techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, 'carefully' I think is the word that I'd use. Firstly, if we look at business rates, if they were to be devolved to local authorities then 17 of the 22 local authorities would lose out. So, we must be careful that we don't see that situation arise. We will look to devolve powers to appropriate bodies where we can. It's fair to say that not all local authorities are able to exercise those powers effectively. We want local authorities to work in regional bodies, but we are fully committed to the growth bid and, of course, we will work with the UK Government in order to take that bid forward.
Welsh: Wel, 'yn ofalus' rwy'n credu yw'r gair y byddwn i'n ei ddefnyddio. Yn gyntaf, os edrychwn ni ar ardrethi busnes, pe byddent yn cael eu datganoli i awdurdodau lleol, yna byddai 17 o'r 22 awdurdod lleol ar eu colled. Felly, mae'n rhaid i ni fod yn ofalus nad ydym yn gweld y sefyllfa honno yn codi. Ein nod fydd datganoli pwerau i gyrff priodol lle y gallwn. Mae'n deg dweud nad yw pob awdurdod lleol yn gallu arfer y pwerau hynny yn effeithiol. Rydym ni eisiau i awdurdodau lleol weithio mewn cyrff rhanbarthol, ond rydym ni wedi ymrwymo'n llwyr i'r cais twf ac, wrth gwrs, byddwn yn gweithio gyda Llywodraeth y DU er mwyn bwrw ymlaen â'r cais hwnnw.
English: Since being elected a year ago, I've not only wanted to serve my own constituency, but also to be a strong voice for the whole of north-east Wales. I'm pleased that in the past 12 months we've witnessed much Welsh Government investment in my own constituency alone, from Flint castle to Theatr Clwyd, to support for local businesses, but alongside major proposals to improve our infrastructure across the whole of north Wales. Does the First Minister agree with me that what the people and communities of north Wales need is action not just words, and that he will further reassure us in north Wales that the Welsh Government remains committed to investing and supporting our region?
Welsh: Ers fy ethol flwyddyn yn ôl, nid yn unig yr wyf i wedi bod eisiau gwasanaethu fy etholaeth fy hun, ond hefyd bod yn llais cryf dros y gogledd-ddwyrain cyfan. Rwy'n falch yn ystod y 12 mis diwethaf ein bod ni wedi gweld llawer o fuddsoddiad gan Lywodraeth Cymru yn fy etholaeth i yn unig, o gastell y Fflint i Theatr Clwyd, i gymorth i fusnesau lleol, ond ochr yn ochr â chynigion mawr i wella ein seilwaith ar draws y gogledd cyfan. A yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi mai'r hyn sydd ei angen ar bobl a chymunedau'r gogledd yw gweithredu ac nid geiriau yn unig, ac y bydd yn rhoi sicrwydd pellach i ni yn y gogledd fod Llywodraeth Cymru yn dal i fod wedi ymrwymo i fuddsoddi yn ein rhanbarth a'i chefnogi?
English: Very much so. Work is already under way, of course, to help deliver the Wylfa Newydd project. We announced the £20 million fund to establish an advanced manufacturing and research institute, supporting key employers like Airbus. We've announced plans, of course, to invest more than £200 million in the A55/A494 corridor. We've committed £50 million to take forward the first phase of the north-east Wales metro, and, of course, backing, a little further west, for the third crossing over the Menai. That's in addition to £1 million-worth of funding to develop a new business hub in Wrexham supporting 100 new businesses.
