techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I think it's important to place on the record that clinicians have criticised that length of delay - two months since the Royal College of Surgeons made the case in the first instance. Speed of decision making will no doubt be one of the key questions that a retrospective inquiry will want to look at, as the health Minister has already alluded to this week. You previously said you don't want to get into this now, though I note that Una O'Brien, the former permanent secretary of the department of health in England, has said that you need to begin now setting up an inquiry because it can take as much as six months. Could you make some general commitments today to the principle of setting up an independent public inquiry in due course, to ensuring in the meantime that all relevant documentation, minutes, e-mails, even Zoom recordings, First Minister, are being safely kept, and, lastly, that the inquiry will at least begin to receive evidence before the end of the year so that interim findings can be published, at the latest, by the spring of next year?
Welsh: Rwy'n credu ei bod yn bwysig cofnodi bod clinigwyr wedi beirniadu hyd yr oedi - deufis ers i Goleg Brenhinol y Llawfeddygon gyflwyno'r achos yn y lle cyntaf. Heb os, bydd cyflymder gwneud penderfyniadau yn un o'r cwestiynau allweddol y bydd ymchwiliad ôl-weithredol eisiau edrych arno, fel y nododd y Gweinidog iechyd eisoes yr wythnos hon. Rydych wedi dweud o'r blaen nad ydych eisiau trafod hyn yn awr, er fy mod yn nodi bod Una O'Brien, cyn ysgrifennydd parhaol yr adran iechyd yn Lloegr, wedi dweud bod angen i chi ddechrau sefydlu ymchwiliad yn awr gan y gallai gymryd hyd at chwe mis. A allech chi wneud rhai ymrwymiadau cyffredinol heddiw i'r egwyddor o sefydlu ymchwiliad cyhoeddus annibynnol maes o law i sicrhau, yn y cyfamser, fod yr holl ddogfennau, cofnodion, e-byst perthnasol, a hyd yn oed recordiadau Zoom, Brif Weinidog, yn cael eu cadw'n ddiogel, ac yn olaf, y bydd yr ymchwiliad yn dechrau derbyn tystiolaeth cyn diwedd y flwyddyn o leiaf, fel y gellir cyhoeddi canfyddiadau interim erbyn gwanwyn y flwyddyn nesaf fan bellaf?
English: Well, Llywydd, I've no doubt that an independent inquiry will be required at the right point in that process and the documents that are kept by the Welsh Government are kept meticulously and I'm sure that they will be available for that inquiry when the time for it comes. I'm not able to anticipate when that will be, but the principle that Mr Price has outlined - I'm very happy to confirm my support for that principle.
Welsh: Wel, Lywydd, nid oes gennyf unrhyw amheuaeth y bydd angen ymchwiliad annibynnol ar y pwynt cywir yn y broses honno a chedwir y dogfennau a gedwir gan Lywodraeth Cymru yn ofalus ac rwy'n siŵr y byddant ar gael ar gyfer yr ymchwiliad hwnnw pan ddaw'r amser. Ni allaf ragweld pryd y bydd hynny, ond o ran yr egwyddor y mae Mr Price wedi'i hamlinellu - rwy'n hapus iawn i gadarnhau fy nghefnogaeth i'r egwyddor honno.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, last week, you published the Welsh Government's road map to lifting Wales out of the lockdown. As well as outlining your Government's plans, you had an opportunity to offer the people of Wales hope - hope that the current crisis will end. Unfortunately, your road map offered no timescales and no milestones in order to track its progress, including much-needed milestones around testing capacity and the virus transmission rate. The road map also offers no financial allocations to support delivery of the Welsh Government strategy and offers very little to businesses and individuals to get through the pandemic, and, crucially, it offered no real leadership to the people of Wales. First Minister, is this road map the best hope that the Welsh Government can actually offer the people of Wales and when can we expect to see some timescales alongside your exit strategy?
