English: Last week, we were all made aware of the sad passing of the incredible, inspiring Dame Deborah James, Bowelbabe. Dame Deborah was first diagnosed with stage 4 bowel cancer in 2016, at just the age of 35 years. Even with a terminal diagnosis, she never stopped raising awareness of bowel cancer. The late journalist, former headteacher and newspaper columnist set up the award-winning You, Me and the Big C, and bravely wrote in a national newspaper, spoke about her struggles with her illness on tv and radio. She went on a mission to make everyone aware of the signs and symptoms of bowel cancer, with many people saying that due to her openness and bravely talking about her journey with bowel cancer, and making people aware of the signs and symptoms of the illness, she saved many lives. She incredibly managed to raise £7.3 million through Bowelbabe, which she set up, raising much-needed money for research into bowel cancer. Bowel cancer is something that people often find difficult to talk about, and don't, and often find it a little embarrassing. It is so important that, in Wales, we all ensure that we play our part in raising awareness of bowel cancer and the signs people need to look for to catch this deadly cancer as early as possible. I will just end with the sadly final and powerful message from Dame Deborah herself: 'find a life worth enjoying; take risks; love deeply; have no regrets; and always, always have rebellious hope. And finally, check your poo - it could just save your life.'
Welsh: Yr wythnos diwethaf, cawsom wybod am farwolaeth drist yr ymgyrchydd ysbrydoledig ac anhygoel, y Fonesig Deborah James, Bowelbabe. Cafodd y Fonesig Deborah ddiagnosis o ganser y coluddyn cam 4 yn 2016, a hithau ond yn 35 oed. Hyd yn oed gyda diagnosis angheuol, ni roddodd y gorau i godi ymwybyddiaeth o ganser y coluddyn. Aeth y diweddar newyddiadurwr, cyn-bennaeth ysgol a cholofnydd papur newydd ati i sefydlu You, Me and the Big C, a enillodd wobrau, ac ysgrifennodd yn ddewr mewn papur newydd cenedlaethol, gan sôn am ei brwydrau gyda'i salwch ar y teledu a'r radio. Aeth ar genhadaeth i wneud pawb yn ymwybodol o arwyddion a symptomau canser y coluddyn, gyda llawer o bobl yn dweud ei bod wedi achub llawer o fywydau am iddi fod yn agored a siarad yn ddewr am ei thaith gyda chanser y coluddyn, a gwneud pobl yn ymwybodol o arwyddion a symptomau'r salwch. Llwyddodd i godi'r swm anhygoel o £7.3 miliwn drwy Bowelbabe, a sefydlwyd ganddi, gan godi arian mawr ei angen ar gyfer ymchwil i ganser y coluddyn. Mae canser y coluddyn yn rhywbeth y mae pobl yn aml yn ei chael hi'n anodd siarad amdano, ac nid ydynt yn gwneud hynny am ei fod yn gwneud iddynt deimlo embaras. Mae mor bwysig, yng Nghymru, fod pob un ohonom yn sicrhau ein bod yn chwarae ein rhan i godi ymwybyddiaeth o ganser y coluddyn a'r arwyddion y mae angen i bobl edrych amdanynt i ddal y canser angheuol hwn cyn gynted â phosibl. Rwyf am gloi gyda'r neges olaf drist a phwerus gan y Fonesig Deborah ei hun: 'dewch o hyd i fywyd gwerth ei fwynhau; mentrwch; carwch yn ddwfn; peidiwch ag edifarhau am ddim; a gwnewch yn siŵr fod gennych obaith gwrthryfelgar bob amser. Ac yn olaf, cadwch lygad ar eich carthion - gallai achub eich bywyd.'