English: I think the Bill is very important in terms of human rights in Wales because it does impact upon human rights in two specific ways. First of all, the functions of the public services ombudsman itself is an important part of the architecture of human rights in Wales. This is a post that gives people who don't have the ability to present complaints themselves or require support to do that a voice, it stands up for people who have suffered some injustice or hardship in one way or another in relation to public services. So, the job itself is important within that architecture, but also the Bill relates to citizens' rights and deals with the rights of other individuals. So, you do need to strike the right balance in terms of human rights. I do need to highlight that the ombudsman himself is subject to equalities and human rights legislation. The Equality Act 2010 and the Human Rights Act 1998 are part of the legislation surrounding the ombudsman. The way that the ombudsman deals with individuals in turn, I think, strengthens the human rights of the people of Wales and provides greater rights for people to make complaints orally if they don't have the skills to do so in writing. It also gives the ombudsman the right to express a view or the views of people within what is described as the protected characteristics. So, the explanatory memorandum does set out how the Bill does impact upon this, but I would argue it doesn't impact upon it negaitvely and, if anything, makes human rights more accessible in Wales and clearer in Wales.
Welsh: Rydw i'n credu bod y Bil yn bwysig iawn o ran hawliau dynol yng Nghymru, a dweud y gwir, achos mae'r Bil yn effeithio ar hawliau dynol mewn dwy ffordd benodol. Yn gyntaf oll, mae swyddogaeth yr ombwdsmon gwasanaethau cyhoeddus ei hunan yn rhan bwysig o bensaernïaeth hawliau dynol yng Nghymru. Dyma swydd sy'n rhoi llais i bobl sydd heb y gallu i roi cwynion gerbron eu hunain, neu sydd angen cefnogaeth i wneud hynny, swydd sydd yno i sefyll dros bobl sydd wedi dioddef rhyw fath o galedi neu anghyfiawnder mewn rhyw ffordd mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus. Felly, mae'r swydd ei hunan yn bwysig yn y bensaernïaeth honno, ond hefyd, wrth gwrs, mae'r Bil yn ymwneud â hawliau y dinesydd ac wedyn, yn ei dro, yn ymwneud â hawliau rhai unigolion eraill. Felly, mae'n rhaid cael y ddysgl yn wastad o safbwynt hawliau dynol yn hynny o beth. Mae angen tanlinellu bod yr ombwdsmon ei hunan yn ddarostyngedig i Ddeddfau cydraddoldeb a hawliau dynol. Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 a Deddf Hawliau Dynol 1998 yn rhan o'r gyfraith dros yr ombwdsmon ei hunan. Wrth gwrs, mae'r ffordd y mae'r ombwdsmon yn ymwneud â'r unigolion yn eu tro, rydw i'n meddwl, yn cryfhau hawliau dynol yng Nghymru, yn rhoi mwy o hawl i bobl fynegi cwynion ar lafar os nad oes gyda nhw sgiliau cyfathrebu ysgrifenedig, ac, wrth gwrs, yn rhoi hawl hefyd i'r ombwdsmon leisio barn a lleisio hawl pobl sydd o fewn beth sy'n cael ei ddisgrifio fel nodweddion gwarchodedig - protected characteristics. Felly mae'r memorandwm esboniadol gyda'r Bil yn gosod allan, yn ei dro, sut mae'r Bil yn effeithio ar hynny, ond byddwn i'n dadlau nad yw'n effeithio'n andwyol, ac, os rhywbeth, yn gwneud hawliau dynol yn fwy hygyrch yng Nghymru ac yn fwy eglur yng Nghymru.