English: Leader of the house, I've got three matters that I'd like to raise with you this afternoon. You'll be aware of the interim report of the UN special rapporteur on extreme poverty. It was a very hard-hitting report pointing out that cuts and austerity are a political choice, that Wales faces the highest relative poverty in the UK, and that 25 per cent of jobs pay below the minimum wage. The report says, and I quote: 'In the absence of devolved power over social security benefits, the Welsh Government's capacity to directly mitigate the reduction in benefits is limitedbenefit changes are one of the structural causes behind the increase in poverty, rough sleeping, and homelessness in Wales Universal Credit may exacerbate the problem, particularly in light of the Welsh Government's inability to introduce flexibilities in its administration, unlike its Scottish counterpart.' This strongly says that you could help people if you were prepared to take over control and responsibility of the administration of benefits. So far, the Government has resisted that, despite the difficulties that we've heard about just this afternoon in this Chamber. So, can we have a debate in Government time on this UN report, with specific focus on the devolution of the administration of welfare? I also wanted to flag up the homophobic attack on Gareth Thomas. Now, I am sure I speak for most of us, if not all of us, in this Chamber when I say, 'Diolch yn fawr iawn, Alfie' for taking a stand and for seeking an educative restorative response from those responsible. Restorative justice can be very effective, especially when we're talking about young people. So, I'd like to see a statement from Government outlining its approach to hate crimes in general, like the homophobic attack on Gareth Thomas, and also to tell us what it's doing to fund and support restorative justice opportunities. The final matter I'd like to see in Government time is an apology. We've already heard this afternoon that rail services since this new franchise have got worse, and the company issued a full apology to its customers today. While your Government has responsibility for this, we had no such apology from the First Minister today. He still seems to be in denial. The most concerning line in the company's apology was in relation to extra buses that they are putting on, saying, 'This will continue for as long as is needed.' There are real health and safety issues now, and this simply cannot carry on. So, we need a statement from the Cabinet Secretary as a matter of urgency to say what extra action he can take to alleviate these problems. Customers are not prepared to take any more.
Welsh: Arweinydd y tŷ, mae gen i dri mater yr hoffwn eu codi gyda chi y prynhawn yma. Byddwch yn ymwybodol o adroddiad dros dro adroddwr arbennig y Cenhedloedd Unedig ar dlodi eithafol. Roedd yn adroddiad deifiol iawn a oedd yn nodi bod toriadau a chyni yn ddewis gwleidyddol, bod Cymru'n wynebu'r tlodi cymharol uchaf yn y DU, a bod 25 y cant o swyddi'n talu llai na'r isafswm cyflog. Dywed yr adroddiad, a dyfynnaf: Yn absenoldeb pŵer datganoledig dros fudd-daliadau cymdeithasol, mae gallu Llywodraeth Cymru i liniaru'r gostyngiad mewn budd-daliadau yn uniongyrchol yn gyfyngedig newidiadau mewn budd-dal yw un o'r achosion strwythurol y tu ôl i'r cynnydd mewn tlodi, cysgu ar y stryd, a digartrefedd yng Nghymruefallai y bydd Credyd Cynhwysol yn gwaethygu'r broblem, yn enwedig yn sgil anallu Llywodraeth Cymru i gyflwyno hyblygrwydd i'w gweinyddiaeth, yn wahanol i'w chyfatebydd yn yr Alban.' Dywed hyn yn gryf y gallech chi helpu'r bobl pe byddech yn barod i gymryd rheolaeth a chyfrifoldeb dros weinyddu budd-daliadau. Hyd yma, mae'r Llywodraeth wedi gwrthod hynny, er gwaethaf yr anawsterau yr ydym wedi clywed amdanynt y prynhawn yma yn y Siambr hon. Felly, a gawn ni drafodaeth yn amser y Llywodraeth ar yr adroddiad Cenhedloedd Unedig hwn, gyda phwyslais penodol ar ddatganoli gweinyddu lles? Roeddwn hefyd eisiau tynnu sylw at yr ymosodiad homoffobig ar Gareth Thomas. Nawr, rwyf i'n siŵr fy mod yn siarad dros y rhan fwyaf ohonom, os nad pob un ohonom yn y Siambr hon wrth ddweud, 'Diolch yn fawr iawn, Alfie' am wneud safiad ac am geisio ymateb adferol addysgiadol gan y sawl sy'n gyfrifol. Gall cyfiawnder adferol fod yn effeithiol iawn, yn enwedig pan ein bod ni'n sôn am bobl ifanc. Felly, hoffwn weld datganiad gan y Llywodraeth sy'n amlinellu ei dull gweithredu ar gyfer troseddau casineb yn gyffredinol, megis yr ymosodiad homoffobig ar Gareth Thomas, gan ddweud wrthym hefyd beth y mae'n ei wneud i ariannu a chefnogi cyfleoedd am gyfiawnder adferol. Y mater olaf yr hoffwn ei weld yn amser y Llywodraeth yw ymddiheuriad. Rydym eisoes wedi clywed y prynhawn yma fod gwasanaethau rheilffyrdd wedi gwaethygu ers y fasnachfraint newydd hon, a chyhoeddodd y cwmni ymddiheuriad llawn i'w gwsmeriaid heddiw. Er bod gan eich Llywodraeth gyfrifoldeb am hyn, ni chawson unrhyw ymddiheuriad o'r fath gan y Prif Weinidog heddiw. Ymddengys ei fod yn dal i wadu. Roedd y llinell a oedd yn peri'r pryder mwyaf yn ymddiheuriad y cwmni yn ymwneud â'r bysiau ychwanegol y maen nhw'n eu trefnu gan ddweud, 'Bydd hyn yn parhau cyn hired â bod ei angen.' Ceir materion iechyd a diogelwch gwirioneddol nawr, ac yn syml, ni all hyn barhau. Felly, mae angen datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet arnom fel mater o frys i ddweud pa gamau ychwanegol y gall ef eu cymryd i leihau'r problemau hyn. Nid yw cwsmeriaid yn barod i ddioddef ddim mwy.