techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: The structural funds allow this to happen. They enable governments to loosen the reigns on the system, as it were, to put financial systems in place and specific support. I would take it that that needs to continue, because when we look at west Wales and at economic prosperity on a European level, these are the areas that come out as the poorest areas that need support. We're talking about the post-industrial areas, the agricultural areas. We truly need to have a policy that targets those areas. And if one looks back, in terms of Welsh Government expenditure over the past decade, then the expenditure on those areas has been less than it has been on the eastern parts of Wales. And you are seeing the effect of that in terms of the fact that deprivation is significant in the west. I asked a large group of civil servants, 'Where to you think people speak Welsh?', and they said, 'Canton.' And that perception is so incorrect. The highest percentage of Welsh speakers are in deprived areas. The majority of Welsh speakers live within 50 minutes of Swansea. That's where the majority of Welsh speakers live - in the post-industrial areas of Ammanford, Llanelli, and then in the Tywi valley and Carmarthen. So, we need a strategy. We need to be able to identify the areas and say that we need to support and invest in those areas. And I hope, out of these discussions, there will be that awareness that we need to do more of that.
Welsh: Mae'r cronfeydd strwythurol yn gadael i hynny ddigwydd, hynny yw yn galluogi llywodraethau i lacio'r system er mwyn rhoi systemau ariannol yn eu lle a chefnogaeth benodol. Rwy'n tybio bod angen i hynny barhau, oherwydd pan fyddwn ni'n edrych ar orllewin Cymru, ac yn edrych ar ffyniant economaidd ar lefel Ewropeaidd, dyma'r ardaloedd sy'n dod allan fel yr ardaloedd tlotaf sydd angen cymorth. Rydym ni'n sôn am yr ardaloedd ôl-ddiwydiannol, yr ardaloedd amaethyddol. Mae gwir angen cael polisi sy'n targedu yr ardaloedd hynny. Ac os yw rhywun yn edrych yn ôl o safbwynt gwariant Llywodraeth Cymru dros y degawd diwethaf, mae'r gwariant ar yr ardaloedd hynny yn llai nag y mae e wedi bod ar ddwyrain Cymru. Ac, wedyn, rydych chi yn gweld effaith hynny o safbwynt bod difreintedd yn sylweddol yn y gorllewin. Fe ofynnes i wrth grŵp mawr o weision sifil, 'Ble ydych chi'n meddwl mae pobl yn siarad Cymraeg?', ac mi wnaethon nhw ddweud, 'Canton'. Ac mae'r ddelwedd hynny mor anghywir. Mae'r ganran uchaf o siaradwyr Cymraeg mewn ardaloedd difreintiedig. Mae'r rhan fwyaf o siaradwyr Cymraeg yn byw o fewn 50 munud i Abertawe. Dyna lle mae'r rhan fwyaf o siaradwyr Cymraeg yn byw - yn ardaloedd ôl-ddiwydiannol Rhydaman, Llanelli, ac wedyn yn ardal dyffryn Tywi a Chaerfyrddin. Felly, mae angen strategaeth. Mae angen gallu adnabod yr ardaloedd a dweud, 'Rydym ni eisiau buddsoddi a chynnal yr ardaloedd hynny', ac rwy'n gobeithio, allan o'r trafodaethau yma, y daw yna ymwybyddiaeth bod angen gwneud mwy o hynny.
English: Perhaps because those civil servants live in Canton and they hear it. Maybe that's what it is. That's not very scientific, but - [ Laughter. ]
Welsh: Efallai achos bod y gweision sifil hynny yn byw yn Canton ac maen nhw'n ei glywed e. Efallai taw dyna beth yw e. Nid yw hynny'n wyddonol iawn, ond efallai - [ Chwerthin.]
English: It's an anecdote that perhaps speaks volumes about what people who work in Cardiff think.
Welsh: Mae'n anecdot efallai sydd yn dweud wrthych chi beth mae pobl sy'n gweithio yng Nghaerdydd yn meddwl.
English: But, of course, it is a fact that there has been a growth in the number of Welsh speakers in Cardiff - one of the very few areas where the language is growing, and that is something to be welcomed. But, of course, those people come from the west - the vast majority of them - so you have to be aware that supporting those indigenous communities in the west is feeding into the Welshness of the capital city, if you like. Both aspects are as important as each other.
