English: Diolch. In February 2021, the Senedd voted in favour of my proposal for a Bill that would make provision to encourage the use of British Sign Language, BSL, in Wales, and improve access to education and services in BSL. As I said then, in October 2018 calls were made at the north Wales Lend Me Your Ears conference for British Sign Language legislation in Wales, looking at the British Sign Language (Scotland) Act 2015 and their national BSL plan, published in October 2017, establishing a national advisory group, including up to 10 deaf people who use BSL as their preferred or first language. Although the Wales Act 2017 reserves equal opportunities to the UK Government, Senedd lawyers state that a BSL Wales Bill would be compliant if it related to the exceptions listed in it. I also quoted the British Deaf Association, BDA, which had told me that my planned BSL Bill is an enormous step forward and, if it's anything like the BSL Bill in Scotland, will receive unanimous and total support of all the parties. It's a win-win', they said. With Members of all parties voting in favour of the motion that day, demonstrating a clear appetite for such BSL legislation across the Senedd Chamber, and with D/deaf people and communities across Wales continuing to ask me to bring forward a BSL Bill in Wales, I'm keen to continue to pursue this and seek your support. I was delighted when Labour MP Rosie Cooper introduced her BSL Bill in the UK Parliament, co-sponsored by Conservative Lord Holmes of Richmond. This secured the UK Government's support, it was passed in March, and gained Royal Assent in April. The UK Act recognises BSL as a language of England, Wales and Scotland, requires the Secretary of State to report on the promotion and facilitation of the use of BSL by ministerial Government departments, and requires guidance to be issued in relation to BSL. However, although the UK Act creates a duty for the UK Government to prepare and publish BSL reports describing what Government departments have done to promote the use of BSL in their communications with the public, it specifically excludes reporting on matters devolved to Wales and Scotland. The Bill does not extend the reporting or guidance duty to the Governments of Wales and Scotland. Therefore, my motion today regarding the need for a Wales-specific BSL Act also incorporates this. As the BDA states, 'BSL is not just a language; it is also a gateway to learningand the means whereby Deaf people survive and flourish in a hearing world.' Only yesterday, RNID Cymru told me that they support this proposal for a BSL Wales Bill, that now that both Westminster and Holyrood have passed BSL Bills, they hope that this Bill would complement those pieces of legislation and help to improve the provision of BSL across Wales, and that the policy objectives of the proposed Bill are positive, and are going beyond the Westminster BSL Act by including a commitment to produce reports every five years, which will provide valuable insight into the progress of implementing the Bill. Although the Welsh Government has commissioned an audit of their BSL provision against the BDA's BSL charter, this has not yet been published, and the BDA has told me that a common theme emerging from the Welsh deaf community is a desire for more Welsh deaf leadership in BSL service delivery; for BSL services to be delivered by deaf BSL signers themselves; and for support to enable deaf-led professional planning and budget setting on BSL issues. They state that this seems to be because Welsh deaf BSL signers have seen Welsh Government and Welsh local authorities, with the best will in the world, spend money earmarked for BSL services on paying non-signers to design and deliver these BSL services, with the understandable and inevitable consequences of a mismatch between service design and actual need, reducing efficiency and value for money. They add that a BSL commissioner with the same powers as other minority language commissioners, such as in the Welsh Language (Wales) Measure 2011, the Gaelic Language (Scotland) Act 2005, and the Identity and Language (Northern Ireland) Bill 2022, currently awaiting Royal Assent, would show a significant message of support to the D/deaf community in Wales. In accordance with the social model of disability, this motion proposes a Bill seeking both to remove the barriers that exist for deaf people and their families in education, health, public services, support services and the workplace, and to extend to Welsh Ministers duties on devolved matters equivalent to those applying to UK Ministers in England. For reasons of morality, practicality and equality, I therefore urge all Members to vote in favour of this motion. Diolch.
