English: Thank you. I'm very pleased to take part in this important debate to draw attention to some of the matters that people who live with autism face in west Wales, and especially showing my support for an autism Act. I'm sure that Members have received heartbreaking correspondence from constituents who are frustrated with the long waiting times in diagnosis for their children. In the meantime, these parents have to see their children continuing in the education system without access to the vital support that they need. This can harm the social skills and the communication skills of their children, and harm their progress in education in general. In Pembrokeshire, we're very lucky to have a branch of the National Autistic Society. They are a very determined and organised branch who continue to link up with the local authority and the health board, and also Assembly Members. So, I want to take this opportunity to thank the people who are involved in the local branch, some of whom are in the gallery today, who continue to work with me and give me the latest information about the challenges that face people who live with autism in Pembrokeshire. Through this relationship, that's why I know more about the local provision and what improvements need to be made. It's clear that we are in the middle of a significant change in terms of autism services in west Wales. I have no doubt that things are trying to be put in place to improve the situation. However, Hywel Dda local health board and Pembrokeshire County Council can do more to better convey any development to local support groups and parents so that we can ensure that the right support is targeted for those who need it and that nobody slips through the net. It is vitally important that the responsible authorities do link up with stakeholders regularly so that people are aware of any changes to services. Unfortunately, the latest feedback that I've received from local parents in my area suggests that the stakeholders of the local health board haven't met since March, and so the concerns of local people don't receive the attention that they deserve. That shows why it's time to have an autism Act in Wales. Waiting times for diagnosis have become more of a problem in Pembrokeshire because of the difficulty in getting the latest figures for diagnosis from the local health board. It's vital that the health board does gather the appropriate data so that they can plan provision of services clearly. An autism Act would put a duty on local authorities to record the number of autistic children and adults in their local areas, and this would lead to the development of their practices. As we in Pembrokeshire already know, the new strategy itself won't be enough to achieve the change that is needed to get to grips with local provision. In 2013, the National Autistic Society in Pembrokeshire put together a petition that called on the Welsh Government to ensure prompt diagnosis for children with autism, wherever they live in Wales, so that they can live full lives. The petition received over 900 signatures in a few weeks. There was support not just within Pembrokeshire but across Wales. We saw improvements following that campaign, and a scheme was put in place to shorten the waiting times, but this scheme was put in place for only one year. That's exactly why we need legislation: to put a duty on health boards across Wales to ensure that there is a clear pathway to diagnosis of autism in all parts of Wales. Unfortunately, parents in Pembrokeshire aren't aware of the services that are available to them, and we need to establish a clear path by the local health board and the local authority so that parents know what specific services are available and how they can be accessed. It's clear to me, at present, that the people that I represent aren't aware of the clear path, and so they aren't aware of the services that are available and how they can access them.An autism Act would ensure that there is a duty placed on the relevant authorities so that people are clear then about the services that are available and how those services are provided in our communities. There must be an acknowledgement that a one-size-fits-all approach isn't appropriate for everyone and isn't the right way forward for people who live with autism. Autism is a spectrum condition, which means that everyone shares some areas. There aren't two people who have exactly the same symptoms. Putting forward legislation would ensure that local issues, such as waiting times for diagnosis, could be tackled because data would be collected at an appropriate level and, more importantly, those people who live with autism would know what support can be expected at a local level. So, in concluding, Deputy Presiding Officer, more support for people living with autism is vital, and I do believe that the right way that this Assembly can give that support is to put forward an autism Act during this Assembly.