Welsh: Yn sicr. Mae gwaith eisoes ar y gweill, wrth gwrs, i helpu i gyflawni'r prosiect Wylfa Newydd. Cyhoeddwyd y gronfa o £20 miliwn gennym i sefydlu sefydliad gweithgynhyrchu ac ymchwil uwch, gan gynorthwyo cyflogwyr allweddol fel Airbus. Rydym ni wedi cyhoeddi cynlluniau, wrth gwrs, i fuddsoddi dros £200 miliwn yng nghoridor yr A55/A494. Rydym ni wedi ymrwymo £50 miliwn i fwrw ymlaen â cham cyntaf metro gogledd-ddwyrain Cymru, ac, wrth gwrs, i gefnogi, ychydig ymhellach i'r gorllewin, y drydedd bont dros y Fenai. Mae hynny yn ogystal â gwerth £1 filiwn o gyllid i ddatblygu canolfan fusnes newydd yn Wrecsam gan gynorthwyo 100 o fusnesau newydd.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, people across Wales are grieving for those in Manchester and further afield following the horrific events last night. I'd like to pass on my condolences and solidarity with everyone affected. The senseless violence and the fact that there are children and young people among the victims has left the whole of the UK devastated. I know you made a statement earlier on, but can you place on record all of our appreciation for the men and the women of the emergency services and all of those people who have worked overnight and today to treat the wounded and to help those get to safety? It's worth reiterating, in my view, how much our public service workers are valued at a difficult time like this.
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, mae pobl ledled Cymru yn galaru dros y rhai hynny ym Manceinion a thu hwnt yn dilyn y digwyddiadau erchyll neithiwr. Hoffwn gyfleu fy nghydymdeimlad a'm cydgefnogaeth â phawb yr effeithiwyd arnynt. Mae'r trais disynnwyr a'r ffaith fod plant a phobl ifanc ymhlith y dioddefwyr wedi gadael y DU gyfan mewn galar. Rwy'n gwybod eich bod chi wedi gwneud datganiad yn gynharach, ond a allwch chi gofnodi ein holl werthfawrogiad i wŷr a gwragedd y gwasanaethau brys a'r holl bobl hynny sydd wedi gweithio dros nos a heddiw i drin y rhai a anafwyd a'u helpu i gyrraedd man diogel? Mae'n werth ailadrodd, yn fy marn i, cymaint yr ydym yn gwerthfawrogi ein gweithwyr gwasanaeth cyhoeddus ar adeg anodd fel hon.
English: Very much so. I'm sure that the entire Chamber was supportive of what I said earlier on and indeed what the leader of Plaid Cymru has said. There are always exercises to look at how attacks like this can be dealt with, but when it actually happens, then, of course, the system is tested very rigorously. And certainly, what we have seen from the emergency services, what we've seen from the hospitals and what we've seen from the community shows the level of resilience even in the face of tragedy.
Welsh: Yn sicr. Rwy'n siŵr fod y Siambr gyfan yn gefnogol o'r hyn a ddywedais yn gynharach a'r hyn y mae arweinydd Plaid Cymru wedi ei ddweud, yn wir. Ceir ymarferion i edrych ar sut y gellir ymdrin ag ymosodiadau fel hyn bob amser, ond pan fydd yn digwydd mewn gwirionedd, yna, wrth gwrs, mae'r system yn cael prawf trwyadl iawn. Ac yn sicr, mae'r hyn yr ydym ni wedi ei weld gan y gwasanaethau brys, yr hyn yr ydym ni wedi ei weld gan yr ysbytai a'r hyn yr ydym ni wedi ei weld gan y gymuned yn dangos lefel y gwytnwch hyd yn oed yn wyneb trychineb.
English: Thank you for that answer, First Minister. While the facts as to who is responsible are still being established, we know that attacks like this can put enormous strain upon community relations in Welsh cities as well as in other parts of the UK. One of the objectives of extremists, aside from harming innocent people, is to divide communities. They want to make people fearful and suspicious of each other so that they can profit from alienation and division. The real story is of people of all backgrounds and faiths, emergency workers, taxi drivers, coming together to face down those extremists. Will you reiterate today, First Minister, that none of us here will let terrorists divide our communities?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb yna, Prif Weinidog. Er bod y ffeithiau ynghylch pwy sy'n gyfrifol yn dal i gael eu casglu, rydym ni'n gwybod y gall ymosodiadau fel hyn roi straen enfawr ar gysylltiadau cymunedol yn ninasoedd Cymru yn ogystal â rhannau eraill o'r DU. Un o amcanion eithafwyr, ar wahân i niweidio pobl ddiniwed, yw rhannu cymunedau. Maen nhw eisiau gwneud pobl yn ofnus ac yn amheus o'i gilydd fel y gallant elwa ar ddieithrio a rhannu. Mae'r stori mewn gwirionedd am bobl o bob cefndir a ffydd, gweithwyr brys, gyrwyr tacsis, yn dod at ei gilydd i wrthwynebu'r eithafwyr hynny. A wnewch chi ailadrodd heddiw, Prif Weinidog, na wnaiff yr un ohonom ni yma ganiatáu i derfysgwyr rannu ein cymunedau?
