English: I very much welcome the opportunity to speak in support of this motion today. Tidal lagoons offer us the opportunity to develop a clean, modern, long-term energy policy that is safe and sustainable, with projected life spans of at least 120 years. That's 120 years of clean and green energy generation, with the calculation that a network of tidal lagoons around the coast could produce enough electricity to meet a projected 8 per cent of the UK's energy needs. Importantly, the development of tidal lagoons allows us to develop a new industry here in the UK, which will bring with it the prospect for wider economic regeneration, and here in Wales we can take a real global lead. I know that the Industrial Communities Alliance have endorsed the plans from this perspective, and it is clear to see why when the potential scale of the benefits is considered. If the plans are to be fully realised, we could be looking at a network of six tidal lagoons, estimated to involve a £40 billion investment, creating nearly 6,500 long-term jobs and annually generating nearly £3 billion of GVA. But the economic benefits would not end there. Additional work and economic opportunities would be created during the construction of the tidal lagoons, with the supply chain, as other speakers have alluded to today, across the four proposed lagoons in Wales being estimated to involve many thousands of jobs, including tens of thousands in construction and manufacturing. And this is where constituencies such as my own, in the former south Wales Valleys, can really stand to benefit. Plans for tidal lagoons in Swansea and eventually in Cardiff and Newport could create new work opportunities within easy commuting distance, but within the supply chain there are also opportunities for new and existing businesses in areas such as Cynon Valley. I would hope that sharing out these wider economic benefits is a key consideration within any future plan, and also that they form part of a new, refreshed strategy for sustaining and creating good quality employment opportunities in the manufacturing sector. Again, there are specific opportunities for Wales here: 11.6 per cent of Welsh people are employed in manufacturing, the joint second highest level in the UK. As evidence from 2015 that was given to the cross-party group on industrial communities shows, these jobs are largely located in the Valleys, with my constituency having two and a half times the UK average of jobs in manufacturing. As the motion states, we should look to extract the maximum economic benefit from the proposed Swansea bay tidal lagoon and its associated technologies, but I would hope this benefit is equitably shared across Wales and is used as a lever to improve economic performance in areas such as mine. For my final point, though, I will sound a note of caution. Three months ago here in this Chamber we discussed the most recent 'State of Nature' report from the RSPB. The report told us that 34 per cent of marine vertebrate and 38 per cent of marine plant species have declined according to long-term data trends. For marine invertebrates, the long-term decline was even more worrying, with three out of four species affected. This evidence highlights the fragility of our marine ecosystems, and means that we must be sensitive in how we approach this issue. I welcome the Welsh Government's approach, wanting to marry all aspects of its marine policy in a national marine plan that balances the economic potential of Welsh waters with our duty to safeguard and protect them, and I look forward to seeing the detail of this when it's published in due course. The proposal from the Hendry review, with its call for the development of the Swansea bay tidal lagoon as a pathfinder project, will allow us to evaluate the technology and cost-effectiveness of the project. Importantly, such an approach would also allow us to study the impact of a tidal lagoon on its natural habitat and on the species living within it, going some way to meet the valid concerns of environmental groups. The tidal lagoon project has the opportunity to change the way we generate energy. It has the opportunity to transform, energise and re-balance our economy, and with the opportunity presented by using the Swansea bay tidal lagoon as a pathfinder, we have the chance to get this right. I hope the Welsh consensus behind this debate today provides the catalyst so that the UK Government can now move the project forward. Thank you.
