English: Thank you, Llywydd. Today, I present the annual report on our language strategy, 'Cymraeg 2050: A million Welsh speakers', for the 2020-21 financial year, the final year of our previous Government. Before I start today, I'd like to pay tribute to Aled Roberts, the Welsh Language Commissioner. Aled took every opportunity to inspire and support those who needed help and advice. A gracious, kind and honest man, losing Aled is a great blow to everyone who knew him and to the whole of Wales. It was a challenging year for us all, with COVID-19 a presence throughout the reporting year, and all of us having to learn to adapt our ways of life - at home, at work and within our communities. Because of this, there have been some changes to our normal arrangements in terms of collecting and publishing data, and that's why there has been a delay in publishing this year's report. Many challenges beset the Welsh language, as with all areas of Government work, during the year, but there were also various opportunities to experiment and innovate. I must thank our partners across the whole of Wales for their willingness to adapt and their enthusiasm to venture into new areas: Eisteddfod T and Eisteddfod AmGen were held for the first time, we published our 'Welsh Language Transmission and Use in Families' policy, we consulted on our policy on Welsh linguistic infrastructure, and a consultation on proposals to introduce new categories to describe schools according to their Welsh-medium provision was also held. Yes, this was a difficult year at times, but it was also a productive year, and you can see the full details in the report itself. And although an annual report is a chance to look back, I'm also going to look forward today, just as I did during my recent speech on Anglesey, when I shared my vision for our language, whilst noting 60 years since the delivery of the 'Tynged yr Iaith' lecture. I was pleased to start today by announcing which projects will receive a share of the £30 million of capital funding to expand Welsh-medium education. I was also pleased to announce that we will allocate an additional £1.2 million to the Urdd, so that the organisation can continue to rebuild post COVID and to ensure continuity for its community services and apprenticeships. This is the first time that we've come together to discuss our language since announcing the co-operation agreement with Plaid Cymru. I'm pleased to say that I've already started on the work with Cefin Campbell, and I'm confident that our joint approach will prove productive. Our aim, of course, is to reach a million Welsh speakers and to double the daily use of our language by 2050. And this aim remains a constant in all parts of our work as we deliver a wide range of interventions to reach our goal. Not every intervention will work in every part of Wales, and every intervention must be tailored to the individual circumstances. So, as we move on our journey towards a million Welsh speakers, it's important that we hear, listen and learn from the experiences of those who live in our communities across Wales, those who are beginning their language journey or those who haven't had Welsh as part of their daily routine for a while. And as I talk about listening to people, the online consultation on our Welsh language communities housing plan has just been completed. I'd like to thank everyone who took the time to respond, and I'm looking forward to discussing this with Dr Simon Brooks and the new commission that we're setting up to examine how we will deliver the recommendations that come in its wake. I've spoken in depth about communities over the past few weeks, about the idea of working with local communities to help them to create co-operative movements - organisations working in the community, for the benefit of the community and giving back to the community, empowering communities, creating local opportunities for local people to succeed locally, and being led by the reality of the linguistic situation in different parts of Wales. I want everything that I do as Minister for the Welsh language to be based on maintaining or increasing the use of our language. You will recall that increasing the use of Welsh runs through all of our plans for this Senedd term. 