English: Can I welcome the Government's business manager back from the recess that we've all had? I think most of us found it very busy indeed following the referendum result, and the need to talk with and deal with our constituents and businesses and people who are interested in knowing how we're going to plot a way forward here in the Assembly. I was curiously struck by how rudderless a leadership I thought the Government had during that time, I have to say, but we have a statement today where we'll be able to press the First Minister a little more about where they're going to go in future. So, I'll turn to ask the business manager for a couple of statements on something more immediate, because last night the House of Commons completed its work on the Wales Bill and sent it to another place. Now, the First Minister in July, to the Constitutional and Legislative Affairs Committee, described this Bill as something that could never be a lasting settlement, nor provide the basis for a constitution for Wales. And I'm sure that the Government would agree with me that the Bill has not been changed in any significant way to doubt the First Minister's words at that stage. And so we've lost an opportunity now to put an end to the constant tinkering with the devolution settlement, a lasting settlement for the people of Wales has been missed once again by Westminster and we have an entrenched, inferior settlement still. We had an opportunity to give the people of Wales their own parliament with the necessary tools to adequately tackle the major challenges facing our economy, NHS, education system and, of course, Brexit. Now, it wasn't surprising to me that the Secretary of State for Wales for the Conservatives - someone who is supposed to represent Wales in Government - often voted against Wales's interests, voting for Bristol Airport in favour of Cardiff Airport, for example, voting against Wales's interest on natural resources, policing, airports, as I said, and financial responsibility. But, astonishingly, the Labour parliamentary party also voted against Wales's interests. I think there's still a parliamentary Labour party, at least for two weeks. And the principles that the First Minister fought for, such as air passenger duty, legal jurisdiction, devolution of policing and a legal basis for fair funding for Wales were either opposed, abstained upon or rejected by his own front bench, or supported at the very last minute. A united Labour Party could've got a far better deal for Wales out of this Wales Bill, and it's a good job that it's out of business and fast disappearing. So, can we have a full statement and a debate on the approach that the Government will now take on trying to amend this Wales Bill in the Lords, if the Government intends to try and do that, or how it intends to implement the Bill, through this Assembly, and the implications for the Assembly of implementing this flawed Bill? Can that debate and statement also include how we can look and examine the related implications of the Boundary Commission review of constituencies? Surely, a cut in Welsh representation must be balanced by a transfer of those major policy areas to Wales, so that we have equal policy responsibilities to Scotland and Northern Ireland. Representation in those states was only cut as a result of the transfer of major responsibilities, which we have not yet had here in Wales. We are being denied the same responsibilities that have been transferred in those countries, and yet our representation is going to be cut by a quarter. I would imagine the Labour Party will be very interested in debating this particular aspect of the Wales Bill and the Boundary Commission implications. As Assembly elections are going to be transferred under the Wales Bill, I would be particularly interested to know, through a statement from the Government, how the Welsh Government intends now to respond to a situation in which Westminster and Assembly boundaries and constituencies will not correspond. Does this mean a change in the way we elect Members? Does this mean an increase in Members, a decrease in Members? Does it mean a change in the way we have a voting system? A statement from the Government on its principles on this matter would be welcome as, obviously, the Government needs to build two-third support in this place in order to pass any such changes. I think these are important matters that have come since we had the recess and I think an early statement and debate from the Government would be useful.
