techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Last week, Minister, you recall, I'm sure, Plaid Cymru making our case for the further devolution of tax powers, in that instance providing Wales with the ability to set our own income tax bands in line with powers already being exercised in Scotland, of course. Now, unfortunately, you and your colleagues voted down our motion, despite mounting evidence that the current income tax bands, which are, let's not forget, set by the UK Government for Wales, despite them being an exceedingly poor fit for the Welsh tax base. Now, a recent Institute of Welsh Affairs report stated that if you were designing an efficient system of income taxation for Wales, then the bands wouldn't look like they look now. However, what's also apparent, of course, is that the Welsh Government's current agenda for the further devolution of tax powers, which includes an ambition to establish a vacant land tax is being undermined by a consistent lack of engagement and co-operation from the UK Government. You've described the agreed process for devolution of tax competence to Wales as 'not fit for purpose', so can you tell us, therefore, what recent discussions you've had with the UK Government regarding the review and reform of the process by which new tax powers are devolved? And what recommendations has the Welsh Government made to the UK Government in this regard?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Yr wythnos diwethaf, Weinidog, rwy'n siŵr y gallwch gofio Plaid Cymru yn dadlau ein hachos dros ddatganoli pwerau trethu ymhellach, gan roi'r gallu, yn yr achos hwnnw, i Gymru osod ein bandiau treth incwm ein hunain yn unol â'r pwerau sydd eisoes yn cael eu harfer yn yr Alban, wrth gwrs. Yn anffodus, fe wnaethoch chi a'ch cyd-Aelodau bleidleisio yn erbyn ein cynnig, er gwaethaf tystiolaeth gynyddol fod y bandiau treth incwm presennol, sy'n cael eu gosod, gadewch inni gofio, gan Lywodraeth y DU ar gyfer Cymru, er gwaethaf y ffaith eu bod yn anaddas iawn ar gyfer sylfaen drethu Cymru. Nawr, yn ôl adroddiad diweddar gan y Sefydliad Materion Cymreig, pe baech yn dylunio system effeithlon o drethi incwm i Gymru, ni fyddai'r bandiau'n edrych fel y maent yn edrych nawr. Fodd bynnag, yr hyn sydd hefyd yn amlwg, wrth gwrs, yw bod agenda bresennol Llywodraeth Cymru ar gyfer datganoli pwerau trethu ymhellach, sy'n cynnwys uchelgais i sefydlu treth ar dir gwag, yn cael ei thanseilio gan ddiffyg ymgysylltu a chydweithredu cyson gan Lywodraeth y DU. Rydych wedi disgrifio'r broses y cytunwyd arni ar gyfer datganoli cymhwysedd trethu i Gymru fel un 'nad yw'n addas i'r diben', felly a allwch ddweud wrthym pa drafodaethau diweddar a gawsoch gyda Llywodraeth y DU ynghylch adolygu a diwygio'r broses o ddatganoli pwerau trethu newydd? A pha argymhellion y mae Llywodraeth Cymru wedi'u gwneud i Lywodraeth y DU yn hyn o beth?
English: So, in respect of the evidence base that we currently use, we already take into account behavioural impacts in our Welsh rates of income tax ready reckoner, which you'll find on the Welsh Government's website. That shows that, for example, were we to raise the additional rate of Welsh rates of income tax, we would probably bring in around £7 million, but actually, the net impact would only be around £3 million, as a result of behavioural changes. We understand that from the basis of a Swiss study - officials advised that that's the closest proxy that we can use in the current circumstances in the absence of any more detailed information that we have. But again, this is an important piece of work for the constitutional commission. But then, I'd also point colleagues to the independent body that advises the Scottish Government on its budget and its tax choices - so, their version, if you like, of the Office for Budget Responsibility, in terms of presenting detailed information. I think that if you look at that latest report, you'll see that if the Scottish Government were to raise the very highest rate by 1p it would bring in £30 million, but the net impact would only be around £3 million as a result of behavioural changes and out-migration and so on. All of that information is there. We're considering it all the time. But we do need to build up a proper evidence base so that we can take well-informed decisions.
