English: The local government settlement has improved from the draft to the final. Unfortunately, this change is only from disastrous to bad. I intend to quote the views of a local headteacher and then make five proposals on what can be done to help the situation in local government. The headteacher says: 'I am writing to you to highlight serious concerns I have about the school funding crisis and to enlist your support and commitment towards securing a review of arrangements which would lead to all schools in Wales being funded sufficiently, equitably and transparently. The stark choices I find myself faced with looking ahead to April 2019 are going to be a challenge. The risk to learner entitlement, particularly the most vulnerable, posed by the year-on-year real-term reduction in funding is now at crisis point. 'In recent years, it has become apparent that, despite the best management, our school budgets are not sufficient. We are increasingly unable to deliver core services to the ideal standard and in some instances, not even able to meet statutory requirements. For example, some schools no longer have a qualified teacher in their Nursery class. Neither the headteacher nor the deputy headteacher are provided with their statutory management time allocation, and spending on learning resources and school premises maintenance programmes is negligible.' Clearly, this situation is unsustainable, and you've also got headteachers covering for absent staff to avoid supply cover. 'Furthermore, support staff levels have been drastically reduced, meaning that vulnerability risks aren't being as keenly addressed as they need to be, with this development also inevitably impacting on the quality of provision and workload of remaining members of staff. All of this is happening at a time when Wales' new curriculum and the ALN provision, both of which have the potential to be world leading ventures this should be being celebrated globally.' So, this is from a headteacher who's actually on the side of the Welsh Government in what they're attempting to achieve. The national mission statement for a high-quality education profession to teach our children - . In Swansea, the number of classes taught by unqualified teachers has increased, class sizes are increasing, the needs of ALN pupils are not being met, and vulnerability factors such as those resulting from poverty and deprivation are not being addressed as they should be. Education improvement grant - it does not even provide enough funding to satisfy foundation phase recommendations. The number of schools able to meet the recommended adult-pupil ratio in foundation phase, 1:8 in nursery and reception and 1:15 in years 1 and 2, has decreased. The National Assembly's research briefing entitled 'School Funding in Wales' highlights the following facts. Between the academic year 2010-11 and the current academic year 2018-19, local authority gross expenditure on schools has decreased in real terms by just under 8 per cent. The average amount local authorities spent per pupil in 2018-19 - whilst being £266 higher than that spent in 2010-11 - is a real-term decrease of 7.5 per cent. This is further illustrated in a recent review of the funding experiences of school leaders. The National Association of Head Teachers found that seven out of 10 school leaders think that their budgets will be unsustainable by the 2019 academic year. This is an alarming situation that has reached crisis point. Further pressures facing schools include significant cost pressure as a result of the teachers pension scheme increasing in 2019-20 from 16.48 per cent to an estimated 23 per cent. This represents an unfunded £3 million cost pressure on the delegated schools budget in Swansea alone. It rises to £5 million in 2020-21. The Treasury select committee has called upon the UK Treasury to resolve this issue and release the funding required to Wales from the UK fund that has been established to address pension pressures. The cost of teachers' pay as well as other cost pressures facing schools, such as from the additional responsibilities under the ALN Act, must be fully funded in the final local government finance settlement, ensuring that the core funding required for a future sustainable statutory education provision is appropriately funded as a priority, such as class size reduction, and that local government in future receives a fairer share of the resources available to the Welsh Government. The cost to schools in reduced delegated budget levels in Wales's third-tier governance - with confidence in regional consortia at an all-time low, the impact on learner outcomes of this expensive additional layer of governance really must start to be held up to scrutiny. As a nation, we need to be assured that this additional activity is securing at least the same if not better levels of impact as the extra teachers would have, were this funding being directly allocated to schools. I have suggestions: one, that the Welsh Government continues to put pressure on Westminster for the increase in teacher employer pension contributions to be met; two, I believe that regional consortia are a waste of scarce resources. I accept I could be wrong. Test it - delegate the money for the regional consortia through the schools, and if they value the regional consortia that much, they'll pay into it. If they don't, they'll keep the money for the schools. That the transport grant given out to projects that are bid for during the year is distributed to councils to support current activity via the transport grant. That the additional money put into education allocated for training is given to local authorities to pass on to schools to use at they believe best. That additional funding for implementing ALN is provided from the health and social services budget. I don't expect most, if any, of those - apart from the one about the pensions - to be accepted, but I hope people will look at those because they are a means of not asking for extra money just asking how the current money can be used better.
