English: Diolch, Lywydd. I thank everyone for taking part in the debate today. Members will have heard me say on many occasions that the frequency of residual waste collections is a matter for individual local authorities, and this allows them to take into account local needs and reflect local priorities. We know that the Conservative Party is keen on localism and autonomy in local government, but in common with their party in Westminster, and in particular Eric Pickles, they seem, for some reason, to believe that localism shouldn't apply to the collection of waste. Increasing recycling rates and reducing residual waste are not just important because of EU targets, although, of course, that's what the 'Daily Mail' would want us all to believe. Increasing recycling rates is important because it reduces our carbon emissions. It saves our councils money through reduced costs of disposal and it's hugely important for a successful circular economy. Simon Thomas is absolutely right: the people of Wales have embraced this so much so that, as he said, we are fourth in the world now in relation to our waste collection, and first in the UK. Evidence from the development of waste services by local authorities over the last decade shows the benefit of restricting residual waste to increase recycling. And it also shows how local authorities have been able to reduce the costs of disposal. All local authorities in Wales have restricted their residual waste collections in some way. Fortnightly residual waste collection is now the norm and we've seen dramatic increases in levels of recycling as a result. Fifteen of our 22 local authorities have made additional changes, for example, by further reducing collection frequency or bin size. However, we know that more than half of the waste in the black bag can be recycled, and if just half of that were recycled, Wales would then exceed 70 per cent recycling. Welsh Government is supporting WRAP, the WLGA and local authorities across Wales on activities to move us closer towards that 70 per cent target, which we've now set for 2025. That support includes: helping councils move towards the blueprint model; investing in improved recycling facilities; further reductions to bin sizes; focusing on the recycling of non-household waste; targeting the small numbers of people who are still not recycling at all; and further reductions to residual waste collections. We are aware of no evidence linking changes in residual waste collection frequencies to either increased fly-tipping or to impacts on public health. And I should tell Gareth Bennett that incidents of fly-tipping in Wales have reduced by 25 per cent since 2010, despite all of our authorities, as I say, operating some form of residual waste restriction. With regard to the public health aspects of reduced residual collections in Wales, 99 per cent of households are able to access weekly food waste collections across all Welsh council areas. Some also offer separate collection of other products, such as nappies and incontinence pads. This means that many of the odours historically found in black bin waste are removed. Research shows that when food waste is removed from residual waste, there is little risk of flies or gull and rodent predation. We're currently looking at how we might discourage the use of single-use food and drink containers - and I, too, am meeting someone tomorrow, Jenny Rathbone, from a well-known drinks company in the UK - and that includes coffee cups and polystyrene takeaway containers. We're also considering our approach to deposit-return schemes, and it's premature to decide on these issues before the work that I've commissioned is completed. As we said, Wales currently leads the way in the UK in recycling. Simon Thomas mentioned good practice and I have to say, when I attended the British-Irish Council meeting in Guernsey on waste - I think it was in November - the other countries were looking to here, to Wales, to see what we were doing to make sure they could embrace our best practice. But of course we aim to be the first, and Wales, I believe, is a world leader in this field, which is something I think we should all be proud of in this Chamber. The people of Wales have risen to the challenge of increasing recycling rates and we are confident of their ability to recycle more. Diolch.
