techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, perhaps, I can give you a little piece of advice as you start your new role, and that's not to believe everything you read in the press. I think that's the first thing to say. In relation to the definition of a land manager, as I say, the majority of our land managers in Wales are farmers and have always been. I don't think it's a huge change of direction. You'll be aware of the two schemes that we're bringing forward: the economic resilience scheme and the public goods scheme. Now, what we're consulting on is the make-up of those schemes and how those schemes can ensure that we deliver our objectives in relation to the five principles that I set back in February for our sector. So, the consultation is there. I've heard in the press that we'll be funding allotments. We won't be funding allotments. So, I think it is important that we have clarification around the consultation, and I would again urge as many people as possible to bring forward their views.
Welsh: Wel, efallai y gallaf roi ychydig o gyngor ichi wrth i chi ddechrau ar eich rôl newydd, sef i beidio â chredu popeth a ddarllenwch yn y wasg. Credaf mai dyna'r peth cyntaf i'w ddweud. Mewn perthynas â'r diffiniad o reolwr tir, fel y dywedaf, mae mwyafrif ein rheolwyr tir yng Nghymru yn ffermwyr ac wedi bod felly erioed. Ni chredaf fod hyn yn newid mawr o ran cyfeiriad. Fe fyddwch yn ymwybodol o'r ddau gynllun rydym yn eu cyflwyno: y cynllun cadernid economaidd a'r cynllun nwyddau cyhoeddus. Nawr, rydym yn ymgynghori ar gyfansoddiad y cynlluniau hynny a sut y gall y cynlluniau sicrhau y byddwn yn cyflawni ein hamcanion o ran y pum egwyddor a nodais ym mis Chwefror ar gyfer ein sector. Felly, mae'r ymgynghoriad yno. Rwyf wedi clywed yn y wasg y byddwn yn ariannu rhandiroedd. Ni fyddwn yn ariannu rhandiroedd. Felly, credaf ei bod yn bwysig inni fod yn eglur ynglŷn â'r ymgynghoriad, ac unwaith eto, buaswn yn annog cynifer o bobl â phosibl i ddweud eu barn.
English: I'm grateful for that explanation, and maybe I can give a bit of advice back to the Cabinet Secretary: actually, I took it from a one-on-one interview that was in Wales Farmer yesterday, in which you gave a series of answers, so they were your answers that I was deducing my questions from. Clearly, they did leave the door open to interpretation of what a land manager was and actually who would be eligible for this funding. I appreciate the consultation is out there and there's much work to be done on that consultation, but there are some grey areas. You've clarified it to a point, about allotments, for example, and I presume that that would feed through into public bodies or private companies as well, as I cited, that wouldn't be eligible. But one thing that, obviously, the consultation doesn't touch on is volatility in the marketplace. It talks of public goods and it talks about the environment, it does. As we're going through a heatwave at the moment, if you've got a farmer producing crops and producing livestock from the land in Wales, that volatility in the weather and the conditions is something that you can't mitigate. Any business plan you draw up cannot take that into account. What weight will you be giving to the volatility, to the very delicate environment that farmers and land managers work in, that no business plan can take account of? Is this an omission from the consultation and you'll be looking at it during further opportunities, or, under the two headings you've got, you've got volatility in there and it's just difficult at the moment to find it?