English: Absolutely not. Extremists only represent themselves; a very small number of people with a worldview that is intolerant and is driven to violence. They are happy to murder people of all religions or none. They are happy to murder young people who are doing nothing more than going out for a night out. It's too early to say, of course, the extent of what surrounded the events last night. The police are still investigating and it is important that there's no speculation in order for those investigations to be carried forward. But make no mistake: whoever carried out the attacks of last night represented only themselves and a very small group of people around them. They can never represent an entire community.
Welsh: Na wnânt yn wir. Mae eithafwyr yn cynrychioli eu hunain yn unig; nifer fach iawn o bobl sydd â safbwynt o'r byd sy'n anoddefgar ac yn cael eu gyrru i drais. Maen nhw'n hapus i lofruddio pobl o bob crefydd neu ddim crefydd. Maen nhw'n hapus i lofruddio pobl ifanc sy'n gwneud dim mwy na mynd ar noson allan. Mae'n rhy gynnar i ddweud, wrth gwrs, beth yw graddau'r hyn a oedd yn gysylltiedig â digwyddiadau neithiwr. Mae'r heddlu yn dal i ymchwilio ac mae'n bwysig nad oes unrhyw ddyfalu er mwyn i'r ymchwiliadau hynny gael eu datblygu. Ond byddwch yn sicr: roedd pwy bynnag a gyflawnodd yr ymosodiadau neithiwr yn cynrychioli eu hunain yn unig a grŵp bach iawn o bobl o'u cwmpas. Ni allant fyth gynrychioli cymuned gyfan.
English: Diolch yn fawr, First Minister, and I'm sure that message will be appreciated by many communities throughout Wales and beyond. It's important, First Minister, that everyone remains calm and that we don't change the way we live our lives in the face of this senseless and tragic violence. People planning to visit our capital city in the coming weeks need further reassurance. Can you update the Assembly on the security preparations for major events such as the Champions League final in Cardiff on 3 June?
Welsh: Diolch yn fawr, Prif Weinidog, ac rwy'n siŵr y bydd y neges honno'n cael ei gwerthfawrogi gan lawer o gymunedau ar hyd a lled Cymru a thu hwnt. Mae'n bwysig, Prif Weinidog, fod pawb yn parhau i fod yn ddigynnwrf ac nad ydym yn newid y ffordd yr ydym ni'n byw ein bywydau yn wyneb y trais disynnwyr a thrasig hwn. Mae angen rhagor o sicrwydd ar bobl sy'n bwriadu ymweld â'n prifddinas yn yr wythnosau nesaf. A allwch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Cynulliad am y paratoadau diogelwch ar gyfer digwyddiadau mawr fel rownd derfynol Cynghrair y Pencampwyr yng Nghaerdydd ar 3 Mehefin?
English: Yes. I touched on this in the conversation I had with the deputy national security advisor. The security arrangements for the Champions League final are robust. I met with a number of the organisations involved last week for the final time, including gold command. All the preparations are in place in terms of communications and in terms of security. Members and indeed members of the public will see over the course of the next few days the arrangements being put in place in order that people can come to our capital city to enjoy themselves and be left with a favourable impression. We know there are some people who would not wish that to be so. Anything that can be learned from the events over the last 24 hours will be factored in to the security arrangements for the Champions League final. But this is the world we live in. We are aware of what needs to be done in order to provide for the security of the public when they come to our capital city, and working with the police and other authorities, that's exactly what we intend to do.
