English: I thank Members for identifying the role local authorities can and do play. They are crucial to help us in these action plans that we can take here in Wales, not just the Welsh Government, but working with local government and the third sector as well. Further announcements are coming forward from the Welsh Government on our household support grant. It's crucial that we look to our discretionary assistance fund with the extra £14.7 million for the current financial year and, as has been called for, and we're implementing, in continuing those flexibilities, allowing for a greater number and greater frequency of payments for people impacted by the cost-of-living crisis and the withdrawal of the universal credit £20 uplift. But we've also reinstituted our winter fuel assistance from the discretionary assistance fund for off-grid homes, boiler repair grants until the end of March 2022, and, as has been called for, we're running a national benefits take-up campaign, ensuring people receive the financial support that they're entitled to. Again, as has been mentioned, pension credit, it's crucial that we have that campaign, working with the older people's commissioner. Actually, our campaign in March last year did result in a huge uptake of £651,000-plus claimed by those entitled to benefits. I strongly urge the UK Government to run a similar campaign, as have the Scottish Ministers as well, to relieve those financial pressures that they're experiencing. I'd like to just very quickly say 'thank you' to the Equality and Social Justice Committee. Your review on indebtedness - and we responded to that positively last week - was crucial, and you've got a forthcoming inquiry into fuel poverty. The integrity of your work has helped to inform and shape our response to these vital issues, and I think that's part of what the Plaid motion is calling for, that we all work together in this way to make that difference we can make in Wales. Because we do have a more generous social wage in Wales, through initiatives such as our council tax reduction scheme, free prescriptions, the effect of leaving money in the pockets of Welsh citizens. And the tenancy support fund has been mentioned - the £10 million tenancy support fund - which is now not just supporting the private sector, but social housing tenants struggling to repay significant rent arrears. Again, listening to all the points that have been made in this debate this afternoon, our single advice fund, integrated services during the first six months of this year, helping people again to make additional claims of income. And we mustn't forget our self-isolation support scheme, which has actually helped people who are unable to work because they're legally required to self-isolate, and nearly £29 million has been claimed to date. I just want to finally acknowledge that our co-operation agreement with Plaid Cymru has enabled us to commit to extending free school meals. It's been mentioned in this debate, but seeing an additional 196,000 primary school-aged children benefit from the offer of a free, healthy school meal, that's crucially important in how Wales is responding to the cost-of-living crisis. We're also moving forward in terms of the funding for childcare for more families, when parents are in education, and also looking to an extension of support through Welsh-medium education as well. We have got other measures. We've got the young people's guarantee, we've got the real living wage, the commitment to extend that with the First Minister and Deputy Minister for Social Partnership writing to all public bodies to encourage them to lead by example, and our Warm Homes programme benefiting since 2010-11 67,100 households and many more. So, my final point is that these initiatives are making a real difference to the lives of low-income households, but we are aware, as energy prices rise and inflation increases, we need to do more. So, I am organising a round-table conference with key stakeholders, bringing together all the stakeholders and ministerial colleagues on 17 February, very much responding to calls today in this motion to determine what more we can do with the policy levers available to us, and develop that plan of action that will support households across Wales who are at a very real risk of financial harm. But we have to continue to make the strongest representations alongside Scotland and Northern Ireland to the UK Government, which has proven itself callously indifferent to the challenges that people are facing. So, will the Welsh Conservatives, if they're backing this motion, join us in backing our representations that we're making to the UK Government? It is your responsibility now, if you back our motion, to do that, to join us and to back our representations to the UK Government. Back them to make sure they give additional support to schemes such as the warm home discount -
