English: In the opening remarks of that conference, the word 'crisis' was indeed used, and I'm sure your Labour colleagues in Scotland and England will note that you disagree with their assessment of the state of the NHS. But you did say that we need a serious debate, and it is a serious debate. We heard serious contributions from Jane Dodds, from John Griffiths, from Members on my benches, Russell George. It's very, very important. I'll have to comment on Jenny Rathbone's not-so-serious comments - I think insulting comments. Not insulting to me - that's politics, that's fine - but insulting to those bodies that contributed towards these ideas, an attack on a plan she clearly knew nothing about and is less interested in learning about. I looked at my social media during the debate, at some of the comments that have been made. The British Medical Association grateful to see some of their key calls on pay, workforce and social care reflected in the five-point plan. The Royal College of Midwives: 'Great to see the need for fair pay for NHS staff at the top of @Plaid_Cymru's 5-Point Plan Good too to see the plan prioritise theretention of NHS staff'. The Royal College of Surgeons: 'We are pleased to contribute to this work on #surgical hubs.' I visited Clatterbridge with the Royal College of Surgeons on Monday. They were pleased, they were at our launch of our manifesto because they have contributed towards it. And of course the Minister says that she speaks to them as well, but maybe they can speak more candidly with us in wanting to make sure that it's emphasised that steps Government are saying - . I'm not saying Government's doing nothing; I'm just saying Government isn't doing what needs to be done, and isn't pushing the agenda as quickly as it can. For example, in response to the Minister's comments on the preventative, she said that this is sensitive, this is difficult. You know what, on the preventative, hit it hard - hit it hard: put it front and centre of everything the Government says. Every time you talk about health, talk about the preventative, doing today what makes us healthier tomorrow - the figurative tomorrow of 10 years from now, of course, but the actual tomorrow; you're getting ready today for that operation you've got next week. All that preventative agenda really needs to be prioritised. So, on to the Minister's comments. I'll give her the benefit of the doubt when she said, 'Thanks for giving me another opportunity to explain what the Government is doing.' It could have been read as sarcasm; I will just see it as a tongue-in-cheek comment from a Minister who has to answer questions day in and day out. And you know what? We make no apologies for asking those questions. We make no apologies for working with partners across health and care in putting together a five-point plan that some Members might want to ridicule, but they're ridiculing the plan put forward by the workers themselves. 'Nothing to see here' isn't good enough from Government. I feared that it would be, 'We're doing this already.'
Welsh: Yn sylwadau agoriadol y gynhadledd honno, defnyddiwyd y gair 'argyfwng' yn wir, ac rwy'n siŵr y bydd eich cymheiriaid Llafur yn yr Alban a Lloegr yn nodi eich bod yn anghytuno â'u hasesiad o gyflwr y GIG. Ond fe ddywedoch chi fod angen dadl ddifrifol arnom, ac mae'n ddadl ddifrifol. Clywsom gyfraniadau difrifol gan Jane Dodds, gan John Griffiths, gan Aelodau ar fy meinciau i, Russell George. Mae'n bwysig tu hwnt. Bydd yn rhaid imi wneud sylw am sylwadau Jenny Rathbone, nad oeddent lawn mor ddifrifol - sylwadau sarhaus yn fy marn i. Nid yn sarhaus i mi - dyna yw gwleidyddiaeth, mae hynny'n iawn - ond yn sarhaus i'r cyrff a gyfrannodd tuag at y syniadau hyn, ymosodiad ar gynllun nad oedd hi, yn amlwg, yn gwybod dim amdano, a chynllun y mae ganddi lai fyth o ddiddordeb mewn dysgu amdano. Edrychais ar fy nghyfryngau cymdeithasol yn ystod y ddadl, ar rai o'r sylwadau a wnaed. Cymdeithas Feddygol Prydain yn ddiolchgar i weld rhai o'u prif alwadau ar gyflogau, y gweithlu a gofal cymdeithasol yn cael eu hadlewyrchu yn y cynllun pum pwynt. Coleg Brenhinol y Bydwragedd: 'Gwych gweld yr angen am dâl teg i staff y GIG ar frig Cynllun 5-Pwynt @Plaid_Cymru Da hefyd gweld y cynllun yn blaenoriaethucadw staff GIG'. Coleg Brenhinol y Llawfeddygon: 'Rydym yn falch o gyfrannu at y gwaith hwn ar hybiau llawfeddygol.' Fe ymwelais â Clatterbridge gyda Choleg Brenhinol y Llawfeddygon ddydd Llun. Roeddent yn falch, roeddent yn lansiad ein maniffesto oherwydd eu bod wedi cyfrannu tuag ato. Ac wrth gwrs mae'r Gweinidog yn dweud ei bod hi'n siarad â hwy hefyd, ond efallai eu bod yn gallu siarad yn fwy gonest gyda ni am eu bod eisiau gwneud yn siŵr fod yna bwyslais ar y camau y mae'r Llywodraeth yn dweud - . Nid wyf yn dweud nad yw'r Llywodraeth yn gwneud dim; rwy'n dweud nad yw'r Llywodraeth yn gwneud yr hyn sydd angen ei wneud, ac nid yw'n gwthio'r agenda mor gyflym ag y gall. Er enghraifft, i ymateb i sylwadau'r Gweinidog ar y dull ataliol, fe ddywedodd ei fod yn sensitif, ei fod yn anodd. Wyddoch chi beth, ar y dull ataliol, gwthiwch yn galed - gwthiwch y dull ataliol yn galed: rhowch y dull ataliol ar y blaen ac yn y canol ym mhob dim y mae'r Llywodraeth yn ei ddweud. Bob tro y byddwch chi'n sôn am iechyd, soniwch am y dull ataliol, gwneud heddiw yr hyn sy'n ein gwneud ni'n iachach yfory - yr yfory ffigurol 10 mlynedd o nawr wrth gwrs, ond yr yfory go iawn hefyd; rydych chi'n paratoi heddiw ar gyfer y llawdriniaeth y byddwch yn ei chael yr wythnos nesaf. Mae gwir angen blaenoriaethu'r holl agenda ataliol. Felly, ymlaen at sylwadau'r Gweinidog. Rwyf am roi mantais yr amheuaeth iddi pan ddywedodd, 'Diolch am roi cyfle arall imi egluro beth mae'r Llywodraeth yn ei wneud.' Gellid bod wedi ei ddeall fel sylw sarcastig; fe wnaf ei ystyried yn sylw tafod yn y foch gan Weinidog sy'n gorfod ateb cwestiynau o un dydd i'r llall. Wyddoch chi beth? Nid ydym yn ymddiheuro am ofyn y cwestiynau hynny. Nid ydym yn ymddiheuro am weithio gyda phartneriaid ar draws iechyd a gofal ar lunio cynllun pum pwynt y gallai rhai Aelodau fod eisiau ei wawdio, ond maent yn gwawdio'r cynllun a gyflwynwyd gan y gweithwyr eu hunain. Nid yw 'dim i'w weld yma' yn ddigon da gan Lywodraeth. Roeddwn yn ofni mai, 'Rydym yn gwneud hyn eisoes' fyddai hi.