English: I think, business Minister, we've all been very grateful to Ministers who have taken the time to make a series of public statements on what their response has been to the developing coronavirus crisis, and I think the communications of Welsh Government have been absolutely first class. The way that Ministers have enabled scrutiny to take place, both within the public arena and here, has been absolutely beyond comparison, particularly with the chaos on the other end of the M4. However, there are certain statements that should be made to this place first, and the need for parliamentary scrutiny is different to the need for public scrutiny. And particularly where statements are made that will involve changes to the law and changes to rates of taxation, they should be made to this place before they're made in the public environment, to enable that scrutiny to take place. So, I would seek the support of the Presiding Officer as well in these matters, protecting the rights of this Parliament, and of the Government in ensuring that statements are made to this place, and that the inevitable and correct public scrutiny that Ministers face can do so as well, but I don't believe it should happen instead of parliamentary scrutiny, and so I hope the Government will respond positively to that. At the same, we also know that we are meeting twice over the summer months in order to take some decisions with regard to legislation; I strongly support the recall of this place to do that work. But I'm also aware, and I saw a story in the Financial Times on the weekend, that the United Kingdom Government is railroading legislation that could severely constrain the powers of this place and our right to exercise those powers. I hope that the Welsh Government and the Presiding Office will look favourably at any Member who seeks to raise these matters when we meet during August in order to deal with coronavirus regulations, because I do believe the threats from the United Kingdom Government to the powers that the Welsh people have sought to rest in this place are not something that we should wait to address. The right of this place to articulate its view should be given an opportunity during the summer months, if that is necessary.
Welsh: Rwy'n credu, Trefnydd, ein bod ni i gyd wedi bod yn ddiolchgar iawn i Weinidogion sydd wedi rhoi o'u hamser i wneud cyfres o ddatganiadau cyhoeddus ar beth fu eu hymateb i'r argyfwng coronafeirws datblygol, ac rwy'n credu bod y cyfathrebu gan Lywodraeth Cymru wedi bod o'r radd flaenaf. Mae'r ffordd y mae Gweinidogion wedi galluogi bod craffu yn digwydd, o fewn y maes cyhoeddus ac yma, wedi bod y tu hwnt i gymhariaeth yn llwyr, yn enwedig gyda'r anhrefn ar ben arall yr M4. Fodd bynnag, mae rhai datganiadau y dylid eu gwneud i'r lle hwn yn gyntaf, ac mae'r angen am graffu seneddol yn wahanol i'r angen am graffu cyhoeddus. A phan fo datganiadau'n cael eu gwneud a fydd yn cynnwys newidiadau i'r gyfraith a newidiadau i gyfraddau trethiant, yna dylid eu gwneud gerbron y lle hwn cyn iddyn nhw gael eu gwneud yn y byd cyhoeddus, er mwyn galluogi'r gwaith craffu hwnnw i ddigwydd. Felly, byddwn i'n gofyn am gefnogaeth y Llywydd hefyd i'r materion hyn, gan ddiogelu hawliau'r Senedd hon, a'r Llywodraeth, i sicrhau bod datganiadau'n cael eu gwneud i'r lle hwn, ac y gall y craffu cyhoeddus anochel a chywir y mae'r Gweinidogion yn ei wynebu wneud hynny hefyd, ond nid wyf yn credu y dylai ddigwydd yn lle craffu seneddol. Felly rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth yn ymateb yn gadarnhaol i hynny. Ar yr un pryd, rydym hefyd yn gwybod ein bod yn cyfarfod ddwywaith yn ystod misoedd yr haf er mwyn gwneud rhai penderfyniadau o ran deddfwriaeth; rwyf yn daer o blaid ailgynnull i wneud y gwaith hwnnw. Ond rwy'n ymwybodol hefyd, ac fe welais i stori yn y Financial Times ar y penwythnos, fod Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn gweithredu deddfwriaeth ar frys a allai gyfyngu'n ddifrifol ar bwerau'r lle hwn a'n hawl ni i arfer y pwerau hynny. Rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru a Swyddfa'r Llywydd yn edrych yn ffafriol ar unrhyw Aelod sy'n ceisio codi'r materion hyn pan fyddwn ni'n cyfarfod yn ystod mis Awst er mwyn ymdrin â rheoliadau coronafeirws, oherwydd rwy'n credu nad yw'r bygythiadau gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig i'r pwerau y mae pobl Cymru wedi ceisio eu rhoi yn y lle hwn yn rhywbeth y dylem ni aros i fynd i'r afael â nhw. Dylid rhoi cyfle i'r lle hwn fynegi ei farn yn ystod misoedd yr haf, os oes angen.