English: Diolch, Janet. Thank you, Janet. I do admire, Janet, your attempt to champion the Prime Minister in his pronouncements on greening the world. If only he put his money where his mouth is. We know that in the last budget, the Chancellor didn't even mention the word 'climate'. We know that they've decreased the ability of people to go on rail, whilst increasing the ability of people to go on planes, and we know that he himself left Glasgow to go back to London on a plane. So, this is all about your actions, as well as what you say out loud. I don't think that Boris Johnson is, unfortunately, doing Britain proud at all at the moment in terms of what he's proposing to the world. I also have to say that the refusal to put a moratorium on coal and the refusal to engage with us in changing the remit of the Coal Authority, so that it no longer has a duty to promote coal extraction in the United Kingdom, and even in Wales, which we have been asking them to do for a very long time, is not really indicative of the sort of action we'd like to see. However, I didn't want to strike a note of that kind of dissension. What we are saying here in our net-zero plan is that, together, across Wales, we can bring things to bear that really will make a difference. So, I think that Janet actually mentioned herself a number of things that I would like to highlight in that regard. So, on coal, we obviously do have a policy here of no further extraction of coal across Wales. She mentioned energy from waste - 'waste to energy', as it used to be called when I was in the industry. We absolutely oppose new incinerators and so on; however, some waste will need to be incinerated - she mentioned herself some forms of clinical waste and so on. So, it is important to make sure that we get the right kind of incineration and that we generate renewable energy where waste does need to be incinerated for particular types. However, I will raise at this point the remarks that Boris Johnson made about recycling, where he seemed to disparage the idea that recycling was a good thing. What he wasn't able to see as part of that was, of course, it's not just about the separation and collection of recycling; it's about what you do with the recyclate. The whole point of recycling is that you put it back into use as the product that it was made. We have enough plastic already in the world to keep us going in plastic products for as far into the future as mankind can foresee. What we need to do is be very good at recycling it and getting the reprocessers here in Wales to recycle it for us into products that can be recycled over and over again, because in Wales we know that people want to come on that journey with us, where you reuse, of course, first, and then recycle second. So, I do think it's important to make sure that we don't disparage individual efforts to do the right thing in making really quite ill-advised pronouncements, I would say, about some of the things that we need to do in the world. We have some big things to do, as well. She was right to highlight wind energy and the issues with the grid. Again, I think the UK Government could benefit from a proper conversation with both us and the Scottish Government about the way that the national grid currently runs, because it's not a national grid, it's a grid run by four big producers and it's not done in the way that we would like, futureproofed, it's done on the basis of being driven by contractual arrangements. We've had some really useful conversations with grid producers and with Ofgem so far, and I hope very much that we will be able to get the grid into a good place where we can plan for the future, so that communities right across Wales can, for example, have the kind of EV charging points that we'd like to see and, frankly, the broadband backhaul that we'd like to see as well, because the grid is fit for purpose, as well as of course needing upgrading in north and south Wales. So, I completely agree with that. In terms of the working from home things that she mentioned, of course we have targets for that. My colleague Lee Waters has emphasised on a