Welsh: Gallaf. Soniais am hyn yn y sgwrs a gefais gyda'r dirprwy gynghorydd diogelwch cenedlaethol. Mae'r trefniadau diogelwch ar gyfer rownd derfynol Cynghrair y Pencampwyr yn gadarn. Cefais gyfarfod â nifer o'r sefydliadau dan sylw yr wythnos diwethaf am y tro olaf, gan gynnwys y drefn reoli aur. Mae pob un o'r paratoadau wedi eu gwneud o ran cyfathrebu ac o ran diogelwch. Bydd aelodau ac yn wir aelodau'r cyhoedd yn gweld yn ystod y diwrnodau nesaf y trefniadau sy'n cael eu rhoi ar waith fel y gall pobl ddod i'n prifddinas i fwynhau eu hunain a chael eu gadael ag argraff ffafriol. Rydym ni'n gwybod bod rhai pobl na fyddent yn dymuno iddi fod felly. Bydd unrhyw beth y gellir ei ddysgu o'r digwyddiadau yn ystod y 24 awr ddiwethaf yn cael eu cymryd i ystyriaeth yn y trefniadau diogelwch ar gyfer rownd derfynol Cynghrair y Pencampwyr. Ond dyma'r byd yr ydym ni'n byw ynddo. Rydym ni'n ymwybodol o'r hyn sydd angen ei wneud er mwyn darparu ar gyfer diogelwch y cyhoedd pan eu bod yn dod i'n prifddinas, ac yn gweithio gyda'r heddlu ac awdurdodau eraill, dyna'n union yr hyn yr ydym ni'n bwriadu ei wneud.
English: [Inaudible.] - the Welsh Government provides £180 million in franchise subsidy payments and funding for additional services and rolling stock.
Welsh: [Anghlywadwy.] - mae Llywodraeth Cymru yn darparu £180 miliwn mewn taliadau cymhorthdal masnachfraint a chyllid ar gyfer gwasanaethau ychwanegol a cherbydau.
English: I thank the First Minister for that answer, and I declare an interest that my sister is an employee of Network Rail. I wonder if the First Minister can provide updated figures on the amount of profit made by the current operator of that franchise. I have figures for 2012 that show that that company made a profit of £13.6 million, and of course, that's a company that is entirely owned by the German Government, and bidding is under way for the next franchise. I wonder if the First Minister can tell us whether he remains committed to returning the rail network to public ownership, and if so, does he believe that an opportunity has been missed in not using the operator-of-last-resort provision in order to bring it back into Welsh public ownership as quickly as possible?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ateb yna, ac rwy'n datgan buddiant fod fy chwaer yn gweithio i Network Rail. Tybed a all y Prif Weinidog roi ffigurau wedi'u diweddaru ar faint o elw a wnaed gan weithredwr presennol y fasnachfraint honno. Mae gen i ffigurau ar gyfer 2012 sy'n dangos bod y cwmni wedi gwneud elw o £13.6 miliwn, ac wrth gwrs, mae hwnnw'n gwmni sy'n eiddo cyfan gwbl i Lywodraeth yr Almaen, ac mae'r broses ymgeisio ar y gweill ar gyfer y fasnachfraint nesaf. Tybed a all y Prif Weinidog ddweud wrthym a yw'n parhau i fod yn ymrwymedig i ddychwelyd y rhwydwaith rheilffyrdd i berchnogaeth gyhoeddus, ac os felly, a yw'n credu bod cyfle wedi'i golli o beidio â defnyddio'r ddarpariaeth gweithredwr dewis olaf er mwyn ei ddychwelyd i berchnogaeth gyhoeddus Cymru cyn gynted â phosibl?
English: I do remain committed to that. Unfortunately, of course, due to the provision in the Wales Act, it's not an option open to us. We have not been permitted to look at an arm's-length public body being used to run the franchise, unlike in Scotland. He will know that this is an issue where we share the same view and something that we are in dispute with the UK Government over. As part of the franchising process next year, we expect to see the best value for money delivered for Welsh customers, and, of course, significant investment in rolling stock. There are many people who use the Valleys lines who are on rolling stock that are many, many decades old. They deserve better than that and we want to see that delivered over the course of the next franchise period.