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am yr eglurhad hwnnw, ac efallai y gallaf roi ychydig o gyngor yn ôl i Ysgrifennydd y Cabinet: mewn gwirionedd, fe'i cymerais o gyfweliad un i un yn y Wales Farmer ddoe, lle rhoesoch gyfres o atebion, felly roedd fy nghwestiynau'n seiliedig ar eich atebion chi. Yn amlwg, roeddent yn gadael y drws yn agored i ddehongliad o'r hyn yw rheolwr tir a phwy fyddai'n gymwys ar gyfer y cyllid hwn. Rwy'n sylweddoli bod yr ymgynghoriad ar waith a bod llawer o waith i'w wneud ar yr ymgynghoriad hwnnw, ond ceir rhai mannau niwlog. Rydych wedi egluro hyn i raddau, ynghylch rhandiroedd er enghraifft, ac rwy'n cymryd y byddai hynny'n cynnwys cyrff cyhoeddus neu gwmnïau preifat hefyd, fel y nodwyd gennyf, na fyddent yn gymwys. Ond un peth, yn amlwg, nad yw'r ymgynghoriad yn ei grybwyll yw ansefydlogrwydd yn y farchnad. Mae'n sôn am nwyddau cyhoeddus ac yn sôn am yr amgylchedd, yn wir. A ninnau'n cael tywydd poeth ar hyn o bryd, os oes gennych ffermwr yn cynhyrchu cnydau a chynhyrchu da byw o'r tir yng Nghymru, mae'r ansefydlogrwydd yn y tywydd a'r amodau yn rhywbeth na ellir ei liniaru. Ni all unrhyw gynllun busnes a luniwch roi ystyriaeth i hynny. Pa bwysau fyddwch chi'n ei roi i'r ansefydlogrwydd, i'r amgylchedd bregus iawn y mae ffermwyr a rheolwyr tir yn gweithio ynddo, na all unrhyw gynllun busnes roi ystyriaeth iddo? A yw wedi'i hepgor o'r ymgynghoriad a byddwch yn edrych arno yn ystod cyfleoedd pellach, neu o dan y ddau bennawd sydd gennych, mae gennych ansefydlogrwydd yno ac mae'n anodd dod o hyd iddo ar hyn o bryd?
English: In relation to volatility, obviously we work very closely with the UK Government and the other devolved administrations around that. I think you make a very pertinent point - we haven't seen this sort of weather for over 30, 40 years. So, I think it is important to make sure that we help businesses in relation to their business plans around volatility. Just going back to the previous question on the public goods scheme, I recognise that so many of our farmers bring forward public goods at the moment that they don't get paid for and I think that's wrong. We put a huge amount of value on our public goods in Wales and I want to make sure that that is recognised, going forward with the schemes.
Welsh: Mewn perthynas ag ansefydlogrwydd, yn amlwg, rydym yn gweithio'n agos iawn gyda Llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig eraill ar hynny. Credaf eich bod yn gwneud pwynt perthnasol iawn - nid ydym wedi gweld y math hwn o dywydd ers dros 30, 40 mlynedd. Felly, credaf ei bod yn bwysig sicrhau ein bod yn helpu busnesau gyda'u cynlluniau busnes mewn perthynas ag ansefydlogrwydd. Gan ddychwelyd at y cwestiwn blaenorol ar y cynllun nwyddau cyhoeddus, rwy'n cydnabod bod llawer iawn o'n ffermwyr yn darparu nwyddau cyhoeddus ar y funud heb gael eu talu amdanynt a chredaf fod hynny'n anghywir. Rydym yn rhoi gwerth aruthrol ar ein nwyddau cyhoeddus yng Nghymru ac rwy'n awyddus i sicrhau bod hynny'n cael ei gydnabod, wrth fwrw ymlaen gyda'r cynlluniau.
English: Diolch, Llywydd. Cabinet Secretary, Jeremy Corbyn believes that a basic income is a very good idea. Can you explain why you don't think it's a good idea for Welsh farmers?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, mae Jeremy Corbyn yn credu bod incwm sylfaenol yn syniad da iawn. A allwch esbonio pam na chredwch ei fod yn syniad da i ffermwyr Cymru?
English: I presume you're referring to the basic payments scheme and direct payments. I don't believe the common agricultural policy has delivered the outcomes that we think we can get more out of and that are of such huge importance here in Wales.
Welsh: Rwy'n cymryd eich bod yn cyfeirio at y cynllun taliadau sylfaenol a thaliadau uniongyrchol. Ni chredaf fod y polisi amaethyddol cyffredin wedi darparu'r canlyniadau y credwn y gallwn gael mwy allan ohonynt ac sydd mor hynod o bwysig yma yng Nghymru.
English: Well, I thank you for that reply, and you're right that I am referring to the break of the link between what you could describe as a basic income and a move - significant shift - to outcomes based on public goods, as you've just described it, which is Treasury language to justify some of this. I understand that, and I think there's a lot in your consultation paper that is to be worked with and the grain of which I accept. But in breaking the link between the land that a farmer is responsible for, and the family farm in particular in Wales, you are also breaking the link between wholesome, sustainable food production and the ongoing support of payments. And I wonder whether you still believe such food production is in itself a public good or merely the associated environmental benefits, which you've just described.
