English: Thank you. If our nation was one that was genuinely civilised, then the statement by the UN rapporteur for extreme poverty would be seen as a moment of awakening once and for all, I think. It should be seen as an appalling situation that a state as rich and wealthy as the UK is put on a list of nations that can't look after its poorest. I'm afraid that the clear suggestion from the response that there has been to this statement is that the political culture of this state isn't quite as civilised as we might like to think it was. I'll try to put it in a language that everyone understands - I'll talk about money. Not for the first time today, I'll talk about austerity. We've heard the Conservatives arguing that austerity and cuts to the welfare state have been inevitable; they've been vital for economic reasons. It wasn't something that they wanted to do, but they had to do so. And what could be wrong, after all, with hitting the poorest 20 per cent because of problems with regulation in the financial services sector? But even if you do accept that there was no choice but to cut public expenditure over the past decade, well, central UK Government policy has been a failure. The Joseph Rowntree Foundation, for example, said that poverty cost £78 billion to the United Kingdom in measures to respond to or mitigate the effects of poverty. And that doesn't include the welfare state payment: £1 in every £5 spent on public services makes up for the way that poverty has impacted people's lives. Crisis has modelled the costs of homelessness and suggests that if the United Kingdom continues to allow homelessness to happen, as it does at present, rather than trying to eradicate it, then public services will have to spend £35 billion in addition. And think about the income that is lost in terms of future earnings to the public purse from the children growing up in poverty and failing to achieve their potential, and their parents using foodbanks, and going to schools that aren't funded adequately and so on. And, of course, what we see that is of particular relevance to us is that Wales is being impacted disproportionately. In Wales, we have the highest levels of relative poverty in the United Kingdom, with almost one in four people living in relative income poverty. Now, in-work poverty has grown over the past decade, despite the fact that wages have increased. What we have are posts that aren't good enough. A quarter of the posts - I've seen figures - are under the minimum wage, and what this tells us is that public services in Wales are more expensive to run than the UK average in terms of getting to grips with the impacts of poverty. And the way that the Welsh Government responds to this clearly isn't working. I'd encourage you to read the evidence of Victoria Winckler from the Bevan Foundation to the Finance Committee on 25 October, where she was looking at the budget and failed to see where this budget showed signs of a clear strategy to get to grips with poverty. We in Wales, we on these benches here, we're asking why would we, why would anyone, want to be part of a union that does this to us and volunteers to leave things such as the administration of the welfare state to remain in Westminster. The people of Islwyn, yes, as in other parts of Wales, they can't look to a Welsh Government that is trying to draw down those levers that would allow us to mitigate the impact of the policies that are being pursued by a cruel Conservative Government in Westminster. It's Labour here that's failing to seek those powers. We've seen in other parts of these islands those steps being taken in Northern Ireland, in Scotland, and it's time for us in Wales to say that we have to try to seek those levers - all of those levers - that could be within our grasp to get to grips with the poverty that is a source of shame for us as a nation. Plaid Cymru isn't asking for the powers for the sake of it; we're asking for the powers because people are dying and being locked into poverty.