English: I informed you all last July that we had appointed the Fair Work Commission, chaired by Professor Linda Dickens, to consider and work alongside our social partners to make recommendations on how Welsh Government can promote and encourage fair work in Wales. We felt it important for the commission to be independent of Government in order for it to be objective and to call it as it is. The report was drafted by the commission, free from editorial input from Welsh Government officials, and the commission was asked to report by March, and both the First Minister and I were delighted to receive the report when we met the commissioners at the end of March, and it's with great pleasure that we publish that report today. Dirprwy Lywydd, I'd like to place on record the Welsh Government's thanks to the commission for its commitment to what has clearly been a detailed piece of work over several months. It is a testament to the commission that they have not only reported on time but have produced an excellent and measured report. As acknowledged by the commission in its report, the Welsh Government is committed to fair work as a way of building a stronger, more resilient, more inclusive economy. I agree with the commission when they say that fair work accords with the long-established traditions in Wales of social solidarity and community cohesion. It is vital to addressing the inequality, poverty and well-being challenges we face in a twenty-first century Wales. I believe that the commission has developed achievable recommendations that provide a practical route forward to deliver that fair work Wales. It builds on the solid foundations we as a Welsh Government have already built, which include the ethical code on procurement in supply chains and our economic contract, which promotes fair work and inclusive growth. The commission has made a total of 48 recommendations across eight areas for action. Firstly, it has sought to articulate why there is a clear need for us to embrace, promote and drive fair work across all sectors in Wales, the growing concern about the quality of jobs, the growth of low-paid, low-skill and insecure jobs, and the consequences of this in terms of low productivity, indebtedness, inequality and in-work poverty. The commission has developed a definition of fair work where workers are fairly rewarded, heard and represented, secure and able to progress in a healthy, inclusive environment where rights are respected. The definition will not only help Welsh Government use all its available levers to promote and encourage fair work, but it will also have meaning for employers and workers. Whilst we acknowledge there are limitations on what Welsh Government can do within the current devolution settlement, we asked the commission to consider the additional actions that could be taken, including the potential for new legislation. The commission has recommended how we might use the competence we have to drive fair work, and I'm pleased that it has endorsed the commitment we have already made as a Welsh Government to put social partnership on a statutory basis in order to embed social partnership more securely. The report has helpfully suggested how we might influence this vital policy area in non-devolved areas, an issue of particular importance as we leave the European Union. The Welsh Government has been clear that, in leaving the EU, there should be no weakening of existing employment rights, that new trade agreements should protect employment standards, and future UK employment legislation keeps pace with progressive EU employment law. The fourth area the commission considered was the use of economic incentives to promote fair work. Their proposals very much accord with the something-for-something ethos in the Welsh Government's economic contract. We can already point to many instances of businesses of all shapes and sizes doing the right thing when it comes to fair work, and I am pleased at how the