Welsh: Rwy'n parhau i fod yn ymrwymedig i hynny. Yn anffodus, wrth gwrs, oherwydd y ddarpariaeth yn Neddf Cymru, nid yw'n ddewis sydd ar gael i ni. Nid ydym wedi cael caniatâd i edrych ar ddefnyddio corff cyhoeddus hyd braich i redeg y fasnachfraint, yn wahanol i'r Alban. Bydd ef yn gwybod bod hwn yn fater lle'r ydym ni'n rhannu'r un farn ac yn rhywbeth yr ydym ni mewn anghydfod â Llywodraeth y DU yn ei gylch. Yn rhan o broses masnachfraint y flwyddyn nesaf, rydym ni'n disgwyl gweld y gwerth gorau am arian yn cael ei ddarparu i gwsmeriaid yng Nghymru, ac, wrth gwrs, buddsoddiad sylweddol mewn cerbydau. Ceir llawer o bobl sy'n defnyddio rheilffyrdd y Cymoedd sydd mewn cerbydau sy'n ddegawdau lawer oed. Maen nhw'n haeddu gwell na hynny, ac rydym ni eisiau gweld hynny'n cael ei ddarparu yn ystod y cyfnod masnachfraint nesaf.
English: It is a strange irony, is it not, that Arriva trains receives one of the highest subsidies of any public train provider, and yet has just declared record profits. I'm sure that you, like me, would like to see a Government with a more rational approach to the way we run our railways after 8 June. But, for now, we have a UK Government that is, unfortunately, committed to insisting that the £125 million that has been set aside to improve our rail services must be spent on electrifying the Valleys lines, when all the experts are clear that light rail is both more cost-effective and will improve the journey times in a way that electrification will not. What do you think your Government can do to ensure that there is a much more rational approach to the way we invest public money, to ensure that we get the gains that are needed in the metro system that we hope to deliver across south-east Wales?
Welsh: Mae'n eironi rhyfedd, onid yw, bod trenau Arriva yn cael un o'r cymorthdaliadau uchaf o unrhyw ddarparwr trenau cyhoeddus, ac eto mae newydd ddatgan yr elw mwyaf erioed. Rwy'n siŵr yr hoffech chi, fel finnau, weld Llywodraeth â dull mwy rhesymegol o ran y ffordd yr ydym ni'n rhedeg ein rheilffyrdd ar ôl 8 Mehefin. Ond, ar hyn o bryd, mae gennym ni Lywodraeth y DU sydd, yn anffodus, wedi ymrwymo i fynnu bod yn rhaid gwario'r £125 miliwn a roddwyd o'r neilltu i wella ein gwasanaethau rheilffyrdd ar drydaneiddio rheilffyrdd y Cymoedd, pan fo'r holl arbenigwyr yn eglur bod rheilffyrdd ysgafn yn fwy cost-effeithiol ac y bydd yn gwella amseroedd teithio mewn ffordd na fydd trydaneiddio yn ei wneud. Beth ydych chi'n feddwl y gall eich Llywodraeth ei wneud i sicrhau y ceir dull llawer mwy rhesymegol o ran y ffordd yr ydym ni'n buddsoddi arian cyhoeddus, er mwyn sicrhau ein bod ni'n cael yr enillion sydd eu hangen yn y system fetro yr ydym ni'n gobeithio ei chyflwyno ar draws y de-ddwyrain?
English: Well, we have a curious system where a public subsidy of £180 million is provided to a private company, which then makes a profit of £14 million on top. It's very difficult to justify that sort of level. We weren't in charge of the franchise when it was awarded last time around, but it's very difficult to justify that to the public. Of course, light rail is electrified. There are different ways of doing it, you don't have to have overhead cabling - there are other means of doing that - but, for me, the core principle of the metro is that it should be extendable. Yes, of course, we have the core network in place at the moment, but in time, the plan is to look at new routes that are not currently served by heavy rail. If we are serious about developing the region around Cardiff and beyond, then we have to make sure that people can travel without having to get into their cars, thus causing greater congestion. So, that extendibility and also the mix of provision that will be part, no doubt, of the metro, will provide that flexibility for the future as well.
