English: 'The nurses have probably had the toughest time throughout this pandemic. Or, more correctly, the healthcare professionals doing the usual jobs of ITU nurses. For even if we can find more bed space, buy more ventilators, more drug pumps, we still can't buy more of the thing that sick ITU patients need the most, an ITU nurse. We have had to adapt and overcome to fill the potential gap in numbers if the surge happens. We asked our ITU staff who had left for other jobs to come back. We asked nurses who have never worked in ITU but had transferrable skills to come and help us. We asked theatre assistants and healthcare assistants from the wards to come and help us, and no-one refused; everyone wanted to help, even though they probably felt like they were putting themselves on the front line. They were the nurses who spent time speaking to the relatives over the phone or a video call, showing them their loved one asleep on a breathing machine, and holding a patient's hand if the worst happened. Sometimes these shifts broke them emotionally, sometimes the gruelling hours in PPE broke them physically, but they never lost their humour, their morale, or their professionalism.' Other extracts and quotes from the book include Ian Brooks, operating department practitioner. Ian said, 'Thirty-one years ago, I started working in theatre. The virus is indiscriminate, ruthless and silent. The fear I felt every day was like a death sentence. I sat with my 21-year-old daughter one morning, and she asked how I was doing. I burst into tears and I just didn't know why.' Louise, ITU nurse, 'A feeling of responsibility I've never faced before; holding a patient's hand and willing them to live for the sake of their poor family who can't be with them will live for ever with me.' Andrew Edwards, theatre assistant, 'Nothing could prepare me for COVID. Walking into ITU was like walking into a horror movie, only this was very real. There were wires, pumps, flashing lights and alarms going off everywhere, but everyone kept their cool. It made me feel safe in the knowledge that the ITU staff had my back and we were in this together.' Jessica Scurr, operating department practitioner, 'In my role, it's a real privilege to be there for the patients in the moments that they need us the most. We utilise our years of training and our specialised skills to provide the support they need, and do everything in our power to keep them safe and well. However, during this unique time, I've felt a compassion and empathy completely incomparable to anything I've every felt before. I try to channel those overwhelming emotions into being as kind and comforting as possible. I make sure patients have a hand to hold, I listen to what they have to say, and I hope my eyes show it. I hope they know I'm smiling behind my mask. In the darkest of moments, light has been found in encouragement and support of all my work colleagues. They have been shoulders to cry on and a reason to smile. We hold each other up through the highs and the lows, and it's a true honour to work alongside such incredible people.' These were the experiences of the first wave in the spring. Sadly, we know that the winter has been harder. Rates are much higher than at any other point during the pandemic, and more people have died. ITU is seeing much sicker patients in this second wave, and they're seeing people in their thirties, forties and fifties. The staff continue to be