English: It feels as if we've been discussing the M4 for a number of years. I gave quite a bit of attention to this as spokesperson for the economy before Adam, and this is a discussion that has gone on for a generation or more by now. There have been arguments about how to tackle the traffic jams around the Newport area; it's been going on for almost a quarter of a century. I'm very happy to make it quite clear here again that we acknowledge that the traffic jams in those parts of Wales in the Newport area can be seen as something that is detrimental to the Welsh economy and if we accept that, we must seek a solution that is effective but that is also sustainable and affordable. As regards sustainability, we need a solution that is appropriate to deal with the future need, a future where we hope many more people will be using public transport because, hopefully, we will have invested more in public transport, and a future where there will be driverless cars and the impact that that will have. I would declare my interest in the Cabinet Secretary's statement earlier today as regards establishing a test centre for driverless cars in the Gwent Valleys. There will also be changes in the way people work. So, we have to consider the future in taking decisions for the present. We need an affordable solution. The costs have increased substantially. I won't go into detail. I don't know which figures to use by now - £1.3 billion is noted in the paper, or £1.4 billion or £1.5 billion, with value added tax on top of that. I won't even take a guess, but I'm sure we're talking about a project closer to £2 billion, and who knows how much more? And how can Welsh Government and how can our national Parliament, if a vote is held following the public inquiry, justify such an investment without proving that it's part of a broader strategy that would lead to spending on infrastructure in a balanced way throughout the whole of Wales? I have no interest in depriving any part of Wales of an investment that is vital, but striking a balance is essential, and you're bound to fail to do that in having a situation where one region is pitted against another. I hope that nobody in this Chamber would wish to see that happening. By depriving some regions of Wales of fair investment that they need and deserve at the expense of others, then the long-term project of nation building will fail, and the reality is that the south-east of Wales sees twice as much investment in infrastructure in north Wales, and almost three times more than mid and west Wales. That is not something that we can ignore here in Wales. Adam has alluded to the Government's amendment. I would like to refer to one thing that is of great concern to me as regards what I view as the Government undermining and intervening in the process of holding an independent inquiry. We in Plaid Cymru for some years have been asking for a study of the potential of the blue route, or at least something which is based on what has been identified as the blue route, and the investment in railways and public transport, and so on. But the investment of £135 million in Newport docks recently led to that company withdrawing its opposition to the black route, in addition to all the compulsory purchasing that the Government has been doing. That has had a total impact on the allegedly independent process that was supposed to take place. So, our motion today calls for a meaningful vote, as we have heard, following the conclusion of the independent inquiry. This is totally common in other Parliaments. I like Adam's term, 'superproject' - that's what we have here. When you have something on that level it makes sense on a democratic level to ensure that our national Parliament is allowed to decide. I believe that rejecting our motion today and our proposal would reject that opportunity to put an important vote in our hands as a national Parliament, would betray our constituents and the people of Wales, and democracy in Wales.
