techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Presiding Officer. On the eve of the commencement of the enforcement powers, it is important to remind ourselves of the purpose of Rent Smart Wales. Our Housing (Wales) Act 2014 included groundbreaking legislation designed to improve the private rented sector through the mandatory registration and licensing of all private landlords and agents. The sector is playing an increasingly important part in our housing system. It provides homes for many people, including some vulnerable people. There are many good landlords and lettings agents, but unfortunately the sector suffers from a bad reputation caused by the practices of others. Registration will identify, for the first time, the landlords who let properties and where those properties are. Licensing includes a fit-and-proper-person test and, importantly, training for those who directly let and manage properties. Ensuring landlords and agents are fully aware of their responsibilities provides greater security for tenants and helps raise standards, making the sector a more attractive proposition.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Ar y diwrnod cyn cychwyn y pwerau gorfodi, mae'n bwysig atgoffa ein hunain o ddiben Rhentu Doeth Cymru. Roedd ein Deddf Tai (Cymru) 2014 yn cynnwys deddfwriaeth arloesol a luniwyd i wella'r sector rhentu preifat drwy gofrestru gorfodol a thrwyddedu pob landlord ac asiantau preifat. Mae'r sector yn chwarae rhan gynyddol bwysig yn ein system dai. Mae'n darparu cartrefi i lawer o bobl, gan gynnwys rhai pobl sy'n agored i niwed. Mae llawer o landlordiaid ac asiantau gosod da, ond mae'r sector yn dioddef o enw drwg a achosir gan arferion pobl eraill. Bydd cofrestru yn nodi, am y tro cyntaf, y landlordiaid sy'n gosod eiddo a lle mae'r eiddo hwnnw. Mae trwyddedu yn cynnwys prawf person addas a phriodol ac, yn bwysig, hyfforddiant ar gyfer y rhai sy'n gosod ac yn rheoli eiddo yn uniongyrchol. Mae sicrhau bod landlordiaid ac asiantau yn gwbl ymwybodol o'u cyfrifoldebau yn rhoi mwy o ddiogelwch ar gyfer tenantiaid ac yn helpu i godi safonau, gan wneud y sector yn gynnig mwy deniadol.
English: God, this Government does like its hype, doesn't it? Including 'groundbreaking legislation': well, I think the only thing that I see groundbreaking in this is the complete incompetence with the implementation of this. It talks about a fit-and-proper test and, importantly, training. Well, it's a pity that that is not extended to Ministers. It was estimated that there were 130,000 landlords in Wales. So, if we have only 55,000 signed up, that's less than half. [Interruption.] Now, Minister, you're talking to me when I'm trying to do this reply to your statement, so, if you'd just give me a couple seconds, then you can come back to me, okay? Now, when I was a teacher, if you got less than 50 per cent, you failed. So, you know, I think this whole implementation is certainly a failure. You talk about 96 per cent saying that it would make them better landlords. It doesn't actually say that, because 51 per cent said that they didn't find it much use, if you read the report. What this generally does is it places, I'd say, costs on small landlords, people who have another property just for their pension, really, and people are being driven out of the sector - and I've picked up casework myself of people being made homeless by landlords selling properties. I think that's important to remember. If we look at the training, I would ask you: have you read the training? You know, have you read your own documents online, for example?