Welsh: Felly, o ran y sylfaen dystiolaeth rydym yn ei defnyddio ar hyn o bryd, rydym eisoes yn ystyried effeithiau ymddygiadol yn ein canllaw cyflym cyfraddau treth incwm Cymru, sydd ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru. Mae hwnnw'n dangos, er enghraifft, pe baem yn cynyddu'r gyfradd ychwanegol o gyfraddau treth incwm Cymru, mae'n debyg y byddem yn codi oddeutu £7 miliwn, ond mewn gwirionedd, dim ond oddeutu £3 miliwn fyddai'r effaith net, o ganlyniad i newidiadau ymddygiadol. Deallwn hynny ar sail astudiaeth yn y Swistir - cynghorodd swyddogion mai dyna'r procsi agosaf y gallwn ei ddefnyddio o dan yr amgylchiadau presennol yn absenoldeb unrhyw wybodaeth fanylach sydd gennym. Ond eto, mae hwn yn waith pwysig i'r comisiwn cyfansoddiadol. Ond wedyn, byddwn hefyd yn cyfeirio cyd-Aelodau at y corff annibynnol sy'n cynghori Llywodraeth yr Alban ar ei chyllideb a'i dewisiadau treth - felly, eu fersiwn hwy, os mynnwch, o'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol, sy'n cyflwyno gwybodaeth fanwl. Credaf y gwelwch, os edrychwch ar yr adroddiad diweddaraf hwnnw, pe bai Llywodraeth yr Alban yn cynyddu'r gyfradd uchaf 1g, y byddai hynny'n codi £30 miliwn, ond dim ond oddeutu £3 miliwn fyddai'r effaith net o ganlyniad i newidiadau ymddygiadol ac allfudo ac ati. Mae'r holl wybodaeth honno yno. Rydym yn ei hystyried drwy'r amser. Ond mae angen inni adeiladu sylfaen dystiolaeth briodol fel y gallwn wneud penderfyniadau gwybodus.
English: As part of the 2022-25 spending review, an additional £9 million revenue and close to £90 million capital has been allocated to enhance green spaces. This includes funding for a new national park. Spending decisions in relation to national parks are, of course, a matter for the Minister for Climate Change.
Welsh: Fel rhan o adolygiad gwariant 2022-25, dyrannwyd £9 miliwn o refeniw ychwanegol ac yn agos at £90 miliwn o gyfalaf i wella mannau gwyrdd. Mae hyn yn cynnwys cyllid ar gyfer parc cenedlaethol newydd. Mater i'r Gweinidog Newid Hinsawdd wrth gwrs yw penderfyniadau gwariant mewn perthynas â pharciau cenedlaethol.
English: Thank you for that response. It was very ironic to read the statement by the Deputy Minister for Climate Change on public transport in rural Wales when he was talking about the Sherpa service to Yr Wyddfa as a good example of the kind of system that should be used across Wales. The irony is, of course, that, as things stand, this service could be under threat because of the Government's failure to fund Eryri National Park properly. Indeed, it's likely that every national park will have to look to cut back services, and therefore walking routes won't be maintained, public toilets will close and far more. The original draft budget talked about giving an additional £0.5 million to national parks in Wales, but this funding has disappeared, and the flat settlement means that the budget hasn't increased at all in real terms for some 10 years. So, will the Minister commit to at least reintroducing that £0.5 million to the national parks so that they can deliver their objectives fully?
Welsh: Diolch am yr ateb yna. Roedd hi'n eironig iawn darllen datganiad y Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd ynghylch trafnidiaeth gyhoeddus yn y Gymru wledig ac yntau yn sôn am y gwasanaeth Sherpa i'r Wyddfa fel enghraifft dda o'r math o system y dylid ei ledaenu ar draws Cymru. Yr eironi ydy, wrth gwrs, fel y saif pethau, gall y gwasanaeth yma fod o dan fygythiad oherwydd methiant y Llywodraeth i ariannu Parc Cenedlaethol Eryri yn iawn. Yn wir, mae'n debyg y bydd pob parc cenedlaethol yn gorfod edrych i dorri yn ôl ar wasanaethau, ac felly, ni chaiff llwybrau cerdded eu cynnal a'u cadw, bydd toiledau cyhoeddus yn cau, a llawer iawn mwy. Roedd y gyllideb ddrafft wreiddiol yn sôn am roi £0.5 miliwn yn ychwanegol i barciau cenedlaethol Cymru, ond mae'r arian yma wedi diflannu ac mae'r setliad fflat yn golygu bod y gyllideb heb godi dim mewn termau go iawn ers tua 10 mlynedd. Felly, a wnaiff y Gweinidog ymrwymo i o leiaf ailgyflwyno'r £0.5 miliwn yna i'r parciau cenedlaethol er mwyn iddyn nhw fedru cyflawni eu dyletswyddau yn llawn?
