English: Thank you very much, Presiding Officer. And can I thank everyone who's participated in this debate moved by Alun today? I was very pleased to be a co-signatory to the motion. I'll bring a bit of levity, if I may, to my opening remarks. When Alun rang me up about this debate that he was looking to put forward and seek my support as one of the Conservative Members, I was in a middle of a beef shed chasing a load of cattle around the shed, trying to sort them out. If anything will raise your blood pressure, as anyone who understands agriculture, chasing cattle that are about 600, 650 kg, and, nine times out of 10, they are coming for you - . And then you suddenly get a phone call with Alun Davies showing up on the screen, and you start thinking that that's really going to do your blood pressure no good at all, to be honest with you. So, I am grateful, but the timing of when he did call me was not the most opportune moment, and that's why maybe the brevity of the conversation was, 'Yes, I'll do it, Alun. Thank you very much.' But, in the intervening period, what I've learnt is a great deal about what we can do as a legislature to try and improve outcomes for patients and, indeed, people who go through the very experience that Alun Davies and Mick Antoniw highlighted in their contributions today. Sadly, for Mick, the outcome wasn't as good as Alun's outcome was, and both participants in this debate - both Alun and Mick - highlighted how only 3 per cent of people who have an out-of-hospital cardiac experience do survive that. That's 97 per cent not surviving that experience. That, in itself, should encourage us all to focus on what we can do. Whilst I agree with the Minister that there's much good work going on, especially some of the programmes that have been brought forward - and the Minister was candid enough to highlight how he didn't think that the plan had moved at the pace that he would have liked, which he introduced earlier in this Assembly term - it is important that, where things are failing, as was highlighted by Alun's opening remarks, we do try and turn to legislation to try and give people rights, important rights, that, ultimately, will, hopefully, improve the experience wherever you live across Wales. Both Rhun ap Iorwerth and Dai Lloyd and Suzy Davies in their contributions highlighted the other benchmarking that we can put ourselves against. And, indeed, the Minister alluded to it as well. When you look at Denmark, for example, and the gold standard that exists in Denmark - . I appreciate what the Minister said; there are cultural differences, in particular, that most probably have driven some of those performance indicators that show what an improvement you can make when you do get it ingrained in society, life-saving skills. But, for me, Dai Lloyd's remark - and this was most probably based on his medical experience - that, you know, in Denmark they are saving 200 lives a year plus by having that life-saving experience in their society as a norm, that isn't something that we should look at lightly, to be honest with you. The point that all Members contributing in this debate made was the great community spirit, in particular, when it comes to deployment of defibrillators. I think the Minister highlighted that it was nearly 6,000 - I think that's the figure that he referred to - now that are deployed across Wales. I, in my own home area of Rhoose, have had the privilege and pleasure to work with community groups and contribute to the deployment in the last 18 months of three defibrillators in that area. But, regrettably, there would be a lot of uninformed individuals who wouldn't know exactly where those defibrillators are. That awareness, and that campaigning to make sure that those defibrillators, when they are deployed, are serviced on a regular basis, is a critical component of making sure that people understand that those defibrillators exist in the community that they live in and they can be used. Every single contributor made the point about learning the skills to use the