Welsh: Duw, mae'r Llywodraeth hon yn hoff o'i broliant, yn tydi? Gan gynnwys 'deddfwriaeth arloesol': wel, rwy'n meddwl mai'r unig beth yr wyf yn ei weld yn arloesol yn hyn yw'r anallu llwyr i roi hwn ar waith. Mae'n sôn am brawf addas a phriodol ac, yn bwysig, hyfforddiant. Wel, mae'n drueni nad yw hynny'n cael ei ymestyn i Weinidogion. Amcangyfrifwyd bod 130,000 o landlordiaid yng Nghymru. Felly, os mai dim ond 55,000 sydd gennym wedi cofrestru, mae hynny'n llai na hanner. [Torri ar draws.] Yn awr, Weinidog, rydych yn siarad â mi pan rwyf yn ceisio gwneud yr ateb hwn i'ch datganiad, felly, pe byddech chi ond yn rhoi cwpl o eiliadau i mi, yna gallwch ddod yn ôl ataf i, iawn? Yn awr, pan oeddwn yn athro, os oeddech yn cael llai na 50 y cant, roeddech yn methu. Felly, chi'n gwybod, rwy'n credu bod yr holl weithredu hwn yn sicr yn fethiant. Rydych yn sôn am 96 y cant yn dweud y byddai'n eu gwneud yn well landlordiaid. Nid yw'n dweud hynny mewn gwirionedd, oherwydd bod 51 y cant yn dweud nad oeddent yn ei ystyried yn llawer o fudd, os ydych yn darllen yr adroddiad. Beth mae hyn yn gyffredinol yn ei wneud yw gosod, byddwn i'n dweud, costau ar landlordiaid bach, pobl sydd ag eiddo ar gyfer eu pensiwn yn unig, mewn gwirionedd, ac mae pobl yn cael eu gyrru allan o'r sector - ac rwyf wedi codi gwaith achos fy hun o bobl yn cael eu gwneud yn ddigartref gan landlordiaid yn gwerthu eiddo. Rwy'n credu bod hynny'n bwysig i'w gofio. Os edrychwn ar yr hyfforddiant, byddwn yn gofyn i chi: ydych chi wedi darllen yr hyfforddiant? Chi'n gwybod, ydych chi wedi darllen eich dogfennau eich hun ar-lein, er enghraifft?
English: It's too late to read it now. [Laughter.]
Welsh: Mae'n rhy hwyr i'w ddarllen yn awr. [Chwerthin.]
English: I note the aggressive tone of the Member again in his contribution to the Chamber. Of course, through the process of the housing Bill, it would be remiss of me not to say that the Plaid Cymru group were very supportive of the process and, indeed, of the way that was structured. Unfortunately, we don't make legislation on the Neil McEvoy way of thinking in terms of how we should do things - because he thinks it's right. It's evidence-based solutions that we work on. The Member is incorrect when he says that I haven't met with the Residential Landlords Association through the process. I have, on several occasions, met with them through the process of this. [Interruption.] I've noted the Member's comments and his aggressive tone towards me, Llywydd. [Interruption.]
Welsh: Nodaf dôn ymosodol yr Aelod unwaith eto yn ei gyfraniad i'r Siambr. Wrth gwrs, drwy broses y Bil tai, byddai'n esgeulus ohonof i beidio â dweud bod grŵp Plaid Cymru yn gefnogol iawn i'r broses ac, yn wir, y ffordd y cafodd ei strwythuro. Yn anffodus, nid ydym yn gwneud deddfwriaeth ar ffordd Neil McEvoy o feddwl o ran sut y dylem wneud pethau - oherwydd ei fod yn credu ei fod yn iawn. Rydym ni'n gweithio ar atebion sy'n seiliedig ar dystiolaeth. Mae'r Aelod yn anghywir pan ddywed nad wyf wedi cwrdd â Chymdeithas Landlordiaid Preswyl drwy'r broses. Rwyf wedi, ar sawl achlysur, cwrdd â nhw drwy'r broses hon. [Torri ar draws.] Rwyf wedi nodi sylwadau'r Aelod a'i dôn ymosodol tuag ataf, Lywydd. [Torri ar draws.]
English: I've noted the Member's comments, the content of which I will obviously give further consideration to - but not for today.
Welsh: Rwyf wedi nodi sylwadau'r Aelod, a byddaf yn amlwg yn rhoi ystyriaeth bellach i'w cynnwys - ond nid heddiw.
English: I welcome the statement by the Cabinet Secretary, and I give him three cheers, as opposed to David Melding's two. I recognise the importance of the Rent Smart scheme. We need to improve the overall quality and management of privately rented housing. I want to stress the importance that landlords - including accidental landlords - are aware of all their responsibilities. The rush to register at the end reminds me of the rush to submit self-assessment income tax returns as the last date for submission approaches. As the scheme is being independently evaluated over three years, will the Minister commit to produce an oral statement after each report is produced?
