English: I'd like to take the opportunity to thank Jane Dodds for giving us the opportunity once again to debate a basic income in this Senedd, and I'm pleased to be able to co-submit today's motion. As some of the Members will recall from the debate I led calling for Wales to lead the way and announce a trial for universal basic income here in Wales, one of the key attractions to a basic income for me is that ability to help residents manage - that safety net Jane Dodds alluded to. But it's not just a safety net there; it's the ability to allow residents to thrive, to be that springboard in a period of almost unprecedented change. Colleagues, globally, we do face challenges that cannot be ignored - huge shifts in the way our economies and our societies will work. One of these in particular is the subject of today's debate. And that's the need to restructure our economies to meet the challenge of the climate crisis. Accept it or not, Members - and I hope Members in this Chamber, every single one of us, do accept it - the future of humanity is at risk. If we are to turn our societies carbon neutral, this will not be easy, but I am sure that it does bring great opportunity as well as challenges. Communities like mine, back in Alyn and Deeside, are built around manufacturing, and they should be at the absolute forefront of building the next generation of carbon-neutral products, the pillars of these on energy generation, sustainable transport and the retrofitting of businesses and homes. I was proud to lead a debate calling for Wales to become the first nation in the world to disinvest in pension funds from fossil fuels, and I spoke then about the way these funds could drive investment in the types of new technologies that we need. Today's motion from Jane Dodds is about how we manage that transition. As a trained research and development engineer, which is something quite unusual for elected politics, far from a political adviser, I have the ability to recognise this huge change in our society, and the changes that we face, and the challenges that we face because of automation, digitalisation and artificial intelligence. Those jobs that we consider high skilled will be done by robots, will be done by machines. But this change is happening whether we like it or not, and whether we resist it or not. And we have to manage that transition. One of my roles as an engineer was to manage change, and we must learn from examples where Governments have managed change catastrophically badly. And in my community of Alyn and Deeside, we've seen that first-hand. We still feel the pain of that first-hand. We were thrown to the wolves when deindustrialisation happened in the 1980s. It was an unmanaged set of changes by a Thatcherite ideology. It damaged lives and it damaged life chances. As I say, we still feel the pain in Alyn and Deeside. At the last election, the UK Tories claimed that they recognised this, and they claimed and talked about levelling up. But that just simply hasn't happened. And now - we see it, don't we - they are fast abandoning that ship and these promises, and they're even talking about a return to the Thatcherite nightmare that is associated with Alyn and Deeside - the single biggest mass redundancy in Europe. Acting Presiding Officer, it will fall to more bold forces to manage this change properly, to manage and explore the bold policy solutions like a universal basic income. Our Conservative Members shout, and they have shouted it before, that it can't be done. But didn't they claim that when our beloved NHS was first mooted and then delivered by Welsh Labour? So, colleagues, I do commend this motion to the Senedd today. I do hope colleagues -
