu gwasanaethau prin, arbenigol yng Nghymru oni bai bod nifer ddigonol o gleifion â'r cyflwr i gynnal y rhagoriaeth glinigol y mae pob claf yn dymuno ei chael. Felly, rwy'n cytuno â Dai Lloyd fod rhai o'r gwasanaethau arbenigol ar Lannau Mersi a Manceinion yn dibynnu ar nifer yr atgyfeiriadau o ogledd Cymru, ond mae'r un peth yn berthnasol i bobl yn Swydd Gaerhirfryn ag sy'n berthnasol i bobl yn y gogledd. Mae pawb eisiau gwasanaeth ardderchog ac mae hynny'n golygu bod yn rhaid i chi allu cael llif digonol o gleifion i glinigwyr allu cynnal eu rhagoriaeth glinigol. Ond rwy'n anghytuno ag Angela Burns. Nid newyddion ffug yw poeni bod canlyniadau gwariant allanol ar iechyd yn Lloegr o ddifrif yn fygythiad posibl i'r symiau cyffredinol yn y grant bloc a ddaw i Gymru, ac ni allwn anwybyddu hynny. Mae'n rhaid i ni gydnabod hynny a'i glustnodi fel testun pryder go iawn y gallai rhai pobl fod eisiau ei ystyried pan fyddant yn bwrw eu pleidlais yn yr etholiad cyffredinol. Credaf ein bod i gyd yn cefnogi'r ffaith fod y GIG yn wasanaeth am ddim yn y man darparu, ac na ddylid defnyddio anffawd neb sy'n mynd yn sâl fel ffordd i rywun arall wneud elw ar eu traul. Rwy'n gobeithio y gall pawb ohonom gefnogi hynny, ond credaf fod y sefyllfa'n fwy cymhleth nag y mae'r cynnig yn ei awgrymu o bosibl. Er enghraifft, mae pob meddyg teulu'n gontractwr annibynnol, fel y gŵyr Dai Lloyd, ac er bod y mwyafrif helaeth yn gwbl ymrwymedig i wasanaethu'r cleifion ar eu rhestr, cafwyd rhai enghreifftiau o feddygon teulu'n addasu eu gweithgaredd i elwa ar gymhellion ariannol penodol, naill ai drwy'r fframwaith canlyniadau ansawdd neu drwy gael perthynas amhriodol gyda chwmni fferyllol penodol er mwyn hyrwyddo meddyginiaeth arbennig ar draul un arall ratach. Ni allwn ddianc rhag hynny. Ceir cryn dystiolaeth o hynny ac mae'n un o'r pethau sy'n rhaid i ni ei gadw mewn cof. Awgrymwyd hefyd y gallai ysbyty fod yn awyddus i bresgripsiynu meddyginiaethau cyn i glaf adael yr ysbyty am y gallant wneud arian allan o'r trafodiad hyd yn oed pan fyddai meddyginiaethau'n cael eu rheoli'n well gan feddyg teulu neu fferyllfa leol y claf. Mae'r tensiynau hyn yn bodoli ac mae angen eu rheoli. Y gobaith yw y dylai'r strwythur integredig presennol sydd gennym ar gyfer gofal iechyd, gyda saith bwrdd iechyd yn gyfrifol am ddarparu gofal sylfaenol ac eilaidd, ei gwneud yn haws i gael gwared ar arferion amhriodol o'r fath. Ond mae'n rhaid i ni gydnabod nad yw hynny'n digwydd bob amser. Rhan o'r egwyddor gofal iechyd darbodus yw y dylai gwasanaethau gael eu darparu gan y person sy'n gymwys i ddarparu'r gwasanaeth hwnnw a dim mwy. Mewn egwyddor, gallai gael ei ddarparu gan sefydliad yn y sector preifat mewn rhai achosion. Ddoe, ymwelais â phanel amlddisgyblaethol sy'n gweithio ar sut i reoli mynychwyr rheolaidd yn yr adran ddamweiniau ac achosion brys yng Nghaerdydd a'r Fro. Roedd un unigolyn wedi defnyddio'r gwasanaeth y tu allan i oriau, yr adran ddamweiniau ac achosion brys neu'r gwasanaeth ambiwlans dros 50 o weithiau yn ystod y mis diwethaf, a hynny oherwydd eu bod wedi bod yn aros ers 18 mis i gael eu gweld gan seiciatrydd. Roedd un arall yn hunan-niweidio, gan gynnwys llyncu gwrthrychau miniog, yn ôl pob golwg er mwyn osgoi gorfod cyfarfod â'i swyddog prawf. Mae'r achosion hyn yn bodoli, ac mae'n rhaid i ni fod yn greadigol yn y ffordd yr ydym yn ymdrin â heriau o'r fath. Mewn rhai achosion, efallai mai'r ffordd orau o wasanaethu unigolion sy'n isel eu hysbryd, yn ynysig neu'n gaeth i rywbeth yw cyrsiau meithrin hyder, cyrsiau byw bywyd llawn, sy'n dod â hwy'n ôl i'r gymuned am fod eu hiselder yn gysylltiedig â'u harwahanrwydd. Mae'r gwasanaethau hynny'n cael eu darparu ar hyn o bryd gan Cymunedau yn Gyntaf, ond gallai cwmni sector preifat eu darparu mewn egwyddor. Nid wyf yn dweud y dylent, ond mae angen i ni o leiaf ei drafod. Mae cwmnïau preifat wedi bod yn rhan o'r gwaith o ddarparu gwasanaethau iechyd meddwl yn y GIG erioed. Fodd bynnag, ceir anfanteision strwythurol, er enghraifft, ansefydlogrwydd - gallai'r corff symud allan os yw eu helw'n gostwng; cost - mae'n bosibl y bydd rhaid iddynt dalu eu cyfranddalwyr; y prosesau trafodaethol y dylid eu hosgoi pan fyddwn yn trafod darpariaeth gyfannol gwasanaethau gan weision cyhoeddus; ac yna ceir y diffyg atebolrwydd y dylai pawb ohonom boeni yn ei gylch. Ond byddai'r GIG yn chwalu heb fewnbwn cwmnïau preifat. Maent yn darparu'r holl offer, yn adeiladu'r ysbytai, yn gwneud y cyffuriau ac yn y byd TG, caiff y cyfan o'r TG mewn gofal sylfaenol ei redeg yn breifat. Felly, ceir digonedd o dystiolaeth y gall darparwyr eraill herio darpariaeth y wladwriaeth, ac o bryd i'w gilydd, gallant wella syniadau, gweledigaeth a pherthynas gyda defnyddwyr gwasanaethau, ac felly mae'n rhaid i ni gael ymagwedd ehangach tuag at y mater hwn.