English: I am actually proud to rise in this Government debate to mark International Women's Day. Today, I gathered on the Senedd steps with my fellow female Labour Assembly Members and I was very proud to shine a light on Welsh women who have made an impact in public life across Wales. You may have heard of Benjamin Hall, who was a man from Islwyn, my constituency, who Big Ben was named after. But, today, I am not going to talk about a husband; I'm going to talk about the wife, and she is not defined by him. This is a lady called Augusta. She was a remarkable nineteenth-century Welsh woman who played a cultural role in the adoption of the now familiar Welsh national costume as our national dress, something that every single one of us as politicians are familiar with. Two centuries later, on St David's Day last week, girls wore this costume with pride, alongside the rugby shirts, and alongside the variety of costumes all over Wales. This church and the educational mandate that Augusta endowed in Abercarn in Islwyn is known locally as the 'Welsh church' and I'm proud to say that I got married in it. It still proudly stands on the sides of the valley and it features on the badge of Ysgol Gymraeg Cwm Gwyddon. Over the years, thousands of pupils have learnt about the historic and cultural connection to Augusta Hall. It is right that International Women's Day encourages us to find role models like Augusta in all of our communities as we continue to strive for true gender equality in all areas of life. Today, Welsh Labour has led the way in securing gender balance in the National Assembly for Wales. It is easy to say that. In the current Assembly we in Welsh Labour, again, have a gender balanced group, with 15 women Members out of 29. This is a result of policy and will, and not namby-pamby wishful thinking. As a result of Welsh Labour action, the National Assembly remains significantly more representative of the population than the UK Parliament. And it is why we have the ground-breaking violence against women legislation - the first in the UK - and it is legislation we should all be rightfully proud of, every single one of us across this Chamber. I am proud to be the second female Welsh Labour Assembly Member for Islwyn. As a child, I was passionate about politics and actively looked for opportunities, unashamedly, to serve in public life. As a female, I know I was faced with added obstacles in achieving this goal. But, today, the landscape of gender equality in Wales has greatly improved. But gender equality has still not been obtained. The gender pay gap, the Women Against State Pension Inequality pensions debacle, demonstrate this. I'm delighted that increasing the number of women in positions of power and influence is a priority for this Welsh Labour Government, and this Welsh Government believes that there are still far too few women in prominent roles - unlike some in this Chamber - across public life. Women's voices need to be heard and decision-making bodies, such as the Government and local authorities, must be representative of the communities that they serve. The Welsh Labour manifesto makes a commitment to seek to introduce better gender data for appointments to public bodies across Wales, ensuring that at least 40 per cent of those appointments are women. This is not to be ashamed of. In October 2015, the Welsh Government launched a call for evidence to increase the understanding of the challenges and barriers contributing to the under-representation of certain groups on public sector boards, and the measures to address this that have been successful in Wales and other countries. The Welsh Government is committed to using the findings to develop its responses to under-representation in public appointments. And what should concern us all is the continuing gender pay gap. Pay gaps are a complex and long-standing issue, and some of the levers of change rest with employers. The public sector equality duty requires public sector employers to address pay and employment differences across those protected characteristics in the Equality Act 2010. And it is right that we consider the impact of the European movement in regard to where we are moving forward post Brexit, and that we do protect those qualities across Wales. Many women in employment in Wales still earn less than men, and this is because many traditional female career paths and women are more likely to work part-time than men, due to caring responsibilities. And finally, it is something that all of us in this Chamber and everyone watching need to devote ourselves to challenging. We cannot see any longer the twenty-first century roll on with a gender pay differential. It is a true stain on Welsh life that must end, and this Government will continue with that difficult journey until we achieve parity - parity of esteem, parity of pay, parity of equality and a true society of equals across Wales. Diolch.