English: Well, there was a 10 per cent uplift to the national park authorities' core grants, taking it to just over £10 million in 2021-22, and that has been maintained into 2022-23. And the aim of that was to provide greater resilience following the pandemic and also increase the impact of their activities around biodiversity, decarbonisation and sustainable tourism. Now, I do understand the pressures that national parks are under, and the Minister for Climate Change, again, whose portfolio in which this sits, has met with the chief executives to discuss these concerns, and officials are continuing to liaise with the national parks. As you say, the parks are currently conducting their exercises to develop saving plans, and I know that the Minister and her officials will be looking at those very closely in terms of determining the future.
Welsh: Wel, roedd cynnydd o 10 y cant i grantiau craidd awdurdodau'r parciau cenedlaethol, gan fynd ag ef i ychydig dros £10 miliwn yn 2021-22, ac mae hynny wedi'i gynnal yn 2022-23. A nod hynny oedd darparu mwy o wytnwch yn dilyn y pandemig a chynyddu effaith eu gweithgareddau'n ymwneud â bioamrywiaeth, datgarboneiddio a thwristiaeth gynaliadwy. Nawr, rwy'n deall y pwysau sydd ar barciau cenedlaethol, ac unwaith eto mae'r Gweinidog Newid Hinsawdd sydd â hyn yn ei bortffolio wedi cyfarfod â'r prif weithredwyr i drafod y pryderon hyn, ac mae swyddogion yn parhau i gysylltu â'r parciau cenedlaethol. Fel y dywedwch, mae'r parciau'n cynnal eu hymarferion ar hyn o bryd i ddatblygu cynlluniau arbed arian, ac rwy'n gwybod y bydd y Gweinidog a'i swyddogion yn edrych ar y rheini'n agos iawn er mwyn gwneud penderfyniadau ar gyfer y dyfodol.
English: Snowdonia national park goes beyond and above to deliver on its statutory purposes, and I'd like to place on record my thanks for how they do manage all the functions they do have, their statutory functions, with the resources they have. However, the effect of inflation on the authority's flat budget until the end of 2024-25 is worryingly approximately £1.1 million, equivalent to a 20 per cent cut in grant levy. Now, we know that inflation is rocketing and their costs are going up, yet you want to provide a flat budget of just over £5.4 million. Now, this is despite the fact that park authorities have no mechanism in terms of funding to increase revenue funding like other public bodies. SNP raises an additional £2.8 million annually in order to deliver. Now, the national park is doing everything possible to raise what money it can, but its work is being completely undermined by continued real-term cuts from the Welsh Government. Now, bearing in mind that Snowdonia national park, potentially, could be facing job and service losses - and we know that this park plays a key role in tackling the climate and nature crisis - will you prove that you are committed to the future of the national park by increasing the grant? It isn't the first time I've raised these concerns, but you cannot keep asking these organisations to do more with less resources. Thank you.
