techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: It depends which council you refer to. Some of the activities carried out by unitary councils here would be carried out by states in the United States, which are of course much bigger. But what I would say is: I believe 22 is too many, and I think we should require local councils to merge with at least one other. I think Cardiff and Powys should probably be exceptions on account of their size. I think it should be a bottom-up process with councils deciding on their merger partner, rather than a top-down map. I think that would allow savings to be deployed into front-line services. And while we're about it, I would cut the number of councillors and I would question why they all need to be paid a minimum of £14,000, which is far more than I saw when I - . Many councils in England have substantially less, despite being larger unitary councils than those who are paying that sum. Finally, I look forward to seeing the final budget done. I thank the Minister for scrutiny in difficult circumstances, and it's good to see a budget where we have some opportunities to deploy and invest some money after so many years of austerity. Long may it continue now that the United Kingdom is once again an independent country.
Welsh: Mae'n dibynnu at ba gyngor yr ydych yn cyfeirio ato. Byddai rhai o'r gweithgareddau a wneir gan gynghorau unedol yma yn cael eu cyflawni gan daleithiau yn yr Unol Daleithiau, sydd wrth gwrs yn llawer mwy. Ond yr hyn y byddwn i'n ei ddweud yw: rwy'n credu bod 22 yn ormod, ac rwy'n credu y dylem ni fynnu bod cynghorau lleol yn uno ag o leiaf un arall. Rwy'n credu y dylai Caerdydd a Phowys fod yn eithriadau o ystyried eu maint. Rwy'n credu y dylai fod yn broses o'r gwaelod i fyny gyda chynghorau yn penderfynu ar eu partner uno, yn hytrach na map o'r brig i lawr. Credaf y byddai hynny'n caniatáu i arbedion gael eu defnyddio mewn gwasanaethau rheng flaen. A thra ein bod yn sôn am hynny, byddwn yn torri nifer y cynghorwyr a byddwn yn cwestiynu pam mae angen talu isafswm o £14,000 i bob un, sy'n llawer mwy na'r hyn a welais pan oeddwn i - . Mae gan lawer o gynghorau yn Lloegr yn cael cryn dipyn yn llai, er gwaethaf y ffaith eu bod yn gynghorau unedol mwy na'r rhai sy'n talu'r swm hwnnw. Yn olaf, edrychaf ymlaen at weld y gyllideb derfynol yn cael ei gwneud. Diolch i'r Gweinidog am graffu o dan amgylchiadau anodd, ac mae'n dda gweld cyllideb lle mae gennym ni rai cyfleoedd i ddefnyddio a buddsoddi rhywfaint o arian ar ôl cymaint o flynyddoedd o gyni. Hir y parhaed hynny nawr bod y Deyrnas Unedig yn wlad annibynnol unwaith eto.
English: I speak as Chair of the health committee. As part of the committee's consideration of the draft budget, we heard evidence from the Minister and Deputy Minister for Health and Social Services in respect of health and social care funding, and from the Deputy Minister for Culture, Sport and Tourism in relation to funding for sport and physical activity. In addition, we have engaged in a programme of scrutiny of all health boards and trusts over the summer term, which has included scrutiny of their financial performance. The two main things that emerge are prevention and transformation.
Welsh: Rwy'n siarad fel Cadeirydd y pwyllgor iechyd. Fel rhan o ystyriaeth y pwyllgor o'r gyllideb ddrafft, clywsom dystiolaeth gan y Gweinidog a'r Dirprwy Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol mewn perthynas â chyllid iechyd a gofal cymdeithasol, a'r Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth mewn perthynas â chyllid ar gyfer chwaraeon a gweithgareddau corfforol. Yn ogystal, rydym wedi cymryd rhan mewn rhaglen graffu ar yr holl fyrddau iechyd ac ymddiriedolaethau dros dymor yr haf, sydd wedi cynnwys craffu ar eu perfformiad ariannol. A'r ddau brif beth sy'n dod allan ydy atal a thrawsnewid.
English: I smiled listening to Mike Hedges's contribution earlier in this debate, saying how he'd participated in debates where very few Members had been present and very few Members had actually contributed. My notes here say 'thinly attended'. I think we need to think hard about how we manage our budget process in this place. The Finance Committee, I think, has produced some very good work on how we would move to a legislative process, and I certainly think there needs to be far greater engagement from all sides of the Chamber in the process of making these absolutely fundamental decisions.