Welsh: Diolch, Lywydd. Brif Weinidog, yr wythnos diwethaf, fe wnaethoch chi gyhoeddi cynllun Llywodraeth Cymru ar gyfer codi'r cyfyngiadau symud yng Nghymru. Yn ogystal ag amlinellu cynlluniau eich Llywodraeth, cawsoch gyfle i gynnig gobaith i bobl Cymru - gobaith y bydd yr argyfwng presennol yn dod i ben. Yn anffodus, nid oedd eich cynllun yn cynnig unrhyw amserlenni nac unrhyw gerrig milltir er mwyn olrhain ei gynnydd, gan gynnwys cerrig milltir mawr eu hangen mewn perthynas â chapasiti profi a chyfradd drosglwyddo'r feirws. Nid yw'r cynllun yn cynnig unrhyw ddyraniadau ariannol i gefnogi'r gwaith o gyflawni strategaeth Llywodraeth Cymru ychwaith ac nid oes llawer ynddo i helpu busnesau ac unigolion i oroesi'r pandemig, ac yn hollbwysig, nid yw'n cynnig unrhyw arweinyddiaeth go iawn i bobl Cymru. Brif Weinidog, ai'r cynllun hwn yw'r gobaith gorau y gall Llywodraeth Cymru ei gynnig i bobl Cymru mewn gwirionedd a phryd y gallwn ddisgwyl gweld amserlenni ochr yn ochr â'ch strategaeth ymadael?
English: Well, Llywydd, there's a whole debate on the road map later this afternoon, when, no doubt, these points can be rehearsed again. I completely reject the Member's suggestion that there is no leadership on this matter; the road map was very widely welcomed in Wales, and beyond Wales, indeed, as a clear statement of the direction of travel that the Welsh Government has set out for people in our country. On timescales, let me say, as I've said before when I've been asked, there's a genuine debate to be had as to whether timescales are a helpful way of setting out the future. In the end, we thought that it was more of a distraction than a concentration on the matters that really deserve our attention. We're doing the same as many other countries across the globe, from New Zealand to Northern Ireland. Timescales are no guarantee, are they, as Mr Davies will well know. Look how the 1 June timetable for opening schools in England is falling apart in the hands of the Government of England; how Downing Street last night had to say that 1 June was an aspiration, not a deadline, not a timescale after all. So, I'm not sure that timescales are an answer to everything. Financial allocations will be set out in detail in the supplementary budget, which will be available to Members next week, and I have already set out, Llywydd, this afternoon, the most generous set of support for businesses anywhere in the United Kingdom, and that detail is available to businesses in Wales and has been very widely welcomed by them.
Welsh: Wel, Lywydd, bydd dadl ar y cynllun yn ddiweddarach y prynhawn yma pan fydd y pwyntiau hyn yn cael eu hailadrodd eto, heb amheuaeth. Rwy'n gwrthod awgrym yr Aelod nad oes arweinyddiaeth ar y mater hwn yn llwyr; croesawyd y cynllun yn eang iawn yng Nghymru a thu hwnt i Gymru yn wir, fel datganiad clir o'r cyfeiriad teithio y mae Llywodraeth Cymru wedi'i bennu ar gyfer pobl ein gwlad. Mewn perthynas ag amserlenni, gadewch imi ddweud, fel y dywedais o'r blaen pan ofynnwyd i mi, mae dadl go iawn i'w chael ynglŷn ag a yw amserlenni'n ffordd ddefnyddiol o nodi'r cyfeiriad yn y dyfodol. Yn y pen draw, daethom i'r casgliad fod hynny'n tynnu sylw oddi ar y ffocws ar y materion sy'n haeddu ein sylw mewn gwirionedd. Rydym yn gwneud yr un peth â llawer o wledydd eraill ledled y byd, o Seland Newydd i Ogledd Iwerddon. Nid yw amserlenni'n rhoi unrhyw sicrwydd, fel y bydd Mr Davies yn gwybod yn iawn. Edrychwch ar sut y mae amserlen 1 Mehefin ar gyfer agor ysgolion yn Lloegr yn disgyn yn ddarnau yn nwylo Llywodraeth Lloegr; sut y bu'n rhaid i Stryd Downing ddweud neithiwr mai dyhead oedd 1 Mehefin, nid dyddiad pendant, nid amserlen wedi'r cyfan. Felly, nid wyf yn siŵr fod amserlenni yn ateb i bopeth. Bydd dyraniadau ariannol yn cael eu pennu'n fanwl yn y gyllideb atodol a fydd ar gael i'r Aelodau yr wythnos nesaf, ac eisoes y prynhawn yma, Lywydd, rwyf wedi nodi'r gyfres fwyaf hael o gymorth i fusnesau yn unrhyw ran o'r Deyrnas Unedig, ac mae'r manylion hynny ar gael i fusnesau yng Nghymru ac wedi cael croeso mawr ganddynt.