Welsh: Ond, wrth gwrs, mae'n ffaith bod yna dwf wedi bod yn nifer y siaradwyr Cymraeg yng Nghaerdydd - un o'r ychydig ardaloedd lle mae yna ffyniant y Gymraeg, ac mae hynny'n rhywbeth i'w groesawu. Ond, wrth gwrs, mae'r bobl yna'n dod o'r gorllewin - lot fawr ohonyn nhw - ac felly mae'n rhaid bod yn ymwybodol bod cynnal yr ardaloedd cynhenid hynny yn y gorllewin yn bwydo i mewn i Gymreictod y brif ddinas. Mae'r ddau beth yr un mor bwysig â'i gilydd.
English: To some extent, you're raising another question there about mobility, about people moving into and out of west and north Wales. That's another issue. Brexit could have a significant impact on that if there is an economic impact where more people move out of the Welsh-speaking areas. What happens is that people who don't speak Welsh then move into those areas, especially if it's more difficult to go and live in Spain or Italy and so on. So, that is another factor in terms of the impact of Brexit in terms of people's mobility.
Welsh: I ryw raddau, rŷch chi'n codi cwestiwn arall ynglŷn â mudoledd, ynglŷn â phobl sy'n symud allan o ac i mewn i orllewin a gogledd Cymru. Mae hynny'n fater arall. Wrth gwrs, fe allai Brexit gael effaith eithaf sylweddol ar hynny os oes yna daro economaidd yn digwydd lle mae yna fwy o bobl yn symud allan o'r ardaloedd Cymraeg. Beth sy'n digwydd yw bod yna bobl yn symud i mewn, sydd ddim yn siaradwyr Cymraeg, i'r ardaloedd hynny, yn enwedig, efallai, os ydy hi'n fwy anodd i fynd i fyw yn Sbaen neu'r Eidal, neu rywbeth felly. Felly, mae hynny'n factor arall o safbwynt beth fyddai sgil-effaith Brexit o ran mudoledd pobl.
English: Is it worth drawing attention to the fact that the areas that voted least in favour of leaving are the areas with the most Welsh speakers? I don't know whether that has an influence on this, but perhaps there is this concept that, if you speak more than one language, you can sense, perhaps, what the multilingual nature of Europe is, because Europe is a multilingual continent, although it's not as multilingual as other parts of the world. But perhaps there are advantages in terms of setting the aim of having a million Welsh speakers in relation to opening the door to people to see that there are advantages in bilingualism, in that you can look at the world in different ways through different languages, and there are impacts of being bilingual that are more than just being able to speak two languages. So, I hope, in terms of this investment, that that will be of help as well. But I also think that we need to ensure that we learn more than just the Welsh language and the English language. We need to open the door so that we don't limit ourselves to the two languages. There are advantages in being multilingual also, in having several languages.
Welsh: A ydy'n werth tynnu sylw at y ffaith mai'r ardaloedd a wnaeth bleidleisio lleiaf o blaid gadael ydy'r ardaloedd gyda siaradwyr Cymraeg ynddyn nhw? Nid wyf i'n gwybod a ydy hynny ag unrhyw ddylanwad ar hyn, ond efallai fod yna gysyniad os ŷch chi'n siarad mwy nag un iaith eich bod chi'n gallu synhwyro, efallai, beth yw natur amlieithog Ewrop, oherwydd mae Ewrop yn gyfandir amlieithog, er ddim mor amlieithog â'r rhan fwyaf o weddill y byd. Ond efallai fod yna fanteision o safbwynt gosod ein nod o gael miliwn o siaradwyr y Gymraeg i agor y drws yna i bobl weld bod yna fanteision mewn dwyieithrwydd, sef eich bod chi'n gallu edrych ar y byd mewn gwahanol ffyrdd drwy wahanol ieithoedd, ac yn y blaen. Mae yna sgil-effaith o fod yn ddwyieithog sy'n fwy na jest medru siarad dwy iaith. Felly, rydw i'n gobeithio, o safbwynt y buddsoddiad yna, y daw hynny o gymorth hefyd. Ond rydw i yn meddwl hefyd, ar yr un pryd, fod eisiau gwneud yn siŵr ein bod ni'n dysgu mwy na dim ond Cymraeg a dim ond Saesneg. Mae eisiau agor y drws fel nad ŷm ni'n cyfyngu ein hunain i'r ddwy iaith - hynny yw, bod yna fanteision mewn bod yn amlieithog hefyd.
