English: I welcome the opportunity to contribute to this debate today as Chair of the Assembly Commission and also as Llywydd. Though neither the Deputy Presiding Officer nor I are able to vote in today's debate, I want to put on record our absolute commitment to this important area of work. I am grateful that the Business Committee has agreed that this isn't a policy that should simply be adopted by going through on the nod in the Chamber. So, a recorded vote will be required on this motion later this afternoon to demonstrate and underline Members' commitment to this policy. The policy before us today signifies a milestone in the journey upon which we have embarked since last October to improve the way we deal with complaints about inappropriate behaviour. We have listened, consulted upon, and adapted our plans. We have also benchmarked our action against best practice elsewhere to give us assurance that we have a policy in place that is fit for purpose as we move forward. I would like to thank the staff and trade unions at the Assembly for engaging in the constructive dialogue that has enabled us to reach this point today. We are now in a position where a Commission policy has been agreed through the trade union partnership. The remuneration board that is responsible for terms and conditions of the staff that we employ as Assembly Members has also agreed the policy. Again, Members' support staff, through the reference group and their trade unions, have participated constructively and effectively to get us to this point. As Llywydd, I undertake that this policy and the Commission staff policy will remain aligned. Despite there being different approval processes, the policy content remains the same, and importantly, we are now in a position where each group of staff - Commission staff, Members' support staff, our contractors and Assembly Members - will be held to the same high standards of conduct. I was pleased to hear from Jayne Bryant that we will adhere to the original intention of aligning the dignity and respect policy in relation to Assembly Members with to the code of conduct for Assembly Members once the standards committee has completed its work. The dignity and respect policy is just one of the pillars that will help build greater trust in the system and in the institution. But this is not just about the policy and complaints procedures that we have in place; it is the culture of the organisation and how we respond to allegations that will make the difference. That responsibility falls upon all of us as Assembly Members, Commissioners, the standards commissioner and our political organisations. Political parties must never brush these issues under the carpet, and I look forward to hearing from the standards commissioner in due course about the review I asked him to undertake to align our party complaint procedures and our own complaint procedures in the Assembly. It's clear to me that we are moving in the right direction, but I fully accept that there is much more to be done. We will therefore need to review our position on an ongoing basis from now on. We have heard in the media about women who have been subject to inappropriate behaviour but who hadn't come forward through our complaints procedures. There have been concerns expressed about processes not being clear, the support not being sufficient and a perception that very little could be done if allegations were reported. This has concerned me greatly and they have informed the work that we have undertaken to date. As an institution, we want to ensure that people feel empowered to come forward and, should they choose to report the matter formally, feel confident that their complaint will be investigated and dealt with properly. We have also introduced trained contact officers in recognition of the fact that people may need confidential advice and support before deciding whether to make a formal complaint. I am also pleased to report that awareness training is being rolled out across the political groups. I want to reiterate today what we said in our statements in November and February, namely that inappropriate behaviour by Members, their staff or our Commission staff will not be tolerated. Collectively, we all have a responsibility to ensure that the National Assembly for Wales is a safe environment for those who work here, for those who visit the estate and for anyone who has dealings with us. Those principles apply wherever we undertake our work. To conclude my contribution, it is worth acknowledging that we are a culturally diverse organisation and that we have received many awards for being an inclusive Parliament. I am proud of this, but we cannot rest on our laurels - we must keep striving to do better. To establish public confidence and trust, we must build a culture that is inclusive and free from harassment and we must have the right procedures to respond effectively and appropriately when incidents occur. That does not mean just having a policy in place, as important as that is; it means changing the way that we, the 60 Members in this Senedd, conduct ourselves, every day, in every way and on every platform, with dignity and respect. That's what the people of Wales expect from us.
