English: Thank you, Deputy Minister, for your statement and for the introduction of this Bill. However, despite your efforts, I do believe that there are overwhelming points of issue with it. Firstly, the social partnership council that is being proposed is likely to just consolidate existing social partnership mechanisms on a statutory basis, thus endorsing the status quo and removing the impetus to improve fair work through supply chains. Secondly, there is existing legal duty on public bodies to protect people from discrimination in the workplace and in the wider society, as laid out in the Equality Act 2010, and so what this Bill will simply do is increase the regulatory burden on public bodies. This will be problematic, because public bodies in Wales are, in all likelihood, going to struggle with implementing additional regulation. We have heard in this Chamber that 5 per cent of public bodies still claim to have never heard of this Government's flagship policy of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and many more have struggled to fulfil its requirements. So, I ask the Deputy Minister why this Government believes that this Bill will improve public body procurement, when public bodies, with the help of this Government and the commissioner, cannot fully implement regulation that has been in place for nearly 10 years. Thirdly, I believe that there is insufficient quantifiable evidence that this Bill will bring any significant benefits to fair work in supply chains, because it is grounded entirely in the faith that there will be a positive impact. As you know, Deputy Minister, previous efforts to increase the social impact of procurement, such as the European social fund project, revealed no tangible evidence of positive results to either local economies or fair work practices. Dirprwy Lywydd, the best-case scenario that this Bill can hope for is that public procurement contracts ensure fair work practices in those areas where goods and services are at present being procured, which is a rather limited exercise since public bodies already have the means to do this, and, for the most part, they already do it. Furthermore, this Bill will not be able to address unfair working practices in areas outside of public supply chains, which is where most of the support is needed. So, I wonder, Dirprwy Lywydd, what is the real purpose of introducing such a Bill. I believe that this Government's purpose for the Bill is to increase the power of trade unions by giving them an equal say over public procurement contracts, which is a dangerous scenario to be in, because it will mean that trade unions will now be able to withhold or slow down public procurement at their discretion and effectively hold public bodies to ransom by stopping consultation on procurement contracts until their demands are met. This will be challenging for public bodies during disputes, as trade unions will now have even more leverage to stop public bodies from functioning. On another point, we must be mindful that trade unions are not infallible to corruption. As we know, Unite, the Labour Party's biggest supporter, has employees being investigated for bribery, fraud and money laundering, and current investigations have recently seen Unite properties, including the headquarters, raided by several police forces. Dirprwy Lywydd, it is not a hyperbole to say that this Government's Bill could see corrupt trade union officials receiving funds from prospective suppliers to manipulate favourable places ahead of the queue for public procurement contracts, as well as being able to bully and coerce suppliers into meeting their own specific demands, putting suppliers' backs up against the wall with threats of losing contracts if they do not comply. It could even create the scenario that trade unions may receive generous campaign contributions from prospective companies looking to secure lucrative public procurement contracts. Thirdly, because trade unions are now going to have to scrutinise public procurement chains, it