English: The recent Hepatitis C Trust report, 'Hepatitis C in Wales: Perspectives, challenges & solutions', concludes with a number of key recommendations for action as follows: the inclusion of a commitment to eliminate hepatitis C 'as a serious public health concernwithin the Welsh Government's forthcoming Public Health Bill. 'The implementation of a public awareness campaign aimed at tackling stigma around hepatitis C and at encouraging individuals to access testing. 'A continuation of, and long-term commitment to, the successful all-Wales hepatitis C treatment protocol, which ensures equal access to new, highly effective treatments for increased numbers of people. 'An increase in the number of community-based treatment servicesto ensure access to treatment for groups who traditionally find services difficult to access. 'Full implementation of an opt-out approach to BBV testing in substance misuse services, as set out in the Welsh Government's Working Together to Reduce Harm: Substance Misuse Delivery Plan 2016-2018.' And, 'The utilisation of opportunities, such as mandatory GP education days, to deliver BBV training to key primary care professionals.' The approval of new drug treatments by NICE and the All Wales Medicines Strategy Group means that the elimination of hepatitis C as a serious public health concern in Wales is now a wholly achievable goal. To seize this new opportunity, we must find the 50 per cent of people currently undiagnosed by widening access to testing and further investigating which groups can be cost-effectively screened. By increasing diagnoses we will be able to treat and cure more people. With effective and accessible new treatments now available to all who need to them, it's easier than ever to treat and cure patients, presenting a great opportunity to achieve the elimination of hepatitis C in Wales. The key steps that the Hepatitis C Trust believes will help to drive progress in this, and reflecting what I said earlier, are increasing testing in primary care, antenatal care and pharmacies in order to find the undiagnosed; implementing a strategy to re-engage patients who have tested positive for hepatitis C but disengaged from the care pathway; launching a public awareness campaign to find undiagnosed patients, particularly those who may have contracted the virus a long time ago and are unaware that they were ever at risk; making treatment available to hepatitis C patients in community settings, such as drug services and GP surgeries, to widen access to patients traditionally considered hard to reach; providing training and information about hepatitis C to healthcare professionals, particularly GPs; and, making the use of buddy schemes more widespread and ensuring the provision of peer education in substance misuse services in order to tackle barriers to patients engaging in treatment and to spread key messages to at risk groups. Backing calls for a hepatitis C elimination strategy, a global research-based biopharmaceutical company, AbbVie, has contacted Members calling for this to set out the steps to elimination, including annual testing, screening, diagnosis and treatment numbers. The strategy should have ministerial oversight and be driven by the hepatitis C sub-group of the Welsh liver plan implementation board, with a mandate to ensure that ambitious targets are met across all local health boards. And the Welsh Government and NHS, they say, should continue its open approach to engagement with all partners involved in delivering care and treatment to people living with hepatitis C, so that flexible and innovative care models can be established, including peer-to-peer support in community settings. As they say, changing models of care will require a renewed approach to education, training and workforce development. And as today's motion therefore states, we call on the Welsh Government to confirm their commitment to the World Health Organization eradication date of 2030, and to consider new operational guidelines to support NHS Wales to work towards this. Thank you.