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Pe byddai'n gwlad ni yn un wirioneddol waraidd, mi fyddai'r datganiad yma gan rapporteur y Cenhedloedd Unedig dros dlodi difrifol yn cael ei weld fel moment i'n deffro ni unwaith ac am byth, rydw i'n meddwl. Mi ddylai gael ei weld fel mater o warth a chywilydd bod gwladwriaeth mor gymharol gyfoethog â'r Deyrnas Unedig yn cael ei rhoi ar restr o wledydd sy'n cael eu cydnabod fel rhai sy'n methu ag edrych ar ôl eu mwyaf tlawd, eu mwyaf bregus. Ond mae gen i ofn mai'r awgrym clir o'r ymateb sydd wedi bod i'r datganiad yma ydy nad ydy diwylliant gwleidyddol y wladwriaeth yma cweit mor waraidd ag y byddem ni'n licio meddwl ei fod o. Beth am i mi dreulio ychydig funudau yn siarad mewn iaith efallai y bydd pobl yn ei deall, sef arian? Nid am y tro cyntaf heddiw, mi wnaf i grybwyll llymder. Rydym ni'n clywed y Ceidwadwyr yn dadlau, onid ydym, bod llymder a thoriadau i'r wladwriaeth les wedi bod yn gwbl anochel, wedi bod yn angenrheidiol am resymau economaidd. Nid oedd o'n rhywbeth yr oedden nhw eisiau ei wneud, ond mi oedd yn rhaid. A beth allai fod o'i le, wedi'r cyfan, ar daro'r 20 y cant tlotaf mor galed oherwydd problemau efo rheoleiddio yn y sector ariannol? Ond hyd yn oed os ydych chi'n derbyn nad oedd yna ddewis ond cwtogi ar wariant cyhoeddus dros y degawd diwethaf, wel, mae polisïau Llywodraeth ganolog Brydeinig wedi bod yn fethiant llwyr. Mae'r Joseph Rowntree Foundation, er enghraifft, wedi amcangyfrif bod tlodi yn costio rhyw £78 biliwn y flwyddyn i'r Deyrnas Unedig mewn mesurau i ymateb i neu i geisio lliniaru effeithiau tlodi. Ac nid yw hynny'n cynnwys costau taliadau'r wladwriaeth les. Mae £1 o bob £5 sy'n cael ei wario ar wasanaethau cyhoeddus yn gwneud i fyny am y ffordd y mae tlodi wedi niweidio bywydau pobl. Mae Crisis wedi modelu cost digartrefedd ac yn amcangyfrif, os ydy'r Deyrnas Unedig yn parhau i adael i ddigartrefedd ddigwydd, i bob pwrpas, fel y mae o ar hyn o bryd, yn hytrach na cheisio cael gwared ohono, bydd gwasanaethau cyhoeddus yn gorfod gwario £35 biliwn yn ychwanegol. Meddyliwch am yr incwm sy'n cael ei golli o ran enillion y dyfodol i bwrs y wlad o blant yn tyfu mewn tlodi ac yn methu â chyrraedd eu potensial, a'u rhieni'n defnyddio banciau bwyd, ac yn mynd i ysgolion sydd ddim yn cael eu cyllido'n iawn ac yn y blaen. Ac, wrth gwrs, beth rydym ni'n ei weld sydd o berthnasedd arbennig i ni ydy bod Cymru yn cael ei tharo yn anghymesur. Yng Nghymru mae'r lefelau uchaf o dlodi cymharol yn y Deyrnas Unedig, efo bron iawn i un o bob pedwar person yn byw mewn tlodi incwm cymharol. Mae tlodi mewn gwaith wedi tyfu dros y ddegawd ddiwethaf. Er bod cyfraddau cyflogaeth wedi cynyddu, beth sydd gennym ni ydy swyddi sydd ddim digon da. Mae chwarter swyddi - rwyf wedi gweld ffigurau - o dan y lleiafswm cyflog. Beth mae hyn yn ei ddweud ydy bod gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn ddrutach i'w rhedeg na'r cyfartaledd Prydeinig o ran mynd i'r afael ag effaith tlodi. Nid yw'r ffordd y mae Llywodraeth Cymru yn ymateb i hyn yn amlwg ddim yn gweithio. Mi wnaf i eich annog chi i ddarllen tystiolaeth Victoria Winckler o'r Bevan Foundation i'r Pwyllgor Cyllid ar 25 Hydref, lle roedd hi'n edrych ar y gyllideb ac yn methu â gweld lle roedd y gyllideb yma'n dangos arwyddion o strategaeth glir i fynd i'r afael â thlodi. Y ni yng Nghymru, y ni ar y meinciau yma, rydym ni'n gofyn pam byddem ni, pam y byddai unrhyw un, yn dymuno bod yn rhan o undeb sy'n gwneud hyn i ni, ac yn gwirfoddoli i adael i bethau fel gweinyddiaeth y wladwriaeth les aros yn San Steffan. Mae pobl Islwyn, ie, fel rhannau eraill o Gymru, yn methu ag edrych tuag at Lywodraeth Cymru sy'n ceisio defnyddio, ceisio cael, y levers a fyddai'n gallu lliniaru effeithiau caletaf y polisïau sy'n cael eu dilyn gan Lywodraeth Geidwadol greulon yn San Steffan. Mae Llafur yn y fan hyn yn methu â chwilio am y pwerau hynny. Fel rydym ni'n ei weld, rydym ni'n gweld mewn rhannau eraill o'r ynysoedd yma erbyn hyn y camau hynny'n cael eu cymryd yng Ngogledd Iwerddon, yn yr Alban. Mae'n amser i ni yng Nghymru ddweud bod yn rhaid i ni geisio yr arfau hynny, bob un ohonyn nhw, a allai fod o fewn ein cyrraedd ni, i fynd i'r afael â'r tlodi sydd yn ein cywilyddio ni fel cenedl. Nid yw Plaid Cymru yn gofyn am y pwerau er mwyn eu cael nhw; rydym ni'n gofyn am y pwerau oherwydd bod pobl yn marw ac yn cael eu cloi mewn tlodi.