English: I outlined at Stage 2 that legislative proposals to lower the voting age had been a long time coming. Through a series of votes in this Chamber since May 2013, I feel that we are now committed to the young people of Wales to give the vote to those of 16 and 17 years of age by 2021, and that we do now have to achieve that on their behalf. In October of last year, you'll remember that the Assembly agreed to allow the Assembly Commission to introduce this Bill that would extend the franchise for Assembly elections to those of 16 and 17 years of age. This is not to say that I don't recognise some of the concerns that Members have expressed about some of these proposals. One concern that was raised by Members in Stage 2, and we've heard it again this afternoon, was the inconsistencies in the different ages that we associate with adulthood. In response to this, it's worth reiterating, perhaps, that the expert panel had concluded that there simply isn't a single age at which a young person takes on the responsibilities and rights of an adult citizen. Darren Millar was right in one regard: from birth, all of us are eligible to pay certain taxes, and we can be held criminally responsible at the age of 10. At 16, we can change our names and, at 17, we can hold a licence to drive a car. This makes comparisons between the ages associated with different responsibilities a subjective process. For instance, one of the concerns raised at Stage 2, and again by Darren Millar this afternoon, was that a 16-year-old will be able to vote under this legislation but will not be able to enter a tanning booth or to buy alcohol until they're 18 years of age. However, public health arguments are what underpin setting the age at 18, not to permit anybody from going into tanning booths or to buy alcohol. They're not arguments that relate to an individual's rights as a citizen, and so they are very different in nature.
Welsh: Amlinellais i yng Nghyfnod 2 fod cynigion deddfwriaethol i ostwng yr oedran pleidleisio yn rhai hirddisgwyliedig. Drwy gyfres o bleidleisiau yn y Siambr yma ers mis Mai 2013, rydw i'n teimlo ein bod ni wedi ymrwymo nawr i bobl ifanc Cymru i roi'r bleidlais i'r rhai sy'n 16 ac 17 oed ar gyfer 2021, a bod yn rhaid i ni nawr gyflawni hynny ar eu cyfer nhw. Ym mis Hydref y llynedd, byddwch chi'n cofio bod y Cynulliad yma wedi caniatáu i Gomisiwn y Cynulliad gyflwyno'r Bil yma a fyddai'n ymestyn yr etholfraint ar gyfer etholiadau'r Cynulliad i rai 16 ac 17 oed. Nid yw hyn yn golygu nad wyf yn cydnabod rhai o'r pryderon y mae rhai Aelodau wedi eu mynegi am y cynigion hyn. Un pryder a godwyd gan yr Aelodau yn ystod Cyfnod 2, ac rŷn ni wedi ei glywed e eto'r prynhawn yma, oedd yr anghysondebau yn y gwahanol oedrannau yr ydym yn eu cysylltu â bod yn oedolion. Mewn ymateb i hyn, mae'n werth ailadrodd, efallai, fod y panel arbenigol wedi dod i'r casgliad nad oes un oedran pan fydd unigolyn ifanc yn ysgwyddo cyfrifoldebau a hawliau dinesydd sy'n oedolyn. Ac mi oedd Darren Millar yn gywir yn un peth: o'n genedigaeth, mae pob un ohonom ni'n gymwys i dalu rhai trethi. Gellir ein dal yn gyfrifol yn droseddol yn 10 oed. Yn 16 oed, gallwn newid ein henwau. Yn 17 oed, gallwn feddu ar drwydded i yrru car. Mae hyn yn gwneud cymariaethau rhwng yr oedrannau sy'n gysylltiedig â gwahanol gyfrifoldebau yn broses oddrychol. Er enghraifft, un o'r pryderon a godwyd yng Nghyfnod 2, ac eto gan Darren Millar y prynhawn yma, oedd bod unigolyn 16 oed yn gallu pleidleisio o dan y ddeddfwriaeth yma ond ni fydd yn gallu mynd mewn i fwth lliw haul neu i brynu alcohol tan yn 18 oed. Fodd bynnag, yn y bôn, dadleuon iechyd cyhoeddus sydd wrth wraidd gosod yr oedran o 18 yn yr achos yma i wahardd cyrff ifanc rhag mynd i fwth lliw haul neu i brynu alcohol. Nid dadleuon ydyn nhw ynglŷn â hawliau dinasyddol unigolion, ac felly maen nhw'n wahanol iawn o ran natur y penderfyniadau ar ba oedran.