English: Thank you very much, Dirprwy Lywydd. I'd like to thank everybody who has participated in what has, on the whole, been an excellent debate. I will not repeat, in the short time left to me in this debate, the comments of my colleagues, with which I clearly concur. I just want to respond to some of the points that Members from other political parties have made. I have to begin with Mick Antoniw. I would say to him that these decisions are political issues, that these priorities - . Politics is all about priorities. And you can tell, whenever a governing party accuses an opposition of playing politics, that that governing party is on the back foot. Now, I'm delighted, as I'm sure we all are, with the announcements that have been made today. But I would say to Mick: how does he, as a strong supporter of trade unions, feel about the distress that the staff and the library have been unnecessarily put through by a Government that could've made this decision weeks, certainly, if not months ago? And I will take no lessons from him or any other Member of the Labour Party about how to campaign as an opposition. I can assure him that, when libraries and cultural institutions have to be changed by Plaid Cymru county councils, Labour Members campaign vigorously against it, as we have campaigned in favour of the library - and they are right to do so, because it is the job of the opposition to oppose. I'd like to associate myself with much of what David Melding has said. I won't repeat it all. I think that he's right that the tailored review process has been excellent and very revealing, and his praise for innovation at the library - and here I do agree with Mick Antoniw about the capacity for the library to innovate even further and to contribute to the education of our young people, especially in the context of the new curriculum. I will repeat what David Melding said about the library being the soul of the nation: what we are, what we were, and what we will become. I think that, as we look forward, we need to remember that. I was touched by what Darren Millar said about the library's role as a partner, and I concur absolutely with his praise for how they preserve our heritage, and how they make that heritage available. Hopefully, this investment will enable them to do even more of that. I'm grateful to Janet Finch-Saunders for her contribution. The number of signatures to that petition in such a short time, I'm sure she will agree, shows how important the library is to people the length and breadth of Wales. This isn't, and here I do agree with the Minister - this is not a building on a hill in Aberystwyth. This is a central part of our national culture; a treasure for us all, wherever we live. I know that the library will want to use the resources now available to them to make some of their collections more accessible through more digitisation and more partnerships with local libraries and local museums. I won't dispute the Deputy Minister's account of what has occurred, but I would point out that the Government had the draft report of the tailored review for months and months and months before they published it in November. Despite the pandemic, and nobody is denying the pressures that the pandemic has put on the Government - . Despite the pandemic, they had ample time to make the decision for these additional resources. There was no need to go up to the wire. I will end, Deputy Presiding Officer, by saying that, of course, these additional resources are really welcome. They have bought breathing space for our national institutions, and that is breathing space that the next Government will need to use to work with the library and with all of our national institutions to ensure appropriate investment and a sustainable future. We in Plaid Cymru believe that we need a national strategy for our national institutions, and we need to be planning for their future, long term. In that, in Government, we would seek to develop the kind of cross-party consensus that I think we have seen the beginning of here today. Deputy Presiding Officer -
