English: It is unacceptable, Llywydd, that many families with no recourse to public funds also are living in extreme poverty. Changing the eligibility criteria for free school meals in these circumstances would require primary legislation to be amended. However, I strongly encourage local authorities to exercise their discretion to allow the children of these families to benefit from free school meal provision, and to claim the costs of doing so from the Welsh Government. It is also unacceptable to me that a child or young person should miss out on extra-curricular activities and experiences because of their personal circumstances. Our pupil development grant access scheme provides funding directly to families who need it most, to help with some of the costs of the school day - a commitment in both our programme for government and 'Renew and reform'. Therefore, I'm pleased to announce that the pupil development grant access scheme will continue for this financial year. I have increased funding for PDG access to £10.45 million. This will allow us to extend the grant for additional years, namely years 1, 5, 8, 9 and 11, at a rate of £125 per learner. These actions build on those that we have already taken, and I want to acknowledge the work of our delivery partners in supporting the key actions we've been able to take during this time. Last year, we made available £60 million in additional funding for free school meals, based on the most generous weekly allowance in the UK. Our local authorities responded with speed and dedication, ensuring learners who most relied on free school meals did not go without whilst not in school. We were the first in the UK to guarantee ongoing funding for free school meals throughout the summer holidays, in response to the pandemic, and the first to announce provision would continue until Easter 2021. Building on that, I can confirm an additional £23.3 million to ensure free school meal provision will be available during all school holidays in the 2021-22 financial year. We've allocated £477,000 for the provision of free meals for students in further education over the summer. Llywydd, I understand the intentions behind the motion's call to extend free school meal eligibility, but the context in which we are seeking to do so is that of the limited budget provided to Wales by the United Kingdom Government. If eligibility for free school meals were extended to all pupils and families in receipt of universal credit, we estimate currently that approximately half of the pupils in maintained schools in Wales would be eligible. It became clear during the last election that Plaid Cymru, who bring the motion today, had not fully thought through what their policy would mean for the pupil development grant. We regard that as vital funding for our schools, to help support our most disadvantaged pupils. There is a link between free school meal eligibility and the pupil development grant. We estimate that this link would potentially represent additional PDG costs of around £168 million a year. I do think it's important, as Jenny Rathbone was saying, that in the interests of a fully informed debate, that when parties advocate particular expenditure, they also indicate how it will be met and where other budgets would be cut and to say so. But I understand from Sioned Williams today that the answer to that in part is that Plaid Cymru no longer advocate that pupil development grant funding should follow free school meal eligibility. I would like to thank Plaid Cymru, having said that, for the opportunity to address this important matter today. Our review as a Government of free school meal eligibility criteria to ensure that those who need it most receive the support that they need is already under way and I look forward to updating the Senedd in the next term and engaging with those in this Chamber and beyond who share that objective. Diolch, Llywydd.
