English: Plastic pollution and littering from flushed wipes are on the rise. Last year, the Marine Conservation Society recorded that over 14 wet wipes were found per 100 metres of coastline, a rise of 700 per cent over the last decade. Most people have seen or will have heard of the massive problem of plastic polluting our oceans, and the problem obviously isn't confined to cotton buds and wet wipes, as we heard in the debate earlier. The use of wet wipes has increased dramatically, and there's been a huge growth in the number of these products being sold, with major advertising campaigns from manufacturers and the cosmetics industry further increasing demand. Turning to the amendments, Labour's amendment is simply complacent, and it demonstrates that Welsh Government are looking at symptoms rather than causes. These wipes and other items are in the sewage system in the first place because people put them there. Unless Welsh Government find ways to get the message through to the public that these items should go in the bin rather than down the toilet, the problem is only going to get worse. The water companies can tell Welsh Government what the extent of the problem is, but they can't control what people put down the toilet and, therefore, into the public sewer. To be fair, neither can Welsh Government, but they are in a much better position to educate the public than the water companies. It's for that reason and the fact that it would cancel out our call for more work on extended producer responsibility that we are unable to support amendment 1. We will however be supporting amendment 2. Turning to amendment 3, proposed by Plaid, regarding the exploration of new taxes to reduce the use of consumable materials, I think everyone in this Chamber can probably agree with us that the waste created by humans shouldn't end up in our environment. It's all about finding the appropriate solution, and that could be a combination of measures, but I question how effective new taxes would be at reducing the use of items like wet wipes and cotton buds. These aren't high-priced items, where even a very high tax would increase the price sufficiently to reduce usage significantly. True, some people will be priced out of buying these items, but do you really want to price out the very people who might need them the most and may be on a low income? We don't want to do that, which is why we'll be voting against amendment 3. In my view, Welsh Government and the water companies need to adopt a two-pronged approach. At the same time as educating the public about the costs and consequences of flushing away items that belong in the bin, Welsh Government and the water companies need to work with the manufacturers of these items to create alternatives that won't block sewers on the way to the treatment plant, even if they are flushed down the toilet. Thank you.
Welsh: Mae llygredd plastig a sbwriel o hancesi gwlyb sy'n cael eu fflysio ar gynnydd. Y llynedd, cofnododd y Gymdeithas Cadwraeth Forol fod dros 14 o hancesi gwlyb i'w gweld ar bob 100 metr o arfordir, cynnydd o 700 y cant dros y degawd diwethaf. Bydd y rhan fwyaf o bobl wedi gweld neu wedi clywed am broblem enfawr y plastig sy'n llygru ein cefnforoedd, ac mae'n amlwg nad yw'r broblem wedi'i chyfyngu i ffyn cotwm a hancesi gwlyb, fel y clywsom yn y ddadl yn gynharach. Mae'r defnydd o hancesi gwlyb wedi cynyddu'n aruthrol, a bu cynnydd enfawr yn nifer y cynhyrchion hyn sy'n cael eu gwerthu, gydag ymgyrchoedd hysbysebu mawr gan weithgynhyrchwyr a'r diwydiant colur yn cynyddu'r galw ymhellach. Gan droi at y gwelliannau, yn syml iawn mae gwelliant Llafur yn hunanfodlon, ac mae'n dangos bod Llywodraeth Cymru yn edrych ar symptomau yn hytrach nag achosion. Mae'r hancesi gwlyb hyn ac eitemau eraill yn y system garthion yn y lle cyntaf oherwydd bod pobl wedi'u rhoi yno. Oni bai bod Llywodraeth Cymru yn dod o hyd i ffyrdd o gyfleu'r neges i'r cyhoedd y dylai'r eitemau hyn fynd i'r bin yn hytrach nag i lawr y toiled, mae'r broblem yn mynd i waethygu. Gall cwmnïau dŵr ddweud wrth Lywodraeth Cymru beth yw maint y broblem, ond ni allant reoli beth y mae pobl yn ei roi i lawr y toiled, ac i mewn i garthffosydd cyhoeddus. I fod yn deg, ni all Llywodraeth Cymru wneud hynny ychwaith, ond maent mewn gwell sefyllfa o lawer na'r cwmnïau dŵr i addysgu'r cyhoedd. Am y rheswm hwnnw a'r ffaith y byddai'n dileu ein galwad am fwy o waith ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr, ni allwn gefnogi gwelliant 1. Fodd bynnag, byddwn yn cefnogi gwelliant 2. Gan droi at welliant 3, a gynigiwyd gan Blaid Cymru, ar archwilio trethi newydd i leihau'r defnydd o ddeunyddiau traul, credaf y gall pawb yn y Siambr hon gytuno â ni na ddylai'r gwastraff hwn a grëwyd gan bobl gyrraedd ein hamgylchedd yn y pen draw. Mae'n ymwneud â dod o hyd i'r ateb priodol, a gallai hynny ddigwydd drwy gyfuniad o fesurau, ond rwy'n cwestiynu pa mor effeithiol y byddai trethi newydd yn lleihau'r defnydd o eitemau fel hancesi gwlyb a ffyn cotwm. Nid eitemau drud yw'r rhain, lle gallai treth uchel iawn hyd yn oed godi'r pris ddigon i leihau'r defnydd yn sylweddol. Mae'n wir y byddai rhai pobl yn methu fforddio prynu'r eitemau hyn, ond a ydych chi eisiau i'r bobl a allai fod fwyaf o'u hangen, pobl ar incwm isel, fethu eu fforddio? Nid ydym ni am wneud hynny, a dyna pam y byddwn yn pleidleisio yn erbyn gwelliant 3. Yn fy marn i, mae angen i Lywodraeth Cymru a'r cwmnïau dŵr fabwysiadu ymagwedd ddeublyg. Ar yr un pryd ag addysgu'r cyhoedd am gostau a chanlyniadau fflysio eitemau y dylid eu rhoi yn y bin, mae angen i Lywodraeth Cymru a'r cwmnïau dŵr weithio gyda gwneuthurwyr yr eitemau hyn i greu dewisiadau amgen na fyddant yn blocio carthffosydd ar y ffordd i'r gwaith trin carthion, hyd yn oed os ydynt yn cael eu fflysio i lawr y toiled. Diolch.