English: Diolch, Llywydd. I very much welcome Plaid Cymru's motion, and we were very pleased we were able to agree with Plaid Cymru our White Paper, 'Securing Wales' Future'. It is clear our views on the future of agriculture and rural development post Brexit are close. Most importantly, we are absolutely clear agriculture and rural development is and must remain devolved. We've made it very clear we will not tolerate any attempts by the Conservatives to deprive this Assembly of its existing powers, or deprive Wales of funding also, and that's why we completely oppose amendment 2 from the Conservative group, which clearly reflects the UK Tories' agenda of taking back control, not just from Brussels, but from Cardiff, also, and probably Edinburgh and Belfast as well. More generally, we are committed to safeguarding our rural and environmental interests, and explore every opportunity to benefit our farming, land management, and food sectors once we've exited the EU. Our focus remains on continuing to deliver key economic, social and environmental benefits to Wales. The Welsh Government published the figure of 80 per cent of farm income in Wales comprising of European payments. However, it should be noted farm incomes fluctuate - many are negative - however, we agree the majority will rely on CAP funding to some degree. Following the decision for the UK to leave the EU, I quickly established a round-table group with stakeholders across my portfolio to discuss the implications arising from the referendum vote, and the work of the round table has added significant value, as it's enabled a cross-sectorial approach to be taken, enabling us to consider the issues in an integrated way, for example on all parts of the supply chain. The farming unions and other stakeholders have been warmly appreciative of this approach. And the process has underlined the strength of the links between areas like agriculture, communities, and the wider environment. It's also a real strength for Wales's input and potential influence on the process to have stakeholders actively engaged and collaborating to secure the most beneficial path for Wales as possible. The work of the round-table complements the work we're undertaking in parallel with each of the individual sectors to consider the detailed sectoral impacts of the UK's exit from the EU. In March, I committed the final tranche, totalling £223 million, of the 2014-20 rural development programme to make full use of HM Treasury's guarantee to 2020. But there remains a clear need for longer-term commitments from the UK Government. It is essential, after we leave the EU, that the UK Government delivers on its promise during the 'leave' campaign to provide Welsh Government with at least equivalent funding to replace what is currently being received through the CAP. Both I and the First Minister have made it very clear we will hold them to this. However, the lack of such a commitment to date - and Simon Thomas mentioned in his opening remarks that just yesterday the Prime Minister, on a visit to north Wales, didn't provide that commitment when she was sitting at a farmer's table, having a cup of tea, I noticed. It's a real worry about the long-term investment that we know is needed to secure the future of our farming industry so that our farmers, our land managers, our rural businesses and our rural communities have the certainty that they need to plan for the future. Alongside the funding, it's critical we in this Assembly continue to lead the work in shaping a future agricultural policy that is tailored to the distinct needs of the industry in Wales. A majority in Wales did vote to leave the EU, and we have made clear this democratic decision must be respected. However, we do not believe anyone in Wales voted to be worse off, to see harm done to our economy or our public health services, and we are determined to secure a positive future for Wales in a