English: It's an honour and a privilege to be able to speak at this committee meeting on such an important day. And it's great to see you as Assembly Members here to join us in celebrating 30 years of the United Nations Convention on the Rights of the Child. In Wales, the Government and the children's commissioner have a duty to care for all young people under this convention. In Wales, it is law to promote and encourage the rights mentioned in the articles in the convention, and thank goodness for that. This means that all children in Wales can receive equal treatment, can receive quality education, can have privacy and can live and be protected from danger. In April this year, I had the amazing opportunity to visit the United Nations when visiting New York with Ysgol Gyfun Gwynllyw, which is a very active school in the area of children's rights. During lessons, pupils from key stage 3 learn exactly what their rights are and how to ensure that others implement those rights. On Friday, different groups of pupils meet for a rights hour, which aims to teach children about their rights, specifically in small groups. This mural, which is in one of our corridors, is visible to pupils, staff and visitors. It was an unforgettable experience to see how other countries that are part of the UN are continually working together to ensure development and happiness everywhere around the world. As a young person, it is a challenge to live in a society that is so focused on school achievement and on personal appearance. As a young person, it's a challenge to give voice to an opinion and to know that we are being listened to, and in terms of listening, I don't mean that they just sit there, but that they sit there and focus on the exact words that we say, because they're valuable and they're important. This is one of our rights: article 12, the right to have our say about what should happen when adults make decisions that affect us and for our views to be taken into account. I think that this is the most significant right today, because important issues are all too often discussed without the input of the next generation. Because, yes, we are the future generation, but more importantly, we are today's generation and so everyone should listen to us, for our benefit. Another right is our right to good physical and mental health, and that was the most important right for Members of the Welsh Youth Parliament from three regions: south-west Wales, mid Wales and south-east Wales. This is a vital right for every person growing up and I feel proud that this topic is frequently discussed in the media, in schools and in communities across the country, and particularly in the first Youth Parliament of Wales. Towards the end of September, I held a workshop at the school as part of this committee inquiry. It was a meeting in a box. The hour that I spent with 124 children aged 11 and 12 was interesting, insightful and powerful. And during the session, the young people had the opportunity to learn about Welsh politics in general by learning the meaning of terms such as the 'National Assembly for Wales', 'children's commissioner', 'committee', and many others. Everyone then answered questions about when they learned about their rights, where they learned about their rights and how the Government can do more in the area of children's rights. At the end of the session, there was a vote and the young people had the opportunity to practise voting for what mattered to them. In this case, everyone voted for the right that they saw as most important. There is no doubt that all rights are important to me, but for year 7 pupils at Gwynllyw, the rights that garnered the most votes were the right to good mental and physical health and the right to feel safe in the area in which we live. The workshop that I held initiated discussions among the children, but more importantly, it initiated discussions with our staff that, by raising awareness, we would improve the way children are protected and through this we would see change in our country. Finding out about the prior knowledge of the majority was very special. This is evidence that many are aware of the rights that they have, and this is evidence that Wales really does act on what matters to children. The Welsh Youth Parliament also proves this. We are one year in to our two-year term and, since 5 December last year, 2018, life has been busy, but certainly not forgettable, thanks to the Youth Parliament team. The opportunities that I've been given have been unique and wonderful and I look forward to seeing what next year has to offer me and the rest of the young people of Wales, thanks to us and thanks to you, as a committee. Thank you.
