English: The debate on the annual report on equality is timely, given what's happening not only in the UK in this post-European Union era but also in the United States, with the racist and discriminatory attitudes taken by the new President against Muslim refugees. Future generations will look at this period in history, and we, as politicians, will be at risk of being harshly judged for not taking a stand in the rise of the extreme right wing. Too often these days, I'm reminded that politics is no longer a battle of ideas - socialism against conservatism, individualism against communism. Rather, it is an unremitting battle between the politics of mercy on the one hand and the politics of intolerance and prejudice on the other. This report does demonstrate that Wales is not an equal nation. Almost one in four people in Wales is living in poverty; 32 per cent of children are living in poverty; 27 per cent of disabled people, and 38 per cent of ethnic minority people are living in poverty. Wales is not an equal nation. A little over three quarters of hate crimes that are reported to the police are race related, and it is black people who are most likely to suffer these attacks. What's most striking, generally speaking, in this report is that there hasn't been much progress against many of the indicators included in the report. In those areas where there have been changes, progress has been slow. In the report, the Government notes that this reflects the nature of the indicators, where any movement tends to be gradual and over a long period of time. But in looking at the indicators, their content makes it very difficult to measure any successes. So, Plaid Cymru will be supporting the Conservative amendments today that call on the Government 'to implement effective action planswith measurable objectives and outcomes created for all future reports.' But I must say that there is no doubt that it's the Conservatives and their policies that are responsible for much for the inequality and unfairness that currently exist in Wales. There is one specific element that isn't included as part of the Government's equality strategy and I do want to highlight in concluding my contribution to this afternoon's debate, and that is geographical equality here in Wales. I will ask the Cabinet Secretary to consider including geographical elements in any strategy or any new reviews in future. There are major differences between salaries in different areas of Wales. For example, workers in Dwyfor Meirionnydd earn over £100 less per week than the Welsh average, and this is also true for a number of Valleys areas. We're all aware that a historical lack of investment by the UK Government has tended to benefit one part of the country, namely the south-east of England, over and above any other part of the country. But in looking at the per capita spend by the Welsh Government over the past four years, it is clear that that pattern has been adopted here in Wales, too. According to your own Government figures, capital investment in north Wales next year will be half of what it is expected to be in the south-east of Wales. So, if we are to tackle this lack of equality in Wales, we must ensure that any debate or any future strategies to make Wales a more equal nation do include geographical equality. We heard mention earlier in the Chamber about the need for an economic strategy for Wales as a matter of urgency. Any such strategy should give full consideration to issues of equality - poverty, the geographical unfairness that exists in Wales, the inequality faced by minority groups, and also the inequality between women and men in the workplace, with 29 per cent of women earning less than the living wage. The figure for men is 20 per cent. I look forward to seeing the eight equality objectives of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 starting to take root in Wales, but far, far, far more work needs to take place in order to achieve the aim of a more equal Wales. And crucial to all of this will be the local well-being plans that are to be published by 2018. We as an Assembly must scrutinise those in great detail to ensure that they do work effectively.
