English: Thank you very much, Presiding Officer, for your reassuring statement on the matters that you have just mentioned. Thank you, Jeremy Miles, for pulling us all together - a disparate group of people - to bring forward a debate on the blue economy. I'm very grateful that you have done so. Our oceans are probably the single most important resource, which is why, in this debate, we are calling on the Welsh Government to bring forward an ambitious marine plan to support sustainable development of the blue economy and to make it a central plank of the new economic strategy. Evaporation from our oceans turns to rain that waters us and all of life and refreshes our planet. The oceans have enabled trade and fed us for thousands of years, and rightly, now, as populations grow, with resources becoming more scarce and the challenges of climate change and increased food demands, it is only right and proper that we should turn to our coastlines and our seas and seek to maximise the opportunities afforded by a blue economy. I felt that some of our contributions today, whilst I did not agree with all of them, it is very good to have that debate, because it is by having debate and honing our ideas and our thoughts that we will come up with a really good plan that can move us forward and I'm very grateful for much of the contributions. I thought that Jeremy made a very clear and compelling reason as to why we need to improve and keep sustainability at the heart of our blue economy. I'm very glad that Jayne and I think a couple of other people - forgive me if I don't recall all your names - started to talk about ports, because I was beginning to be slightly worried about the lack of mention of our 32 ports in Wales. We have seven major ports. They handle, as the Cabinet Secretary has said, a substantial amount of tonnage. They directly employ almost 3,000 people and support a further 11,000 to 12,000 jobs. I do think that we have an opportunity with our ports to use them as a locus for the development of our blue economy, because we must get away from the idea that ports equal old-fashioned industry. If I look at Milford Haven port in my own constituency of Pembrokeshire, it's a trust port, I would argue; it's a national asset and it's a growing centre for the blue and green economies. The businesses along the Milford Haven waterway have a strong engineering and tourism pedigree and I think, again, it's really important to recognise how many of these small businesses - the pipe fitters, the welders, the renewable energies, the makers of turbines - they all stem - . They need a key anchor company. All around Wales we need key anchor companies that can act as that locus for the development of our marine economy. I'd like to, for a few moments, though, Cabinet Secretary, just ask you - and I know you can't really reply, but I just picked up about the fact that the Cabinet Secretary for the Environment and Rural Affairs will be going out to consult on a marine plan, on a blue economy plan, if you like. Well, I would like to argue with you that, unless it has a strong element of a business focus in it, we will miss an enormous number of tricks. Because it is business that we need to drive our economy. We do cleave in this Chamber to green economy all the time, but I would like to say that there are others out there who are way ahead of us on this. Just look to Scotland, look to the Orkney Isles - they claim to be the marine energy island for the United Kingdom, and we can't just be an also-ran or a 'me too'. So, I would like to ask you, Cabinet Secretary, to ensure that, when the Cabinet Secretary for the Environment and Rural Affairs goes out for consultation, your department is heavily involved in this and we look at it with the twin angles of building sustainable, marine-based - we've talked about tidal lagoons, we've talked about the fisheries, everything - . But we actually understand that, unless it develops or delivers real economic benefit, unless people can get a job out of it, earn some decent money out of it, and enjoy living by our coastlands and our seas, then we will have failed. I would not like to see the business element being missed out of that equation and that we end up with something like the green economic strategy that I think was lauded in the second or third Assembly of which I've been a Member, and which was basically written by a man on the back of a fag packet in two days. We could do something really, really good with this. I'd just like to finish by -