Welsh: Wel, diolch am eich ateb, ac rydych yn llygad eich lle fy mod yn cyfeirio at y toriad yn y cysylltiad rhwng yr hyn y gellid ei ddisgrifio fel incwm sylfaenol a newid - newid sylweddol - i ganlyniadau sy'n seiliedig ar nwyddau cyhoeddus, fel rydych newydd ei ddisgrifio, gan ddefnyddio iaith y Trysorlys i gyfiawnhau rhywfaint o hyn. Rwy'n deall hynny, a chredaf fod llawer yn eich papur ymgynghori i weithio gydag ef ac rwy'n derbyn y cyfeiriad y mae'n mynd iddo. Ond wrth dorri'r cysylltiad rhwng y tir y mae ffermwr yn gyfrifol amdano, a'r fferm deuluol yn arbennig yng Nghymru, rydych hefyd yn torri'r cysylltiad rhwng cynhyrchu bwyd iachus, cynaliadwy a chymorth parhaus y taliadau. A thybed a ydych yn dal o'r farn fod cynhyrchu bwyd yn y fath fodd yn nwydd cyhoeddus ynddo'i hun, neu a yw hynny ond yn cynnwys y manteision amgylcheddol cysylltiedig a ddisgrifiwyd gennych.
English: Food production is vitally important and I refer to the five principles and about delivering on the objectives of the five principles, and food production is one of them, and I was absolutely determined that it would be one of them, but it's not a public good. Food is not a public good. It has a market and so it cannot be a public good. So, what I suppose we're doing is creating a market, if you like, for public goods, but food is not a public good.
Welsh: Mae cynhyrchu bwyd yn hollbwysig a chyfeiriaf at y pum egwyddor ac at gyflawni amcanion y pum egwyddor, ac mae cynhyrchu bwyd yn un ohonynt, ac roeddwn yn gwbl benderfynol y byddai'n un ohonynt, ond nid yw'n nwydd cyhoeddus. Nid yw bwyd yn nwydd cyhoeddus. Mae ganddo farchnad ac felly ni all fod yn nwydd cyhoeddus. Felly, mae'n debyg mai'r hyn rydym yn ei wneud yw creu marchnad, os mynnwch, ar gyfer nwyddau cyhoeddus, ond nid yw bwyd yn nwydd cyhoeddus.
English: I think that the way you produce food is a public good and I think that sustainable and wholesome food is something that we should be trying to achieve for the wider benefit of the environment, our public health and everything else, so I would certainly want and urge people to respond to your consultation in making that strong link. What we don't want to see, and I'm sure you'd agree, is the end of the family farm in Wales, the end of farmers who are responsible and stewards of the land that they either own or have tenanted - because it's increasingly also a tenanted landscape that we see. And we wouldn't want the end of that and then the replacement of family farms by employed land managers or people who are wardens or anything else. The key to maintaining your safe environment is that long-term investment, that long-term resilience, and a family farm and a farmer, himself or herself, at the heart of it. But, as you have suggested that a greater number of people will be able to fish in this declining pond, can you also reply as to how we will ensure that this will be a long-term and sustainable construct under your consultation? At the moment, the common agricultural policy is seven years; though there are changes, they are often gradual, and farmers, particularly if we're moving towards public goods, will need to demonstrate things like carbon capture or flood prevention not over one year or two years, but over a long period of time. So, are you taking fully into account the need for multi-annual frameworks and investment in your land management policies?