number of occasions that this doesn't mean that everybody works from home all the time, but that you work from home when you can or that you work locally to you, if your home isn't suitable, in small local hubs. But, of course, what will be very important for that is broadband. As my colleague Lee Waters says, broadband is not devolved to Wales but we have stepped into the gap the UK Government made when it failed to put geographical coverage as part of its provision for broadband across Wales, whereas the Welsh Government has stepped up to that. So, what we have done is a suite of measures in this plan that set out where we are now, that set out our proposals for the future and set out what we'd like our communities to do. Optimised retrofit is a very good example of that. Excuse me, I'm very much struggling with this cough, I'm afraid, Dirprwy Lywydd. The optimised retrofit is a very good example of that. So, rather than announcing air-source heat pumps for all, we know that each house will be different. Some houses will be suitable for air-source heat pumps, and we will have schemes in order to allow those houses to transition to that. But what we're doing is running a programme to figure out what each type of house in Wales requires to bring it up to the highest possible EPC rating that it can achieve. It's not a one size fits all, it's not a cheap pronouncement, but a hard slog alongside our registered social landlords and council partners to figure out what works and then sort out how we can make people transition to that. And of course, at that point, we will then be able to put grant schemes in place that allow our private sector landlords and our owner-occupier tenancies to come along that journey with us. But, rather than just announcing a grant scheme that will not work, we are doing the hard yards with our partners to make sure that, for Wales, we will have a net-zero plan that actually is robust and will actually deliver the benefits that we want.
Welsh: Diolch, Janet. Rwy'n edmygu, Janet, eich ymgais i glodfori datganiad Prif Weinidog y DU ar wyrddu'r byd. O na fyddai'n rhoi ei arian ar ei air. Gwyddom, yn y gyllideb ddiwethaf, na wnaeth y Canghellor hyd yn oed yn sôn am y gair 'hinsawdd'. Gwyddom eu bod wedi lleihau gallu pobl i fynd ar y rheilffyrdd, gan gynyddu gallu pobl i fynd ar awyrennau, a gwyddom ei fod ef ei hun wedi gadael Glasgow i fynd yn ôl i Lundain ar awyren. Felly, mae hyn i gyd yn ymwneud â'ch gweithredoedd, yn ogystal â'r hyn a ddywedwch ar goedd. Nid wyf yn credu bod Boris Johnson, yn anffodus, yn gwneud Prydain yn falch o gwbl ar hyn o bryd o ran yr hyn y mae'n ei gynnig i'r byd. Mae'n rhaid imi ddweud hefyd fod gwrthod rhoi moratoriwm ar lo a gwrthod ymgysylltu â ni i newid cylch gwaith yr Awdurdod Glo, fel nad oes dyletswydd mwyach ganddo i hybu cloddio am lo yn y Deyrnas Unedig, a hyd yn oed yng Nghymru, lle yr ydym wedi bod yn gofyn iddyn nhw wneud hynny ers amser maith, nid yw'n arwydd o'r math o gamau yr hoffem eu gweld mewn gwirionedd. Fodd bynnag, nid oeddwn eisiau taro nodyn o'r math yna o anghytgord. Yr hyn yr ydym yn ei ddweud yma yn ein cynllun sero-net yw y gallwn ni, gyda'n gilydd, ledled Cymru, ddwyn pethau at ei gilydd a fydd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol. Felly, rwy'n credu bod Janet wedi sôn am nifer o bethau yr hoffwn dynnu sylw atynt yn hynny o beth. Felly, o ran glo, mae'n amlwg bod gennym bolisi yma o ddim rhagor o gloddio am lo ledled Cymru. Soniodd am ynni o wastraff - 'troi gwastraff yn ynni', fel yr arferai gael ei alw pan oeddwn i yn y diwydiant. Rydym yn llwyr wrthwynebu llosgyddion newydd ac ati; fodd bynnag, bydd angen llosgi rhywfaint o wastraff - soniodd am rai mathau o wastraff clinigol ac ati. Felly, mae'n bwysig sicrhau ein bod yn cael y math cywir o losgi a'n bod yn cynhyrchu ynni adnewyddadwy lle mae angen llosgi gwastraff ar gyfer mathau penodol. Fodd bynnag, fe wnaf godi yn awr y sylwadau a wnaeth Boris Johnson am ailgylchu, pryd yr oedd yn ymddangos ei fod yn wfftio'r syniad bod ailgylchu yn beth da. Yr hyn nad oedd yn gallu ei weld fel rhan o hynny, wrth gwrs, nid yw'n ymwneud