Welsh: A gaf i groesawu rheolwr busnes y Llywodraeth yn ôl o'r toriad yr ydym ni i gyd wedi'i gael. Rwyf i'n credu bod y rhan fwyaf ohonom wedi cael amser gwirioneddol brysur yn dilyn canlyniad y refferendwm, a bod angen siarad a delio â'n hetholwyr a busnesau a phobl sydd â diddordeb mewn gwybod sut y byddwn yn cynllunio'r ffordd ymlaen yma yn y Cynulliad. Rhyfeddais i weld pa mor ddigyfeiriad oedd arweinyddiaeth y Llywodraeth ar y pryd, mae'n rhaid i mi ddweud, ond mae gennym ni ddatganiad heddiw a fydd yn rhoi cyfle i ni holi'r Prif Weinidog ychydig yn fwy ynglŷn â ble y maen nhw am fynd yn y dyfodol. Felly, trof i ofyn i'r rheolwr busnes am ddatganiad neu ddau ar fater mwy brys, gan fod Tŷ'r Cyffredin neithiwr wedi cwblhau ei waith ar Fil Cymru a'i anfon i fan arall. Nawr, disgrifiodd y Prif Weinidog y Bil hwn ym mis Gorffennaf, i'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, yn rhywbeth na allai fyth fod yn gytundeb parhaus, nac yn darparu sylfaen ar gyfer cyfansoddiad i Gymru. Ac rwy'n siŵr y byddai'r Llywodraeth yn cytuno â mi nad yw'r Bil wedi ei newid yn sylweddol i amau geiriau'r Prif Weinidog bryd hynny. Rydym ni, felly, wedi colli cyfle yn awr i roi terfyn ar y chwarae cyson â'r setliad datganoli, mae San Steffan unwaith eto wedi methu â rhoi setliad parhaol i bobl Cymru ac mae gennym setliad disymud, israddol o hyd. Cawsom gyfle i roi eu senedd eu hunain i bobl Cymru â'r offer angenrheidiol i fynd i'r afael mewn ffordd addas â'r heriau mawr sy'n wynebu ein heconomi, y GIG, y system addysg ac, wrth gwrs, Brexit. Nawr, nid oedd yn syndod i mi bod Ysgrifennydd Gwladol Cymru ar ran y Ceidwadwyr-rhywun sydd i fod i gynrychioli Cymru yn y Llywodraeth-yn aml yn pleidleisio yn erbyn buddiannau Cymru, gan bleidleisio dros Faes Awyr Bryste yn lle Maes Awyr Caerdydd, er enghraifft, a phleidleisio yn erbyn buddiant Cymru o ran cyfoeth naturiol, plismona, meysydd awyr, fel y dywedais, a chyfrifoldeb ariannol. Ond, yn rhyfeddol, pleidleisiodd plaid seneddol Llafur hefyd yn erbyn buddiannau Cymru. Rwy'n credu bod yna blaid seneddol Llafur o hyd, am bythefnos arall o leiaf. Ac o ran yr egwyddorion y bu'r Prif Weinidog yn ymladd drostynt, megis toll teithwyr awyr, awdurdodaeth gyfreithiol, datganoli plismona a sail gyfreithiol ar gyfer cyllid teg i Gymru, gwnaeth ei fainc flaen ei hun naill ai eu gwrthwynebu, ymatal arnynt neu eu gwrthod, neu eu cefnogi ar y funud olaf oll. Gallai Plaid Lafur unedig fod wedi cael gwell bargen o lawer i Gymru o'r Bil Cymru hwn, ac mae'n beth da nad yw'n weithredol a'i bod yn diflannu'n gyflym. Felly, a oes modd i ni gael datganiad llawn a dadl ar y dull gweithredu y bydd y Llywodraeth yn ei ddefnyddio yn awr i geisio diwygio'r Bil Cymru hwn yn Nhŷ'r Arglwyddi, os yw'r Llywodraeth yn bwriadu ceisio gwneud hynny, neu sut y mae'n bwriadu gweithredu'r Bil, drwy'r Cynulliad hwn, a goblygiadau gweithredu'r Bil diffygiol hwn ar gyfer y Cynulliad? A all y ddadl a'r datganiad hefyd ystyried sut y gallwn ni edrych ar oblygiadau cysylltiedig adolygiad y Comisiwn Ffiniau o'r etholaethau? Mae'n siŵr bod yn rhaid cydbwyso toriad yn y gynrychiolaeth o Gymru â throsglwyddo'r meysydd polisi pwysig hynny i Gymru, er mwyn i ni gael cyfrifoldebau polisi cyfartal â'r Alban a Gogledd Iwerddon. Y rheswm dros leihau'r gynrychiolaeth yn y gwladwriaethau hynny oedd trosglwyddo cyfrifoldebau pwysig, ac nid yw hyn wedi digwydd yng Nghymru hyd yma. Mae'r un cyfrifoldebau a drosglwyddwyd yn y gwledydd hynny yn cael eu gwrthod i ni, ac eto bydd ein cynrychiolaeth yn cael ei lleihau o chwarter. Byddwn i'n dychmygu y bydd diddordeb mawr gan y Blaid Lafur mewn trafod yr agwedd arbennig hon ar y Bil Cymru a goblygiadau'r Comisiwn Ffiniau. Gan fod etholiadau'r Cynulliad am gael eu trosglwyddo o dan Fil Cymru, mae gennyf ddiddordeb arbennig i gael gwybod, drwy ddatganiad gan y Llywodraeth, sut y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu ymateb i sefyllfa lle na fydd ffiniau ac etholaethau yn cyfateb yn San Steffan a'r Cynulliad. A fydd hyn yn golygu newid sut yr ydym yn ethol Aelodau? A fydd hyn yn cynyddu nifer yr Aelodau neu leihau nifer yr Aelodau? A fydd hyn golygu newid ein system bleidleisio? Byddai datganiad gan y Llywodraeth am ei hegwyddorion ar y mater hwn yn cael ei groesawu, oherwydd bod angen i'r Llywodraeth, yn amlwg, ennill cefnogaeth dwy ran o dair o'r man hwn er mwyn pasio unrhyw newidiadau o'r fath. Rwy'n credu bod y rhain yn faterion pwysig sydd wedi codi ers ein toriad ac rwy'n credu y byddai datganiad cynnar a dadl gan y Llywodraeth yn ddefnyddiol.