Welsh: Diolch i'r Aelodau am nodi'r rôl y gall ac y mae awdurdodau lleol yn ei chwarae. Maent yn hanfodol i'n helpu yn y cynlluniau gweithredu hyn y gallwn eu gwneud yma yng Nghymru, nid Llywodraeth Cymru yn unig, ond gan weithio gyda llywodraeth leol a'r trydydd sector hefyd. Mae cyhoeddiadau pellach ar y ffordd gan Lywodraeth Cymru ar ein grant cymorth i aelwydydd. Mae'n hanfodol ein bod yn edrych ar ein cronfa cymorth dewisol gyda'r £14.7 miliwn ychwanegol ar gyfer y flwyddyn ariannol gyfredol ac fel y galwyd amdano, rydym yn gweithredu i barhau â'r hyblygrwydd hwnnw, gan ganiatáu mwy o daliadau a thaliadau mwy mynych i bobl yr effeithiwyd arnynt gan yr argyfwng costau byw a diddymu'r codiad o £20 i'r credyd cynhwysol. Ond rydym hefyd wedi ailsefydlu ein cymorth tanwydd gaeaf o'r gronfa cymorth dewisol ar gyfer cartrefi oddi ar y grid, grantiau trwsio boeleri tan ddiwedd mis Mawrth 2022, ac fel y galwyd arnom i'w wneud, rydym yn cynnal ymgyrch genedlaethol i chwyddo'r niferoedd sy'n cael budd-daliadau cenedlaethol, gan sicrhau bod pobl yn cael y cymorth ariannol y mae ganddynt hawl iddo. Unwaith eto, fel y soniwyd, credyd pensiwn, mae'n hanfodol fod gennym yr ymgyrch honno, gan weithio gyda'r comisiynydd pobl hŷn. Mewn gwirionedd, arweiniodd ein hymgyrch ym mis Mawrth y llynedd at gynnydd enfawr o £651,000 a mwy yn yr hyn a hawliwyd gan y rhai sydd â hawl i gael budd-daliadau. Rwy'n annog Llywodraeth y DU yn gryf i gynnal ymgyrch debyg, fel y mae Gweinidogion yr Alban wedi'i wneud hefyd, i leddfu'r pwysau ariannol y maent yn eu hwynebu. Hoffwn ddweud 'diolch' yn gyflym iawn i'r Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol. Roedd eich adolygiad o ddyled yn hollbwysig - ac fe wnaethom ymateb iddo'n gadarnhaol yr wythnos diwethaf - ac mae gennych ymchwiliad ar y ffordd i dlodi tanwydd. Mae uniondeb eich gwaith wedi helpu i lywio a llunio ein hymateb i'r materion hollbwysig hyn, a chredaf fod hynny'n rhan o'r hyn y mae cynnig Plaid Cymru yn galw amdano, ein bod i gyd yn gweithio gyda'n gilydd fel hyn i wneud y gwahaniaeth y gallwn ei wneud yng Nghymru. Oherwydd mae gennym gyflog cymdeithasol mwy hael yng Nghymru, drwy fentrau fel ein cynllun gostyngiadau'r dreth gyngor, presgripsiynau am ddim, effaith gadael arian ym mhocedi dinasyddion Cymru. A chrybwyllwyd y gronfa cymorth i denantiaid - y gronfa cymorth i denantiaid sy'n werth £10 miliwn - sydd bellach nid yn unig yn cefnogi'r sector preifat, ond tenantiaid tai cymdeithasol hefyd sy'n ei chael hi'n anodd ad-dalu ôl-ddyledion rhent sylweddol. Unwaith eto, wrth wrando ar yr holl bwyntiau a wnaed yn y ddadl hon y prynhawn yma, ein cronfa gynghori sengl, gwasanaethau integredig yn ystod chwe mis cyntaf eleni, i helpu pobl unwaith eto i hawlio incwm ychwanegol. A rhaid inni beidio ag anghofio ein cynllun cymorth hunanynysu, sydd wedi helpu pobl nad ydynt yn gallu gweithio oherwydd ei bod yn ofynnol yn gyfreithiol iddynt hunanynysu, ac mae bron i £29 miliwn wedi'i hawlio hyd yma. Hoffwn gydnabod yn olaf fod ein cytundeb cydweithio gyda Phlaid Cymru wedi ein galluogi i ymrwymo i ehangu'r ddarpariaeth o brydau ysgol am ddim. Soniwyd am hynny yn y ddadl hon, ond mae gweld 196,000 ychwanegol o blant oed cynradd yn elwa o'r cynnig o bryd ysgol iach am ddim yn hollbwysig o ran y ffordd y mae Cymru'n ymateb i'r argyfwng costau byw. Rydym hefyd yn symud ymlaen mewn perthynas â chyllid ar gyfer gofal plant i fwy o deuluoedd, pan fydd rhieni mewn addysg, ac yn edrych hefyd ar ymestyn cymorth drwy addysg cyfrwng Cymraeg. Mae gennym fesurau eraill. Mae gennym y warant i bobl ifanc, mae gennym y cyflog byw go iawn, yr ymrwymiad i ymestyn hwnnw gyda'r Prif Weinidog a'r Dirprwy Weinidog Partneriaeth Gymdeithasol yn ysgrifennu at bob corff cyhoeddus i'w hannog i arwain drwy esiampl, ac mae ein rhaglen Cartrefi Clyd yn creu budd ers 2010-11 i 67,100 o aelwydydd a llawer mwy. Felly, fy mhwynt olaf yw bod y mentrau hyn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau aelwydydd incwm isel, ond wrth i brisiau ynni godi a chwyddiant gynyddu, rydym yn ymwybodol fod angen inni wneud mwy. Felly, rwy'n trefnu cynhadledd bord gron gyda rhanddeiliaid allweddol, gan ddwyn ynghyd yr holl randdeiliaid a chyd-Weinidogion ar 17 Chwefror, gan ymateb yn bendant iawn i alwadau yn y cynnig hwn heddiw i benderfynu beth arall y gallwn ei wneud gyda'r ysgogiadau polisi sydd ar gael i ni, a datblygu'r cynllun gweithredu a fydd yn cefnogi aelwydydd ledled Cymru sydd mewn perygl gwirioneddol o niwed ariannol. Ond mae'n rhaid inni barhau i wneud y sylwadau cryfaf ochr yn ochr â'r Alban a Gogledd Iwerddon i Lywodraeth y DU, sydd wedi profi pa mor greulon o ddifater yw hi ynglŷn â'r heriau y mae pobl yn eu hwynebu. Felly, a wnaiff y Ceidwadwyr Cymreig, os ydynt yn cefnogi'r cynnig hwn, ymuno â ni i gefnogi'r sylwadau a gyflwynwn i Lywodraeth y DU? Eich cyfrifoldeb chi yn awr, os ydych yn cefnogi ein cynnig, yw gwneud hynny, ymuno â ni a chefnogi ein sylwadau i Lywodraeth y DU. Cefnogwch hwy i wneud yn siŵr eu bod yn rhoi cymorth ychwanegol i gynlluniau fel y gostyngiad cartrefi cynnes -