English: Members will be aware that I have been asking questions about the dental situation in my constituency of Arfon on a number of occasions, and it is a very grave situation indeed. There are six practitioners in the constituency, but none of them are taking NHS patients. They're not taking adults on the NHS, they're not taking children on the NHS and they're not taking children and young people with disabilities on the NHS, either. So, many of them have to go out of the area to seek dental treatment on the NHS - as far as Dolgellau in some cases, which is an hour and a quarter away in a car, and takes even longer, of course, on a bus. What that means on a practical level very often is that the patients wait until things have gone to an extreme, and have to go to an emergency clinic through NHS Direct once the problem has worsened. And then, that clinic, very often, is at least half an hour away in a car from people's homes in Arfon. Or, if they can't get to the clinic, what happens next is that they turn up at Ysbyty Gwynedd with serious problems. Anecdotally, I hear regular stories about such situations; it's increasing in how often it happens. Therefore, the relatively cheap preventative work simply isn't happening, and what happens is that it becomes an acute emergency case, which, of course, is very expensive. What's very frustrating for dental practitioners in Arfon is that they do have capacity; they have the time to see patients. Half of them do accept private patients, so they have the resources, but they can't take new NHS patients because the contract places a cap on the number of NHS patients that they can accept. They won't be paid if they go beyond that limit. The situation hasn't changed in the past two years. It's wrong to say that the picture I'm painting today is a snapshot, as has been claimed when I have raised this issue previously. The situation is very similar to what it was two years ago. So, I am extremely disappointed that there will be no additional funding and I'm exceptionally disappointed that the move towards better contracts for dentistry on the NHS - that that movement is so slow. That's what the practitioners are telling me in Arfon, too. Therefore, the situation facing new patients and children in my area will continue, despite the best efforts of the committee and this one-day inquiry that you've held. It appears that you've been wasting your time, because the Government doesn't intend to do anything that's hugely different to what they're doing at the moment, and the dental crisis will continue. I am pleased to hear that there is to be an evaluation of recruitment and retention among dentists, and I look forward to seeing the conclusions of that. I would like to ask today whether you will be looking specifically at a shortage of dentists in north Wales and whether there is a case for training dentists in north Wales, in Bangor, exactly as has happened with doctors. Because the arguments are the same: if you train people in a particular area, they do tend to remain in that area, and in that way, they do fill in those gaps that exist in many areas across north Wales. So, I'm sure you will have heard me making the case about doctors. Well, I think the same arguments can be made about dentists too. Thank you.
Welsh: Fe fydd Aelodau yn ymwybodol fy mod i wedi bod yn holi am y sefyllfa ddeintyddol yn fy etholaeth i yn Arfon ar sawl achlysur, ac mae hi yn sefyllfa ddifrifol iawn. Mae yna chwech ymarferwr yn yr etholaeth, ond does yr un ohonyn nhw yn derbyn cleifion ar yr NHS. Dydyn nhw ddim yn derbyn oedolion ar yr NHS, dydyn nhw ddim yn derbyn plant ar yr NHS, a dydyn nhw ddim yn derbyn plant a phobl ifanc efo anableddau ar yr NHS. Felly, mae nifer fawr ohonyn nhw'n gorfod mynd allan o'r ardal i chwilio am driniaeth ddeintyddol ar yr NHS - cyn belled â Dolgellau i rai ohonyn nhw, sydd awr a chwarter i ffwrdd mewn car, ac yn bellach, wrth gwrs, ar fws. Beth mae hynny yn ei olygu yn ymarferol yn aml iawn ydy bod y cleifion yn disgwyl tan fod pethau wedi mynd i'r pen, ac yn gorfod mynd i glinig brys drwy NHS Direct ar ôl i'r broblem waethygu. Ac mae'r clinig hwnnw, yn aml iawn, o leiaf hanner awr mewn car i ffwrdd o lle mae pobl yn Arfon yn byw. Neu, os nad ydyn nhw yn gallu cyrraedd y clinig, beth sy'n digwydd nesaf ydy eu bod nhw'n troi fyny yn Ysbyty Gwynedd efo problemau difrifol iawn. Dwi'n clywed straeon yn rheolaidd ynglŷn â'r sefyllfaoedd yma; mae o'n digwydd yn gynyddol. Felly, dydy'r gwaith ataliol cychwynnol cymharol rhad jest ddim yn digwydd, a beth sy'n digwydd ydy ei fod o'n troi yn achos lle mae angen triniaeth aciwt a drud. Beth sy'n rhwystredig iawn i'r ymarferwyr deintyddol yn Arfon ydy bod ganddyn nhw le; mae ganddyn nhw'r amser i weld cleifion. Mae eu hanner nhw yn derbyn cleifion preifat, felly mae ganddyn nhw'r adnoddau, ond dydyn nhw ddim yn gallu cymryd cleifion NHS newydd ymlaen oherwydd bod y cytundeb yn rhoi cap ar y nifer o gleifion NHS fedran nhw eu derbyn. Dydyn nhw ddim yn cael eu talu os ydyn nhw'n mynd tu hwnt i'r terfyn hwnnw. Dydy'r sefyllfa ddim wedi newid ers dwy flynedd. Mae'n anghywir i ddweud mai snapshot ydy'r darlun dwi'n ei osod gerbron, fel sydd wedi cael ei honni pan dwi wedi codi'r mater yma o'r blaen. Mae'r sefyllfa'n debyg iawn i beth oedd o ddwy flynedd yn ôl. Felly, dwi'n siomedig ofnadwy na fydd yna unrhyw gyllid ychwanegol ar gael, a dwi'n siomedig ofnadwy bod y symudiad tuag at well cytundebau ar gyfer deintyddiaeth ar yr NHS - bod y symudiad yna'n un araf tu hwnt. Dyna beth mae'r ymarferwyr yn ei ddweud wrthyf i yn Arfon hefyd. Felly, mae'r sefyllfa sy'n wynebu cleifion newydd a phlant yn fy ardal i yn mynd i barhau, er gwaethaf ymdrechion clodwiw'r pwyllgor a'r ymchwiliad undydd yma rydych chi wedi'i gynnal. Mae'n ymddangos eich bod chi wedi bod yn gwastraffu'ch amser, achos dydy'r Llywodraeth ddim yn bwriadu gwneud fawr ddim yn wahanol i beth maen nhw'n ei wneud ar hyn o bryd, ac fe fydd yr argyfwng deintyddol yn parhau. Dwi'n falch o glywed fod yna werthusiad yn mynd i fod o ran recriwtio a chadw deintyddion ac yn edrych ymlaen i weld beth fydd casgliadau hwnnw. Hoffwn i ofyn heddiw a fyddwch chi'n edrych yn benodol ar ddiffyg deintyddion yn y gogledd ac a oes yna achos dros hyfforddi deintyddion yn y gogledd, ym Mangor, yn union fel sydd wedi digwydd efo meddygon. Oherwydd yr un ydy'r dadleuon: os ydych chi'n hyfforddi pobl mewn ardal benodol, maen nhw'n tueddu i aros yn yr ardal yna ac yn y ffordd yna yn llenwi'r bylchau sydd yna mewn nifer o ardaloedd ar draws y gogledd. Felly, dwi'n siŵr eich bod chi wedi fy nghlywed i'n gwneud y dadleuon ynglŷn â meddygon. Wel, dwi'n credu bod yr un ddadl yn wir am ddeintyddion hefyd. Diolch.