incredible, but many will have not recovered from the spring. Many have been isolated from their own families to keep them safe, many are facing horrendous shifts after horrendous shifts, and tragically, many colleagues have been lost. Even if they're trained and experienced, they will not mentally and physically be prepared to go through this. Experienced staff from cleaners, porters, consultants and nurses have never seen anything like this over a sustained period of time. They're all tired and many of them have got what they've coined 'COVID fatigue'. Sadly, it isn't just in our hospitals that staff are struggling. Our paramedics and ambulance service have been under immense pressure and they tragically lost their second member of staff to COVID on New Year's Day. The chief executive of the ambulance service trust Jason Killens has stated that at one point in December, 12 per cent of the service staff were either sick or having to self-isolate because of COVID. They've been under its highest level of alert, described as extreme pressure, since early December. This means that the staff have faced increased pressure through the normal volume of calls and workload, and then having COVID on top of that. Dr Catherine Goodwin, who is a consultant clinical psychologist, has told me, 'I think the biggest message we're hearing from staff at the moment is fear; fear for themselves, their families, and our patients, and the uncertainty that comes with the unknown.'
Welsh: Mae'n debyg mai'r nyrsys sydd wedi cael yr amser anoddaf drwy gydol y pandemig. Neu'n fwy cywir, y gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy'n gwneud swyddi arferol nyrsys ar unedau therapi dwys. Hyd yn oed os gallwn ddod o hyd i fwy o welyau, prynu mwy o beiriannau anadlu, mwy o bympiau cyffuriau, ni allwn brynu mwy o'r peth y mae cleifion sâl mewn unedau therapi dwys ei angen fwyaf, sef nyrs uned therapi dwys. Rydym wedi gorfod addasu a goresgyn problemau i lenwi'r bwlch posibl yn y niferoedd os bydd yr ymchwydd yn digwydd. Gofynnwyd i'n staff unedau therapi dwys a oedd wedi gadael i fynd i swyddi eraill ddod yn ôl. Gofynnwyd i nyrsys nad ydynt erioed wedi gweithio mewn unedau therapi dwys ond a oedd â sgiliau trosglwyddadwy ddod i'n helpu. Gofynnwyd i gynorthwywyr theatr a chynorthwywyr gofal iechyd o'r wardiau ddod i'n helpu, ac ni wrthododd neb; roedd pawb am helpu, er eu bod yn teimlo eu bod yn rhoi eu hunain ar flaen y gad yn ôl pob tebyg. Hwy oedd y nyrsys a dreuliodd amser yn siarad â'r perthnasau dros y ffôn neu ar alwad fideo, i ddangos eu hanwyliaid yn cysgu ar beiriant anadlu, a hwy oedd yn dal llaw claf pe bai'r gwaethaf yn digwydd. Weithiau, byddai'r sifftiau hyn yn eu torri'n emosiynol, weithiau byddai'r oriau caled mewn cyfarpar diogelu personol yn eu torri'n gorfforol, ond ni wnaethant golli eu synnwyr digrifwch, eu hysbryd na'u proffesiynoldeb. Mae dyfyniadau eraill o'r llyfr yn cynnwys un Ian Brooks, ymarferydd adran lawdriniaethau. Dywedodd Ian, 'Dri deg un o flynyddoedd yn ôl, dechreuais weithio yn y theatr. Nid yw'r feirws yn poeni pwy y mae'n ei heintio, mae'n ddidrugaredd ac yn dawel. Roedd yr ofn a deimlwn bob dydd fel dedfryd marwolaeth. Roeddwn yn eistedd gyda fy merch 21 oed un bore, a gofynnodd i mi sut oeddwn i. Fe wnes i ddechrau crio ac ni wyddwn pam.' Louise, nyrs uned therapi dwys, 'Teimlad o gyfrifoldeb nad wyf erioed wedi'i wynebu o'r blaen; bydd dal llaw claf a dyheu am iddynt gael byw er mwyn eu teulu