Welsh: Credaf fod y ffordd rydych yn cynhyrchu bwyd yn nwydd cyhoeddus a chredaf fod bwyd cynaliadwy a iachus yn rhywbeth y dylem fod yn ceisio'i gyflawni er budd ehangach yr amgylchedd, ein hiechyd cyhoeddus a phopeth arall, felly buaswn yn sicr yn awyddus i annog pobl i ymateb i'ch ymgynghoriad wrth wneud y cysylltiad cryf hwnnw. Yr hyn nad ydym am ei weld, ac rwy'n siŵr y byddech yn cytuno, yw diwedd ar y fferm deuluol yng Nghymru, diwedd ar y ffermwyr sy'n gyfrifol am, ac yn stiwardio'r tir y maent naill ai'n berchen arno neu'n ei osod ar rent - gan ein bod yn gweld mwy a mwy o dir yn cael ei osod ar rent. Ac ni fyddem am weld diwedd ar hynny, a ffermydd teuluol yn cael eu disodli gan reolwyr tir cyflogedig neu bobl sy'n wardeiniaid neu unrhyw beth arall. Mae'r buddsoddiad hirdymor hwnnw a'r cadernid hirdymor hwnnw'n allweddol i gynnal eich amgylchedd diogel, ac mae fferm deuluol a'r ffermwr ei hun yn ganolog i hynny. Ond gan eich bod wedi awgrymu y bydd nifer fwy o bobl yn gallu pysgota yn y pwll hwn sy'n mynd yn llai, a allwch ateb hefyd sut y byddwn yn sicrhau y bydd hon yn elfen gynaliadwy a hirdymor o dan eich ymgynghoriad? Ar hyn o bryd, mae'r polisi amaethyddol cyffredin yn saith mlynedd o hyd; er bod newidiadau, maent yn aml yn rhai graddol, ac yn enwedig os ydym yn symud tuag at nwyddau cyhoeddus, bydd angen i ffermwyr arddangos pethau fel dal carbon neu atal llifogydd, nid dros flwyddyn neu ddwy flynedd, ond dros gyfnod hir o amser. Felly, a ydych yn rhoi ystyriaeth lawn i'r angen am fframweithiau a buddsoddiad amlflwydd yn eich polisïau rheoli tir?
English: Diolch yn fawr, Llywydd. I've had a great deal of contact recently with animal welfare campaigners who are concerned about pre-stunning of animals and ritual slaughter, in particular. And they've pointed out to me that non-stun slaughter has now been banned in Denmark, Iceland, Sweden and New Zealand, that the British Veterinary Association have said that pre-stunning is superior from a welfare point of view, and that recent methodological developments in electroencephalograms allow the experience of pain to be assessed more directly than ever before, and, in relation to calves that are slaughtered by ventral neck incision, it's apparently now quite clear that this could be perceived as painful in the period between the incision and the loss of consciousness. So, in these circumstances, will the Cabinet Secretary look again - in line with the BVA's viewpoint and the RSPCA's, and many other organisations involved in animal welfare, that the only way to adhere to the highest standards of animal welfare in Welsh slaughterhouses is to ensure that all animals are stunned before slaughter for whatever reason?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Rwyf wedi cael llawer o gysylltiad yn ddiweddar ag ymgyrchwyr lles anifeiliaid sy'n pryderu am stynio anifeiliaid cyn eu lladd a defodau lladd anifeiliaid, yn benodol. Ac maent wedi tynnu fy sylw at y ffaith bod lladd heb stynio bellach wedi'i wahardd yn Nenmarc, Gwlad yr Iâ, Sweden a Seland Newydd, fod Cymdeithas Milfeddygon Prydain wedi dweud bod stynio anifeiliaid cyn eu lladd yn well o safbwynt lles, a bod datblygiadau methodolegol diweddar mewn electro-enseffalogramau yn ein galluogi i asesu'r profiad o boen yn fwy uniongyrchol nag erioed o'r blaen, ac mewn perthynas â lloi sy'n cael eu lladd drwy doriad fentrol i'r gwddf, mae'n debyg ei bod bellach yn gwbl glir y gellid dweud bod hyn yn boenus yn y cyfnod rhwng torri'r gwddf a cholli ymwybyddiaeth. Felly, yn yr amgylchiadau hyn, a wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet edrych eto - yn unol â safbwyntiau Cymdeithas Milfeddygon Prydain a'r RSPCA, a llawer o sefydliadau eraill sy'n ymwneud â lles anifeiliaid, mai'r unig ffordd o gadw at y safonau uchaf o ran lles anifeiliaid mewn lladd-dai yng Nghymru yw drwy sicrhau bod pob anifail yn cael eu stynio cyn eu lladd am ba reswm bynnag?
