English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I'm glad also to speak in this important debate, because this is an issue that quite literally keeps me awake at night because I've got a 19-year-old daughter. She tells me that every time she goes out to a bar or a club, or to another student's house party, she's aware, sadly aware, that she has to try and protect herself and her friends from being spiked by drinks or by being injected, things that could ultimately lead to sexual violence. I lie awake waiting for that text to say that she's home safe. A mother of a young woman or not, this issue must concern us all as we, representatives of Welsh society, must do more to address the problem of misogyny, sexual harassment and sexual violence that is at the heart of today's debate and Plaid Cymru's amendments to the motion. This is not a new problem, and, although this is not exclusively a crime against women, the vast majority of spiking victims are female, and I'm sure every woman in this Chamber and beyond has, at one time or another, felt that same nagging worry in the back of their minds as they enjoy a night out. But the problem is getting worse, and we as a society are not addressing the cause of this problem. And women who are victims of spiking and sexual assault and violence are not being listened to or served well by the criminal justice system. We need only to look at the shameful statistics regarding the fall in rape, sexual and domestic violence prosecutions and convictions to see that this is the case. In the last two months, UK police forces, as Tom Giffard said, reported 198 confirmed reports of drink spiking, and 56 incidents with victims reporting they feared they'd been spiked through injection. And this is only the tip of the iceberg, because research conducted by Stamp Out Spiking UK found that 98 per cent of spiking victims did not report it, as they did not believe in the justice process or thought the police would not believe them. We simply don't know the scale of this crime, so how are we then properly to address it? And because we know so many cases are going unreported, we therefore do know that we are not listening to or supporting those who are suffering this crime's nightmarish consequences. While the introduction of proposals such as drink covers and bottle stoppers, improved security and CCTV may allow people to feel safer from spiking when going out in some settings, such as clubs and bars, though not, of course, in house parties, these measures won't change the cultural attitudes that drive sexual violence in the first place. Because if we're serious about preventing spiking, we must engage with and tackle the root of the issue that leads to this crime. And let's be clear: the misogynistic behaviours that can lead to spiking can be seen in a huge number of other settings throughout our society. There is a high level of sexual violence and harassment, an epidemic in fact, according to Welsh Women's Aid, beyond spiking and the night-time economy. The attitudes that drive sexual harassment and violence and abuse must be deemed as absolutely unacceptable in all settings, including the home, in schools and colleges and in the workplace. To help achieve this, we must invest and sustainably fund initiatives that aim to prevent violence against women, and support for all survivors uniformly throughout Wales. Education, of course, is key to prevention, and Tom Giffard mentioned the Big Night In campaign in colleges and universities, which has raised awareness of the spiking phenomenon and has made a series of practical demands stemming from women's own experience, which include an emphasis on training for bar and club staff, as well as for all freshers, on how to respond to such incidents. The Welsh Government should commit to working with partner organisations to enact these demands, and help look at prevention, victim welfare and support by providing a comprehensive