Welsh: Mae parc cenedlaethol Eryri yn mynd y tu hwnt i'r galw i gyflawni ei ddibenion statudol, a hoffwn gofnodi fy niolch am y ffordd y maent yn rheoli'r holl swyddogaethau sydd ganddynt, eu swyddogaethau statudol, gyda'r adnoddau sydd ganddynt. Fodd bynnag, mae'n peri pryder fod effaith chwyddiant ar gyllideb sylfaenol yr awdurdod tan ddiwedd 2024-25 oddeutu £1.1 miliwn, sy'n golygu toriad o 20 y cant yn y grantiau. Nawr, fe wyddom fod chwyddiant yn cynyddu i'r entrychion a bod eu costau'n codi, ond eto rydych chi eisiau darparu cyllideb sylfaenol o ychydig dros £5.4 miliwn. Nawr, mae hyn er gwaethaf y ffaith nad oes gan awdurdodau'r parciau fecanwaith cyllidol i gynyddu cyllid refeniw fel sydd gan gyrff cyhoeddus eraill. Mae parc cenedlaethol Eryri yn codi £2.8 miliwn ychwanegol bob blwyddyn er mwyn gallu cyflawni ei waith. Nawr, mae'r parc cenedlaethol yn gwneud popeth posibl i godi unrhyw arian y gall, ond mae ei waith yn cael ei danseilio'n llwyr gan doriadau parhaus mewn termau real gan Lywodraeth Cymru. Nawr, gan gofio y gallai parc cenedlaethol Eryri wynebu colli swyddi a gwasanaethau - ac fe wyddom fod y parc hwn yn chwarae rhan allweddol yn mynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd a'r argyfwng natur - a wnewch chi brofi eich bod wedi ymrwymo i ddyfodol y parc cenedlaethol drwy gynyddu'r grant? Nid dyma'r tro cyntaf i mi godi'r pryderon hyn, ond ni allwch barhau i ofyn i'r sefydliadau hyn wneud mwy gyda llai o adnoddau. Diolch.
English: Well, it is frustrating to have these questions from the Conservative benches when our own budget hasn't been uplifted in line with inflation but yet we're asked to uplift the budgets of other organisations in line with inflation, which is just impossible, really, for us to do across the board. We only had £1.2 billion additional funding over the next two financial years; that doesn't even begin to meet the impact of inflation on our budget. So, unfortunately, we haven't been able to provide other organisations with the kind of uplift that we would want to give them under normal circumstances. And that holds true right across the board in terms of the things that Welsh Government supports. So, unfortunately, we are constrained by the budgets that we have. I will say, though, in terms of maintaining a flat budget, it does mean, when you see that, that those budgets were protected from the cuts exercise that we had to undertake to reprioritise funding from across Government towards local government and the NHS as part of our budget process.
Welsh: Wel, mae'n rhwystredig cael y cwestiynau hyn oddi ar y meinciau Ceidwadol pan nad yw ein cyllideb ein hunain wedi cael ei chodi yn unol â chwyddiant ond eto gofynnir i ni godi cyllidebau sefydliadau eraill yn unol â chwyddiant, sy'n amhosibl i ni ei wneud i bawb. Dim ond £1.2 biliwn o gyllid ychwanegol a oedd gennym dros y ddwy flynedd ariannol nesaf; nid yw hynny hyd yn oed yn dechrau lleddfu effaith chwyddiant ar ein cyllideb. Felly, yn anffodus, nid ydym wedi gallu darparu'r math o gynnydd y byddem eisiau ei roi i sefydliadau eraill o dan amgylchiadau arferol. Ac mae hynny'n wir yn gyffredinol am y pethau mae Llywodraeth Cymru'n eu cefnogi. Felly, yn anffodus, mae'r cyllidebau sydd gennym yn cyfyngu arnom. Er hynny, o ran cynnal cyllideb sylfaenol, mae'n golygu, pan welwch chi hynny, fod y cyllidebau hynny wedi cael eu diogelu rhag y toriadau y bu'n rhaid inni eu gweithredu i ailflaenoriaethu cyllid o bob rhan o'r Llywodraeth tuag at lywodraeth leol a'r GIG fel rhan o'n proses gyllidebol.
English: The Public Libraries and Museums Act 1964 makes it a duty for the Welsh Government -
Welsh: Mae Deddf Llyfrgelloedd Cyhoeddus ac Amgueddfeydd 1964 yn ei gwneud yn ddyletswydd ar Lywodraeth Cymru -
English: You'll need to ask the question on the order paper first.
Welsh: Bydd angen ichi ofyn y cwestiwn ar y papur trefn yn gyntaf.
English: I will. Thank you. And I'll come to that secondarily.
Welsh: Fe wnaf. Diolch. Ac fe ddof at hynny yn y man.