Welsh: Diolch. Ym mis Chwefror 2021, pleidleisiodd y Senedd o blaid fy nghynnig ar gyfer Bil a fyddai'n gwneud darpariaeth i annog defnyddio Iaith Arwyddion Prydain, BSL, yng Nghymru, a gwella mynediad at addysg a gwasanaethau mewn BSL. Fel y dywedais bryd hynny, ym mis Hydref 2018 cafodd galwadau eu gwneud yng nghynhadledd Clust i Wrando gogledd Cymru am ddeddfwriaeth Iaith Arwyddion Prydain yng Nghymru, gan edrych ar Ddeddf Iaith Arwyddion Prydain (Yr Alban) 2015 a'u cynllun BSL cenedlaethol, a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2017, a sefydlu grŵp cynghori cenedlaethol, i gynnwys hyd at 10 o bobl fyddar sy'n defnyddio BSL fel eu dewis iaith neu iaith gyntaf. Er bod Deddf Cymru 2017 yn cadw cyfle cyfartal yn ôl i Lywodraeth y DU, mae cyfreithwyr y Senedd yn nodi y byddai Bil BSL Cymru yn cydymffurfio pe bai'n cysylltu â'r eithriadau a restrir ynddi. Dyfynnais Gymdeithas Pobl Fyddar Prydain hefyd, a oedd wedi dweud wrthyf fod fy Mil BSL arfaethedig yn gam enfawr ymlaen ac os yw'n unrhyw beth tebyg i'r Bil BSL yn yr Alban, bydd yn cael cefnogaeth unfrydol y pleidiau i gyd. Bydd pawb ar eu hennill, meddent. Gydag Aelodau o bob plaid yn pleidleisio o blaid y cynnig y diwrnod hwnnw, gan ddangos awydd amlwg am ddeddfwriaeth BSL o'r fath ar draws Siambr y Senedd, a chyda phobl a chymunedau B/byddar ledled Cymru yn parhau i ofyn imi gyflwyno Bil BSL yng Nghymru, rwy'n awyddus i barhau i fynd ar drywydd hyn a gofyn am eich cefnogaeth. Roeddwn wrth fy modd pan gyflwynodd yr AS Llafur Rosie Cooper ei Bil BSL yn Senedd y DU, wedi'i gyd-gyflwyno gan y Ceidwadwr, yr Arglwydd Holmes o Richmond. Llwyddodd i sicrhau cefnogaeth Llywodraeth y DU, cafodd ei basio ym mis Mawrth, ac fe enillodd Gydsyniad Brenhinol ym mis Ebrill. Mae Deddf y DU yn cydnabod BSL fel iaith yng Nghymru, Lloegr a'r Alban, yn ei gwneud yn ofynnol i'r Ysgrifennydd Gwladol adrodd ar hyrwyddo a hwyluso'r defnydd o BSL gan adrannau gweinidogol Llywodraeth, ac mae'n ei gwneud yn ofynnol i ganllawiau gael eu cyhoeddi mewn perthynas â BSL. Fodd bynnag, er bod Deddf y DU yn creu dyletswydd i Lywodraeth y DU baratoi a chyhoeddi adroddiadau BSL sy'n disgrifio'r hyn y mae adrannau Llywodraeth wedi'i wneud i hyrwyddo'r defnydd o BSL yn eu cyfathrebiadau â'r cyhoedd, mae'n benodol yn eithrio adrodd ar faterion sydd wedi'u datganoli i Gymru a'r Alban. Nid yw'r Bil yn ymestyn y ddyletswydd adrodd na'r canllawiau i Lywodraethau Cymru a'r Alban. Felly, mae fy nghynnig heddiw ynglŷn â'r angen am Ddeddf BSL sy'n benodol i Gymru hefyd yn ymgorffori hyn. Fel y dywed Cymdeithas Pobl Fyddar Prydain, 'Nid iaith yn unig yw BSL; mae hefyd yn borth i ddysgua'r modd y mae pobl Fyddar yn goroesi ac yn ffynnu mewn byd sy'n clywed.' Ddoe ddiwethaf, dywedodd Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol Pobl Fyddar a Thrwm eu Clyw Cymru wrthyf eu bod yn cefnogi'r cynnig hwn ar gyfer Bil BSL Cymru, a chan fod San Steffan a Holyrood bellach wedi pasio Biliau BSL, eu bod yn gobeithio y byddai'r Bil hwn yn ategu'r darnau hynny o ddeddfwriaeth ac yn helpu i wella'r ddarpariaeth o BSL ledled Cymru, a bod amcanion polisi'r Bil arfaethedig yn gadarnhaol, ac yn mynd y tu hwnt i Ddeddf BSL San Steffan drwy gynnwys ymrwymiad i gynhyrchu adroddiadau bob pum mlynedd, a fydd yn rhoi cipolwg gwerthfawr ar gynnydd gweithredu'r Bil. Er bod Llywodraeth Cymru wedi comisiynu archwiliad o'u darpariaeth BSL yn ôl siarter BSL Cymdeithas Pobl Fyddar Prydain, nid yw wedi'i gyhoeddi eto, ac mae'r Gymdeithas wedi dweud wrthyf mai thema gyffredin sy'n dod i'r amlwg o'r gymuned fyddar Gymreig yw awydd am fwy o arweinyddiaeth fyddar Gymreig wrth ddarparu gwasanaethau BSL; i wasanaethau BSL gael eu darparu gan arwyddwyr BSL i'r byddar; ac am gymorth i alluogi cynllunio proffesiynol dan arweiniad pobl fyddar a gosod cyllideb ar gyfer materion BSL. Maent yn dweud ei bod yn ymddangos mai'r rheswm am hyn yw oherwydd bod arwyddwyr BSL i'r byddar yng Nghymru wedi gweld Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol Cymru, gyda'r ewyllys orau yn y byd, yn gwario arian a glustnodwyd ar gyfer gwasanaethau BSL ar dalu rhai nad ydynt yn arwyddwyr i gynllunio a darparu'r gwasanaethau BSL hyn, gyda'r canlyniadau dealladwy ac anochel nad yw cynllun y gwasanaethau yn cydweddu ag angen gwirioneddol, gan leihau effeithlonrwydd a gwerth am arian. Maent yn ychwanegu y byddai comisiynydd BSL sydd â'r un pwerau â chomisiynwyr ieithoedd lleiafrifol eraill, megis ym Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011, Deddf yr Iaith Aeleg (Yr Alban) 2005, a Bil Hunaniaeth ac Iaith (Gogledd Iwerddon) 2022 sy'n aros am Gydsyniad Brenhinol ar hyn o bryd, yn cyfleu neges bwysig o gefnogaeth i'r gymuned F/fyddar yng Nghymru. Yn unol â'r model cymdeithasol o anabledd, mae'r cynnig hwn yn cynnig Bil sy'n ceisio cael gwared ar y rhwystrau sy'n bodoli i bobl fyddar a'u teuluoedd mewn addysg, iechyd, gwasanaethau cyhoeddus, gwasanaethau cymorth a'r gweithle, ac ymestyn dyletswyddau i Weinidogion Cymru ar faterion datganoledig sy'n cyfateb i'r rhai sy'n berthnasol i Weinidogion y DU yn Lloegr. Am resymau'n ymwneud â moesoldeb, ymarferoldeb a chydraddoldeb, rwyf felly'n annog pob Aelod i bleidleisio o blaid y cynnig hwn. Diolch.