English: May I add a comment there? Perhaps we also need to consider how we teach languages better, because there is evidence that we are teaching Welsh and modern languages in a method that doesn't draw young people's attention. So, I think we need to teach languages better, and we need to focus on teaching through the medium of languages rather than just teaching the languages themselves.
Welsh: A gaf i ychwanegu jest un sylw bach yn fanna? Efallai fod eisiau inni hefyd ystyried sut rŷm ni'n dysgu ieithoedd yn well, oherwydd mae yna ddigon o dystiolaeth i ddangos ein bod ni'n dysgu Cymraeg ac ieithoedd modern mewn dull sydd ddim yn dal sylw pobl ifanc. Felly, rydw i'n credu bod angen dysgu sut mae dysgu ieithoedd yn well, ac efallai fod angen inni ganolbwyntio mwy ar ddysgu trwy gyfrwng ieithoedd yn hytrach na thrio dysgu ieithoedd.
English: I completely agree. I learnt French, but it was learning as a parrot, and I don't remember enough to be able to speak the language when I'm in France. So, that is something that I would second, definitely. Jenny.
Welsh: Cytuno'n llwyr. Drwy ddysgu fel parot y gwnes i ddysgu Ffrangeg, ac nid ydw i'n cofio lot er mwyn siarad pan fyddaf i yno nawr. Felly, mae hwn yn rhywbeth y byddwn i'n eilio, yn sicr. Jenny.
English: Can I just add, with regard to Erasmus+, as a small note, Erasmus+ is good, it's positive, but it tends to support major European languages - a cluster of half a dozen of them - whereas the rest don't receive as much, and the Welsh language receives nothing? So, looking at a new scheme for Wales, I think we need to look wider than just the six major languages in Europe.
Welsh: A gaf i jest ychwanegu, ynglŷn ag Erasmus+, fel nodyn bach, hynny yw, mae Erasmus+ yn dda, ond mae'n tueddu i gefnogi ieithoedd mawr Ewrop - ychydig, clwstwr o hanner dwsin ohonyn nhw - ac nid yw'r gweddill ddim yn cael cymaint ac nid yw'r Gymraeg yn cael dim? Felly, efallai, o edrych ar gynllun newydd ar gyfer Cymru, mae eisiau meddwl yn ehangach na dim ond y chwe iaith fawr sydd yn Ewrop.
English: If there aren't any further questions, our session has come to an end -
Welsh: Os nad oes yna gwestiwn arall, rydym wedi dod i ddiwedd y sesiwn, ond -
English: In the context of the Welsh language and what is likely to happen, very little work has been done on that. There's been no data gathering, there's been no analysis done, as far as I can see. I think that's clear in this document on agriculture. One would think that, in putting together this particular document, the first thing is that it would have that language profile as part of the analysis or even a community analysis or social analysis, but that hasn't happened. And I would imagine that, for the next few years, the civil service in the Welsh Government will have to identify the data, gather the information and create policies that do fill those gaps that you talked about. With regard to the single digital market, that is going to be crucially important for the future. That's one of the most important things that the European Union has announced recently. There's no mention made of language at all in that document, so that is a concern. But we do need, I think, for the Welsh Government to look at these elements and to see where the gaps are and to put together the right picture.
