English: Thank you, Bethan Jenkins, for letting me have my minute. Can I also thank Bethan for reminding us about the Merthyr Rising and the part that that played in the development of the trade union movement? I was very honoured to speak at the opening of the Merthyr Rising festival this year, which is the event - a now annual event - that commemorates that particular event. I'm very glad that you're proud of being from Merthyr, Bethan, and I'm very proud of being the Member for Merthyr Tydfil and Rhymney. The only area I think I'd probably disagree with you on is that it was actually my involvement in the trade union movement that brought me into the Labour Party, because I felt that the Labour Party stood for the values that I followed in the trade union. So, those of you who are familiar with my background will obviously be aware of why I'm supporting this particular motion. I'm particularly pleased to have the opportunity to speak as one thing that's clear that I've learnt during my time - or I did learn during my time - as a full-time officer with Unison is how fortunate we actually are to live in Wales and to have such a constructive relationship between the Welsh Government and the trade unions, one that I know is the envy of my colleagues who work on the other side of Offa's Dyke. In referring to Offa's Dyke, it's probably an opportune time to talk about the partnership working between the trade unions and the Welsh Government in NHS Wales, which, in 2014, saw the contrast between a pay dispute and industrial action in England, and a negotiated pay settlement delivering the real living wage to all NHS employees in Wales. I raise that point because I think it's appropriate to say that good government, as well as good employers, can deliver good industrial relations. Of course, we also have the workforce partnership council here in Wales, dealing with workforce issues in our devolved public services, a body that led to the creation of the staff commission, which will play a significant role in the future reform of local government and public services. But the partnership working ethos can also extend beyond public services. Last week, some of you may have attended the Glas Cymru celebrations of 15 years of ownership of Dŵr Cymru as a not-for-profit company. Glas Cymru's chief executive, Chris Jones, told the assembled guests that the significant efficiency challenges set for the company by Ofwat could never have been so constructively achieved without the full engagement of the trade unions under their 'working together' agreement. So, with the challenges that face us post Brexit, it is absolutely the case that trade unions have more relevance than ever across the UK and, as a Welsh Assembly, we should be doing everything in our power to foster and support trade unions here in Wales.
Welsh: Diolch i chi, Bethan Jenkins, am adael i mi gael fy munud. A gaf fi hefyd ddiolch i Bethan am ein hatgoffa am Wrthryfel Merthyr a'r rhan y chwaraeodd yn natblygiad mudiad yr undebau llafur? Cefais y fraint o siarad yn agoriad gŵyl Merthyr Rising eleni, sef y digwyddiad - blynyddol bellach - sy'n coffau'r digwyddiad hwnnw. Rwyf wrth fy modd eich bod yn falch eich bod yn hannu o Ferthyr, Bethan, ac rwy'n falch iawn o fod yn Aelod dros Ferthyr Tudful a Rhymni. Yr unig le rwy'n meddwl y byddwn yn ôl pob tebyg yn anghytuno â chi yw mai fy rhan yn y mudiad undebau llafur a ddaeth â fi i'r Blaid Lafur mewn gwirionedd, oherwydd fy mod yn teimlo bod y Blaid Lafur yn sefyll dros y gwerthoedd a oedd gennyf yn yr undeb llafur. Felly, bydd y rhai ohonoch sy'n gyfarwydd â fy nghefndir yn amlwg yn ymwybodol o pam rwy'n cefnogi'r cynnig hwn. Rwy'n arbennig o falch o gael y cyfle i siarad gan mai un peth amlwg rwyf wedi ei ddysgu yn ystod fy amser - neu a ddysgais yn ystod fy amser - fel swyddog amser llawn gydag Unsain yw pa mor ffodus rydym ni mewn gwirionedd i fyw yng Nghymru ac i gael perthynas mor adeiladol rhwng Llywodraeth Cymru a'r undebau llafur, un y gwn ei bod yn destun eiddigedd fy nghydweithwyr sy'n gweithio ar yr ochr arall i Glawdd Offa. Wrth gyfeirio at Glawdd Offa, mae'n debyg mai dyma'r adeg i sôn am y gwaith partneriaeth rhwng yr undebau llafur a Llywodraeth Cymru yn GIG Cymru, a welodd gyferbyniad yn 2014 rhwng anghydfod cyflogau a gweithredu diwydiannol yn Lloegr, a setliad cyflog wedi'i negodi yn darparu'r cyflog byw go iawn i holl weithwyr y GIG yng Nghymru. Nodaf y pwynt hwnnw gan fy mod yn credu ei bod yn briodol dweud y gall llywodraeth dda, yn ogystal â chyflogwyr da, greu cysylltiadau diwydiannol da. Wrth gwrs, mae gennym gyngor partneriaeth y gweithlu yma yng Nghymru hefyd, yn delio â materion y gweithlu yn ein gwasanaethau cyhoeddus datganoledig, corff a arweiniodd at greu'r comisiwn staff, a fydd yn chwarae rhan arwyddocaol yn diwygio llywodraeth leol a gwasanaethau cyhoeddus yn y dyfodol. Ond gall ethos gweithio mewn partneriaeth ymestyn y tu hwnt i wasanaethau cyhoeddus hefyd. Yr wythnos diwethaf, efallai y bydd rhai ohonoch wedi mynychu dathliadau Glas Cymru i nodi 15 mlynedd o berchnogaeth ar Dŵr Cymru fel cwmni di-elw. Dywedodd prif weithredwr Glas Cymru, Chris Jones, wrth y gwesteion a ddaeth ynghyd na ellid bod wedi goresgyn yr heriau effeithlonrwydd sylweddol a osodwyd ar y cwmni gan Ofwat mewn modd mor adeiladol heb ymgysylltiad llawn yr undebau llafur o dan eu cytundeb 'cydweithio'. Felly, gyda'r heriau sy'n ein hwynebu ar ôl gadael yr UE, mae'n hollol wir fod undebau llafur yn fwy perthnasol nag erioed ar draws y DU ac fel Cynulliad Cymru, dylem wneud popeth yn ein gallu i feithrin a chefnogi undebau llafur yma yng Nghymru.