post-Brexit world. How food imports are affected by Brexit is not clear at present and won't be until the UK has progressed trade talks with the EU and other countries. I've heard the Prime Minister say no deal would be better than a bad deal, but, quite frankly, that's a ridiculous statement, because there has to be a deal. The Tories seem to be prioritising deals with other countries over maintaining our access to the single market and appear willing to sacrifice agriculture in the interests of quick wins with countries like the USA and New Zealand, which are very keen to access our markets. For us in the Welsh Government, by contrast, a key consideration is that UK producers are not undercut by imports where production standards are poor and that consumers are not put at risk. Imports would have to meet specified standards and would be subject to checks. What these will be, of course, depends on the detail of those trade agreements and custom arrangements, and that is why it is essential the devolved institutions have real insight into and influence on trade negotiations. Given the implications for Welsh farmers and rural communities, it's essential that devolved administrations play a full part in discussions, not only to ensure the UK negotiating position fully reflects the UK context, but also to agree collectively the arrangements that will be in place on a UK basis following the departure from the EU, which includes trade deals. We accept there should be common UK frameworks in a number of areas to allow effective functioning of the UK internal market post Brexit and to facilitate international trade, but, again, these will need to be collectively agreed across the four countries, and I will certainly not tolerate any imposition of such frameworks by Westminster and Whitehall. Diolch.
Welsh: Diolch, Llywydd. Rwy'n croesawu cynnig Plaid Cymru yn fawr iawn, ac roeddem yn falch iawn ein bod wedi gallu cytuno ein Papur Gwyn, 'Diogelu Dyfodol Cymru' â Phlaid Cymru. Mae'n amlwg fod ein barn ar ddyfodol amaethyddiaeth a datblygu gwledig ar ôl Brexit yn debyg. Yn bwysicaf oll, rydym yn gwbl glir y dylai amaethyddiaeth a datblygu gwledig fod, a pharhau i fod wedi'u datganoli. Rydym wedi dweud yn glir iawn na fyddwn yn goddef unrhyw ymgais gan y Ceidwadwyr i amddifadu'r Cynulliad hwn o'i bwerau presennol, neu amddifadu Cymru o gyllid hefyd, a dyna pam ein bod yn llwyr wrthwynebu gwelliant 2 gan y grŵp Ceidwadol, sy'n adlewyrchu'n glir agenda Torïaid y DU o gymryd rheolaeth yn ôl, nid yn unig o Frwsel, ond o Gaerdydd hefyd, a Chaeredin a Belfast yn ogystal, mae'n debyg. Yn fwy cyffredinol, rydym wedi ymrwymo i ddiogelu ein buddiannau gwledig ac amgylcheddol, ac yn archwilio pob cyfle i greu budd i'n sector ffermio, rheoli tir a bwyd wedi inni adael yr UE. Mae ein ffocws o hyd ar barhau i sicrhau manteision economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol allweddol i Gymru. Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y ffigur sy'n dangos bod 80 y cant o incwm ffermydd yng Nghymru yn cynnwys taliadau Ewropeaidd. Fodd bynnag, dylid nodi bod incwm ffermydd yn amrywio - mae llawer yn negyddol - fodd bynnag, rydym yn cytuno y bydd y mwyafrif yn dibynnu ar arian y PAC i ryw raddau. Yn dilyn y penderfyniad y byddai'r DU yn gadael yr UE, euthum ati ar fyrder i sefydlu grŵp o amgylch y bwrdd gyda rhanddeiliaid ar draws fy mhortffolio i drafod y goblygiadau sy'n deillio o bleidlais y refferendwm, ac mae gwaith y bwrdd wedi ychwanegu gwerth sylweddol, gan ei gwneud hi'n bosibl defnyddio dull traws-sectoraidd, sy'n ein galluogi i ystyried y materion mewn ffordd integredig, er enghraifft ar bob rhan o'r gadwyn gyflenwi. Mae'r undebau ffermio a rhanddeiliaid eraill wedi bod yn werthfawrogol iawn o'r dull hwn. Ac mae'r broses wedi tanlinellu cryfder y cysylltiadau rhwng meysydd fel amaethyddiaeth, cymunedau, a'r amgylchedd ehangach. Mae hefyd yn gryfder gwirioneddol o ran mewnbwn a