Welsh: Rwy'n croesawu'r cyfle i gyfrannu at y ddadl yma heddiw fel Cadeirydd y Comisiwn a hefyd fel Llywydd. Er na all y Dirprwy Lywydd na minnau bleidleisio yn y ddadl yma heddiw, rwyf am gofnodi ein hymrwymiad llwyr i'r polisi yma ger eich bron chi heddiw. Rwy'n ddiolchgar bod y Pwyllgor Busnes wedi penderfynu nad yw hyn yn bolisi y dylid ei fabwysiadu heb bleidlais gadarnhaol yn y Siambr heddiw, felly bydd angen pleidlais wedi'i chofnodi ar y cynnig hwn yn ddiweddarach y prynhawn yma i ddangos a phwysleisio ymrwymiad yr Aelodau i'r polisi yma. Mae'r polisi, felly, sydd ger ein bron ni heddiw yn arwydd o garreg filltir yn y daith rŷm ni wedi cychwyn arni ers mis Hydref diwethaf i wella'r ffordd yr ydym yn ymdrin â chwynion am ymddygiad amhriodol. Rydym wedi gwrando, ymgynghori ar ein cynlluniau, a'u haddasu. Rydym hefyd wedi meincnodi ein camau gweithredu yn erbyn yr arfer gorau mewn mannau eraill er mwyn sicrhau bod gennym bolisi ar waith sy'n addas at y diben wrth inni symud yn ein blaenau. Hoffwn ddiolch i staff ac undebau llafur y Cynulliad am gymryd rhan yn y ddeialog adeiladol sydd wedi ein galluogi i gyrraedd y cam yma heddiw. Rydym bellach mewn sefyllfa lle cytunwyd ar bolisi'r Comisiwn drwy'r bartneriaeth â'r undebau llafur. Mae'r bwrdd taliadau, sy'n gyfrifol am delerau ac amodau'r staff rydym yn eu cyflogi fel Aelodau Cynulliad, hefyd wedi cytuno ar y polisi. Eto, mae staff cymorth yr Aelodau, trwy'r grŵp cyfeirio a'u hundebau llafur, wedi cymryd rhan mewn modd adeiladol ac effeithiol er mwyn ein helpu i gyrraedd y cam yma. Fel Llywydd, rwy'n addo y bydd y polisi hwn a pholisi staff y Comisiwn yn parhau i fod yn gyson. Er bod prosesau cymeradwyo gwahanol, mae cynnwys y polisi yn parhau i fod yr un peth ac, yn bwysig, rydym bellach mewn sefyllfa lle bydd yr holl grwpiau o staff - staff y Comisiwn, staff cymorth yr Aelodau, ein contractwyr ac Aelodau'r Cynulliad - yn ddarostyngedig i'r un safonau ymddygiad uchel. Roedd yn bleser gennyf glywed gan Jayne Bryant y byddwn yn cadw at y bwriad gwreiddiol o gysoni'r polisi urddas a pharch o ran Aelodau'r Cynulliad gyda chod ymddygiad Aelodau'r Cynulliad pan fydd y pwyllgor safonau wedi cwblhau ei waith. Dim ond un o'r conglfeini, wrth gwrs, yw'r polisi urddas a pharch a fydd yn helpu i feithrin mwy o ymddiriedaeth yn y system ac yn y sefydliad. Ond mae'n ymwneud â mwy na'r gweithdrefnau polisi a chwynion sydd gennym ar waith; diwylliant y sefydliad a sut rydym ni'n ymateb i honiadau fydd yn gwneud y gwahaniaeth. Mae'r cyfrifoldeb hwnnw arnom ni i gyd fel Aelodau'r Cynulliad, Comisiynwyr, y comisiynydd safonau a'r pleidiau gwleidyddol. Ni ddylai'r pleidiau gwleidyddol fyth ysgubo'r materion yma o'r golwg, ac rwy'n edrych ymlaen at glywed gan y comisiynydd safonau maes o law am yr adolygiad y gofynnais iddo fe ei gynnal er mwyn cysoni gweithdrefnau cwyno pleidiau gyda'n gweithdrefnau cwyno ni ein hunain yn y Cynulliad. Mae'n amlwg i mi ein bod yn symud i'r cyfeiriad cywir, ond rwy'n llwyr dderbyn bod llawer mwy o waith i'w wneud, ac felly, y bydd angen inni adolygu ein sefyllfa yn barhaus o hyn ymlaen. Rydym wedi clywed ar y cyfryngau am fenywod sydd wedi bod yn destun ymddygiad amhriodol ond nad oeddent wedi dod i'r amlwg trwy ein gweithdrefnau cwyno ni. Mynegwyd pryderon ganddynt nad yw'n prosesau ni'n glir, nad oedd y gefnogaeth yn ddigonol, a chanfyddiad mai ychydig iawn y gellid ei wneud pe bai honiadau'n cael eu hadrodd. Mae'r rhain i gyd wedi bod yn broblemau difrifol i ni ac maent wedi llywio'r gwaith rydym wedi'i wneud hyd yn hyn. Fel sefydliad, rydym am sicrhau bod pobl yn teimlo eu bod wedi'u grymuso i ddod ymlaen, ac os ydynt yn dymuno adrodd y mater yn ffurfiol, eu bod yn teimlo'n hyderus y bydd ymchwiliad yn cael ei gynnal i'w cwyn ac yr ymdrinnir â hynny'n briodol. I'r diben hwn hefyd, rydym wedi cyflwyno swyddogion cyswllt hyfforddedig nawr i gydnabod y ffaith y gall fod angen cyngor a chefnogaeth gyfrinachol ar bobl cyn penderfynu a ddylent wneud cwyn ffurfiol. Hefyd, mae'n bleser gennyf ddweud bod hyfforddiant ymwybyddiaeth yn cael ei gyflwyno ar draws y grwpiau gwleidyddol ar hyn o bryd. Rwyf am ailadrodd heddiw yr hyn a ddywedwyd yn ein datganiadau ym mis Tachwedd a mis Chwefror: ni chaiff ymddygiad amhriodol gan Aelodau, eu staff hwy na staff y Comisiwn ei oddef. Ar y cyd, mae gennym ni i gyd gyfrifoldeb i sicrhau bod y Cynulliad Cenedlaethol yn amgylchedd ddiogel i'r rhai sy'n gweithio yma, i'r rhai sy'n ymweld â'r ystâd ac i unrhyw un sy'n ymwneud â ni. Mae'r egwyddorion hynny'n berthnasol lle bynnag rydym ni yn gwneud ein gwaith. I gloi fy nghyfraniad, felly, mae'n werth cydnabod ein bod yn sefydliad diwylliannol amrywiol, a'n bod wedi cael llawer o wobrau am fod yn Senedd gynhwysol. Rwy'n falch o hyn, ond ni allwn orffwys ar ein rhwyfau - rhaid inni barhau i ymdrechu i wneud yn well. Er mwyn sicrhau hyder ac ymddiriedaeth y cyhoedd, rhaid i ni feithrin diwylliant sy'n gynhwysol a heb achosion o aflonyddu a rhaid i ni gael y gweithdrefnau cywir i ymateb yn effeithiol ac yn briodol pan fydd achosion yn digwydd. Mae hynny'n golygu mwy na chael polisi ar waith, er bod hynny'n bwysig; mae'n golygu ein bod ni, y 60 Aelod Cynulliad yn y Senedd yma, yn ymddwyn, bob dydd ac ym mhob lle ac ar bob cyfrwng, gydag urddas a pharch. Dyna beth mae pobl Cymru yn disgwyl ohonom ni.