English: As I'm sure everyone appreciates, the aim of this debate is to place a real spotlight on the potential that hydrogen has, not only in terms of the environmental impact in Wales, but also the social and economic impacts that we could take advantage of if this sector were to be given the support and opportunity to grow that it deserves. We often think that we're in the vanguard in trying various different things, but as we've heard from Rhun, there are already nations that are implementing this technology. Even in the UK, there are hydrogen buses in places such as Aberdeen and Birmingham, and London is investing in hydrogen buses. I rode a hydrogen bike outside the Senedd just an hour ago. So, the technology is available. What we need to do is to implement it at a scale that will make this sector valuable and allow it to grow, but, simultaneously, ensure that Wales is in the fast lane when it comes to the innovative opportunities that exist with this technology, and, of course, that is the focus of the debate today. Now, two years ago, Plaid Cymru commissioned a research document looking at the potential of hydrogen from the perspective of decarbonising transport in Wales, and, of course, one of the apparent things is that you need a specific funding source for hydrogen transport schemes. There is much more that we could be doing to use the opportunities provided by the Wales and borders rail franchise, the proposed metros and changing the bus fleet - we need to move swiftly in that direction. There was mention of a tender that's out from Government at the moment, and, certainly, we need a designated team drawn together from universities, local authorities and the Government in order to drive this agenda forward, and people who will draw specific proposals to identify funding sources and to be proactive, to make things happen, rather than just having some sort of drift, where you hope, one day, at some point in the future, things will come together. If we want this to happen, we will have to make it happen, and, clearly, people are looking to Government for leadership in that regard. We need to do more to ensure that the public sector and private sector institutions decarbonise their fleets and move towards hydrogen, for example, and so on and so forth - there is so much I could say in that area. Rhun has already referred to Riversimple, I had the opportunity to visit the company last year in Llandrindod, and, of course, they have developed a prototype of a vehicle called Rasa. It is an eco-coupé - that is their description of that particular car - and the first model will be, hopefully, on the roads this spring, with the right support, and this is the challenge for Government. Vehicles could be coming off the production line in two years' time that are light, very efficient and clean, that do not pollute. The Government is willing to invest in companies such as Aston Martin and the combustion engine, and one recognises that there is room for those at the moment. But that's yesterday's technology, to all intents and purposes. Why not give £18 million to someone like Riversimple and invest in tomorrow's technology? That's where the innovation is; that's where the opportunities arise, and that's the direction of travel. So, my plea is that the Government should set its political sat nav now to ensure that we are moving in the right direction, and hydrogen is part of that.
Welsh: Fel rwy'n siŵr bod pawb yn gwerthfawrogi, nod y ddadl yma yw rhoi chwyddwydr go iawn ar y potensial sydd gan hydrogen o safbwynt nid yn unig effaith amgylcheddol yng Nghymru, ond yn sicr yr effaith cymdeithasol ac economaidd y gallwn ni fod yn ei fwynhau ac yn manteisio arno fe petai'r sector yma yn cael y gefnogaeth a'r cyfle i dyfu y mae yn ei haeddu. Rŷn ni'n meddwl, yn aml iawn, ein bod ni ar flaen y gad yn trio rhyw wahanol bethau, ond fel rŷn ni wedi clywed gan Rhun, mae yna wledydd sydd eisoes yn rhoi'r dechnoleg yma ar waith, hyd yn oed yn y Deyrnas Unedig - mae yna fysys hydrogen mewn llefydd fel Aberdeen a Birmingham, ac mae Llundain yn buddsoddi mewn bysys hydrogen. Mi fues i'n reidio beic hydrogen y tu allan i'r Senedd fan hyn rhyw awr yn ôl. Felly, mae'r dechnoleg gyda ni, ond yr hyn sydd eisiau ei wneud, wrth gwrs, yw ei roi ar waith ar sgêl sy'n mynd i wneud i'r sector yma fod yn hyfyw a chaniatáu iddo fe dyfu, ond ar y un pryd, sicrhau bod Cymru yn y lôn gyflym pan mae'n dod i'r cyfleoedd arloesol sydd yna o gwmpas y maes yma. Dyna, wrth gwrs, yw ffocws y ddadl yma heddiw. Dwy flynedd yn ôl, fe gomisiynodd Plaid Cymru ddogfen ymchwil a oedd yn edrych ar botensial hydrogen o safbwynt datgarboneiddio trafnidiaeth yng Nghymru, ac un o'r pethau amlwg yw bod angen ffynhonnell gyllid penodol, pwrpasol ar gyfer cynlluniau cludo hydrogen. Mae yna lawer mwy y gallem ni fod yn ei wneud i ddefnyddio'r cyfle sy'n cael ei gyflwyno gan fasnachfraint rheilffyrdd Cymru a'r gororau, y metros arfaethedig, a newid y fflyd bysiau - mae angen symud yn gynt yn y cyfeiriad yna. Roedd cyfeiriad at dendr sydd allan gyda'r Llywodraeth ar hyn o bryd, ac yn sicr, mae angen tîm penodol i gael ei dynnu at ei gilydd o brifysgolion, awdurdodau lleol a'r Llywodraeth er mwyn gyrru'r agenda yma yn ei blaen, a phobl sydd yn mynd i lunio cynigion penodol i adnabod ffynonellau cyllid, i fod yn rhagweithiol, i wneud i bethau digwydd, yn hytrach na jest rhyw ddrifft lle rŷch chi'n gobeithio rhyw ddydd, rhywbryd, mi ddaw popeth at ei gilydd. Os ydyn ni eisiau fe i ddigwydd, mae'n rhaid inni wneud iddo fe ddigwydd, ac yn amlwg, mae pobl yn edrych i gyfeiriad y Llywodraeth am yr arweiniad yna. Mae angen gwneud mwy i sicrhau bod sefydliadau sector gyhoeddus a phreifat mawr yn datgarboneiddio eu fflydoedd ac yn symud, er enghraifft, i hydrogen, ac yn y blaen, ac yn y blaen - mae yna ddigon y gallwn i ei ddweud yn y maes yna. Mae Rhun wedi cyfeirio at Riversimple. Ces i'r fraint o ymweld â'r cwmni'r llynedd, yn Llandrindod, ac maen nhw wedi datblygu prototeip o gar o'r enw Rasa. Mae yn gar eco-coupé - dyna eu disgrifiad nhw o'r car - a'r model cyntaf fydd yn mynd ar y ffyrdd, gobeithio, yn y gwanwyn yma, gyda'r gefnogaeth iawn, a dyma'r her fan hyn i'r Llywodraeth. Gall fod ceir yn dod oddi ar y production line o fewn dwy flynedd, sy'n ysgafn, sy'n hynod effeithlon, ac sy'n lân - sydd ddim yn creu'r llygredd rŷn ni'n arfer ei weld. Mae'r Llywodraeth yn barod i fuddsoddi mewn cwmnïau fel Aston Martin, a'r combustion engine, ac mae rhywun yn cydnabod bod yna le i'r rheini ar y foment, ond technoleg ddoe yw hwnnw, i bob pwrpas. Beth am roi £18 miliwn i rywun fel Riversimple, a buddsoddi yn nhechnoleg yfory? Yn fanna mae'r arloesi; yn fanna mae'r cyfleoedd, ac i'r cyfeiriad yna yr ŷn ni'n symud. Felly, fy mhle i yw bod angen i'r Llywodraeth osod sat nav gwleidyddol i sicrhau ein bod ni'n symud i'r cyfeiriad iawn, ac mae hydrogen yn rhan o'r cyfeiriad hwnnw.