English: Well, I put it to you, First Minister, that it is important in any plan that people are given hope when the restrictions start being lifted, and giving an indication of timescales I don't believe is unreasonable. Now let me turn instead to areas where you have, thankfully, changed your policy. I welcome the news, of course, that the Welsh Government has finally reversed its decision and will be taking part in a UK-wide portal scheme. This means key workers in Wales will be on a level playing field with their counterparts in other parts of the UK in the fight against COVID-19. It's also good to hear that the Welsh Government has changed its policy on testing in care homes, and now testing will be extended to all care home residents and staff in Wales. And I'm pleased that you've listened to my party's calls, and I hope that you'll publish the specific clinical and scientific evidence that has led to this change in policy, so the people of Wales can have confidence in the Welsh Government's decisions. Now, moving forward, the Welsh Government has made it clear that its 'Test Trace Protect' programme must become operational by the end of the month in order for lockdown restrictions to start being lifted. First Minister, given that the Government would need to increase its testing capacity for those in hospital, care homes and key workers to about 20,000 by the end of the month - and, let's be clear, you've not met a testing target you've set so far - how confident are you that you'll actually reach this one?
Welsh: Wel, rwy'n dweud wrthych, Brif Weinidog, ei bod yn bwysig, mewn unrhyw gynllun, i bobl gael gobaith pan fydd y cyfyngiadau'n dechrau cael eu codi, ac nid wyf yn credu bod cynnig syniad o amserlen yn afresymol. Nawr, gadewch imi droi at feysydd lle rydych wedi newid eich polisi, diolch byth. Rwy'n croesawu'r newyddion, wrth gwrs, fod Llywodraeth Cymru wedi gwrthdroi ei phenderfyniad o'r diwedd ac y bydd yn cymryd rhan mewn cynllun porth ledled y DU. Golyga hyn y bydd gweithwyr allweddol yng Nghymru yn cael eu trin yn yr un modd â'u cymheiriaid mewn rhannau eraill o'r DU yn y frwydr yn erbyn COVID-19. Mae hefyd yn dda clywed bod Llywodraeth Cymru wedi newid ei pholisi mewn perthynas â chynnal profion mewn cartrefi gofal, ac y bydd profion ar gael i holl breswylwyr a staff cartrefi gofal yng Nghymru bellach. Ac rwy'n falch eich bod wedi gwrando ar alwadau fy mhlaid, a gobeithio y byddwch yn cyhoeddi'r dystiolaeth glinigol a gwyddonol benodol sydd wedi arwain at y newid polisi, fel y gall pobl Cymru gael hyder ym mhenderfyniadau Llywodraeth Cymru. Nawr, i symud ymlaen, mae Llywodraeth Cymru wedi dweud yn glir fod yn rhaid i'w rhaglen Profi Olrhain Diogelu ddod yn weithredol erbyn diwedd y mis er mwyn gallu dechrau codi'r cyfyngiadau symud. Brif Weinidog, o ystyried y byddai angen i'r Llywodraeth gynyddu ei chapasiti profi ar gyfer pobl mewn ysbytai, cartrefi gofal a gweithwyr allweddol i tua 20,000 erbyn diwedd y mis - a gadewch i ni fod yn glir, nid ydych wedi cyrraedd unrhyw darged profi a osodwyd gennych hyd yn hyn - pa mor hyderus ydych chi y byddwch yn cyrraedd y targed hwn mewn gwirionedd?
