English: Thank you, Neil Hamilton, again for your welcome for the refreshed TB eradication programme and for your questions. Actually, you said about Simon Thomas, I didn't refer to the question around the informed purchasing scheme that Simon asked about, and you said that you thought I answered Paul Davies with sadness. We did bring this grant funding forward in the hope that all livestock markets would take it and then use it in the way that we would want. And as I said before - I think it was to Paul Davies - I don't think we're going to get anywhere; I think we are going to have to have a mandatory scheme. So, I have asked officials to look into how that could be introduced, probably through legislation. So, we'll have to work that up. I think it's really important to work collaboratively and it's something I've always done. I mentioned in relation to the delivery plan, it's not a Welsh Government delivery plan, it's owned by ourselves along with farmers and also the veterinary profession. I think that is the only way we're ever going to get a TB-free Wales, which we all want to see. You'll be aware that, when I made my statement in October, I talked about Northern Ireland and what they were doing around trapping badgers and testing them. If they were positive, they were humanely killed and if they were negative, they were vaccinated. We don't have the vaccination available to us at the moment. It's something that I'm hoping will come back next year, maybe late next year, and then holistically I would use it as part of the programme. In relation to the compensation cap, you reiterated what I said, and I do appreciate that some people have invested significant sums of money in pedigree cattle. But, as I say, we will continue to monitor it, but they need to look at ensuring that. You're right about animal health and welfare, and I said in my answer to Simon Thomas that I think this way will be good for the badger population as well. So, whilst I absolutely rule out an England-style cull, because I don't think it works, and the science and the evidence show that, I do think we have to break those chronic herd breakdowns. We cannot have herd breakdowns for 16, 17 years; it's just completely unacceptable to the farmers and to the taxpayer, so we have to have this new approach.
Welsh: Diolch i chi, Neil Hamilton, unwaith eto am eich croeso i'r rhaglen dileu TB ar ei newydd wedd ac am eich cwestiynau. A dweud y gwir, roeddech chi'n dweud am Simon Thomas, wnes i ddim cyfeirio at y cwestiwn am y cynllun prynu ar sail gwybodaeth a ofynnodd Simon, ac roeddech chi'n dweud eich bod yn meddwl fy mod wedi ateb Paul Davies gyda thristwch. Cyflwynwyd y cyllid grant hwn yn y gobaith y byddai pob marchnad da byw yn ei gymryd ac yna'n ei ddefnyddio yn y ffordd y byddem yn ei dymuno. Ac fel y dywedais o'r blaen - rwy'n credu mai wrth Paul Davies oedd hynny - nid wyf i'n credu y cyrhaeddwn ni unrhyw le; rwy'n credu y bydd yn rhaid inni gael cynllun gorfodol. Felly, rwyf wedi gofyn i swyddogion edrych ar y modd y gellid cyflwyno hynny, drwy ddeddfwriaeth yn ôl pob tebyg. Felly, bydd yn rhaid i ni adeiladu ar hynny. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn gweithio ar y cyd ac mae'n rhywbeth yr rwyf wedi ei wneud erioed. O ran y cynllun cyflawni, soniais nad cynllun cyflenwi Llywodraeth Cymru mohono, mae'n eiddo i ni yn ogystal â ffermwyr a'r proffesiwn milfeddygol hefyd. Rwyf o'r farn mai dyna'r unig ffordd y gallwn sicrhau nad oes byth TB yng Nghymru, sef yr hyn yr ydym i gyd yn dymuno ei weld. Byddwch yn ymwybodol, pan wneuthum fy natganiad ym mis Hydref, roeddwn yn siarad am Ogledd Iwerddon a'r hyn y maen nhw'n ei wneud o ran dal moch daear a chynnal profion arnynt. Os oedd y canlyniad yn gadarnhaol, roedden nhw'n cael eu lladd yn ddi-boen ac os oedd yn negyddol, roedden nhw'n cael eu brechu. Nid yw'r brechlyn ar gael i ni ar hyn o bryd. Mae'n rhywbeth yr wyf i'n gobeithio y bydd yn dod yn ei ôl y flwyddyn nesaf, efallai yn ddiweddarach yn y flwyddyn nesaf, ac yna byddwn yn ei ddefnyddio'n gyfannol fel rhan o'r rhaglen. O ran y cap iawndal, roeddech yn ailadrodd yr hyn a ddywedais i, ac rwyf yn deall bod rhai pobl wedi buddsoddi symiau mawr o arian mewn gwartheg pedigri. Ond, fel y dywedais, byddwn yn parhau i'w fonitro, ond mae angen iddynt ystyried yswirio hynny. Rydych chi'n iawn ynglŷn ag iechyd a lles anifeiliaid, ac fel y dywedais yn fy ateb i Simon Thomas, rwy'n credu y bydd y ffordd hon yn llesol i boblogaeth y moch daear hefyd. Felly, er fy mod yn diystyru'n llwyr ddifa yn null Lloegr, gan nad wyf yn credu bod hynny'n gweithio, ac mae'r wyddoniaeth a'r dystiolaeth yn dangos hynny, rwyf yn credu bod yn rhaid i ni chwalu'r buchsesi hynny sydd wedi'u heintio'n gronig. Ni ddylai fod gennym ni fuchesi wedi'u heintio am 16, 17 mlynedd; mae hynny'n gwbl annerbyniol i'r ffermwyr ac i'r trethdalwr, felly mae'n rhaid i ni gael y dull newydd hwn.