English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I move the motion in my name. Now, all the inquiries that we do as a committee are interesting in their own way, but of all the inquiries that we've done on the committee since I've been the Chair of the Economy, Infrastructure and Skills Committee, I have to say this is the one where I have had my eyes the most opened - this is the work in regard to automation. We've heard some witnesses telling us of research showing that tens of thousands of jobs are going to be lost due to automation, and we also heard a study showing us that tens of thousands of jobs are going to be created as a result of automation. Now, I think I'm someone who is optimistic by nature, so I'm embracing the fourth industrial revolution, but there's a single takeaway from our work - it's that a government that fails to prepare for automation is preparing to fail. Of course, it's not just Government that this challenge is for; this is for business and service providers across the country. Automation is coming and we all need to think about what that means for us. I was disappointed by aspects of the Welsh Government's response to our report, which might strike you as a bit odd because the Government accepted 11 of our 12 recommendations. There were no recommendations accepted in principle, which I was pleased to note, and we did have just one rejected. But as a committee, we're clear that our aim and purpose is to drive change. Our recommendations are intended to change and improve Government policy. So, when our recommendations are accepted but the accompanying text makes it clear that our concerns are not changing behaviour, then I'm concerned. Recommendation 1 is a case in point: the committee calls for work 'to ensure Wales is the provider, not just the consumer of emerging technologies.' But the response lists what the Government has done and it talks about the work already under way by Professor Phil Brown. It is not clear that we are in agreement here, so perhaps the Cabinet Secretary could respond to that in his closing remarks. In fairness, the Brown review may indeed cover the issues, and I will eagerly await publication to see what recommendations he makes. I'm fairly sure that Professor Brown's work won't be the end piece of work that needs to be done, and I hope that the Government stands ready to respond to any gaps or next steps he identifies. Recommendation 11 follows a similar pattern of acceptance without fresh action. The recommendation is clear that we want to see more of the highest level researchers doing their work here in Wales and retaining those skills for the Welsh economy. The financial implications listed in the Government's response say that there would only be additional costs 'Should we launch a fund'. Well, that's what the recommendation is calling for, Cabinet Secretary. So, I hope that the current budget round gives you the ability to do that. I will look at recommendation 4, which is the only one that was rejected. This recommendation came from a suggestion by Professor Calvin Jones of Cardiff University that there might be real benefits for Wales in creating a model community to test emerging technologies in a Welsh context. It was an idea that received enthusiasm from others we talked to during the course of the inquiry, and the Government's response says it is working on a number of proposals rather than one specific location. Now, I do have sympathy for the idea that there may be benefits in testing in a number of locations rather than one single community. The important thing is less whether there is one or 10 sites; what matters is that there are sites in Wales that allow cutting-edge technology to be tested and developed to suit Wales's needs. I hope that these opportunities will be pursued. We won't get a second chance to be at the forefront of these emerging technologies. I am pleased that recommendation 12 has seen immediate action. It was, I think, quite bizarre to learn that just one of the three regional skills partnerships had identified automation and artificial intelligence in their plans for future requirements, so I look forward to seeing the fruits of the Cabinet Secretary's letter in that regard. The committee intended this report to be the beginning rather than an end to discussion, and the stakes could not be higher, but I'm particularly interested in Members' comments this afternoon and I'm looking forward to the Cabinet Secretary's response, particularly in regards to - . Perhaps he could outline in more detail some of the comments I've made about the recommendations I've put forward today and discussed.
