English: If we are to address the environmental challenges we face, we must recognise that designated landscapes must do more to identify, safeguard and realise the benefits from the public goods they protect for all the people of Wales. And when I say, 'for all the people of Wales', I mean for all the people of Wales; I want to see a more diverse and wide-ranging cross-section of Welsh society feeling they have a stake in these nationally important landscapes and recognising the benefits we derive from them. I have been able to see first-hand how this can happen. The Clwydian Range and Dee Valley AONB sits on the edge of my constituency and, with Welsh Government funding, they have supported the Actif Woods project. This partnership with the Alzheimer's Society and Macmillan has used woodland activities across Denbighshire, Flintshire and Wrexham to improve the physical, mental and social well-being of vulnerable people who wouldn't otherwise have had the opportunity to engage with this landscape. This is only one example of the wide range of opportunities that can be realised and the importance of our environment's contribution to our health and prosperity as a nation. All parks and AONBs can and must do more to reach out beyond their traditional audience and realise their full potential. It is in this context I have considered the proposals in Marsden and 'Future Landscapes', and I have based my consideration on three principles. First, any proposals must not undermine the standard of protection given to these valued landscapes and should provide for greater parity for AONBs with national parks. Second, any change should reduce the administrative burden on authorities and partnerships, letting them focus energy and resources on delivery. Third, they should support continued development of effective collaboration. The weight of comment triggered by the review has been on whether there should be a change to the statutory purposes of Wales's designated landscapes. This has led to a significant debate on the place of the Sandford principle. The Sandford principle, which applies only in national parks, gives primacy to the conservation of natural beauty in the event there is a conflict with the promotion of the enjoyment of the parks' special qualities. The debate has focused on the continued relevance of this principle in the context of our legal framework within the Environment (Wales) Act 2016 and the principles for the sustainable management of natural resources. There has been widespread support during the review for the Welsh ambition on the sustainable management of natural resources within the legislation that is recognised as world leading. Designated landscapes are best placed to take this forward in their areas. The designated landscapes have a diversity of natural resources. They also have considerable expertise, experience and extensive connections with communities of interest, including people who live and work within their boundaries. However, no consensus has emerged on whether it is necessary to change the purposes of parks or AONBs to achieve this. Whilst I do not discount the symbolism of a new economic purpose, I have seen insufficient evidence that the existing purposes are a barrier to practical delivery. For that reason, and given the uncertain context, I am not prepared to pursue a change of this nature now without broader support. Therefore, I intend to retain the existing purposes of national parks, along with the Sandford principle and retain the existing purpose of AONB. This doesn't mean there is not a need for park authorities or AONB partnerships to pursue activity that supports the social and economic resilience of communities in their areas. They should, and there is no barrier to them doing so within their existing purpose. That said, there is a need to improve the connection between the existing purposes, including biodiversity conservation and the framework within the environment Act.To achieve this, I am minded to introduce legislation at a future opportunity to require the park authorities and AONBs to apply the principles of the sustainable management of natural resources, in particular when preparing their statutory management plans. I also wish to strengthen the status and scrutiny of the management plans, requiring the plans to identify the special qualities. I believe this approach will align the parks and AONBs with our legislation here in Wales, and the international obligations from which it is drawn, in a way that brings them fully on