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cymryd rhan mewn dadl ragorol at ei gilydd. Nid af i ailadrodd sylwadau fy nghyd-Aelodau yn yr amser byr sydd ar ôl i mi yn y ddadl hon, sylwadau rwy'n amlwg yn cytuno â hwy. Hoffwn ymateb i rai o'r pwyntiau y mae Aelodau o bleidiau gwleidyddol eraill wedi'u gwneud. Rhaid imi ddechrau gyda Mick Antoniw. Byddwn yn dweud wrtho fod y penderfyniadau hyn yn faterion gwleidyddol, fod y blaenoriaethau hyn - . Mae gwleidyddiaeth yn ymwneud yn llwyr â blaenoriaethau. A pha bryd bynnag y bydd plaid lywodraethol yn cyhuddo gwrthblaid o chwarae gwleidyddiaeth, gallwch ddweud bod y blaid lywodraethol honno ar y droed ôl. Nawr, fel pawb ohonom mae'n siŵr, rwyf wrth fy modd gyda'r cyhoeddiadau sydd wedi'u gwneud heddiw. Ond hoffwn ddweud wrth Mick: sut y mae ef, fel rhywun sy'n gadarn ei gefnogaeth i undebau llafur, yn teimlo am y trallod y mae'r staff a'r llyfrgell wedi'i wynebu'n ddiangen gan Lywodraeth a allai fod wedi gwneud y penderfyniad hwn wythnosau, yn sicr, os nad misoedd, yn ôl? Ac nid wyf am gymryd unrhyw bregeth ganddo ef nac unrhyw Aelod arall o'r Blaid Lafur ynglŷn â sut i ymgyrchu fel gwrthblaid. Pan fydd yn rhaid i lyfrgelloedd a sefydliadau diwylliannol gael eu newid gan gynghorau sir Plaid Cymru, gallaf ei sicrhau bod Aelodau Llafur yn ymgyrchu'n frwd yn ei erbyn, fel rydym ni wedi ymgyrchu o blaid y llyfrgell - ac maent yn iawn i wneud hynny, oherwydd gwaith yr wrthblaid yw gwrthwynebu. Hoffwn ategu llawer o'r hyn y mae David Melding wedi'i ddweud. Nid wyf am ailadrodd y cyfan. Credaf ei fod yn gywir fod proses yr adolygiad pwrpasol wedi bod yn rhagorol ac yn ddadlennol iawn, a'i ganmoliaeth i arloesedd yn y llyfrgell - ac yma rwy'n cytuno â Mick Antoniw ynglŷn â'r gallu i'r llyfrgell arloesi ymhellach eto a chyfrannu at addysg ein pobl ifanc, yn enwedig yng nghyd-destun y cwricwlwm newydd. Rwy'n ailadrodd yr hyn a ddywedodd David Melding mai enaid y genedl yw'r llyfrgell: beth ydym ni, beth oeddem ni, a beth fyddwn ni. Wrth inni edrych ymlaen, credaf fod angen inni gofio hynny. Fe'm cyffyrddwyd gan yr hyn a ddywedodd Darren Millar am rôl y llyfrgell fel partner, ac rwy'n cytuno'n llwyr â'i ganmoliaeth i'r ffordd y maent yn gwarchod ein treftadaeth, a sut y maent yn sicrhau bod y dreftadaeth honno ar gael. Gobeithio y bydd y buddsoddiad hwn yn eu galluogi i wneud mwy fyth o hynny. Rwy'n ddiolchgar i Janet Finch-Saunders am ei chyfraniad. Rwy'n siŵr y bydd yn cytuno bod nifer y rhai sydd wedi llofnodi'r ddeiseb honno mewn cyfnod mor fyr yn dangos pa mor bwysig yw'r llyfrgell i bobl ar hyd a lled Cymru. Nid adeilad ar fryn yn Aberystwyth yn unig yw hwn, rwy'n cytuno â'r Gweinidog ynglŷn â hynny. Dyma ran ganolog o'n diwylliant cenedlaethol; trysor i ni i gyd, ble bynnag rydym yn byw. Gwn y bydd y llyfrgell am ddefnyddio'r adnoddau sydd ar gael iddynt yn awr i wneud rhai o'u casgliadau'n fwy hygyrch drwy fwy o ddigideiddio a mwy o bartneriaethau gyda llyfrgelloedd lleol ac amgueddfeydd lleol. Nid wyf am anghytuno â chyfrif y Dirprwy Weinidog o'r hyn sydd wedi digwydd, ond hoffwn dynnu sylw at y ffaith bod adroddiad drafft yr adolygiad pwrpasol wedi bod ym meddiant y Llywodraeth ers misoedd lawer cyn iddynt ei gyhoeddi ym mis Tachwedd. Er gwaethaf y pandemig, ac nid oes neb yn gwadu'r pwysau y mae'r pandemig wedi'i roi ar y Llywodraeth - . Er gwaethaf y pandemig, cawsant ddigon o amser i wneud y penderfyniad ynglŷn â'r adnoddau ychwanegol hyn. Nid oedd angen iddi fynd yn funud olaf. Ddirprwy Lywydd, rwyf am orffen drwy ddweud bod yr adnoddau ychwanegol hyn i'w croesawu'n fawr wrth gwrs. Maent wedi prynu lle i anadlu i'n sefydliadau cenedlaethol, ac mae hynny'n lle i anadlu y bydd angen i'r Llywodraeth nesaf ei ddefnyddio i weithio gyda'r llyfrgell a chyda'n holl sefydliadau cenedlaethol i sicrhau buddsoddiad priodol a dyfodol cynaliadwy. Rydym ni ym Mhlaid Cymru yn credu bod arnom angen strategaeth genedlaethol ar gyfer ein sefydliadau cenedlaethol, ac mae angen inni fod yn cynllunio ar gyfer eu dyfodol hirdymor. Yn hynny o beth, mewn Llywodraeth byddem yn ceisio datblygu'r math o gonsensws trawsbleidiol y credaf ein bod wedi gweld ei ddechrau yma heddiw. Ddirprwy Lywydd -