commission is helping us think about how that practice can be extended across Wales using the levers we have. Part 5 of the report considers the importance of trade unions and collective bargaining for fair work in the economy. The commission's research evidence consistently demonstrates that important fair work objectives are served by union and collective bargaining presence in the workplace. The commission states that trade union presence is important in embedding, monitoring and enforcing legal standards in workforce practice and in assisting effective enforcement of employment rights. We support the commission's fundamental assessment that trade unions and collective bargaining contribute to productivity and economic growth, while trade union weakness or absence contributes to inequality. The commission has also considered how we might take action to create interest, enthusiasm and buy-in for the fair work Wales agenda and has recommended the steps we might take in assisting and supporting willing employers to be fair work organisations. This is a very important point. Fair work is a vital part of a modern, competitive economy and nobody has anything to fear from it. As a Welsh Government, we stand ready to work collaboratively with businesses and organisations of all sizes to build into a modern, competitive and productive twenty-first century economy. Part 7 of the commission's report looks at the capacity for carrying the work forward in Wales and suggests that the existing institutions and mechanisms should be enhanced and additional mechanisms created, and has made recommendations as to how we might do this. In the final section of the report, the commission considers how we might improve and collect data in order to measure progress, which our knowledge and analytical service will need to consider in some detail. Deputy Presiding Officer, I don't intend to go into that detail today, in advance of our formal response, other than to say that this report will help shape our thinking about how we use the powers and levers available to us to enhance employment opportunities in Wales. As the commission has indicted, fair work requires action beyond the scope of any single ministerial portfolio. Ministers will now discuss the report, its recommendations and implications for their portfolio areas with their officials to feed into the wider Welsh Government response. I can, however, tell Members today that the Welsh Government will be accepting the six priority recommendations that the commission have developed. They accord with our commitment as a Government to drive fair work forward. They are that fair work will become the responsibility of all Welsh Ministers and officials; the proposed definition of fair work will be adopted and used across Welsh Government and in its promotion of fair work; the commission's findings will be used to inform the development of the proposed social partnership Act and how Welsh Government might promote trade unions and collective bargaining in consultation with social partners and stakeholders; a structure will be established and adequately resourced within Welsh Government to co-ordinate and drive fair work activities; and Ministers will monitor how fair work is being advanced within their areas to inform an annual Welsh Government report on fair work Wales. The commission has invited formal responses from our social partners. We will provide the Welsh Government response that reflects their views in June. And, finally, as the commission has stated, our social partners will be crucial in carrying the fair work agenda forward. We will fully consult them on the implementation of the commission's recommendations on a tripartite basis and we will be hosting a fair work conference in June to develop an agreed approach. Diolch.