Welsh: Roeddwn i'n gwenu wrth wrando ar gyfraniad Mike Hedges yn gynharach yn y ddadl hon, wrth iddo drafod adegau pryd y cymerodd ran mewn dadleuon pan nad oedd ond ychydig iawn o Aelodau yn bresennol ac ychydig iawn o Aelodau a gyfrannodd mewn gwirionedd. Mae fy nodiadau yn dweud 'ychydig iawn oedd yn bresennol'. Rwy'n credu bod angen i ni feddwl yn galed am sut yr ydym ni'n rheoli proses y gyllideb yn y lle hwn. Mae'r Pwyllgor Cyllid, rwyf yn credu, wedi gwneud gwaith da iawn ar sut y byddem ni'n symud at broses ddeddfwriaethol, ac rwy'n sicr yn credu bod angen llawer mwy o ymgysylltu o bob ochr i'r Siambr yn y broses o wneud y penderfyniadau hollol allweddol hyn.
English: Could I ask him, with his long experience, why he thinks things have changed such that we now have good attendance and participation in debates such as this, whereas in the past they were thinly attended?
Welsh: A gaf i ofyn iddo, gyda'i brofiad hir, pam mae ef yn credu bod pethau wedi newid cymaint fel bod gennym erbyn hyn bresenoldeb a chyfranogiad da mewn dadleuon fel hon, ond nad oedd llawer yn mynychu yn y gorffennol?
English: I don't think we do have - that's precisely my point. I believe that we do need to ensure that we have greater participation from all sides of the Chamber in these matters, and I believe that we need to ensure that we're able to scrutinise the Government in a more profound way, not simply a line-by-line analysis of the budget, but overall priorities.
Welsh: Nid wyf yn credu bod gennym - dyna'n union yw fy mhwynt. Credaf fod angen i ni sicrhau bod gennym ni fwy o gyfranogiad o bob ochr i'r Siambr yn y materion hyn, a chredaf fod angen i ni sicrhau ein bod yn gallu craffu ar waith y Llywodraeth mewn modd mwy dwys, gan edrych ar y blaenoriaethau cyffredinol yn hytrach na dim ond dadansoddi'r gyllideb linell wrth linell.
English: I call on the Minister for Finance to reply to the debate.
Welsh: Galwaf ar y Gweinidog Cyllid i ymateb i'r ddadl.
English: Thanks for taking an intervention, Minister. On that issue of the future generations commissioner, I'm glad to hear that you've said that she has been involved throughout, but there was a slightly wider point than that, and that is, of course, a budget having a strategy devised with the future generations commissioner that underpins it and looks down the line two, three, four, five years. I know you've mentioned this to us as a committee before, but perhaps you can give us an assurance as well that there is that sort of longer term, sustainable strategy underpinning this budget and future budgets.
Welsh: Diolch am dderbyn ymyriad, Gweinidog. Ar y mater hwnnw o gomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol, rwy'n falch o glywed eich bod chi wedi dweud ei bod hi wedi cymryd rhan drwy gydol y broses, ond roedd pwynt ychydig yn ehangach na hynny, sef, wrth gwrs, cyllideb â strategaeth a luniwyd gyda chomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol sy'n sail iddi ac yn edrych dwy, dair, pedair, pum mlynedd i'r dyfodol. Gwn eich bod chi wedi crybwyll hyn i ni fel pwyllgor o'r blaen, ond efallai y gallwch chi roi sicrwydd i ni hefyd bod y math hwnnw o strategaeth gynaliadwy, tymor hwy yn sail i'r gyllideb hon a chyllidebau'r dyfodol.
English: The proposal is to agree the motion. Does any Member object? [ Objection.] I will defer voting until this item until voting time.
Welsh: Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [ Gwrthwynebiad.] Dwi'n gohirio'r bleidlais, felly, tan y cyfnod pleidleisio.
English: The next item is a debate on the report of the Commission on Justice in Wales. I call on the First Minister to move the motion, Mark Drakeford.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r ddadl ar adroddiad y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru. Dwi'n galw ar y Prif Weinidog i wneud y cynnig, Mark Drakeford.
