English: I don't want to rehearse what Dai Lloyd, the committee Chair, has already said, but I certainly want to put on record that I agree with the comments that we've just heard and agree with the conclusions of this report. Of course, there are additional demands arising during the winter months, particularly, as we heard during our inquiry, in terms of the kind of health problems arising with elderly people, and children too. But what struck me more than anything during this inquiry, and in the conclusions of the report, is the degree to which winter pressures are pressures that aren't necessarily caused by factors that are beyond the control of Government - for example the weather, or cold weather particularly - but they are pressures caused by factors that should be within the Government's control. That's what causes many of the problems that we see within the service. We know how important flu vaccination is, and we know that front-line staff in the health service should receive that vaccination. It's not expensive to ensure that that happens, but we did receive clear evidence suggesting that staff in our hospitals weren't taking up that vaccination. That's the kind of thing that should be relatively fundamental in this area. We also heard that preparations within the social care sector for the winter weren't as detailed as, perhaps, they should be. I know that these benches often refer critically to the Westminster Government for failing, in the English context, to realise the value of social care within the health and social care service as a whole. But here, I think, we have an example of the Welsh Government also making a similar error of planning - yes, as is required for the NHS - but failing to simultaneously give due attention to the care system more broadly. The evidence that we as a committee heard certainly reinforces our view that there is, perhaps, a crisis facing social care, and we will be focusing on that in the Plaid Cymru debate later this afternoon. I will quickly turn to the number of beds in our hospitals used at any particular time. Over the last two decades, there's been a reduction in the number of beds available within the health service in Wales, and that is driven largely by ideology more than funding, if truth be told. But we as a committee heard evidence that the bed shortages have now reached a point that is causing a problem within the health service. We know that occupancy should be no more than 85 per cent or it creates problems in terms of flexibility within the system. Many have suggested to me that those who refuse to accept that concept of not going over 85 per cent are those who have supported an ideological shift towards reducing the number of beds within the health service. I do think that we need to commence a programme of ensuring that the beds are in place, and we will also cover that issue later on this afternoon in our debate. But, as I say, I think the greatest lesson we can learn from our inquiry as a committee is that the health service is facing pressures throughout the year, and that the pressure and what happens in the winter months - the additional demands from older people and children - is something that's going to happen next year too, and it will happen the following year. So, we should be able to make preparations, particularly given the demographic changes and the increase in chronic illness and so on. So, we know what the pressures are, we have some forewarning of that and, quite simply, we should be doing more about it.