'Welsh is for using, not just for service provision'. That's what I said in my speech a few weeks ago, and that's what I'm saying again today. You'll have seen the recent joint announcement with Plaid Cymru regarding how we'll be working with the National Centre for Learning Welsh to provide free Welsh lessons to the education workforce, both teachers and assistants, from September onwards. We're doing the same for young people under 25, creating a second chance for many to continue on their Welsh language journey. And I'm looking forward to chatting with some of these young people as they learn or renew their relationship with our language. The census results are on their way over the coming months - and no, I don't know the figures; they're not shared before publication. But by the summer, we will know how many people in Wales can speak Welsh - can speak our language, not use our language, and we're back to that word, 'use'. The census doesn't measure use, but the figures are important, of course, as they provide useful data on our language across the whole of Wales, and there is obviously a clear connection between the numbers who can speak the language and its use. Something else that you'll have heard me say over the past few months is that Welsh belongs to us all, and I'll carry on saying that. It's an important message and one I believe in strongly. It's part of what makes us us, and there is a responsibility on all of us to come together in this Senedd and across the whole of Wales to ensure the future of our language. And we must also remember that everyone has a part to play, everyone has a voice, and Cymraeg belongs to us all.
Welsh: Diolch, Lywydd. Heddiw, dwi'n cyflwyno adroddiad blynyddol ar ein strategaeth iaith, 'Cymraeg 2050: Miliwn o siaradwyr', a hynny ar gyfer blwyddyn ariannol 2020-21, blwyddyn olaf y Llywodraeth ddiwethaf. Cyn cychwyn heddiw, os caf i, Lywydd, hoffwn dalu teyrnged i Aled Roberts, Comisiynydd y Gymraeg. Roedd Aled yn achub ar bob cyfle i ysbrydoli a chefnogi'r rheini oedd angen cymorth a chyngor. Yn gymeriad hynaws, caredig a gonest, mae colli Aled yn ergyd aruthrol i bawb oedd yn ei adnabod, ac i Gymru. Roedd hi'n flwyddyn heriol i bawb, gyda COVID-19 yn bresennol drwy gydol y flwyddyn adrodd, a phob un ohonon ni, wrth gwrs, yn gorfod dysgu i addasu ein ffordd o fyw - gartref, yn y gwaith ac yn ein cymunedau. Oherwydd hyn, bu peth newid i'n trefniadau arferol o gasglu a chyhoeddi data, a dyna pam fod oedi wrth gyhoeddi'r adroddiad hwn eleni. Daeth heriau i faes y Gymraeg, fel i holl feysydd gwaith y Llywodraeth, yn ystod y flwyddyn, ond daeth hefyd amrywiol gyfleoedd i arbrofi ac arloesi. Rhaid diolch i'n holl bartneriaid ar hyd a lled y wlad am eu parodrwydd i addasu a'u brwdfrydedd i fentro i feysydd newydd. Cynhaliwyd Eisteddfod T ac Eisteddfod AmGen am y tro cyntaf, cyhoeddwyd ein polisi 'Trosglwyddo'r Gymraeg a'i Defnydd mewn Teuluoedd', cynhaliwyd ymgynghoriad ar ein polisi seilwaith ieithyddol, a chafodd ymgynghoriad ar gategorïau newydd i ddisgrifio ysgolion yn ôl eu darpariaeth Gymraeg ei gynnal hefyd. Oedd, roedd hon yn flwyddyn anodd ar brydiau ond roedd hi'n flwyddyn gynhyrchiol hefyd. Gallwch chi weld y manylion yn llawn yn yr adroddiad ei hun. Er mai cyfle i edrych yn ôl yw adroddiad blynyddol, dwi am edrych ymlaen hefyd heddiw, yn debyg iawn i'r hyn wnes i yn ystod fy araith ddiweddar ar Ynys Môn pan ges i gyfle i rannu fy ngweledigaeth am ein hiaith, wrth nodi 60 mlynedd ers traddodi 'Tynged yr Iaith'. Roeddwn