English: Local authorities are responsible for the provision of a library service. The Public Libraries and Museums Act 1964 requires authorities to provide a comprehensive and efficient service. The Welsh Government supports local library provision through a capital grant fund and by investing in developing innovative services for local communities.
Welsh: Awdurdodau lleol sy'n gyfrifol am ddarparu gwasanaeth llyfrgell. Mae Deddf Llyfrgelloedd Cyhoeddus ac Amgueddfeydd 1964 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau ddarparu gwasanaeth cynhwysfawr ac effeithlon. Mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi darpariaeth llyfrgelloedd lleol drwy gronfa grant cyfalaf a thrwy fuddsoddi mewn datblygu gwasanaethau arloesol ar gyfer cymunedau lleol.
English: Thank you, and I'll turn to my supplementary question. The Public Libraries and Museums Act 1964 makes it a duty for the Welsh Government 'to superintend, and promote the improvement of, the public library service provided by local authoritiesand to secure the proper dischargeof the functions in relation to libraries conferred on them as library authorities' under the Act. Minister, in Islwyn in 2023, libraries continue to play a significant role at the heart of communities in Wales. This week, Newbridge library, on Monday, held an innovative session where a toddlers group was joined by individuals from Memory Lane, thanks to the Royal Voluntary Service, Dementia UK and Dementia Friends. Inter-generations joined together in one space, where community ties are built and strengthened, and throughout the Caerphilly County Borough Council area libraries are being utilised as welcoming spaces, warm hubs and places of cultural community. Minister, how can the Welsh Government continue to support, promote and encourage adults and children to make full use of the library services throughout the communities of Islwyn?
Welsh: Diolch, ac rwyf am droi at fy nghwestiwn atodol. Mae Deddf Llyfrgelloedd Cyhoeddus ac Amgueddfeydd 1964 yn ei gwneud yn ddyletswydd i Lywodraeth Cymru 'oruchwylio a hybu gwelliant y gwasanaeth llyfrgell cyhoeddus a ddarperir gan yr awdurdodau lleol a sicrhau y cyflawnir mewn modd priodol y swyddogaethau a roddwyd iddynt fel awdurdodau llyfrgell mewn perthynas â llyfrgelloedd' o dan y Ddeddf. Weinidog, yn Islwyn yn 2023, mae llyfrgelloedd yn parhau i chwarae rhan bwysig wrth galon cymunedau Cymru. Yr wythnos hon, ddydd Llun, cynhaliodd llyfrgell Trecelyn sesiwn arloesol lle ymunodd unigolion o Memory Lane â grŵp plant bach, diolch i'r Gwasanaeth Gwirfoddol Brenhinol, Dementia UK a Cyfeillion Dementia. Ymunodd rhyng-genedlaethau â'i gilydd mewn un gofod, lle mae cysylltiadau cymunedol yn cael eu meithrin a'u cryfhau, a thrwy ardal Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili mae llyfrgelloedd yn cael eu defnyddio fel mannau croesawus, hybiau cynnes a lleoedd ar gyfer cymunedau diwylliannol. Weinidog, sut y gall Llywodraeth Cymru barhau i gefnogi, hybu ac annog oedolion a phlant i wneud defnydd llawn o wasanaethau llyfrgell drwy holl gymunedau Islwyn?
English: It was lovely to hear those examples of the ways in which libraries in Islwyn are innovating, and I'm aware of some other examples as well locally in your area, including a knit and natter group, toddler time, a Lego club, and Blind Date With A Book, in celebration of Valentine's Day, and they have that in my own library as well, and I thought that was a particularly lovely idea. Obviously, libraries in Islwyn are really playing an important part in being those warm hubs for communities as well, and they will take part in the nationally recognised Bookstart, an early years scheme, which provides free material and information for parents and toddlers at the nine- and 18-month health check. So, libraries are playing an absolutely critical role in our lives across all of the generations. So, thank you to those libraries in Islwyn, which are doing such a fantastic job there. I think it's important as well for us to all be evangelical about libraries, because, if people haven't been to a library lately, they're going to go in and be very surprised. They're nothing like perhaps we remember from younger days, so there's a lot going on, and I think they are absolutely hubs of the community now, so I completely want to celebrate libraries at every opportunity we get.
