English: Diolch, Llywydd. I'd like to thank Members for their comments and contributions today. I want this to be the very best piece of legislation, so I really do welcome people's comments and views about how we can make it a better piece of legislation and I look forward to working with Members going forward. It is very, very difficult to put forward an ethical argument and I think that - . I'm sorry to hear Llyr thought I made heavy work of it, but it is really, really difficult because obviously ethics are a person, they're an individual sort of moral and ethical code, if you like. It's a very, very personal view. But I absolutely knew that we could not do this on welfare grounds. When I looked at - . You know, one of the advantages, if you like, of being the last country to do it, we could look at what's gone on in Scotland, we could look at what's gone on in England, who have taken the same routes, and we considered all options. I really want to assure Members that that was the case. Each legislative route presented risks and opportunities and I was absolutely convinced that we needed to bring forward this legislation. I think it's absolutely the right route for us. Mike Hedges repeated what I said in committee: I do not want Wales to be a sanctuary for those two circuses. The fact that Scotland has already introduced the ban and England are doing so later this month, that's exactly what could have happened. So, I think, whilst there's no evidence of recent mistreatment of wild animals in travelling circuses, and I want to put that down on the record - . And I know that might be very unpopular with some people who gave evidence. There is not that evidence there. I think there have been two cases, two prosecutions in the last 20 years, so clearly the ethical argument, we believe, is the right way forward. To Mick Antoniw, I hope I provided the clarity that you sought. I apologise that you did not get the letter from me as early as you would have liked, but I'm pleased to have been able to provide that clarification today. Several Members raised similar points. David Rowlands asked about the scope - why the scope of the ban doesn't extend to banning wild animals touring with travelling circuses. Well, the objective of this Bill is to prevent the use of wild animals in circuses on ethical grounds. So, if circuses choose to keep their wild animals and use them in a different way, as I said in my opening remarks, that's their prerogative, provided they do it within the law. Janet Finch-Saunders talked about the future of wild animals. Well, again, because Scotland have already brought forward a ban, and England are introducing one later this month, probably decisions about the future of the wild animals will have already been taken. Janet Finch-Saunders also asked about what if a travelling circus rebranded itself. I think you gave the example as an educational show, for example. The scope of the Bill is specifically about wild animals in travelling circuses and I think it's more appropriate that we regulate the use of wild animals in other settings at this time, rather than look to broaden the scope of the Bill. Llyr Huws Gruffydd asked about the coming into force date. As I said, I'm very happy to look at it. Certainly the way the Bill progressed - and the UK Government have progressed much quicker than was anticipated and If that happens to us then, yes, I'd be very happy to do so. However, I think we need to look at if the circuses are travelling over the summer, normally the touring is finished by the end of November and that was one of the reasons