English: Following on from the theme explored by Helen Mary Jones, but almost certainly not as eloquently as she has put it, I wanted to discuss the governance of the institutions that are charged with delivering our higher education. Whilst we acknowledge the financial crisis now faced by the higher education sector and regret the substantial job losses over the last few years, we also have to realise that, being autonomous, the higher education sector has been responsible for their own financial governance. Two motions, one by Plaid and one by the Conservatives, have acknowledged the enormously high salaries awarded to vice-chancellors. One has to ask: is this indicative of the general financial controls exercised by the sector? All the institutions in the sector now control enormous sums of money. What scrutiny is applied to their financial decisions? We are all aware of the controversy with regard to the vice chancellor of Swansea University, and yet the details of the inquiry are scant, and they were also late in producing their annual accounts. We accept the importance of the autonomous nature of these institutions, both in Wales and in the UK in general, but surely we should be able to scrutinise their financial probity, given that HEFCW is the Welsh Government body responsible for funding higher education. The education Minister has already set out how she wants universities to contribute to the Welsh Government's civic mission, and we understand that Welsh universities are responding to the standards she has set for them. Why can't this be done for the financial sustainability and good governance of the universities? We are sympathetic to the financial difficulties now faced by universities, but we are also mindful of the need to make sure that public funds are spent in the most cost-effective manner. I wish lastly to address the comments made by Bethan Sayed with regard to the fall in foreign students. It is the uncertainty that now surrounds Brexit that stops students coming here, and that uncertainty can be placed firmly at the door of the remainers not accepting the democratic vote, particularly by the Welsh people.
Welsh: Yn dilyn y thema a archwiliwyd gan Helen Mary Jones, ond bron yn sicr heb fod mor huawdl ag y gwnaeth hi, roeddwn am drafod trefniadau llywodraethu'r sefydliadau sy'n gyfrifol am ddarparu ein haddysg uwch. Er ein bod yn cydnabod yr argyfwng ariannol y mae'r sector addysg uwch yn ei wynebu yn awr ac yn gresynu at y colledion swyddi sylweddol dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, rhaid inni sylweddoli hefyd, gan ei fod yn annibynnol, fod y sector addysg uwch wedi bod yn gyfrifol am ei drefniadau llywodraethu ariannol ei hun. Mae dau gynnig, un gan Blaid Cymru ac un gan y Ceidwadwyr, wedi cydnabod y cyflogau uchel iawn a roddwyd i is-gangellorion. Rhaid i rywun ofyn: a yw hyn yn arwydd o'r mesurau rheoli ariannol cyffredinol a arferir gan y sector? Mae pob sefydliad yn y sector bellach yn rheoli symiau enfawr o arian. Pa waith craffu sy'n berthnasol i'w penderfyniadau ariannol? Mae pawb ohonom yn ymwybodol o sgandal is-ganghellor Prifysgol Abertawe, ac eto mae manylion yr ymchwiliad yn brin, ac roeddent hefyd yn hwyr yn cynhyrchu eu cyfrifon blynyddol. Derbyniwn bwysigrwydd natur annibynnol y sefydliadau hyn, yng Nghymru ac yn y DU yn gyffredinol, ond does bosibl na allwn graffu ar eu cywirdeb ariannol, o gofio mai CCAUC yw'r corff Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am ariannu addysg uwch. Mae'r Gweinidog addysg eisoes wedi nodi sut y mae am i brifysgolion gyfrannu at genhadaeth ddinesig Llywodraeth Cymru, a deallwn fod prifysgolion Cymru yn ymateb i'r safonau y mae wedi'u gosod ar eu cyfer. Pam na ellir gwneud hyn er mwyn sicrhau cynaliadwyedd ariannol a llywodraethu da yn y prifysgolion? Rydym yn cydymdeimlo â'r anawsterau ariannol y mae prifysgolion yn eu hwynebu yn awr, ond rydym hefyd yn ymwybodol o'r angen i wneud yn siŵr fod arian cyhoeddus yn cael ei wario yn y ffordd fwyaf costeffeithiol. Yn olaf, hoffwn dynnu sylw at y sylwadau a wnaed gan Bethan Sayed am y gostyngiad yn niferoedd myfyrwyr tramor. Yr ansicrwydd sy'n ymwneud â Brexit yn awr sy'n atal myfyrwyr rhag dod yma, a gellir gosod y bai am yr ansicrwydd yn gadarn ar y ffaith nad yw'r rhai a oedd am aros yn derbyn y bleidlais ddemocrataidd, yn enwedig gan bobl Cymru.