English: On Remembrance Day, two weeks ago, people from all communities came together to remember those who'd lost their lives in all conflicts, and, in particular, those who died in the first world war. During the remembrance period, of course, it is our opportunity to reflect upon the sacrifice of all those, past and present, who have served in our armed forces. We thank them for what they do on our behalf. Earlier this year, we marked the centenary of the battle of Passchendaele, one of the bloodiest events of the first world war. Half a million men from both sides died fighting over just 5 miles of land. It was an unimaginable and senseless tragedy. Over the next few years, there will be more centenaries. We will remember the horrors of the first world war and the millions of people who lost their lives. We will also remember the men who returned from war, traumatised, brutalised, to find a society without enough work or housing and that didn't yet understand the effects that their experience would have on them. Today, we can do better to support those who have served on our behalf and for their families. Plaid Cymru welcomes very much the report of the cross-party group on armed forces and cadets, and I pay tribute to the chair of the cross-party group for his leadership and the work that has been undertaken. It is encouraging to see that good progress has been made, and the report also sets out a number of important recommendations to further improve the services available. The national housing pathway for veterans serves an important role in providing additional support to former servicepeople and their families. Finding housing, perhaps after many years in the armed forces and in an unfamiliar area, can be daunting and difficult, but it is key to ensuring that those leaving the forces find stability. Plaid Cymru's first amendment to the debate today calls for an update on the implementation of that pathway. Now it has been published, it is important that it forms a routine and active role in the service provision offered to ex-service personnel. It is also sometimes too easy for Government, for guidance documents that it publishes to end up sitting in a drawer and for them not to form a constant feature in informing day-to-day practice by front-line staff. I hope that the Government will update the Assembly on the roll-out of the pathway and the monitoring that they are doing of its effectiveness. Good data about the demand for additional support and the success of what is already available is crucial. It is, therefore, to be welcomed that the national rough sleeping count survey includes a question about service in the armed forces. Plaid Cymru's second amendment, therefore, today calls for that data to be published, so that it can be used by both Government and third sector organisations, and other public services, to guide the work that they do. If we can identify the way that homelessness and service in the armed forces are linked, we can better tackle the causes of the problems that it raises. As a nation, we make a collective promise to those who serve in the armed forces that they and their families will be treated fairly. At this time of year, as we remember the sacrifices they make, we also have a duty to consider whether we are upholding that promise. I hope the Welsh Government will accept the recommendations of the cross-party group report in full and constantly strive to improve the support it provides to them.
Welsh: Ar Sul y Cofio, bythefnos yn ôl, daeth pobl o bob cymuned at ei gilydd i gofio am y rhai a gollodd eu bywydau ym mhob rhyfel, ac yn benodol, y rhai a fu farw yn y rhyfel byd cyntaf. Yn ystod cyfnod y cofio, wrth gwrs, cawn gyfle i fyfyrio ar aberth pawb, yn y gorffennol a'r presennol, sydd wedi gwasanaethu yn ein lluoedd arfog. Rydym yn diolch iddynt am yr hyn a wnânt ar ein rhan. Yn gynharach eleni, nodwyd canmlwyddiant brwydr Passchendaele, un o ddigwyddiadau mwyaf gwaedlyd y rhyfel byd cyntaf. Bu farw hanner miliwn o ddynion o'r ddwy ochr tra'n brwydro dros 5 milltir o dir yn unig. Roedd yn drasiedi ddisynnwyr na ellir mo'i dirnad. Dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, bydd rhagor o ganmlwyddiannau. Byddwn yn cofio erchyllterau'r rhyfel byd cyntaf a'r miliynau o bobl a gollodd eu bywydau. Byddwn hefyd yn cofio'r dynion a ddychwelodd o ryfel, wedi dioddef trawma, ac wedi'u dryllio, i ganfod cymdeithas heb ddigon o waith neu dai ac nad oedd eto'n deall yr effeithiau y byddai eu profiad yn eu cael arnynt. Heddiw, gallwn wneud yn well i gefnogi'r rhai sydd wedi gwasanaethu ar ein rhan ac i gefnogi eu teuluoedd. Mae Plaid Cymru yn croesawu'n fawr iawn adroddiad y grŵp trawsbleidiol ar y lluoedd arfog a'r cadetiaid, ac rwy'n talu teyrnged i gadeirydd y grŵp trawsbleidiol am ei arweiniad a'r gwaith a wnaed. Mae'n galonogol gweld bod cynnydd da wedi'i wneud, ac mae'r adroddiad hefyd yn nodi nifer o argymhellion pwysig er mwyn gwella'r gwasanaethau sydd ar gael ymhellach. Mae'r llwybr tai cenedlaethol ar gyfer cyn-filwyr yn cyflawni rôl bwysig drwy ddarparu cymorth ychwanegol i gyn-aelodau'r lluoedd arfog a'u teuluoedd. Gall dod o hyd i dŷ, ar ôl blynyddoedd lawer efallai yn y lluoedd arfog ac mewn ardal anghyfarwydd, fod yn frawychus ac yn anodd, ond mae'n allweddol i sicrhau bod y rhai sy'n gadael y lluoedd arfog yn cael sefydlogrwydd. Mae gwelliant cyntaf Plaid Cymru i'r ddadl heddiw yn galw am y wybodaeth ddiweddaraf am weithredu'r llwybr hwnnw. Gan ei fod bellach wedi'i gyhoeddi, mae'n bwysig ei fod yn creu rôl reolaidd a gweithredol yn y ddarpariaeth a gynigir i gyn-filwyr. Hefyd, mae'n rhy hawdd weithiau i Lywodraeth, i ddogfennau cyfarwyddyd y mae'n eu cyhoeddi aros mewn drôr a pheidio â bod yn nodwedd gyson sy'n llywio ymarfer staff ar y rheng flaen o ddydd i ddydd. Rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Cynulliad am y broses o gyflwyno'r llwybr a'r gwaith y maent yn ei wneud ar fonitro ei effeithiolrwydd. Mae data da am y galw am gymorth ychwanegol a llwyddiant yr hyn sydd eisoes ar gael yn hollbwysig. Mae'r ffaith fod yr arolwg cenedlaethol o nifer y bobl sy'n cysgu allan yn cynnwys cwestiwn am wasanaeth yn y lluoedd arfog yn rhywbeth sydd i'w groesawu. Mae ail welliant Plaid Cymru felly yn galw heddiw am gyhoeddi'r data hwnnw, fel y gellir ei ddefnyddio gan y Llywodraeth a sefydliadau trydydd sector a gwasanaethau cyhoeddus eraill, i lywio'r gwaith y maent yn ei wneud. Os gallwn nodi'r cysylltiad rhwng digartrefedd a gwasanaeth yn y lluoedd arfog, gallwn ymdrin yn well ag achosion y problemau y mae'n eu creu. Fel cenedl, rydym yn gwneud addewid ar y cyd i'r rhai sy'n gwasanaethu yn y lluoedd arfog y byddant hwy a'u teuluoedd yn cael eu trin yn deg. Yr adeg hon o'r flwyddyn, wrth inni gofio'r aberth y maent yn ei gwneud, mae gennym ddyletswydd hefyd i ystyried a ydym yn cynnal yr addewid hwnnw. Rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn derbyn argymhellion adroddiad y grŵp trawsbleidiol yn llawn ac yn ymdrechu'n gyson i wella'r cymorth y mae'n ei roi iddynt.