we thought that 1 December would be the correct date. But, as I've said previously, I'm very happy to consider that. Janet Finch-Saunders asked why powers of enforcement didn't extend to the police. I don't anticipate that the police will be involved in the enforcement of this legislation. If you think about it, the offence is likely to happen in public and the animal would have to perform or be exhibited, so I think that there are unlikely to be many cases that would then require investigation. But if a police presence was ever necessary then obviously police officers could exercise their existing powers to enter premises to deal with such an offence. Joyce Watson, I think you're absolutely right about the Petitions Committee. If you think about the plastic bag ban, it's brought forward some fantastic ideas and I do pay tribute, as a couple of people have mentioned, to Linda Joyce-Jones and other campaigners. Certainly, I know if you have a circus in your constituency the postbag increases with people who think we should be bringing forward a ban. Certainly, as Minister, I've received correspondence every time a circus comes into Wales. Janet Finch-Saunders also asked about the list of animals. I don't think it's practical to put a list of wild animals, or domesticated animals for that matter, on the face of the Bill because, clearly, they could change. So, I think we need to make sure that that's considered elsewhere. So, I really thank Members for their contributions and very much look forward, I hope with the support of the Chamber, to the general principles going through to the next stage. Thank you.
Welsh: Diolch, Llywydd. Hoffwn ddiolch i'r Aelodau am eu sylwadau a'u cyfraniadau heddiw. Rwyf eisiau i hwn fod y darn gorau o ddeddfwriaeth, felly rwy'n croesawu sylwadau a safbwyntiau pobl ynghylch sut y gallwn ei wneud yn ddarn gwell o ddeddfwriaeth ac edrychaf ymlaen at weithio gydag Aelodau yn y dyfodol. Mae'n anodd iawn, iawn cyflwyno dadl foesegol, a chredaf - . Mae'n ddrwg gennyf glywed bod Llyr yn credu fy mod wedi 'gwneud gwaith caled iawn' ohono, ond mae'n wirioneddol anodd, oherwydd yn amlwg rhywbeth personol yw moeseg, mae'n fath o god moesol a moesegol unigol, os mynnwch chi. Mae'n farn bersonol iawn, iawn. Ond roeddwn yn gwbl ymwybodol na allem ni wneud hyn ar sail lles. Pan edrychais ar - . Wyddoch chi, un o'r manteision, os mynnwch chi, o fod y wlad olaf i wneud hynny, oedd y ffaith y gallem ni edrych ar yr hyn sydd wedi digwydd yn yr Alban, gallem edrych ar yr hyn sydd wedi digwydd yn Lloegr, sydd wedi cymryd yr un llwybrau, a buom yn ystyried yr holl ddewisiadau. Rwy'n awyddus iawn i sicrhau'r Aelodau mai dyna oedd y sefyllfa. Roedd pob llwybr deddfwriaethol yn cyflwyno risgiau a chyfleoedd ac roeddwn yn gwbl argyhoeddedig bod angen inni gyflwyno'r ddeddfwriaeth hon. Rwy'n credu mai dyma'r llwybr cywir i ni. Ailadroddodd Mike Hedges yr hyn a ddywedais yn y pwyllgor: nid wyf eisiau i Gymru fod yn noddfa i'r ddwy syrcas yna. Mae'r ffaith bod yr Alban eisoes wedi cyflwyno'r gwaharddiad a Lloegr yn gwneud hynny yn ddiweddarach y mis hwn, yn golygu dyna'n union a allai fod wedi digwydd. Felly, rwy'n credu, er nad oes tystiolaeth o gamdriniaeth ddiweddar o anifeiliaid gwyllt mewn syrcasau teithiol, ac rwyf eisiau dweud hynny ar goedd - . Ac rwy'n gwybod y gallai hynny fod yn amhoblogaidd iawn ymhlith rhai pobl a roddodd dystiolaeth. Nid oes tystiolaeth o hynny. Rwy'n credu y bu dau achos, dau erlyniad yn ystod yr 20 mlynedd diwethaf, felly mae'n amlwg mai'r ddadl foesegol, yn ein barn ni, yw'r ffordd gywir ymlaen. I Mick Antoniw, rwy'n