English: I have to say that a lot of these arguments are very familiar. I think that those of us who have served since 1999 are now affectionately known in the Assembly as 'the lifers' - [Laughter.] - and it does feel that way sometimes. I see there are two other lifers in the Chamber. Indeed, Dr Lloyd was first elected in 1999, but because of his good behaviour, he was given a brief period of parole, but of course we are delighted that he's back serving his time. The point I want to make is that, when all this was discussed in 2003, we didn't have the powers. These wider arguments about infrastructure and how we would be able to control the wider sort of environment so that we could make effective decisions were discussed. When I was Chair of the Audit Committee, there was a report pointing out some of the shortcomings in the procedures that were adopted and, you know, regretting perhaps the decision of the Welsh Government at that time not to take these powers because they thought they were getting such a poor deal from the UK Government - then, of course, a Labour Government. So, I think it is really important that the committee points to the issue of more effective collaboration being required between the different Governments, because there's a strategic issue here, and it's slightly depressing that, 15 years later, people are making similar points. I don't express how valid they are, but, clearly, many people hold these views and some of them, no doubt, do have some substance. Can I say that I particularly note, as a Member serving the Valleys, that the risk of transferring ownership of the Valleys lines to the Welsh Government does concern me, as does the rather sad plight of freight in the Valleys? Most of the Valleys networks were actually developed for freight, and it was a secondary thing to have passenger transport on them. So, I do think we should be very careful about losing that capacity to carry freight. I'm particularly pleased to see the recommendations around greener railways, effective monitoring and affordable fares, as well as the redevelopment of Cardiff Central station and the long-promised rail electrification to Swansea. I'd say, as a Welsh Conservative, that I only wish that that commitment had been maintained, and we're completely right to argue that it should be reinstated. I'm a regular user of Arriva trains, and, you know, I speak with experience about the quality of the service over that time, but it actually does return to a rather dull franchise being awarded in the first place. I noticed that the Welsh Affairs Committee looked at this and called the service rather 'old and cramped' and said that at the heart of the failure was the inability to anticipate remarkable passenger growth. We should be celebrating the passenger growth. In fairness, I don't know quite how active Arriva Trains have been in that but, I mean, it has happened, and that ought to be something that we really want to take further because that rather dry phrase 'modal shift' is really, really important. Even in the last few years, this process has continued with over 0.25 million extra commuters now using the service in south Wales, so those are really important things. I want to make some more general points about freight, having referred earlier to the Valleys. I'm not quite sure that the Government knows quite where it's going, because the previous administration under Rhodri Morgan did identify freight and its growth and development as being really important, so I'm disappointed that you are only accepting recommendation 14 in principle. I have to say, as a former Chair of the Constitutional and Legislative Affairs Committee, I never quite like Governments when they accept 'in principle' because you don't really know what that means, do you, other than some sort of milk-and-water endorsement that doesn't get you very far? But, the Cabinet Secretary's response highlights that the demand for freight has reduced recently due to the closure of opencast mining in some areas. But, previously, the potential for increasing freight in such areas as maritime containers has been identified by the Government, and I fear that perhaps they're losing sight of that now. The report says that the Government's intentions are on a heroic scale and I don't think we should criticise them for that, but we do need to ensure that the monitoring and scrutiny is effective, so that some of these ambitions are realised. But, I do congratulate my colleague Russell George and his committee members on a thoroughly good piece of work. I think this report will stand us in good stead to monitor the Government's performance in the future.