Welsh: Diolch, Lywydd. Diolch i bawb am gymryd rhan yn y ddadl heddiw. Bydd yr Aelodau wedi fy nghlywed yn dweud droeon fod amlder casgliadau gwastraff gweddilliol yn fater i awdurdodau lleol unigol, ac mae hyn yn caniatàu iddynt ystyried anghenion lleol ac adlewyrchu blaenoriaethau lleol. Gwyddom fod y Blaid Geidwadol yn frwd ynglŷn â lleoliaeth ac ymreolaeth mewn llywodraeth leol, ond fel eu plaid yn San Steffan, ac yn arbennig Eric Pickles, maent i'w gweld yn credu, am ryw reswm, na ddylai lleoliaeth fod yn berthnasol i gasglu gwastraff. Nid oherwydd targedau'r UE yn unig y mae cynyddu cyfraddau ailgylchu a lleihau gwastraff gweddilliol yn bwysig er mai dyna fyddai'r 'Daily Mail' am i bawb ohonom ei gredu wrth gwrs. Mae cynyddu cyfraddau ailgylchu yn bwysig oherwydd ei fod yn lleihau ein hallyriadau carbon. Mae'n arbed arian i'n cynghorau drwy leihau costau gwaredu gwastraff ac mae'n hynod o bwysig i economi gylchol lwyddiannus. Mae Simon Thomas yn llygad ei le: mae pobl Cymru wedi croesawu hyn i'r fath raddau nes ein bod, fel y dywedodd, yn bedwerydd yn y byd bellach o ran casglu gwastraff, ac yn gyntaf yn y DU. Mae tystiolaeth o ddatblygu gwasanaethau gwastraff gan awdurdodau lleol dros y degawd diwethaf yn dangos y fantais o gyfyngu ar wastraff gweddilliol er mwyn cynyddu lefelau ailgylchu. Ac mae hefyd yn dangos sut y mae awdurdodau lleol wedi gallu lleihau costau gwaredu gwastraff. Mae pob awdurdod lleol yng Nghymru wedi cyfyngu ar eu casgliadau gwastraff gweddilliol mewn rhyw ffordd. Casgliadau gwastraff pob pythefnos yw'r norm bellach ac rydym wedi gweld cynnydd dramatig yn y lefelau ailgylchu o ganlyniad. Mae 15 o'n 22 awdurdod lleol wedi gwneud newidiadau ychwanegol, er enghraifft, drwy gyfyngu ymhellach ar amlder casgliadau neu ar faint biniau. Fodd bynnag, gwyddom y gellid ailgylchu mwy na hanner y gwastraff yn y bag du, a phe bai hanner hwnnw'n unig yn cael ei ailgylchu, byddai Cymru'n cyrraedd lefelau ailgylchu uwch na 70 y cant. Mae Llywodraeth Cymru yn cynorthwyo WRAP, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac awdurdodau lleol ledled Cymru gyda gweithgareddau i symud yn nes tuag at y targed hwnnw o 70 y cant a osodwyd gennym yn awr ar gyfer 2025. Mae'r cymorth hwnnw'n cynnwys: helpu cynghorau i symud tuag at y model glasbrint; buddsoddi mewn cyfleusterau ailgylchu gwell; lleihau maint biniau ymhellach; canolbwyntio ar ailgylchu gwastraff annomestig; targedu'r nifer fach o bobl nad ydynt yn ailgylchu o gwbl o hyd; a chyfyngu ymhellach ar gasgliadau gwastraff gweddilliol. Nid ydym yn ymwybodol o unrhyw dystiolaeth sy'n cysylltu newidiadau yn amlder casglu gwastraff gweddilliol i gynnydd mewn tipio anghyfreithlon nac effeithiau ar iechyd y cyhoedd. A dylwn ddweud wrth Gareth Bennett fod achosion o dipio anghyfreithlon yng Nghymru wedi gostwng 25 y cant ers 2010, er gwaethaf y ffaith fod ein holl awdurdodau, fel y dywedais, yn gweithredu rhyw fath o gyfyngiad ar wastraff gweddilliol. O ran agweddau iechyd cyhoeddus llai o gasgliadau gwastraff gweddilliol yng Nghymru, mae 99 y cant o gartrefi yn gallu cael casgliadau gwastraff bwyd wythnosol ar draws holl ardaloedd y cynghorau yng Nghymru. Mae rhai hefyd yn cynnig casgliad ar wahân ar gyfer cynhyrchion eraill, megis cewynnau a phadiau anymataliaeth. Mae hyn yn golygu bod llawer o'r arogleuon a geir yn hanesyddol mewn gwastraff bin du yn cael eu dileu. Pan fo gwastraff bwyd yn cael ei dynnu allan o wastraff gweddilliol, dengys ymchwil nad oes fawr o berygl o bryfed neu o ysglyfaethu gan wylanod a llygod. Ar hyn o bryd rydym yn edrych i weld sut y gallem annog pobl i beidio â defnyddio cynhwysyddion bwyd a diod untro - ac rwyf fi hefyd yn cyfarfod â rhywun yfory, Jenny Rathbone, o gwmni diodydd adnabyddus yn y DU - ac mae hynny'n cynnwys cwpanau coffi a chynhwysyddion cludfwyd polystyren. Rydym hefyd yn ystyried ein hymagwedd tuag at gynlluniau dychwelyd blaendal, ac mae'n rhy gynnar i benderfynu ar y materion hyn cyn i'r gwaith a gomisiynais gael ei gwblhau. Fel y dywedasom, mae Cymru ar hyn o bryd yn arwain y ffordd yn y DU o ran ailgylchu. Crybwyllodd Simon Thomas arfer da ac mae'n rhaid i mi ddweud, pan fynychais gyfarfod y Cyngor Prydeinig-Gwyddelig yn Guernsey ar wastraff - ym mis Tachwedd, rwy'n meddwl - roedd y gwledydd eraill yn edrych ar y fan hon, ar Gymru, i weld yr hyn rydym yn ei wneud i sicrhau y gallent fabwysiadu ein harferion gorau. Ond wrth gwrs, rydym yn anelu i fod yn gyntaf, ac mae Cymru, yn fy marn i, yn arweinydd byd yn y maes hwn, ac mae hynny'n rhywbeth rwy'n meddwl y dylem i gyd fod yn falch ohono yn y Siambr hon. Mae pobl Cymru wedi wynebu'r her o gynyddu cyfraddau ailgylchu ac rydym yn hyderus o'u gallu i ailgylchu mwy. Diolch.