English: It's a pleasure to take part in this debate. I think it's an important subject and I do commend the Government for at least developing an international strategy. It's taken a while, but I do think it should be a very core part of the Welsh Government's activities and we should spend time reflecting on it and suggesting areas where it can be improved. I just want to talk about a couple of things that I think need to be worked on and emphasised, and the Welsh diaspora out there is something I'm pleased to see recognised in the international strategy. It's been a long time a coming I think. I remember about 10 years ago, when I was a member of the British-Irish Parliamentary Assembly, we met in Glasgow and the Scots were really making some progress on their 'Scotland abroad' and using their network of friends and all the people really who had some form of Scottish heritage around the world. And of course, they were taking what Ireland has done naturally really, I suppose, the last century and a half, as a great inspiration - not something that could be matched necessarily. But nor should it stop us developing that type of approach, and I think they've had some successes in Scotland with that. And we should do the same. There's an awful lot of goodwill out there; there are many people who have connections to Wales, as well as people who were born in Wales and have made hugely successful careers around the world. And I believe they're just waiting really to offer something back, and I think that's very, very important. I think key also to what we want to do, and it's linked to this first point, is promoting the public and international understanding of Welsh history and culture. We have a great history and culture. It's really one of the foundation stones, I think, of European culture, particularly the language, and it flourishes to this day. I remember when I visited the British Museum's exhibition on the Celtic civilisation, and it ended 200 or 300 years too early it seemed to me, because the Celtic civilisation still flourishes: we see it in the eisteddfod; we see it in our school policy to encourage Welsh-medium education; we see it in the aim to have 1 million Welsh speakers and we see it in the Mabinogion - there has been yet another magnificent translation in the last few years into English. So, we have many, many things. So, if we're looking at Scotland and Ireland, we are not poverty stricken with the sort of offer we can make. And here I would also say: I think we've got to remind the people of the world that our built environment, particularly stretching back to the castles of the Edwardian era are, for good or ill, the finest examples of military technology in the thirteenth century. And it was as significant at the time, I think, as the invention of the aircraft carrier or the stealth bomber or something. It was really an astonishing breakthrough to have these fortress castles, manned only by about 40 people or so, being able to dominate the area around them. Now we know what impact that had on our political development and options, but it is in the inheritance that we've received, and it's an important example of what has happened and the experience of mankind and its development, which occurred in that area of military castles here. And it's no better seen anywhere else - nowhere in the world matches us. The final bit I want to say is: there are some great figures in Welsh history that are often more appreciated abroad than they are here. And I am delighted in this regard to mention Evan Roberts, the evangelist of the great 1904 revival. And can I commend my colleague Darren Millar, who has done so much with the Evan Roberts Institute to remind the people of Wales of this great contribution to Christian thought? And he's often more known in North America or in many parts of Asia: Korea, Singapore - these places. And I'm particularly delighted that there's a new edition of the sayings of Evan Roberts, updated and gathered, I understand, by our colleague Darren here, and they are full of amazing proverbs of great insight and Christian piety, and I'll just read one: 'The Christian's life is not a grave, it's a fair garden, even if there are weeds aplenty.' And I think Evan Roberts, and many others, are great figures in Welsh history that still have a mission around the world and we should use it to promote our international strategy.