â gwahanu a chasglu deunydd ailgylchu yn unig; mae'n ymwneud â'r hyn yr ydych chi'n ei wneud gyda'r deunydd ailgylchu. Holl bwynt ailgylchu yw eich bod yn ei droi yn ôl i'r cynnyrch a wnaed yn y lle cyntaf. Mae gennym ddigon o blastig eisoes yn y byd i'n cadw i fynd mewn cynhyrchion plastig mor bell i'r dyfodol ag y gall dynolryw ei ragweld. Yr hyn y mae angen inni ei wneud yw bod yn dda iawn wrth ailgylchu a chael yr ailbroseswyr yma yng Nghymru i'w ailgylchu i gynhyrchion y gellir eu hailgylchu dro ar ôl tro, oherwydd yng Nghymru gwyddom fod pobl eisiau dod ar y daith honno gyda ni, pryd yr ydych yn ailddefnyddio, wrth gwrs, yn gyntaf, ac yna'n ailgylchu. Felly, rwy'n credu ei bod yn bwysig sicrhau nad ydym yn bychanu ymdrechion unigol i wneud y peth iawn drwy wneud datganiadau annoeth, am rai o'r pethau y mae angen inni eu gwneud yn y byd. Mae gennym rai pethau mawr i'w gwneud hefyd. Roedd hi'n iawn i dynnu sylw at ynni gwynt a'r problemau gyda'r grid. Unwaith eto, credaf y gallai Llywodraeth y DU elwa ar sgwrs briodol gyda ni a Llywodraeth yr Alban am y ffordd y mae'r grid cenedlaethol yn gweithredu ar hyn o bryd, oherwydd nid grid cenedlaethol yw e', mae'n grid sy'n cael ei redeg gan bedwar cynhyrchydd mawr ac nid yw wedi'i wneud yn y ffordd yr hoffem ni weld e'n digwydd sef ei ddiogelu at y dyfodol, mae'n cael ei wneud ar sail trefniadau cytundebol. Rydym wedi cael sgyrsiau defnyddiol iawn gyda chynhyrchwyr grid a gydag Ofgem hyd yn hyn, ac rwy'n gobeithio'n fawr y byddwn yn gallu cael y grid i sefyllfa dda lle gallwn ni gynllunio ar gyfer y dyfodol, fel y gall cymunedau ledled Cymru, er enghraifft, gael y math o bwyntiau gwefru cerbyd trydan yr hoffem ni eu gweld ac, a dweud y gwir, yr ôl-drosglwyddo band eang yr hoffem ni ei weld hefyd, oherwydd mae'r grid yn addas i'r diben, a hefyd mae angen ei uwchraddio yn y gogledd a'r de. Felly, rwy'n cytuno'n llwyr â hynny. O ran y gwaith o weithio o gartref, mae gennym dargedau ar gyfer hynny wrth gwrs. Mae fy nghyd-Aelod Lee Waters wedi pwysleisio droeon nad yw hyn yn golygu bod pawb yn gweithio gartref drwy'r amser, ond eich bod yn gweithio gartref pan allwch chi neu eich bod yn gweithio'n lleol, os nad yw eich cartref yn addas, mewn canolfannau bach lleol. Ond, wrth gwrs, yr hyn a fydd yn bwysig iawn i hynny yw band eang. Fel y dywed fy nghyd-Aelod Lee Waters, nid yw band eang wedi'i ddatganoli i Gymru ond rydym wedi camu i'r adwy a greodd Llywodraeth y DU pan fethodd â rhoi cwmpas y signal daearyddol fel rhan o'i darpariaeth ar gyfer band eang ledled Cymru, tra bod Llywodraeth Cymru wedi camu i'r adwy o ran hynny. Felly, yr hyn yr ydym wedi'i wneud yw cyfres o fesurau yn y cynllun hwn sy'n nodi lle yr ydym ni yn awr, sy'n nodi ein cynigion ar gyfer y dyfodol ac yn nodi'r hyn yr hoffem i'n cymunedau ei wneud. Mae ôl-osod er mwyn optimeiddio yn enghraifft dda iawn o hynny. Esgusodwch fi, rwy'n cael trafferth gyda'r peswch hwn, mae gen i ofn, Dirprwy Lywydd. Mae'r ôl-osod gorau yn enghraifft dda iawn o hynny. Felly, yn hytrach na chyhoeddi bod pawb i gael pympiau gwres ffynhonnell aer, gwyddom y bydd pob tŷ yn wahanol. Bydd rhai tai yn addas ar gyfer pympiau gwres ffynhonnell aer, a bydd gennym gynlluniau er mwyn caniatáu i'r tai hynny drosglwyddo i hynny. Ond yr hyn yr ydym yn ei wneud yw cynnal rhaglen i nodi'r hyn sydd ei angen ar bob math o dŷ yng Nghymru i'w godi i'r sgôr tystysgrif perfformiad ynni uchaf posibl y gall ei chyflawni. Nid yw'n un ateb sy'n addas i bawb, nid yw'n ddatganiad rhad, ond gwaith caled ochr yn ochr â'n landlordiaid cymdeithasol cofrestredig a phartneriaid y cyngor i nodi'r hyn sy'n gweithio ac yna datrys sut y gallwn ni wneud i bobl drosglwyddo i hynny. Ac wrth gwrs, bryd hynny, byddwn ni wedyn yn gallu rhoi cynlluniau grant ar waith sy'n caniatáu i'n landlordiaid sector preifat a'n tenantiaethau perchen-feddianwyr ddod ar hyd y daith honno gyda ni. Ond, yn hytrach na chyhoeddi cynllun grant yn unig na fydd yn gweithio, rydym yn ymlafnio'n galed gyda'n partneriaid i sicrhau, i Gymru, y bydd gennym gynllun sero-net sy'n gadarn mewn gwirionedd ac a fydd yn sicrhau'r manteision yr ydym eu heisiau.