board with the contemporary understanding of ecosystems and landscapes whilst recognising the enduring value of their original purpose. It will strengthen the importance of the special qualities in decision making across all activities in both national parks and AONBs. With a difficult financial settlement to manage, I am sympathetic to the argument put forward by the park authorities to reduce their administration costs, and I intend to remove some of this burden insofar as is consistent with good governance. In addition, I will support their efforts to maximise their revenue from appropriate commercial activity. Our national parks can do more to reach out without compromising their principles. Parity for AONBs with national parks broadly exists in terms of planning policy, but is lacking when it comes to status, profile and resourcing. Both Marsden and 'Future Landscapes' observe this. Whilst I acknowledge that flexibility of governance and partnerships in AONBs may be a strength, it is also a potential weakness in terms of the stewardship of these equally valuable landscapes. I intend to continue the discussion with AONBs on what can be done here. My intention in the next few months is to set out the detail on improving delivery and accountability in ways consistent with the environment Act and the national natural resources policy in Wales. The process of the review has ingrained a new way of working between parks, areas of outstanding natural beauty and stakeholders, where they now share a much greater understanding of the challenges and priorities that they can help to address by working together, particularly bringing their collective experience to bear to halt the decline in nature, whilst recognising the need for economic resilience in our rural communities. Deputy Presiding Officer, I am committed to ensuring areas of outstanding natural beauty and national parks are valued for their natural beauty by our people, our communities and our country, and that our designated landscapes deliver rich ecosystems, vibrant and resilient communities, and opportunities for outdoor recreation for all of the people of Wales. Diolch yn fawr.
Welsh: Os ydym am fynd i'r afael â'r heriau amgylcheddol yr ydym yn eu hwynebu, mae'n rhaid inni gydnabod bod yn rhaid i dirweddau dynodedig wneud mwy i nodi, diogelu a gwireddu'r manteision sy'n deillio o'r nwyddau cyhoeddus y maent yn eu amddiffyn ar gyfer holl bobl Cymru. A phan wyf yn dweud, 'ar gyfer holl bobl Cymru', rwy'n golygu ar gyfer holl bobl Cymru; rwy'n awyddus i weld trawstoriad mwy amrywiol ac eang o gymdeithas yng Nghymru yn teimlo bod ganddyn nhw gyfran yn y tirweddau cenedlaethol pwysig hyn ac yn adnabod y manteision a gawn yn eu sgil. Rwyf wedi gallu gweld â'm llygaid fy hun sut y gall hyn ddigwydd. Mae AHNE Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy yn gorwedd ar fin fy etholaeth i a, chyda chyllid gan Lywodraeth Cymru, maen nhw wedi cefnogi'r prosiect Actif Woods. Mae'r bartneriaeth hon gyda'r Gymdeithas Alzheimer a Macmillan wedi defnyddio gweithgareddau coetir ar draws Sir Ddinbych, Sir y Fflint a Wrecsam i wella lles corfforol, meddyliol a chymdeithasol pobl agored i niwed na fydden nhw wedi cael y cyfle fel arall i ymgysylltu â'r tirlun hwn. Dim ond un enghraifft yw hon o ystod eang o gyfleoedd y gellir eu gwireddu a phwysigrwydd cyfraniad yr amgylchedd i'n hiechyd a'n ffyniant fel cenedl. Fe all, ac fe fydd yn rhaid i holl barciau ac AHNE wneud mwy i estyn allan y tu hwnt i'w cynulleidfa draddodiadol a gwireddu eu llawn botensial. Yn y cyd-destun hwn yr wyf wedi ystyried y cynigion a geir yn Marsden a 'Thirweddau'r Dyfodol', ac rwyf wedi seilio fy ystyriaeth ar dair egwyddor. Yn gyntaf, mae'n rhaid i unrhyw gynigion beidio â thanseilio safon y warchodaeth a roddir i'r tirweddau gwerthfawr hyn a dylent ddarparu ar gyfer mwy o gydraddoldeb rhwng yr AHNE a'r Parciau Cenedlaethol. Yn ail, dylai unrhyw newid leihau'r baich gweinyddol ar awdurdodau a phartneriaethau, gan eu galluogi i ganolbwyntio eu hegni a'u hadnoddau ar gyflawni. Yn drydydd, dylen nhw fynd ati'n barhaus i gynnal datblygiad cydweithrediad effeithiol. Prif destun y sylwadau a ddeilliodd o'r adolygiad ydoedd pa un a ddylid newid dibenion statudol tirweddau dynodedig Cymru ai peidio. Mae hyn wedi arwain at ddadl sylweddol ar swyddogaeth egwyddor Sandford, sydd yn gymwys i barciau cenedlaethol yn unig, yn rhoi uchafiaeth i gadwraeth harddwch naturiol pe byddai unrhyw wrthdaro rhwng hynny â hybu mwynhad o nodweddion arbennig y parciau. Mae'r ddadl wedi