English: Diolch yn fawr, Lywydd. Thanks to all those who've taken part in the discussion. And thank you to those parties who've indicated their support for the motion this afternoon. I'll take the four contributors in reverse order, if I could. Gareth Bennett is quite right to say that, in these very difficult times, no local authorities can afford to do anything other than in the most efficient manner. We work hard with them to try and secure that, using the advice that comes from the audit office and others. In the end it is for electors to make sure that they hold local authorities to account for the way in which they discharge their responsibilities. Mike Hedges outlined those large number of services that local authorities provide, which very rarely make the headlines, but which make such a difference to the ability of citizens to go on leading lives of the sort that they would wish to see. In my discussions about these services with local authorities over the summer and beyond, they point themselves very strongly to the way in which regional arrangements can help to pool resources, to share scarce staff, to make sure that there is expertise available. I hope to say more on that to the National Assembly as those discussions with authorities draw to a close. Mike is of course right to point to the pressures on social care. That's why there is £25 million in the settlement for social services. That's why we've added another £10 million in this final settlement, to recognise pressures on social care. That's why the £60 million intermediate care fund has been sustained into next year as well, to help bring those services together. Janet Finch-Saunders intervened to point to delayed transfers of care figures. It took a bit of bravery, I thought, on her part, given the headlines that we've read every day over the last 10 days about the utter collapse of social care in England and the impact that that's having on social services there. And here, in Wales, we provide, from this Government, the investment that is needed to sustain our social care services. We do not invent some hokey scheme in which those most unable local authorities are asked to pick up the pieces for the failure. An autumn statement with not a penny piece for social care services in England and no consequential for us in Wales. But, working with Plaid Cymru, we were able to create - [Interruption.] Well, yes, working with Plaid Cymru, we were able to identify some common priorities, and the investment in social care reflects that. I agreed with what Janet Finch-Saunders said about the need to make sure that we have a funding formula that is fit for the future and, next week, I will meet with the finances sub-group that involves people from local government and beyond, and independent experts, to look at ways in which we might be able to reform the formula here in Wales. Where she was quite wrong was to suggest that the information that we feed into the current formula is not up to date. It's updated every single year to reflect population shifts, to reflect the number of children in our schools, and this year, for next year's settlement, to implement some very important changes in relation to sparsity. The two local authorities who do best of all out of the changes for next year are Ceredigion, which sees its budget go up by 0.9 per cent, and Gwynedd, which sees its budget go up by 1.1 per cent. I don't think either of those are run by the Labour Party, as Janet suggested. Let me go to the points that Sian Gwenllian made in opening, because she absolutely rightly drew our attention to the ideological drive that lies behind the flawed, failed and self-defeating policy of austerity, and the real and direct impact that this has on the lives of people across Wales. Through our efforts and the discussions that went on behind the budget, we've managed to protect local authorities as best we can next year. But, as Sian Gwenllian said, despite those efforts, the settlement remains very challenging. What we know, sadly, because of the budgets that lie ahead of us as a National Assembly, is that the impact of austerity in the budgets that we can provide to local authorities will go on being challenging, and more challenging, over the rest of this Assembly term. In the meantime, Llywydd, I believe that the settlement in front of the Assembly this afternoon reflects a fair outcome for local government. It allows them to go on investing in vital local services. They will now have to intensify their efforts to achieve the changes needed to be able to sustain those services and deliver the best outcomes for people across Wales. The settlement in front of Members this afternoon provides a platform for that to be carried out, and I commend it to the Assembly.