gobeithio i mi roi'r eglurder yr oeddech yn gofyn amdano. Ymddiheuraf na chawsoch y llythyr gennyf mor gynnar ag y byddech wedi'i ddymuno, ond rwy'n falch fy mod wedi cael rhoi'r eglurhad hwnnw heddiw. Cododd sawl Aelod bwyntiau tebyg. Holodd David Rowlands ynghylch y cwmpas - pam nad yw cwmpas y gwaharddiad yn ymestyn i wahardd anifeiliaid gwyllt sy'n teithio gyda syrcasau teithiol. Wel, amcan y Bil hwn yw atal y defnydd o anifeiliaid gwyllt mewn syrcasau ar sail foesegol. Felly, os yw syrcasau'n dewis cadw eu hanifeiliaid gwyllt a'u defnyddio mewn ffordd wahanol, fel y dywedais yn fy sylwadau agoriadol, eu hawl nhw yw hynny, cyn belled â'u bod yn gwneud hynny o fewn y gyfraith. Soniodd Janet Finch-Saunders am ddyfodol anifeiliaid gwyllt. Wel, unwaith eto, gan fod yr Alban eisoes wedi cyflwyno gwaharddiad, a Lloegr yn cyflwyno un yn ddiweddarach y mis hwn, mae'n debyg y bydd penderfyniadau am ddyfodol yr anifeiliaid gwyllt wedi'u gwneud eisoes. Holodd Janet Finch-Saunders hefyd ynglŷn â beth pe bai syrcas deithiol yn ail-frandio'i hun. Rwy'n credu eich bod wedi rhoi'r enghraifft o sioe addysgol, er enghraifft. Mae'r Bil yn ymwneud yn benodol ag anifeiliaid gwyllt mewn syrcasau teithiol, ac rwy'n credu ei bod hi'n fwy priodol ein bod yn rheoleiddio'r defnydd o anifeiliaid gwyllt mewn lleoliadau eraill ar hyn o bryd, yn hytrach na cheisio ehangu cwmpas y Bil. Gofynnodd Llyr Huws Gruffydd am y dyddiad dod i rym. Fel y dywedais, rwy'n hapus iawn i roi sylw i hynny. Yn sicr y ffordd y datblygodd y Bil - ac mae Llywodraeth y DU wedi gwneud cynnydd llawer cyflymach na'r disgwyl ac os yw hynny'n digwydd i ni yna, byddwn, byddwn yn hapus iawn i wneud hynny. Fodd bynnag, credaf fod angen inni ganfod a yw'r syrcasau'n teithio dros yr haf; fel arfer bydd y daith yn dod i ben erbyn diwedd mis Tachwedd a dyna un o'r rhesymau pam roeddem yn credu mai 1 Rhagfyr fyddai'r dyddiad cywir. Ond, fel rwyf wedi'i ddweud o'r blaen, rwy'n hapus iawn i ystyried hynny. Gofynnodd Janet Finch-Saunders pam nad oedd pwerau gorfodi yn ymestyn i'r heddlu. Nid wyf yn rhagweld y bydd yr heddlu'n rhan o'r gwaith o orfodi'r ddeddfwriaeth hon. Os ydych yn ystyried y peth, mae'r drosedd yn debygol o ddigwydd yn gyhoeddus a byddai'n rhaid i'r anifail berfformio neu gael ei arddangos, felly rwy'n credu ei bod yn annhebygol y bydd llawer o achosion a fyddai'n gofyn am ymchwiliad wedyn. Ond petai byth angen presenoldeb yr heddlu yna mae'n amlwg y gallai swyddogion yr heddlu arfer eu pwerau presennol i fynd i mewn i leoliad i ymdrin â throsedd o'r fath. Joyce Watson, rwy'n credu eich bod yn llygad eich lle o ran y Pwyllgor Deisebau. Os meddyliwch am y gwaharddiad ar fagiau plastig, mae wedi cyflwyno rhai syniadau gwych, ac rwyf yn talu teyrnged, fel y mae ambell un arall wedi sôn, i Linda Joyce-Jones ac ymgyrchwyr eraill. Yn sicr, rwy'n gwybod pan fydd gennych chi syrcas yn eich etholaeth chi mae cynnwys y bag post yn cynyddu oherwydd y bobl sy'n credu y dylem fod yn cyflwyno gwaharddiad. Yn sicr, yn rhinwedd fy swydd yn Weinidog, rwyf wedi derbyn gohebiaeth bob tro y daw syrcas i Gymru. Gofynnodd Janet Finch-Saunders hefyd am y rhestr o anifeiliaid. Nid wyf yn credu ei bod yn ymarferol rhoi rhestr o anifeiliaid gwyllt, nac anifeiliaid dof o ran hynny, ar wyneb y Bil oherwydd, yn amlwg, gallent newid. Felly, rwy'n credu bod angen i ni sicrhau bod hynny'n cael ei ystyried mewn mannau eraill. Felly, rwy'n diolch o waelod calon i'r Aelodau am eu cyfraniadau ac yn edrych ymlaen yn fawr iawn, gobeithio gyda chefnogaeth y Siambr, at weld yr egwyddorion cyffredinol yn mynd rhagddynt i'r cam nesaf. Diolch.