Welsh: Rwy'n croesawu'r datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet, a rhoddaf dair hwrê iddo, yn hytrach na dwy David Melding. Rwy'n cydnabod pwysigrwydd y cynllun Rhentu Doeth. Mae angen i ni wella ansawdd a rheolaeth gyffredinol tai rhent preifat. Rwyf am bwysleisio ei bod yn bwysig bod landlordiaid - gan gynnwys landlordiaid damweiniol - yn ymwybodol o'u holl gyfrifoldebau. Mae'r rhuthr i gofrestru ar y diwedd yn fy atgoffa o'r rhuthr i gyflwyno ffurflenni treth incwm hunanasesiad wrth i'r dyddiad olaf ar gyfer cyflwyno agosáu. Gan fod y cynllun yn cael ei werthuso'n annibynnol dros dair blynedd, a wnaiff y Gweinidog ymrwymo i wneud datganiad llafar ar ôl i bob adroddiad gael ei gynhyrchu?
English: I'm grateful for the three cheers and the support of the Member - again, a Member consistent in his approach to the introduction of this piece of legislation. Of course, I will keep Members updated, as I said earlier on, particularly around the numbers for final registration, but also against process and enforcement. I will bring a statement to the Chamber in the early part of next year.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am dair hwrê a chefnogaeth yr Aelod - unwaith eto, Aelod sy'n gyson yn ei ymagwedd at gyflwyno'r darn hwn o ddeddfwriaeth. Wrth gwrs, byddaf yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau, fel y dywedais yn gynharach, yn enwedig ynghylch y niferoedd ar gyfer cofrestru terfynol, ond hefyd o ran y broses a gorfodi. Byddaf yn dod â datganiad i'r Siambr yn gynnar y flwyddyn nesaf.
English: I'm going to move on to item 5, which is a statement by the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure on the focus on exports. I call on the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure, Ken Skates.
Welsh: Rydw i'n mynd i symud ymlaen at eitem 5, sef datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith ar y ffocws ar allforion. Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith, Ken Skates.
English: Can I congratulate the Cabinet Secretary on a successful visit to Japan? It's obviously important to keep these markets open for Welsh exports. Can I ask him to address the particular challenges faced by small and medium-sized businesses in exporting, half of which depend heavily on the internet to drive export sales? He mentioned that he'd had some concerns in Japan around Brexit. As the EU moves, albeit slowly, towards a digital single market, I hope that we'll find ways of taking advantage of the harmonisation that that will bring and the lower costs that that will bring for those that remain members. But that aside, what steps is the Government taking to encourage e-exporting, to explain the scale of the opportunity and how to go about it?
Welsh: A gaf i longyfarch Ysgrifennydd y Cabinet ar ymweliad llwyddiannus â Japan? Mae'n amlwg yn bwysig cadw'r marchnadoedd hyn ar agor ar gyfer allforion o Gymru. A gaf i ofyn iddo fynd i'r afael â'r heriau penodol a wynebir gan fusnesau bach a chanolig wrth allforio, y mae hanner ohonynt yn dibynnu'n helaeth ar y rhyngrwyd i yrru gwerthiant allforio? Soniodd ei fod wedi cael rhywfaint o bryderon yn Japan ynghylch Brexit. Wrth i'r UE symud, er yn araf, tuag at farchnad sengl ddigidol, rwy'n gobeithio y byddwn yn dod o hyd i ffyrdd o fanteisio ar y cysoni a ddaw yn sgil hynny a'r costau is a ddaw yn sgil hynny ar gyfer y rhai sy'n parhau i fod yn aelodau. Ond ar wahân i hynny, pa gamau y mae'r Llywodraeth yn eu cymryd i annog e-allforio, i egluro maint y cyfle a sut i fynd o'i chwmpas hi?
