English: Can I thank the committee for their very detailed report on the work that they did from their inquiry? I want to take the opportunity to talk more widely about apprenticeships, before making some comments that I think are probably relevant to recommendations 6 and 7 around apprentice pay. It's clear to me that well-structured training can deliver the skilled workforces that we require, and that remains vital to the future health of the economy in communities across Wales, especially for improving opportunities in our Valleys communities. Apprenticeship opportunities are key for many local economies and I know the value of them in Merthyr Tydfil and Rhymney. Companies like General Dynamics Land Systems UK in Pentrebach have a strong and successful record on apprenticeships, working closely with Merthyr college to deliver the skills that are needed in order to deliver its cutting-edge Ajax family of vehicles to the British army. In south Wales, General Dynamics Land Systems UK currently delivers two four-year apprenticeships in mechanical manufacturing and engineering technical support. Its current 12 apprentices - a number that is growing year on year - will receive an NVQ level 3 and higher national certificate in their fields, and the company is also branching out to provide apprenticeships in non-engineering fields such as quality and facilities. This shows a clear commitment from the company to the constituency, to its employees, and, particularly, to young people, and that is the good news about apprenticeships. In contrast, however, the apprenticeship pay survey 2016, which was undertaken by the UK Department for Business, Energy and Industrial Strategy, points to a number of issues that should concern us, and this links directly with recommendations 6 and 7 around pay levels and the cost of living for apprentices. I was particularly interested in the data around compliance with the national minimum wage and the national living wage. While acknowledging methodology issues and changes in the rates applicable, the survey identifies that, in 14 per cent of cases in Wales, apprentices at levels 2 and 3 were paid below the appropriate minimum wage or national living wage, and that has to be a worry. Furthermore, the survey highlighted that the proportion of apprentices with non-compliant pay increased among those aged 19 to 20 in the second year of their apprenticeship - a further cause for worry. Of course, the responsibility to make sure that apprentices are treated fairly rests with the employer, but businesses clearly need to understand those responsibilities. Research from the Learning and Work Institute Cymru found that a fifth of employers hadn't heard about the apprentice minimum wage and that more than 40 per cent didn't know that off-the-job training needed to be paid. But, most importantly for me, the survey highlights the importance of the UK Government ensuring compliance with such important legislation, and while I'm supportive of the proposals for additional support to apprentices that are set out in the report, we must look to the UK Government to more rigorously uphold the minimum wage and the living wage as that, in turn, secures fairness for everyone, including apprentices. Usefully, the Learning and Work Institute recommended action in three crucial areas: firstly, around raising employer awareness so that all employers are aware of the rules; secondly, clear information setting out minimum wage entitlements at the start of an apprenticeship and more responsibility on training providers to ensure that this happens; and thirdly, better enforcement and support for apprentices when there is a problem. I would add here that I think there is also a responsibility on trade unions to prioritise organising and support for apprentices. Because we all know that apprenticeships can be an exciting pathway to a successful job and career, and we also know that this Welsh Government is committed to a fair work agenda. So, I hope that the Minister would agree that a new fair work commission should take a look at the findings of the survey that I've been quoting from and that it should also be looked at when implementing the new economic contract. I hope that Welsh Government consider how, going forward, the research can also help to further shape our apprenticeship programme in Wales to ensure that those taking up apprenticeships are fairly treated. Finally, I hope that the Minister will be able to write to the UK Government pressing the case for more rigorous enforcement of apprenticeship wages. These are hard-fought-for rights that no Government should allow to be flouted on their watch.
