English: I'll come to outages later in my remarks. In Wales, we're developing an online directory of services that aggregates information from across health, care and voluntary sectors to make it easier for citizens to find information on services relevant to them. As outlined in my response to the Public Accounts Committee, a review of NHS digital architecture is under way, and that will guide plans for how the architecture is developed for the future to take account of advances in the marketplace and best practice from elsewhere. We still want to be a learning and open service. I'll be acting on the review's report, which is due before the end of this financial year. As we become more reliant on our systems, in what is a complex environment, it is doubly important that the systems are safe and resilient, and there were a number of outages last year. NWIS have now stepped up to maintain and upgrade our systems, and I'm pleased to report that there have been no major incidents with IT systems since the start of September last year. I've also increased investment in cyber security and established new processes in the event of cyber or system failure. But delivering the change that we're looking for will require the right level of digital skills and leadership within the health service. That requires looking across the whole system, not with a focus on just one organisation within it. As promised in my response to the Public Accounts Committee, the review of informatics governance in the NHS has now been completed and its report has been submitted to the Government. Simple points solutions will not work. We need rather more radical, multiple and co-ordinated actions across all parts of the system. There is widespread support for change and a clear recognition that now is the opportunity to create a more resilient and responsive system that is genuinely fit for the future. The review makes a series of recommendations for both the short and medium term under four key themes: establishing a chief digital officer for health to strengthen national digital leadership; creating a new standards authority and mandating informatics standards; establishing a new digital development team to support innovation and to accelerate the pace of delivery, with priorities set nationally; and to bring together the current dispersed regional and national informatics services in a shared service arrangement for data infrastructure and delivery. I will, of course, publish the report in due course. In the meantime, I've asked my officials to work with the health service to consider the recommendations. I will update Members before Easter recess on our response to the review's recommendations. Of course, it's not just the digital skills and capability of our workforce that are important. We must be mindful of the impact on our citizens, in particular those who may have difficulty taking advantage of new services. I therefore have committed £3 million for a health-focused element to our digital inclusion programme over the next three years to build a network of champions in the service and in the community. We will continue to look beyond the boundaries of health to bring benefits to our citizens. NWIS is working with colleagues elsewhere in the public sector, and the digital health ecosystem for Wales is fostering collaboration between the service, academia and industry to drive innovation. Whilst not losing sight of the achievements, I know there is much more to do. I am confident that we will deliver a healthier Wales, with improved digital capability and access at its heart.
Welsh: Fe ddof at fethiannau yn nes ymlaen yn fy sylwadau. Yng Nghymru, rydym yn datblygu cyfeiriadur ar-lein o wasanaethau sy'n cydgrynhoi gwybodaeth ar draws y sector iechyd, y sector gofal a'r sector gwirfoddol i'w gwneud yn haws i ddinasyddion ddod o hyd i wybodaeth am wasanaethau sy'n berthnasol iddynt hwy. Fel yr amlinellir yn fy ymateb i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, mae adolygiad o bensaernïaeth ddigidol y GIG yn mynd rhagddo, a bydd yn llywio cynlluniau ar gyfer sut y datblygir y bensaernïaeth ar gyfer y dyfodol i roi sylw i ddatblygiadau yn y farchnad ac arferion gorau o fannau eraill. Rydym am barhau i fod yn wasanaeth agored sy'n dysgu. Byddaf yn gweithredu ar adroddiad yr adolygiad y disgwylir iddo ddod i law cyn diwedd y flwyddyn ariannol. Wrth i ni ddod yn fwy dibynnol ar ein systemau, mewn amgylchedd cymhleth, mae'n bwysicach fyth fod y systemau'n ddiogel a chadarn, a chafwyd nifer o fethiannau y llynedd. Mae GGGC bellach wedi bwrw iddi i gynnal a diweddaru ein systemau, ac rwy'n falch o adrodd na fu unrhyw ddigwyddiadau mawr gyda systemau TG ers dechrau mis Medi y llynedd. Hefyd rwyf wedi cynyddu buddsoddiad mewn seiberddiogelwch ac wedi sefydlu prosesau newydd ar gyfer pan fydd methiant o ran seiberddiogelwch neu fethiant system. Ond bydd cyflawni'r newid rydym ei eisiau yn galw am y lefel gywir o sgiliau digidol ac arweinyddiaeth o fewn y gwasanaeth iechyd. Mae hynny'n golygu edrych ar draws y system gyfan, nid canolbwyntio ar un sefydliad yn unig o'i mewn. Fel yr addewais yn fy ymateb i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, mae'r adolygiad o lywodraethu gwybodeg yn y GIG bellach wedi'i gwblhau a'i adroddiad wedi'i gyflwyno i'r Llywodraeth. Ni fydd atebion pwyntiau syml yn gweithio. Mae arnom angen camau gweithredu ychydig mwy radical, lluosog a chydgysylltiedig ar draws pob rhan o'r system. Ceir cefnogaeth eang i newid a chydnabyddiaeth glir mai dyma'r cyfle i greu system fwy cadarn ac ymatebol sy'n wirioneddol addas ar gyfer y dyfodol. Mae'r adolygiad yn gwneud cyfres o argymhellion ar gyfer y tymor byr a'r tymor canolig o dan bedair thema allweddol: sefydlu prif swyddog digidol ar gyfer iechyd i gryfhau arweinyddiaeth ddigidol genedlaethol; creu awdurdod safonau newydd a mandadu safonau gwybodeg; sefydlu tîm datblygu digidol newydd i gefnogi arloesedd ac i gyflymu'r broses o gyflawni, gan bennu blaenoriaethau yn genedlaethol; a dwyn ynghyd y gwasanaethau gwybodeg rhanbarthol a chenedlaethol gwasgaredig presennol mewn trefniant cydwasanaeth ar gyfer seilwaith a darparu data. Wrth gwrs, byddaf yn cyhoeddi'r adroddiad maes o law. Yn y cyfamser, gofynnais i fy swyddogion weithio gyda'r gwasanaeth iechyd i ystyried yr argymhellion. Byddaf yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau cyn toriad y Pasg ar ein hymateb i argymhellion yr adolygiad. Wrth gwrs, nid sgiliau digidol a gallu ein gweithlu yn unig sy'n bwysig. Rhaid inni fod yn ymwybodol o'r effaith ar ein dinasyddion, yn enwedig ar y rhai a allai ei chael hi'n anodd manteisio ar wasanaethau newydd. Felly rwyf wedi ymrwymo £3 miliwn ar gyfer elfen sy'n canolbwyntio ar iechyd i'n rhaglen cynhwysiant digidol dros y tair blynedd nesaf i adeiladu rhwydwaith o hyrwyddwyr yn y gwasanaeth ac yn y gymuned. Byddwn yn parhau i edrych y tu hwnt i ffiniau iechyd i sicrhau manteision i'n dinasyddion. Mae GGGC yn gweithio gyda chydweithwyr mewn mannau eraill yn y sector cyhoeddus, ac mae'r ecosystem iechyd digidol yng Nghymru yn meithrin cydweithio rhwng y gwasanaeth, y byd academaidd a diwydiant i yrru arloesedd. Heb golli golwg ar yr hyn a gyflawnwyd, gwn fod llawer mwy i'w wneud. Rwy'n hyderus y byddwn yn cyflawni Cymru iachach, gyda gwell gallu digidol a mynediad yn ganolog iddi.