English: Where does this leave us? Well, we know that schools across Wales face a situation where they can't avoid making substantial cuts in order to cope with the financial deficits, and that means, of course, cuts in staffing levels, in resources, in continuing professional development for teachers, and many other aspects of school activities. The teaching unions have drawn our attention to some of these examples. Fewer teachers inevitably will mean that class sizes will increase - something I know that's very close to the heart of the Cabinet Secretary; less individual attention to the learners; an increasing workload for staff, of course, particularly in terms of marking and assessment, and that, in turn - and we will come to this later - leading to greater stress and long-term ill health in many cases. There is an increasing reliance on support staff rather than qualified teachers. The staff-pupil ratio is worsening, as I mentioned, and it's increasingly challenging to give due attention to each pupil. There's also an increasing reliance on headteachers, particularly in smaller schools. Now, headteachers very often have their own teaching timetable but also have to do additional teaching hours in order to ensure that their staff get their planning, preparation and assessment time, which is statutory, of course. As a result, they don't have the time required by them to manage the school that they should have. There are also negative impacts on the curriculum specifically, of course. The reduction in the number of contact hours for curricular subjects is an obvious one, teachers often having to teach a broader range of subjects, which, of course, means that then they teach fewer hours in their area of expertise, and subjects, according to some of the unions, disappearing entirely - music, drama, modern foreign languages, vocational subjects - because, very often, one can't justify running a course with a relatively small number of pupils. That has an impact. We have seen intensification of unnecessary competition, in my opinion, for pupils because of the funding that comes with them, not just between schools, but also between schools and further education colleges in the post-16 sector. There are negative impacts on working conditions too. We see inappropriate use of teachers doing supply in place of their colleagues, where they are in a situation of being under pressure. There is a restructuring of allowances, although those additional responsibilities are still necessary. Staff are agreeing to reduced hours in certain circumstances rather than facing redundancy, and, of course, if they are made redundant, then that redundancy payment is based on the part-time salary. I could go on, of course. Naturally, these ongoing threats to jobs creates an atmosphere of fear and anxiety among the profession. It undermines working conditions and causes stress and ill health, as I've mentioned. I've referred to these figures in the past: 90 per cent of teachers now say that they can't manage their workload within their agreed working hours. Estyn says that teachers in Wales work, on average, 50 hours a week, and it's no surprise, therefore, that we have seen the number of working days lost as a result of stress more than double over the past few years to over 50,000 working days per annum. And the greatest irony in all of this, of course, is that this goes entirely against the Government's own ambition in terms of moving towards the new curriculum - something that we're all eager to see: a curriculum that will be broad, flexible and multidisciplinary - never mind, of course, the Government's desire to promote things like modern foreign languages and STEM subjects, which I mentioned, while we are now struggling to see those parts of the curriculum being delivered as we would want to see. The Government's ambition to provide support to our most vulnerable pupils is also undermined, and to transform the additional learning needs system, and reach the 1 million Welsh speakers too - all of this is being undermined because of the funding situation facing our schools. Now, these cuts, as we all know, have already had an impact on much of the non-statutory activities - music lessons and so on are raised regularly in this Chamber - but now the cuts are having such an effect that they are a threat to statutory requirements too.