Welsh: Nid wyf yn dymuno ailddatgan yr hyn mae Dai Lloyd, Cadeirydd y pwyllgor, wedi'i ddweud yn barod, ond rwyf yn sicr am iddo gael ei gofnodi fy mod i yn sicr yn cyd-fynd â'r sylwadau glywsom ni yn fanna ac yn cytuno efo casgliadau'r adroddiad yma. Wrth gwrs bod yna ofynion gwahanol yn codi yn ystod y gaeaf, yn enwedig, fel y clywsom ni yn ystod ein hymchwiliad ni, o ran y mathau o broblemau iechyd sy'n codi efo'r henoed ac efo plant hefyd. Ond beth wnaeth fy nharo i, rwy'n meddwl, mwy na dim byd yn ystod yr ymchwiliad ac yng nghanfyddiadau'r adroddiad ydy'r graddau mae pwysau'r gaeaf yn bwysau sydd ddim yn cael eu hachosi gan ffactorau sydd y tu hwnt i reolaeth Llywodraeth, fel y tywydd ac oerfel, ond mai pwysau sy'n cael eu hachosi gan ffactorau a ddylai fod o fewn rheolaeth y Llywodraeth sy'n achosi'r problemau rydym yn eu gweld o fewn y gwasanaeth. Rydym yn gwybod, onid ydym, pa mor bwysig ydy brechiad y ffliw, er enghraifft, ac rydym yn gwybod y dylai staff ar y rheng flaen o fewn iechyd gael y brechiad hwnnw. Nid yw'n gostus i sicrhau bod staff yn ei gael o. Ond mi dderbyniom ni dystiolaeth glir yn awgrymu nad yw staff yn ein hysbytai ni ddim yn derbyn y brechiad yna. Dyma'r math o beth ddylai fod yn gymharol sylfaenol. Mi glywsom ni hefyd nad yw paratoadau o fewn y sector gofal cymdeithasol ar gyfer y gaeaf ddim mor fanwl ag y dylen nhw fod. Rwy'n gwybod bod y meinciau yma yn aml yn cyfeirio'n feirniadol at Lywodraeth San Steffan am fethu, yng nghyd-destun Lloegr, â sylweddoli gwerth gofal cymdeithasol o fewn y gwasanaeth iechyd a gofal cymdeithasol yn gyfan. Ond yn fan hyn, rwy'n meddwl bod gennym enghraifft o Lywodraeth Cymru hefyd yn gwneud camgymeriad tebyg o gynllunio - ie, fel sydd ei angen ar gyfer y gwasanaeth iechyd, yr NHS - ond yn methu ar yr un pryd â rhoi'r sylw ddylai gael ei roi i'r system ofal yn ehangach. Mae'r dystiolaeth y clywsom ni fel pwyllgor yn sicr yn atgyfnerthu, yn ein barn ni, y teimlad bod yna argyfwng yn wynebu gofal cymdeithasol, ac mi fyddwn ni yn rhoi ffocws i hynny yn nadl Plaid Cymru yn ddiweddarach y prynhawn yma. Mi wna i roi sylw yn sydyn i faint o wlâu yn ein hysbytai ni sy'n cael eu defnyddio ar unrhyw adeg. Dros y ddau ddegawd diwethaf, mae yna ostyngiad wedi bod yn nifer y gwlâu sydd ar gael o fewn y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, a hynny, rwy'n meddwl, wedi cael ei yrru gan ideoleg, yn fwy na chyllid, mewn difri. Ond mi welsom ni fel pwyllgor dystiolaeth bod y diffyg gwlâu wedi cyrraedd at bwynt rŵan sy'n achosi problem o fewn y gwasanaeth iechyd. Rŷm ni'n gwybod na ddylai 'occupancy' fod mwy nag 85 y cant neu mae hynny'n achosi problemau o ran hyblygrwydd o fewn y system. Mae sawl un wedi awgrymu wrthyf fi bod y rheini sy'n gwrthod gweld y cysylltiad yna efo pwysigrwydd peidio â mynd dros yr 85 y cant - bod y bobl yna hefyd yn rhai sydd wedi cefnogi symudiad ideolegol tuag at leihau nifer y gwlâu o fewn y gwasanaeth iechyd. Mae'n rhaid inni, rwy'n meddwl, gychwyn ar raglen o sicrhau bod gennym ni'r gwlâu ar gael, ac mi wnawn ni roi sylw i hynny hefyd yn ein dadl ni y prynhawn yma. Ond, fel rwy'n dweud, rwy'n meddwl mai'r wers fwyaf y gallwn ni ei chymryd o'n hymchwiliad ni fel pwyllgor ydy bod y gwasanaeth iechyd yn wynebu pwysau drwy'r flwyddyn, a bod y pwysau a'r hyn sy'n digwydd o fewn y maes iechyd yn y gaeaf - yr anghenion ychwanegol gan blant a phobl hŷn - yn rhywbeth yr ydym ni'n gwybod sy'n mynd i ddigwydd y flwyddyn nesaf hefyd, ac mae'n mynd i ddigwydd y flwyddyn wedyn. Felly, mi ddylem ni fod yn gallu paratoi mwy, yn enwedig o ystyried y newidiadau yn ein poblogaeth ni a'r cynnydd mewn salwch cronig ac ati. Felly, rŷm ni'n gwybod beth ydy'r pwysau, rŷm ni'n gwybod hynny ymlaen llaw, ac, yn syml iawn, mi ddylem ni fod yn gwneud mwy am y peth.