English: Today, we are approaching the end of the initial three-week period of the stay-at-home rules. I want to again place on record my thanks to people throughout Wales for the solidarity that has been shown in complying with these vitally necessary restrictions. All of this is making a difference - the actions every one of us is taking to limit contact with others and to stay at home and to work from home wherever possible - all of that is helping to slow down the spread of the virus and to protect the most vulnerable. But, because of the time lag between these measures coming into effect and seeing their results, we know that things will still get worse before they get better. More people will fall ill, more people will need to be admitted to hospital, and more families across Wales will face the heartbreak of losing somebody they love. The latest figures show a further 291 cases in Wales, bringing the overall confirmed total to 3,790 - although we know that the true number of cases will be higher. Very sadly, the total number of deaths now stands at 212, each one of those an individual, each one whose absence we now mourn. Yesterday, just after midnight, an amendment to those stay-at-home rules came into force, extending the social distancing duty to all workplaces. This means that all workplaces that remain open in Wales must take all reasonable steps to maintain a 2m distance between people to reduce the spread of coronavirus. The workforce is the greatest asset in any workplace, and these regulations underline the obligation to safeguard the health and well-being of those workers through all reasonable measures. Llywydd, this week has seen a set of developments in our health and social care services, from returning doctors and carers to the creation of field hospitals. In relation to testing, we have seen the development of drive-in testing centres in Wales and testing for social care staff. As our capacity to do more tests increases, we will roll that out to more people and professional groups, including the police and prison staff, as set out in our national testing plan for Wales published this week. Llywydd, ensuring health and social care staff have the right personal protective equipment to do their job is a top priority for the Welsh Government. Last week, new UK-wide PPE guidance was issued, and this has simplified where PPE should be used and also extended its use. The new guidance will increase the drawdown from our stocks of PPE. To date, we have issued more than eight million additional items from our pandemic stocks to the NHS and to local authorities, and that's over and above the supplies that are normally held by the NHS itself. We are working with England, Scotland and Northern Ireland to ensure an ongoing supply of PPE, but we have also asked Welsh businesses to switch their normal production lines to make PPE for Wales, and we've had a tremendous response from Welsh companies so far. Amongst others, the Royal Mint and the Rototherm Group are making face visors and shields that will be worn by health staff, and a gin distillery, In The Welsh Wind, is making World Health Organization-approved hand sanitisers. In turning to the economy, I'm pleased to be able to update Members about the progress we have made, with much thanks to our colleagues in local government, in supporting small businesses during the pandemic. In the 10 days since our grant scheme for those smaller businesses was opened, our local authorities have made more than 17,700 awards and paid out £229 million. That figure is rising daily, and I really do want to extend my thanks to our local authority colleagues for the help that they have provided in assuring that this help reaches those who need it most. In the last week, we also confirmed support for Cardiff Airport, and will announce further details about the £500 million economic resilience fund next week. Llywydd, I