Welsh: Mae'n rhaid i mi ddweud bod llawer o'r dadleuon hyn yn gyfarwydd iawn. Rwy'n credu bod y rhai ohonom sydd wedi gwasanaethu ers 1999 yn cael ein galw'n 'garcharorion oes' yn y Cynulliad - [Chwerthin.] - ac mae'n teimlo felly weithiau. Gwelaf fod dau garcharor oes arall yn y Siambr. Yn wir, etholwyd Dr Lloyd yn gyntaf yn 1999, ond oherwydd ei ymddygiad da, cafodd gyfnod byr o barôl, ond wrth gwrs rydym wrth ein bodd ei fod yn ôl yn treulio ei dymor. Y pwynt rwyf am ei wneud yw, pan drafodwyd hyn i gyd yn 2003, nid oedd gennym y pwerau. Trafodwyd y dadleuon ehangach ynghylch seilwaith a sut y byddem yn gallu rheoli'r math ehangach o amgylchedd inni allu gwneud penderfyniadau effeithiol. Pan oeddwn yn Gadeirydd y Pwyllgor Archwilio, roedd yna adroddiad yn tynnu sylw at rai o'r diffygion yn y gweithdrefnau a fabwysiadwyd, wyddoch chi, ac efallai'n difaru penderfyniad Llywodraeth Cymru ar y pryd i beidio â chymryd y pwerau hyn oherwydd eu bod yn credu eu bod yn cael bargen mor wael gan Lywodraeth y DU - a oedd ar y pryd, wrth gwrs, yn Llywodraeth Lafur. Felly, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn fod y pwyllgor yn cyfeirio at yr angen am gydweithio mwy effeithiol rhwng y gwahanol Lywodraethau, gan fod yna fater strategol yma, ac mae hi braidd yn ddigalon, 15 mlynedd yn ddiweddarach, fod pobl yn gwneud pwyntiau tebyg. Nid wyf yn mynegi pa mor ddilys ydynt, ond yn amlwg, mae llawer o bobl yn arddel y safbwyntiau hyn ac nid oes amheuaeth fod rhywfaint o sylwedd yn perthyn i rai ohonynt. A gaf fi ddweud fy mod yn nodi'n arbennig, fel Aelod sy'n gwasanaethu'r Cymoedd, fod y risg o drosglwyddo perchnogaeth rheilffyrdd y Cymoedd i Lywodraeth Cymru yn peri pryder i mi, fel y mae'r sefyllfa braidd yn drist ynglŷn â chludo nwyddau yn y Cymoedd? Cafodd y rhan fwyaf o rwydweithiau'r Cymoedd eu datblygu ar gyfer cludo nwyddau mewn gwirionedd, a rhywbeth eilradd oedd cludo teithwyr arnynt. Felly, rwy'n credu y dylem fod yn ofalus iawn ynglŷn â cholli'r capasiti i gario nwyddau. Rwy'n arbennig o falch o weld yr argymhellion sy'n ymwneud â rheilffyrdd gwyrddach, monitro effeithiol a phrisiau fforddiadwy, yn ogystal ag ailddatblygu gorsaf Caerdydd Canolog a'r cynlluniau a addawyd ers amser maith i drydaneiddio'r rheilffordd i Abertawe. Buaswn yn dweud, fel Ceidwadwr Cymreig, y buaswn yn hoffi'n fawr pe bai'r ymrwymiad hwnnw wedi cael ei gadw, ac rydym yn hollol gywir i ddadlau y dylai gael ei adfer. Rwy'n defnyddio trenau Arriva yn rheolaidd, ac rwy'n siarad o brofiad am ansawdd y gwasanaeth dros y cyfnod hwnnw, ond mewn gwirionedd daw'n ôl at y ffaith mai masnachfraint anniddorol braidd sy'n cael ei dyfarnu yn y lle cyntaf. Sylwais fod y Pwyllgor Materion Cymreig wedi edrych ar hyn ac wedi galw'r gwasanaeth braidd yn 'hen ac yn gyfyng' a dywedodd mai'r anallu i ragweld y cynnydd rhyfeddol yn nifer y teithwyr oedd wrth wraidd y methiant. Dylem ddathlu'r cynnydd yn nifer y teithwyr. I fod yn deg, nid wyf yn gwybod yn union pa mor weithgar y mae Trenau Arriva wedi bod yn hynny, ond, hynny yw, mae wedi digwydd, a dylai hynny fod yn rhywbeth rydym am fynd ag ef ymhellach mewn gwirionedd oherwydd mae'r ymadrodd sych hwnnw 'newid moddol' yn wirioneddol bwysig. Hyd yn oed yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae'r broses hon wedi parhau gyda dros 0.25 miliwn o gymudwyr ychwanegol bellach yn defnyddio'r gwasanaeth yn ne Cymru, felly mae'r rheini'n bethau pwysig iawn. Rwyf am wneud rhai pwyntiau mwy cyffredinol am gludo nwyddau, ar ôl cyfeirio yn gynharach at y Cymoedd. Nid wyf yn hollol siŵr fod y Llywodraeth yn gwybod i ble y mae'n mynd, oherwydd nododd y weinyddiaeth flaenorol dan Rhodri Morgan fod cludo nwyddau a'i dwf a'i ddatblygiad yn bethau pwysig iawn, felly rwy'n siomedig nad ydych ond yn derbyn argymhelliad 14 mewn egwyddor. Mae'n rhaid i mi ddweud, fel cyn Gadeirydd y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, nid wyf yn hoff iawn o Lywodraethau pan fyddant yn derbyn 'mewn egwyddor' oherwydd nid ydych yn gwybod beth y mae hynny'n ei olygu mewn gwirionedd, ydych chi, ar wahân i ryw fath o gefnogaeth lastwraidd nad yw'n mynd â chi'n bell iawn? Ond mae ymateb Ysgrifennydd y Cabinet yn dangos bod y galw am gludo nwyddau wedi lleihau yn ddiweddar oherwydd cau gweithfeydd glo brig mewn rhai ardaloedd. Ond yn flaenorol, nododd y Llywodraeth y potensial ar gyfer cynyddu cludo nwyddau mewn meysydd fel cynwysyddion morol, ac rwy'n ofni efallai eu bod yn colli golwg ar hynny yn awr. Mae'r adroddiad yn dweud bod bwriadau'r Llywodraeth ar raddfa arwrol ac nid wyf yn credu y dylem eu beirniadu am hynny, ond mae angen i ni sicrhau bod y monitro a'r craffu yn effeithiol, fel bod rhai o'r dyheadau hyn yn cael eu gwireddu. Ond rwy'n llongyfarch fy nghyd-Aelod Russell George ac aelodau ei bwyllgor ar waith da drwyddo draw. Rwy'n credu y bydd yr adroddiad hwn yn ein rhoi mewn sefyllfa dda i fonitro perfformiad y Llywodraeth yn y dyfodol.