Welsh: Rwy'n croesawu'n fawr y cyfle i siarad o blaid y cynnig hwn heddiw. Mae morlynnoedd llanw yn cynnig cyfle i ddatblygu polisi ynni glân, modern, hirdymor sy'n ddiogel ac yn gynaliadwy, gyda rhychwantau oes rhagamcanol o leiaf 120 mlynedd. Dyna 120 mlynedd o gynhyrchu ynni glân a gwyrdd, â'r cyfrifiad y gallai'r rhwydwaith o forlynnoedd llanw o amgylch yr arfordir gynhyrchu digon o drydan i fodloni rhagamcan o 8 y cant o anghenion ynni'r DU. Yn bwysig, mae datblygu morlynnoedd llanw yn ein galluogi i ddatblygu diwydiant newydd yma yn y DU, a fydd yn creu'r posibilrwydd o adfywio economaidd ehangach, ac yma yng Nghymru, gallwn gymryd yr awenau byd-eang go iawn. Rwy'n gwybod bod y Cynghrair Cymunedau Diwydiannol wedi cymeradwyo'r cynlluniau o'r safbwynt hwn, ac mae'n amlwg gweld pam wrth ystyried graddfa bosibl y manteision. Os bydd y cynlluniau'n cael eu gwireddu'n llawn, gallem fod yn edrych ar rwydwaith o chwe morlyn llanw, yr amcangyfrifir y byddant yn golygu buddsoddiad o £40 biliwn, gan greu bron 6,500 o swyddi hirdymor a chynhyrchu bron i £3 biliwn o GYC yn flynyddol. Ond ni fyddai'r manteision economaidd yn dod i ben yno. Byddai cyfleoedd ychwanegol o ran gwaith a'r economi yn cael eu creu yn ystod y gwaith o adeiladu'r morlynnoedd llanw, a'r amcangyfrif yw y byddai'r gadwyn gyflenwi, fel y mae siaradwyr eraill wedi cyfeirio ato heddiw, ar draws y pedwar morlyn arfaethedig yng Nghymru yn cynnwys miloedd lawer o swyddi, gan gynnwys degau o filoedd ym meysydd adeiladu a gweithgynhyrchu. A dyma lle mae etholaethau fel fy un i, yn hen Gymoedd y de, yn gallu elwa go iawn. Gallai cynlluniau ar gyfer morlynnoedd llanw yn Abertawe ac yn y pen draw yng Nghaerdydd a Chasnewydd greu cyfleoedd gwaith newydd o fewn pellter cymudo hawdd, ond o fewn y gadwyn gyflenwi mae yna hefyd gyfleoedd i fusnesau newydd a rhai sy'n bodoli eisoes mewn ardaloedd fel Cwm Cynon. Byddwn yn gobeithio bod rhannu'r manteision economaidd ehangach hyn yn ystyriaeth allweddol o fewn unrhyw gynllun yn y dyfodol, a hefyd eu bod yn ffurfio rhan o strategaeth newydd, ffres ar gyfer cynnal a chreu cyfleoedd cyflogaeth o ansawdd da yn y sector gweithgynhyrchu. Unwaith eto, mae cyfleoedd penodol i Gymru yma: mae 11.6 y cant o bobl Cymru wedi'u cyflogi mewn gweithgynhyrchu, y gydradd ail lefel uchaf yn y DU. Fel y mae tystiolaeth o 2015 a roddwyd i'r grŵp trawsbleidiol ar gymunedau diwydiannol yn ei ddangos, mae'r rhan fwyaf o'r swyddi hyn wedi'u lleoli yn y Cymoedd; mae gan fy etholaeth ddwywaith a hanner cyfartaledd y DU o swyddi yn y diwydiant gweithgynhyrchu. Fel y mae'r cynnig yn ei ddatgan, dylem geisio sicrhau'r budd economaidd mwyaf posibl o'r morlyn llanw arfaethedig ym mae Abertawe a'i dechnolegau cysylltiedig, ond byddwn yn gobeithio y caiff y budd hwn ei rannu'n deg ledled Cymru a'i ddefnyddio fel sbardun i wella perfformiad economaidd mewn ardaloedd fel fy un i. Ar gyfer fy mhwynt olaf, fodd bynnag, rwy'n mynd i ddatgan rhywfaint o rybudd. Dri mis yn ôl yma yn y Siambr hon buom yn trafod yr adroddiad 'Sefyllfa Natur' diweddaraf gan yr RSPB. Roedd yr adroddiad yn dweud wrthym bod 34 y cant o rywogaethau fertebraidd morol a 38 y cant o rywogaethau planhigol morol wedi gweld gostyngiad yn eu niferoedd yn ôl tueddiadau data tymor hir. Ar gyfer infertebratau morol, roedd y gostyngiad tymor hir yn fwy o bryder byth; roedd hyn yn effeithio ar dair o bob pedair rhywogaeth. Mae'r dystiolaeth hon yn tynnu sylw at freuder ein hecosystemau morol, ac yn golygu bod yn rhaid inni fod yn sensitif yn y modd yr ydym yn ymdrin â'r mater hwn. Rwy'n croesawu dull gweithredu Llywodraeth Cymru, sydd am briodi pob agwedd ar ei pholisi morol mewn cynllun morol cenedlaethol sy'n cydbwyso potensial economaidd dyfroedd Cymru â'n dyletswydd i'w diogelu a'u hamddiffyn, ac rwy'n edrych ymlaen at weld y manylion am hyn pan gânt eu cyhoeddi maes o law. Bydd y cynnig o adolygiad Hendry, sy'n galw am ddatblygu'r morlyn llanw ym mae Abertawe fel prosiect braenaru, yn ein galluogi i werthuso technoleg a chost-effeithiolrwydd y prosiect. Yn bwysig, byddai dull gweithredu o'r fath hefyd yn ein galluogi i astudio effaith morlyn llanw ar ei gynefin naturiol ac ar y rhywogaethau sy'n byw ynddo, gan fynd rywfaint o'r ffordd at ddiwallu pryderon dilys grwpiau amgylcheddol. Mae gan y prosiect morlyn llanw y cyfle i newid y ffordd yr ydym yn cynhyrchu ynni. Mae ganddo'r cyfle i drawsnewid, bywiogi ac ail-gydbwyso ein heconomi, a gyda'r cyfle a gyflwynir gan ddefnyddio morlyn llanw bae Abertawe fel cynllun braenaru, mae gennym y cyfle i wneud hyn yn iawn. Rwy'n gobeithio y bydd consensws Cymru y tu ôl i'r ddadl hon heddiw yn darparu'r catalydd fel y gall Llywodraeth y DU nawr symud y prosiect yn ei flaen. Diolch.