English: Thank you for your statement, Minister. If this Government is so concerned about the impact of Brexit on the Welsh NHS, is the Minister comfortable with the admission that the First Minister made to me in committee recently that the Welsh Government hasn't spoken to a single pharmaceutical company about the implications for supply of Brexit but, instead, has left it up to the UK Government? Is he comfortable with the situation, because, like me, he knows there's no real reason to be concerned about the supply of prescription drugs as a result of a 'no deal' departure? There have been some supply problems in recent years, but they're attributed to increased demands from developing countries, an increase in the cost of raw materials and, even possibly, some deliberate market manipulation, and nothing to do with our impending Brexit. One politician recently confirmed that shortages are nothing to do with Brexit when she said, 'Shortages have been a problem for some years. It's a fluctuating problem.' Now, that wasn't a Tory Brexiteer saying it - it was Sandra Gidley, a former MP for the remain-supporting Lib Dems, who is also a pharmacist. Of course, Welsh Government would have known this had they spoken to pharmaceutical companies, rather than just left it up to London. So, when are you going to have these conversations, Minister? Are you ever going to have them, and are you actually going to take control of the matter? Some people argue that patients are being tempted to stockpile ahead of Brexit and, if that's the case, then scaremongering remainers have no-one to blame but themselves for causing the ill to feel paranoid about their future supply, and Welsh Government should hang their heads in shame. Exploiting the vulnerable to further the remainer Welsh Government's devotion to the EU, and to thwarting the will of the Welsh people is nothing short of abuse. And any argument that suggests that delays in importation due to no longer being in a customs union is utter twaddle. The World Trade Organization's pharmaceutical tariff elimination agreement guarantees that medical products will continue to be imported tariff-free, and that same agreement forbids the raising of non-tariff barriers. Not only would the EU be prevented from raising barriers to the import or export of medical products, so would the UK. Furthermore, as a sovereign nation setting its own rules and practices at the border, in theory, we could decide to wave through every single incoming lorry if we felt so inclined, particularly shipments that are evidently pharmaceutical. Even in the customs union, some lorries are stopped and searched for illegal imports and illegal immigrants, but most are waved through regardless of their starting points. Moving on to recruitment and staffing, this Government can't really tell us what effect leaving the EU will have on our staff because they haven't done anything to find out the international make-up of the staff of the NHS. They don't know how many of the staff that are of EU origin working in the NHS are clinically trained. That they don't know this is evident from the fact that they're only now starting to count them. They're now starting to count the number of EU people in social care, only weeks before we're due to leave. Why haven't you done this before? The referendum was over two years ago. How can the Government say that they're worried about the impact of patient care in the event of Brexit, when they don't know how many staff are clinicians from the EU? And if the Minister knew this figure, he'd have said it today. On the day that respected political scientist Sir John Curtice says that remain voters don't have a better understanding of the EU than leavers, I would suggest that, for the sake of the public's respect for politicians, you stop the scaremongering. The public can see