Welsh: Yng nghyd-destun y Gymraeg a beth fydd yn debygol o ddigwydd, ychydig iawn o waith sydd wedi ei wneud. Nid oes casglu data wedi bod, nid oes dadansoddi wedi bod, hyd y gwelaf i. Rydw i'n credu bod hynny'n amlwg yn y ddogfen ar amaeth. Hynny yw, fe fyddai rhywun yn tybio wrth lunio'r ddogfen hon y byddai rhywun yn mynd ati fel y peth cyntaf i gael proffeil ieithyddol fel rhan o'r ddadansoddiad, neu hyd yn oed dadansoddiad cymunedol neu gymdeithasol, ond nid yw hynny wedi digwydd. Ac rydw i'n tybio, ar gyfer y blynyddoedd nesaf, y bydd angen i'r gwasanaeth sifil yn Llywodraeth Cymru fynd ati i adnabod y data, i gasglu yr wybodaeth ac i greu polisïau sy'n llenwi'r bylchau yma. Gyda'r farchnad ddigidol sengl, mae hynny yn mynd i fod yn greiddiol ar gyfer y dyfodol. Dyna un o'r pethau pwysicaf mae'r Undeb Ewropeaidd wedi ei gyhoeddi yn ddiweddar. Nid oes sôn am iaith o gwbl yn y ddogfen honno, felly mae hynny yn bryder. Ond mae angen, rydw i'n credu, i Lywodraeth Cymru edrych ar yr elfennau yma a gweld lle mae'r tyllau, a chreu'r darlun iawn.
English: Okay. Thank you very much for coming in today. If there are any additional questions, we'll write to you, I'm sure, but thank you very much for attending here today and for your time.
Welsh: Ocê. Diolch yn fawr iawn am ddod i mewn atom ni heddiw. Os oes unrhyw gwestiynau ychwanegol, fe wnawn ni ysgrifennu atoch, mae'n siŵr, ond diolch yn fawr iawn am eich amser yma heddiw.
English: We move on to item 5 and papers to note. There are papers 5.1 and 5.2, relating to the report we did on music education in Wales and then the Welsh Government's relationship with Pinewood - a letter to me from the Welsh Government. Does any Member have any comments on these? No.
Welsh: Rydym ni'n symud ymlaen at eitem 5 a papurau i'w nodi. Mae yna bapurau 5.1 a 5.2 yn ymwneud â'r adroddiad y gwnaethom ni ei wneud ar addysg cerddoriaeth yng Nghymru, ac wedyn perthynas Llywodraeth Cymru â stiwdios Pinewood - llythyr ataf i gan Lywodraeth Cymru. A oes gan unrhyw Aelod sylw ar y rhain? Na.
English: Okay. So, we move on to item 6, which is a motion under Standing Order 17.42 to resolve to exclude the public from the remainder of the meeting. Content? Yes. Thank you.
Welsh: Ocê. Symud ymlaen felly at eitem 6, cynnig o dan Reol Sefydlog 17.42 i wahardd y cyhoedd am weddill y cyfarfod. Iawn? Diolch.
English: Okay. I will speak in Welsh. As David said, we feel that the rights of people to participate in culture, to be represented through culture, is a core part of our work and our vision. Over the last three years, we have been supporting the Welsh Government Fusion programme, which creates opportunities through culture for people to participate. We do that in three ways. We're one of the main partners and we work on a strategic level with the Welsh Government and the other partners to steer the work of this programme. Do you want me to stop?
Welsh: Ocê. Rwyf am siarad yn Gymraeg. Fel dywedodd David, rydym ni'n teimlo bod hawliau pobl i gyfranogi mewn diwylliant, i gael eu cynrychioli drwy ddiwylliant, yn rhan greiddiol o'n gwaith ni a'n gweledigaeth ni. Rydym ni, dros y tair blynedd ddiwethaf wedi bod yn cefnogi rhaglen Cyfuno Llywodraeth Cymru, sy'n creu cyfleoedd drwy ddiwylliant i bobl gyfranogi. Rydym ni'n gwneud hynny mewn tair ffordd, mewn gwirionedd. Rydym ni'n un o'r prif bartneriaid ac yn gweithio ar lefel strategol gyda Llywodraeth Cymru a'r partneriaid eraill i lywio gwaith Cyfuno. A ydych chi eisiau i fi stopio?
English: So, in three ways, we support the programme. First of all, our strategic work with the Government in terms of steering the work. Secondly, we work with the Government's knowledge and analytical services to lead on the work of evaluating the Fusion programme. And this is important because, in a way, perhaps culture has been weak in the past in describing the impact of the work and how that work can have an impact. So, that's a very important part, working again with the knowledge and analytical services - KAS - in the Government. And thirdly, we of course run programmes that support Fusion, and that's across all our museums. We have programmes that provide opportunities for employability, early years and family learning. For example, in Llanberis, we are working with Gwynedd on the family learning signature, and also with programmes that support people in terms of education and health and well-being. Therefore, there are a number of ways in which we support the Fusion programme and we very much hope that the Fusion programme will continue. I think it's been a very successful programme in bringing the heritage and culture sectors together with sectors such as health and the local authorities to collaborate in the face of this great challenge that Wales is facing in terms of poverty levels.