Welsh: Mae adroddiad diweddar Ymddiriedolaeth Hepatitis C, 'Hepatitis C in Wales: Perspectives, challenges & solutions ', yn gorffen gyda nifer o argymhellion allweddol ar gyfer gweithredu, fel a ganlyn: cynnwys ymrwymiad i ddileu hepatitis C fel problem ddifrifol o ran iechyd y cyhoedd ym Mil Iechyd y Cyhoedd Llywodraeth Cymru sydd ar y ffordd. Cynnal ymgyrch ymwybyddiaeth y cyhoedd gyda'r nod o fynd i'r afael â stigma ynghylch hepatitis C ac annog unigolion i gael profion. Parhau'r ymrwymiad yn hirdymor i brotocol triniaeth hepatitis C llwyddiannus ar gyfer Cymru gyfan, sy'n sicrhau mynediad cyfartal at driniaethau newydd hynod o effeithiol ar gyfer nifer cynyddol o bobl. Cynyddu nifer y gwasanaethau triniaeth yn y gymuned i sicrhau mynediad at driniaeth ar gyfer grwpiau sy'n draddodiadol yn ei chael yn anodd cael mynediad at wasanaethau. Gweithredu dull optio allan llawn ar gyfer profion feirysau a gludir yn y gwaed mewn gwasanaethau camddefnyddio sylweddau, fel y nodir yn Gweithio Gyda'n Gilydd i Leihau Niwed: Cynllun Gweithredu Llywodraeth Cymru ar Gamddefnyddio Cyffuriau 2016-2018. A Defnyddio cyfleoedd, megis diwrnodau addysg orfodol i feddygon teulu er mwyn darparu hyfforddiant ar feirysau a gludir yn y gwaed i weithwyr proffesiynol gofal sylfaenol allweddol. Mae cymeradwyo triniaethau cyffuriau newydd gan Grŵp Strategaeth Feddyginiaethau Cymru NICE yn golygu bod dileu hepatitis C fel problem ddifrifol o ran iechyd y cyhoedd yng Nghymru bellach yn nod cwbl gyraeddadwy. I achub ar y cyfle newydd hwn, mae'n rhaid i ni ddod o hyd i'r 50 y cant o bobl nad ydynt wedi cael diagnosis ar hyn o bryd drwy ehangu mynediad at brofion ac ymchwilio ymhellach pa grwpiau y gellir eu sgrinio'n gosteffeithiol. Trwy gynyddu cyfraddau diagnosis, byddwn yn gallu trin a gwella mwy o bobl. Gyda thriniaethau newydd effeithiol a hygyrch ar gael bellach i bawb sydd eu hangen, mae'n haws nag erioed i drin a gwella cleifion, sy'n cynnig cyfle gwych i ddileu hepatitis C yng Nghymru. Y camau allweddol y mae'r Ymddiriedolaeth Hepatitis C yn credu y byddant yn helpu i ysgogi cynnydd yn hyn o beth, gan adlewyrchu'r hyn a ddywedais yn gynharach, yw cynyddu lefel y profion a gynhelir mewn gofal sylfaenol, gofal cyn geni a fferyllfeydd er mwyn dod o hyd i'r rhai sydd heb gael diagnosis; gweithredu strategaeth i ailymgysylltu â chleifion sydd wedi cael canlyniad positif i brawf hepatitis C ond sydd wedi ymddieithrio o'r llwybr gofal; lansio ymgyrch ymwybyddiaeth y cyhoedd i ddod o hyd i gleifion sydd heb gael diagnosis, yn enwedig y rhai a allai fod wedi dal y feirws amser maith yn ôl ac nad ydynt yn ymwybodol eu bod wedi wynebu risg erioed; sicrhau bod triniaeth ar gael i gleifion hepatitis C mewn lleoliadau cymunedol, megis gwasanaethau cyffuriau a meddygfeydd meddygon teulu, er mwyn ehangu mynediad i gleifion yr ystyrir yn draddodiadol eu bod yn anodd eu cyrraedd; darparu hyfforddiant a gwybodaeth am hepatitis C i weithwyr gofal iechyd proffesiynol, yn enwedig meddygon teulu; ac ehangu defnydd o gynlluniau cyfeillio a sicrhau y darperir addysg gan gymheiriaid mewn gwasanaethau camddefnyddio sylweddau er mwyn mynd i'r afael â rhwystrau i gleifion rhag cael triniaeth ac i ledaenu negeseuon allweddol i grwpiau sy'n wynebu risg. Gan gefnogi'r galw am strategaeth i ddileu hepatitis C, mae cwmni ymchwil biofferyllol byd-eang, AbbVie, wedi cysylltu ag Aelodau yn galw am sicrhau bod y strategaeth yn nodi'r camau ar gyfer dileu'r clefyd, gan gynnwys niferoedd profion blynyddol, sgrinio, diagnosis a thriniaeth. Dylai'r strategaeth gael ei goruchwylio gan weinidog a chael ei gyrru gan is-grŵp hepatitis C bwrdd gweithredu cynllun yr afu ar gyfer Cymru, gyda mandad i sicrhau bod targedau uchelgeisiol yn cael eu cyrraedd ar draws yr holl fyrddau iechyd lleol. Ac maent yn dweud y dylai Llywodraeth Cymru a'r GIG barhau â'u dull agored o ymgysylltu â'r holl bartneriaid sy'n ymwneud â darparu gofal a thriniaeth i bobl sy'n byw gyda hepatitis C, fel y gellir sefydlu modelau gofal hyblyg ac arloesol, yn cynnwys cymorth gan gymheiriaid mewn lleoliadau cymunedol. Fel y maent yn ei ddweud, bydd modelau gofal sy'n newid yn galw am ymagwedd newydd tuag at addysg, hyfforddiant a datblygu'r gweithlu. Ac fel y mae cynnig heddiw yn datgan felly, rydym yn galw ar Lywodraeth Cymru i gadarnhau ei hymrwymiad i ddyddiad Sefydliad Iechyd y Byd ar gyfer dileu'r clefyd, sef 2030, ac i ystyried canllawiau gweithredol newydd i gynorthwyo GIG Cymru i weithio tuag at hyn. Diolch.