through it, just like they did on referendum day in 2016. Out of all the nations in the union, Wales spends the least on its health service and has the worst outcomes for patients. What are you going to do about that, Minister, or are you going to continue blaming it on Brexit? Welsh Government continues to bleat that Brexit in any form will be horrendously expensive and holds out its begging bowl to Westminster, asking for unspecified funds for unspecified costs. It was illuminating that last week the First Minister had to admit that Welsh Government has not undertaken a reliable assessment of the actual cost of preparing for Brexit in any form. So, any assertions by that same Government as to the cost and implications of Brexit have no credibility in the context of Welsh Government's utter failure to do its homework and its decision instead to rely on guesstimates. When will you finally do a proper analysis, Minister? And although the Welsh Government want us to sing, 'Don't blame it on the Minister, don't blame it on the First Minister, don't blame it on the Government. Blame it on Brexit', that doesn't wash - [ Interruption.] That doesn't wash, since it's Labour who have ruined the Welsh NHS, all by themselves, and were doing so years before the referendum. So, before you produce any more scaremongering tactics, just because you want an excuse to ignore the majority decision of Welsh voters to leave the EU, I suggest you actually do some research, talk to the people who are actually going to be doing the work of maintaining supplies, and stop trying to scare the sick and vulnerable. The people of Wales voted to leave the EU, the single market, and the customs union. You've had your instructions, when are you going to do as you're told?
Welsh: Diolch am eich datganiad, Gweinidog. Os yw'r Llywodraeth hon yn poeni gymaint am effaith Brexit ar GIG Cymru, a yw'r Gweinidog yn fodlon â'r cyfaddefiad a wnaeth Prif Weinidog Cymru i mi yn y pwyllgor yn ddiweddar nad yw Llywodraeth Cymru wedi siarad ag un cwmni fferyllol unigol am y goblygiadau i'r cyflenwad yn sgil Brexit ond, yn hytrach, wedi gadael hynny i Lywodraeth y DU? A yw'n fodlon ar y sefyllfa, oherwydd, fel fi, mae'n gwybod nad oes unrhyw reswm gwirioneddol i fod yn bryderus ynghylch y cyflenwad o gyffuriau presgripsiwn o ganlyniad i ymadawiad heb gytundeb? Bu rhai problemau cyflenwi yn y blynyddoedd diwethaf, ond mae hynny i'w briodoli i alwadau cynyddol o wledydd sy'n datblygu, cynnydd yn y gost o ddeunyddiau crai ac, o bosib, ystrywio bwriadol ar y farchnad, a dim byd i'w wneud â Brexit sydd ar fin digwydd. Cadarnhaodd un gwleidydd yn ddiweddar fod prinder yn ddim i'w wneud â Brexit pan ddywedodd, Mae prinder wedi bod yn broblem ers rhai blynyddoedd. Mae'n broblem ansefydlog. Nawr, nid un o'r Brexitiaid Torïaidd oedd yn dweud hynny - ond Sandra Gidley, cyn AS i'r Democratiaid Rhyddfrydol sy'n cefnogi aros, sydd hefyd yn fferyllydd. Wrth gwrs, byddai Llywodraeth Cymru yn gwybod hyn pe byddai wedi siarad â chwmnïau fferyllol, yn hytrach na gadael hynny i Lundain. Felly, pryd ydych chi'n bwriadu cael y sgyrsiau hyn, Gweinidog? Ydych chi'n mynd i'w cael nhw byth, ac ydych chi mewn gwirionedd yn mynd i hawlio rheolaeth dros y mater? Mae rhai pobl yn dadlau bod cleifion yn cael eu temtio i bentyru cyn Brexit. Os yw hynny'n wir, yna nid oes gan y codwyr bwganod sydd eisiau aros neb i'w feio ond y nhw eu hunain am achosi pobl sâl i bryderu am eu cyflenwad yn y dyfodol, a dylai Llywodraeth Cymru fod yn gwrido mewn cywilydd. Mae manteisio ar rai sy'n agored i niwed er mwyn hybu ymroddiad Llywodraeth Cymru i'r UE, gan eu bod nhw eisiau aros, a rhwystro ewyllys pobl Cymru, yn ddim llai na chamfanteisio. Ac mae unrhyw ddadl sy'n awgrymu bod oedi mewn mewnforio yn digwydd oherwydd nad ydym mewn undeb tollau mwyach yn ffwlbri noeth. Mae cytundeb dileu tariff