English: I've also just come back from a hugely interesting and thought-provoking visit with the EAAL committee to Brussels and, as has been said, we had the privilege of meeting the president of the Committee of the Regions there, as well as the fantastic Mairead Mcguinness, MEPs and ambassadors. In many of these meetings, we were given a bleak impression of the loss of influence that the UK and, even more so, Wales will suffer with the advent of Brexit. Another committee member likened this inverted progress to that of a decision maker moving to a lobbyist, and this is a real danger. I haven't spoken in this Chamber before about Brexit and I don't hesitate to say how personally devastating I find the prospect of Wales losing her voice in sister conversations in Europe. So, we must make progress where we can. Indeed, the purpose of the committee's visit to Brussels was to examine the kind of relationship that Wales should hope to build with EU institutions and nations after the end of March. I cannot stress enough how vital it is that Wales cements and nurtures strong alliances and the Committee of the Regions is an obvious mechanism for furthering that aim. Ivan Rogers has said that, for every country in Europe, its relationship with the EU is its most important strategic relationship. For us, in Wales, that fact isn't about to change. Our geography isn't about to change and I certainly hope and trust that our cultural ties will not change. But we know that the impact of Brexit will not be felt in the same way across all parts of these islands. That is particularly the case in Wales and especially the case in certain parts of Wales, including my region in the south-east. Indeed, as we've already heard today, some of these effects have already been felt with the closure of Honda's plant in Swindon and the likely impact that will have on the Kasai plant in Merthyr Tydfil, where 200 people work. We simply cannot afford to lose these jobs, and I will be doing all I can to work with interested parties in order to save them. Brexit will have, as this report notes, an asymmetrical impact. So, our diplomacy too should probably be asymmetrical. As things stand, the mechanism seen in the Committee of the Regions - of devolved legislatures having a direct voice in the conversations of EU institutions - is not replicated on a UK level. That is why I would applaud the recommendation to establish a joint commission between that committee and the UK to ensure that this mechanism is not lost, and I hope that the Assembly endorses that recommendation too. We should, without doubt, be looking to maintain associate representation on the committee. It's dismaying that, to date, so much diplomacy has been trusted to the UK Government to do on our behalf. Wales needs to keep our voice heard loudly and clearly. We can't trust another Government to do that for us. That is particularly true of a Government that is regarded with such bewilderment and horror as Westminster is in Europe at the moment. That lack of clarity that Westminster is giving to Europe is a huge issue. As one person we met put it: 'When you're sailing, you need to see the land in order to steer properly.' For so many of the EU institutions who want to work with us - and there's a willingness for that - they can see only water. That is why we need to affirm our commitment to finding a way of continuing to work with the Committee of the Regions. Wales can't afford to lose her voice. Diolch.