English: This is certainly a discussion I had with the British Veterinary Association just a couple of weeks ago, and I've asked officials to look at the information they've brought forward for me in detail.
Welsh: Mae hon yn sicr yn drafodaeth a gefais gyda Chymdeithas Milfeddygon Prydain ychydig wythnosau yn ôl, ac rwyf wedi gofyn i swyddogion edrych ar y wybodaeth a gefais ganddynt yn fanwl.
English: Good. Well, I'm grateful for that reply, which I regard as very positive. In the event that the Cabinet Secretary decides not to change the law in this respect, will she consider an alternative proposition, which also comes from the BVA? They say that they recognise that, whilst pre-stunning is superior from a welfare point of view, should non-stun slaughter continue to be permitted, post-cut stunning offers a valid means of reducing the suffering of animals at slaughter. And post-cut stunning, I think, would meet most of the objections from religious groups.
Welsh: Da iawn. Wel, rwy'n ddiolchgar am yr ateb hwnnw, a chredaf ei fod yn gadarnhaol iawn. Pe bai Ysgrifennydd y Cabinet yn penderfynu peidio â newid y gyfraith yn hyn o beth, a wnaiff ystyried cynnig amgen, a wnaed hefyd gan Gymdeithas Milfeddygon Prydain? Dywedant eu bod yn cydnabod, er bod stynio cyn lladd yn well o safbwynt lles, pe bai lladd heb stynio yn parhau i gael ei ganiatáu, y byddai stynio ar ôl torri yn ddull dilys o leihau dioddefaint anifeiliaid wrth eu lladd. A chredaf y byddai stynio ar ôl torri yn bodloni'r rhan fwyaf o'r gwrthwynebiad gan grwpiau crefyddol.
English: Well, as I say, I'm waiting for officials to come back with advice for me following the initial discussion I've had with the BVA, so, you know, I'm not going to make policy up on the hoof now, but it's obviously an ongoing process for me.
Welsh: Wel, fel y dywedaf, rwy'n aros i swyddogion roi cyngor i mi ar ôl y drafodaeth gychwynnol a gefais gyda Chymdeithas Milfeddygon Prydain, felly, nid wyf am lunio'r polisi yn y fan a'r lle yn awr, ond mae'n amlwg yn broses barhaus i mi.
English: Making policy on the hoof would not be appropriate, even for an agriculture spokesman, I'm sure. As the Cabinet Secretary will know, there has been a huge increase in the growth of the halal meat market in particular. Much of this food is not being consumed by Muslims, and it's gone into mainstream takeaways and fast food outlets as well. A lot of people have objections for whatever reason on animal welfare grounds to eating such food. Would she agree with me that it is important that people should know what they're eating and that those who are concerned about the animal welfare considerations that I've mentioned ought therefore to be able to make an informed choice in such circumstances? Will she commit to prioritising greater consumer awareness on religious slaughter and non-stun slaughter, not just through labelling products in supermarkets but also in restaurants and takeaways?
Welsh: Ni fyddai llunio polisi yn y fan a'r lle yn briodol, hyd yn oed i lefarydd amaethyddiaeth, rwy'n siŵr. Fel y gŵyr Ysgrifennydd y Cabinet, mae cynnydd enfawr wedi bod yn nhwf y farchnad cig halal yn enwedig. Nid Mwslimiaid sy'n bwyta llawer o'r bwyd hwn, ac mae wedi mynd i mewn i siopau tecawê prif ffrwd a siopau bwyd brys hefyd. Mae llawer o bobl yn gwrthwynebu bwyta bwyd o'r fath am ba reswm bynnag ar sail lles anifeiliaid. A fyddai'n cytuno â mi ei bod yn bwysig i bobl wybod beth y maent yn ei fwyta, ac felly, y dylai'r rheini sy'n pryderu am yr ystyriaethau lles anifeiliaid a grybwyllais allu gwneud dewis gwybodus mewn amgylchiadau o'r fath? A wnaiff hi ymrwymo i flaenoriaethu mwy o ymwybyddiaeth ymhlith defnyddwyr o ladd at ddibenion crefyddol a lladd heb stynio, nid yn unig drwy labelu cynnyrch mewn archfarchnadoedd ond mewn bwytai a siopau tecawê hefyd?