English: I thank the Cabinet Secretary for his statement that contained many encouraging comments with regard to his visit to Japan. However, turning to exports in general, would the Cabinet Secretary confirm to Members that Wales's exports to the EU have been in sharp decline over the last decade, falling, as my colleague pointed out earlier, from 60 per cent to less than 40 per cent during that period, and that perhaps Brexit was not only a timely wake-up call, but it would rather seem to be a necessary intervention if Wales was not to slide deeper into the economic doldrums with regard to its export achievements?
Welsh: Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ddatganiad a oedd yn cynnwys nifer o sylwadau calonogol o ran ei ymweliad â Japan. Fodd bynnag, gan droi at allforion yn gyffredinol, a fyddai Ysgrifennydd y Cabinet yn cadarnhau i'r Aelodau fod allforion Cymru i'r UE wedi dirywio'n sylweddol dros y degawd diwethaf, gan ostwng, fel y nododd fy nghydweithiwr yn gynharach, o 60 y cant i lai na 40 y cant yn ystod y cyfnod hwnnw, ac efallai bod Brexit nid yn unig yn alwad amserol i ddihuno, ond byddai'n ymddangos i fod yn ymyrraeth angenrheidiol os oedd Cymru i beidio â llithro'n ddyfnach i mewn i'r dyfroedd meirwon economaidd o ran ei chyflawniadau allforio?
English: I think one thing we can be sure of with Brexit is that if businesses in Wales have to pay tariffs, or if tariffs have to be paid, rather, on their goods and services, it will inhibit their ability to export. It will not be a benefit. I've already outlined the reasons for the fall in the value of exports, largely being attributed to energy products, but in other areas, there has been a significant increase in the value of exports, notably in food and drink. As I outlined to Adam Price, I'm looking carefully at both the potential growth markets and the potential growth products and services to ensure that we are optimising the spend that we have invested in opening up new markets and introducing businesses to would-be buyers, but also in terms of making sure that we are not selling or trying to sell in areas where there is not predicted growth or where there is not predicted growth in the value of exported goods.
Welsh: Rwy'n credu mai un peth y gallwn fod yn sicr ohono gyda Brexit yw, os bydd busnesau yng Nghymru yn gorfod talu tariffau, neu os bydd yn rhaid talu tariffau, yn hytrach, ar eu nwyddau a'u gwasanaethau, y bydd yn llesteirio eu gallu i allforio. Ni fydd yn fantais. Rwyf eisoes wedi amlinellu'r rhesymau dros y gostyngiad yng ngwerth allforion, yn bennaf caiff hyn ei briodoli i gynhyrchion ynni, ond mewn meysydd eraill, bu cynnydd sylweddol yng ngwerth allforion, yn enwedig mewn bwyd a diod. Fel yr amlinellais i Adam Price, rwy'n edrych yn ofalus ar y marchnadoedd twf posibl a'r cynhyrchion a'r gwasanaethau twf posibl er mwyn sicrhau ein bod yn gwneud y gorau o'r gwariant yr ydym wedi'i fuddsoddi i agor marchnadoedd newydd a chyflwyno busnesau i ddarpar brynwyr, ond hefyd o ran gwneud yn siŵr nad ydym yn gwerthu neu'n ceisio gwerthu mewn ardaloedd lle na ragwelir twf neu lle na ragwelir twf yng ngwerth y nwyddau a allforir.
English: We move on to the next item on our agenda, which is a statement by the Cabinet Secretary for Environment and Rural Affairs on the food and drink industry. I call on the Cabinet Secretary for Environment and Rural Affairs, Lesley Griffiths.
Welsh: Symudwn ymlaen at yr eitem nesaf ar ein hagenda, sy'n ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig ar y diwydiant bwyd a diod. Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig, Lesley Griffiths.
English: Thank you. We're almost out of time, but we haven't had any backbenchers to speak. So, if I could ask the next speakers to just ask their question of the Minister, and perhaps if the Minister can respond quite succinctly, I'll see how many we can get through. Jenny Rathbone.
