English: I want to start by thanking the AMs for Ogmore and Neath for tabling this motion today. As the motion succinctly notes, ensuring Welsh homes are energy efficient is vital environmentally. This is in terms of tackling climate change and also reducing consumption, but it is also vital economically, too. If we want to look to a common thread uniting communities across Wales, it is the potential to create jobs and grow the economy based on ensuring that the homes these communities possess are energy efficient. Cambridge Econometrics have suggested that every £1 invested in energy efficiency measures would achieve £3.20 in growth. Moreover, tackling the fuel poverty that can be both cause and effect of energy inefficiency remains a key challenge for us in terms of tackling social justice. It is this aspect of the motion that I want to focus my remarks on today, expanding on ideas and concepts contained in my short debate last week on poverty in Wales. The motion notes a Welsh Government commitment of £321 million over nine years to improve energy efficiency and tackle fuel poverty. This is to be welcomed, as the current Cabinet Secretary and previous Ministers have ensured these remain political priorities. Indeed, although the ambition to eliminate fuel poverty by 2018 is unlikely to be met, I am proud to support a Welsh Government that has not shied away from the challenge. The Warm Homes programme has seen Welsh Government funding go to improve the energy efficiency of over 27,000 homes. Households have been able to heat their homes at a more affordable level and reduce their energy bills. Twenty-five thousand homes will similarly be improved over the next four years. Equally important is the Warm Homes on Prescription pilot, under which Care and Repair have been awarded a £0.25 million grant by the Cabinet Secretary for Communities and Children. This aims to prevent the admissions and readmissions to hospital of older people with poor health caused by extreme cold. Our investment in housing should also be linked to efforts to reduce or eliminate fuel bills. Taken together, these measures have had an impact. Fuel poverty levels in Wales have declined from an estimated 29 per cent of households in 2012 to 23 per cent in 2016. However, this figure still represents nearly one in every four households in Wales. It starkly illustrates the scale of the challenge to eliminate the problem, and it is just unacceptable that 291,000 households in Wales are unable to afford to adequately heat their homes. Furthermore, as National Energy Action Cymru has identified, 3 per cent of Welsh households are estimated to be in severe fuel poverty. This means that they need to spend at least 20 per cent of their household income on energy to achieve an adequate level of warmth. The Trussell Trust has recognised the link between use of its food bank networks and fuel poverty. To tackle the problem, it has developed a system of fuel banks, which allows food bank users on pre-payment meters to receive vouchers so that they can keep their heating on for two weeks. Merthyr Cynon Foodbank in my constituency is part of this project. Fuel poverty can have an impact across all areas of Government, in terms of not just housing or energy, but also health, economic performance and, indeed, education. Children growing up in cold homes have poorer attainment levels than their peers. So, we must take a whole-Government approach to this issue. We must also recognise the context that we do not have access to all of the levers needed to eradicate this problem. For example, the cost of fuel itself, but also initiatives like the winter fuel payment. Perhaps the retention of that is the silver lining in May's alliance with the DUP. But we must ensure we do all that we can. NEA Cymru have suggested a range of practical solutions to help meet the challenge: ensuring there is a single-point-of-contact health and housing referral service for people living in cold homes; asking the new public services boards to outline how they intend to address cold homes and fuel poverty in their local well-being plans; and the development of a new long-term strategy for addressing fuel poverty, bringing all threads together. I also support the measures outlined in the motion relating to the national infrastructure commission, and exploring innovative finance models. I commend this motion today.