Welsh: Rwyf yn wirioneddol falch o godi i siarad yn y ddadl hon i nodi Diwrnod Rhyngwladol y Menywod. Heddiw, fe wnes i a fy nghyd Aelodau Cynulliad Llafur benywaidd ymgynull ar risiau'r Senedd, ac roeddwn yn falch iawn o dynnu sylw at ferched o Gymru sydd wedi cael effaith ar fywyd cyhoeddus ledled Cymru. Efallai eich bod wedi clywed am Benjamin Hall, a oedd yn ddyn o Islwyn, fy etholaeth i, yr enwyd Big Ben ar ei ôl. Ond heddiw, nid wyf yn mynd i siarad am ŵr; rwy'n mynd i siarad am y wraig, ac nid yw hi yn cael ei diffinio ganddo. Gwraig yw hon o'r enw Augusta. Roedd yn fenyw Gymraeg ryfeddol o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg a chwaraeodd ran ddiwylliannol yn mabwysiadu'r wisg genedlaethol Gymreig sydd bellach yn gyfarwydd fel ein gwisg genedlaethol, rhywbeth y mae pob un ohonom fel gwleidyddion yn gyfarwydd â hi. Ddwy ganrif yn ddiweddarach, ar Ddydd Gŵyl Dewi yr wythnos diwethaf, roedd merched yn gwisgo'r wisg hon â balchder, ochr yn ochr â'r crysau rygbi, ac ochr yn ochr â'r amrywiaeth o wisgoedd ar hyd a lled Cymru. Mae'r eglwys a'r mandad addysgol a freintiwyd gan Augusta yn Abercarn yn Islwyn yn cael ei hadnabod yn lleol fel yr 'eglwys Gymreig' ac rwy'n falch o ddweud imi briodi ynddi. Mae'n dal i sefyll yn falch ar ochr y dyffryn ac mae i'w gweld ar fathodyn Ysgol Gymraeg Cwm Gwyddon. Dros y blynyddoedd, mae miloedd o ddisgyblion wedi dysgu am y cysylltiad hanesyddol a diwylliannol ag Augusta Hall. Mae'n iawn fod Diwrnod Rhyngwladol y Menywod yn ein hannog i ganfod modelau rôl fel Augusta ym mhob un o'n cymunedau wrth i ni barhau i ymdrechu am wir gydraddoldeb rhwng y rhywiau ym mhob maes o fywyd. Heddiw, mae Llafur Cymru wedi arwain y ffordd o ran sicrhau cydbwysedd rhwng y rhywiau yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae'n hawdd dweud hynny. Yn y Cynulliad ar hyn o bryd mae gennym ni yn Llafur Cymru, unwaith eto, grŵp cytbwys rhwng y rhywiau, gyda 15 o Aelodau benywaidd allan o 29. Mae hyn yn ganlyniad polisi ac ewyllys, ac nid breuddwyd gwrach ddi-asgwrn-cefn. O ganlyniad i weithredu gan Lafur Cymru, mae'r Cynulliad Cenedlaethol yn parhau i fod yn llawer mwy cynrychioliadol o'r boblogaeth na Senedd y DU. A dyna pam mae gennym y ddeddfwriaeth trais yn erbyn menywod sy'n torri tir newydd - y gyntaf yn y DU - ac mae'n ddeddfwriaeth y dylem i gyd fod yn falch ohoni, ac yn gwbl briodol, bob un ohonom yn y Siambr hon. Rwy'n falch o fod yr ail Aelod Cynulliad benywaidd Llafur Cymru dros Islwyn. Yn blentyn, roeddwn yn angerddol am wleidyddiaeth ac yn edrych am gyfleoedd, yn ddigywilydd, i wasanaethu mewn bywyd cyhoeddus. Fel menyw, roeddwn yn gwybod fy mod yn wynebu rhwystrau ychwanegol wrth gyrraedd y nod hwn. Ond heddiw, mae sefyllfa cydraddoldeb rhywiol yng Nghymru wedi gwella'n fawr. Ond ni sicrhawyd cydraddoldeb rhywiol o hyd. Mae'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau, llanast pensiynau Menywod yn Erbyn Anghydraddoldeb Pensiwn y Wladwriaeth, yn dangos hyn. Rwyf wrth fy modd bod cynyddu nifer y menywod sydd mewn swyddi o rym a dylanwad yn flaenoriaeth i Lywodraeth bresennol Lafur Cymru, ac mae Llywodraeth Cymru yn credu bod llawer rhy ychydig o fenywod yn dal i fod mewn swyddi amlwg - yn wahanol i rai yn y Siambr hon - ar draws bywyd cyhoeddus. Mae angen i leisiau menywod gael eu clywed a rhaid i'r cyrff sy'n gwneud penderfyniadau, megis y Llywodraeth ac awdurdodau lleol, fod yn gynrychioliadol o'r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu. Mae maniffesto Llafur Cymru yn gwneud ymrwymiad i geisio cyflwyno data rhyw gwell ar gyfer penodiadau i gyrff cyhoeddus ledled Cymru, gan sicrhau bod o leiaf 40 y cant o'r penodiadau hynny yn fenywod. Ni ddylid bod â chywilydd o hyn. Ym mis Hydref 2015, lansiodd Llywodraeth Cymru alwad am dystiolaeth er mwyn cynyddu dealltwriaeth o'r heriau a'r rhwystrau sy'n cyfrannu at dangynrychiolaeth grwpiau penodol ar fyrddau yn y sector cyhoeddus, a'r mesurau i ymdrin â hyn sydd wedi bod yn llwyddiannus yng Nghymru a gwledydd eraill. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ddefnyddio'r canfyddiadau i ddatblygu ei hymatebion i dangynrychiolaeth mewn penodiadau cyhoeddus. A'r hyn a ddylai ein pryderu ni i gyd yw'r bwlch cyflog parhaus rhwng y rhywiau. Mae bylchau cyflog yn fater cymhleth a hirsefydlog, ac mae'n ddyletswydd ar y cyflogwyr i sbarduno rhai newidiadau. Mae dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus yn mynnu bod cyflogwyr yn y sector cyhoeddus yn mynd i'r afael â gwahaniaethau cyflog a chyflogaeth ar draws y nodweddion gwarchodedig hynny yn Neddf Cydraddoldeb 2010. Ac mae'n iawn ein bod yn ystyried effaith y mudiad Ewropeaidd o ran sut yr ydym yn symud ymlaen ar ôl Brexit, a'n bod yn diogelu'r rhinweddau hynny ar draws Cymru. Mae llawer o fenywod mewn cyflogaeth yng Nghymru yn dal i ennill llai na dynion, ac mae hyn oherwydd bod llawer o lwybrau gyrfa benywaidd traddodiadol a menywod yn fwy tebygol o weithio'n rhan-amser na dynion, oherwydd cyfrifoldebau gofalu. Ac yn olaf, mae'n rhywbeth y mae angen i bob un ohonom yn y Siambr hon a phawb sy'n gwylio ymroi i'w herio. Ni allwn mwyach weld yr unfed ganrif ar hugain yn treiglo ymlaen gyda gwahaniaeth cyflog rhwng y rhywiau. Mae'n staen ar fywyd Cymru ac mae'n rhaid iddo ddod i ben. Bydd y Llywodraeth hon yn parhau â'r daith anodd hyd nes y byddwn yn cyflawni cydraddoldeb - parch cydradd, cyflogau cydradd, cydraddoldeb cydradd a chymdeithas wir gyfartal ledled Cymru. Diolch.