Welsh: Braint ac anrhydedd yw cael siarad yn y cyfarfod pwyllgor yma ar y diwrnod tyngedfennol hwn. Mae'n wych eich gweld chi fel Aelodau o'r Cynulliad yma i ddathlu 30 mlynedd o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl Ifanc. Yng Nghymru, mae'n ddyletswydd ar y Llywodraeth a'r comisiynydd plant i ofalu dros bob person ifanc yn ôl y confensiwn yma. Yng Nghymru, mae hi'n gyfraith i hybu ac annog yr hawliau a grybwyllwyd yn yr erthyglau yn y confensiwn, a diolch byth am hynny. Mae hyn yn golygu bod pob plentyn yng Nghymru yn medru cael eu trin yn gyfartal, medru derbyn addysg safonol, medru cael preifatrwydd ac yn medru byw gan gael eu diogelu rhag perygl. Ym mis Ebrill eleni, cefais y cyfle anhygoel i ymweld â'r Cenhedloedd Unedig wrth ymweld ag Efrog Newydd gydag Ysgol Gyfun Gwynllyw, sy'n ysgol weithgar iawn ynghylch hawliau plant. Yn ystod gwersi, mae disgyblion o gyfnod allweddol 3 yn dysgu beth yn union yw eu hawliau a sut i sicrhau bod eraill yn gweithredu ar yr hawliau hynny. Ar ddydd Gwener, mae gwahanol grwpiau o ddisgyblion yn cwrdd am awr hawliau, sy'n bwriadu addysgu pobl ifanc am eu hawliau, yn benodol mewn grwpiau bach. Hefyd, gweler y murlun yma, sydd ar un o'n coridorau, yn weladwy i ddisgyblion, staff ac i ymwelwyr. Mi oedd yn brofiad bythgofiadwy i weld sut mae gwledydd sy'n rhan o'r Cenhedloedd Unedig yn cydweithio yn barhaus i sicrhau datblygiad a hapusrwydd ym mhob man ledled y byd. Fel person ifanc, mae'n her i fyw mewn cymdeithas sydd mor ganolbwyntiedig ar gyrhaeddiad yn yr ysgol ac ar olwg personol. Fel person ifanc, mae'n her i weiddi'n barn a gwybod bod rhywun yno yn gwrando arnom, ac i wrando, dydw i ddim yn golygu yn eistedd yno, ond eu bod nhw'n eistedd ac yn canolbwyntio ar yr union eiriau yr ydym ni'n eu dweud, oherwydd maen nhw'n werthfawr ac maen nhw'n bwysig. Dyma yw un o'n hawliau ni: erthygl 12, yr hawl i ddweud ein barn ynghylch yr hyn a ddylai ddigwydd pa fo oedolion yn gwneud penderfyniadau sy'n effeithio arnom ni ac i'n barn gael ei hystyried. Credaf mai dyma yw'r hawl fwyaf arwyddocaol heddiw, gan fod materion pwysig yn cael eu trafod yn rhy aml heb fewnbwn y genhedlaeth nesaf. Achos, ie, ni yw cenhedlaeth y dyfodol, ond yn bwysicaf, ni yw cenhedlaeth heddiw, ac felly dylai bawb wrando arnom ni, er ein lles ni. Hawl arall yw ein hawl i iechyd corfforol ac iechyd meddwl da, a dyma oedd yr hawl bwysicaf i Aelodau Senedd Ieuenctid Cymru o dri rhanbarth: y de-orllewin, y canolbarth, a'r de-ddwyrain. Dyma yw'r hawl hollbwysig i bob person sy'n tyfu, a theimlaf yn falch fod y pwnc yn cael ei drafod yn aml yn y cyfryngau, mewn ysgolion ac yng nghymunedau'r wlad, ac yn enwedig ymysg Senedd Ieuenctid cyntaf Cymru. Tua diwedd mis Medi, cynhaliais weithdy yn yr ysgol fel rhan o ymholiad y pwyllgor yma - cyfarfod mewn blwch. Mi oedd yr awr a dreuliais gyda 124 o ddisgyblion 11 a 12 oed yn ddiddorol, yn graff ac yn bwerus. Yn ystod y sesiwn, cafodd y bobl ifanc y cyfle i ddysgu am wleidyddiaeth Cymru yn gyffredinol, gan ddysgu ystyr termau megis 'Cynulliad Cenedlaethol Cymru', 'comisiynydd plant', 'pwyllgor' a nifer fwy. Yna, atebodd bawb gwestiynau am bryd y dysgon nhw am eu hawliau, ble y dysgon nhw am eu hawliau a sut y gall y Llywodraeth wneud mwy ynghylch yr hawliau hynny. Ar ddiwedd y sesiwn, yr oedd pleidlais, ac roedd gan y bobl ifanc y cyfle i ymarfer pleidleisio am beth roedd yn bwysig iddyn nhw. Yn yr achos yma, pleidleisiodd bawb am yr hawl yr oedden nhw'n ei weld yn fwyaf pwysig. Does dim amheuaeth fod pob hawl yn bwysig i mi, ond i ddisgyblion blwyddyn 7 Gwynllyw, yr hawliau â'r nifer fwyaf o bleidleisiau oedd yr hawl i iechyd meddwl ac iechyd corfforol da a'r hawl i deimlo'n ddiogel yn yr ardal yr ydym yn byw ynddi. Mi wnaeth y gweithdy yma a gafodd ei redeg gennyf i gychwyn trafodaethau ymysg y plant ond, yn bwysicaf, mi wnaeth gychwyn trafodaethau ymysg ein staff mai drwy godi ymwybyddiaeth y byddem ni'n gwella'r ffordd y mae plant yn cael eu diogelu a thrwy hyn y byddem yn gweld newid yn ein gwlad. Roedd darganfod am wybodaeth flaenorol y mwyafrif yn arbennig. Dyma dystiolaeth bod nifer yn ymwybodol o'r hawliau sydd ganddyn nhw a dyma dystiolaeth bod Cymru wir yn gweithredu ar yr hyn sy'n bwysig i blant. Mae Senedd Ieuenctid Cymru hefyd yn profi hyn. Blwyddyn i mewn i'n tymor dwy flynedd ydym ni ac, ers 5 Rhagfyr flwyddyn ddiwethaf, 2018, mae bywyd wedi bod yn brysur ond yn bendant ddim yn angof, diolch i dîm Senedd Ieuenctid Cymru. Mae'r cyfleoedd rwyf wedi eu derbyn wedi bod yn unigryw ac yn fendigedig, ac edrychaf ymlaen at weld beth y mae'r flwyddyn nesaf yn cynnig i mi ac i weddill pobl ifanc Cymru, diolch i ni a diolch i chi, fel y pwyllgor yma. Diolch.