English: Yes, it's a significant achievement that the Welsh football team has reached the European championship finals, as was noted in the Chamber last week as well. Yes, it would be nice to imagine that this sort of achievement in professional sport will trigger major increases in participation in amateur sport at youth and grass-roots levels. Unfortunately, this does not always prove to be the case. Much is made nowadays of what will be the legacy of a particular sporting event - for instance, London's hosting of the 2012 Olympics. Unfortunately though, staging huge events such as the Olympics costs rather a lot of money, and the London boroughs afterwards found that their budgets for contributing to grass-roots sport were actually cut. So, it may be the case that, in reality, there is no real positive legacy from such an event. To protect and improve grass-roots sport, we should first recognise that investment in this area can be seen as leading to a long-term cost saving as healthy and sporting youngsters and young adults are much less likely to become unfit or obese adults later on in life. There could be major savings in future NHS bills in return for relatively small investments now. Instead of cutting sports funding, we need to invest. Invest where, though? Well, we need to strengthen the place of physical education in schools, we need to enhance links between the schools and sports clubs; PE teachers should be encouraged to develop these links. There could be a programme of regular visits to school PE lessons from club coaches in each local authority area. Youngsters of varying abilities need to be encouraged to sign up to sports clubs, not just the elite, and grants to clubs could reflect this kind of sporting diversity. Angela just mentioned the issue of parkruns. This has cropped up recently in the national press. I believe there were parkruns organised in Hampstead Heath and possibly other parks in London, and there was an issue that they may be charged by local councils - the people organising the parkruns - for the use of the public parklands, which, to me, seems entirely ludicrous. And that's a path that we need to make sure we don't follow in Wales. We should be encouraging this kind of voluntary activity that could get lots of people who are not particularly sporting - it could get them involved in sport, because it is a mass participation event. You don't have to be that good to go to a parkrun; there will be people just as slow as you if you're one of the slowest. So, we need to encourage that kind of activity, as Angela suggested. Finally, there are many young adults in Wales who have graduated in sports science in recent years who are not employed in this field. Their talents and enthusiasm for sport need to be harnessed and we need to think constructively about how we can best invest to utilise this latent talent pool.
Welsh: Ydy, mae'n gamp sylweddol fod tîm pêl-droed Cymru wedi cyrraedd rowndiau terfynol pencampwriaeth Ewrop, fel y nodwyd yn y Siambr yr wythnos diwethaf hefyd. Byddai'n braf dychmygu y bydd y math hwn o gyflawniad mewn chwaraeon proffesiynol yn sbarduno cynnydd mawr yn y nifer sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon amatur ar lefelau ieuenctid a llawr gwlad. Yn anffodus, nid yw hyn bob amser yn wir. Mae llawer yn cael ei wneud y dyddiau hyn o'r hyn a fydd yn etifeddiaeth digwyddiad chwaraeon penodol - er enghraifft, y ffaith fod Llundain wedi cynnal y Gemau Olympaidd yn 2012. Yn anffodus, fodd bynnag, mae cynnal digwyddiadau mawr fel y Gemau Olympaidd yn costio cryn dipyn o arian, a gwelodd y bwrdeistrefi yn Llundain wedyn fod eu cyllidebau ar gyfer cyfrannu at chwaraeon ar lawr gwlad wedi cael eu torri mewn gwirionedd. Felly, gall fod yn wir nad oes unrhyw etifeddiaeth gadarnhaol go iawn i ddigwyddiad o'r fath. Er mwyn diogelu a gwella chwaraeon ar lawr gwlad, dylem yn gyntaf gydnabod y gellir gweld buddsoddiad yn y maes fel rhywbeth sy'n arwain at arbed costau hirdymor gan fod pobl ifanc ac oedolion iach sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon yn llawer llai tebygol o ddod yn oedolion nad ydynt yn ffit neu'n oedolion gordew yn nes ymlaen mewn bywyd. Gallai fod arbedion mawr i filiau'r GIG yn y dyfodol yn gyfnewid am fuddsoddiadau cymharol fach yn awr. Yn hytrach na thorri cyllid chwaraeon, mae angen i ni fuddsoddi. Ond buddsoddi ymhle? Wel, mae angen cryfhau lle addysg gorfforol mewn ysgolion, mae angen i ni wella'r cysylltiadau rhwng yr ysgolion a chlybiau chwaraeon; dylai athrawon addysg gorfforol gael eu hannog i ddatblygu'r cysylltiadau hyn. Gallai fod rhaglen o ymweliadau rheolaidd gan hyfforddwyr clybiau â gwersi addysg gorfforol ysgolion yn ardal pob awdurdod lleol. Mae angen annog pobl ifanc o alluoedd amrywiol i gofrestru â chlybiau chwaraeon, nid yr elît yn unig, a gallai grantiau i glybiau adlewyrchu'r math hwn o amrywiaeth ym maes chwaraeon. Mae Angela newydd sôn am y parkruns. Mae hyn wedi cael sylw yn y wasg genedlaethol yn ddiweddar. Rwy'n credu bod parkruns wedi'u trefnu yn Hampstead Heath, a pharciau eraill o bosibl, yn Llundain, ac roedd yna gwestiwn pa un a fyddai tâl yn cael ei godi arnynt gan gynghorau lleol - y bobl sy'n trefnu'r parkruns - am ddefnyddio parcdiroedd cyhoeddus, sydd, i mi, yn ymddangos yn hollol chwerthinllyd. A dyna lwybr y mae angen i ni wneud yn siŵr nad ydym yn ei ddilyn yng Nghymru. Dylem fod yn annog y math hwn o weithgarwch gwirfoddol a allai gael llawer o bobl nad ydynt yn gwneud llawer o ymarfer corff - gallai eu cael i gymryd rhan mewn chwaraeon, gan ei fod yn ddigwyddiad cyfranogaeth dorfol. Nid oes rhaid i chi fod yn dda i gymryd rhan mewn parkrun; bydd yna bobl yr un mor araf â chi yno os ydych ymhlith yr arafaf. Felly, mae angen i ni annog y math hwnnw o weithgaredd, fel yr awgrymodd Angela. Yn olaf, mae yna lawer o oedolion ifanc yng Nghymru sydd wedi graddio mewn gwyddor chwaraeon yn y blynyddoedd diwethaf nad ydynt yn gyflogedig yn y maes hwn. Mae angen harneisio'u doniau a'u brwdfrydedd ynglŷn â chwaraeon ac mae angen i ni feddwl yn adeiladol ynglŷn â sut y gallwn fuddsoddi yn y ffordd orau o ddefnyddio'r gronfa hon o dalent segur.