English: Last week, I hosted and spoke at the launch of the cross-party group on fuel poverty and energy efficiency. I was a member of the energy watch cross-party group during the second Assembly and chaired the cross-party group on fuel poverty during the third and fourth Assembly terms. We worked together to establish the Fuel Poverty Coalition and to launch the fuel poverty charter in 2009, and to secure the Welsh Government's revised fuel poverty strategy in 2010. Working with Fuel Poverty Coalition members, the new cross-party group will campaign to place fuel poverty at the heart of action to tackle poverty, with strong emphasis on all sectors taking responsibility together. NEA Cymru - National Energy Action - is keen to engage with Assembly Members in their work on fuel poverty and through the new cross-party group on fuel poverty and energy efficiency, and I urge any Members who have not completed their short survey, which has been sent to you by e-mail, to do so. In 2012, almost 30 per cent of Welsh households were estimated to be in fuel poverty, spending 10 per cent or more of their household income on fuel to maintain heat adequate enough to safeguard comfort and health. Investment in home energy efficiency improvements via Welsh Government and UK Government schemes, combined with changes in household incomes and fuel prices, saw this fall to 23 per cent in 2016. That still represents 291,000 households in Wales, including 43,000 in severe fuel poverty. As the Bevan Foundation and the Joseph Rowntree Foundation told the Assembly's Communities, Equality and Local Government Committee two years ago, fuel poverty should have a higher profile in the Welsh Government's tackling poverty action plan because it's a fundamental human need to have a warm home. There is no realistic prospect of achieving the 2018 target of eradicating fuel poverty in Wales and, as Age Cymru state: 'many of the mechanisms and measures contained within the 2010 Fuel Poverty Strategy are now out of date or no longer applicable.' They add that 'the time is right' for Welsh Government to refresh its fuel poverty strategy, with a clear programme and timescales, credible evidence base and an ambitious new fuel poverty target rooted in delivery, rather than being a hostage to energy price movements. As NEA Cymru stated at Wales's annual fuel poverty conference in March, we drastically need a new fuel poverty strategy, adding that, whilst the Welsh Government's investment in energy efficiency schemes through its Warm Homes programme is commendable, we need a step change in ambition. They've asked Assembly Members to call on the Welsh Government: to designate domestic energy efficiency as a key national infrastructure priority at the heart of the national infrastructure commission for Wales's investment priorities; to develop a new long-term strategy for addressing fuel poverty as a matter of urgency; to set a new fuel poverty target; to improve homes to a minimum energy efficiency, backed up with the data needed; to invest in a well-resourced, well-targeted energy efficiency programme for fuel-poor households in Wales; to save lives by implementing the NICE guidelines on tackling excess winter deaths; to fund independent advice services to support people in fuel poverty; and to protect vulnerable households with a crisis fund for emergency heating when their health is at risk. At last month's rural north Flintshire community hub launch by the North Wales Energy Advice Centre, we heard that this tackling fuel poverty project, including Flintshire's affordable warmth crisis fund, should be a model for spreading across communities in rural Wales. NEA deliver projects to assist fuel-poor households in Wales, including a health and innovation programme. In March, with NEA Cymru, I hosted the Assembly launch of Calor's rural Welsh energy advisorship programme 2016-17 to assist fuel-poor households. The independent, charitable British Gas Energy Trust helps around 25,000 vulnerable households each year, and Centrica, their parent company, has charity partnerships with StepChange Debt Charity - I declare that one of my daughters works for them - CLIC Sargent and Macmillan, and works closely with Action on Hearing Loss, RNIB and Mind. E.ON add value to their energy company obligations support for communities in Wales through locally funded projects, community engagement and job creation schemes. Well, with almost one in four households in Wales still unable to afford to heat their homes, it's clear that we need to maintain the political focus on fuel poverty and energy efficiency at this National Assembly. It's essential that the Welsh Government works with Fuel Poverty Coalition members to place fuel poverty at the heart of action to tackle poverty, engaging with all sectors and so maximising the opportunity presented by working together.
