English: Thank you for your statement, Cabinet Secretary. Are you concerned to know how a maternity service suddenly discovers that it's 15 midwives short? At what point did they find out they were 15 midwives short? A dedicated and hardworking staff, behind whom you will no doubt hide today, must have been sounding the alarm about staff shortages and their consequences for a long time; they mustn't have been listened to. The Cabinet Secretary has said that it's a very difficult time for staff; I'd suggest that's an understatement. There can be nothing more distressing for a healthcare professional to see patients, in particular babies, dying because of institutional failings they are powerless to do anything about. That things work well for the majority of families in Wales is no comfort to bereaved families, and my heart really, really does go out to those families who have been bereaved because of those failings. However, it does display the typical complacency with which the Cabinet Secretary for health responds to failures in the health service for which he is responsible. Fifteen must be quite a large percentage of the midwifery staff. Can the Cabinet Secretary tell us why Cwm Taf health board thought they could get away with so few midwives before this situation came about? Is the Cabinet Secretary concerned that when he talks about a peer review that this board's peers are also failing to provide good care and outcomes for their patients? This Government has run the NHS into the ground and there is poor delivery in Labour's NHS everywhere you look. Where would the Cabinet Secretary suggest they turn for decent peer reviewing and should we not be concerned that an NHS board trusts its own judgment so little that they're going to ask other trusts for a second opinion? Shouldn't they know what makes a good and safe service and what doesn't? The report makes mention of what they're going to do - hire a new doctor and a number of other staff - but it doesn't allude to what they think has actually gone wrong so far. So, what exactly led to 43 baby deaths in 2016? I think everybody deserves to know. Does the Cabinet Secretary think that the public forced to use these services should have a bit more of a handle on what has gone wrong so far? If the board believes that the employment of 15 more midwives and an additional mid-range doctor and certain other roles will help solve the problem, they must think they know something about how the problems have been created in the first place. If they can't or won't tell us how this awful situation has arisen, what comfort can we take from their current proposals to try and fix it? The hospital statement only says that they will share their findings of what went wrong with the families involved. Will the Cabinet Secretary now undertake, in the interest of future patient safety, to share all the findings with this place? Many people say and believe that the NHS is above party politics and there is some merit to that, so I would hope that the Cabinet Secretary would not hide any of the findings to reduce his party's political embarrassment over this matter. Will the Cabinet Secretary give us that assurance? The Cabinet Secretary has ordered a review into the health board but we can't take any comfort from the Cabinet Secretary's promises and assurances, can we, because even when this Government takes direct control of a board, as you have with Betsi Cadwaladr, this Government sometimes manages to make things even worse? So, will the Cabinet Secretary tell this Assembly what he will do to ensure that, unlike the cases seen so far, the treatment of patients won't get even worse once his Government gets involved? We heard recently that Betsi Cadwaladr has not learnt lessons from the complaints and multiple reviews into failings there. So, what assurance can pregnant women and healthcare professionals in the service take from the statement made by the Cabinet Secretary today that there will be improvements? Not much, I'd suggest. I'll end my comments there.