Welsh: Rwyf innau newydd ddychwelyd o ymweliad hynod ddiddorol ac ysgogol gyda'r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol â Brwsel ac fel y dywedwyd, cawsom y fraint o gyfarfod â Llywydd Pwyllgor y Rhanbarthau yno, yn ogystal â'r anhygoel Mairead Mcguinness, Aelodau o Senedd Ewrop a llysgenhadon. Mewn llawer o'r cyfarfodydd hyn, rhoddwyd darlun llwm iawn o'r dylanwad y bydd y DU, a Chymru'n fwy byth, yn ei golli gyda Brexit. Cymharodd aelod arall o'r pwyllgor y cynnydd o chwith hwn fel rhywun sy'n arfer gwneud penderfyniadau yn newid i fod yn lobïwr, ac mae perygl gwirioneddol mai felly y bydd. Nid wyf wedi siarad yn y Siambr hon am Brexit o'r blaen ac nid wyf yn petruso rhag dweud fy mod yn bersonol yn ystyried bod y posibilrwydd y bydd Cymru yn colli ei llais mewn sgyrsiau â'i chwiorydd yn Ewrop yn hynod o ddinistriol. Felly, rhaid inni wneud cynnydd lle gallwn. Yn wir, diben ymweliad y pwyllgor â Brwsel oedd edrych ar y math o berthynas y dylai Cymru obeithio ei hadeiladu â sefydliadau a gwledydd yr UE ar ôl diwedd mis Mawrth. Ni allaf bwysleisio digon pa mor hanfodol yw hi fod Cymru'n cryfhau ac yn meithrin cynghreiriau cryf ac mae Pwyllgor y Rhanbarthau yn fecanwaith amlwg ar gyfer hyrwyddo'r nod hwnnw. Mae Ivan Rogers wedi dweud, ar gyfer pob gwlad yn Ewrop, mai ei pherthynas â'r UE yw ei pherthynas strategol bwysicaf. I ni, yng Nghymru, nid yw'r ffaith honno ar fin newid. Nid yw ein daearyddiaeth ar fin newid ac yn sicr, rwy'n gobeithio ac yn hyderu na fydd ein cysylltiadau diwylliannol yn newid. Ond rydym yn gwybod na theimlir effaith Brexit yn yr un modd ar draws pob rhan o'r ynysoedd hyn. Mae hynny'n arbennig o wir yng Nghymru ac yn arbennig o wir mewn rhai rhannau o Gymru, gan gynnwys fy rhanbarth yn y de-ddwyrain. Yn wir, fel rydym eisoes wedi clywed heddiw, teimlwyd rhai o'r effeithiau hyn eisoes gyda chau ffatri Honda yn Swindon ac effaith debygol hynny ar ffatri Kasai ym Merthyr Tudful, lle mae 200 o bobl yn gweithio. Ni allwn fforddio colli'r swyddi hyn, a byddaf yn gwneud popeth a allaf i weithio gyda phartïon sydd â diddordeb er mwyn eu hachub. Fel y noda'r adroddiad hwn, bydd Brexit yn cael effaith anghymesur. Felly, dylai ein diplomyddiaeth hefyd fod yn anghymesur mae'n debyg. Fel y saif pethau, nid yw'r mecanwaith a welwyd ym Mhwyllgor y Rhanbarthau - sef deddfwrfeydd datganoledig â llais uniongyrchol yn sgyrsiau sefydliadau'r UE - yn cael ei efelychu ar lefel y DU. Dyna pam y cymeradwyaf yr argymhelliad i sefydlu comisiwn ar y cyd rhwng y pwyllgor a'r DU i sicrhau na chollir y mecanwaith hwn, a gobeithiaf fod y Cynulliad yn cymeradwyo'r argymhelliad hwnnw hefyd. Heb amheuaeth, dylem geisio cynnal cynrychiolaeth gyswllt ar y pwyllgor. Mae'n ofid fod cymaint o ddiplomyddiaeth wedi'i hymddiried i Lywodraeth y DU ei wneud ar ein rhan. Mae angen i Gymru gadw ein llais wedi'i glywed yn glir ac yn groyw. Ni allwn ymddiried mewn Llywodraeth arall i wneud hynny ar ein rhan. Mae hynny'n arbennig o wir am Lywodraeth a gaiff ei hystyried gyda'r fath ddryswch ac arswyd â San Steffan yn Ewrop ar hyn o bryd. Mae'r diffyg eglurder y mae San Steffan yn ei roi i Ewrop yn broblem enfawr. Fel y dywedodd un person a gyfarfuom: 'Pan ydych chi'n hwylio, rhaid ichi weld y tir er mwyn llywio'n briodol.' I gynifer o sefydliadau yr UE sydd am weithio gyda ni - ac mae parodrwydd i weld hynny - nid ydynt ond yn gallu gweld dŵr. Dyna pam y mae angen inni gadarnhau ein hymrwymiad i ddod o hyd i ffordd o barhau i weithio gyda Phwyllgor y Rhanbarthau. Ni all Cymru fforddio colli ei llais. Diolch.