Welsh: Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd. Cynigiaf y cynnig yn fy enw i. Nawr, mae'r holl ymchwiliadau a wnawn fel pwyllgor yn ddiddorol yn eu ffordd eu hunain, ond o'r holl ymchwiliadau a wnaethom yn y pwyllgor ers i mi fod yn Gadeirydd ar Bwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau, rhaid imi ddweud mai hwn yw'r un lle cefais fy llygaid wedi'u hagor fwyaf - sef y gwaith sy'n ymwneud ag awtomatiaeth. Clywsom rai o'r tystion yn dweud wrthym am ymchwil sy'n dangos bod degau o filoedd o swyddi'n mynd i gael eu colli o ganlyniad i awtomatiaeth, a chlywsom hefyd am astudiaeth sy'n dangos bod degau o filoedd o swyddi'n mynd i gael eu creu o ganlyniad i awtomatiaeth. Nawr, rwy'n credu fy mod yn rhywun sy'n optimistaidd o ran ei natur, felly rwy'n croesawu'r pedwerydd chwyldro diwydiannol, ond fe ddysgasom un peth pendant o'n gwaith - sef bod Llywodraeth sy'n methu paratoi ar gyfer awtomatiaeth yn paratoi i fethu. Wrth gwrs, nid her i Lywodraeth yn unig yw hon; mae'n her i fusnes a darparwyr gwasanaethau ar draws y wlad. Mae awtomatiaeth yn dod ac mae angen i bawb ohonom feddwl beth y mae hynny'n ei olygu i ni. Cefais fy siomi gan agweddau ar ymateb Llywodraeth Cymru i'n hadroddiad, a allai ymddangos braidd yn rhyfedd gan i'r Llywodraeth dderbyn 11 o'r 12 o argymhellion. Roeddwn yn falch o nodi na dderbyniwyd unrhyw argymhellion mewn egwyddor, ac un yn unig a wrthodwyd. Ond fel pwyllgor, rydym yn glir mai ein nod a'n pwrpas yw sbarduno newid. Bwriedir i'n hargymhellion newid a gwella polisi Llywodraeth. Felly, pan gaiff ein hargymhellion eu derbyn, ond bod y testun cysylltiedig yn ei gwneud yn glir nad yw ein pryderon yn newid ymddygiad, yna rwy'n bryderus. Mae argymhelliad 1 yn enghraifft o hyn: mae'r pwyllgor yn galw am waith 'i sicrhau bod Cymru yn darparu technolegau sy'n dod i'r amlwg, yn ogystal â'u defnyddio.' Ond mae'r ymateb yn rhestru'r hyn y mae'r Llywodraeth wedi'i wneud, ac mae'n sôn am y gwaith sydd eisoes ar y gweill gan yr Athro Phil Brown. Nid yw'n glir ein bod yn cytuno yma, felly efallai y gallai Ysgrifennydd y Cabinet ymateb i hynny yn ei sylwadau cloi. A bod yn deg, efallai fod adolygiad Brown yn ymdrin â'r materion sy'n codi, a byddaf yn aros yn eiddgar iddo gael ei gyhoeddi i weld pa argymhellion y mae'n eu gwneud. Rwy'n weddol siŵr nad gwaith yr Athro Brown fydd diwedd y gân o ran y gwaith sydd angen ei wneud, a gobeithio bod y Llywodraeth yn barod i ymateb i unrhyw fylchau neu'r camau nesaf y mae'n eu nodi. Mae argymhelliad 11 yn dilyn patrwm tebyg o dderbyn heb weithredu o'r newydd. Mae'r argymhelliad yn glir ein bod am weld mwy o ymchwilwyr ar y lefel uchaf yn gwneud eu gwaith yma yng Nghymru ac yn cadw'r sgiliau hynny ar gyfer economi Cymru. Mae'r goblygiadau ariannol a restrir yn ymateb y Llywodraeth yn dweud y byddai costau ychwanegol 'Pe baem yn lansio cronfa' ond nid fel arall. Wel, am hynny y mae'r argymhelliad yn galw, Ysgrifennydd y Cabinet. Felly, gobeithio bod y cylch cyllidebol cyfredol yn rhoi gallu i chi wneud hynny. Fe edrychaf ar argymhelliad 4, sef yr unig un a wrthodwyd. Daeth yr argymhelliad o awgrym gan yr Athro Calvin Jones o Brifysgol Caerdydd y gallai fod manteision gwirioneddol i Gymru o greu model cymunedol i brofi technolegau sy'n dod i'r amlwg yng nghyd-destun Cymru. Roedd yn syniad a gafodd dderbyniad brwd gan eraill y siaradasom â hwy yn ystod yr ymchwiliad, ac mae ymateb y Llywodraeth yn dweud ei bod yn gweithio ar nifer o gynigion yn hytrach nag un lleoliad penodol. Nawr, mae gennyf gydymdeimlad â'r syniad y gallai fod manteision i gynnal profion mewn nifer o leoliadau yn hytrach nag un gymuned unigol. Nid pa un a oes un safle neu 10 o safleoedd yw'r peth pwysicaf; yr hyn sy'n bwysig yw bod yna safleoedd yng Nghymru sy'n caniatáu i dechnoleg arloesol gael ei phrofi a'i datblygu i weddu i anghenion Cymru. Rwy'n gobeithio y bydd modd mynd ar drywydd y cyfleoedd hyn. Ni fyddwn yn cael ail gyfle i fod yn flaenllaw yn y technolegau newydd hyn. Rwy'n falch fod argymhelliad 12 wedi gweld gweithredu ar unwaith. Roedd hi'n eithaf rhyfedd clywed mai dim ond un o'r tair partneriaeth sgiliau rhanbarthol a oedd wedi nodi awtomatiaeth a deallusrwydd artiffisial yn eu cynlluniau ar gyfer gofynion y dyfodol, felly edrychaf ymlaen at weld ffrwyth llythyr Ysgrifennydd y Cabinet yn hynny o beth. Bwriad y pwyllgor oedd i'r adroddiad hwn fod yn ddechrau yn hytrach na diwedd ar y drafodaeth, ac ni allai fod mwy yn y fantol, ond mae gennyf ddiddordeb arbennig yn sylwadau'r Aelodau y prynhawn yma ac rwy'n edrych ymlaen at ymateb Ysgrifennydd y Cabinet, yn enwedig o ran - . Efallai y gallai amlinellu rhai o'r sylwadau a wneuthum ar yr argymhellion a gyflwynais ac a drafodais heddiw mewn rhagor o fanylder.