am very grateful to you and the Business Committee for agreeing that these Plenary sessions can be used for priority legislation. The Welsh Government continues, for example, to identify key European legislation that will need to be brought before the Senedd. Llywydd, I want to end by looking ahead. The three weeks of stay-at-home restrictions provided for in legislation, and which we have all faced, are due to end next week. I must be plain with all Members: these restrictions will not end then. We will not throw away the gains we have made and the lives we can save by abandoning our efforts just as they begin to bear fruit. Since we last met, I have discussed this matter with the First Ministers of Scotland and Northern Ireland, with the Secretary of State for Health in the UK Government, and today with the Chancellor of the Duchy of Lancaster and the Secretary of State for Wales. There is more work to do in reviewing the regulations and in receiving the most up to date scientific and medical advice; the precise nature of what will follow the current regime will be agreed over the coming days. But I must leave Welsh citizens in no doubt: the efforts we are all making are not yet over. They will not be over next week. Before the restrictions can be lifted and the return to normality begins, there is more for us all to do. I thank every one of those thousands and thousands of people in Wales who make their contribution every day and who will go on doing so over the days ahead. Together, we are making a real difference, we are protecting our national health service and, together, we are saving lives.
Welsh: Heddiw, rydym ni'n nesáu at ddiwedd y cyfnod cychwynnol o dair wythnos y rheolau aros gartref. Unwaith eto, hoffwn gofnodi fy niolch i bobl ledled Cymru am yr undod a ddangoswyd o ran cydymffurfio â'r cyfyngiadau gwbl angenrheidiol hyn. Mae hyn i gyd yn gwneud gwahaniaeth - y camau y mae pob un ohonom ni'n eu cymryd i gyfyngu cysylltiad ag eraill ac aros gartref a gweithio gartref pryd bynnag y bo hynny'n bosibl - mae hynny i gyd yn helpu i arafu lledaeniad y feirws ac i ddiogelu'r rhai mwyaf agored i niwed. Ond, oherwydd y bwlch amser rhwng rhoi'r mesurau hyn ar waith a gweld eu canlyniadau, rydym ni'n gwybod y bydd pethau'n dal i waethygu cyn iddyn nhw wella. Bydd mwy o bobl yn mynd yn sâl, bydd angen i fwy o bobl gael eu derbyn i'r ysbyty, a bydd mwy o deuluoedd ledled Cymru yn wynebu'r sefyllfa dorcalonnus o golli rhywun y maen nhw'n ei garu. Mae'r ffigurau diweddaraf yn dangos 291 o achosion ychwanegol yng Nghymru, gan ddod â'r cyfanswm a gadarnhawyd i 3,790 - er ein bod ni'n gwybod y bydd nifer gwirioneddol yr achosion yn uwch. Yn anffodus iawn, mae cyfanswm y marwolaethau yn 212 erbyn hyn, pob un o'r rheini yn unigolyn, pob un yr ydym ni'n galaru ei absenoldeb yn awr. Ddoe, ychydig wedi hanner nos, daeth diwygiad i'r rheolau aros gartref hynny i rym, gan ymestyn y ddyletswydd cadw pellter cymdeithasol i bob gweithle. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i bob gweithle sy'n parhau i fod ar agor yng Nghymru gymryd pob cam rhesymol i gadw pellter o 2m rhwng pobl i leihau lledaeniad coronafeirws. Y gweithlu yw'r ased mwyaf mewn unrhyw weithle, ac mae'r rheoliadau hyn yn tanlinellu'r ymrwymiad i ddiogelu iechyd a llesiant y gweithwyr hynny trwy bob mesur rhesymol. Llywydd, bu cyfres o ddatblygiadau yn ein gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yr wythnos hon, o feddygon a gofalwyr yn dychwelyd i greu ysbytai maes. O ran profion, rydym ni wedi gweld datblygiad canolfannau profi drwy ffenestr y car yng Nghymru a phrofion i staff gofal cymdeithasol. Wrth i'n gallu i gynnal mwy o brofion gynyddu, byddwn yn cyflwyno hynny i fwy o bobl a grwpiau proffesiynol, gan gynnwys yr heddlu a staff carchardai, fel y nodir yn ein cynllun profi cenedlaethol i Gymru a gyhoeddwyd yr wythnos hon. Llywydd, mae sicrhau bod gan staff iechyd a gofal cymdeithasol y cyfarpar diogelu personol iawn i wneud eu gwaith yn un o brif flaenoriaethau Llywodraeth Cymru. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddwyd canllawiau cyfarpar diogelu personol newydd ar gyfer y DU gyfan, ac mae'r rhain wedi symleiddio y dylid defnyddio cyfarpar diogelu personol ac ymestyn ei ddefnydd hefyd. Bydd y canllawiau newydd yn cynyddu'r hyn a gaiff ei gymryd o'n stociau cyfarpar diogelu personol. Hyd yma, rydym ni wedi cyflwyno dros wyth miliwn o eitemau ychwanegol o'n stociau pandemig i'r GIG ac i awdurdodau lleol, ac mae hynny yn ogystal â'r cyflenwadau sydd gan y GIG ei hun fel rheol. Rydym ni'n gweithio gyda Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon i sicrhau cyflenwad parhaus o gyfarpar diogelu personol, ond rydym ni hefyd wedi gofyn i fusnesau Cymru newid eu llinellau cynhyrchu arferol i gynhyrchu cyfarpar diogelu personol ar gyfer Cymru, ac rydym ni wedi cael ymateb gwych gan gwmnïau yng Nghymru hyd yn hyn. Ymhlith eraill, mae'r Bathdy Brenhinol a Grŵp Rototherm yn cynhyrchu feisorau a gwarchodwyr wyneb a fydd yn cael eu gwisgo gan staff iechyd, ac mae distyllfa gin, In The Welsh Wind, yn cynhyrchu hylif diheintio dwylo a gymeradwywyd gan Sefydliad Iechyd y Byd. Gan droi at yr economi, rwy'n falch o allu rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y cynnydd yr ydym ni wedi ei wneud, gyda llawer o ddiolch i'n cydweithwyr mewn llywodraeth leol, yn cynorthwyo busnesau bach yn ystod y pandemig. Yn y 10 diwrnod ers agor ein cynllun grant ar gyfer y busnesau llai hynny, mae ein hawdurdodau lleol wedi gwneud mwy na 17,700 o ddyfarniadau ac wedi talu £229 miliwn. Mae'r ffigur hwnnw'n codi bob dydd, a hoffwn ddiolch o galon i'n cydweithwyr yn yr awdurdodau lleol am y cymorth y maen nhw wedi ei roi i sicrhau bod y cymorth hwn yn cyrraedd y rhai sydd ei angen fwyaf. Yn yr wythnos ddiwethaf, cadarnhawyd cymorth i Faes Awyr Caerdydd gennym ni hefyd, a byddwn yn cyhoeddi rhagor o fanylion am y gronfa cydnerthedd economaidd o £500 miliwn yr wythnos nesaf. Llywydd, rwy'n ddiolchgar iawn i chi a'r Pwyllgor Busnes am gytuno y gellir defnyddio'r Cyfarfodydd Llawn hyn ar gyfer deddfwriaeth sy'n flaenoriaeth. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau, er enghraifft, i nodi deddfwriaeth Ewropeaidd allweddol y bydd angen ei dwyn gerbron y Senedd. Llywydd, hoffwn orffen drwy edrych ymlaen. Mae'r tair wythnos o gyfyngiadau aros gartref y darparwyd ar eu cyfer mewn deddfwriaeth, ac yr ydym ni i gyd wedi eu hwynebu, yn dod i ben yr wythnos nesaf. Mae'n rhaid i mi fod yn eglur gyda phob Aelod: ni fydd y cyfyngiadau hyn yn dod i ben bryd hynny. Ni fyddwn yn taflu i ffwrdd yr enillion yr ydym ni wedi eu gwneud a'r bywydau y gallwn ni eu hachub, trwy gefnu ar ein hymdrechion ar yr union adeg y maen nhw'n dechrau dwyn ffrwyth. Ers i ni gyfarfod ddiwethaf, rwyf i wedi trafod y mater hwn gyda Phrif Weinidogion yr Alban a Gogledd Iwerddon, gyda'r Ysgrifennydd Gwladol dros Iechyd yn Llywodraeth y DU, a heddiw gyda Changhellor Dugiaeth Caerhirfryn ac Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Mae mwy o waith i'w wneud o ran adolygu'r rheoliadau ac o ran cael y cyngor gwyddonol a meddygol diweddaraf; bydd union natur yr hyn a fydd yn dilyn y drefn bresennol yn cael ei chytuno yn ystod y dyddiau nesaf. Ond mae'n rhaid i mi sicrhau peidio â gadael dinasyddion Cymru gydag unrhyw amheuon: nid yw'r ymdrechion yr ydym ni i gyd yn eu gwneud ar ben eto. Ni fyddan nhw ar ben yr wythnos nesaf. Cyn y gellir codi'r cyfyngiadau a dechrau dychwelyd i normalrwydd, mae mwy i ni i gyd ei wneud. Diolch i bob un o'r miloedd ar filoedd o bobl hynny yng Nghymru sy'n gwneud eu cyfraniad bob un dydd ac a fydd yn parhau i wneud hynny dros y dyddiau i ddod. Gyda'n gilydd, rydym ni'n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol, rydym ni'n diogelu ein gwasanaeth iechyd gwladol a gyda'n gilydd, rydym ni'n achub bywydau.