Welsh: A ble mae hyn yn ein gadael ni? Wel, rŷm ni'n gwybod bod ysgolion ar draws Cymru yn wynebu sefyllfa lle nad oes modd osgoi gwneud toriadau sylweddol er mwyn ymdopi â'r diffyg ariannol, ac y mae hynny yn golygu, wrth gwrs, toriadau i lefelau staffio, i adnoddau, i gyfleoedd dysgu proffesiynol athrawon, a nifer fawr o agweddau eraill ar weithgaredd yr ysgolion. Mae'r undebau athrawon wedi tynnu'n sylw ni at rai o'r enghreifftiau yma. Mae llai o athrawon, yn anochel, yn mynd i olygu bod maint dosbarthiadau yn mynd i gynyddu - rhywbeth rydw i'n gwybod sy'n agos at galon yr Ysgrifennydd Cabinet; llai o sylw unigol i'r dysgwyr; a chynnydd mewn llwyth gwaith i staff, wedyn, wrth gwrs, yn enwedig o safbwynt marcio ac asesu, a hynny yn ei dro - ac mi ddown ni at hyn hefyd yn nes ymlaen - yn arwain at fwy o straen a mwy o salwch tymor hir mewn sawl achos. Mae yna ddibyniaeth gynyddol ar staff cynorthwyol yn hytrach nag athrawon cymwysedig. Mae'r gymhareb staff-plant yn gwaethygu, fel yr oeddwn i'n sôn, ac mae'n gynyddol heriol i roi'r sylw dyledus i bob plentyn. Mae yna ddibyniaeth gynyddol hefyd, wedyn, wrth gwrs, ar benaethiaid, yn enwedig mewn ysgolion bach. Nawr, mae gan benaethiaid yn aml amserlen ddysgu eu hunain, wrth gwrs, ond yn gorfod gwneud oriau dysgu ychwanegol er mwyn sicrhau bod eu staff nhw yn cael eu hamser cynllunio, paratoi ac asesu statudol. O ganlyniad, nid ydyn nhw'n derbyn yr amser y mae ei angen arnyn nhw i reoli yr ysgol fel y dylen nhw ei gael. Mae yna effeithiau negyddol ar y cwricwlwm yn benodol hefyd, wrth gwrs. Mae lleihad yn nifer yr oriau cyswllt i bynciau cwricwlaidd yn un amlwg, athrawon yn aml yn gorfod dysgu ystod ehangach o bynciau, sydd wedyn yn golygu eu bod nhw'n dysgu llai o oriau o fewn eu harbenigedd hefyd, wrth gwrs, a phynciau weithiau, yn ôl rhai o'r undebau, yn diflannu'n llwyr o'r cwricwlwm - cerddoriaeth, drama, ieithoedd tramor modern, pynciau galwedigaethol - am nad oes modd, yn aml iawn, cyfiawnhau rhedeg cwrs gyda nifer cymharol fach o ddisgyblion hefyd. Mae hynny'n cael effaith. Rydym yn gweld dwysáu cystadleuaeth ddiangen, yn fy marn i, am ddisgyblion, oherwydd yr arian sy'n dod gyda nhw, nid yn unig rhwng ysgolion ond yn enwedig, wrth gwrs, rhwng ysgolion a cholegau addysg bellach yn y sector ôl-16. Mae yna effeithiau negyddol ar amodau gwaith hefyd. Rydym yn gweld defnydd amhriodol o athrawon yn cyflenwi yn lle eu cydweithwyr weithiau, pan maen nhw mewn sefyllfa o fod dan bwysau. Mae yna ailstrwythuro lwfansau yn digwydd, er bod y cyfrifoldebau ychwanegol yna yn dal yn angenrheidiol. Mae staff yn cytuno i leihau oriau mewn rhai amgylchiadau yn hytrach na chael eu diswyddo, ac, wrth gwrs, os ydyn nhw wedyn yn cael eu diswyddo, mae'r tâl diswyddo hwnnw yn seiliedig ar y cyflog rhan-amser. Mi allwn i fynd ymlaen. Yn naturiol, mae'r bygythiadau parhaol yma i swyddi yn creu awyrgylch o ofn ac o ddigalondid ymhlith y proffesiwn. Maent yn tanseilio amodau gwaith ac yn achosi straen a salwch, fel roeddwn yn ei ddweud. Rydw i wedi cyfeirio at y ffigurau yma yn y gorffennol: mae 90 y cant o athrawon yn dweud erbyn hyn na fedran nhw reoli eu llwyth gwaith o fewn yr oriau y maen nhw wedi eu cytundebu i'w gweithio. Mae Estyn yn dweud bod athrawon yng Nghymru yn gweithio, ar gyfartaledd, 50 awr yr wythnos, ac nid oes rhyfedd, felly, ein bod ni wedi gweld nifer y dyddiau gwaith y mae athrawon yn eu colli o ganlyniad i stres wedi mwy na dyblu yn y blynyddoedd diwethaf i dros 50,000 o ddyddiau gwaith y flwyddyn. A'r eironi pennaf, wrth gwrs, yw bod hyn oll yn mynd yn uniongyrchol yn erbyn uchelgais Llywodraeth Cymru o ran symud tuag at y cwricwlwm newydd - rhywbeth yr ydym i gyd, wrth gwrs, yn awyddus i'w weld: cwricwlwm a fydd yn eang, yn hyblyg ac yn rhyngddisgyblaethol - heb sôn, wrth gwrs, am awydd y Llywodraeth i hyrwyddo pethau fel ieithoedd tramor modern, y pynciau STEM yr oeddwn i'n sôn amdanyn nhw, lle'r ydym ni'n awr yn stryglo i weld y rhannau yna o'r cwricwlwm yn cael eu delifro fel y liciem ni. Mae uchelgais y Llywodraeth i roi cefnogaeth i'n disgyblion mwyaf bregus yn cael ei danseilio, ac i drawsnewid y system anghenion dysgu ychwanegol, fel rŷm ni wedi ei weld, a chyrraedd yr 1 filiwn o siaradwyr Cymraeg - mae hyn oll yn cael ei danseilio gan y sefyllfa ariannu sydd yn wynebu yr ysgolion. Nawr, mae'r toriadau yma, fel yr ŷm ni i gyd yn ei wybod, eisoes wedi effeithio ar lawer o weithgareddau anstatudol - mae gwersi offerynnol ac yn y blaen yn cael eu codi yn y Siambr fan hyn yn gyson - ond nawr mae'r toriadau yn brathu i'r fath raddau fel eu bod nhw yn bygwth y gofynion statudol.