Welsh: Mae'n teimlo ein bod ni wedi bod yn trafod yr M4 ers nifer o flynyddoedd; mi fues i'n rhoi cryn sylw iddo fo fel llefarydd yr economi cyn Adam. Mae hon yn drafodaeth sydd wedi bod yn mynd ymlaen ers cenhedlaeth neu fwy erbyn hyn. Mae'r dadleuon ynglŷn â sut i fynd i'r afael a thagfeydd traffig yn ardal Casnewydd wedi bod yn mynd ymlaen ers, mae'n siŵr, bron i chwarter canrif. Ac mi ydym ni - rwy'n hapus iawn i'w gwneud yn glir eto yn y fan hyn - yn cydnabod bod y tagfeydd traffig yn y rhan yna o Gymru, yn ardal Casnewydd, yn gallu cael eu gweld fel rhywbeth sy'n niweidiol i economi Cymru. Os felly, os ydym ni'n derbyn hynny, mae eisiau inni chwilio am ateb sy'n effeithiol, ond sydd hefyd yn gynaliadwy ac yn fforddiadwy. O ran cynaliadwyedd, mae angen ateb sy'n briodol i ddelio â gofynion y dyfodol - dyfodol lle rydym yn dymuno y bydd llawer mwy o bobl yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, oherwydd y byddwn ni, gobeithio, wedi buddsoddi mwy mewn trafnidiaeth gyhoeddus. Dyfodol lle y bydd yna geir yn gyrru eu hunain, a'r effaith y mae hynny'n mynd i'w chael - ac mi fyddwn i'n licio nodi yn fan hyn fy niddordeb yn natganiad yr Ysgrifennydd Cabinet yn gynharach heddiw ynglŷn â datblygu maes profi ar gyfer ceir sy'n gyrru eu hunain i fyny yng nghymoedd Gwent. Mi fydd yna hefyd newidiadau yn y ffordd y mae pobl yn gweithio. Felly, mae angen ystyried hynny, ystyried y dyfodol, wrth wneud penderfyniadau yn y presennol. Mae angen ateb sy'n fforddiadwy. Mae cost y project yma wedi cynyddu yn arw. Ni wnaf fynd i mewn i fanylion. Nid wyf i'n siŵr iawn pa ffigur i'w ddefnyddio erbyn hyn: £1.3 biliwn, sydd i lawr ar y papur yn fan hyn, neu £1.4 biliwn neu £1.5 biliwn, a threth ar werth ar ben hynny. Ni wnaf hyd yn oed dyfalu, ond rwy'n siŵr ein bod ni'n sôn am broject sydd yn agosach at £2 biliwn, a dyn a ŵyr faint yn fwy. A sut y gall Llywodraeth Cymru, a sut y gall ein Senedd genedlaethol ni, os caiff pleidlais ei chynnal ar ôl yr ymchwiliad cyhoeddus, gyfiawnhau buddsoddiad o'r fath heb allu profi ei fod o'n rhan o strategaeth ehangach a fyddai'n arwain at wario ar isadeiledd mewn ffordd sydd wedi cydbwyso ar draws Cymru gyfan? Nid oes gen i ddim diddordeb mewn amddifadu dim un rhan o Gymru o fuddsoddiad sydd yn angenrheidiol, ond mae cydbwysedd yn hanfodol, neu, rydych chi'n siŵr, o fethu â chael y cydbwysedd - mae hynny'n arwain at sefyllfa lle mae un rhanbarth yn cael ei roi yn erbyn rhanbarth arall, ac rwy'n gobeithio nad oes yna neb yn y Siambr yma yn dymuno gweld hynny'n digwydd. Drwy amddifadu rhai o ranbarthau Cymru o fuddsoddiad teg y maen nhw ei angen ac yn ei haeddu ar draul rhai eraill, mi fyddai project hirdymor o adeiladu ein cenedl ni yn methu. Y realiti ydy bod y dde-ddwyrain ar hyn o bryd yn gweld dwywaith yn fwy o fuddsoddiad mewn isadeiledd o'i gymharu â'r gogledd, a bron i dair gwaith yn fwy na chanolbarth a gorllewin Cymru, ac nid ydy hynny'n rhywbeth y gallwn ni ei anwybyddu yma yng Nghymru. Mae Adam wedi trafod gwelliant y Llywodraeth. Mi fuaswn i'n licio cyfeirio at un peth sy'n bryder mawr i mi ynglŷn â beth rwy'n ei weld yn Llywodraeth yn tanseilio ac yn amharu ar y broses o gynnal ymchwiliad annibynnol. Rydym ni ym Mhlaid Cymru, ers rhai blynyddoedd, wedi bod yn gofyn am astudiaeth o botensial y llwybr glas, neu o leiaf rhywbeth sy'n seiliedig ar beth sydd wedi cael ei adnabod fel y llwybr glas, yn ogystal â buddsoddi mewn rheilffyrdd a thrafnidiaeth gyhoeddus ac ati. Ond, trwy fuddsoddi £135 miliwn o bunnau yn nociau Casnewydd yn ddiweddar, gan arwain at y cwmni hwnnw yn tynnu ei wrthwynebiad i'r llwybr du yn ei ôl, yn ogystal â'r holl brynu gorfodol y mae'r Llywodraeth wedi bod yn ei wneud, mae hynny'n amharu yn llwyr ar y broses annibynnol a oedd i fod i ystyried pob opsiwn, gan gynnwys y llwybr glas neu rywbeth yn seiliedig ar y llwybr glas. Felly, mae ein cynnig ni heddiw yma yn galw am bleidlais ystyrlon, fel rydym ni wedi clywed, yn dilyn casgliad yr ymchwiliad annibynnol. Mae hyn yn gwbl gyffredin mewn Seneddau eraill. Rydw i'n licio term Adam, sef ' superproject' - dyna sydd gennym ni yn y fan hyn. Pan mae gennych chi rywbeth ar y lefel yna, mae'n gwneud synnwyr ar lefel ddemocrataidd i sicrhau bod ein Senedd genedlaethol ni yn cael penderfyniad. Rydw i'n credu y byddai gwrthod ein cynnig ni heddiw yn gwrthod y cyfle yna i roi pleidlais sylweddol yn ein dwylo ni fel Senedd genedlaethol, yn bradychu ein hetholwyr, yn bradychu trethdalwyr Cymru hefyd, ac, rydw i'n meddwl, yn bradychu democratiaeth yng Nghymru.