English: I'm delighted to speak in support of this motion today. Indeed, I can do so from a unique position, being the only Assembly Member who sits on both the Economy, Infrastructure and Skills Committee, and the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee. Together, the work of these committees gives me a cross-cutting overview of the significance of Wales's blue economy. During the last Assembly, there was an excellent report by the Enterprise and Business Committee into the potential of the maritime economy in Wales. Its contents powerfully support today's motion. As the report states, there is considerable potential for Wales, both to grow its maritime economy, which we know is already valued at over £2 billion, and to be a leader for the blue economy in our corner of the globe. To quote the report: The water that surrounds Wales on three sides is a natural resource that could be as valuable for Wales future, as the coal beneath our valleys was in centuries past. But harnessing that potential will not happen by accident. It will need strategic thinking and leadership from the Welsh Government, and coordinated action across departments to deliver the vision.' A strong and ambitious marine plan is vital to achieving this. But that co-ordinated action cannot just take place within Welsh Government. It must also occur across and between Governments and countries. For example, tackling the barriers facing the development of the ocean energy sector necessitates a more coordinated approach throughout the Atlantic area. We must also work to continue to work with European bodies, such as the Conference of Peripheral and Maritime Regions, and this work must feature as a key part of any Brexit negotiation. This also makes sure we don't miss the opportunity to take a co-ordinated approach to our stewardship of the waters around us. As part of this, we also need to develop holistic data collection projects, so that we can monitor changes in our maritime environment effectively. As the motion notes, renewable marine energy is one area where Wales really can become a world leader. We can do this by adopting foundational economic principles, and making the most of the resource all around us. Foundational principles of long-term economic stability can contribute to tackling the vulnerability of coastal communities to economic change. But the benefit of developing marine renewable energy sources extends beyond this. For example, plans for a network of six tidal lagoons around the UK, with a pathfinder at Swansea, could involve a £40 billion investment. This would see the creation of 6,500 long-term jobs, and could generate nearly £3 billion of gross value added annually. To maximise the benefits of the sector, we need a proactive engagement of local Welsh firms within the supply chain.
Welsh: Rwyf wrth fy modd yn siarad o blaid y cynnig hwn heddiw. Yn wir, gallaf wneud hynny o safbwynt unigryw, sef yr unig Aelod Cynulliad sy'n aelod o Bwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau, a'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig. Gyda'i gilydd, mae gwaith y pwyllgorau hyn yn rhoi trosolwg trawsbynciol o arwyddocâd economi las Cymru i mi. Yn ystod y Cynulliad diwethaf, cafwyd adroddiad rhagorol gan y Pwyllgor Menter a Busnes ar botensial yr economi forol yng Nghymru. Mae ei gynnwys yn cefnogi'r cynnig heddiw'n rymus. Fel y dywed yr adroddiad, mae gan Gymru botensial sylweddol i dyfu ei heconomi forol, y gwyddom eisoes ei bod yn werth dros £2 biliwn, ac i fod yn arweinydd yr economi las yn ein rhan ni o'r byd. I ddyfynnu'r adroddiad: 'Mae'r dŵr sy'n amgylchynu tair ochr Cymru yn adnodd naturiol a allai fod yr un mor werthfawr i Gymru yn y dyfodol ac yr oedd y glo yn ei chymoedd yn y gorffennol. Ond, nid drwy ddamwain y defnyddir y potensial hwnnw. Bydd angen i Lywodraeth Cymru feddwl yn strategol a dangos arweinyddiaeth, gan gydlynu camau gweithredu ar draws adrannau i gyflawni'r weledigaeth.' Mae cynllun morol cryf ac uchelgeisiol yn hanfodol i gyflawni hyn. Rhaid i'r camau cydlynol hynny ddigwydd o fewn Llywodraeth Cymru, a rhaid iddynt ddigwydd hefyd ar draws a rhwng Llywodraethau a gwledydd. Er enghraifft, mae mynd i'r afael â'r rhwystrau sy'n wynebu datblygiad y sector ynni morol yn golygu bod angen dull mwy cydlynol ar draws ardal yr Iwerydd. Mae'n rhaid i ni hefyd weithio i barhau i weithio gyda chyrff Ewropeaidd, megis Cynhadledd y Rhanbarthau Morol Ymylol, a rhaid i'r gwaith hwn fod yn rhan allweddol o unrhyw drafodaeth Brexit. Mae hyn hefyd yn sicrhau nad ydym yn colli'r cyfle i fabwysiadu ymagwedd gydgysylltiedig at ein stiwardiaeth ar y dyfroedd o'n cwmpas. Fel rhan o hyn, mae angen inni hefyd ddatblygu prosiectau casglu data cyfannol, fel y gallwn fonitro newidiadau yn ein hamgylchedd morol yn effeithiol. Fel y noda'r cynnig, mae ynni morol adnewyddadwy yn un maes lle y gall Cymru ddod yn arweinydd byd go iawn. Gallwn wneud hyn drwy fabwysiadu egwyddorion economaidd sylfaenol, a gwneud y gorau o'r adnoddau o'n cwmpas. Gall egwyddorion sylfaenol sefydlogrwydd economaidd hirdymor gyfrannu at fynd i'r afael â gwendid cymunedau arfordirol wrth wynebu newid economaidd. Ond mae'r fantais o ddatblygu ffynonellau ynni adnewyddadwy morol yn ymestyn y tu hwnt i hyn. Er enghraifft, gallai cynlluniau ar gyfer rhwydwaith o chwe morlyn llanw o gwmpas y DU, gyda'r cynllun braenaru yn Abertawe, olygu buddsoddiad o £40 biliwn. Byddai hyn yn arwain at greu 6,500 o swyddi hirdymor, a gallai gynhyrchu bron i £3 biliwn o werth ychwanegol gros yn flynyddol. Er mwyn uchafu manteision y sector, mae angen ymgysylltiad rhagweithiol â chwmnïau Cymreig lleol o fewn y gadwyn gyflenwi.