fferyllol Sefydliad Masnach y Byd yn gwarantu y bydd cynhyrchion meddygol yn parhau i gael eu mewnforio yn ddi-dariff, ac mae'r un cytundeb yn gwahardd cyflwyno rhwystrau tariff. Nid yn unig y byddai'r UE yn cael ei atal rhag cyflwyno rhwystrau i fewnforio neu allforio cynhyrchion meddygol, ond byddai'r DU hefyd. At hynny, fel cenedl sofran sy'n gosod ei rheolau a'i harferion ei hun ar y ffin, yn ddamcaniaethol, gallem benderfynu gadael pob lori i mewn os ydym yn teimlo felly, yn enwedig llwythi sy'n amlwg yn llwythi fferyllol. Hyd yn oed yn yr undeb tollau, caiff rhai lorïau eu stopio a'u chwilio am fewnforion anghyfreithlon a mewnfudwyr anghyfreithlon. Ond mae'r rhan fwyaf yn cael sêl bendith i barhau, waeth ble fo'u mannau cychwyn. Gan symud ymlaen at recriwtio a staffio, ni all y Llywodraeth hon mewn gwirionedd ddweud wrthym pa effaith y caiff gadael yr Undeb Ewropeaidd ar ein staff oherwydd nad yw wedi gwneud unrhyw beth i geisio canfod beth yw cyfansoddiad rhyngwladol staff y GIG. Nid yw'n gwybod faint o staff sy'n tarddu o'r UE sy'n gweithio yn y GIG sydd wedi cael hyfforddiant clinigol. Mae ei hanwybodaeth o hyn yn amlwg o'r ffaith mai dim ond yn awr mae'n dechrau eu cyfrif. Nawr mae'n dechrau cyfrif nifer y bobl o'r UE sydd mewn gofal cymdeithasol, dim ond wythnosau cyn ein bod ni i fod i adael. Pam nad ydych chi wedi gwneud hyn o'r blaen? Cynhaliwyd y refferendwm dros ddwy flynedd yn ôl. Sut y gall y Llywodraeth ddweud ei bod yn poeni am yr effaith ar ofal cleifion os digwydd Brexit, pan nad yw'n gwybod faint o staff sy'n glinigwyr o'r UE? A phe byddai'r Gweinidog yn gwybod y ffigur hwn, byddai wedi dweud hynny heddiw. Ar y diwrnod y mae'r gwyddonydd gwleidyddol mawr ei barch Syr John Curtice yn dweud nad oes gan y rhai a bleidleisiodd i aros well dealltwriaeth o'r UE na'r rhai sydd eisiau gadael, byddwn yn awgrymu, er lles parch y cyhoedd tuag at wleidyddion, eich bod yn rhoi taw ar godi bwganod. Gall y cyhoedd weld drwy hyn, fel y gwnaethon nhw ar ddiwrnod y refferendwm yn 2016. O'r holl wledydd yn yr Undeb, Cymru sy'n gwario lleiaf ar ei gwasanaeth iechyd a Chymru sydd â'r canlyniadau gwaethaf i gleifion. Beth ydych chi'n bwriadu ei wneud ynghylch hynny, Gweinidog, neu a ydych chi'n mynd i barhau i roi'r bai am hynny ar Brexit? Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i gwyno bod Brexit ar unrhyw ffurf yn ddychrynllyd o ddrud ac yn gofyn am gardod gan San Steffan, yn gofyn am arian amhenodol ar gyfer costau amhenodol. Roedd yn agoriad llygaid yr wythnos ddiwethaf pan fu'n rhaid i Brif Weinidog Cymru gyfaddef nad yw Llywodraeth Cymru wedi cynnal asesiad dibynadwy o gost wirioneddol paratoi ar gyfer Brexit o unrhyw fath. Felly, nid oes unrhyw hygrededd i honiadau gan y Llywodraeth honno ynghylch cost a goblygiadau Brexit yng nghyd-destun methiant llwyr Llywodraeth Cymru i wneud ei gwaith cartref a'i phenderfyniad yn hytrach i ddibynnu ar amcangyfrifon. Pryd fyddwch chi'n gwneud dadansoddiad priodol, Gweinidog? Ac er bod Llywodraeth Cymru eisiau inni ganu, 'Nid oes bai ar y Gweinidog, nid oes bai ar y Prif Weinidog, nid oes bai ar y Llywodraeth. Rhowch y bai ar Brexit', nid yw hynny'n tycio - [ Torri ar draws.] Nid yw hynny'n tycio, gan mai Llafur sydd wedi difetha GIG Cymru, i gyd ar ei phen ei hun, ac roedd yn gwneud hynny flynyddoedd cyn y refferendwm. Felly, cyn ichi lunio rhagor o dactegau codi bwganod, dim ond oherwydd bod arnoch chi eisiau esgus i anwybyddu penderfyniad mwyafrif pleidleiswyr Cymru i adael yr UE, rwy'n awgrymu eich bod yn gwneud rhywfaint o ymchwil, yn siarad â phobl sydd mewn gwirionedd yn mynd i fod yn gwneud y gwaith o gynnal cyflenwadau, a pheidio â cheisio dychryn pobl sâl ac agored i niwed. Pleidleisiodd pobl Cymru dros adael yr UE, y farchnad sengl, a'r undeb tollau. Rydych chi wedi cael eich cyfarwyddiadau, pryd ydych chi'n mynd i weithredu yn unol â hynny?