Welsh: Felly, mewn tair ffordd, rydym ni'n cefnogi'r rhaglen. Yn gyntaf, ein gwaith strategol ni gyda'r Llywodraeth o ran llywio'r gwaith. Yn ail, rydym ni'n gweithio gyda gwasanaethau gwybodaeth a dadansoddi y Llywodraeth i arwain y gwaith o werthuso y rhaglen Cyfuno. Ac mae hynny'n waith pwysig achos, mewn ffordd, efallai bod diwylliant wedi bod yn wan yn y gorffennol yn disgrifio impact y gwaith a sut mae'r gwaith yn gallu cael impact. Felly, mae hynny'n rhan bwysig iawn, yn gweithio eto gyda'r gwasanaethau gwybodaeth a dadansoddi - KAS - yn y Llywodraeth. Ac yn drydydd, rydym ni wrth gwrs yn rhedeg rhaglenni sydd yn cefnogi Cyfuno, a hynny ar draws ein hamgueddfeydd i gyd. Mae gyda ni raglenni sydd yn cynnig cyfleon am gyflogadwyedd, blynyddoedd cynnar a dysgu teulu. Er enghraifft, yn Llanberis, rydym ni'n gweithio gyda Gwynedd ar y llofnod dysgu teulu, a hefyd rhaglenni sydd yn cefnogi pobl o ran addysg ac o ran iechyd a lles. Felly, mae yna lu o wahanol ffyrdd rŷm ni'n cefnogi Cyfuno a rŷm ni'n mawr obeithio y bydd y rhaglen Cyfuno yn parhau. Rwy'n credu ei bod wedi bod yn rhaglen lwyddiannus iawn yn dod â'r sector treftadol a diwylliannol at ei gilydd gyda sectorau iechyd a gyda'r awdurdodau lleol i gydweithio gyda'n gilydd yn wyneb yr her fawr y mae Cymru yn ei wynebu o ran lefelau tlodi.
English: I'll be speaking in Welsh. We have about 700 volunteers annually who work with us, who give about 20,000 hours -
Welsh: Fe wnaf i siarad yn Gymraeg. Mae gennym ni rhyw 700 o wirfoddolwyr blynyddol sy'n gweithio gyda ni, sy'n rhoi dros ryw 20,000 o oriau tuag at -
English: Yes, which is excellent, but we take the position, in a way, that volunteers operate alongside our staff and that volunteering can be one pathway back to work and skills development for people. Over the last five years, with the support of the Paul Hamlyn Foundation, we have transformed entirely our volunteer programmes, and about 40 per cent of our volunteers are now under 24 years of age. A great number of them are unemployed, and we have a very good balance in terms of percentages of men and women and young people who volunteer. We won, this year, Investing in Volunteers, with no recommendations at all, which is excellent. I think we're one of the few national museums who have that badge and we are still very proud of that. And of course, volunteering, to go back to the Fusion programme, that's one of the programmes that is part of the Fusion work that we do around our museums.
Welsh: Ie, sydd yn wych, ond rŷm ni'n cymryd y safbwynt, mewn ffordd, fod gwirfoddolwyr ochr yn ochr â'n staff, a bod gwirfoddoli yn medru bod yn un llwybr yn ôl at waith ac at ddatblygu sgiliau i bobl. Rŷm ni, dros y pum mlynedd diwethaf, gyda chefnogaeth Sefydliad Paul Hamlyn, wedi trawsnewid yn llwyr, mewn gwirionedd, ein rhaglenni gwirfoddoli ni, ac mae dros ryw 40 y cant nawr o'n gwirfoddolwyr ni o dan 24 mlwydd oed. Mae nifer helaeth ohonyn nhw yn ddi-waith, ac mae canran cydbwysedd da gyda ni o ran dynion a menywod a phobl ifanc yn gwirfoddoli. Fe enillom ni eleni Buddsoddi mewn Gwirfoddolwyr, a hynny gyda dim argymhellion o gwbl, sydd yn wych iawn. Rydw i'n credu ein bod ni'n un o'r ychydig amgueddfeydd cenedlaethol, mewn gwirionedd, sydd yn dal y bathodyn hwnnw, ac rŷm ni'n dal yn falch iawn. Ac mae gwirfoddoli, wrth gwrs, i fynd yn ôl at y rhaglen Cyfuno, yn un o'r rhaglenni sydd yn rhan o'r gwaith Cyfuno rŷm ni'n ei wneud ar draws ein hamgueddfeydd ni.
