English: Diolch yn fawr, Llywydd. I'm pleased to move the amendments in this debate, reflecting the funding pressures on the local authorities - well, not just in my region, but all over Wales. Obviously, I've been receiving letters from people in the local authorities that I cover, so I'm happy to respond and to make the case for local government funding. Obviously, I'm not also going to rehearse the argument again about Oliver Twist and various Dickensian wordplays, the Cabinet Secretary will be pleased to note, but concentrate my contribution on the wider point of local authority spend and its contribution to the whole Government agenda here in Wales, across portfolio. Back in the day, I spent many years as a county councillor in Swansea. I do understand the pressures at councillor level - obviously, I'm not the only previous county councillor in Swansea here. But also back in the day, I was a full-time general practitioner. I remain a GP these days, although, obviously, having sacrificed my medical career on the altar of politics, I no longer have a financial interest in anything GP-wise and, in fact, do not any longer take a salary for my continued GP work. But in terms of even back in the day, when I was a full-time GP, I used to be concerned about the welfare of my patients and why they were falling ill all the time. We're always exhorted by our Royal College of General Practitioners to really go after why people are getting ill in the first place. So, I was exhorted to write to the local director of housing and explain wouldn't it be a good idea if we tackled bad housing in Swansea to stop my patients getting ill. And what I discovered as a GP was that I would write letters and, do you know what, absolutely nothing would happen. There was no acknowledgement of having received the letters and certainly no reply. So, eventually, I stood for the council. That's what you do, isn't it? I stood for the council and, eventually, I won a seat on Cockett ward. And now I would write letters to the director of housing as a councillor - still as a GP, but as a councillor with an expectation of a reply and a programme of action, which would follow, now being a councillor, nothing to do with being a GP. But I was proud to be a county councillor because it became obvious, even to us in the health service, that actually the factors that influence good health lie outside of the health service and what we could do as doctors and nurses; they lie in local government. That's why I was proud to be a local county councillor, because environmental health is within local government, housing is within local government, public transport, planning, education, social services - they all lie within local government. So, local government has a huge role to play in tackling those determinants of ill health, those matters that make people ill in the first place. We're doing as a health committee now a review into physical activity, roles of leisure centres, school playing fields, schools, teaching - paramount in that in terms of education. The role of libraries, obviously, learning facilities, lifelong learning - paramount in actually staying healthy. There's cross-portfolio work here. And, yes, people want to see more of a spend on health, but I think, more widely, I would warrant people would want to see more spending on prevention of ill health. As a health professional, I'm not steeped in the ability of health promotion, and the dedicated spend within the health service for illness prevention is pitifully small. We depend on illness prevention happening elsewhere, and that elsewhere is in local government, tackling those determinants of ill health that lie outside the NHS but inside local government. So, I would press the Cabinet Secretary - I'm sure he's aware of those points - to have that cross-portfolio discussion about how local government spend can actually help lessen the spend on health and vice versa. And, in terms of health, to finish, I would like to see free and open pathways for open government to actually accept referrals from health professionals directly. Not just over the years were my housing letters rejected, but now, if I deem that my patients would benefit from an education referral, I cannot refer to education or social services - I cannot refer directly to social services. That is a ridiculous state of affairs, and much of the clamour, I feel, for an autism Act would be removed with true joint working. If you allowed primary healthcare professionals to be able to directly refer to departments of local government, matters would improve significantly. I would implore, in closing, the Cabinet Secretary to engage with the health Cabinet Secretary to this end. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rwy'n falch o gynnig y gwelliannau yn y ddadl hon, gan adlewyrchu'r pwysau ariannol ar awdurdodau lleol - wel, nid yn unig yn fy rhanbarth i, ond ledled Cymru. Yn amlwg, rwyf wedi bod yn cael llythyrau oddi wrth bobl mewn awdurdodau lleol yr wyf yn ymwneud â nhw, felly rwy'n hapus i ymateb ac i ddadlau'r achos dros gyllid llywodraeth leol. Yn amlwg, nid wyf yn mynd i ailadrodd y ddadl eto am Oliver Twist a chwarae ar eiriau Dickensaidd gwahanol, bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn falch o gael nodi, ond rwy'n canolbwyntio fy nghyfraniad ar bwynt ehangach gwariant awdurdod lleol a'i gyfraniad at holl agenda'r Llywodraeth yma yng Nghymru, ar draws y portffolio. Ar un adeg, treuliais lawer o flynyddoedd yn gynghorydd sir yn Abertawe. Rwy'n deall y pwysau ar lefel cynghorydd - yn amlwg, nid fi yw unig gyn gynghorydd sir Abertawe yma. Ond hefyd ar un adeg, roeddwn yn feddyg teulu llawn-amser. Rwy'n parhau i fod yn feddyg teulu y dyddiau hyn, er, yn amlwg, wedi aberthu fy ngyrfa feddygol ar allor gwleidyddiaeth. Nid oes gennyf bellach fuddiant ariannol mewn unrhyw beth o ran bod yn feddyg teulu ac, yn wir, nid wyf mwyach yn cymryd cyflog am fy ngwaith parhaus fel meddyg teulu. Ond hyd yn oed yn ôl yn yr adeg pan oeddwn yn feddyg teulu llawn-amser, roeddwn yn bryderus am les fy nghleifion a pham eu bod yn mynd yn sâl bob amser. Rydym bob amser yn cael ein hannog gan Goleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol i fynd ar drywydd y rheswm pam mae pobl yn mynd yn sâl yn y lle cyntaf. Felly, fe'm cymhellwyd i ysgrifennu at gyfarwyddwr tai lleol ac egluro oni fyddai'n syniad da mynd i'r afael â thai gwael yn Abertawe i atal fy nghleifion rhag mynd yn sâl. A'r hyn a ddarganfûm fel meddyg teulu oedd y byddwn yn ysgrifennu llythyrau, a wyddoch chi beth, ni fyddai dim yn digwydd. Nid oedd unrhyw gydnabyddiaeth yn dod o fod wedi cael y llythyrau ac yn sicr dim ateb. Felly, sefais yn y pen draw fel ymgeisydd i'r cyngor. Dyna beth mae rhywun yn ei wneud, ynte? Sefais fel ymgeisydd i'r cyngor ac, yn y pen draw, enillais sedd yn ward y Cocyd. Ac yna byddwn yn ysgrifennu llythyrau at y cyfarwyddwr tai fel cynghorydd - yn dal fel meddyg teulu, ond fel cynghorydd gyda disgwyliad o ateb a rhaglen weithredu, a fyddai'n dilyn, bellach yn gynghorydd, ddim byd i'w wneud â bod yn feddyg teulu. Ond roeddwn yn falch o fod yn gynghorydd sir oherwydd daeth yn amlwg, hyd yn oed i ni yn y gwasanaeth iechyd, fod y ffactorau sy'n dylanwadu ar iechyd da mewn gwirionedd yn gorwedd y tu allan i'r gwasanaeth iechyd a'r hyn y gallem ei wneud fel meddygon a nyrsys; mae'n gorwedd mewn llywodraeth leol. Dyna pam yr oeddwn yn falch o fod yn gynghorydd sir lleol, oherwydd mae iechyd yr amgylchedd o fewn llywodraeth leol, mae tai o fewn llywodraeth leol, trafnidiaeth gyhoeddus, cynllunio, addysg, gwasanaethau cymdeithasol - mae nhw i gyd yn gorwedd o fewn llywodraeth leol. Felly, mae gan lywodraeth leol ran enfawr i'w chwarae i fynd i'r afael â'r penderfynyddion iechyd gwael hynny, y materion hynny sy'n gwneud pobl yn sâl yn y lle cyntaf. Rydym fel pwyllgor iechyd bellach yn gwneud adolygiad o weithgarwch corfforol, swyddogaethau canolfannau hamdden, meysydd chwarae ysgolion, ysgolion, addysgu - hollbwysig yn hynny o beth o ran addysg. Swyddogaeth llyfrgelloedd, yn amlwg, cyfleusterau dysgu, dysgu gydol oes - o'r pwys mwyaf ar gyfer aros yn iach. Mae gwaith traws-bortffolio yma. Ac ydynt, mae pobl eisiau gweld mwy o wariant ar iechyd, ond credaf, yn ehangach, byddwn yn gwarantu y byddai pobl am weld mwy o wariant ar atal iechyd gwael. Fel gweithiwr iechyd proffesiynol, nid wyf wedi fy nhrwytho mewn gallu hybu iechyd, ac mae'r gwariant pwrpasol o fewn y gwasanaeth iechyd ar gyfer atal salwch yn druenus o isel. Rydym yn dibynnu ar atal salwch yn digwydd mewn mannau eraill, a'r mannau eraill hynny yw mewn llywodraeth leol, mynd i'r afael â'r penderfynyddion iechyd gwael hynny sydd ar y tu allan i'r GIG, ond y tu mewn i lywodraeth leol. Felly, byddwn yn pwyso ar Ysgrifennydd y Cabinet - rwy'n siŵr ei fod yn ymwybodol o'r pwyntiau hynny - i gael y drafodaeth draws-bortffolio honno ynghylch sut y gall gwariant llywodraeth leol mewn gwirionedd helpu i leihau'r gwariant ar iechyd ac i'r gwrthwyneb. Ac, o ran iechyd, i orffen, hoffwn weld llwybrau agored ac am ddim ar gyfer llywodraeth agored i dderbyn atgyfeiriadau gan weithwyr proffesiynol iechyd yn uniongyrchol. Nid dros y blynyddoedd yn unig y cafodd fy llythyrau tai eu gwrthod, o nd nawr, os wyf yn barnu y byddai fy nghleifion yn elwa o atgyfeirio addysg, ni allaf atgyfeirio at addysg nac i'r gwasanaethau cymdeithasol - ni allaf atgyfeirio'n uniongyrchol i'r gwasanaethau cymdeithasol. Mae'n sefyllfa chwerthinllyd, a chredaf y byddai llawer o'r galw am Ddeddf awtistiaeth yn cael ei ddileu gyda chydweithio gwirioneddol. Pe byddech yn caniatáu i weithwyr proffesiynol gofal iechyd sylfaenol allu atgyfeirio'n uniongyrchol at adrannau llywodraeth leol, byddai pethau'n gwella sylweddol. Byddwn yn erfyn, wrth orffen, ar i Ysgrifennydd y Cabinet ymgysylltu ag Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd i'r perwyl hwn. Diolch yn fawr.