English: Thank you, Llywydd. I'm very pleased that we've found the time to hold this important debate on the Commission on Justice in Wales's report. It's an opportunity for us to discuss the ambitions that we have for the justice system in Wales and also to ensure better outcomes for the people of Wales. As I have said in this Chamber previously, the commission's inquiry is the most comprehensive ever undertaken of the justice system in Wales. It looked at the current status of all parts of our justice system. As the commission's report states, there are some areas of good practice in the justice system in Wales at the moment. It works effectively in partnership, with the commitment of people involved with youth justice services; it's had a positive impact on reducing the number of children held in custody. On an operational level, policing often means interaction between police and institutions providing education, social care, health, housing and other services that are devolved. Blueprints for youth justice and for offences by women are other examples of effective partnership working in order to provide effective justice services in Wales. We do this despite, and not because of, the complex situation that currently exists in Wales in terms of policy and funding for justice under the current devolution settlement.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Dwi'n falch iawn ein bod wedi gallu dod o hyd i'r amser i gynnal y ddadl bwysig hon ar adroddiad y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru. Mae'n gyfle inni drafod yr uchelgeisiau sydd gennym ar gyfer y system gyfiawnder yng Nghymru, ac i sicrhau canlyniadau gwell i bobl Cymru. Fel rydw i wedi dweud yn y Siambr hon o'r blaen, ymchwiliad y comisiwn yw'r un mwyaf cynhwysfawr erioed o'r system gyfiawnder yng Nghymru. Roedd e'n edrych ar statws presennol pob rhan o'n system gyfiawnder. Fel mae adroddiad y comisiwn yn ei ddweud, mae yna rai meysydd o arferion da yn y system gyfiawnder yng Nghymru ar hyn o bryd. Mae'n gweithio yn effeithiol mewn partneriaeth ac ymrwymiad pobl y sefydliadau sy'n ymwneud â gwasanaethau cyfiawnder ieuenctid; mae wedi cael effaith bositif ar leihau nifer y plant sydd yn y ddalfa. Ar lefel weithredol, mae plismona yn aml yn golygu rhyngweithio rhwng yr heddlu a sefydliadau sy'n darparu addysg, gofal cymdeithasol, iechyd, tai a gwasanaethau eraill sydd wedi cael eu datganoli. Mae glasbrintiau ar gyfer cyfiawnder ieuenctid ac ar gyfer troseddu gan fenywod yn enghreifftiau eraill o weithio mewn partneriaeth, a hynny er mwyn darparu gwasanaethau cyfiawnder effeithiol yng Nghymru. Rydym ni'n gwneud hyn er gwaethaf ac nid oherwydd y sefyllfa gymhleth sydd ohoni ar hyn o bryd yng Nghymru o safbwynt polisi a chyllid cyfiawnder o dan y cynllun datganoli presennol.
English: So it is, Llywydd, that, while there are areas of good practice across the justice system, there are significant failings that need to be addressed. We cannot get away from the first paragraph of the report and its conclusion that Welsh citizens are not currently well served by the justice system. It is too often remote, unfeeling, inflexible and confusing. It can also be ruinously expensive. To many people in Wales today, the justice system as a protection when they need it is theoretical rather than real.
Welsh: Felly, Llywydd, er bod rhai meysydd o arfer da ar draws y system gyfiawnder, mae angen mynd i'r afael â diffygion sylweddol. Ni allwn symud oddi wrth baragraff cyntaf yr adroddiad a'i gasgliad nad yw'r system gyfiawnder yn gwasanaethu dinasyddion Cymru yn dda ar hyn o bryd. Mae'n rhy aml yn bell, yn ddideimlad, yn anhyblyg ac yn ddryslyd. Gall hefyd fod yn andwyol o ddrud. I lawer o bobl yng Nghymru heddiw, mae'r syniad bod gennym system gyfiawnder sy'n eu hamddiffyn pan fydd ei hangen arnynt yn ddamcaniaethol yn hytrach na'n real.
English: Llywydd, I hope that the Senedd will join with me in thanking Lord Thomas of Cwmgiedd, the commissioners and the staff of the commission for their work and for drawing up this notable report that provides a robust vision for us for justice in Wales.
Welsh: Llywydd, rwy'n gobeithio y bydd y Senedd yn ymuno â fi i ddiolch i'r Arglwydd Thomas o Gwmgiedd, y comisiynwyr a staff y comisiwn am eu gwaith ac am lunio'r adroddiad nodedig hwn sy'n rhoi gweledigaeth gadarn i ni ar gyfer cyfiawnder yng Nghymru.
English: Today's debate here is important because it will reveal where the centre of gravity rests on these matters in this Chamber. Amendments laid already demonstrate where the forces of resistance to change lie. Let me be clear: progress cannot be made by sticking our heads in the sand and pretending, contrary to all the evidence Lord Thomas and his commissioners assembled and analysed, that everything is fine and should simply stay the same. But nor will change happen simply by shouting louder down the M4 megaphone. We face a UK Government with an 80-seat majority. A strategy of simply banging ever louder on the door is unlikely to succeed. To the pitch of our voice will have to be added the persuasiveness of our argument. And that of course is why the commission's report is so vital. It proceeds not simply from a constitutional perspective, but from a practical demonstration of the ways in which responsibilities, budgets and accountable decision making could be better aligned, better to serve the interests of Welsh citizens. That is why we ask the Senedd today to reject the amendments, to support the motion, and to take a step towards adding criminal justice to the ambitions for economic, social and environmental justice that already matter so much to people in Wales.