will mean more than just facility time payments will be needed. Trade unions will need personnel who are properly trained, and their time will need to be appropriately paid for, because, Deputy Minister, you cannot expect trade unions to scrutinise fair work and fair pay practices without themselves receiving fair pay in return. So, undoubtedly, trade unions have to receive, at some point, public money to carry out these regulatory duties. And, for those Members of Plaid Cymru looking to support this Bill, you need to be very much aware that this Bill will ultimately be ploughing public money into trade union coffers, who will then be donating more money to the Labour Party, which is certainly a conflict of interest. Surely, Deputy Minister, it is glaringly obvious that an independent body that can hire the best people without political affiliation, and that does not pay contributions to the Labour Party, would be much better placed to scrutinise contracts to ensure fair pay and fair work conditions. They can then report back to Government and public bodies and the appropriate decisions can then be made. I argue that, given all the points I have made, there is very little ground for trade unions to take on this role within the public procurement contracts. In conclusion, I'd like to say that ensuring fair work throughout supply chains is an immensely positive step. However, the current system already allows for that. Legislation from this Government already places a duty on public bodies to review proper working conditions and fair pay through the supply chains. So, ultimately, this Bill comes about from the mistrust of this Government towards public bodies and their ability to effectively review their own supply chains, and a desire by the Labour Party to give trade unions a suffocating grip on public procurement in Wales. [ Interruption.]
Welsh: Diolch, Dirprwy Weinidog, am eich datganiad ac am gyflwyno'r Bil hwn. Er hynny, er gwaethaf eich ymdrechion, rwyf i o'r farn fod yna bwyntiau sylweddol sy'n codi problemau ynddo. Yn gyntaf, mae'r cyngor partneriaeth gymdeithasol a gynigir yn debygol o gydgrynhoi'r mecanweithiau partneriaeth gymdeithasol presennol ar sail statudol yn unig, gan gymeradwyo'r sefyllfa bresennol a diddymu'r ysgogiad i wella gwaith teg drwy gadwyni cyflenwi. Yn ail, mae dyletswydd gyfreithiol ar gyrff cyhoeddus ar hyn o bryd i amddiffyn pobl rhag gwahaniaethu yn y gweithle ac yn y gymdeithas ehangach, fel y nodir yn Neddf Cydraddoldeb 2010, ac felly'r hyn y bydd y Bil hwn yn ei wneud yw cynyddu'r baich sydd ar gyrff cyhoeddus o ran rheoleiddio. Ac fe fydd honno'n broblem, gan y bydd cyrff cyhoeddus yng Nghymru, yn ôl pob tebyg, yn mynd i drafferthion wrth weithredu'r rheoliadau ychwanegol. Rydym ni wedi clywed yn y Siambr hon fod 5 y cant o gyrff cyhoeddus yn parhau i fynegi nad ydyn nhw erioed wedi clywed am bolisi blaenllaw'r Llywodraeth hon sef Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ac mae llawer mwy wedi cael trafferth wrth gyflawni ei gofynion hi. Felly, rwy'n gofyn i'r Dirprwy Weinidog pam mae'r Llywodraeth hon o'r farn y bydd y Bil hwn yn achosi gwelliant yng ngwaith caffael cyrff cyhoeddus, pan na all cyrff cyhoeddus, gyda chymorth y Llywodraeth hon a'r comisiynydd, weithredu'r holl reoliadau sydd wedi bod ar waith ers bron i 10 mlynedd. Yn drydydd, rwyf i o'r farn nad oes yna ddigon o dystiolaeth fesuradwy y bydd y Bil hwn yn dod ag unrhyw fanteision sylweddol i waith teg mewn cadwyni cyflenwi, oherwydd fe gaiff ei seilio yn llwyr ar ffydd y bydd yna effaith gadarnhaol. Fel gwyddoch chi, Dirprwy Weinidog, ni ddaeth ymdrechion blaenorol i gynyddu effaith gymdeithasol caffael, fel prosiect cronfa gymdeithasol Ewrop, ag unrhyw dystiolaeth bendant o ganlyniadau cadarnhaol i economïau lleol nac o ran arferion gwaith teg. Dirprwy Lywydd, y sefyllfa orau y gall y Bil hwn obeithio amdani yw bod contractau caffael cyhoeddus yn sicrhau arferion gwaith teg yn y meysydd hynny lle caiff nwyddau a gwasanaethau eu caffael ar hyn o bryd, sy'n ymdrech