dylanwad posibl Cymru ar y broses i sicrhau ymgysylltiad gweithredol rhanddeiliaid a'u cydweithrediad i sicrhau'r llwybr mwyaf buddiol posibl i Gymru. Mae gwaith y bwrdd yn ategu'r gwaith a wnawn ochr yn ochr â phob un o'r sectorau unigol i ystyried effeithiau manwl ymadawiad y DU â'r UE ar y sectorau. Ym mis Mawrth, ymrwymais y gyfran olaf o raglen datblygu gwledig 2014-20, cyfanswm o £223 miliwn, i wneud defnydd llawn o warant Trysorlys EM hyd at 2020. Ond mae angen clir am ymrwymiadau mwy hirdymor gan Lywodraeth y DU o hyd. Mae'n hanfodol, ar ôl i ni adael yr UE, fod Llywodraeth y DU yn cadw ei haddewid yn ystod yr ymgyrch 'gadael' i ddarparu cyllid sydd o leiaf yn gyfwerth i Lywodraeth Cymru i gymryd lle'r hyn a dderbynnir ar hyn o bryd drwy'r PAC. Rwyf fi a'r Prif Weinidog wedi dweud yn glir iawn y byddwn yn eu dwyn i gyfrif am hyn. Fodd bynnag, mae diffyg ymrwymiad o'r fath hyd yn hyn - a nododd Simon Thomas yn ei sylwadau agoriadol fod y Prif Weinidog, ddoe ddiwethaf, ar ymweliad â gogledd Cymru, heb roi'r ymrwymiad hwnnw pan oedd yn eistedd wrth fwrdd ffermwr, yn cael paned o de, sylwais. Mae'n ofid gwirioneddol ynglŷn â'r buddsoddiad hirdymor y gwyddom fod ei angen i ddiogelu dyfodol ein diwydiant ffermio fel bod ein ffermwyr, ein rheolwyr tir, ein busnesau gwledig a'n cymunedau gwledig yn cael y sicrwydd sydd ei angen arnynt i gynllunio ar gyfer y dyfodol. Ochr yn ochr â'r cyllid, mae'n hanfodol ein bod ni yn y Cynulliad hwn yn parhau i arwain y gwaith o lunio polisi amaethyddol ar gyfer y dyfodol sydd wedi'i deilwra i anghenion penodol y diwydiant yng Nghymru. Pleidleisiodd mwyafrif yng Nghymru o blaid gadael yr UE, ac rydym wedi dweud yn glir fod yn rhaid parchu'r penderfyniad democrataidd hwn. Fodd bynnag, nid ydym yn credu bod neb yng Nghymru wedi pleidleisio dros fod yn waeth eu byd, i weld niwed yn cael ei wneud i'n heconomi neu ein gwasanaethau iechyd cyhoeddus, ac rydym yn benderfynol o sicrhau dyfodol cadarnhaol i Gymru mewn byd ôl-Brexit. Nid yw'n glir ar hyn o bryd sut y caiff mewnforion bwyd eu heffeithio gan Brexit ac ni fydd hynny'n glir hyd nes y bydd y DU wedi bwrw rhagddi â thrafodaethau masnach â'r UE a gwledydd eraill. Rwyf wedi clywed y Prif Weinidog yn dweud y byddai'n well peidio â chael cytundeb o gwbl na chael cytundeb gwael, ond a bod yn gwbl onest, mae hwnnw'n ddatganiad hurt, oherwydd mae'n rhaid cael cytundeb. Mae'r Torïaid i'w gweld yn blaenoriaethu cytundebau gyda gwledydd eraill dros gynnal ein mynediad at y farchnad sengl ac mae'n ymddangos eu bod yn barod i aberthu amaethyddiaeth er mwyn cael enillion cyflym gyda gwledydd fel UDA a Seland Newydd, sy'n awyddus iawn i gael mynediad at ein marchnadoedd. I ni yn Llywodraeth Cymru, ar y llaw arall, un ystyriaeth allweddol yw na chodir prisiau is na chynhyrchwyr y DU am fewnforion gyda safonau cynhyrchu gwael ac nad oes perygl yn cael ei greu i ddefnyddwyr. Byddai'n rhaid i fewnforion gyrraedd safonau penodol a byddent yn destun archwiliadau. Bydd natur y rhain, wrth gwrs, yn dibynnu ar fanylion y cytundebau masnach hynny a threfniadau tollau, a dyna pam ei bod yn hanfodol fod gan y sefydliadau datganoledig ddealltwriaeth go iawn o'r trafodaethau masnach a dylanwad arnynt. O ystyried y goblygiadau i ffermwyr Cymru a chymunedau gwledig, mae'n hanfodol fod y gweinyddiaethau datganoledig yn chwarae rhan lawn yn y trafodaethau, nid yn unig i sicrhau bod safbwynt negodi'r DU yn adlewyrchu cyd-destun y DU yn llawn, ond hefyd i gytuno ar y cyd y trefniadau a fydd ar waith ar sail y DU yn dilyn gadael yr UE, sy'n cynnwys cytundebau masnach. Rydym yn derbyn y dylid cael fframweithiau cyffredin yn y DU mewn nifer o feysydd er mwyn gweithredu marchnad fewnol y DU yn effeithiol ar ôl Brexit ac i hwyluso masnach ryngwladol, ond unwaith eto, bydd angen cytuno ar y rhain ar y cyd ar draws y pedair gwlad, ac yn sicr ni fyddaf yn goddef gosod unrhyw fframweithiau o'r fath gan San Steffan a Whitehall. Diolch.