Welsh: Diolch. Mae'r amser yn brin, ond nid ydym wedi cael unrhyw aelodau o'r meinciau cefn i siarad. Felly, os caf i ofyn i'r siaradwyr nesaf ofyn eu cwestiwn yn unig i'r Gweinidog, ac efallai os gall y Gweinidog ymateb yn eithaf cryno, byddaf yn gweld faint y gallwn ei gynnwys. Jenny Rathbone.
English: In the context of the sobering statistics on obesity and today's announcement by Cancer Research UK that teenagers drink a bathtub full of sugary drinks every year - four to ten-year-olds half a bathtub - this extreme sugar consumption is something we have to combat. So, whilst the increase in exports of Welsh food and drink is welcome, I feel we need to spend a lot more time focusing on what we're doing on a systemic basis to combat the obesity problem we have, particularly amongst young people. So my question is, really: what more can the Government do to promote the Food for Life charter mark? It has been adopted successfully by Flintshire council, which describes it as giving parents confidence in the school meal service and demonstrating their commitment to the school lunchtime experience, using locally produced food in the main so that people know where their food comes from and it's of a certain standard. So, I salute Flintshire for its hard work, but I wondered what more can be done to ensure that all 22 local authorities are adopting the charter mark for catering for food.
Welsh: Yng nghyd-destun yr ystadegau syfrdanol ar ordewdra a'r cyhoeddiad heddiw gan Cancer Research UK fod pobl ifanc yn yfed llond baddon o ddiodydd llawn siwgr bob blwyddyn - hanner baddon i rai pedair i ddeng mlwydd oed - mae'r defnydd eithafol hwn o siwgr mewn diodydd yn rhywbeth y mae'n rhaid i ni frwydro yn ei erbyn. Felly, er bod croeso i'r cynnydd mewn allforion o fwyd a diod o Gymru, rwy'n teimlo bod angen i ni dreulio llawer mwy o amser yn canolbwyntio ar yr hyn yr ydym yn ei wneud ar sail systematig i frwydro yn erbyn y broblem gordewdra sydd gennym, yn enwedig ymysg pobl ifanc. Felly, fy nghwestiwn i yw, mewn gwirionedd: beth arall all y Llywodraeth ei wneud i hyrwyddo nod siarter Bwyd am Oes? Mae Cyngor Sir y Fflint wedi mabwysiadu'r siarter yn llwyddiannus, ac yn ei ddisgrifio fel rhywbeth sy'n rhoi hyder i rieni yn y gwasanaeth prydau ysgol ac yn dangos eu hymrwymiad i'r profiad amser cinio ysgol, gan ddefnyddio bwyd a gynhyrchir yn lleol yn bennaf fel bod pobl yn gwybod o ble y daw'r bwyd a'i fod o safon benodol. Felly, rwy'n cymeradwyo Sir y Fflint am ei gwaith caled, ond rwy'n tybio beth arall y gellir ei wneud i sicrhau bod pob un o'r 22 awdurdod lleol yn mabwysiadu'r nod siarter ar gyfer arlwyo ar gyfer bwyd.
English: Jenny Rathbone raises a very important issue, which you will appreciate doesn't fall wholly within my portfolio. I mentioned in a previous answer that I'm due to have a meeting with my colleague Kirsty Williams, the Cabinet Secretary for Education, around issues to do with raising the information around food for our children and young people - where it comes from, et cetera. This will also fall within the Minister for public health's responsibilities also, but I think, across Government, there is more we can do and I certainly join you in commending Flintshire County Council on their initiative.
Welsh: Mae Jenny Rathbone yn codi mater pwysig iawn, y byddwch yn gwerthfawrogi nad yw'n dod yn gyfan gwbl o fewn fy mhortffolio i. Soniais mewn ateb blaenorol fy mod i fod cael cyfarfod gyda fy nghydweithiwr Kirsty Williams, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, i drafod materion yn ymwneud â gwybodaeth am fwyd ar gyfer ein plant a'n pobl ifanc - o ble y daw, ac ati. Bydd hyn hefyd yn dod o fewn cyfrifoldebau Gweinidog iechyd y Cyhoedd, Ond rwy'n credu, ar draws y Llywodraeth, fod mwy y gallwn ei wneud ac rwyf yn sicr yn ymuno â chi i ganmol Cyngor Sir y Fflint ar eu menter.