Welsh: Hoffwn fanteisio ar y cyfle i ddiolch i Jane Dodds am roi'r cyfle unwaith eto i ni drafod incwm sylfaenol yn y Senedd hon, ac rwy'n falch o allu cyd-gyflwyno'r cynnig heddiw. Fel y bydd rhai o'r Aelodau'n cofio o'r ddadl a arweiniais yn galw ar Gymru i arwain y ffordd a chyhoeddi treial ar gyfer incwm sylfaenol cyffredinol yma yng Nghymru, un o brif atyniadau incwm sylfaenol i mi yw'r gallu i helpu trigolion i ymdopi - y rhwyd ddiogelwch y cyfeiriodd Jane Dodds ati. Ond nid rhwyd ddiogelwch yn unig sydd yno, ond y gallu i ganiatáu i breswylwyr ffynnu, i fod yn sbardun mewn cyfnod o newid sydd bron yn ddigynsail. Mae cymheiriaid, yn fyd-eang, yn wynebu heriau na ellir eu hanwybyddu - newidiadau enfawr yn y ffordd y bydd ein heconomïau a'n cymdeithasau'n gweithio. Un o'r rhain yn arbennig yw testun y ddadl heddiw, sef yr angen i ailstrwythuro ein heconomïau i ymateb i her yr argyfwng hinsawdd. P'un a ydych yn derbyn y peth neu beidio, Aelodau - a gobeithio y bydd yr Aelodau yn y Siambr hon, bob un ohonom, yn ei dderbyn - mae dyfodol y ddynoliaeth mewn perygl. Os ydym am droi ein cymdeithasau'n garbon niwtral, ni fydd hyn yn hawdd, ond rwy'n siŵr ei fod yn creu cyfle mawr yn ogystal â heriau. Mae cymunedau fel fy un i yn Alun a Glannau Dyfrdwy, wedi'u hadeiladu o amgylch gweithgynhyrchiant, a dylent fod ar flaen y gad yn adeiladu'r genhedlaeth nesaf o gynhyrchion carbon niwtral, yn seiliedig yn bennaf ar gynhyrchiant ynni, trafnidiaeth gynaliadwy ac ôl-ffitio busnesau a chartrefi. Roeddwn yn falch o arwain dadl yn galw ar Gymru i fod yn genedl gyntaf y byd i ddadfuddsoddi mewn cronfeydd pensiwn o danwydd ffosil, a siaradais bryd hynny am y ffordd y gallai'r cronfeydd hyn sbarduno buddsoddiad yn y mathau o dechnolegau newydd sydd eu hangen arnom. Mae'r cynnig heddiw gan Jane Dodds yn ymwneud â'r ffordd y rheolwn y newid hwnnw. Fel peiriannydd ymchwil a datblygu hyfforddedig, sy'n rhywbeth eithaf anarferol mewn gwleidyddiaeth etholedig, ymhell o fod yn gynghorydd gwleidyddol, mae gennyf allu i gydnabod y newid enfawr hwn yn ein cymdeithas, a'r newidiadau a wynebwn, a'r heriau a wynebwn oherwydd awtomeiddio, digideiddio a deallusrwydd artiffisial. Bydd y swyddi yr ystyriwn eu bod yn fedrus iawn yn cael eu gwneud gan robotiaid, yn cael eu gwneud gan beiriannau. Ond mae'r newid yn digwydd, hoffi neu beidio, a ph'un a ydym yn ei wrthsefyll ai peidio. Ac mae'n rhaid inni ei reoli. Un o fy rolau fel peiriannydd oedd rheoli newid, a rhaid inni ddysgu o enghreifftiau lle mae Llywodraethau wedi rheoli newid yn drychinebus o wael. Ac yn fy nghymuned i, sef Alun a Glannau Dyfrdwy, rydym wedi gweld hynny'n uniongyrchol. Rydym yn dal i deimlo poen hynny'n uniongyrchol. Cawsom ein taflu i'r bleiddiaid pan ddigwyddodd dad-ddiwydiannu yn yr 1980au ar ffurf cyfres o newidiadau heb eu rheoli, o ganlyniad i ideoleg Thatcheraidd. Fe niweidiodd fywydau ac fe niweidiodd gyfleoedd bywyd. Fel y dywedais, rydym yn dal i deimlo'r boen yn Alun a Glannau Dyfrdwy. Yn yr etholiad diwethaf, honnodd Torïaid y DU eu bod yn cydnabod hyn, a'u bod yn honni ac yn siarad am godi'r gwastad. Ond nid yw hynny wedi digwydd. Ac yn awr - fe'i gwelwn, oni wnawn - maent yn cefnu ar y syniad a'r addewidion hyn yn gyflym, ac maent hyd yn oed yn sôn am ddychwelyd i'r hunllef Thatcheraidd sy'n gysylltiedig ag Alun a Glannau Dyfrdwy - y diswyddiad torfol mwyaf yn Ewrop. Lywydd Dros Dro, mater i rymoedd mwy beiddgar fydd rheoli'r newid hwn yn briodol, rheoli ac archwilio'r atebion polisi beiddgar fel incwm sylfaenol cyffredinol. Mae ein Haelodau Ceidwadol yn gweiddi na ellir ei wneud, ac maent wedi'i weiddi o'r blaen. Ond oni wnaethant honni hynny pan gafodd ein GIG annwyl ei grybwyll yn gyntaf a'i gyflawni gan Lafur Cymru? Felly, gyd-Aelodau, rwy'n cymeradwyo'r cynnig hwn i'r Senedd heddiw. Rwy'n gobeithio y bydd fy nghyd-Aelodau -