English: First Minister, Boris Johnson, in Prime Minister's questions today, says that he believes it is right to charge low-paid, front-line healthcare workers, coming from abroad to work in the NHS, the immigration health surcharge, amounting to hundreds of pounds or more a year. Now, Keir Starmer, the Labour leader and the leader of the opposition in Parliament, quoted a letter from doctors and medical organisations, which said: 'At a time when we are mourning colleagues your steadfast refusal to reconsider the deeply unfair immigration health surcharge is a gross insult to allthis country at its time of greatest need.' Now, he indicated that there will be a proposed amendment from the opposition to abolish that. I wonder if you agree, First Minister, that this surcharge is an insult to many front-line healthcare workers.
Welsh: Mae'r Prif Weinidog, Boris Johnson, yn y cwestiynau i'r Prif Weinidog heddiw, yn dweud ei fod yn credu ei bod hi'n iawn codi tâl ar weithwyr gofal iechyd rheng flaen ar gyflog isel sy'n dod o dramor i weithio yn y GIG, y gordal iechyd mewnfudo, sy'n gannoedd o bunnoedd neu fwy y flwyddyn. Nawr, dyfynnodd Keir Starmer, arweinydd y Blaid Lafur ac arweinydd yr wrthblaid yn Senedd y DU, lythyr gan feddygon a sefydliadau meddygol, a oedd yn dweud: Ar adeg pan ydym yn galaru am gydweithwyr, mae eich penderfyniad diwyro i wrthod ailystyried y gordal iechyd mewnfudo hynod annheg yn sarhad mawr i bawb yn y wlad ar yr adeg hon o angen dirfawr. Nawr, dywedodd y bydd gwelliant yn cael ei gynnig gan y gwrthbleidiau i'w ddiddymu. Tybed a ydych yn cytuno, Brif Weinidog, fod y gordal ychwanegol hwn yn sarhau llawer o weithwyr gofal iechyd rheng flaen.
English: Well, Llywydd, I didn't have the opportunity myself to hear Prime Minister's questions today, though Mick Antoniw has very powerfully given an account of the debate there. Could I put his points in the wider context? This week, we have been seeing again immigration proposals from the UK Government that seek to distinguish between high-skilled and low-skilled people coming into our country, and to have arbitrary salary caps that prevent some people from being recruited to do vital work. Just to say again that, just as in the instance that Mick Antoniw has reported, so in that general case as well, the Welsh Government rejects that view of the world. If you have a skill that is necessary to be a care worker, you are the person still to do that job. To regard you as low skilled and therefore not worthy of being recruited into our public services, I think, is an anathema. The issue that Mick Antoniw has referred to, and was, as he said, debated earlier today elsewhere, is part of a wider pattern in which the UK Government declines to recognise the value of those people who carry out these vitally important front-line services, and that is, clearly, not a view that is at all shared here in Wales.
Welsh: Wel, Lywydd, ni chefais gyfle i glywed cwestiynau'r Prif Weinidog heddiw, er bod Mick Antoniw wedi rhoi cofnod pwerus iawn o'r ddadl yno. A gaf fi roi ei bwyntiau yn y cyd-destun ehangach? Unwaith eto yr wythnos hon, rydym wedi gweld cynigion mewnfudo gan Lywodraeth y DU sy'n ceisio gwahaniaethu rhwng pobl fedrus a phobl heb lawer o sgiliau sy'n dod i mewn i'n gwlad, ac sy'n ceisio cael capiau cyflog mympwyol i atal rhai pobl rhag cael eu recriwtio i wneud gwaith hanfodol. Hoffwn ailadrodd, fel y mae Mick Antoniw wedi dweud yn yr enghraifft honno, ac yn gyffredinol hefyd, fod Llywodraeth Cymru'n gwrthod yr olwg honno ar y byd. Os oes gennych sgìl sy'n angenrheidiol i fod yn weithiwr gofal, chi yw'r person i wneud y swydd honno. Mae ystyried eich bod yn brin o sgiliau ac felly, nad ydych yn deilwng o gael eich recriwtio i'n gwasanaethau cyhoeddus, yn ffiaidd yn fy marn i. Mae'r mater y cyfeiriodd Mick Antoniw ato, ac a drafodwyd yn gynharach heddiw mewn man arall, fel y dywedodd, yn rhan o batrwm ehangach lle mae Llywodraeth y DU yn gwrthod cydnabod gwerth y bobl sy'n cyflawni'r gwasanaethau rheng flaen hanfodol bwysig hyn, ac yn amlwg, nid yw honno'n farn a rennir yma yng Nghymru mewn unrhyw fodd.