canolbwyntio ar berthnasedd parhaus yr egwyddor hon yng nghyd-destun ein fframwaith cyfreithiol o fewn Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 a'r egwyddorion ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy. Bu cefnogaeth eang yn ystod yr adolygiad i uchelgais Cymru o sicrhau bod adnoddau naturiol yn cael eu rheoli'n gynaliadwy o fewn y ddeddfwriaeth, a chydnabyddir ei bod ar flaen y gad yn hynny o beth ar lefel fyd-eang. Mae tirweddau dynodedig yn y sefyllfa orau i ddatblygu hyn yn eu hardaloedd. Mae gan dirweddau dynodedig amrywiaeth fawr o adnoddau naturiol. Mae ganddyn nhw hefyd arbenigedd, profiad a cysylltiadau helaeth â chymunedau buddiant, gan gynnwys pobl sy'n byw ac yn gweithio y tu mewn i'w ffiniau. Fodd bynnag, nid chafwyd unrhyw gonsensws o ran pa un a oes angen newid dibenion Parciau neu AHNE er mwyn cyflawni hyn. Er nad wyf i'n dibrisio arwyddocâd diben economaidd newydd, nid wyf wedi gweld digon o dystiolaeth bod y dibenion presennol yn rhwystr i ddarpariaeth ymarferol. Am y rheswm hwnnw, ac o ystyried y cyd-destun ansicr, nid wyf yn barod i fynd ar drywydd newid o'r fath ar hyn o bryd heb gefnogaeth ehangach. Gan hynny, rwy'n bwriadu cadw dibenion presennol parciau cenedlaethol, ynghyd â'r egwyddor Sandford a chadw diben presennol yr AHNE. Nid yw hyn yn golygu nad oes angen i awdurdodau'r parciau neu bartneriaethau AHNE fynd ar drywydd gweithgarwch sy'n cynorthwyo cydnerthedd cymdeithasol ac economaidd cymunedau yn eu hardaloedd. Fe ddylen nhw wneud hynny, ac nid oes rhwystr rhag iddynt wneud hynny o fewn eu diben presennol. Wedi dweud hynny, mae angen gwella'r cysylltiad rhwng y dibenion presennol, gan gynnwys cadwraeth bioamrywiaeth a'r fframwaith o fewn Deddf yr amgylchedd. I gyflawni hyn, fy mwriad yw cyflwyno deddfwriaeth rywbryd eto i'w gwneud yn ofynnol i awdurdodau'r parciau a'r AHNE i gymhwyso egwyddorion rheolaeth gynaliadwy o adnoddau naturiol, yn arbennig wrth baratoi eu cynlluniau rheoli statudol. Hoffwn hefyd weld cryfhâd yn statws cynlluniau rheoli, a'r gwaith o graffu arnynt, gan ei gwneud yn ofynnol i'r cynlluniau nodi'r nodweddion arbennig. Credaf y bydd y dull hwn yn alinio'r parciau a'r AHNE â'n deddfwriaeth ni yma yng Nghymru, a'r rhwymedigaethau rhyngwladol y mae'n deillio ohonynt, mewn ffordd sy'n dod â nhw yn gwbl gydnaws â'r ddealltwriaeth gyfoes o ecosystemau a thirweddau, a hynny gan barhau i gydnabod gwerth parhaus eu diben gwreiddiol. Bydd yn cryfhau pwysigrwydd y nodweddion arbennig wrth wneud penderfyniadau ynghylch holl weithgareddau parciau cenedlaethol ac AHNE. Gyda setliad ariannol anodd i'w reoli, rwy'n cydymdeimlo â'r ddadl a gyflwynwyd gan awdurdodau'r parciau i leihau eu costau gweinyddu, ac rwyf yn bwriadu tynnu rhywfaint o'r baich hwn oddi arnynt cyn belled ag y bo'n gyson â llywodraethu da. Yn ogystal â hynny, byddaf yn cefnogi eu hymdrechion i gael y refeniw mwyaf o weithgarwch masnachol priodol. Gall ein Parciau Cenedlaethol wneud mwy i estyn allan heb gyfaddawdu ar eu hegwyddorion. Ceir cydraddoldeb bras rhwng yr AHNE a'r Parciau Cenedlaethol o ran polisi cynllunio, ond mae yna ddiffyg pan ddaw i statws, proffil ac adnoddau. Mae Marsden a 'Thirweddau'r Dyfodol' fel ei gilydd yn sylwi ar hyn. Er fy mod yn cydnabod y gall hyblygrwydd o ran llywodraethu a phartneriaethau gydag AHNE fod yn gryfder, y mae hefyd yn wendid posibl o ran stiwardiaeth y tirweddau hyn, sydd yr un mor werthfawr. Rwy'n bwriadu parhau i drafod ag AHNE ar yr hyn y gellir ei wneud yma. Fy mwriad yn yr ychydig fisoedd nesaf yw nodi'r manylion ar wella cyflawniad ac atebolrwydd mewn ffyrdd sy'n gyson â Deddf yr amgylchedd a'r polisi adnoddau naturiol cenedlaethol yng Nghymru. Mae'r broses adolygu wedi ymgorffori ffordd newydd o weithio rhwng parciau, ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol a rhanddeiliaid, ac maent erbyn hyn yn rhannu dealltwriaeth lawer gwell o'r heriau a'r blaenoriaethau y gallant helpu i fynd i'r afael â nhw drwy weithio gyda'i gilydd, gan fanteisio'n arbennig ar y profiad sydd gan y naill a'r llall i atal y dirywiad ym myd natur, gan gydnabod yr angen am wydnwch economaidd yn ein cymunedau gwledig. Dirprwy Lywydd, rwyf wedi ymrwymo i sicrhau bod ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol a'r parciau cenedlaethol yn cael eu gwerthfawrogi am eu harddwch naturiol gan ein pobl, ein cymunedau a'n gwlad, a bod ein tirweddau dynodedig yn darparu ecosystemau cyfoethog, cymunedau bywiog a gwydn, a chyfleoedd ar gyfer gweithgareddau hamdden awyr agored ar gyfer holl bobl Cymru. Diolch yn fawr.