Welsh: Mae'n bleser gennyf gymryd rhan yn y ddadl hon. Credaf ei fod yn bwnc pwysig ac rwy'n canmol y Llywodraeth am ddatblygu strategaeth ryngwladol, o leiaf. Mae wedi cymryd cryn dipyn o amser, ond credaf y dylai fod yn rhan greiddiol iawn o weithgareddau Llywodraeth Cymru, a dylem dreulio amser yn myfyrio arni ac yn awgrymu mannau lle gellir ei gwella. Hoffwn sôn am ychydig o bethau y credaf fod angen gweithio arnynt a'u pwysleisio, ac mae'r Cymry alltud ledled y byd yn rhywbeth rwy'n falch o'i weld yn cael ei gydnabod yn y strategaeth ryngwladol. Rwy'n credu ei bod yn hen bryd i hynny ddigwydd. Oddeutu 10 mlynedd yn ôl, pan oeddwn yn aelod o'r Cynulliad Seneddol Prydeinig-Gwyddelig, rwy'n cofio inni gyfarfod yn Glasgow ac roedd yr Albanwyr yn gwneud llawer o gynnydd yn eu hymgyrch 'Alban dramor' ac yn defnyddio eu rhwydwaith o ffrindiau a'r holl bobl a chanddynt ryw fath o linach Albanaidd ledled y byd. Ac wrth gwrs, cawsant eu hysbrydoli gan yr hyn y mae Iwerddon wedi'i wneud yn naturiol mewn gwirionedd, am wn i, yn y ganrif a hanner ddiwethaf - nid rhywbeth y gellid ei ailadrodd, o reidrwydd. Ond ni ddylai hynny ein hatal rhag datblygu ymagwedd o'r fath chwaith, a chredaf eu bod wedi cael rhywfaint o lwyddiant ar hynny yn yr Alban. A dylem wneud yr un peth. Mae cryn dipyn o ewyllys da i'w gael; mae llawer o bobl a chanddynt gysylltiadau â Chymru, yn ogystal â phobl a anwyd yng Nghymru ac sydd wedi cael gyrfaoedd hynod lwyddiannus ledled y byd. Ac rwy'n credu eu bod yn awyddus i roi rhywbeth yn ôl, a chredaf fod hynny'n bwysig tu hwnt. Rwy'n meddwl hefyd mai'r hyn sy'n allweddol i'r hyn y dymunwn ei wneud, ac mae'n gysylltiedig â'r pwynt cyntaf hwn, yw hyrwyddo dealltwriaeth gyhoeddus a rhyngwladol o hanes a diwylliant Cymru. Mae gennym hanes a diwylliant gwych. Mae'n un o gerrig sylfaen diwylliant Ewropeaidd, yn enwedig yr iaith, ac mae'n ffynnu hyd heddiw. Cofiaf ymweld ag arddangosfa'r Amgueddfa Brydeinig ar y gwareiddiad Celtaidd, ac roedd yn ymddangos i mi ei fod wedi dod i ben 200 neu 300 mlynedd yn rhy gynnar, gan fod y gwareiddiad Celtaidd yn dal i ffynnu: rydym yn ei weld yn yr eisteddfod; rydym yn ei weld yn ein polisi ysgolion i annog addysg cyfrwng Cymraeg; rydym yn ei weld yn y nod o gael 1 filiwn o siaradwyr Cymraeg ac rydym yn ei weld yn y Mabinogi - cafwyd cyfieithiad godidog arall eto i'r Saesneg yn yr ychydig flynyddoedd diwethaf. Felly, mae gennym lawer iawn o bethau. Felly, os ydym yn edrych ar yr Alban ac Iwerddon, nid ydym yn brin o'r math o gynnig y gallwn ei wneud. A buaswn yn dweud yma hefyd: rwy'n credu bod yn rhaid inni atgoffa pobl y byd mai ein hamgylchedd adeiledig, sy'n ymestyn yn ôl i gestyll oes Edward, er gwell neu er gwaeth, yw'r enghraifft orau o dechnoleg filwrol y drydedd ganrif ar ddeg. Ac rwy'n credu ei bod yr un mor arwyddocaol ar y pryd â dyfeisio'r llong awyrennau neu'r awyren fomio gudd ac ati. Roedd y ceyrydd hyn yn ddatblygiad gwirioneddol syfrdanol, gan y gallent ddominyddu'r ardal o'u cwmpas gydag oddeutu 40 o bobl yn unig yn eu gwarchod. Gwyddom bellach pa effaith a gafodd hynny ar ein datblygiad gwleidyddol a'n hopsiynau, ond mae'n ymwneud â'r etifeddiaeth rydym wedi'i chael, ac mae'n enghraifft bwysig o'r hyn sydd wedi digwydd a phrofiad dynolryw a'i datblygiad, a ddigwyddodd yn y cestyll milwrol hynny yma. Ac nid oes enghraifft well o hynny yn unman arall - nid oes unman yn y byd cystal â ni. Y peth olaf yr hoffwn ei ddweud yw hyn: ceir ffigyrau gwych yn hanes Cymru sy'n aml yn cael eu gwerthfawrogi fwy dramor nag yma. Ac yn hyn o beth, mae'n bleser gennyf sôn am Evan Roberts, efengylydd y diwygiad mawr ym 1904. Ac a gaf fi ganmol fy nghyd-Aelod Darren Millar, sydd wedi gwneud cymaint gyda Sefydliad Evan Roberts i atgoffa pobl Cymru o'r cyfraniad gwych hwn i syniadaeth Gristnogol? Ac mae'n aml yn fwy adnabyddus yng Ngogledd America neu mewn sawl rhan o Asia: Korea, Singapôr - y lleoedd hyn. Ac rwy'n arbennig o falch fod argraffiad newydd o eiriau Evan Roberts, wedi'i ddiweddaru a'i gasglu, yn ôl yr hyn a ddeallaf, gan ein cyd-Aelod Darren yma, ac maent yn llawn o ddiarhebion anhygoel a chrebwyll gwych a duwioldeb Cristnogol, ac rwyf am ddarllen un ohonynt: 'Nid bedd yw byd y Cristion, ond gardd, er fod ynddi chwyn lawer.' A chredaf fod Evan Roberts, a llawer o rai eraill, yn ffigyrau gwych yn hanes Cymru sy'n dal i fod â chenhadaeth ledled y byd, a dylem ei defnyddio i hyrwyddo ein strategaeth ryngwladol.