English: Our strategy will be online before long, and we're just working now on ensuring that the Welsh and English versions are aligned, and we hope to get that up in a few weeks. The four areas in terms of objectives are - well, we developed the strategy with a host of third sector partners in terms of ensuring that we have diversity as part of the way in which we work, to go back to the five ways of working that are part of the well-being Act. So, the strategy has been developed with partners, and there are four objectives, and I can share these with you when it's up online. One is working towards a workforce and volunteer base that is more diverse, and the second is being more inclusive in terms of our public programmes. There's always a way of being even more inclusive, and we do work on that at the moment. The third is leading in terms of equality and diversity, and we want to be a museum that can lead in this area. As David said at the outset, our work in terms of ensuring the rights of people to culture is a core part of our vision, and we do feel that equality and diversity, therefore, are core factors in the way that we work, so we can be leaders in that field. The fourth objective, in a way, is that we ensure that our work in the area of equality and diversity does align with the well-being Act and that we tie those things in together. So, it'll be online, I hope, in a few weeks for you to see, and then we'll have an action plan as part of that.
Welsh: Fe fydd ein strategaeth ni arlein cyn bo hir, rydym ni jest yn gweithio ar wneud yn siŵr bod y Gymraeg a'r Saesneg yn cydfynd ar y funud. Rŷm ni'n gobeithio cael hwnnw lan ymhen rhai wythnosau. A'r pedair ardal, mewn ffordd, o ran amcanion, fe ddatblygom ni'r strategaeth gyda llu o bartneriaid trydydd sector ynglŷn â sicrhau bod gyda ni amrywiaeth fel rhan o'r ffordd rŷm ni'n gweithio, i fynd nôl at y pum ffordd o weithio sydd yn rhan, wrth gwrs, o'r ddeddfwriaeth llesiant. Felly, mae'r strategaeth wedi cael ei datblygu gyda phartneriaid, ac mae yna bedwar amcan a byddwn ni'n gallu rhannu hon gyda chi pan fydd hi i fyny arlein. Un ydy creu a gweithio tuag at weithlu a gwirfoddolwyr mwy amrywiol. Yr ail ydy bod yn fwy cynhwysol o ran ein rhaglenni cyhoeddus ni. Mae yna wastad ffordd o fod yn hyd yn oed yn fwy cynhwysol, ac rŷm ni'n gweithio ar hynny ar y funud. Y trydydd yw arwain o ran cydraddoldeb ac amrywiaeth. Rŷm ni'n moyn bod yn amgueddfa sydd yn medru arwain yn y maes yma. Fel dywedodd David ar y dechrau, mae'n gwaith ni o ran sicrhau hawliau pobl i ddiwylliant yn rhan greiddiol o'n gweledigaeth ni, ac rŷm ni'n teimlo bod cydraddoldeb ac amrywiaeth felly yn rhywbeth sydd yn greiddiol i'r ffordd rŷm ni'n gweithio, ac fe allem ni fod yn arweinydd yn y maes. Y pedwerydd, mewn ffordd, ydy ein bod ni'n sicrhau bod ein gwaith ni yn y maes cydraddoldeb ac amrywiaeth yn cydfynd â'r ddeddfwriaeth llesiant, a'n bod ni'n clymu hwnnw ynghyd, gyda'i gilydd. Ond fe fydd i fyny arlein, gobeithio, ymhen rhai wythnosau ichi i'w weld, ac fe fydd yna gynllun gweithredu wedyn yn rhan o hwnnw.