English: Whilst I am pleased that the headline results appear to overwhelmingly support my outline proposals for improving local bus services in the longer term, I am conscious that some bus operators continue to have reservations about the potential for the introduction of bus franchising in Wales. I have asked my officials to continue to work with local authorities and with bus operators in Wales to shape detailed proposals that I hope to consult on early next year. I'm keen to address these concerns and enable us to better meet our shared and mutual objectives, which I set out in the consultation document. The forthcoming workshops that are planned for this autumn, following the bus summit that took place in January, will provide an excellent opportunity to develop our thinking on these very important issues. To recap, our long-term aims for our local services are to increase the number of people of all ages using buses for their daily commute to work, for education, for access to health services and for leisure purposes; the availability of good-quality and accessible local bus services for passengers as part of an integrated Welsh public transport system comprising a mix of demand-responsive or scheduled local transport, together with longer distance express bus services that complement passenger rail services; the establishment of national and regional integrated ticketing products to better enable seamless multimodal transportation; to enable bus operators to contribute to the development and the delivery of the south-east Wales and north-east Wales metro public transport systems; a fair deal for passengers, staff, bus operators and the public sector; a financially viable, sustainable and transparent approach to the imposition of public service obligations, with an appropriate level of compensation to operators and stable public funding arrangements generally that provide value for money and complement the best characteristics of the commercial bus sector; and, finally, to contribute to safeguarding the well-being of future generations by tackling poor air-quality zones, whilst also supporting a sustainable and thriving economy. I consider that these objectives are consistent with the aims we are seeking to achieve as part of our national strategy published last month, 'Prosperity for All'. Whilst the policy consultation document published on 8 March about the future planning and delivery of local bus services in Wales contained information about the mandatory concessionary fares scheme and its operation in Wales, no specific questions were asked at that time about the scheme and it future operation. Some respondents did, however, take the opportunity to tell us what their thoughts were about the scheme. One suggestion put forward by a major bus operator was that the Welsh Government should take direct control of concessionary travel administration and reimbursement. Additionally, 88 per cent of respondents expressing a preference agreed that the Welsh Government should have the power to set up regional and national ticketing schemes. These responses suggest that people want the Welsh Government to take a more active role in the planning and delivery of local bus services, and so, on that basis, I am today launching a public consultation about the management arrangements for administering mandatory concessionary fares. We need to explore whether responsibility for this scheme should remain with our local authorities or whether this all-Wales scheme should be administered centrally by the Welsh Government. But I am keen that we use this opportunity to ask some fundamental questions about what the scheme provides to pass holders in the future. An increasingly ageing and active population requires that careful consideration is given about how we maintain this important scheme into the future. Based on current forecasts, we can reasonably expect the number of people aged 60 and over eligible for free bus travel to increase to about 880,000 by 2021, rising to more than a million by 2030. So, we have challenges that need to be addressed to ensure that our commitment is sustainable for the future. But let me be absolutely clear: this Government's commitment to maintaining free bus travel for older people, disabled people and some injured service veterans is