Welsh: Mae'r ddadl hon heddiw yn bwysig, oherwydd y bydd yn datgelu ble y mae'r craidd disgyrchiant yn gorffwys ar y materion hyn yn y Siambr hon. Mae gwelliannau a gyflwynwyd eisoes yn dangos ble y mae'r grymoedd gwrthiant i newid yn gorwedd. Gadewch imi fod yn glir: ni ellir gwneud cynnydd trwy roi ein pennau yn y tywod a smalio, yn groes i'r holl dystiolaeth a gasglwyd ac a ddadansoddwyd gan yr Arglwydd Thomas a'i gomisiynwyr, fod popeth yn iawn ac y dylai aros yr un peth. Ond ni fydd newid yn digwydd ychwaith dim ond trwy weiddi'n uwch drwy uwchseinydd yr M4. Rydym yn wynebu Llywodraeth y DU â mwyafrif o 80 sedd. Nid yw strategaeth o wneud dim mwy na churo'n uwch fyth ar y drws yn debygol o lwyddo. Bydd yn rhaid ychwanegu argyhoeddiad ein dadl at draw ein llais. Ac wrth gwrs, dyna pam y mae adroddiad y comisiwn mor hanfodol. Mae'n mynd rhagddo nid yn unig o safbwynt cyfansoddiadol, ond o arddangosiad ymarferol o'r ffyrdd y gellid cyfochri cyfrifoldebau, cyllidebau a phrosesau gwneud penderfyniadau atebol yn well, a hynny'n well i wasanaethu buddiannau dinasyddion Cymru. Dyna pam yr ydym yn gofyn i'r Senedd heddiw wrthod y gwelliannau, cefnogi'r cynnig, a chymryd cam tuag at ychwanegu cyfiawnder troseddol at yr uchelgeisiau ar gyfer cyfiawnder economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol sydd eisoes mor bwysig i bobl yng Nghymru.
English: I have selected two amendments to the motion. If amendment 1 is agreed, amendment 2 will be deselected. I call on Mark Isherwood to move amendment 1, tabled in the name of Darren Millar. Mark Isherwood.
Welsh: Rwyf wedi dethol y ddau welliant i'r cynnig. Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol. Rwy'n galw felly ar Mark Isherwood i gynnig gwelliant 1, a gyflwynwyd yn enw Darren Millar. Mark Isherwood.
English: Diolch, Llywydd. We recognise the dedication and commitment to public service shown by the many people and organisations that work within the justice system, but regret failings in the criminal justice system in Wales where the Welsh Government has responsibility for a range of key services. The Thomas commission on justice report refers to the 'distinct and developing social, health and education policy and services' in Wales, and states that 'Whilst there are areas of good practice across the justice system which can be built on, serious failings must be addressed.' However, instead of joining up the dots, it then proposes the devolution of justice and policing, ignoring the developing police and justice policy agenda at UK level that embraces both the geographic and demographic realities and Wales's devolution settlement.
Welsh: Diolch, Llywydd. Rydym yn cydnabod yr ymroddiad a'r ymrwymiad i wasanaeth cyhoeddus a ddangoswyd gan y llu o bobl a sefydliadau sy'n gweithio o fewn y system gyfiawnder, ond yn gresynu at y methiannau yn y system cyfiawnder troseddol yng Nghymru lle mae gan Lywodraeth Cymru gyfrifoldeb dros ystod o wasanaethau allweddol. Mae adroddiad comisiwn Thomas ar gyfiawnder yn cyfeirio at Gymru a'i 'pholisïau a'i gwasanaethau cymdeithasol, iechyd ac addysg nodedig, sy'n datblygu' ac yn datgan 'Er bod meysydd o arfer da o fewn y system gyfiawnder y gellir adeiladu arnynt, rhaid ymdrin â'r methiannau difrifol.' Fodd bynnag, yn hytrach nag uno'r dotiau, mae wedyn yn cynnig datganoli cyfiawnder a phlismona, gan anwybyddu'r agenda sy'n datblygu ar gyfer polisi yr heddlu a chyfiawnder ar lefel y DU, sy'n cwmpasu'r realiti daearyddol a demograffig a setliad datganoli Cymru.
English: I'll have one, yes.
Welsh: Fe wnaf i dderbyn un, gwnaf.