Welsh: Rhoddais wybod i bawb ohonoch chi ym mis Gorffennaf y llynedd ein bod wedi penodi'r Comisiwn Gwaith Teg, dan gadeiryddiaeth Athro Linda Dickens, i ystyried a gweithio gyda'n partneriaid cymdeithasol i wneud argymhellion ar sut y gall Llywodraeth Cymru hyrwyddo ac annog gwaith teg yng Nghymru. Roeddem ni'n teimlo ei bod yn bwysig i'r comisiwn fod yn annibynnol ar y Llywodraeth er mwyn iddo fod yn wrthrychol ac yn ddiflewyn ar dafod. Cafodd yr adroddiad ei ddrafftio gan y Comisiwn, yn rhydd o fewnbwn golygyddol gan swyddogion Llywodraeth Cymru, a gofynnwyd i'r comisiwn adrodd erbyn mis Mawrth. Roedd y Prif Weinidog a minnau wrth ein boddau o gael yr adroddiad pan wnaethom ni gyfarfod â'r Comisiynwyr ddiwedd mis Mawrth, a phleser mawr yw cael cyhoeddi'r adroddiad hwnnw heddiw. Dirprwy Lywydd, hoffwn gofnodi bod Llywodraeth Cymru yn diolch i'r Comisiwn am ei ymrwymiad i'r hyn sydd, yn amlwg, wedi bod yn ddarn trylwyr o waith dros nifer o fisoedd. Mae'n tystio i rinweddau'r Comisiwn ei fod nid yn unig wedi adrodd ar amser ond ei fod wedi cynhyrchu adroddiad rhagorol ac ystyriol. Fel y cydnabu'r Comisiwn yn ei adroddiad, mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i waith teg fel ffordd o greu economi sy'n gryfach, yn fwy cydnerth ac yn fwy cynhwysol. Rwy'n cytuno â'r Comisiwn pan ddywed fod gwaith teg yn cyd-fynd â thraddodiadau sy'n hirsefydlog yng Nghymru, sef cydsafiad cymdeithasol a chydlyniant cymunedau. Mae'n hanfodol inni fynd i'r afael â'r heriau o ran anghydraddoldeb, tlodi a lles yr ydym yn eu hwynebu yng Nghymru yn yr unfed ganrif ar hugain. Rwyf i o'r farn fod y Comisiwn wedi datblygu argymhellion cyraeddadwy sy'n cynnig llwybr ymarferol i sicrhau'r gwaith teg hwnnw yng Nghymru. Mae'n adeiladu ar y seiliau cadarn yr ydym ni yn Llywodraeth Cymru wedi eu llunio eisoes, sy'n cynnwys y cod moesegol ar gaffael mewn cadwyni cyflenwi a'n contract economaidd, sy'n hyrwyddo gwaith teg a thwf cynhwysol. Mae'r Comisiwn wedi gwneud cyfanswm o 48 o argymhellion mewn wyth maes ar gyfer eu gweithredu. Yn gyntaf, mae wedi ceisio mynegi pam mae angen clir inni anwesu, hyrwyddo a hybu gwaith teg ar draws pob sector yng Nghymru, y pryder cynyddol am ansawdd swyddi, y cynnydd mewn swyddi isel eu cyflog sy'n gofyn sgiliau isel ac o natur ansicr, a chanlyniadau hyn o ran cynhyrchiant isel, dyled, anghydraddoldeb a thlodi mewn gwaith. Mae'r Comisiwn wedi datblygu diffiniad o waith teg lle caiff gweithwyr eu gwobrwyo, eu clywed a'u cynrychioli'n deg, lle mae sicrwydd, ac y gallant ddod yn eu blaenau mewn amgylchedd sy'n iach a chynhwysol lle perchir hawliau. Bydd y diffiniad hwn nid yn unig yn helpu Llywodraeth Cymru i ddefnyddio ei holl ysgogiadau i hyrwyddo a hybu gwaith teg, ond bydd yn ystyrlon hefyd i gyflogwyr a gweithwyr. Er ein bod yn cydnabod bod cyfyngiadau ar yr hyn y gall Llywodraeth Cymru ei wneud o fewn y setliad datganoli presennol, gofynnwyd i'r comisiwn ystyried y camau ychwanegol y gellid eu cymryd, gan gynnwys y potensial ar gyfer deddfwriaeth newydd. Mae'r Comisiwn wedi argymell sut y gallem ddefnyddio'r cymhwysedd sydd gennym i hybu gwaith teg, ac rwy'n falch ei fod wedi cymeradwyo'r ymrwymiad a wnaethom eisoes yn Llywodraeth Cymru i roi partneriaeth gymdeithasol ar sail statudol er mwyn gwreiddio partneriaeth gymdeithasol yn fwy cadarn. Mae'r adroddiad wedi awgrymu mewn ffordd ddefnyddiol sut y gallem ddylanwadu ar y maes polisi hanfodol hwn mewn meysydd nad ydynt wedi eu datganoli, sy'n fater o bwys arbennig wrth inni adael yr Undeb Ewropeaidd. Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn glir, wrth adael yr UE, na ddylid gwanhau hawliau cyflogaeth presennol, y dylai cytundebau masnach newydd ddiogelu safonau cyflogaeth, ac y dylai deddfwriaeth cyflogaeth y DU yn y dyfodol fod yn gydradd â chyfraith gyflogaeth flaengar yr UE. Y pedwerydd maes a ystyriwyd gan y Comisiwn oedd y defnydd o gymhellion economaidd i hyrwyddo gwaith teg. Mae eu cynigion yn cyd-fynd ag ethos cyfnewid iach yng nghontract economaidd Llywodraeth Cymru. Rydym eisoes yn gallu cyfeirio at nifer o enghreifftiau o fusnesau o bob lliw a llun yn gwneud cyfiawnder ag ystyr