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd, am eich datganiad cysurol ar y materion yr ydych newydd eu crybwyll. Diolch i chi, Jeremy Miles, am ein tynnu i gyd at ein gilydd - grŵp o bobl wahanol - i gyflwyno dadl ar yr economi las. Rwy'n ddiolchgar iawn eich bod wedi gwneud hynny. Yn ôl pob tebyg, ein moroedd yw'r adnodd pwysicaf un, a dyna pam, yn y ddadl hon, ein bod yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno cynllun morol uchelgeisiol i gefnogi datblygiad cynaliadwy yr economi las ac i'w gwneud yn elfen ganolog o'r strategaeth economaidd newydd. Mae anweddiad o'n moroedd yn troi'n law sy'n ein dyfrio ni a phob bywyd ac yn adfywio ein planed. Mae'r cefnforoedd wedi ei gwneud hi'n bosibl masnachu ac wedi ein bwydo ers miloedd o flynyddoedd, ac yn gywir, yn awr, wrth i boblogaethau dyfu, gydag adnoddau yn dod yn fwyfwy prin a heriau newid hinsawdd a galw cynyddol am fwyd, nid yw ond yn iawn ac yn briodol ein bod yn troi at ein harfordiroedd a'n moroedd ac yn ceisio manteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd y mae'r economi las yn eu cynnig. Roeddwn yn teimlo bod rhai o'n cyfraniadau heddiw, er nad oeddwn yn cytuno â phob un ohonynt, ei bod yn dda iawn ein bod yn cael y ddadl hon, gan mai drwy gael trafodaeth a mireinio ein syniadau a'n meddyliau y gallwn lunio cynllun da iawn a all ein symud ymlaen ac rwy'n ddiolchgar iawn am lawer o'r cyfraniadau. Roeddwn yn meddwl bod Jeremy wedi rhoi rheswm clir a grymus iawn ynglŷn â pham y mae angen i ni wella a chadw cynaliadwyedd yn ganolog i'n heconomi las. Rwy'n falch iawn fod Jayne ac un neu ddau o bobl eraill, rwy'n credu - maddeuwch i mi os nad wyf yn cofio enwau pawb ohonoch - wedi dechrau siarad am borthladdoedd, oherwydd roeddwn yn dechrau poeni braidd am y diffyg sylw i'n 32 o borthladdoedd yng Nghymru. Mae gennym saith porthladd mawr. Maent yn trin tunelledd sylweddol, fel y dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet. Maent yn cyflogi bron i 3,000 o bobl yn uniongyrchol ac yn cynnal 11,000 i 12,000 o swyddi pellach. Rwy'n credu bod gennym gyfle gyda'n porthladdoedd i'w defnyddio fel lleoedd ar gyfer datblygu ein heconomi las, oherwydd rhaid inni symud oddi wrth y syniad fod porthladdoedd yn ddiwydiant hen ffasiwn. Os edrychaf ar borthladd Aberdaugleddau yn fy etholaeth i, sef Sir Benfro, mae'n borthladd ymddiriedolaeth, byddwn yn dadlau; mae'n ased cenedlaethol ac mae'n ganolfan sy'n tyfu ar gyfer yr economïau glas a gwyrdd. Mae gan y busnesau ar hyd dyfrffordd Aberdaugleddau hanes cadarn mewn peirianneg a thwristiaeth ac rwy'n meddwl, unwaith eto, ei bod yn bwysig iawn cydnabod faint o'r busnesau bach hyn - y gosodwyr pibellau, y weldwyr, ynni adnewyddadwy, gwneuthurwyr tyrbinau - maent i gyd yn deillio - . Maent angen cwmni angori allweddol. Ledled Cymru, mae angen cwmnïau angori allweddol a all weithredu fel y lleoliadau ar gyfer datblygu ein heconomi forol. Am ychydig eiliadau, fodd bynnag, Ysgrifennydd y Cabinet, hoffwn ofyn i chi - ac rwy'n gwybod na allwch ateb yn iawn, ond nodais y ffaith y bydd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig yn ymgynghori ar gynllun morol, ar gynllun economi las, os mynnwch. Wel, hoffwn ddadlau â chi, oni fydd yn cynnwys elfen gref o ffocws busnes, byddwn yn colli nifer enfawr o gyfleoedd. Oherwydd busnes sydd ei angen arnom i ysgogi ein heconomi. Rydym yn glynu yn y Siambr hon at economi werdd drwy'r amser, ond hoffwn ddweud fod yna bobl eraill sydd ymhell o'n blaenau ar hyn. Edrychwch ar yr Alban, edrychwch ar yr Ynysoedd Erch - maent yn honni mai hwy yw ynys ynni morol y Deyrnas Unedig, a rhaid inni fod yn fwy na dim ond rhedwr arall neu'n 'finnau hefyd'. Felly, hoffwn ofyn i chi sicrhau, Ysgrifennydd y Cabinet, pan fydd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig yn ymgynghori, fod eich adran yn ymwneud yn helaeth â hyn a'n bod yn edrych arno o ddau gyfeiriad, sef adeiladu cynaliadwy ar y môr - rydym wedi siarad am fôr-lynnoedd llanw, rydym wedi siarad am y pysgodfeydd, popeth - . Ond rydym yn deall mewn gwirionedd, oni bai ei fod yn datblygu neu'n darparu budd economaidd gwirioneddol, oni bai bod pobl yn gallu cael swydd ohono, ennill arian gweddus ohono, a mwynhau byw wrth ein harfordiroedd a'n moroedd, yna byddwn wedi methu. Ni fyddwn am weld yr elfen fusnes yn cael ei cholli o'r hafaliad a'n bod yn cael ein gadael â rhywbeth yn debyg i'r strategaeth economaidd werdd y credaf ei bod wedi'i chanmol yn yr ail neu'r trydydd Cynulliad y bûm yn Aelod ohono, ac a ysgrifennwyd yn y bôn gan ddyn ar gefn paced sigarét mewn dau ddiwrnod. Gallem wneud rhywbeth gwirioneddol dda gyda hyn. Hoffwn orffen drwy -