English: First Minister, this crisis has proved the value of devolution, but has also highlighted a number of structural problems in the political landscape in Wales, and one of those is the weakness of the press. Last week, papers sold in Wales had a front-page advertisement, paid for by the UK Government, with the message, 'Stay alert', which wasn't applicable to Wales. The London newspapers are full of stories that are not relevant to Wales and this isn't being explained and is causing confusion. The same situation does not exist in Scotland, where there are Scottish versions of English newspapers and many Scottish-based newspapers. A YouGov survey recently reflected this, finding that 40 per cent of the people of Wales didn't know enough about you to give a view on your performance. The corresponding figure for Sturgeon in Scotland was 6 per cent. First Minister, what plans does the Welsh Government have to transform this situation, now that it's a matter of safeguarding public health? Can you tell me whether the past few weeks have convinced you that we need to devolve broadcasting?
Welsh: Brif Weinidog, mae'r argyfwng hwn wedi profi gwerth datganoli, ond hefyd wedi amlygu nifer o broblemau strwythurol yn y tirlun gwleidyddol Cymreig. Un o'r problemau hynny ydy gwendid difrifol y wasg. Yr wythnos diwethaf, roedd papurau a oedd yn cael eu gwerthu yng Nghymru â hysbyseb ar y dudalen flaen wedi'i thalu amdani gan Lywodraeth Prydain gyda'r neges ' Stay alert ' oedd ddim yn weithredol yng Nghymru. Mae'r papurau Llundeinig yn llawn straeon sydd ddim yn berthnasol i Gymru heb fod hynny'n cael ei egluro, ac mae hynny'n achosi dryswch. Dydy'r un sefyllfa ddim yn bodoli yn yr Alban, lle mae fersiynau Albanaidd o bapurau Seisnig a llwyth o bapurau Albanaidd. Fe wnaeth arolwg YouGov yn ddiweddar adlewyrchu hyn, gan ganfod bod 40 y cant o bobl Cymru ddim yn gwybod digon amdanoch chi i roi barn ar eich perfformiad. Y ffigur cyfatebol ar gyfer Sturgeon yn yr Alban oedd 6 y cant. Brif Weinidog, pa gynlluniau sydd gan Lywodraeth Cymru i drawsnewid y sefyllfa hon, nawr ei bod yn fater o ddiogelu iechyd y cyhoedd? A allwch chi ddweud wrthyf fi a ydy'r wythnosau diwethaf wedi eich darbwyllo bod angen datganoli darlledu?
English: Well, Llywydd, I agree that the current situation has strengthened devolution and has strengthened devolution in the thinking of the people of Wales. We had worked hard with the UK Government and, just to be fair, they have withdrawn a number of advertisements that they wanted to publish in Wales with 'Stay alert' and so on, but, at the end of the day, they couldn't withdraw those things that were included in newspapers printed in London that are sold here in Wales. I agree with what Delyth Jewell has said, that it is essential that we try to strengthen the messages that the people of Wales receive from people working in Wales in the press and also in the media. But, it is difficult for the Government to step into that gap, because Government funding would raise concerns with people as to whether that would have an impact on the situation and would put pressure on journalists to convey the news in the way that the Government would want to see it conveyed. So, we have been working - we have been working with the committee chaired by Bethan Sayed - to think about what we can do to strengthen the position here in Wales. But, if the Government were to do too much, then that would create problems. It would assist us with some problems, but would raise other issues.