gwaith teg. Ac rwy'n falch o weld sut y mae'r Comisiwn yn ein helpu ni i ystyried sut y gellir ymestyn yr arfer hwnnw ledled Cymru gan ddefnyddio'r ysgogiadau sydd gennym ni. Mae rhan 5 yr adroddiad yn ystyried pwysigrwydd undebau llafur a bargeinio ar y cyd ar gyfer gwaith teg yn yr economi. Mae tystiolaeth ymchwil y Comisiwn yn dangos yn gyson fod amcanion pwysig o ran gwaith teg yn cael eu gwasanaethu gan bresenoldeb undebau a chydfargeinio yn y gweithle. Mae'r Comisiwn yn mynegi bod presenoldeb undebau llafur yn bwysig wrth wreiddio, monitro a gorfodi safonau cyfreithiol mewn arferion yn y gweithlu ac wrth helpu i orfodi hawliau cyflogaeth yn effeithiol. Rydym yn cefnogi asesiad sylfaenol y Comisiwn fod undebau llafur a chydfargeinio yn cyfrannu at gynhyrchiant a thwf economaidd, tra bod gwendid neu absenoldeb undebau llafur yn cyfrannu at anghydraddoldeb. Mae'r Comisiwn wedi ystyried hefyd sut y gallem gymryd camau i ennyn diddordeb, brwdfrydedd a chyfranogiad i'r agenda o ran gwaith teg yng Nghymru ac argymhellodd y camau y gallem eu cymryd i gynorthwyo a chefnogi cyflogwyr ewyllysgar i fod yn sefydliadau gwaith teg. Mae hwn yn bwynt pwysig iawn. Mae gwaith teg yn rhan hanfodol o economi fodern, gystadleuol ac nid oes dim ynddo i godi dychryn ar neb. Yn Llywodraeth Cymru, rydym yn barod i weithio ar y cyd gyda busnesau a sefydliadau o bob maint i ddatblygu economi fodern, gystadleuol a chynhyrchiol i'r unfed ganrif ar hugain. Mae Rhan 7 yn adroddiad y Comisiwn yn edrych ar y gallu i fwrw ymlaen â'r gwaith yng Nghymru ac mae'n awgrymu y dylid gwella'r sefydliadau a'r mecanweithiau presennol a chreu mecanweithiau ychwanegol, ac mae wedi gwneud argymhellion ynglŷn â sut i wneud hyn. Yn adran olaf yr adroddiad, mae'r Comisiwn yn ystyried sut y gallem wella a chasglu data i fesur cynnydd, y bydd angen i'n gwasanaeth gwybodaeth a dadansoddi eu hystyried yn fanwl. Dirprwy Lywydd, nid wyf i'n bwriadu mynd ar ôl y manylder hwnnw heddiw, cyn inni roi ein hymateb ffurfiol, ar wahân i ddweud y bydd yr adroddiad hwn yn helpu i lywio ein syniadau ynglŷn â'r modd y byddwn ni'n defnyddio'r pwerau a'r dulliau sydd ar gael inni ar gyfer gwella cyfleoedd cyflogaeth yng Nghymru. Fel y nododd y Comisiwn, mae gwaith teg yn gofyn am weithredu y tu hwnt i gwmpas unrhyw bortffolio gan Weinidog unigol. Bydd Gweinidogion nawr yn trafod yr adroddiad, ei argymhellion a'i oblygiadau i feysydd eu portffolio gyda'u swyddogion i borthi'r ymateb ehangach gan Lywodraeth Cymru. Er hynny, gallaf ddweud wrth yr Aelodau heddiw y bydd Llywodraeth Cymru yn derbyn y chwe argymhelliad blaenoriaethol a ddatblygwyd gan y Comisiwn. Maen nhw'n cyd-daro â'n hymrwymiad fel Llywodraeth i ysgogi gwaith teg. Yr argymhellion yw y daw holl Weinidogion a swyddogion Cymru i fod yn gyfrifol am waith teg; y bydd y diffiniad arfaethedig o waith teg yn cael ei fabwysiadu a'i ddefnyddio ar draws Llywodraeth Cymru ac wrth hyrwyddo gwaith teg; y bydd canfyddiadau'r Comisiwn yn cael eu defnyddio i lywio datblygiad y Ddeddf partneriaeth gymdeithasol arfaethedig a sut y gallai Llywodraeth Cymru hyrwyddo undebau llafur a chyd-fargeinio drwy ymgynghori â phartneriaid cymdeithasol a rhanddeiliaid; y caiff strwythur ei sefydlu ac y caiff ei ariannu'n ddigonol o fewn Llywodraeth Cymru i gydgysylltu a llywio gweithgareddau gwaith teg; ac y bydd Gweinidogion yn monitro sut mae gwaith teg yn cael ei ddatblygu yn eu hardaloedd nhw i lywio adroddiad blynyddol Llywodraeth Cymru ar waith teg yng Nghymru. Mae'r Comisiwn wedi gwahodd ein partneriaid cymdeithasol i roi ymatebion ffurfiol. Byddwn yn rhoi ymateb Llywodraeth Cymru a fydd yn adlewyrchu eu barn nhw ym mis Mehefin. Ac, yn olaf, fel y dywedodd y Comisiwn, bydd ein partneriaid cymdeithasol yn allweddol wrth barhau ag agenda gwaith teg. Byddwn yn ymgynghori'n llawn â nhw ynglŷn â gweithredu argymhellion y Comisiwn ar sail deirochrog a byddwn yn cynnal cynhadledd gwaith teg ym mis Mehefin i ddatblygu dull y cytunir arno. Diolch.