English: Diolch, Llywydd. Can you hear me? Yes. Diolch, Llywydd. Firstly, can I thank James for bringing this important issue to the Chamber? Llywydd, I live a stone's throw away from the River Usk, and very close to the River Wye, both beautiful rivers that I would like to stay clean and protected. But the way in which these regulations are being implemented has once again shown that the Welsh Government prefers to reach for the sledgehammer rather than the nutcracker and to work against businesses rather than with them. As James Evans said earlier, I don't think that any of us in this Chamber would deny that we need to reduce the amount of phosphates that enter water courses. But bringing the new advisory note to planning authorities overnight is essentially regulation through the back door. It is bad government, which has left developers and planning departments without a clear way forward, which creates unintended consequences. For example, Newport has one of the fastest-growing housing markets in Wales. Prices are rocketing in value, in part because of the strength of the economy of the west of England. So, to make sure that local people can still afford to buy a home that they can call their own, we need to continue building houses. However, because of these new requirements being brought in overnight, it has brought some developments, as James said, to a halt, creating a log jam in the system and driving up prices on those developments that do go ahead as a result, further perpetuating the problem. And as for those developers that have no means of facilitating the necessary upgrades in waste water infrastructure, Llywydd, there is no sign of this log jam being removed any time soon. And if you are a builder in South Wales East, would you choose to invest in Wales when you have to contend with a hostile and unpredictable business environment like this, or pop across the border where there's a stronger economy in England, or maybe just give up altogether? That is a decision that scores of businesses are making in my region every day, Llywydd, because they've had enough. It didn't need to be like this. Our water companies already recognise that they are responsible for between a quarter and a third of phosphate levels in our rivers. I would suggest that, if it was a small business or a farm that was responsible for so much pollution in the river, NRW would be using the full force of the law to get them to do whatever they could to comply. So, why has NRW and the Welsh Government not required this investment from water companies? Why has it not supported them to make these investments? Why has it not delayed these rules until the necessary waste water infrastructure is in place? The Government -
Welsh: Diolch, Lywydd. A allwch chi fy nghlywed? Iawn. Diolch, Lywydd. Yn gyntaf, a gaf fi ddiolch i James am ddod â'r mater pwysig hwn i'r Siambr? Lywydd, rwy'n byw dafliad carreg i ffwrdd o afon Wysg, ac yn agos iawn at afon Gwy, dwy afon hardd yr hoffwn iddynt barhau i fod yn lân ac wedi'u diogelu. Ond mae'r ffordd y caiff y rheoliadau hyn eu gweithredu wedi dangos unwaith eto ei bod yn well gan Lywodraeth Cymru estyn am yr ordd yn hytrach na'r torrwr cnau a gweithio yn erbyn busnesau yn hytrach na gyda hwy. Fel y dywedodd James Evans yn gynharach, nid wyf yn credu y byddai'r un ohonom yn y Siambr hon yn gwadu bod angen inni leihau faint o ffosffadau sy'n mynd i gyrsiau dŵr. Ond mae cyflwyno'r nodyn cynghori newydd i awdurdodau cynllunio dros nos yn gyfystyr â rheoleiddio drwy'r drws cefn yn y bôn. Mae'n enghraifft o lywodraethu gwael, sydd wedi gadael datblygwyr ac adrannau cynllunio heb ffordd glir ymlaen, ac mae hynny'n creu canlyniadau anfwriadol. Er enghraifft, mae gan Gasnewydd un o'r marchnadoedd tai sy'n tyfu gyflymaf yng Nghymru. Mae prisiau'n codi i'r entrychion, yn rhannol oherwydd cryfder economi gorllewin Lloegr. Felly, er mwyn sicrhau bod pobl leol yn dal i allu fforddio prynu cartref iddynt eu hunain, mae angen inni barhau i adeiladu tai. Fodd bynnag, oherwydd bod y gofynion newydd hyn yn cael eu cyflwyno dros nos, mae wedi rhoi stop ar rai datblygiadau, fel y dywedodd James, gan greu tagfa yn y system a chodi prisiau'r datblygiadau sy'n llwyddo i symud ymlaen o ganlyniad, gan waethygu'r broblem ymhellach. Ac o ran y datblygwyr sydd heb unrhyw fodd o hwyluso'r gwaith uwchraddio angenrheidiol i seilwaith dŵr gwastraff, Lywydd, nid oes unrhyw arwydd fod y tagfeydd hyn yn mynd i ddiflannu'n fuan. Ac os ydych chi'n adeiladwr yn Nwyrain De Cymru, a fyddech yn dewis buddsoddi yng Nghymru pan fydd yn rhaid i chi ymgodymu ag amgylchedd busnes gelyniaethus ac anrhagweladwy fel hwn, neu daro draw dros y ffin lle ceir economi gryfach yn Lloegr, neu roi'r gorau iddi'n gyfan gwbl efallai? Mae hwnnw'n benderfyniad y mae dwsinau o fusnesau'n ei wneud yn fy rhanbarth bob dydd, Lywydd, oherwydd eu bod wedi cael digon. Nid oedd angen iddi fod fel hyn. Mae ein cwmnïau dŵr eisoes yn cydnabod mai hwy sy'n gyfrifol am rhwng chwarter a thraean y lefelau ffosffad yn ein hafonydd. Pe bai busnes bach neu fferm yn gyfrifol am gymaint o lygredd yn yr afon, byddwn yn tybio y byddai CNC yn defnyddio grym llawn y gyfraith i'w cael i wneud beth bynnag y gallent ei wneud i gydymffurfio. Felly, pam nad yw CNC a Llywodraeth Cymru wedi mynnu bod y cwmnïau dŵr yn gwneud y buddsoddiad hwn? Pam nad yw wedi eu cefnogi i wneud y buddsoddiadau hyn? Pam nad yw wedi gohirio'r rheolau nes bod y seilwaith dŵr gwastraff angenrheidiol yn ei le? Mae'r Llywodraeth -