Welsh: Mae'r ddadl am yr adroddiad blynyddol ar gydraddoldeb yn amserol, o ystyried yr hyn sy'n digwydd nid yn unig ym Mhrydain yn yr oes ôl-Undeb Ewropeaidd hon ond yn yr Unol Daleithiau hefyd, gydag agwedd gwahaniaethol a hiliol Arlywydd yr Unol Daleithiau yn erbyn ffoaduriaid Mwslemaidd. Mi fydd cenedlaethau'r dyfodol yn edrych ar y cyfnod yma mewn hanes ac mi fyddwn ni, yn benodol, fel gwleidyddion, mewn perig o gael ein barnu'n llym am ein diffyg safiad yn wyneb y cynnydd mewn gwleidyddiaeth eithafol y dde. Yn rhy aml y dyddiau yma, rydw i'n cael fy atgoffa nad ydy gwleidyddiaeth yn frwydr o syniadau bellach - sosialaeth yn erbyn ceidwadaeth, unigolyddiaeth yn erbyn comiwnyddiaeth. Yn hytrach, mae hi'n frwydr ddi-dor rhwng gwleidyddiaeth o oddefgarwch a thrugaredd ar un llaw o'i chymharu â gwleidyddiaeth o anoddefgarwch a rhagfarn anhrugarog ar y llaw arall. Mae'r adroddiad yma'n dangos nad ydy Cymru yn wlad gydradd. Mae bron i un o bob pedwar person yng Nghymru yn byw mewn tlodi. Mae 32 y cant o blant yn byw mewn tlodi. Mae 27 y cant o bobl anabl a 38 y cant o leiafrifoedd ethnig yn byw mewn tlodi. Nid ydy Cymru yn wlad gydradd. Mae ychydig dros dri chwarter y troseddau casineb y rhoddir gwybod amdanyn nhw i'r heddlu yn cael eu hysgogi gan hil, a phobl dduon sydd fwyaf tebygol o ddioddef y fath droseddau. Beth sydd fwyaf trawiadol yn gyffredinol yn yr adroddiad yma ydy nad oes fawr o gynnydd wedi bod yn erbyn nifer fawr o'r dangosyddion yn yr adroddiad. Yn y mannau hynny lle mae yna newidiadau wedi bod, cynnydd bychan a gafwyd. Yn yr adroddiad, mae'r Llywodraeth yn nodi bod hyn yn adlewyrchu natur y dangosyddion, lle mae unrhyw symud yn tueddu digwydd yn raddol a thros gyfnod hir. Ond o edrych ar y dangosyddion hefyd, mae natur eu cynnwys yn ei gwneud hi'n anodd iawn i fesur unrhyw lwyddiannau. Felly, mi fydd Plaid Cymru yn cefnogi gwelliannau'r Ceidwadwyr heddiw, sydd yn galw ar y Llywodraeth 'i roi cynlluniau gweithredu effeithiol ar waithgydag amcanion a chanlyniadau mesuradwy wedi'u creu ar gyfer pob adroddiad yn y dyfodol.' Ond mae'n rhaid dweud nad oes yna amheuaeth bod y Ceidwadwyr a'u polisïau yn gyfrifol am lawer o'r anghydraddoldeb ac annhegwch cyfoes sydd yng Nghymru heddiw. Mae yna un elfen benodol sydd ddim yn cael ei chynnwys fel rhan o strategaeth cydraddoldeb y Llywodraeth ac rydw i am dynnu sylw at honno wrth gloi fy nghyfraniad i'r ddadl heddiw, a hynny ydy cydraddoldeb daearyddol sydd yn digwydd yma yng Nghymru. Rydw i'n mynd i ofyn i'r Ysgrifennydd Cabinet ystyried cynnwys elfennau daearyddol mewn unrhyw strategaeth neu arolwg newydd yn y dyfodol. Mae yna wahaniaethau mawr rhwng cyflogau mewn ardaloedd yng Nghymru. Er enghraifft, mae gweithwyr yn Nwyfor Meirionnydd yn ennill dros £100 yn llai yr wythnos na chyfartaledd Cymru, ac y mae hyn yn wir hefyd ar gyfer nifer o ardaloedd yn y Cymoedd. Rydym i gyd yn ymwybodol bod diffyg buddsoddiad hanesyddol gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig wedi tueddu bod o fudd i un rhan o'r wlad, sef de-ddwyrain Lloegr, uwchlaw pob rhan arall. Ond o edrych ar wariant y pen buddsoddiad cyfalaf Llywodraeth Cymru dros y pedair blynedd diwethaf, mae'n amlwg bod y patrwm hwn wedi ei fabwysiadu yng Nghymru hefyd. Ac yn ôl ffigurau eich Llywodraeth chi, mi fydd buddsoddiad cyfalaf yng ngogledd Cymru y flwyddyn nesaf hanner yr hyn a ddisgwylir ei weld yn ne-ddwyrain Cymru. Felly, os ydym ni am fynd i'r afael â'r diffyg cydraddoldeb yng Nghymru, mae'n rhaid inni sicrhau bod unrhyw drafodaeth a strategaethau'r dyfodol i wneud Cymru yn fwy cyfartal yn cynnwys cydraddoldeb daearyddol. Fe glywsom ni sôn yn gynharach yn y Siambr am yr angen am strategaeth economaidd i Gymru, a hynny ar frys. Fe ddylai strategaeth o'r fath roi ystyriaeth lawn i faterion cydraddoldeb - tlodi, yr annhegwch daearyddol sy'n bodoli yng Nghymru, yr annhegwch sy'n wynebu grwpiau lleiafrifol, a hefyd i'r anghydraddoldeb rhwng merched a dynion yn y maes gwaith - er enghraifft, 29 y cant o ferched yn ennill cyflog a oedd yn is na'r cyflog byw, ac 20 y cant ydy'r ffigur ar gyfer dynion. Rydw i'n edrych ymlaen at weld wyth amcan cydraddoldeb Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn dechrau gwreiddio yng Nghymru, ond mae angen llawer, llawer, llawer o waith i wireddu'r nod o Gymru fwy cyfartal. Ac yn allweddol yn hyn i gyd fydd y cynlluniau llesiant lleol sydd i'w cyhoeddi erbyn 2018. Mi fydd angen inni yn y Cynulliad graffu ar y rheini yn ofalus i wneud yn siŵr eu bod nhw yn taro'r hoelen ar ei phen.