equipment, because there's no point in deploying it if people don't feel confident enough to use the defibrillators. I have to be honest myself: I, most probably, even after - like Rhun ap Iorwerth said - undertaking sessions here in the Assembly or, indeed, in our constituency or regional offices, wouldn't necessarily feel that confident to go and use a defibrillator. I certainly, after this debate today, will make sure that I double up on my skills on that, because who knows when we might be walking in that park and see what happened to Alun Davies, for example, and be able to step in and, hopefully, save a life. I do hope that Labour backbenchers and all party members here today - whether it's Plaid Cymru, the Conservatives or the independents - do agree with this motion that's on the order paper today. Because it really is a proposal at the moment. I understand the Minister's point, when he says that the Government will abstain. But we are going into an election period, and it is incumbent on Members, if they do believe in improving cardiac services across Wales, that they do put pressure on their individual parties to put this in their manifestos. Because it's taking the words that people speak in this Chamber and putting them into reality that actually makes improvements in our society and our communities across Wales. So, I do hope that support from across the Chamber will come for Alun's proposal, and I do thank him for the eloquent and informed way he delivered his opening remarks today. It's a pleasure to see him on the screen as being one of only those 3 per cent of individuals - . And I will repeat that - . I can see the Presiding Officer looking at me with the red marks on - [ Interruption.] But I will make this point to all Members: only 3 per cent of people survive an out-of-hospital cardiac experience. That's 97 per cent don't. That, in itself, should make us all want to redouble our efforts and make those improvements, and, by voting for this proposal this afternoon, we can make that difference. Thank you, Presiding Officer.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Ac a gaf fi ddiolch i bawb sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl hon a gyflwynwyd gan Alun heddiw? Roeddwn yn falch iawn o gyd-gyflwyno'r cynnig. Byddaf yn dod ag ychydig o ysgafnder, os gallaf, i fy sylwadau agoriadol. Pan ffoniodd Alun fi ynglŷn â'r ddadl hon yr oedd yn bwriadu ei chyflwyno a gofyn am fy nghefnogaeth fel un o'r Aelodau Ceidwadol, roeddwn yn sefyll ynghanol sied fuches eidion yn hel llwyth o wartheg o amgylch y sied, yn ceisio rhoi trefn arnynt. Os bydd unrhyw beth yn codi eich pwysedd gwaed, fel unrhyw un sy'n deall amaethyddiaeth, hel gwartheg sydd tua 600 neu 650kg o bwysau, a naw gwaith allan o 10, maent yn dod amdanoch - . Ac yna cewch alwad ffôn yn sydyn gydag Alun Davies yn ymddangos ar y sgrin, ac rydych chi'n dechrau meddwl nad yw hynny'n mynd i wneud unrhyw les o gwbl i'ch pwysedd gwaed, a dweud y gwir wrthych. Felly, rwy'n ddiolchgar, ond ni wnaeth ffonio ar yr amser gorau, ac efallai mai dyna pam roedd y sgwrs mor fyr, 'Iawn, Alun, fe'i gwnaf. Diolch yn fawr iawn.' Ond yn y cyfamser, rwyf wedi dysgu llawer iawn am yr hyn y gallwn ei wneud fel deddfwrfa i geisio gwella canlyniadau i gleifion ac yn wir, i bobl sy'n mynd drwy'r union brofiad y tynnodd Alun Davies a Mick Antoniw sylw ato yn eu cyfraniadau heddiw. Yn anffodus, i Mick nid oedd y canlyniad cystal â chanlyniad Alun, a nododd y ddau a gymerodd ran yn y ddadl hon - Alun a Mick - mai dim ond 3 y cant o'r bobl sy'n cael profiad cardiaidd y tu allan i'r ysbyty sy'n goroesi hynny. Dyna 97 y cant o bobl nad ydynt yn goroesi'r profiad hwnnw. Dylai hynny, ynddo'i hun, ein hannog i gyd i ganolbwyntio ar yr hyn y gallwn ei wneud. Er fy mod yn cytuno â'r Gweinidog fod llawer o waith da yn mynd rhagddo, yn enwedig rhai o'r rhaglenni sydd wedi'u cyflwyno - ac roedd y Gweinidog yn ddigon gonest i dynnu sylw at y ffordd nad oedd yn credu bod y cynllun a gyflwynwyd ganddo yn gynharach yn ystod tymor y Cynulliad hwn wedi symud