Welsh: Diolch i chi am eich datganiad, Ysgrifennydd y Cabinet. A ydych yn awyddus i wybod sut all gwasanaeth mamolaeth ddarganfod yn sydyn ei fod 15 bydwraig yn brin? Pa bryd wnaethon nhw ddarganfod eu bod 15 bydwraig yn brin? Mae'n rhaid bod staff ymroddedig a gweithgar, y byddwch yn ddiamau yn cuddio y tu ôl iddyn nhw heddiw, wedi seinio'r larwm am brinder staff a chanlyniadau hynny ers amser hir; mae'n rhaid nad oedd neb yn gwrando arnyn nhw. Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi dweud ei fod yn amser anodd iawn i'r staff; byddwn yn awgrymu bod hynny'n dweud llawer llai na'r gwir. Ni all dim fod yn fwy o ofid i weithiwr gofal iechyd proffesiynol na gweld cleifion, yn arbennig babanod, yn marw oherwydd methiannau sefydliadol y maen nhw'n ddi-rym i wneud unrhyw beth yn ei gylch. Nid yw'r ffaith bod pethau'n gweithio'n dda ar gyfer y rhan fwyaf o deuluoedd yng Nghymru o unrhyw gysur i'r teuluoedd mewn profedigaeth, ac yn wir, mae fy nghalon i'n gwaedu dros y teuluoedd sydd wedi cael profedigaeth oherwydd y methiannau hynny. Fodd bynnag, mae hyn yn amlygu'r hunanfodlonrwydd nodweddiadol sydd gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd wrth ymateb i fethiannau yn y gwasanaeth iechyd y mae'n gyfrifol amdano. Mae'n rhaid bod pymtheg yn gyfran eithaf mawr o'r staff bydwreigiaeth. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthym pam yr oedd bwrdd iechyd Cwm Taf yn credu y gallen nhw ymdopi gyda chyn lleied o fydwragedd cyn y daeth y sefyllfa hon i'r amlwg? A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn pryderu wrth sôn am adolygiad gan fyrddau eraill bod y byrddau eraill hyn hefyd yn methu â darparu gofal a chanlyniadau da ar gyfer eu cleifion? Mae'r GIG wedi mynd rhwng y cŵn a'r brain gan y Llywodraeth hon a cheir cyflawni gwael gan GIG y Blaid Lafur ym mhobman o'ch cwmpas. I ble y byddai Ysgrifennydd y Cabinet yn awgrymu eu bod yn troi am adolygiad priodol gan gymheiriaid, ac oni ddylem fod yn pryderu ynghylch y ffaith fod gan fwrdd GIG ymddiriedaeth mor wan yn ei ddyfarniad ei hun fel ei fod yn mynd at ymddiriedolaethau eraill i ofyn am ail farn? Oni ddylen nhw wybod beth mae gwasanaeth da a diogel yn ei olygu a'r hyn nad yw'n ei olygu? Mae'r adroddiad yn crybwyll yr hyn y maen nhw'n mynd i'w wneud - cyflogi meddyg newydd a nifer o aelodau eraill o staff - ond nid yw'n cyfeirio at yr hyn y maen nhw'n credu sydd wedi mynd o'i le hyd yn hyn mewn gwirionedd. Felly, beth yn union a arweiniodd at farwolaethau 43 o fabanod yn 2016? Rwy'n credu bod pawb yn haeddu cael gwybod. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn credu y dylai'r cyhoedd sydd yn cael eu gorfodi i ddefnyddio'r gwasanaethau hyn gael ychydig mwy o syniad am yr hyn sydd wedi mynd o'i le hyd yma? Os yw'r bwrdd o'r farn y bydd cyflogi 15 o fydwragedd eraill a meddyg canolig ychwanegol a rhai swyddi eraill yn helpu i ddatrys y broblem, mae'n rhaid eu bod yn credu eu bod yn gwybod rhywbeth am sut y crëwyd y problemau yn y lle cyntaf. Os nad ydynt yn gallu neu'n dymuno dweud wrthym sut y cododd y sefyllfa ofnadwy hon, pa gysur sydd i'w gael o'u cynigion presennol ar gyfer ceisio ei gwella? Nid yw datganiad yr ysbyty ond yn dweud y byddan nhw'n rhannu eu canfyddiadau o'r hyn a aeth o'i le gyda'r teuluoedd dan sylw. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet wneud adduned nawr, er mwyn diogelwch cleifion i'r dyfodol, i rannu'r canfyddiadau gyda'r lle hwn? Mae llawer o bobl yn dweud ac yn credu bod y GIG uwchlaw gwleidyddiaeth bleidiol ac mae rhyw rinwedd yn hynny. Felly, byddwn yn gobeithio na fuasai Ysgrifennydd y Cabinet yn cuddio unrhyw ganfyddiadau er mwyn lleihau embaras ei blaid wleidyddol ef yn sgil y mater hwn. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet roi'r sicrwydd hwnnw i ni? Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi gorchymyn adolygiad o'r bwrdd iechyd, ond nid oes modd inni gymryd unrhyw gysur o'r addewidion a'r sicrwydd gan Ysgrifennydd y Cabinet oherwydd hyd yn oed pan fydd y Llywodraeth hon yn cymryd rheolaeth uniongyrchol o fwrdd, fel y gwnaethoch gyda Betsi Cadwaladr, mae'r Llywodraeth hon weithiau yn llwyddo i wneud pethau'n waeth. Felly, a wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrth y Cynulliad hwn beth fydd yn ei wneud i sicrhau, yn wahanol i'r achosion a welwyd hyd yn hyn, na fydd triniaeth cleifion yn gwaethygu hyd yn oed wedi i'w Lywodraeth ef ymyrryd? Clywsom yn ddiweddar nad yw Betsi Cadwaladr wedi dysgu gwersi o'r cwynion nac o'r adolygiadau niferus o'r methiannau yno. Felly, pa sicrwydd a ellir ei roi i fenywod beichiog a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol yn y gwasanaeth o'r datganiad a wnaed gan Ysgrifennydd y Cabinet heddiw y bydd gwelliannau yn digwydd? Dim llawer iawn, awgrymaf. Rhoddaf daw arni nawr.