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r pwyllgor am ei adroddiad manwl iawn ar y gwaith a wnaethant o'u hymchwiliad? Rwyf am fanteisio ar y cyfle i siarad yn fwy eang ynglŷn â phrentisiaethau, cyn gwneud rhai sylwadau y credaf eu bod, mae'n debyg, yn berthnasol i argymhellion 6 a 7 ynglŷn â chyflog prentisiaid. Mae'n amlwg i mi y gall hyfforddiant wedi'i strwythuro'n dda sicrhau'r gweithluoedd medrus sydd eu hangen arnom, ac sy'n parhau i fod yn hanfodol i iechyd yr economi mewn cymunedau ledled Cymru yn y dyfodol, yn enwedig ar gyfer gwella cyfleoedd yn ein cymunedau yn y Cymoedd. Mae cyfleoedd prentisiaeth yn allweddol ar gyfer llawer o economïau lleol, a gwn eu gwerth ym Merthyr Tudful a Rhymni. Mae gan gwmnïau fel General Dynamics Land Systems UK ym Mhentre-bach hanes cryf a llwyddiannus mewn perthynas â phrentisiaethau, gan weithio'n agos gyda choleg Merthyr i ddarparu'r sgiliau sydd eu hangen er mwyn darparu eu teulu Ajax arloesol o gerbydau i fyddin Prydain. Yn ne Cymru, mae General Dynamics Land Systems UK ar hyn o bryd yn darparu dwy brentisiaeth bedair blynedd mewn gweithgynhyrchu mecanyddol a chymorth technegol peirianyddol. Bydd eu 12 o brentisiaid presennol - nifer sy'n tyfu o flwyddyn i flwyddyn - yn cael tystysgrif genedlaethol NVQ lefel 3 ac uwch yn eu meysydd, ac mae'r cwmni hefyd yn ehangu i ddarparu prentisiaethau mewn meysydd heblaw peirianneg megis ansawdd a chyfleusterau. Mae hyn yn dangos ymrwymiad clir gan y cwmni i'r etholaeth, i'w weithwyr, ac yn arbennig, i bobl ifanc, a dyna'r newyddion da am brentisiaethau. Mewn cyferbyniad, fodd bynnag, mae arolwg cyflogau prentisiaethau 2016, a wnaed gan Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol y DU, yn cyfeirio at nifer o faterion a ddylai fod o bwys i ni, ac mae hyn yn cysylltu'n uniongyrchol ag argymhellion 6 a 7 ynghylch lefelau cyflog a chostau byw ar gyfer prentisiaid. Roedd gennyf ddiddordeb arbennig yn y data ynghylch cydymffurfio â'r isafswm cyflog cenedlaethol a'r cyflog byw cenedlaethol. Er ei fod yn cydnabod materion sy'n codi o fethodoleg a newidiadau yn y cyfraddau sy'n gymwys, mae'r arolwg yn nodi bod prentisiaid ar lefel 2 a 3, mewn 14 y cant o achosion yng Nghymru, yn cael llai na'r isafswm cyflog priodol neu'r cyflog byw cenedlaethol, ac mae'n rhaid bod hynny'n peri pryder. Yn ogystal, amlygodd yr arolwg fod cyfran y prentisiaid nad yw eu cyflogau'n cydymffurfio yn cynyddu ymhlith rhai rhwng 19 a 20 oed yn ail flwyddyn eu prentisiaeth - achos pryder pellach. Wrth gwrs, y cyflogwr sy'n gyfrifol am wneud yn siŵr fod prentisiaid yn cael eu trin yn deg, ond mae'n amlwg fod angen i fusnesau ddeall y cyfrifoldebau hynny. Canfu ymchwil gan Sefydliad Dysgu a Gwaith Cymru fod un o bob pump cyflogwr heb glywed am yr isafswm cyflog i brentisiaid ac nid oedd dros 40 y cant yn gwybod bod angen talu am hyfforddiant i ffwrdd o'r gwaith. Ond yn bwysicaf i mi, mae'r arolwg yn amlygu pa mor bwysig yw hi fod Llywodraeth y DU yn sicrhau cydymffurfiaeth â deddfwriaeth bwysig o'r fath, ac er fy mod yn cefnogi'r cynigion am gymorth ychwanegol i brentisiaid a nodwyd yn yr adroddiad, rhaid inni ddisgwyl i Lywodraeth y DU gynnal yr isafswm cyflog a'r cyflog byw yn gadarn gan fod hynny, yn ei dro, yn sicrhau tegwch i bawb, gan gynnwys prentisiaid. Yn ddefnyddiol, argymhellodd y Sefydliad Dysgu a Gwaith gamau gweithredu mewn tri maes allweddol: yn gyntaf, ynghylch codi ymwybyddiaeth cyflogwyr fel bod yr holl gyflogwyr yn ymwybodol o'r rheolau; yn ail, gwybodaeth glir yn nodi hawliau i isafswm cyflog ar ddechrau prentisiaeth a mwy o gyfrifoldeb ar ddarparwyr hyfforddiant i sicrhau bod hyn yn digwydd; ac yn drydydd, gwell gorfodaeth a chymorth ar gyfer prentisiaid pan fo problem. Buaswn yn ychwanegu yma fy mod yn credu hefyd fod yna gyfrifoldeb ar undebau llafur i roi blaenoriaeth i drefnu a rhoi cymorth i brentisiaid. Oherwydd mae pawb ohonom yn gwybod y gall prentisiaethau fod yn llwybr cyffrous i yrfa a swydd lwyddiannus, a gwyddom hefyd fod Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i agenda gwaith teg. Felly, gobeithio y byddai'r Gweinidog yn cytuno y dylai comisiwn gwaith teg newydd edrych ar ganfyddiadau'r arolwg y bûm yn dyfynnu ohono ac y dylid edrych arno hefyd wrth weithredu'r contract economaidd newydd. Rwy'n gobeithio bod Llywodraeth Cymru yn ystyried sut, wrth symud ymlaen, y gall yr ymchwil helpu hefyd i roi mwy o siâp i'n rhaglen brentisiaeth yng Nghymru er mwyn sicrhau bod y rhai sy'n ymgymryd â phrentisiaethau yn cael eu trin yn deg. Yn olaf, gobeithio y bydd y Gweinidog yn gallu ysgrifennu at Lywodraeth y DU i bwyso am orfodi cyflogau prentisiaid yn fwy cadarn. Mae'r rhain yn hawliau yr ymladdwyd yn galed i'w cael ac ni ddylai unrhyw Lywodraeth ganiatáu iddynt gael eu diystyru o dan ei gwyliadwriaeth.