English: In terms of assessing the skills of staff, there's the school workforce annual census - the pupil level annual schools census equivalent for school staff. There's a special opportunity there to have a national picture of what the language skills are of everybody in Wales, really, who works in a school at any level. So, the SWAC, I think, is something that we can develop. The only thing, perhaps, that is a weakness in that is that I think that would be self-assessment, the individual would have to note their proficiency in Welsh, and there's going to be a variation in that sense. Perhaps there's an opportunity to look at the role of the Education Workforce Council in terms of portfolios on the language proficiency of the workforce and so on, and that there is a partnership with the Education Workforce Council as well as part of that. Identification is one step. Genuine identification of those members of staff who can speak Welsh, who are confident speakers and so on - that certainly is one thing, but we have to be careful with any sort of self-assessment, because self-assessment could perhaps lead to inconsistencies. The second issue relates to confidence, and this is essential, isn't it, because we hear so many people say, 'Yes, I've only got the Welsh of some particular town,' rather than being proud of that Welsh language. I think that's the major message that we need to convey. Councillor Price has already spoken about confidence, that we really need to ensure that the emphasis is on speaking, that the psychology is on maintaining and supporting, not on correctness. Correctness is something that will develop, but, if you destroy somebody's confidence, they won't speak the language in the first place. So, that confidence part of things, it does relate to language psychology in part, I think. It does relate to us saying that we don't expect them to read or write publicly, but we do expect them to have that support to use the language they have. And once they have successful experiences of using the Welsh language they have, they're going to use more of the language. So, I do think that that confidence element comes back to the oral element. It comes back to qualifications and learning experiences that respect the oral element above other skills, but it's also about creating an ethos of being proud of the use of the language and ensuring that people are respected for using the Welsh that they have. And under that, of course, is the whole system of professional learning, of developing the skills of the workforce, which relates to sabbatical courses, virtual courses and all the mechanisms related to that.
Welsh: O ran asesu sgiliau staff, mae'r school workforce annual census, onid oes e, y sensws - y pupil level annual schools census cyfatebol i staff ysgolion. Yn y fanna mae cyfle arbennig, onid oes e, i gael darlun cenedlaethol o beth yw sgiliau ieithyddol pawb yng Nghymru, mewn gwirionedd, sydd yn gweithio mewn ysgol ar unrhyw lefel. Felly, mae'r SWAC, rwy'n credu, yn rhywbeth ble mae modd datblygu. Yr unig beth, efallai, sy'n wendid yn hynny, yw mai hunanasesiad, mae'n siŵr, byddai hynny, mai'r unigolyn fyddai'n nodi ei hyfedredd nhw yn y Gymraeg, ac mae yna amrywiaeth yn mynd i fod yn hynny o beth. Efallai fod yna le i edrych ar beth yw rôl Cyngor y Gweithlu Addysg, yr EWC, yn hynny o beth, o ran efallai portffolios yn ymwneud â medrusrwydd iaith y gweithlu ac yn y blaen, a'i fod e yn bartneriaeth gyda'r EWC yn ogystal o ran hynny. Ond mae adnabod yn un cam, onid yw e? Mae adnabod go iawn pa gynorthwywyr sydd gyda ni sydd yn medru siarad y Gymraeg, sydd yn hyderus ar lafar ac yn y blaen - mae hynny yn sicr yn un peth, ond mae'n rhaid inni fod yn ofalus gydag unrhyw hunanasesiad, achos mae hunanasesu iaith efallai yn mynd i arwain at anghysondebau. Mae'r ail beth, yn ymwneud â hyder, yn un hanfodol, onid yw e, achos rŷn ni'n clywed gymaint o bobl yn dweud, 'Ie, ond dim ond Cymraeg rhyw dref arbennig sydd gen i,' yn hytrach nag ymfalchïo yn y Gymraeg honno. Rwy'n credu mai dyna'r neges fawr iawn, iawn i ni. Mae Cynghorydd Price eisoes wedi sôn ynglŷn â'r llafar, mai 'siaradwyr' rydyn ni'n dymuno, a bod yn wirioneddol rhaid inni sicrhau bod y pwyslais ar siarad, bod y seicoleg ar gynnal - nid ar gywirdeb, ond ar gynnal ac ar hyrwyddo. Mae'r cywirdeb yn rhywbeth ddatblygith, ond, os ŷn ni'n chwalu hyder pobl, wnawn nhw ddim ei siarad hi yn lle cyntaf. Felly, mae'r darn hyder yna, rwy'n credu ei fod e'n ymwneud gyda seicoleg iaith yn rhannol. Mae e'n ymwneud â ni yn rhoi sicrwydd i bobl dydyn ni ddim yn disgwyl iddyn nhw ysgrifennu neu ddarllen ar goedd, ond ein bod ni yn disgwyl y gynhaliaeth yna i bobl i ddefnyddio'r Gymraeg sydd gyda nhw. Ac unwaith maen nhw'n cael profiadau llwyddiannus o ddefnyddio'r Gymraeg sydd gyda nhw, maen nhw'n mynd i ddefnyddio mwy ohoni hi. Felly, rwy'n meddwl bod y darn hyder yna yn dod yn ôl i'r llafar. Mae e'n dod nôl i gymwysterau a phrofiadau dysgu sydd yn parchu'r llafar uwchben nifer o sgiliau eraill, ond mae e ynglŷn â chreu ethos o ymfalchïo mewn defnydd iaith a sicrwydd bod pobl yn cael eu parchu am ddefnyddio'r Gymraeg sydd gyda nhw. Ac wedyn, o dan hynny, wrth gwrs, mae'r holl system o ddysgu proffesiynol, o ddatblygu sgiliau'r gweithlu, sy'n ymwneud â chyrsiau sabothol, cyrsiau rhithiol a'r holl fecanwaith honno'n ogystal.