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Diolch i bawb sydd wedi cymryd rhan yn y drafodaeth. A diolch i'r rhai hynny sydd wedi dangos eu cefnogaeth i'r cynnig y prynhawn yma. Byddaf yn cymryd y pedwar cyfrannwr o'r tu ôl ymlaen, os gallaf. Roedd Gareth Bennett yn hollol iawn i ddweud na all unrhyw awdurdod lleol yn y cyfnod anodd iawn hwn fforddio gwneud unrhyw beth ond yn y modd mwyaf effeithlon. Rydym yn gweithio'n galed gyda nhw i geisio sicrhau hynny, gan ddefnyddio'r cyngor a ddaw o'r swyddfa archwilio ac o fannau eraill. Yn y pen draw lle'r etholwyr yw gwneud yn siwr eu bod yn galw awdurdodau lleol i gyfrif am y ffordd y maen nhw yn cyflawni eu cyfrifoldebau. Amlinellodd Mike Hedges y niferoedd mawr o'r gwasanaethau hynny y mae awdurdodau lleol yn eu darparu, sydd ond yn ymddangos yn y penawdau yn anaml iawn, ond sy'n gwneud gwahaniaeth mawr i allu'r dinesydd i fyw ei fywyd fel y buasai'n dymuno gwneud. Yn fy nhrafodaethau am y gwasanaethau hyn gydag awdurdodau lleol dros yr haf ac wedi hynny, maen nhw eu hunain yn barod iawn i gyfeirio'r modd y gall trefniadau rhanbarthol gynorthwyo wrth rannu adnoddau, a rhannu staff prin, a gwneud yn siŵr bod arbenigedd ar gael. Gobeithio y gallaf ddweud rhagor am hynny wrth y Cynulliad Cenedlaethol fel y bydd y trafodaethau hynny ag awdurdodau yn dirwyn i ben. Mae Mike yn gywir, wrth gwrs, i dynnu sylw at y pwysau sydd ar ofal cymdeithasol. Dyna pam mae £25 miliwn yn y setliad ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol. Dyna pam rydym wedi ychwanegu £10 miliwn arall at y setliad terfynol hwn, i gydnabod y pwysau sydd ar ofal cymdeithasol. Dyna pam y bydd y gronfa gofal canolraddol gwerth £60 miliwn yn cael ei chynnal i'r flwyddyn nesaf hefyd, i helpu i ddod â'r gwasanaethau hynny at ei gilydd. Ymyrrodd Janet Finch-Saunders er mwyn tynnu sylw at ffigurau'r oedi wrth drosglwyddo gofal. Roedd yn ddewr iawn yn gwneud hynny, yn fy nhŷb i, o ystyried y penawdau yr ydym wedi eu darllen yn feunyddiol yn ystod y 10 diwrnod diwethaf am chwalfa fawr gofal cymdeithasol yn Lloegr a'r effaith y mae hynny wedi ei chael ar wasanaethau cymdeithasol yno. Ac yma yng Nghymru, rydym yn darparu, yn y Llywodraeth hon, y buddsoddiad sydd ei angen i gynnal ein gwasanaethau gofal cymdeithasol. Nid ydym yn dyfeisio rhyw gynllun anwadal sy'n disgwyl i rai o'r awdurdodau lleol lleiaf medrus ddatrys y methiant eu hunain. Datganiad yr hydref heb yr un ddimai goch ar gyfer gwasanaethau gofal cymdeithasol yn Lloegr a dim i ddilyn hynny i ni yng Nghymru. Ond, gan weithio gyda Phlaid Cymru, roeddem yn gallu creu - [Toriad ar draws.] Wel, ie, gan weithio gyda Phlaid Cymru, roeddem yn gallu nodi rhai blaenoriaethau cyffredin, ac mae'r buddsoddiad mewn gofal cymdeithasol yn adlewyrchu hynny. Roeddwn yn cytuno â'r hyn a ddywedodd Janet Finch-Saunders am yr angen i wneud yn siŵr ein bod yn cael fformiwla ariannu sy'n addas i'r dyfodol. Yr wythnos nesaf, byddaf yn cyfarfod â'r is-grŵp cyllid sy'n cynnwys pobl o lywodraeth leol a thu hwnt, ac arbenigwyr annibynnol, er mwyn edrych ar ffyrdd o ddiwygio'r fformiwla hon yng Nghymru. Roedd hi'n gwbl anghywir pan awgrymodd nad yw'r wybodaeth yr ydym yn ei bwydo i'r fformiwla bresennol yn gyfredol. Mae'n cael ei diweddaru bob un flwyddyn er mwyn adlewyrchu newidiadau yn y boblogaeth, er mwyn adlewyrchu nifer y plant yn ein hysgolion, ac eleni, am setliad y flwyddyn nesaf, i weithredu rhai newidiadau pwysig iawn mewn cysylltiad â phoblogaeth wasgaredig. Y ddau awdurdod lleol sy'n elwa fwyaf yn sgil y newidiadau ar gyfer y flwyddyn nesaf yw Ceredigion, sy'n gweld ei gyllideb yn codi 0.9 y cant, a Gwynedd, sy'n gweld ei gyllideb yn codi 1.1 y cant. Nid wyf yn meddwl bod y naill neu'r llall yn cael eu rhedeg gan y Blaid Lafur, fel yr awgrymodd Janet. Gadewch i mi gyfeirio at y pwyntiau a wnaeth Siân Gwenllian wrth agor. Yn gwbl ddilys, tynnodd ein sylw at yr ymgyrch ideolegol sydd wrth wraidd y polisi ar gyni sy'n ddiffygiol, yn ffaeledig ac yn hunandrechol, a'r effaith wirioneddol ac uniongyrchol a gaiff hynny ar fywydau pobl ledled Cymru. Drwy ein hymdrechion ni a'r trafodaethau a gafwyd wrth lunio'r gyllideb, rydym wedi llwyddo i warchod awdurdodau lleol orau y gallwn y flwyddyn nesaf. Ond, fel y dywedodd Siân Gwenllian, er gwaethaf yr ymdrechion hynny, mae'r setliad yn dal i fod yn heriol iawn. Yr hyn a wyddom, yn anffodus, oherwydd y cyllidebau sydd o'n blaenau ni eto fel Cynulliad Cenedlaethol, yw bod effaith cyni ar y cyllidebau y gallwn eu darparu i awdurdodau lleol yn dal i fod yn heriol, ac yn fwy heriol eto, dros weddill tymor y Cynulliad hwn. Yn y cyfamser, Lywydd, credaf fod y setliad gerbron y Cynulliad y prynhawn yma yn dynodi canlyniad teg i lywodraeth leol. Mae'n eu galluogi i barhau i fuddsoddi mewn gwasanaethau lleol hanfodol. Bydd yn rhaid iddyn nhw rymuso eu hymdrechion nawr wrth weithredu'r newidiadau angenrheidiol i allu cynnal y gwasanaethau hynny a sicrhau'r canlyniadau gorau i bobl ledled Cymru. Mae'r setliad sydd gerbron yr Aelodau y prynhawn yma yn paratoi'r llwyfan ar gyfer gwneud hynny, ac fe'i cymeradwyaf i'r Cynulliad.