English: Thank you very much, Huw Irranca-Davies. I'm really pleased you've made that intervention and recognised the principles not just of the Co-operative Party, which are very much hardwired into Welsh Government values and principles as well, because my third point is about being connected. And what do we mean by that? That communities can work effectively in partnership to co-produce the services and manage assets and the support that they need. I will say, in coming to the conclusion of my response, that I welcome the recently published reports on community ownership from both the Institute of Welsh Affairs and the Wales Co-operative Centre, now Cwmpas. And I want to assure colleagues in the Senedd that communities, and community actions, and how we can support and empower them, are at the heart of the Welsh Government programme for government. I just want to mention the importance of resource. The community facilities programme is providing grants to help communities buy, develop and improve community assets. I think you will all know what that money can mean in your communities, and to some of these community assets, buildings and green spaces. We have provided over £41 million in capital grants to 295 projects. There are so many of those projects, with £19.5 million through the community facilities programme over the next three years, so please encourage proposals and developments. I visited a few recently, such as, on Saturday, Railway Gardens in Splott, operated by Green Squirrel, which is such an excellent example of this - a diverse community working together, very intergenerational, community action, local business, culture, music and food. But, also, you've only got to visit the Dusty Forge centre in Ely, the ACE project, but also, getting money out to sporting venues, community centres, mosques, temples, as well as churches and chapels. Not all the assets are community owned, but so many of them are run by the community and with the community, and we're now moving towards ensuring that we can help these projects with investment in energy efficiency. There's the Abergavenny Community Trust recently - they want net zero; they've got the solar panels, and we helped fund that. And we've also launched a £5 million community asset loan fund, delivered for us by the Wales Council for Voluntary Action, complementing the CFP. I've come to the end of the time that I've got to speak to you today, but I want to just say that, in terms of our third sector support, the WCVA, 19 county voluntary councils in Wales, third sector organisations, Cwmpas and the Development Trusts Association Wales are all helping us and looking at ways in which we can strengthen our commitment. Local authorities have a crucial role to play in terms of community asset transfers, where the asset owners are involved in the process before, during and after the transfer. [ Interruption.]
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Huw Irranca-Davies. Rwy'n falch iawn eich bod wedi gwneud yr ymyriad hwnnw ac wedi cydnabod egwyddorion nid yn unig y Blaid Gydweithredol, sydd wedi'u hymgorffori yng ngwerthoedd ac egwyddorion Llywodraeth Cymru hefyd, gan fod fy nhrydydd pwynt yn ymwneud â bod yn gysylltiedig. A beth a olygwn wrth hynny? Y gall cymunedau weithio'n effeithiol mewn partneriaeth i gydgynhyrchu'r gwasanaethau a rheoli asedau a'r cymorth sydd ei angen arnynt. Wrth orffen fy ymateb, rwyf am ddweud fy mod yn croesawu'r adroddiadau a gyhoeddwyd yn ddiweddar ar berchnogaeth gymunedol gan y Sefydliad Materion Cymreig a Chanolfan Cydweithredol Cymru, sef Cwmpas erbyn hyn. A hoffwn roi sicrwydd i fy nghyd-Aelodau yn y Senedd fod cymunedau, a gweithredu cymunedol, a sut y gallwn eu cefnogi a'u grymuso, yn ganolog i raglen lywodraethu Llywodraeth Cymru. Hoffwn grybwyll pwysigrwydd adnoddau. Mae'r rhaglen cyfleusterau cymunedol yn darparu grantiau i helpu cymunedau i brynu, datblygu a gwella asedau cymunedol. Credaf y bydd pob un ohonoch yn gwybod beth y gall yr arian hwnnw ei olygu yn eich cymunedau, ac i rai o'r asedau cymunedol, adeiladau a mannau gwyrdd hyn. Rydym wedi darparu dros £41 miliwn mewn grantiau cyfalaf i 295 o brosiectau. Ceir cymaint o'r prosiectau hynny, gyda £19.5 miliwn drwy'r rhaglen cyfleusterau cymunedol dros y tair blynedd nesaf, felly cofiwch annog cynigion a datblygiadau. Ymwelais ag ambell un yn ddiweddar, megis Gerddi Rheilffordd yn y Sblot ddydd Sadwrn, a weithredir gan y Wiwer Werdd, sy'n enghraifft mor wych o hyn - cymuned amrywiol yn cydweithio, cymuned sy'n pontio'r cenedlaethau, gweithredu cymunedol, busnesau lleol, diwylliant, cerddoriaeth a bwyd. Ond hefyd, mae angen ichi ymweld â chanolfan Dusty Forge yn Nhrelái, y prosiect Gweithredu yng Nghaerau a Threlái, ond hefyd, sicrhau bod arian yn cyrraedd lleoliadau chwaraeon, canolfannau cymunedol, mosgiau, temlau, yn ogystal ag eglwysi a chapeli. Nid yw'r holl asedau yn eiddo i'r gymuned, ond mae cymaint ohonynt yn cael eu rhedeg gan y gymuned a chyda'r gymuned, ac rydym bellach yn symud tuag at sicrhau y gallwn helpu'r prosiectau hyn gyda buddsoddiad mewn effeithlonrwydd ynni. Yn ddiweddar, Ymddiriedolaeth Gymunedol y Fenni - maent yn awyddus i gyflawni sero net; mae ganddynt y paneli solar, ac fe wnaethom eu helpu i ariannu hynny. Ac rydym hefyd wedi lansio cronfa benthyciadau asedau cymunedol, sy'n werth £5 miliwn, a weithredir ar ein rhan gan Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru, i ategu'r rhaglen cyfleusterau cymunedol. Rwyf wedi dod i ddiwedd yr amser sydd gennyf i siarad â chi heddiw, ond hoffwn ddweud, o ran ein cymorth i'r trydydd sector, fod CGGC, 19 o gynghorau gwirfoddol sirol yng Nghymru, sefydliadau'r trydydd sector, Cwmpas a Chymdeithas Ymddiriedolaethau Datblygu Cymru oll yn ein helpu ac yn edrych ar ffyrdd y gallwn gryfhau ein hymrwymiad. Mae gan awdurdodau lleol ran hollbwysig i'w chwarae yn y gwaith o drosglwyddo asedau cymunedol, lle mae perchnogion yr asedau yn rhan o'r broses cyn, yn ystod ac ar ôl y trosglwyddo. [ Torri ar draws.]