i'n falch o gychwyn heddiw drwy gyhoeddi pa brosiectau sydd am gael cyfran o'r £30 miliwn o arian cyfalaf i ehangu addysg cyfrwng Cymraeg. Hefyd, braf oedd cyhoeddi ein bod yn rhoi £1.2 miliwn yn ychwanegol i'r Urdd, er mwyn i'r sefydliad barhau i adeiladu ar ôl COVID a sicrhau parhad i'w gwasanaethau cymunedol a phrentisiaethau. Dyma'r tro cyntaf inni ddod ynghyd i drafod y Gymraeg ers cyhoeddi'r cytundeb cydweithio gyda Phlaid Cymru. Rwy'n falch o ddweud fy mod i eisoes wedi dechrau ar y gwaith gyda Cefin Campbell, ac yn ffyddiog y bydd ein gwaith ar y cyd yn gynhyrchiol. Ein nod, wrth gwrs, yw cyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg a dyblu'r defnydd dyddiol o'n hiaith erbyn 2050. Ac mae'r nod yma'n parhau'n gyson ymhob rhan o'n gwaith wrth inni ddefnyddio ymyraethau amrywiol i'w gyrraedd. Dyw pob ymyrraeth ddim am weithio ymhob rhan o Gymru, a rhaid i bob ymyrraeth fod yn addas at yr amgylchiadau. Felly, wrth inni symud ymlaen ar ein taith i filiwn o siaradwyr Cymraeg, mae'n bwysig ein bod ni'n clywed, yn gwrando ac yn dysgu o brofiad y rheini sy'n byw yn ein cymunedau ni ar draws Cymru, y rheini sy'n cychwyn ar eu taith ieithyddol, neu sydd heb gael y Gymraeg yn rhan o'u bywyd bob dydd ers sbel. Ac wrth imi sôn am wrando ar bobl, mae'r ymgynghoriad ar-lein ar y cynllun tai cymunedau Cymraeg newydd ddod i ben. Diolch i bawb a gymerodd o'u hamser i ymateb. Rwy'n edrych ymlaen at drafod gyda Dr Simon Brooks a'r comisiwn newydd rŷn ni'n ei sefydlu i fwrw golwg ar sut fyddwn ni'n gweithredu'r argymhellion a ddaw yn ei sgil. Rydw i wedi sôn tipyn am gymunedau dros yr wythnosau diwethaf am y syniad o gydweithio â chymunedau lleol i'w helpu nhw i greu mudiadau cydweithredol - mudiadau sy'n gweithio yn y gymuned, er lles y gymuned ac yn rhoi nôl i'r gymuned, grymuso cymunedau, creu cyfleoedd lleol i bobl leol i lwyddo'n lleol, a chael ein harwain gan realiti'r sefyllfa ieithyddol mewn gwahanol rannau o Gymru. Dwi am i bopeth dwi'n ei wneud fel Gweinidog y Gymraeg fod yn seiliedig ar gynnal neu gynyddu'r defnydd o'n hiaith ni. Fe gofiwch chi fod cynyddu defnydd yn rhedeg drwy ein holl gynlluniau ar gyfer tymor y Senedd hon. 'Defnydd, nid jest darpariaeth', dyna a ddywedais i yn fy araith ychydig wythnosau nôl, a dyna dwi'n ei ddweud eto heddiw. Fe welsoch chi'r datganiad diweddar ar y cyd â Phlaid Cymru yn sôn am sut y byddwn ni'n cydweithio â'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol i ddarparu gwersi Cymraeg am ddim i'r gweithlu addysg, boed yn athrawon neu'n gynorthwywyr, o fis Medi ymlaen, felly hefyd i bobl ifanc o dan 25 oed - creu ail gyfle i lawer o bobl gael parhau ar eu taith ieithyddol gyda'r Gymraeg. Ac rwy'n edrych ymlaen at sgwrsio gyda rhai o'r bobl ifanc yma wrth iddyn nhw fynd ati i ddysgu neu ailgydio yn ein hiaith. Mae canlyniadau'r cyfrifiad ar eu ffordd dros y misoedd nesaf - a na, dwi ddim yn gwybod beth yw'r ffigurau; dydyn nhw ddim yn cael eu rhannu cyn eu cyhoeddi. Ond erbyn yr haf, fe fyddwn ni'n gwybod faint o bobl Cymru sy'n gallu siarad Cymraeg - yn gallu siarad ein hiaith, nid yn defnyddio ein hiaith, a dyna ni nôl eto at y defnydd yma. Dyw'r cyfrifiad ddim yn mesur defnydd, ond mae'r ffigurau'n bwysig hefyd, wrth gwrs, gan eu bod nhw'n darparu data defnyddiol am ein hiaith ymhob rhan o Gymru, ac mae'n amlwg bod cysylltiad rhwng y niferoedd sy'n gallu siarad yr iaith a'i defnydd. Rhywbeth arall fyddwch chi wedi fy nghlywed i'n ei ddweud dros y misoedd diwethaf yw bod y Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, ac fe fyddaf i'n parhau i'w ddweud e. Mae'n neges bwysig, ac yn un rwy'n credu'n gryf ynddi hi. Mae'n rhan o beth sy'n ein gwneud ni'n ni, ac mae'n gyfrifoldeb arnom ni i gyd i ddod at ein gilydd yn y Senedd hon ac ar hyd a lled y wlad i sicrhau ei dyfodol. Ac mae angen hefyd inni gofio fod gan bawb ei ran, mae gan bawb ei lais; mae'r Gymraeg yn perthyn i ni i gyd.