Welsh: Yr wythnos diwethaf, cynhaliais a siaradais yn lansiad y grŵp trawsbleidiol ar dlodi tanwydd ac effeithlonrwydd ynni. Roeddwn yn aelod o'r grŵp trawsbleidiol golwg ar ynni yn ystod yr ail Gynulliad a chadeiriais y grŵp trawsbleidiol ar dlodi tanwydd yn ystod trydydd a phedwerydd tymor y Cynulliad. Bu inni weithio gyda'n gilydd i sefydlu'r Gynghrair Tlodi Tanwydd ac i lansio'r siarter tlodi tanwydd yn 2009, ac i sicrhau strategaeth tlodi tanwydd ddiwygiedig Llywodraeth Cymru yn 2010. Gan weithio gydag aelodau'r Gynghrair Tlodi Tanwydd, bydd y grŵp trawsbleidiol newydd yn ymgyrchu i roi tlodi tanwydd wrth wraidd camau i drechu tlodi, gyda phwyslais cryf ar sicrhau bod pob sector yn ysgwyddo cyfrifoldeb gyda'i gilydd. Mae National Energy Action Cymru yn awyddus i ymgysylltu ag Aelodau'r Cynulliad yn eu gwaith ar dlodi tanwydd a thrwy'r grŵp trawsbleidiol newydd ar dlodi tanwydd ac effeithlonrwydd ynni, ac rwy'n annog unrhyw Aelodau nad ydynt wedi cwblhau eu harolwg byr a anfonwyd atoch drwy e-bost, i wneud hynny. Yn 2012, amcangyfrifwyd bod bron i 30 y cant o gartrefi Cymru mewn tlodi tanwydd, ac yn gwario 10 y cant neu fwy o incwm y cartref ar danwydd er mwyn cynnal digon o wres i ddiogelu cysur ac iechyd. Yn sgil buddsoddi mewn gwelliannau effeithlonrwydd ynni yn y cartref drwy gynlluniau Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU, ynghyd â newidiadau yn incwm aelwydydd a phrisiau tanwydd, disgynnodd i 23 y cant yn 2016. Mae hynny'n dal i fod yn 291,000 o aelwydydd yng Nghymru, gan gynnwys 43,000 mewn tlodi tanwydd difrifol. Fel y dywedodd Sefydliad Bevan a Sefydliad Joseph Rowntree wrth Bwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol y Cynulliad ddwy flynedd yn ôl, dylai tlodi tanwydd gael proffil uwch yng nghynllun gweithredu ar gyfer trechu tlodi Llywodraeth Cymru am fod cartref cynnes yn angen dynol sylfaenol. Nid oes gobaith realistig o gyrraedd y targed o ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru erbyn 2018, ac fel y nododd Age Cymru: mae llawer o'r mecanweithiau a'r mesurau sydd wedi'u cynnwys yn Strategaeth Tlodi Tanwydd 2010 wedi dyddio neu'n amherthnasol bellach. Maent yn nodi ei bod yn bryd i Lywodraeth Cymru adnewyddu ei strategaeth tlodi tanwydd, gyda rhaglen ac amserlenni clir, sylfaen dystiolaeth gredadwy, a thargedau tlodi tanwydd newydd, wedi'u seilio ar gyflawni yn hytrach na bod yn gaeth i newidiadau ym mhrisiau ynni. Fel y nododd NEA Cymru yng nghynhadledd flynyddol Cymru ar dlodi tanwydd ym mis Mawrth, mae gwir angen strategaeth tlodi tanwydd newydd arnom, gan ychwanegu, er bod buddsoddiad Llywodraeth Cymru mewn cynlluniau effeithlonrwydd ynni drwy ei rhaglen Cartrefi Cynnes yn glodwiw, mae angen newid ein huchelgais yn sylweddol. Maent wedi gofyn i Aelodau'r Cynulliad alw ar Lywodraeth Cymru: i ddynodi bod effeithlonrwydd ynni yn y cartref yn flaenoriaeth seilwaith cenedlaethol allweddol sy'n ganolog i flaenoriaethau buddsoddi'r comisiwn seilwaith cenedlaethol ar gyfer Cymru; datblygu strategaeth hirdymor newydd ar gyfer trechu tlodi tanwydd fel mater o frys; gosod targed tlodi tanwydd newydd; gwella cartrefi i safon ofynnol o effeithlonrwydd ynni, yn seiliedig ar y data sydd ei angen; buddsoddi mewn rhaglen effeithlonrwydd ynni wedi'i thargedu a'i hariannu'n dda ar gyfer cartrefi sy'n wynebu tlodi tanwydd yng Nghymru; arbed bywydau drwy weithredu canllawiau NICE ar fynd i'r afael â marwolaethau ychwanegol y gaeaf; ariannu gwasanaethau cyngor annibynnol i gynorthwyo pobl sydd mewn tlodi tanwydd; a diogelu cartrefi sy'n agored i niwed â chronfa argyfwng ar gyfer gwresogi brys pan fo'u hiechyd mewn perygl. Yn lansiad canolfan gymunedol wledig gogledd Sir y Fflint y mis diwethaf gan Ganolfan Cyngor Effeithlonrwydd Ynni Gogledd Cymru, clywsom y dylai'r prosiect trechu tlodi tanwydd hwn, gan gynnwys cronfa argyfwng cynhesrwydd fforddiadwy Sir y Fflint, fod yn fodel i'w ledaenu ar draws y cymunedau yng nghefn gwlad Cymru. Mae Gweithredu Ynni Cenedlaethol (NEA) yn cyflwyno prosiectau i helpu aelwydydd sy'n wynebu tlodi tanwydd yng Nghymru, gan gynnwys rhaglen iechyd ac arloesi. Ym mis Mawrth, gydag NEA Cymru, cynhaliais lansiad rhaglen gynghoriaeth ynni Cymru wledig Calor ar gyfer 2016-17 i helpu cartrefi sy'n wynebu tlodi tanwydd. Mae Ymddiriedolaeth Ynni elusennol ac annibynnol Nwy Prydain yn helpu tua 25,000 o gartrefi sy'n agored i niwed bob blwyddyn, ac mae gan Centrica, eu rhiant gwmni, bartneriaethau elusennol gydag elusen ddyledion StepChange - rwy'n datgan bod un o fy merched yn gweithio iddynt - CLIC Sargent a Macmillan, ac yn gweithio'n agos gydag Action on Hearing Loss, RNIB a Mind. Mae E.ON yn ychwanegu gwerth at eu rhwymedigaethau cwmni ynni i ddarparu cymorth ar gyfer cymunedau yng Nghymru drwy brosiectau a ariennir yn lleol, ymgysylltu â'r gymuned a chynlluniau creu swyddi. Wel, gyda bron i un o bob pedwar cartref yng Nghymru yn dal i fethu fforddio cynhesu eu cartrefi, mae'n amlwg fod angen inni gynnal y ffocws gwleidyddol ar dlodi tanwydd ac effeithlonrwydd ynni yn y Cynulliad Cenedlaethol. Mae'n hanfodol fod Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag aelodau'r Gynghrair Tlodi Tanwydd i osod tlodi tanwydd wrth wraidd camau i drechu tlodi, gan ymgysylltu â phob sector a gwneud y mwyaf o'r cyfle a geir drwy gydweithio.