English: May I thank the Minister for her statement? May I welcome the details that have been provided and this update on active travel? Of course, we had a brief discussion on this issue of physical fitness in the health committee last week and the Minister will recall that we mentioned the importance of physical fitness and the importance of keeping fit for us all, whatever our age, but particularly as we influence our children, because it does establish a pattern of behaviour for life. Fitness and keep fit - . There are certain studies, as I mentioned last week, that demonstrate a reduction of 30 per cent in blood sugar levels if you are fit, as compared to those who are unfit, a reduction of 30 per cent in blood pressure, and a reduction of 30 per cent in cholesterol levels, and in weight. What is noted there, of course, is that if fitness were a tablet or a drug with that significant reduction of 30 per cent in those elements, everyone would be screaming for NICE to allow us doctors to prescribe it, post haste. That's why fitness deserves far more attention that it's currently given. It's far more effective than most of the drugs available to us in dealing with these issues that I've just mentioned. But if I can return to the statement, that's why I was a little surprised at your third paragraph, when you mentioned that the latest figures on the cost of not keeping fit to the health service in Wales was £51 million each year. I would have thought, given all those costs that we face in dealing with obesity, that the saving in financial terms would be far more than £51 million per annum. That appears to be a very low figure to me, I have to say, in terms of tackling this situation. Specifically, on your commitment under the Active Travel (Wales) Act 2013, can I ask how active travel is considered in the discussions that will take place on the rail franchise? And, specifically, when you mention that more children should be walking or cycling to school, of course, safety issues are given as one reason why people don't actually choose to walk or cycle to school. So how are you actually getting to grips with parents' doubts over safety as part of these active travel issues? Finally, of course, particularly when you mention a workforce that, instead of travelling to work in their cars, is now going to do so either by cycling, running or walking, there are implications in terms of providing facilities to those people, such as toilets, showers and bike sheds to actually go hand in hand with those active travel routes. How are negotiations proceeding to ensure that the facilities are in place to meet the aspirations? Having said all of that, may I welcome the direction of travel, as they would say. Thank you.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei datganiad? A allaf i groesawu'r manylion sydd gerbron ar y diweddariad yma ar deithio llesol? Wrth gwrs, cawsom ni drafodaeth fer ar y pwnc yma o ffitrwydd yn y pwyllgor iechyd yr wythnos diwethaf a bydd y Gweinidog yn cofio i ni sôn am bwysigrwydd ffitrwydd a phwysigrwydd cadw'n heini i ni i gyd, o ba bynnag oedran, ond yn enwedig wrth i ni ddylanwadu ar ein plant achos mae'n sefydlu ymddygiad am oes. Ond mae ffitrwydd o gadw'n heini - . Mae rhai astudiaethau, fel y gwnes i grybwyll wythnos diwethaf, yn dangos gostyngiad o 30 y cant yn lefel y siwgr yn eich gwaed os ydych chi'n ffit o gymharu â phan nad ydych chi'n ffit, gostyngiad o 30 y cant yn eich pwysau gwaed, a gostyngiad hefyd o 30 y cant yn lefel eich colesterol ac yn eich pwysau. Beth sy'n cael ei nodi o hynny, wrth gwrs, ydy petai ffitrwydd yn dablet neu yn gyffur, gyda'r gostyngiad sylweddol yna yn yr elfennau yna o 30 y cant, byddai pawb yn clochdar ac yn sgrechain ar i NICE adael i ni feddygon fod yn ei ragnodi cyn pen dim. Dyna pam mae ffitrwydd yn haeddu llawer mwy o sylw nag mae o'n ei gael. Mae o'n llawer mwy effeithiol na'r rhan fwyaf o dabledi sydd gennym ni i fynd i'r afael efo'r materion hyn. Ond, gan fynd yn ôl at y datganiad, dyna pam roeddwn i'n synnu braidd at eich trydydd paragraff, pan ŷch chi'n dweud bod y ffigurau diweddaraf ynglŷn â'r gost o beidio â chadw'n ffit i'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn £51 miliwn y flwyddyn. Buaswn i'n meddwl, o gofio'r holl gostau yna o fynd i'r afael â gordewdra sydd gennym ni, y byddai'r arbediad yn nhermau ariannol yn llawer mwy na £51 miliwn y flwyddyn. Mae hwnnw jest yn edrych fel ffigwr isel iawn i mi, mae'n rhaid imi ei ddweud, i fynd i'r afael â'r sefyllfa yma. Yn benodol, ar eich ymrwymiad o dan y Ddeddf yma ynglŷn â theithio llesol, a allaf ofyn sut y mae teithio llesol yn cael ei gysidro yn y trafodaethau bydd pobl yn eu cael ar y fasnachfraint rheilffyrdd? Ac, yn benodol, felly, pan ydych chi'n sôn dylai mwy o blant ac ati fod yn cerdded i'r ysgol neu yn seiclo i'r ysgol, wrth gwrs, materion diogelwch sy'n cael eu henwi fel rhai o'r pethau sydd yn amharu ar allu pobl unai i gerdded neu i farchogaeth beic i'r ysgol. Sut ydych yn ymdrin, felly, ag amheuon ynglŷn â diogelwch fel rhan o'r materion teithio llesol yma? Yn olaf, wrth gwrs, hefyd - yn enwedig pan ydych chi'n sôn am weithlu sydd, yn lle mynd yn eu car i'r swyddfa, nawr yn mynd unai i gerdded, rhedeg neu farchogaeth beic i'r swyddfa - mae yna oblygiadau ynglŷn â gorfod datblygu cyfleusterau fel toiledau, cawodydd a storfeydd beiciau i gyd-fynd efo'r llwybrau teithio llesol yma. Sut mae trafodaethau'n mynd ymlaen i wneud yn siŵr bod y cyfleusterau i gyd-fynd efo'r dyhead hefyd mewn lle? Wedi dweud hynny i gyd, a gaf i groesawu, fel y bydden nhw'n dweud yn Saesneg, 'the direction of travel'. Diolch yn fawr.