unshakeable. The Welsh Government meets most of the cost of the all-Wales scheme - currently about £60 million annually - with about £10 million being met by local authorities. Additionally, the Welsh Government funds the cost of retaining and analysing concessionary pass data, which is held by a third party on behalf of all 22 local authorities. Information gathered on pass usage suggests that around two thirds of passes issued each year are being used, with the rest retained just in case they are required. There are currently more than 750,000 passes in circulation. During 2015-16, about 35,000 passes were issued to people meeting the eligibility criteria for the first time, with a further 25,000 or so passes being issued as replacements. About 10 per cent of passes in circulation have been issued to disabled people and disabled people with companions to improve access to our local bus network to help people live independently. But to ensure we are able to continue to support people to live independently for longer and well into the future, we have a responsibility to ensure that our scheme remains financially sustainable to meet the needs of a growing, ageing population. In addition to older and disabled people, the scheme also provides free bus travel to injured service veterans, and we remain committed to ensuring that our public services continue to meet the needs of our injured service veterans, to whom we owe a great debt of gratitude. On this basis, we are seeking views on how best access to free bus travel in Wales can be maintained into the future. In undertaking this consultation, I am also convinced that we should consider other groups that could benefit from lower cost bus travel as part of the transport contribution to our 'Prosperity for All' strategy. In February, I extended our younger persons discounted bus travel scheme for a further year, and today I am also pleased to begin a consultation about how our scheme for younger people can be developed and delivered in the future to encourage more young people to use buses to meet their daily travel needs. The consultation will encourage and consider views from interested individuals, from groups and from organisations across Wales, and will look at how best to facilitate bus use amongst young people. The younger persons discounted fare scheme consultation will last until 4 January 2018. Since April 2017, young people have made over 0.5 million trips using mytravelpass, the Welsh Government scheme providing young people with discounted bus travel in Wales. This illustrates the importance of this scheme to those users, but I wish to encourage even more young people to use buses by developing a new discounted bus travel scheme for younger people. I also hope that many young people whose only experience of bus travel is the daily trip to and from school will take advantage of an improved scheme to try the bus for other reasons and, having done so, they will see that today's buses provide a really attractive offer. This scheme is currently based on a voluntary agreement between local bus companies and the Welsh Government, supported by local authorities. We need to give consideration to whether this scheme could be better delivered as part of a scheme delivered on the same terms as the older persons scheme - a mandatory scheme, rather than a voluntary one. We should also consider the needs of the many people who are volunteering in our communities. We should actively consider whether there are opportunities to expand the current schemes to better meet the needs of people in our society. I believe that free bus travel makes a valuable contribution to improving the health and well-being of older people in Wales, enabling more people to remain active for longer, and so promotes independent living. The consultation on the mandatory scheme will be open until 12 January and, based on the results, which I will, again, publish, we will consider how best we can maintain our free bus travel scheme into the future in a climate of an ageing population and increasing pressures on the resources available to us. I do think that today provides an excellent opportunity to consider both these schemes and how best we can deliver them into the future