Welsh: Rwyf am ddechrau drwy ddiolch i'r ACau dros Ogwr a Chastell-nedd am gyflwyno'r cynnig hwn heddiw. Fel y mae'r cynnig yn nodi'n gryno, mae sicrhau bod cartrefi Cymru yn defnyddio ynni'n effeithlon yn hollbwysig yn amgylcheddol. Mae hyn yn wir mewn perthynas â mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd a lleihau defnydd, ond mae hefyd yn hanfodol yn economaidd hefyd. Os ydym eisiau elfen gyffredin sy'n uno cymunedau ledled Cymru, y potensial i greu swyddi a thyfu'r economi sy'n seiliedig ar sicrhau bod y cartrefi yn y cymunedau hyn yn gallu defnyddio ynni'n effeithlon yw hwnnw. Mae Cambridge Econometrics wedi awgrymu y byddai pob £1 a fuddsoddir mewn mesurau effeithlonrwydd ynni yn cyflawni £3.20 o dwf. Ar ben hynny, mae trechu tlodi tanwydd sy'n gallu bod yn achos ac effaith aneffeithlonrwydd ynni yn parhau i fod yn her allweddol i ni o ran mynd i'r afael â chyfiawnder cymdeithasol. Rwyf am ganolbwyntio fy sylwadau heddiw ar yr agwedd hon ar y cynnig, gan ehangu ar syniadau a chysyniadau a gynhwyswyd yn fy nadl fer yr wythnos diwethaf ar dlodi yng Nghymru. Mae'r cynnig yn nodi ymrwymiad gwerth £321 miliwn gan Lywodraeth Cymru dros naw mlynedd i wella effeithlonrwydd ynni a threchu tlodi tanwydd. Mae hyn i'w groesawu, wrth i Ysgrifennydd presennol y Cabinet a Gweinidogion blaenorol sicrhau bod y rhain yn parhau i fod yn flaenoriaethau gwleidyddol. Yn wir, er bod yr uchelgais i ddileu tlodi tanwydd erbyn 2018 yn annhebygol o gael ei gyflawni, rwy'n falch o gefnogi Llywodraeth yma yng Nghymru nad yw wedi cilio rhag yr her. Mae'r rhaglen Cartrefi Cynnes wedi gweld cyllid Llywodraeth Cymru yn mynd tuag at wella effeithlonrwydd ynni dros 27,000 o gartrefi. Mae aelwydydd wedi gallu gwresogi eu cartrefi ar lefel fwy fforddiadwy a lleihau eu biliau ynni. Yn yr un modd bydd 25,000 o gartrefi yn cael eu gwella dros y pedair blynedd nesaf. Yr un mor bwysig yw'r cynllun peilot Cartrefi Cynnes ar Bresgripsiwn, y cafodd Gofal a Thrwsio grant o £0.25 miliwn drwyddo gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant. Ei nod yw atal pobl hŷn y mae eu hiechyd gwael wedi'i achosi gan oerfel eithafol rhag cael eu derbyn a'u haildderbyn i'r ysbyty. Dylai ein buddsoddiad mewn tai fod yn gysylltiedig hefyd ag ymdrechion i leihau neu ddileu biliau tanwydd. Gyda'i gilydd, mae'r mesurau hyn wedi cael effaith. Mae lefelau tlodi tanwydd yng Nghymru wedi gostwng o oddeutu 29 y cant o gartrefi yn 2012 i 23 y cant yn 2016. Fodd bynnag, mae'r ffigur hwn yn dal i fod bron yn un o bob pedwar cartref yng Nghymru. Mae'n dangos yn glir beth yw maint yr her i gael gwared ar y broblem, ac mae'n hollol annerbyniol fod 291,000 o aelwydydd yng Nghymru yn methu fforddio cynhesu eu cartrefi'n ddigonol. Ar ben hynny, fel y nododd National Energy Action Cymru, amcangyfrifir bod 3 y cant o gartrefi Cymru mewn tlodi tanwydd difrifol. Mae hyn yn golygu bod angen iddynt wario o leiaf 20 y cant o incwm y cartref ar ynni i sicrhau lefel ddigonol o gynhesrwydd. Mae Ymddiriedolaeth Trussell wedi cydnabod y cysylltiad rhwng defnydd o'i rhwydweithiau o fanciau bwyd a thlodi tanwydd. I fynd i'r afael â'r broblem, mae wedi datblygu system o fanciau tanwydd, sy'n caniatáu i ddefnyddwyr banciau bwyd ar fesuryddion talu ymlaen llaw gael talebau er mwyn iddynt allu cadw eu gwres ymlaen am bythefnos. Mae Banc Bwyd Merthyr Cynon yn fy etholaeth yn rhan o'r prosiect hwn. Gall tlodi tanwydd gael effaith ar draws pob adran o'r Llywodraeth, nid yn unig o ran tai neu ynni, ond hefyd o ran iechyd, perfformiad economaidd ac addysg yn wir. Mae lefelau cyrhaeddiad plant sy'n tyfu i fyny mewn cartrefi oer yn is na lefelau eu cyfoedion. Felly, mae'n rhaid i ni fabwysiadu ymagwedd Llywodraeth gyfan tuag at hyn. Rhaid inni gydnabod y cyd-destun hefyd nad oes gennym fynediad at bob un o'r dulliau sydd eu hangen i gael gwared ar y broblem hon. Er enghraifft, cost tanwydd ei hun, ond hefyd mentrau fel y taliad tanwydd gaeaf. Efallai mai cadw hwnnw yw'r ymyl arian i gynghrair May gyda'r DUP. Ond rhaid i ni sicrhau ein bod yn gwneud popeth yn ein gallu. Mae NEA Cymru wedi awgrymu ystod o atebion ymarferol i helpu i ateb yr her: sicrhau bod gwasanaeth atgyfeirio at un man cyswllt iechyd a thai ar gyfer pobl sy'n byw mewn cartrefi oer; gofyn i'r byrddau gwasanaethau cyhoeddus newydd amlinellu sut y bwriadant fynd i'r afael â chartrefi oer a thlodi tanwydd yn eu cynlluniau llesiant lleol; a datblygu strategaeth hirdymor newydd ar gyfer trechu tlodi tanwydd, gan ddod â'r holl elfennau at ei gilydd. Rwyf hefyd yn cefnogi'r mesurau a amlinellwyd yn y cynnig mewn perthynas â'r comisiwn seilwaith cenedlaethol, ac archwilio modelau cyllid arloesol. Rwy'n cymeradwyo'r cynnig hwn heddiw.