and specific strategy on this for Wales's night-time economy. And there is a clear need for the Welsh Government to push for the improvement of the reporting mechanisms, processes and legislation around spiking, sexual assault and harassment, to ensure women in Wales feel able to report these crimes and see justice served. Currently, the act of spiking itself is not categorised specifically in law; it is instead listed as an offence under other pieces of legislation, which also capture many other types of crime. This interferes with data collection, and means we don't have an accurate picture of the problem. It also fails to account for the undeniable gendered element that is present in the majority of cases of spiking. The Welsh Government should call on the Home Office to review the way that spiking is classified and recorded to allow the nightlife sector and relevant authorities to have a benchmark from which to be able to explore regional differences and come up with solutions from a position of increased understanding. In the meantime, police forces in Wales should be encouraged and supported to note when crimes are motivated by a hatred for sex or gender, so that Wales-only data capture on the issue can be improved. And the Welsh Government should also seek clarity from the UK Government as to their plans to make misogyny a hate crime, a change that has been recommended by the current Law Commission review. Crimes such as spiking happen to women because they are women. Until society understands this, until this is enshrined in law and accounted for by police and by courts, women who experience spiking will never be fully believed, protected and supported, and, until that happens, these crimes will continue. We must make the Wales we want to see; we must foster the gender equal nation -
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch hefyd o siarad yn y ddadl bwysig hon, oherwydd mae hwn yn fater sydd, yn llythrennol, yn fy nghadw'n effro yn y nos oherwydd bod gennyf ferch 19 oed. Mae'n dweud wrthyf, bob tro y bydd yn mynd allan i far neu glwb, neu i barti yn nhŷ myfyriwr arall, ei bod yn ymwybodol, yn anffodus, fod yn rhaid iddi geisio diogelu ei hun a'i ffrindiau rhag iddynt gael eu sbeicio naill ai drwy ddiodydd neu drwy gael eu chwistrellu, pethau a allai arwain at drais rhywiol yn y pen draw. Rwy'n gorwedd yn effro yn aros am y neges destun i ddweud ei bod gartref yn ddiogel. Mam i fenyw ifanc neu beidio, rhaid bod y mater hwn yn destun pryder i ni i gyd, a rhaid i ni, gynrychiolwyr y gymdeithas Gymreig, wneud mwy i fynd i'r afael â phroblem casineb at fenywod, aflonyddu rhywiol a thrais rhywiol sy'n ganolog i'r ddadl heddiw a gwelliannau Plaid Cymru i'r cynnig. Nid yw hon yn broblem newydd, ac er nad yw'n drosedd a gyflawnir yn erbyn menywod yn unig, mae'r mwyafrif llethol o ddioddefwyr sbeicio yn fenywod, ac rwy'n siŵr fod pob menyw yn y Siambr hon a thu hwnt, ar ryw adeg neu'i gilydd, wedi teimlo'r un pryder yng nghefn eu meddyliau wrth iddynt fwynhau noson allan. Ond mae'r broblem yn gwaethygu, ac nid ydym ni fel cymdeithas yn mynd i'r afael ag achos y broblem hon. Ac nid yw'r system cyfiawnder troseddol yn gwasanaethu nac yn gwrando ar fenywod sy'n ddioddefwyr sbeicio ac ymosodiadau a thrais rhywiol. Nid oes ond angen inni edrych ar yr ystadegau cywilyddus ar y gostyngiad yn nifer yr erlyniadau a'r euogfarnau trais rhywiol a domestig i weld bod hyn yn wir. Yn ystod y ddau fis diwethaf, fel y dywedodd Tom Giffard, cadarnhaodd heddluoedd y DU 198 o adroddiadau o sbeicio diodydd, a 56 o ddigwyddiadau gyda dioddefwyr yn dweud eu bod yn ofni eu bod wedi cael eu sbeicio drwy bigiad. A dim ond crafu'r wyneb yw hynny, oherwydd canfu ymchwil a gyflawnwyd gan Stamp Out Spiking UK nad oedd 98 y cant o ddioddefwyr sbeicio yn rhoi gwybod amdano, gan nad oeddent yn credu yn y broses gyfiawnder neu am eu bod yn meddwl na fyddai'r heddlu'n eu credu. Nid ydym yn gwybod i ba raddau y mae'r drosedd