English: Again, a very important point, and the additional money that we've given, obviously, we've been able to track that. This year, we agreed to £1 million of funding to support carers, but also £1.7 million has been awarded in total across Carers Wales and Carers Trust Wales as part of the third sector sustainable social services grant. So, we do give money to fund the third sector in order to support carers. I think that's very important, because I think the third sector plays a crucial role in working with carers. I'm pleased that a new three-year third sector sustainable social services grant scheme was announced earlier this year, and it's currently open for applications. Carers are one of the priorities that the grant can support. We also provided £1 million of funding last year and in 2019-20 to local health boards and partnerships to improve awareness of the issues and needs of carers. And this funding can be used within GP surgeries and health centres, as well as improving the engagement of carers when the person they care for is discharged from hospital. So, I think the more that we can make this all available and raise awareness, it's very important - . An example of how carers themselves can be engaged in driving this agenda forward is - and I think Jayne Bryant already mentioned this - the volunteers from Newport Carers Forum, who have been working to update carers notice boards in GP surgeries throughout Newport and to encourage GP practices to appoint carers champions. Regions also need to continue working on and developing integrated seamless care to meet the needs of their population and to support this, and regional partnership boards are using the integrated care fund to support carers, which is intended to strengthen integrated working. And an extra £15 million of funding into the ICF was announced on Carers' Rights Day in November last year, to specifically develop preventative services for adults in need of care and support for carers. But, as Bethan said in her intervention, how do we know we're moving forward? The Welsh Government is committed to monitoring the impact of the social services and well-being Act and publishing data, and I'm pleased to say there is a wide range of work under way to drive forward the evidence base used by the Welsh Government in relation to carers and carers data, including an external evaluation of the 2014 Act. I will also make sure that we look at the research that Jayne Bryant referred to in her contribution. To end, I just want to say this: I absolutely understand that all Assembly Members, stakeholders and, most important of all, carers want to see support for carers improve. I believe that support today is much stronger than before the introduction of the social services and well-being Act. The requirements and rights that we introduced with the 2014 Act about support for carers is stronger than that contained in the previous Carers Strategies (Wales) Measure 2010. That required officials to write plans, but our Act gives real and tangible benefits. But I absolutely acknowledge there is still a long way to go and the current situation isn't perfect, but that doesn't mean that we haven't already achieved a great deal in the three years since the implementation of the Act. My clear objective is to continue our upward trend to ensure that Wales really is caring for all carers and making them know that we value so much the work that they are doing and certainly we could not manage without them.
Welsh: Unwaith eto, mae'n bwynt pwysig iawn, ac yn amlwg, rydym wedi gallu olrhain yr arian ychwanegol rydym wedi'i roi. Eleni, cytunasom i roi £1 filiwn o gyllid i gefnogi gofalwyr, ond hefyd mae cyfanswm o £1.7 miliwn wedi'i ddyfarnu i Gofalwyr Cymru ac Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru fel rhan o grant gwasanaethau cymdeithasol cynaliadwy'r trydydd sector. Felly, rydym yn rhoi arian i ariannu'r trydydd sector er mwyn cefnogi gofalwyr. Rwy'n credu bod hynny'n bwysig iawn, oherwydd rwy'n credu bod y trydydd sector yn chwarae rhan hanfodol wrth weithio gyda gofalwyr. Rwy'n falch fod cynllun grant gwasanaethau cymdeithasol cynaliadwy newydd tair blynedd ar gyfer y trydydd sector wedi'i gyhoeddi'n gynharach eleni, ac mae ar agor ar hyn o bryd ar gyfer ceisiadau. Gofalwyr yw un o'r blaenoriaethau y gall y grant eu cefnogi. Darparwyd £1 filiwn o arian gennym y llynedd hefyd ac yn 2019-20 i fyrddau iechyd lleol a phartneriaethau i wella ymwybyddiaeth o broblemau ac anghenion gofalwyr. A gellir defnyddio'r arian hwn mewn meddygfeydd meddygon teulu a chanolfannau iechyd, yn ogystal â gwella ymgysylltiad â gofalwyr pan fydd yr unigolyn y maent yn gofalu amdanynt yn cael eu rhyddhau o'r ysbyty. Felly, gorau po fwyaf o hyn y gallwn sicrhau ei fod ar gael, rwy'n credu, a chodi ymwybyddiaeth, mae'n bwysig iawn - . Un enghraifft o sut y gall gofalwyr eu hunain gael eu cynnwys yn y gwaith o hyrwyddo'r agenda hon yw - ac rwy'n credu bod Jayne Bryant eisoes wedi crybwyll hyn - gwirfoddolwyr Fforwm Gofalwyr Casnewydd, sydd wedi bod yn gweithio i ddiweddaru hysbysfyrddau gofalwyr mewn meddygfeydd ledled Casnewydd ac i annog practisau meddygon teulu i benodi hyrwyddwyr gofalwyr. Mae angen i ranbarthau barhau i weithio hefyd ar ofal integredig di-dor a'i ddatblygu i ddiwallu anghenion eu poblogaeth a chefnogi hyn, ac mae byrddau partneriaeth rhanbarthol yn defnyddio'r gronfa gofal integredig i gefnogi gofalwyr, a bwriedir iddi gryfhau gweithio integredig. A chyhoeddwyd £15 miliwn o gyllid ychwanegol i'r gronfa gofal integredig ar Ddiwrnod Hawliau Gofalwyr ym mis Tachwedd y llynedd, yn benodol ar gyfer datblygu gwasanaethau ataliol i oedolion sydd angen gofal a chymorth i ofalwyr. Ond fel y dywedodd Bethan yn ei hymyriad, sut y gwyddom ein bod yn symud ymlaen? Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i fonitro effaith y Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant a chyhoeddi data, ac rwy'n falch o ddweud bod amrywiaeth eang o waith ar y gweill i hybu'r sylfaen dystiolaeth a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru mewn perthynas â gofalwyr a data gofalwyr, gan gynnwys gwerthusiad allanol o Ddeddf 2014. Byddaf hefyd yn sicrhau ein bod yn edrych ar yr ymchwil y cyfeiriodd Jayne Bryant ati yn ei chyfraniad. I gloi, rwyf am ddweud hyn: rwy'n deall yn iawn fod holl Aelodau'r Cynulliad, rhanddeiliaid ac yn bwysicaf oll, gofalwyr, am weld y gefnogaeth i ofalwyr yn gwella. Credaf fod y gefnogaeth heddiw lawer yn gryfach na'r hyn ydoedd cyn cyflwyno'r Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant. Mae'r gofynion a'r hawliau a gyflwynasom gyda Deddf 2014 ynghylch cymorth i ofalwyr yn gryfach na'r hyn a gynhwyswyd yn flaenorol ym Mesur Strategaethau Gofalwyr (Cymru) 2010. Roedd hwnnw'n ei gwneud yn ofynnol i swyddogion ysgrifennu cynlluniau, ond mae ein Deddf yn cynnig manteision real a phendant. Ond rwy'n cydnabod yn llwyr fod ffordd bell i fynd o hyd ac nad yw'r sefyllfa bresennol yn berffaith, ond nid yw hynny'n golygu nad ydym wedi cyflawni llawer iawn eisoes yn y tair blynedd ers i'r Ddeddf ddod i rym. Fy amcan clir yw parhau â'n tuedd ar i fyny i sicrhau bod Cymru'n gofalu go iawn am bob gofalwr ac yn gwneud iddynt wybod ein bod yn gwerthfawrogi'r gwaith y maent yn ei wneud yn fawr iawn ac yn sicr ni allem ymdopi hebddynt.