Welsh: Er fy mod i'n falch ei bod yn ymddangos bod y prif ganlyniadau'n gefnogol dros ben i'm cynigion amlinellol i wella gwasanaethau bysiau lleol yn y tymor hirach, rwy'n ymwybodol bod gan rai gweithredwyr bysiau amheuon o hyd ynghylch y posibilrwydd o gyflwyno masnachfraint bws yng Nghymru. Rwyf wedi gofyn i'm swyddogion barhau i weithio gydag awdurdodau lleol a gyda gweithredwyr bysiau yng Nghymru i lunio cynigion manwl yr wyf yn gobeithio ymgynghori arnynt yn gynnar y flwyddyn nesaf. Rwy'n awyddus i roi sylw i'r pryderon hyn i'n galluogi i gyflawni ein hamcanion a rennir ar y cyd yn well, a nodais hynny yn y ddogfen ymgynghori. Bydd y gweithdai sydd ar y gweill ar gyfer yr hydref hwn, ar ôl yr uwchgynhadledd bysiau a gynhaliwyd ym mis Ionawr, yn rhoi cyfle gwych i ddatblygu ein syniadau am y materion pwysig iawn hyn. I grynhoi, ein nodau hirdymor ar gyfer ein gwasanaethau lleol yw cynyddu nifer y bobl o bob oedran sy'n defnyddio bysiau i gymudo bob dydd i'r gwaith, ar gyfer addysg, i fynd i gael gwasanaethau iechyd ac at ddibenion hamdden; sicrhau bod gwasanaethau bysiau lleol hygyrch o ansawdd da ar gael i deithwyr fel rhan o system drafnidiaeth gyhoeddus integredig yng Nghymru sy'n cynnwys cymysgedd o drafnidiaeth leol sy'n ymatebol i'r galw neu wedi'i drefnu, ynghyd â gwasanaethau bws cyflym pellter hir sy'n ategu gwasanaethau rheilffyrdd i deithwyr; sefydlu cynhyrchion tocynnau integredig cenedlaethol a rhanbarthol i alluogi cludiant amlfodd di-dor gwell; galluogi gweithredwyr bysiau i gyfrannu at ddatblygu a chyflenwi systemau trafnidiaeth gyhoeddus metro'r de-ddwyrain a metro'r gogledd-ddwyrain; bargen deg i deithwyr, staff, gweithredwyr bysiau a'r sector cyhoeddus; ymagwedd at osod rhwymedigaethau gwasanaeth cyhoeddus sy'n ariannol hyfyw, yn gynaliadwy ac yn dryloyw, gan gynnwys talu gweithredwyr yn briodol a threfniadau cyllido cyhoeddus sefydlog yn gyffredinol sy'n darparu gwerth am arian ac yn ategu nodweddion gorau'r sector bysiau masnachol; ac, yn olaf, cyfrannu at ddiogelu lles cenedlaethau'r dyfodol drwy ymdrin â pharthau o ansawdd aer gwael, gan gefnogi economi gynaliadwy a ffyniannus ar yr un pryd. Yn fy marn i, mae'r amcanion hyn yn gyson â'r nodau yr ydym yn ceisio eu cyflawni yn rhan o'n strategaeth genedlaethol a gyhoeddwyd y mis diwethaf, 'Ffyniant i Bawb'. Er bod y ddogfen ymgynghori polisi a gyhoeddwyd ar 8 Mawrth ynglŷn â chynllunio a chyflwyno gwasanaethau bws lleol yng Nghymru yn y dyfodol yn cynnwys gwybodaeth am y cynllun tocynnau teithio rhatach gorfodol a'i weithrediad yng Nghymru, ni ofynnwyd cwestiynau penodol bryd hynny ynglŷn â'r cynllun a'i weithrediad yn y dyfodol. Fodd bynnag, cymerodd rhai ymatebwyr y cyfle i ddweud wrthym beth oedd eu meddyliau ynghylch y cynllun. Un awgrym a gyflwynwyd gan weithredwr bysiau mawr oedd y dylai Llywodraeth Cymru reoli gweinyddu ac ad-daliadau teithio rhatach yn uniongyrchol. Hefyd, cytunodd 88 y cant o'r ymatebwyr a fynegodd ffafriaeth y dylai fod gan Lywodraeth Cymru y pŵer i sefydlu cynlluniau tocynnau rhanbarthol a chenedlaethol. Mae'r ymatebion hyn yn awgrymu bod pobl yn dymuno i Lywodraeth Cymru gymryd rhan fwy gweithgar wrth gynllunio a darparu gwasanaethau bysiau lleol, ac felly, rwy'n lansio ymgynghoriad cyhoeddus heddiw ynghylch y trefniadau rheoli ar gyfer gweinyddu tocynnau consesiynol gorfodol. Mae angen inni archwilio a ddylai cyfrifoldeb am y cynllun hwn barhau gyda'n hawdurdodau lleol ynteu a ddylai Llywodraeth Cymru weithredu'r cynllun hwn i Gymru gyfan yn ganolog. Ond rwy'n awyddus inni ddefnyddio'r cyfle hwn i ofyn rhai cwestiynau sylfaenol am yr hyn y mae'r cynllun yn ei ddarparu i ddeiliaid cardiau teithio rhatach yn y dyfodol. Mae ein poblogaeth yn heneiddio ac yn mynd yn fwy egnïol, felly mae angen ystyried yn ofalus sut yr ydym yn cynnal y cynllun pwysig hwn yn y dyfodol. Yn seiliedig ar y rhagolygon cyfredol, gallwn yn rhesymol ddisgwyl i nifer y bobl 60 oed a hŷn sy'n gymwys i deithio ar fysiau am ddim gynyddu i tua 880,000 erbyn 2021, a chodi i dros filiwn erbyn 2030. Felly, mae gennym heriau y mae angen ymdrin â nhw i sicrhau bod ein hymrwymiad yn gynaliadwy ar gyfer y dyfodol. Ond gadewch imi fod yn hollol glir: mae ymrwymiad y Llywodraeth hon i gynnal teithio ar fysiau am ddim i bobl hŷn, pobl anabl a rhai cyn-filwyr y lluoedd arfog sydd wedi'u hanafu yn ddisyflyd. Llywodraeth Cymru sy'n talu'r rhan fwyaf o gost y cynllun Cymru gyfan - tua £60 miliwn y flwyddyn ar hyn o bryd - ac mae awdurdodau lleol yn talu tua £10 miliwn. Hefyd, Llywodraeth Cymru sy'n ariannu'r gost o gadw a dadansoddi data'r cardiau teithio rhatach, a gedwir gan drydydd parti ar ran pob un o'r 22 awdurdod lleol. Mae'r wybodaeth a gasglwyd am ddefnyddio'r cardiau teithio rhatach yn awgrymu bod tua dwy ran o dair o'r cardiau a gyhoeddir bob blwyddyn yn cael eu defnyddio, a'r gweddill yn cael eu cadw rhag ofn y bydd eu hangen. Ar hyn o bryd mae mwy na 750,000 o'r cardiau mewn cylchrediad. Yn ystod 2015-16, rhoddwyd tua 35,000 o gardiau i bobl a oedd yn bodloni'r meini prawf cymhwyster am y tro cyntaf, a rhoddwyd tua 25,000 o gardiau eraill i gymryd lle hen gardiau. Mae tua 10 y cant o'r cardiau teithio rhatach sydd mewn cylchrediad wedi'u rhoi i bobl anabl a phobl anabl sydd â chymdeithion er mwyn gwella mynediad at ein rhwydwaith bysiau lleol i helpu pobl i fyw'n annibynnol. Ond er mwyn sicrhau ein bod yn gallu parhau i gefnogi pobl i fyw'n annibynnol yn hwy ac yn bell i'r dyfodol, mae gennym gyfrifoldeb i sicrhau bod ein cynllun yn parhau i fod yn ariannol gynaliadwy i ddiwallu anghenion poblogaeth sy'n tyfu ac yn heneiddio. Yn ogystal â phobl hŷn a phobl anabl, mae'r cynllun hefyd yn darparu teithio am ddim ar fysiau i gyn-filwyr y lluoedd arfog sydd wedi'u hanafu, ac rydym yn parhau i fod yn ymrwymedig i sicrhau bod ein gwasanaethau cyhoeddus yn parhau i ddiwallu anghenion ein cyn-filwyr y lluoedd arfog sydd wedi'u hanafu, y mae arnom ddyled fawr iawn iddynt. Ar y sail hon, rydym yn ceisio barn ynglŷn â'r ffordd orau o gadw eu hawl i deithio ar fysiau am ddim yng Nghymru yn y dyfodol. Wrth gynnal yr ymgynghoriad hwn, rwyf hefyd yn argyhoeddedig y dylem ystyried grwpiau eraill a allai elwa o deithio ar fysiau'n rhatach fel rhan o gyfraniad trafnidiaeth at ein strategaeth 'Ffyniant i Bawb'. Ym mis Chwefror, ymestynnais ein cynllun disgownt teithio ar fysiau i bobl ifanc am flwyddyn arall, a heddiw rwyf hefyd yn falch o ddechrau ymgynghori ar sut y gallwn ddatblygu a chyflwyno ein cynllun ar gyfer pobl ifanc yn y dyfodol i annog mwy o bobl ifanc i ddefnyddio bysiau i ddiwallu eu hanghenion teithio dyddiol. Bydd yr ymgynghoriad yn annog ac yn ystyried barn unigolion sydd â diddordeb, grwpiau a sefydliadau ledled Cymru, a bydd yn edrych ar y ffordd orau o hwyluso defnydd bws ymhlith pobl ifanc. Bydd ymgynghoriad y cynllun prisiau gostyngol i bobl ifanc yn para tan 4 Ionawr 2018. Ers mis Ebrill 2017, mae pobl ifanc wedi gwneud dros 0.5 miliwn o deithiau gan ddefnyddio fyngherdynteithio, cynllun Llywodraeth Cymru sy'n rhoi disgownt i bobl ifanc wrth deithio ar fysiau yng Nghymru. Mae hyn yn dangos pwysigrwydd y cynllun hwn i'r defnyddwyr hynny, ond hoffwn annog hyd yn oed mwy o bobl ifanc i ddefnyddio bysiau drwy ddatblygu cynllun newydd i roi disgownt i bobl ifanc sy'n teithio ar fysiau. Rwyf hefyd yn gobeithio y bydd llawer o bobl ifanc sydd heb brofiad o deithio ar fysiau heblaw am y daith ddyddiol i'r ysgol ac yn ôl yn manteisio ar gynllun gwell i roi cynnig ar y bws am resymau eraill ac, ar ôl gwneud hynny, y byddant yn gweld bod bysiau heddiw wir yn rhoi cynnig deniadol. Mae'r cynllun hwn ar hyn o bryd yn seiliedig ar gytundeb gwirfoddol rhwng cwmnïau bysiau lleol a Llywodraeth Cymru, gyda chefnogaeth awdurdodau lleol. Mae angen inni ystyried a ellid darparu'r cynllun hwn yn well fel rhan o gynllun a gyflwynir ar yr un telerau â'r cynllun pobl hŷn - cynllun gorfodol, yn hytrach nag un gwirfoddol. Dylem hefyd ystyried anghenion y bobl lawer sy'n gwirfoddoli yn ein cymunedau. Dylem fynd ati i ystyried a oes cyfleoedd i ehangu'r cynlluniau presennol i ddiwallu anghenion pobl yn ein cymdeithas yn well. Credaf fod teithio ar fysiau am ddim yn gwneud cyfraniad gwerthfawr at wella iechyd a lles pobl hŷn yng Nghymru, gan alluogi mwy o bobl i aros yn egnïol am gyfnod hwy, ac felly'n hyrwyddo byw'n annibynnol. Bydd yr ymgynghoriad ar y cynllun gorfodol ar agor tan 12 Ionawr ac, yn seiliedig ar y canlyniadau, y byddaf, unwaith eto, yn eu cyhoeddi, byddwn yn ystyried y ffordd orau inni gynnal ein cynllun teithio ar fysiau am ddim yn y dyfodol mewn hinsawdd o boblogaeth sy'n heneiddio a phwysau cynyddol ar yr adnoddau sydd ar gael inni. Rwy'n meddwl bod heddiw'n gyfle gwych i ystyried y ddau gynllun hyn a'r ffordd orau o'u cyflwyno yn y dyfodol.