English: I'm just going to say one more thing.
Welsh: Rwy'n mynd i ddweud un peth arall.
English: Hurry up, please.
Welsh: Brysiwch, os gwelwch yn dda.
English: Would she join me in welcoming this week's announcement that Hacer Developments intends to develop a large food park in Haverfordwest, which potentially could bring 1,000 jobs to the area?
Welsh: A fyddech yn ymuno â mi i groesawu'r cyhoeddiad yr wythnos hon fod Hacer Developments yn bwriadu datblygu parc bwyd mawr yn Hwlffordd, a allai o bosibl ddod â 1,000 o swyddi i'r ardal?
English: I thank Eluned Morgan for those comments and questions. I think you're right about more bureaucracy, and I think the penny is starting to drop now with many of the food producers and farmers that I've had discussions with. Again, Members will have heard me say that, over the summer, I asked people why they voted to come out of the European Union and bureaucracy was often given to me as an excuse for doing so, but unfortunately, yes, I think, perhaps, people were misled in a way that they're only just realising. We are very concerned about the increases that will come for food and drink, and clearly this is why the First Minister in all his negotiations with the UK Government is saying it's really important that we have that access to the single market, and that it's tariff free, because we know that would just push the price up even more. You're absolutely right, and I've said time and time again: Welsh produce has a very strong identity, a very strong reputation for being of a very high quality, and people are saying to me they don't want to see a rush to the bottom in the standards of food, and it's very important that we maintain the very high standards that we have. So, it's very good to hear of the initiative that you described. Any jobs, of course, are always welcome, but of that magnitude would certainly be very welcome.
Welsh: Diolch i Eluned Morgan am y sylwadau a'r cwestiynau hynny. Rwy'n credu eich bod yn iawn am fwy o fiwrocratiaeth, ac rwy'n credu bod y geiniog yn dechrau disgyn yn awr gyda llawer o'r cynhyrchwyr bwyd a ffermwyr yr wyf wedi cael trafodaethau gyda nhw. Unwaith eto, bydd yr Aelodau wedi fy nghlywed yn dweud, dros yr haf, fy mod wedi holi pobl pam eu bod wedi pleidleisio i adael yr Undeb Ewropeaidd ac yn aml rhoddir biwrocratiaeth i mi fel esgus dros wneud hynny. Ond yn anffodus, ydw, rwyf o'r farn, efallai, bod pobl wedi cael eu camarwain ac maent nawr yn dechrau sylweddoli hynny. Rydym yn bryderus iawn am y cynnydd a fydd yn digwydd i brisiau bwyd a diod, ac yn amlwg dyma pam mae'r Prif Weinidog, yn ei holl drafodaethau gyda Llywodraeth y DU, yn dweud ei bod yn bwysig iawn ein bod yn cael y mynediad hwnnw i'r farchnad sengl, a'i fod yn rhydd o dariff, oherwydd gwyddom y byddai hynny ond yn gwthio'r pris i fyny hyd yn oed yn fwy. Rydych yn hollol gywir, ac rwyf wedi dweud dro ar ôl tro: mae gan gynnyrch Cymreig hunaniaeth gref iawn, enw da iawn am fod o ansawdd uchel iawn, ac mae pobl yn dweud wrthyf nad ydynt am weld rhuthr i'r gwaelod o ran safonau bwyd, ac mae'n bwysig iawn ein bod yn cynnal y safonau uchel iawn sydd gennym. Felly, mae'n dda iawn clywed am y fenter a ddisgrifiwyd gennych. Mae unrhyw swyddi, wrth gwrs, i'w croesawu bob amser, ond byddai cynifer o swyddi o'r maint hwnnw yn sicr yn dderbyniol iawn.