English: Cabinet Secretary, I had the opportunity at lunchtime to visit the plethora of societies and trusts in the Oriel upstairs dedicated to protecting our historic environment; to name but a few, the Welsh Historic Gardens Trust, the Society for the Protection of Ancient Buildings, and also of course the Friends of Friendless Churches, often mentioned in this Chamber. They have concerns about this process. They are optimistic as well about some aspects of it, but they do have concerns. How are you working with these smaller organisations to make sure that this process is as smooth as possible, and that these organisations are reassured? Secondly, I will be frank, I've not always had the best of relations with Cadw. I think Cadw do some things very well. I think there are other things, certainly in the archaeological field, that they do less well. I remember in this Chamber in the last Assembly questioning the previous Minister for culture on the discovery of the prehistoric lake in Monmouth. A local archaeologist was telling me that there was evidence of prehistoric boat building on the shores of that lake. That was refuted by Cadw for months and months until they finally accepted it. They didn't listen to the local expertise. So, when it comes to your new proposals, will you ensure that, whether you go down the line of a new larger body or retain smaller bodies, that that larger body does tie in with the local community, does tie in with locally based organisations, and does listen to their expertise, which is often very extensive and very important to the local community? I don't think that the current structures have always done that. As I say, in some cases, they're particularly good at conserving what we already know, but in terms of valuing what we are just about discovering, they're not so good at that. So please will you ensure that the new structures do take account of those aspects?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, cefais y cyfle yn ystod amser cinio i ymweld â'r llu o gymdeithasau ac ymddiriedolaethau yn yr Oriel i fyny'r grisiau sy'n ymroddedig i warchod ein hamgylchedd hanesyddol; i enwi ond ychydig, Ymddiriedolaeth Gerddi Hanesyddol Cymru, y Gymdeithas er Diogelu Adeiladau Hynafol, a hefyd wrth gwrs y Cyfeillion Eglwysi Digyfaill, a grybwyllir yn aml yn y Siambr hon. Mae ganddynt bryderon am y broses hon. Maent yn optimistaidd hefyd am rai agweddau ohoni, ond mae ganddynt bryderon. Sut ydych chi'n gweithio gyda'r sefydliadau llai hyn i wneud yn siŵr bod y broses hon mor llyfn â phosibl, ac y rhoddir sicrwydd i'r sefydliadau hyn? Yn ail, byddaf yn onest, nid yw fy mherthynas i a Cadw wedi bod yn berffaith bob amser. Rwy'n credu bod Cadw yn gwneud rhai pethau'n dda iawn. Rwy'n meddwl bod pethau eraill, yn sicr yn y maes archaeolegol, nad ydynt yn eu gwneud cystal. Rwy'n cofio yn y Siambr hon yn y Cynulliad diwethaf holi'r Gweinidog diwylliant blaenorol ar ddarganfyddiad y llyn cynhanesyddol ym Mynwy. Roedd archeolegydd lleol yn dweud wrthyf fod tystiolaeth o adeiladu cychod cynhanesyddol ar lannau'r llyn. Cafodd hynny ei wadu gan Cadw am fisoedd a misoedd hyd nes eu bod o'r diwedd yn ei dderbyn. Nid oeddent yn gwrando ar yr arbenigedd lleol. Felly, pan ddaw at eich cynigion newydd, a fyddwch chi'n sicrhau, pa un a ydych yn mynd ar drywydd corff mwy o faint newydd neu gadw cyrff llai, fod y corff mwy o faint yn cyd-fynd â'r gymuned leol, yn cyd-fynd â sefydliadau lleol, ac yn gwrando ar eu harbenigedd, sydd yn aml yn eang iawn ac yn bwysig iawn i'r gymuned leol? Nid wyf yn credu bod y strwythurau presennol wedi gwneud hynny bob amser. Fel yr wyf yn dweud, mewn rhai achosion, maent yn arbennig o dda am gadw'r hyn yr ydym eisoes yn ei wybod, ond yn nhermau gwerthfawrogi beth yr ydym wrthi yn ei ddarganfod, dydyn nhw ddim mor dda o ran hynny. Felly, os gwelwch yn dda a wnewch chi sicrhau bod y strwythurau newydd yn ystyried yr agweddau hynny?