English: I absolutely agree - it's very important that people know what they're eating, and I think that, certainly amongst restaurants, that consumer awareness is not out there. I was in a restaurant where I noticed, when I came out, that there was a very small sign at the bottom of the door that said that all meat was halal. Now, I think that should be far more visible, in the way that we've done with food hygiene standards, for instance. So, I absolutely agree that it's very important that people know what they're eating.
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr - mae'n bwysig iawn fod pobl yn gwybod beth y maent yn ei fwyta, a chredaf, yn sicr mewn perthynas â bwytai, nad yw defnyddwyr yn ymwybodol o'r pethau hyn. Roeddwn mewn bwyty lle y sylwais, wedi i mi ddod allan, ar arwydd bach iawn ar waelod y drws a ddywedai fod yr holl gig yn gig halal. Nawr, credaf y dylai fod yn llawer mwy gweladwy, fel rydym wedi'i wneud gyda safonau hylendid bwyd, er enghraifft. Felly, rwy'n cytuno'n llwyr ei bod yn bwysig iawn i bobl wybod beth y maent yn ei fwyta.
English: Thank you. Our Warm Homes programme is making good progress, reducing fuel poverty households by six percentage points across Wales between 2012 and 2016. Since 2012, we've invested over £25 million installing energy efficiency improvements in low-income households in Bridgend, Neath Port Talbot, Rhondda Cynon Taf, Swansea and the Vale of Glamorgan.
Welsh: Diolch. Mae ein rhaglen Cartrefi Clyd yn gwneud cynnydd da, gan leihau nifer y cartrefi mewn tlodi tanwydd chwe phwynt canran ledled Cymru rhwng 2012 a 2016. Ers 2012, rydym wedi buddsoddi dros £25 miliwn ar osod gwelliannau effeithlonrwydd ynni mewn cartrefi incwm isel ym Mhen-y-bont ar Ogwr, Castell-nedd Port Talbot, Rhondda Cynon Taf, Abertawe a Bro Morgannwg.
English: Thank you for that answer, Cabinet Secretary. It's important that we do recognise the good work that's been going on in reducing fuel poverty and the action being taken to insulate properties in particular. But, of course, there is a problem with that. Many of my constituents have faced the challenges of cavity wall insulation. They've gone through those programmes, supported by Welsh Government, with businesses coming in, selling their product, basically getting the work done, and then they find they have problems down the line. And, of course, these problems should all be protected against by CIGA, the Cavity Insulation Guarantee Agency. Whether you're living in Briton Ferry, Port Talbot, Cymmer, Croeserw, Gwynfi - no matter where it is, there are problems with CIGA. I've brought this to your attention before. What's the Welsh Government doing to ensure that CIGA lives up to its actual obligations and delivers guarantees for those people?
Welsh: Diolch am eich ateb, Ysgrifennydd y Cabinet. Mae'n bwysig ein bod yn cydnabod y gwaith da sydd wedi bod yn digwydd ar leihau tlodi tanwydd a'r camau sy'n cael eu cymryd i insiwleiddio tai yn benodol. Ond wrth gwrs, ceir problem gyda hynny. Mae llawer o fy etholwyr wedi wynebu heriau inswleiddio waliau ceudod. Maent wedi mynd drwy'r rhaglenni, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, gyda busnesau'n dod i mewn, yn gwerthu eu cynnyrch, yn gwneud y gwaith yn y bôn, ac yna gwelant fod ganddynt broblemau yn nes ymlaen. Ac wrth gwrs, dylai CIGA, yr Asiantaeth Gwarantau Inswleiddio Waliau Dwbl, ddiogelu rhag yr holl broblemau hyn. Pa un a ydych yn byw yn Llansawel, Port Talbot, Cymer, Croeserw, Gwynfi - ni waeth ymhle, ceir problemau gyda CIGA. Rwyf wedi tynnu eich sylw at hyn eisoes. Beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau bod CIGA yn cyflawni eu rhwymedigaethau ac yn darparu gwarantau i'r bobl hynny?