weddol gyfyngedig o ystyried bod gan y cyrff cyhoeddus fodd i wneud felly eisoes, ac, ar y cyfan, maen nhw yn gwneud felly eisoes. At hynny, ni fydd y Bil hwn yn gallu mynd i'r afael ag arferion gwaith annheg mewn ardaloedd y tu allan i gadwyni cyflenwi cyhoeddus, sef lle mae angen y cymorth fwyaf. Felly, tybed, Dirprwy Lywydd, beth yw diben gwirioneddol cyflwyno Bil fel hyn. Rwyf i o'r farn mai diben y Llywodraeth hon ar gyfer y Bil yw ar gyfer cynyddu grym yr undebau llafur drwy roi llais cyfartal iddyn nhw o ran contractau caffael cyhoeddus, sy'n sefyllfa beryglus i fod ynddi hi, oherwydd fe fydd hynny'n golygu y bydd undebau llafur yn gallu atal neu arafu caffael cyhoeddus nawr yn ôl eu mympwy a rhwystro cyrff cyhoeddus ac, i bob pwrpas, yn gallu dal cyrff cyhoeddus am bridwerth drwy atal ymgynghoriad ar gytundebau caffael hyd nes i'w gofynion gael eu bodloni. Fe fydd hyn yn heriol i gyrff cyhoeddus pan fo unrhyw anghydfod, gan y bydd gan undebau llafur fwy fyth o ddylanwad nawr i atal cyrff cyhoeddus rhag gwneud eu gwaith. Ar bwynt arall, mae'n rhaid i ni gofio nad yw undebau llafur yn gwbl anllygredig. Fel gwyddom ni, mae Unite, cefnogwr mwyaf y Blaid Lafur, yn ymchwilio i weithwyr am lwgrwobrwyo, twyll a gwyngalchu arian, ac mae rhai o safleoedd Unite, gan gynnwys y pencadlys, wedi gweld nifer o heddluoedd yn mynd i mewn ac yn cipio tystiolaeth oherwydd ymchwiliadau cyfredol. Dirprwy Lywydd, nid gorddweud yw mynegi y gallai Bil y Llywodraeth hon weld swyddogion undebau llafur llwgr yn cael arian gan ddarpar gyflenwyr i ennill lleoedd ffafriol ar flaen y ciw ar gyfer contractau caffael cyhoeddus, yn ogystal â gallu bwlio a gorfodi cyflenwyr i fodloni eu gofynion penodol nhw eu hunain, gan roi cefnau cyflenwyr yn erbyn y wal gyda bygythiadau o golli contractau os nad ydyn nhw'n cydymffurfio. Fe allai hyn greu'r sefyllfa hyd yn oed o undebau llafur yn cael cyfraniadau hael at eu hymgyrchoedd nhw gan gwmnïau a fyddai'n awyddus i ennill cytundebau caffael cyhoeddus gwerthfawr. Yn drydydd, gan y bydd yn rhaid i undebau llafur graffu ar gadwyni caffael cyhoeddus nawr, fe fydd hynny'n golygu y bydd angen mwy na dim ond taliadau am amser cyfleusterau. Bydd angen personél gyda'r hyfforddiant priodol ar yr undebau llafur, ac fe fydd angen talu yn iawn am eu hamser nhw, oherwydd, Dirprwy Weinidog, ni allwch chi ddim disgwyl i undebau llafur graffu ar waith teg ac arferion cyflog teg heb iddyn nhw gael cyflog teg yn gyfnewid am hynny. Felly, yn ddi-os, mae'n rhaid i undebau llafur gael arian cyhoeddus, ar ryw adeg, i gyflawni'r dyletswyddau hyn o ran rheoleiddio hyn. Ac, i'r Aelodau hynny o Blaid Cymru sydd am gefnogi'r Bil hwn, mae angen i chi fod yn ymwybodol iawn y bydd y Bil hwn yn y pen draw yn dodi arian cyhoeddus yng nghoffrau'r undebau llafur, a fydd yn rhoi mwy o arian i'r Blaid Lafur wedyn, sy'n sicr yn achos gwrthdaro buddiannau. Yn sicr, Dirprwy Weinidog, mae hi'n amlwg iawn y byddai corff annibynnol sy'n gallu cyflogi'r bobl orau heb unrhyw ymlyniad gwleidyddol, a heb dalu cyfraniadau i'r Blaid Lafur, mewn sefyllfa well o lawer i graffu ar gytundebau i sicrhau cyflog teg ac amodau gwaith teg. Ac fe allai adrodd yn ôl i'r Llywodraeth a chyrff cyhoeddus ac fe ellid gwneud y penderfyniadau priodol wedyn. Rwyf i'n dadlau, o ystyried yr holl bwyntiau a wnes i, mai ychydig iawn o sail sydd yna i undebau llafur fod yn ymgymryd â'r swyddogaeth hon o ran y contractau caffael cyhoeddus. I gloi, fe hoffwn i ddweud bod sicrhau gwaith teg drwy'r cadwyni cyflenwi yn gam cadarnhaol tu hwnt. Serch hynny, mae'r gyfundrefn bresennol yn caniatáu hynny eisoes. Mae deddfwriaeth gan y Llywodraeth hon yn rhoi dyletswydd ar gyrff cyhoeddus eisoes i adolygu amodau gwaith priodol a chyflog teg drwy'r cadwyni cyflenwi. Felly, yn y pen draw, mae'r Bil hwn yn deillio o ddrwgdybiaeth y Llywodraeth hon o gyrff cyhoeddus a'u gallu nhw i adolygu eu cadwyni cyflenwi eu hunain yn effeithiol, yn ogystal ag awydd y Blaid Lafur i roi caffael cyhoeddus yng nghrafangau'r undebau llafur yng Nghymru. [ Torri ar draws.]