mor gyflym ag y byddai wedi hoffi - lle mae pethau'n methu, fel y nodwyd yn sylwadau agoriadol Alun, mae'n bwysig ein bod yn ceisio troi at ddeddfwriaeth i geisio rhoi hawliau pwysig i bobl a fydd yn gwella'r profiad yn y pen draw, gobeithio, lle bynnag rydych yn byw yng Nghymru. Amlygodd Rhun ap Iorwerth a Dai Lloyd a Suzy Davies yn eu cyfraniadau y meincnodau eraill y gallwn fesur ein hunain yn eu herbyn. Ac yn wir, cyfeiriodd y Gweinidog atynt hefyd. Pan edrychwch ar Ddenmarc, er enghraifft, a'r safon aur sy'n bodoli yn Nenmarc - . Rwy'n derbyn yr hyn a ddywedodd y Gweinidog; mwy na thebyg fod gwahaniaethau diwylliannol yn arbennig wedi sbarduno rhai o'r dangosyddion perfformiad sy'n dangos pa welliant y gallwch ei wneud pan fyddwch yn ei gael yn rhan annatod o gymdeithas, sgiliau achub bywyd. Ond i mi, sylw Dai Lloyd - ac mae'n debyg fod hyn wedi'i seilio ar ei brofiad meddygol - eu bod, wyddoch chi, yn Nenmarc, yn achub 200 o fywydau'r flwyddyn a mwy drwy gael y profiad hwnnw o achub bywydau yn eu cymdeithas fel norm, nid yw hynny'n rhywbeth y dylem edrych arno'n ysgafn, a dweud y gwir yn onest. Y pwynt a wnaeth yr holl Aelodau a gyfrannodd yn y ddadl hon oedd yr ysbryd cymunedol gwych, yn arbennig, o ran gosod diffibrilwyr. Credaf i'r Gweinidog dynnu sylw at y ffaith bod bron i 6,000 - credaf mai dyna'r ffigur y cyfeiriodd ato - wedi'u gosod bellach ledled Cymru. Rwyf fi, yn ardal fy nghartref yn y Rhws wedi cael y fraint a'r pleser o weithio gyda grwpiau cymunedol a chyfrannu at osod tri diffribiliwr yn ystod y 18 mis diwethaf yn yr ardal honno. Ond yn anffodus, byddai llawer o unigolion anwybodus heb wybod yn union ble mae'r diffibrilwyr hynny. Mae ymwybyddiaeth ac ymgyrchu o'r fath i sicrhau bod y diffibrilwyr, pan gânt eu gosod, yn cael eu gwasanaethu'n rheolaidd, yn elfen hanfodol o sicrhau bod pobl yn deall bod y diffibrilwyr hynny'n bodoli yn y gymuned y maent yn byw ynddi ac y gellir eu defnyddio. Gwnaeth pob cyfrannwr unigol y pwynt am ddysgu'r sgiliau i ddefnyddio'r offer, oherwydd nid oes diben eu gosod os nad yw pobl yn teimlo'n ddigon hyderus i ddefnyddio'r diffibrilwyr. Rhaid imi fod yn onest fy hun: mae'n debyg, hyd yn oed ar ôl - fel y dywedodd Rhun ap Iorwerth - cynnal sesiynau yma yn y Cynulliad neu'n wir, yn ein swyddfeydd etholaethol neu ranbarthol, ni fyddwn o reidrwydd yn teimlo mor hyderus â hynny ynglŷn â defnyddio diffibriliwr. Ar ôl y ddadl hon heddiw, byddaf yn bendant yn gwneud yn siŵr fy mod yn gwella fy sgiliau yn hynny o beth, oherwydd pwy a ŵyr pryd y gallem fod yn cerdded yn y parc ac yn gweld yr hyn a ddigwyddodd i Alun Davies, er enghraifft, a gallu camu i mewn ac achub bywyd, gobeithio. Rwy'n gobeithio y bydd aelodau meinciau cefn Llafur a holl aelodau'r pleidiau yma heddiw - boed yn Blaid Cymru, y Ceidwadwyr neu'r aelodau annibynnol - yn cytuno â'r cynnig sydd ar y papur trefn heddiw. Oherwydd mae'n sicr yn gynnig ar hyn o bryd. Deallaf bwynt y Gweinidog, pan ddywed y bydd y Llywodraeth yn ymatal. Ond rydym yn mynd i mewn i gyfnod etholiad, ac mae'n ddyletswydd ar Aelodau, os ydynt yn credu mewn gwella gwasanaethau cardiaidd ledled Cymru, eu bod yn rhoi pwysau ar eu pleidiau unigol i roi hyn yn eu maniffestos. Oherwydd cymryd y geiriau y mae pobl yn eu siarad yn y Siambr hon a'u gwireddu sy'n gwneud gwelliannau yn ein cymdeithas a'n cymunedau ledled Cymru. Felly, rwy'n gobeithio y daw cefnogaeth o bob rhan o'r Siambr i gynnig Alun, a diolch iddo am y ffordd huawdl a gwybodus y cyflwynodd ei sylwadau agoriadol heddiw. Mae'n bleser ei weld ar y sgrin fel un o'r dim ond 3 y cant o unigolion - . Ac fe ailadroddaf fod - . Gallaf weld y Llywydd yn edrych arnaf gyda'r marciau coch - [ Torri ar draws.] Ond gwnaf y pwynt hwn i'r holl Aelodau: dim ond 3 y cant o bobl sy'n goroesi profiad cardiaidd y tu allan i'r ysbyty. Mae hynny'n golygu nad yw 97 y cant yn goroesi. Dylai hynny, ynddo'i hun, wneud i bawb ohonom fod eisiau ymdrechu'n galetach i wneud y gwelliannau hynny, a thrwy bleidleisio dros y cynnig hwn y prynhawn yma, gallwn wneud y gwahaniaeth hwnnw. Diolch, Lywydd.