Welsh: Roedd yn hyfryd clywed yr enghreifftiau hynny o'r ffyrdd y mae llyfrgelloedd yn Islwyn yn arloesi, ac rwy'n ymwybodol o rai enghreifftiau eraill hefyd yn lleol yn eich ardal chi, gan gynnwys grŵp gweu a sgwrsio, grŵp plant bach, clwb Lego, a Blind Date with a Book, i ddathlu Dydd San Ffolant, ac mae ganddynt hynny yn fy llyfrgell fy hun hefyd, ac roeddwn i'n meddwl bod hwnnw'n syniad arbennig o hyfryd. Yn amlwg, mae llyfrgelloedd yn Islwyn yn chwarae rhan bwysig wrth fod yn hybiau cynnes i gymunedau hefyd, a byddant yn cymryd rhan yn yr ymgyrch Dechrau Da a gydnabyddir yn genedlaethol, cynllun blynyddoedd cynnar sy'n darparu deunydd am ddim a gwybodaeth i rieni a phlant bach yn yr archwiliad iechyd naw a 18 mis. Felly, mae llyfrgelloedd yn chwarae rhan gwbl hanfodol yn ein bywydau ar draws y cenedlaethau i gyd. Felly, diolch i'r llyfrgelloedd yn Islwyn sy'n gwneud gwaith mor wych yno. Rwy'n meddwl ei bod hi'n bwysig hefyd i bawb ohonom genhadu ar ran llyfrgelloedd, oherwydd, os nad yw pobl wedi bod mewn llyfrgell yn ddiweddar, maent yn mynd i fynd i mewn a chael eu synnu'n fawr. Nid ydynt yn debyg o gwbl i'r hyn a gofiwn o'r dyddiau a fu, felly mae llawer yn digwydd, ac rwy'n meddwl eu bod yn hybiau gwych i'r gymuned nawr, felly rwyf am fachu ar bob cyfle a gawn i ddathlu llyfrgelloedd.
English: Thank you. I find myself in complete agreement with the Member from Islwyn and the Minister on this one. Public libraries provide positive outcomes for people and communities in a variety of ways, beyond simply providing access to books, as you've already outlined. They contribute to the formation of human capital and maintenance of mental and physical well-being, social inclusivity and community cohesion as well, of course, as educating and providing books for those who can't afford them - particularly important when we see that a massive 44 per cent of pupils rarely or never read books, which is far higher than in other parts of the UK. Yet Caerphilly council are cutting library funding by 20 per cent; Monmouthshire County Council are cutting funding for new library books by 50 per cent. So, what action are you taking and financial help are you giving our local authorities to ensure that these vital libraries are kept open and well used?
Welsh: Diolch. Rwy'n cytuno'n llwyr â'r Aelod o Islwyn a'r Gweinidog ar hyn. Mae llyfrgelloedd cyhoeddus yn rhoi canlyniadau cadarnhaol i bobl a chymunedau mewn amrywiaeth o ffyrdd, y tu hwnt i ddarparu mynediad at lyfrau yn unig, fel rydych chi eisoes wedi'i nodi. Maent yn cyfrannu at ffurfio cyfalaf dynol a chynnal lles meddyliol a chorfforol, cynwysoldeb cymdeithasol a chydlyniant cymunedol yn ogystal ag addysgu a darparu llyfrau i'r rhai na allant eu fforddio - sy'n arbennig o bwysig pan welwn fod 44 y cant o ddisgyblion yn anaml neu byth yn darllen llyfrau, sy'n llawer uwch nag mewn rhannau eraill o'r DU. Ac eto, mae cyngor Caerffili yn torri cyllid llyfrgelloedd 20 y cant; mae Cyngor Sir Fynwy yn torri cyllid ar gyfer llyfrau llyfrgell newydd 50 y cant. Felly, pa gamau rydych chi'n eu cymryd a pha gymorth ariannol rydych chi'n ei roi i'n hawdurdodau lleol i sicrhau bod y llyfrgelloedd hanfodol hyn yn cael eu cadw ar agor ac y gwneir defnydd da ohonynt?