hon yn digwydd, felly sut y gallwn fynd i'r afael â hi'n iawn? Ac oherwydd ein bod yn gwybod bod cynifer o achosion yn mynd heb eu cofnodi, gwyddom felly nad ydym yn gwrando ar y rhai sy'n dioddef canlyniadau hunllefus y drosedd hon nac yn eu cefnogi. Er y gall cyflwyno cynigion fel gorchuddion diodydd a chaeadau poteli, gwell diogelwch a theledu cylch cyfyng ganiatáu i bobl deimlo'n fwy diogel rhag sbeicio wrth fynd allan i rai lleoliadau, megis clybiau a bariau, nid yw hynny'n wir, wrth gwrs, mewn partïon yn nhai pobl, ac ni fydd y mesurau hyn yn newid yr agweddau diwylliannol sy'n gyrru trais rhywiol yn y lle cyntaf. Oherwydd os ydym o ddifrif ynglŷn ag atal sbeicio, mae'n rhaid inni fynd i'r afael â gwraidd y broblem sy'n arwain at y drosedd hon. A gadewch i ni fod yn glir: gellir gweld patrymau ymddygiad sy'n codi o gasineb at fenywod a all arwain at sbeicio mewn nifer enfawr o leoliadau eraill ledled ein cymdeithas. Ceir lefel uchel o drais ac aflonyddu rhywiol, epidemig mewn gwirionedd, yn ôl Cymorth i Fenywod Cymru, y tu hwnt i sbeicio ac economi'r nos. Mae'n rhaid ystyried bod yr agweddau sy'n gyrru aflonyddu rhywiol a thrais a cham-drin yn gwbl annerbyniol ym mhob lleoliad, gan gynnwys y cartref, mewn ysgolion a cholegau ac yn y gweithle. Er mwyn helpu i gyflawni hyn, mae'n rhaid inni fuddsoddi ac ariannu mentrau'n gynaliadwy gyda'r nod o atal trais yn erbyn menywod, a chefnogi'r holl oroeswyr yn yr un modd ar hyd a lled Cymru. Mae addysg, wrth gwrs, yn allweddol i atal, a soniodd Tom Giffard am ymgyrch Big Night In mewn colegau a phrifysgolion, sydd wedi codi ymwybyddiaeth o ffenomenon sbeicio ac sydd wedi gwneud cyfres o ofynion ymarferol yn deillio o brofiad menywod eu hunain, gan gynnwys pwyslais ar hyfforddiant i staff bariau a chlybiau, yn ogystal ag i bob glasfyfyriwr, ar sut i ymateb i ddigwyddiadau o'r fath. Dylai Llywodraeth Cymru ymrwymo i weithio gyda sefydliadau partner i weithredu'r gofynion hyn, a helpu i edrych ar atal, lles dioddefwyr a chymorth drwy ddarparu strategaeth gynhwysfawr a phenodol ar hyn ar gyfer economi'r nos yng Nghymru. Ac mae'n amlwg fod angen i Lywodraeth Cymru bwyso am wella'r mecanweithiau adrodd, y prosesau a'r ddeddfwriaeth sy'n ymwneud â sbeicio, ymosodiadau rhywiol ac aflonyddu, er mwyn sicrhau bod menywod yng Nghymru yn teimlo y gallant roi gwybod am y troseddau hyn a gweld cyfiawnder yn cael ei weinyddu. Ar hyn o bryd, nid yw'r weithred o sbeicio ynddi ei hun wedi'i chategoreiddio'n benodol yn y gyfraith; fe'i rhestrir yn hytrach fel trosedd o dan ddeddfwriaethau eraill, sydd hefyd yn cynnwys llawer o fathau eraill o droseddau. Mae hyn yn amharu ar gasglu data, ac mae'n golygu nad oes gennym ddarlun cywir o'r broblem. Mae hefyd yn hepgor yr elfen ryweddol na ellir gwadu ei bod yn bresennol yn y rhan fwyaf o achosion o sbeicio. Dylai Llywodraeth Cymru alw ar y Swyddfa Gartref i adolygu'r ffordd y caiff sbeicio ei ddosbarthu a'i gofnodi er mwyn caniatáu i'r sector bywyd nos ac awdurdodau perthnasol gael meincnod i allu archwilio gwahaniaethau rhanbarthol a meddwl am atebion ar sail dealltwriaeth well. Yn y cyfamser, dylid annog a chefnogi heddluoedd yng Nghymru i nodi pan fydd troseddau'n cael eu hysgogi gan gasineb tuag at ryw neu rywedd, fel y gellir gwella'r data ar gyfer Cymru'n unig. A dylai Llywodraeth Cymru hefyd ofyn am eglurder gan Lywodraeth y DU ynglŷn â'u cynlluniau i wneud casineb at fenywod yn drosedd gasineb, newid a argymhellwyd gan arolwg cyfredol Comisiwn y Gyfraith. Mae troseddau fel sbeicio yn digwydd i fenywod am mai menywod ydynt. Hyd nes y bydd cymdeithas yn deall hyn, hyd nes y caiff hyn ei ymgorffori yn y gyfraith a'i gydnabod gan yr heddlu a chan y llysoedd, ni fydd menywod sy'n cael eu sbeicio byth yn cael eu credu, eu diogelu a'u cefnogi'n llwyr, a hyd nes y bydd hynny'n digwydd, bydd y troseddau hyn yn parhau. Mae'n rhaid inni greu'r Gymru rydym eisiau ei gweld; mae'n rhaid i ni feithrin cenedl lle mae'r rhywiau'n gyfartal -