nad ydynt yn gallu bod gyda hwy yn aros gyda fi am byth.' Andrew Edwards, cynorthwyydd theatr, 'Ni allai dim fy mharatoi ar gyfer COVID. Roedd cerdded i mewn i uned therapi dwys fel cerdded i mewn i ffilm arswyd, ond bod hyn yn real iawn. Roedd gwifrau, pympiau, goleuadau'n fflachio a larymau'n canu ym mhobman, ond roedd pawb yn cadw eu pennau. Roedd yn gwneud i mi deimlo'n ddiogel wrth wybod bod staff yr uned therapi dwys yn fy nghefnogi a'n bod yn wynebu hyn gyda'n gilydd.' Jessica Scurr, ymarferydd adran lawdriniaethau, 'Yn fy rôl i, mae'n fraint wirioneddol cael bod yno i'r cleifion yn yr eiliadau y mae arnynt ein hangen fwyaf. Rydym yn defnyddio ein blynyddoedd o hyfforddiant a'n sgiliau arbenigol i ddarparu'r cymorth sydd ei angen arnynt, ac yn gwneud popeth yn ein gallu i'w cadw'n ddiogel ac yn iach. Fodd bynnag, yn ystod y cyfnod unigryw hwn, rwyf wedi teimlo tosturi ac empathi na ellir ei gymharu ag unrhyw beth a deimlais o'r blaen. Rwy'n ceisio sianelu'r emosiynau llethol hynny i fod mor garedig a chysurlon â phosibl. Rwy'n sicrhau bod gan gleifion law i'w dal, rwy'n gwrando ar yr hyn sydd ganddynt i'w ddweud, a gobeithio bod fy llygaid yn ei ddangos. Gobeithio eu bod yn gwybod fy mod yn gwenu y tu ôl i fy masg. Yn yr adegau tywyllaf, cefais oleuni drwy anogaeth a chefnogaeth fy holl gydweithwyr. Maent wedi bod yn ysgwyddau i grio arnynt ac yn rheswm dros wenu. Rydym yn cynnal ein gilydd drwy'r adegau da a drwg, ac mae'n anrhydedd wirioneddol cael gweithio ochr yn ochr â phobl mor anhygoel.' Dyma brofiadau'r don gyntaf yn y gwanwyn. Yn anffodus, gwyddom fod y gaeaf wedi bod yn galetach. Mae'r cyfraddau'n uwch o lawer nag ar unrhyw adeg arall yn ystod y pandemig, ac mae mwy o bobl wedi marw. Mae unedau therapi dwys yn gweld cleifion llawer salach yn ystod yr ail don hon, ac maent yn gweld pobl yn eu tri degau, eu pedwar degau a'u pum degau. Mae'r staff yn parhau i fod yn anhygoel, ond bydd llawer ohonynt heb ddod dros y gwanwyn. Mae nifer wedi'u hynysu rhag eu teuluoedd eu hunain er mwyn eu cadw'n ddiogel, mae llawer yn wynebu sifft erchyll ar ôl sifft erchyll, ac yn drasig, mae llawer o gydweithwyr wedi'u colli. Hyd yn oed os ydynt wedi'u hyfforddi ac yn brofiadol, ni fyddant yn barod yn feddyliol ac yn gorfforol i fynd drwy hyn. Nid yw staff profiadol, yn lanhawyr, porthorion, meddygon ymgynghorol a nyrsys, erioed wedi gweld unrhyw beth tebyg i hyn dros gyfnod hir o amser. Maent i gyd wedi blino ac mae gan lawer ohonynt yr hyn y maent yn ei alw'n 'ludded COVID'. Yn anffodus, nid yn ein hysbytai'n unig y mae staff yn ei chael hi'n anodd. Mae ein parafeddygon a'n gwasanaeth ambiwlans wedi bod o dan bwysau aruthrol ac yn drasig collasant eu hail aelod o staff i COVID ddydd Calan. Mae prif weithredwr yr ymddiriedolaeth gwasanaethau ambiwlans, Jason Killens, wedi datgan bod 12 y cant o staff y gwasanaeth naill ai'n sâl neu'n gorfod hunanynysu oherwydd COVID ar un adeg ym mis Rhagfyr. Maent wedi bod o dan ei lefel rhybudd uchaf, a ddisgrifiwyd fel pwysau eithafol, ers dechrau mis Rhagfyr. Golyga hyn fod y staff wedi wynebu pwysau cynyddol yn sgil y nifer arferol o alwadau a llwyth gwaith, yn ogystal â chael COVID ar ben hynny. Mae Dr Catherine Goodwin, sy'n seicolegydd clinigol ymgynghorol, wedi dweud wrthyf, 'Rwy'n credu mai'r neges fwyaf rydym yn ei chlywed gan staff ar hyn o bryd yw ofn; ofn drostynt eu hunain, eu teuluoedd, a'n cleifion, a'r ansicrwydd sy'n dod gyda'r hyn nad ydym yn ei wybod.'