Welsh: Rwy'n falch o gymryd rhan yn y ddadl bwysig hon y prynhawn yma i dynnu sylw at rai o'r materion y mae pobl sy'n byw gydag awtistiaeth yn eu hwynebu yng ngorllewin Cymru, yn ogystal â dangos fy nghefnogaeth i am Ddeddf awtistiaeth. Rwy'n siŵr bod Aelodau wedi derbyn gohebiaeth torcalonnus oddi wrth etholwyr sy'n gwbl rhwystredig gyda'r amser aros hir i gael diagnosis ar gyfer eu plant. Yn y cyfamser, mae'n rhaid i'r rhieni hynny wylio eu plant yn parhau drwy'r system addysg heb fynediad at y cymorth hanfodol sydd ei angen arnynt, a gall hyn yn ei dro niweidio sgiliau cymdeithasol eu plant, niweidio sgiliau cyfathrebu, a niweidio eu cynnydd addysg yn fwy cyffredinol. Yn sir Benfro, rŷm ni'n lwcus iawn i gael cangen Cymdeithas Awtistiaeth Cenedlaethol benderfynol a threfnus sy'n parhau i ymgysylltu yn gadarn â'r bwrdd iechyd lleol, yr awdurdod lleol, ac wrth gwrs, yr Aelodau Cynulliad lleol. Rydw i eisiau, felly, cymryd y cyfle yma i ddiolch i'r bobl sy'n ymwneud â'r gangen leol - rhai ohonyn nhw sydd yn y galeri heddiw - sydd yn parhau i weithio gyda fi ac sy'n rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i fi am yr heriau sy'n wynebu pobl sy'n byw gydag awtistiaeth yn sir Benfro. Drwy'r ymgysylltu hwn - dyna pam fy mod i'n gwybod mwy am y ddarpariaeth leol a pha welliannau sydd eisiau eu gwneud. Mae'n eithaf clir ein bod ni yng nghanol newidiadau sylweddol o ran gwasanaethau awtistiaeth yng ngorllewin Cymru. Nid oes gennyf amheuaeth fod pethau'n ceisio cael eu rhoi yn eu lle i wella pethau. Fodd bynnag, fe allai bwrdd iechyd Hywel Dda a Chyngor Sir Penfro wneud mwy i gyfleu yn well unrhyw ddatblygiadau i grwpiau cymorth lleol a rhieni, fel y gallwn sicrhau bod y cymorth cywir yn cael ei dargedu at y rhai sydd ei angen ac nad oes neb yn llithro drwy'r bylchau. Mae'n hanfodol bod yr awdurdodau cyfrifol yn ymgysylltu â rhanddeiliad yn rheolaidd fel bod pobl yn ymwybodol o unrhyw newidiadau i wasanaethau. Yn anffodus, mae'r adborth diweddar rwyf wedi'i dderbyn gan rieni lleol yn fy ardal i yn awgrymu nad yw grŵp rhanddeiliad y bwrdd iechyd lleol wedi cyfarfod ers mis Mawrth. Felly, nid yw pryderon a phroblemau lleol yn cael y sylw y maent yn ei haeddu. Mae hyn yn dangos pam y mae'n bryd cael Deddf awtistiaeth yng Nghymru. Mae amseroedd aros am ddiagnosis wedi dod yn fwy ac yn fwy o broblem yn sir Benfro oherwydd yr anhawster i gael y ffigurau diweddaraf ar ddiagnosis gan y bwrdd iechyd lleol. Mae'n gwbl hanfodol bod y bwrdd iechyd yn casglu'r data priodol diweddaraf er mwyn iddynt allu cynllunio'r ddarpariaeth gwasanaethau lleol yn glir. Byddai Deddf awtistiaeth yn rhoi dyletswydd ar awdurdodau lleol i gofnodi nifer y plant ac oedolion awtistig yn eu hardaloedd lleol, ac felly byddai hynny'n arwain at lywio eu prosesau cynllunio yn well. Fel rydym ni yn sir Benfro eisoes yn gwybod, ni fydd strategaeth newydd ar ei phen ei hun yn ddigon i gyflawni'r newid sydd ei angen i fynd i'r afael â'r ddarpariaeth leol. Yn 2013, trefnodd cangen y Gymdeithas Awtistiaeth Cenedlaethol yn sir Benfro ddeiseb a oedd yn galw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau diagnosis amserol ar gyfer plant ag awtistiaeth, lle bynnag roeddent yn byw yng Nghymru, er mwyn iddynt fyw bywydau llawn. Enillodd y ddeiseb dros 900 o lofnodion mewn ychydig wythnosau ac roedd yna gefnogaeth nid yn unig o sir Benfro, ond ar draws Cymru. Fe welsom ni welliannau yn dilyn yr ymgyrch hynny, ac fe roddwyd ar waith gynllun er mwyn lleihau'r rhestr aros. Ond, cafodd y cynllun yna ei roi ar waith am un flwyddyn yn unig. Dyna yn union pam fod angen deddfwriaeth: i osod dyletswydd ar fyrddau iechyd lleol ar draws Cymru i sicrhau bod llwybr clir i ddiagnosis o awtistiaeth ym mhob rhan o Gymru. Yn anffodus, nid yw rhieni sir Benfro'n ymwybodol o'r gwasanaethau sydd ar gael iddynt. Me angen sefydlu llwybr clir gan y bwrdd iechyd lleol a'r awdurdod lleol fel bod rhieni'n gwybod pa wasanaethau penodol sydd ar gael a sut y gellir cael mynediad atynt. Mae'n eithaf amlwg i fi ar hyn o bryd nad yw'r bobl rwy'n eu cynrychioli yn ymwybodol bod llwybrau clir. Felly, nid ydyn nhw'n ymwybodol o'r gwasanaethau sydd ar gael a sut y gallent gael mynediad atynt. Byddai Deddf awtistiaeth yn sicrhau bod dyletswydd yn cael ei rhoi ar yr awdurdodau perthnasol fel bod pobl wedyn yn glir ynghylch y gwasanaethau sydd ar gael a sut y mae'r gwasanaethau hynny'n cael eu darparu yn ein cymunedau. Mae'n rhaid bod yna gydnabyddiaeth nad yw un dull gweithredu cyfan i bawb yn addas ac nad hynny yw'r ffordd orau ymlaen ar gyfer cefnogi pobl sy'n byw gydag awtistiaeth. Mae awtistiaeth yn gyflwr sbectrwm sy'n golygu er bod pawb sydd ag awtistiaeth yn rhannu rhai meysydd o anhawster, nid oes dau o bobl ag awtistiaeth yn union yr un fath. Byddai cyflwyno deddfwriaeth yn sicrhau y gallai materion lleol fel amseroedd aros ar gyfer diagnosis gael eu taclo, oherwydd byddai data'n cael eu casglu ar lefel briodol ac, yn bwysicach, byddai'r pobl hynny sy'n byw gydag awtistiaeth yn gwybod pa gymorth y gellid ei ddisgwyl ar lefel leol. Felly, wrth gloi, Ddirprwy Lywydd, mae mwy o gefnogaeth i bobl sy'n byw gydag awtistiaeth yng Nghymru yn hanfodol ac rwy'n credu mai'r ffordd orau y gall y Cynulliad yma roi'r gefnogaeth honno yw i gyflwyno Deddf awtistiaeth yn ystod y Cynulliad hwn.