English: You say it's being developed at the UK level, it's not being developed at the UK level, because these matters are devolved in both Northern Ireland and in Scotland. They've been delivered. [ Interruption.] Yes, and Manchester and London to some extent. [ Interruption.] And Jersey, okay. We could be here a long time. It was meant to be an intervention rather than a speech. Do you understand that these matters are simply in the minds of a few individuals in Whitehall and Westminster?
Welsh: Rydych chi'n dweud ei bod yn cael ei datblygu ar lefel y DU, nid yw'n cael ei datblygu ar lefel y DU, oherwydd bod y materion hyn wedi eu datganoli yng Ngogledd Iwerddon ac yn yr Alban. Maen nhw wedi cael eu rhyddhau. [ Torri ar draws.] Ie, a Manceinion a Llundain i ryw raddau. [ Torri ar draws.] A Jersey, iawn. Gallem ni fod yma am amser maith. Roedd i fod yn ymyriad yn hytrach nag yn araith. A ydych yn deall bod y materion hyn ym meddyliau ychydig o unigolion yn Whitehall a San Steffan yn unig?
English: I'm grateful to the Member. It will surprise him, no doubt, that I'm about to agree with him, as somebody who worked in the criminal justice system for a long time. When I was in practice in the early 1990s towards 2000, we used to look at other countries where people had no access to legal advice and be appalled that they would be representing themselves in quite serious matters in court with no legal representation whilst being prosecuted by a professional prosecutor. Does he agree with me that that's exactly now where we are in England and Wales and that we've gone back some 200 years?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Aelod. Bydd yn ei synnu, mae'n siŵr, fy mod ar fin cytuno ag ef, fel rhywun a fu'n gweithio yn y system cyfiawnder troseddol am gyfnod hir. Pan oeddwn yn ymarfer ar ddechrau'r 1990au tuag at 2000, roeddem yn arfer edrych ar wledydd eraill lle nad oedd cyngor cyfreithiol ar gael i bobl ac roeddem yn brawychu y bydden nhw'n cynrychioli eu hunain mewn materion eithaf difrifol yn y llys heb unrhyw gynrychiolaeth gyfreithiol wrth gael eu herlyn gan erlynydd proffesiynol. A yw'n cytuno â mi mai dyma'r union sefyllfa yr ydym ni ynddi ar hyn o bryd yng Nghymru a Lloegr a'n bod ni wedi mynd yn ôl ryw 200 o flynyddoedd?
English: I concur in many circumstances that the Member is correct in his diagnosis. In this report, reading chapter 11 on the Welsh language and then chapter 12 on the governance of professions, I'm not convinced that they are linked sufficiently. Currently, legal exams are not available, at degree level at least, in Welsh. This proposes that they should be and people should be able to qualify solely through the medium of Welsh and solely demonstrate proficiency through examinations in Welsh, but then proposes that they should continue to have a joint profession and that we have the Solicitors Regulation Authority and the Bar Standards Board regulating on that basis. But if people from Wales who've qualified are to practice in England but have only demonstrated proficiency in Welsh through the education and examinations, is it reasonable to expect those England-and-Wales regulatory bodies to act in that way?
Welsh: Rwy'n cytuno bod yr Aelod, mewn llawer o amgylchiadau, yn gywir yn ei ddiagnosis. Yn yr adroddiad hwn, wrth ddarllen pennod 11 ar y Gymraeg ac yna pennod 12 ar lywodraethu proffesiynau, nid wyf yn argyhoeddedig eu bod wedi'u cysylltu'n ddigonol. Ar hyn o bryd, nid oes arholiadau cyfreithiol ar gael, ar lefel gradd o leiaf, yn y Gymraeg. Mae hwn yn cynnig y dylen nhw fod ar gael ac y dylai pobl allu cymhwyso drwy gyfrwng y Gymraeg yn unig ac arddangos hyfedredd drwy arholiadau Cymraeg yn unig, ond wedyn mae'n cynnig y dylen nhw barhau i fod â phroffesiwn ar y cyd a bod gennym yr Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr a Bwrdd Safonau'r Bar yn rheoleiddio ar y sail honno. Ond os yw pobl o Gymru sydd wedi cymhwyso yn mynd i ymarfer yn Lloegr ond eu bod dim ond wedi dangos hyfedredd yn y Gymraeg drwy'r addysg a'r arholiadau, a yw'n rhesymol disgwyl i'r cyrff rheoleiddio Cymru a Lloegr hynny weithredu yn y ffordd honno?
English: Then, why - [ Inaudible.] - for English?
Welsh: Yna, pam - [ Anhyglyw.] - ar gyfer Saesneg?