Welsh: Wel, Llywydd, dwi'n cytuno: mae'r sefyllfa bresennol wedi cryfhau datganoli ac wedi cryfhau datganoli ym meddyliau pobl yma yng Nghymru. Roeddem ni wedi gweithio'n galed gyda Llywodraeth y Deyrnas Unedig a, jest i fod yn deg, maen nhw wedi tynnu nôl lot o'r hysbysebion yr oeddent eisiau eu gwneud yng Nghymru gyda'r ' Stay alert ' ac yn y blaen, ond, ar ddiwedd y dydd, doedden nhw ddim yn gallu tynnu nôl y pethau a oedd wedi dod i mewn i Gymru o'r papurau sy'n cael eu hargraffu yn Llundain. Dwi'n cytuno â beth mae Delyth Jewell yn ei ddweud, ei bod yn angenrheidiol inni drio cryfhau'r pethau mae pobl yng Nghymru yn gallu'u cael oddi wrth bobl sy'n gweithio yng Nghymru yn y wasg, a drwy ddarlledu hefyd. Mae'n anodd i Lywodraeth sefyll mewn i'r bwlch yna, onid yw e, achos mae arian o'r Llywodraeth yn codi pryderon gyda phobl a fydd effaith hynny yn rhoi pwysau ar bobl sy'n rhoi'r newyddion i bobl i'w wneud e mewn ffordd y mae'r Llywodraeth eisiau ei gweld. Rŷm ni wedi gweithio - rŷm ni wedi bod yn gweithio gyda'r pwyllgor y mae Bethan Sayed wedi'i gadeirio - i feddwl am bethau rŷm ni'n gallu eu gwneud i gryfhau'r sefyllfa yma yng Nghymru. Ond, i'r Llywodraeth wneud gormod, byddai hynny'n creu problemau. Byddai'n ein helpu ni gyda rhai problemau, ond byddai'n codi problemau eraill.
English: First Minister, in your statement today you mentioned the ONS figures. When people hear what seems to be conflicting data in terms of cases, or cases of deaths, it does cause some anxiety. People in Powys, for example, would have heard news reports yesterday saying, unfortunately, there were 12 deaths in Powys, whereas the ONS figures report 75 deaths. Of course, this is because of the difference between Public Health Wales and the ONS in how they report data, and the fact that Powys does not have a district general hospital and, of course, because of the cross-border nature. What can you say to people who have this anxiety, which I think can cause some concern amongst people and distrust, I suppose, as well? What can be done to make data easier to understand for the public? And also, secondly and related, when will the data reporting of care testing and, sadly, deaths in English hospitals for Welsh patients appear in the Public Health Wales figures?
Welsh: Brif Weinidog, yn eich datganiad heddiw fe sonioch chi am ffigurau'r Swyddfa Ystadegau Gwladol. Pan fydd pobl yn clywed yr hyn sy'n ymddangos yn ddata anghyson o ran achosion, neu nifer y marwolaethau, mae'n achosi peth pryder. Byddai pobl ym Mhowys, er enghraifft, wedi clywed adroddiadau newyddion ddoe yn dweud, yn anffodus, fod 12 wedi marw ym Mhowys, tra bo ffigurau'r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn nodi 75 o farwolaethau. Wrth gwrs, deillia hyn o'r gwahaniaeth rhwng Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r Swyddfa Ystadegau Gwladol o ran y modd y maent yn adrodd ar ddata, a'r ffaith nad oes gan Bowys ysbyty cyffredinol dosbarth ac wrth gwrs, oherwydd y natur drawsffiniol. Beth allwch chi ei ddweud wrth bobl sydd â'r pryder hwn, a all achosi peth gofid i bobl, yn ogystal â drwgdybiaeth, mae'n debyg? Beth ellir ei wneud i wneud data'n haws i'w ddeall i'r cyhoedd? A hefyd, yn ail ac yn gysylltiedig â hyn, pa bryd y bydd y data ar brofion gofal ac yn anffodus, marwolaethau cleifion o Gymru mewn ysbytai yn Lloegr yn ymddangos yn ffigurau Iechyd Cyhoeddus Cymru?