Welsh: Wel, mae gennym ni system ryfedd lle y darperir cymhorthdal cyhoeddus o £180 miliwn i gwmni preifat, sydd wedyn yn gwneud elw o £14 miliwn ar ben hynny. Mae'n anodd iawn cyfiawnhau'r math hwnnw o lefel. Nid oeddem ni'n gyfrifol am y fasnachfraint pan gafodd ei dyfarnu y tro diwethaf, ond mae'n anodd iawn cyfiawnhau hynny i'r cyhoedd. Wrth gwrs, mae rheilffordd ysgafn wedi'i drydaneiddio. Ceir gwahanol ffyrdd o'i wneud, nid oes rhaid i chi gael ceblau uwchben - mae ffyrdd eraill o wneud hynny - ond, i mi, egwyddor graidd y metro yw y dylai fod yn estynadwy. Oes, wrth gwrs, mae gennym ni'r rhwydwaith craidd wedi ei sefydlu ar hyn o bryd, ond mewn amser, y bwriad yw edrych ar lwybrau newydd nad ydynt yn cael eu gwasanaethu ar hyn o bryd gan y rheilffyrdd trwm. Os ydym o ddifrif ynghylch datblygu'r rhanbarth o gwmpas Caerdydd a thu hwnt, yna mae'n rhaid i ni wneud yn siŵr y gall pobl deithio heb orfod mynd i'w ceir, gan achosi mwy o dagfeydd. Felly, bydd yr estynadwyedd hwnnw a hefyd y cymysgedd o ddarpariaeth a fydd yn rhan, heb os, o'r metro, yn rhoi'r hyblygrwydd hwnnw ar gyfer y dyfodol hefyd.
English: First Minister, 60 years ago I would've been able to travel from my village of Raglan in Monmouthshire by rail to Cardiff. That can't be done now, because obviously, we lost a lot of the branch line rail network back in the 1950s and 1960s. You've mentioned the need to make sure that the metro is expandable and that it reaches areas of south Wales and the south-east Wales city region that it hasn't to date, or wouldn't be able to at the moment. Have you looked any more at the issue of a potential metro hub at the Celtic Manor, or within the area of the Celtic Manor? I have raised this in the past with the Cabinet Secretary for infrastructure. I think that if you looked at developing a hub at that point, you could then have a very good core to build out from into the rural areas around Newport and up to my neck of the woods, to make sure that everyone could benefit from the metro.
Welsh: Prif Weinidog, 60 mlynedd yn ôl byddwn wedi gallu teithio o fy mhentref, Rhaglan yn Sir Fynwy, ar y trên i Gaerdydd. Ni ellir gwneud hynny nawr, oherwydd yn amlwg, collasom lawer o'r rhwydwaith rheilffyrdd lleol yn ôl yn y 1950au a'r 1960au. Rydych chi wedi sôn am yr angen i sicrhau bod y metro yn estynadwy a'i fod yn cyrraedd ardaloedd o'r de a dinas-ranbarth y de-ddwyrain nad ydynt wedi eu cyrraedd hyd yn hyn, neu na fyddai'n gallu eu cyrraedd ar hyn o bryd. A ydych chi wedi rhoi mwy o ystyriaeth i'r mater o ganolfan fetro bosibl yn y Celtic Manor, neu yn ardal y Celtic Manor? Rwyf wedi codi hyn yn y gorffennol gydag Ysgrifennydd y Cabinet dros seilwaith. Rwy'n credu, pe byddech chi'n ystyried datblygu canolfan yn y fan honno, y gallech chi gael craidd da iawn wedyn i adeiladu oddi wrtho i'r ardaloedd gwledig o gwmpas Casnewydd a hyd at fy ardal i o'r wlad, i wneud yn siŵr y gallai pawb elwa ar y metro.
English: Well, I'm tempted to pull his leg and say, 'Well, the Tory Government closed down the railway line', but I'm not quite sure whether it was or not. It was a long time ago. [Laughter.]
Welsh: Wel, rwy'n cael fy nhemtio i dynnu ei goes a dweud, 'Wel, y Llywodraeth Dorïaidd wnaeth gau'r rheilffordd', ond nid wyf yn hollol siŵr ai nhw wnaeth ai peidio. Roedd hynny amser maith yn ôl. [Chwerthin.]
English: Not that one. I think we can share that.
Welsh: Nid yr un yna. Rwy'n meddwl y gallwn ni rannu hynna.