English: Diolch, Llywydd. I move the amendment tabled in the name of my colleague Darren Millar. I'm extremely grateful for Plaid Cymru bringing forward this important debate on a pressing issue that we all face here in Wales. The last contribution was very powerful and I thank you for that contribution. This debate on alcohol-related deaths highlights the number of alcohol-related deaths in Wales. It is at its highest level for 20 years, with a 19 per cent increase from 2019 and the pandemic only made things worse. It is simply not good enough. Too many people are losing their lives unnecessarily due to alcohol abuse. Cases of alcohol dependency in Wales disproportionately affect those from poorer communities, and the Welsh Government, along with the UK Government, must do more to help those people in our poorer communities, and provide a stronger commitment, enhanced resources and measurable targets to combat alcohol-related harm here in Wales. I'm deeply concerned by the figures from the patient episode database from 2019-20, which showed that there were nearly 14,749 hospital admissions with an alcohol-specific condition. This is an absolutely staggering figure that should shock everybody in this Chamber, and it just shows how much alcohol abuse is putting pressure on our NHS at a time when it can take no more. Furthermore, it is estimated that alcohol is a factor in nearly 49 per cent of all violent crimes in Wales, compared with 39 per cent in England, and that 18 per cent of Welsh adults reported drinking over the weekly guidelines. Having a couple of glasses of wine may be okay, but for some people, it's not enough. Some people cannot handle their alcohol, and this feeds into domestic violence cases and extreme violence cases on our streets. If we can get underneath this, we can start to tackle the wider problems in our society. When we're aware of an issue like this, and we have the tools and the means to address the challenges people face, we have a duty to act wherever possible, and we must work together. I am fully aware of the Welsh Government's substance misuse delivery plan. We've discussed this in this Chamber before, but we must go further on that to really help people who are dependent on alcohol. I don't wish to add much more because I think the opener of this debate has made such a great contribution. We on the Welsh Conservative benches will be supporting the Plaid Cymru motion this afternoon, because I think a progressive, forward thinking, collaborative approach to addressing substance misuse is needed. People lose too many loved ones far too soon, and I would urge all colleagues right across this Chamber, even Government members, to support this motion today to make sure we don't lose anybody before their time. Diolch, Llywydd.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n cynnig y gwelliant a gyflwynwyd yn enw fy nghyd-Aelod, Darren Millar. Rwy'n hynod ddiolchgar i Blaid Cymru am gyflwyno'r ddadl bwysig hon ar fater pwysig y mae pob un ohonom yn ei wynebu yma yng Nghymru. Roedd y cyfraniad diwethaf yn bwerus iawn a diolch i chi am y cyfraniad hwnnw. Mae'r ddadl hon ar farwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol yn tynnu sylw at nifer y marwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol yng Nghymru. Mae ar ei lefel uchaf ers 20 mlynedd, gyda chynnydd o 19 y cant ers 2019, ac mae'r pandemig wedi gwaethygu'r sefyllfa. Nid yw'n ddigon da. Mae gormod o bobl yn colli eu bywydau'n ddiangen o ganlyniad i gamddefnyddio alcohol. Mae achosion o ddibyniaeth ar alcohol yng Nghymru yn effeithio'n anghymesur ar bobl o gymunedau tlotach, ac mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru, ynghyd â Llywodraeth y DU, wneud mwy i helpu'r bobl hynny yn ein cymunedau tlotach, a darparu ymrwymiad cryfach, gwell adnoddau a thargedau mesuradwy i fynd i'r afael â niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol yma yng Nghymru. Rwy'n bryderus iawn ynghylch y ffigurau o'r gronfa ddata cyfnodau gofal cleifion yn 2019-20, a ddangosodd fod bron i 14,749 o dderbyniadau i'r ysbyty yn ymwneud â chyflwr a achoswyd gan alcohol yn benodol. Mae hwn yn ffigur hollol syfrdanol a ddylai beri syndod i bawb yn y Siambr hon, ac mae'n dangos cymaint y mae camddefnyddio alcohol yn rhoi pwysau ar ein GIG ar adeg pan na all gymryd rhagor o bwysau. Yn ychwanegol at hynny, amcangyfrifir bod alcohol yn ffactor mewn bron i 49 y cant o'r holl droseddau treisgar yng Nghymru, o gymharu â 39 y cant yn Lloegr, a bod 18 y cant o oedolion Cymru wedi dweud eu bod yn yfed mwy na'r canllawiau wythnosol. Efallai y bydd cael un neu ddau wydraid o win yn iawn, ond i rai pobl, nid yw'n ddigon. Ni all rhai pobl ddal eu diod, ac mae hyn yn cynyddu achosion o drais domestig ac achosion o drais eithafol ar ein strydoedd. Os gallwn liniaru hyn, gallwn ddechrau mynd i'r afael â'r problemau ehangach yn ein cymdeithas. Pan fyddwn yn ymwybodol o broblem fel hon, a bod gennym yr offer a'r gallu i fynd i'r afael â'r heriau y mae pobl yn eu hwynebu, mae gennym ddyletswydd i weithredu lle bynnag y bo modd, ac mae'n rhaid inni weithio gyda'n gilydd. Rwy'n gwbl ymwybodol o gynllun cyflawni Llywodraeth Cymru ar gyfer camddefnyddio sylweddau. Rydym wedi trafod hyn yn y Siambr hon eisoes, ond mae'n rhaid inni wneud mwy mewn perthynas â hynny i roi cymorth go iawn i bobl sy'n ddibynnol ar alcohol. Nid wyf am ychwanegu llawer mwy gan y credaf fod y sawl a agorodd y ddadl hon wedi gwneud cyfraniad mor dda. Byddwn ni ar feinciau'r Ceidwadwyr Cymreig yn cefnogi cynnig Plaid Cymru y prynhawn yma, gan y credaf fod angen dull blaengar, beiddgar a chydweithredol o fynd i'r afael â chamddefnyddio sylweddau. Mae pobl yn colli gormod o anwyliaid yn llawer rhy fuan, a hoffwn annog pob un o fy nghyd-Aelodau ar draws y Siambr, hyd yn oed aelodau'r Llywodraeth, i gefnogi'r cynnig hwn heddiw er mwyn sicrhau nad ydym yn colli unrhyw un cyn eu hamser. Diolch, Lywydd.