Welsh: Mae'n annerbyniol, Lywydd, fod llawer o deuluoedd nad yw cyllid cyhoeddus ar gael iddynt hefyd yn byw mewn tlodi eithafol. Byddai newid y meini prawf cymhwysedd ar gyfer prydau ysgol am ddim o dan yr amgylchiadau hyn yn galw am ddiwygio deddfwriaeth sylfaenol. Fodd bynnag, rwy'n annog awdurdodau lleol yn gryf i arfer eu disgresiwn er mwyn caniatáu i blant y teuluoedd hyn elwa o ddarpariaeth prydau ysgol am ddim, ac i hawlio costau gwneud hynny gan Lywodraeth Cymru. Mae hefyd yn annerbyniol i mi y dylai plentyn neu berson ifanc golli cyfle i wneud gweithgareddau a chael profiadau allgyrsiol oherwydd eu hamgylchiadau personol. Mae ein cynllun mynediad at y grant datblygu disgyblion yn darparu cyllid yn uniongyrchol i'r teuluoedd sydd ei angen fwyaf, i helpu gyda rhai o gostau'r diwrnod ysgol - ymrwymiad yn ein rhaglen lywodraethu ac 'Adnewyddu a diwygio'. Felly, mae'n bleser gennyf gyhoeddi y bydd y cynllun mynediad at y grant datblygu disgyblion yn parhau ar gyfer y flwyddyn ariannol hon. Rwyf wedi cynyddu'r cyllid mynediad at y grant datblygu disgyblion i £10.45 miliwn. Bydd hyn yn ein galluogi i gynnig y grant i flynyddoedd ychwanegol, sef blynyddoedd 1, 5, 8, 9 ac 11, ar gyfradd o £125 y dysgwr. Mae'r camau hyn yn adeiladu ar y rhai rydym eisoes wedi'u cymryd, ac rwyf am gydnabod gwaith ein partneriaid cyflawni yn cefnogi'r camau allweddol rydym wedi gallu eu cymryd yn ystod y cyfnod hwn. Y llynedd, darparwyd £60 miliwn o gyllid ychwanegol gennym ar gyfer prydau ysgol am ddim, yn seiliedig ar y lwfans wythnosol mwyaf hael yn y DU. Ymatebodd ein hawdurdodau lleol yn gyflym a chydag ymroddiad, gan sicrhau nad oedd y dysgwyr a oedd yn dibynnu fwyaf ar brydau ysgol am ddim yn mynd heb pan nad oeddent yn yr ysgol. Ni oedd y wlad gyntaf yn y DU i warantu cyllid parhaus ar gyfer prydau ysgol am ddim drwy gydol gwyliau'r haf mewn ymateb i'r pandemig, a'r gyntaf i gyhoeddi y byddai'r ddarpariaeth yn parhau tan y Pasg 2021. Gan adeiladu ar hynny, gallaf gadarnhau £23.3 miliwn ychwanegol i sicrhau y bydd darpariaeth prydau ysgol am ddim ar gael yn ystod pob gwyliau ysgol ym mlwyddyn ariannol 2021-22. Rydym wedi dyrannu £477,000 ar gyfer darparu prydau am ddim i fyfyrwyr mewn addysg bellach dros yr haf. Lywydd, rwy'n deall y bwriadau y tu ôl i alwad y cynnig i ymestyn cymhwysedd i gael prydau ysgol am ddim, ond y cyd-destun rydym yn ceisio gwneud hynny ynddo yw'r gyllideb gyfyngedig a ddarperir i Gymru gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig. Pe bai cymhwysedd i gael prydau ysgol am ddim yn cael ei ymestyn i gynnwys pob disgybl a theulu sy'n derbyn credyd cynhwysol, amcangyfrifwn ar hyn o bryd y byddai tua hanner y disgyblion mewn ysgolion a gynhelir yng Nghymru yn gymwys. Daeth yn amlwg yn ystod yr etholiad diwethaf nad oedd Plaid Cymru, sy'n cyflwyno'r cynnig heddiw, wedi meddwl yn llawn am yr hyn y byddai eu polisi yn ei olygu i'r grant datblygu disgyblion. Credwn fod hwnnw'n gyllid hanfodol i'n hysgolion, er mwyn helpu i gefnogi ein disgyblion mwyaf difreintiedig. Mae cyswllt rhwng cymhwysedd i gael prydau ysgol am ddim a'r grant datblygu disgyblion. Amcangyfrifwn y gallai'r cyswllt hwn olygu costau ychwanegol o tua £168 miliwn y flwyddyn i'r grant datblygu disgyblion. Fel roedd Jenny Rathbone yn dweud, er mwyn cael dadl gwbl gynhwysfawr, pan fydd pleidiau'n cefnogi gwariant penodol, rwy'n credu ei bod yn bwysig eu bod hefyd yn nodi sut y telir amdano a lle byddai cyllidebau eraill yn cael eu torri, ac yn dweud hynny. Ond rwy'n deall gan Sioned Williams heddiw mai'r ateb i hynny'n rhannol yw nad yw Plaid Cymru bellach yn dadlau y dylai cyllid y grant datblygu disgyblion ddilyn y cymhwysedd i gael prydau ysgol am ddim. Wedi dweud hynny, hoffwn ddiolch i Blaid Cymru am y cyfle i fynd i'r afael â'r mater pwysig hwn heddiw. Mae ein hadolygiad fel Llywodraeth o'r meini prawf cymhwysedd i gael prydau ysgol am ddim er mwyn sicrhau bod y rhai sydd ei angen fwyaf yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt eisoes ar y gweill ac edrychaf ymlaen at roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Senedd y tymor nesaf ac at ymgysylltu â'r rhai yn y Siambr hon a thu hwnt sy'n rhannu'r amcan hwnnw. Diolch, Lywydd.