Welsh: Mae'r setliad llywodraeth leol wedi gwella o'r drafft i'r fersiwn derfynol. Yn anffodus, dim ond o drychinebus i wael fu'r newid hwn. Rwy'n bwriadu dyfynnu barn pennaeth ysgol leol ac yna gwneud pum cynnig ynghylch yr hyn y gellir ei wneud i helpu'r sefyllfa mewn llywodraeth Leol. Dywed y pennaeth: 'Rwy'n ysgrifennu atoch i dynnu sylw at bryderon difrifol sydd gennyf am yr argyfwng cyllido ysgolion ac i ofyn am eich cymorth a'ch ymrwymiad tuag at sicrhau adolygiad o'r trefniadau a fyddai'n arwain at ariannu pob ysgol yng Nghymru yn ddigonol, yn deg ac mewn ffordd dryloyw. Mae'r dewisiadau anodd yr wyf yn eu hwynebu wrth edrych ymlaen at Ebrill 2019 yn mynd i fod yn her. Mae'r risg i hawliau dysgwyr, yn enwedig y rhai mwyaf agored i niwed, a achosir gan y gostyngiad mewn termau real flwyddyn ar ôl blwyddyn yn y cyllid bellach yn argyfwng. 'Yn y blynyddoedd diwethaf, daeth yn amlwg, er gwaethaf y dulliau rheoli gorau, nad yw ein cyllidebau ysgol yn ddigonol. Yn gynyddol, nid ydym ni'n gallu darparu gwasanaethau craidd i'r safon ddelfrydol ac mewn rhai achosion, nid ydym ni hyd yn oed yn gallu diwallu gofynion statudol. Er enghraifft, nid oes gan rai ysgolion athro cymwysedig yn eu dosbarth meithrin mwyach. Nid yw'r pennaeth na'r dirprwy bennaeth yn cael eu dyraniad amser rheoli statudol, ac mae'r gwariant ar adnoddau dysgu a rhaglenni cynnal a chadw adeiladau'r ysgol yn fach iawn.' Yn amlwg, mae'r sefyllfa hon yn anghynaliadwy, a hefyd mae gennych chi benaethiaid sy'n cymryd dosbarthiadau staff sy'n absennol er mwyn osgoi cyflogi staff cyflenwi. 'Ar ben hynny, mae lefelau staff cymorth wedi lleihau'n sylweddol, sy'n golygu nad yw'r peryglon o ran plant agored i niwed yn cael cymaint o sylw ag y mae angen iddynt ei gael, ac mae'r datblygiad hwn hefyd, yn anochel, yn effeithio ar ansawdd y ddarpariaeth a llwyth gwaith yr aelodau staff sy'n weddill. Mae hyn i gyd yn digwydd ar adeg pan ddylai cwricwlwm newydd Cymru a'r ddarpariaeth anghenion dysgu ychwanegol, y ddau â'r potensial i fod yn fentrau blaenllaw yn y byd, fod yn cael eu dathlu ledled y byd.' Felly, mae hwn gan bennaeth sydd mewn gwirionedd ar ochr Llywodraeth Cymru yn yr hyn y mae'n ceisio ei gyflawni. Mae'r datganiad cenhadaeth cenedlaethol ar gyfer proffesiwn addysg o ansawdd uchel i addysgu ein plant - . Yn Abertawe, mae nifer y dosbarthiadau a addysgir gan athrawon heb gymhwyso wedi cynyddu, mae maint dosbarthiadau yn cynyddu, nid yw anghenion disgyblion ag anghenion dysgu ychwanegol yn cael eu bodloni, ac nid yw ffactorau agored i niwed fel y rhai sy'n deillio o dlodi ac amddifadedd yn cael y sylw y dylent ei gael. Y grant gwella addysg - nid yw hyd yn oed yn darparu digon o gyllid i fodloni'r argymhellion ar gyfer y cyfnod sylfaen. Mae nifer yr ysgolion sy'n gallu bodloni'r gymhareb oedolyn-disgyblion a argymhellir yn y cyfnod sylfaen, 1:8 yn y meithrin a derbyn ac 1:15 ym mlynyddoedd 1 a 2, wedi gostwng. Mae briff ymchwil y Cynulliad Cenedlaethol sy'n dwyn y teitl 'Ariannu Ysgolion yng Nghymru' yn tynnu sylw at y ffeithiau canlynol. Rhwng y flwyddyn academaidd 2010-11 a'r flwyddyn academaidd gyfredol, 2018-19, mae gwariant gros awdurdodau lleol ar ysgolion wedi gostwng mewn termau real a hynny gan ychydig yn llai nag 8 y cant. Mae'r swm cyfartalog y gwariodd awdurdodau lleol fesul disgybl yn 2018-19 - er ei fod £266 yn uwch na'r swm a wariwyd yn 2010-11 - yn ostyngiad termau real o 7.5 y cant. Dangosir hyn ymhellach mewn adolygiad diweddar o brofiadau ariannu arweinwyr ysgolion. Canfu Cymdeithas Genedlaethol y Prifathrawon bod saith o bob 10 arweinydd ysgol yn credu y bydd eu cyllidebau yn anghynaliadwy erbyn blwyddyn academaidd 2019. Mae hon yn sefyllfa frawychus sydd erbyn hyn yn argyfwng. Mae'r pwysau ychwanegol y mae ysgolion yn eu hwynebu yn cynnwys pwysau costau sylweddol o ganlyniad i gynyddu cynllun pensiwn athrawon yn 2019-20 o 16.48 y cant i amcangyfrif o 23 y cant. Mae hyn yn cynrychioli pwysau cost nas ariennir o £3 miliwn ar y gyllideb ysgolion ddirprwyedig yn Abertawe yn unig. Bydd yn codi i £5 miliwn yn 2020-21. Mae pwyllgor dethol y Trysorlys wedi galw ar Drysorlys y DU i ddatrys y mater hwn a rhyddhau'r cyllid sydd ei angen i Gymru o gronfa'r DU sydd wedi'i sefydlu i ymdrin â'r pwysau yn sgil pensiynau. Mae'n rhaid ariannu cost cyflogau athrawon yn ogystal â phwysau costau eraill sy'n wynebu ysgolion, er enghraifft o'r cyfrifoldebau ychwanegol o dan y Ddeddf Anghenion Dysgu Ychwanegol, yn llawn yn y setliad cyllid llywodraeth leol terfynol, gan sicrhau bod y cyllid craidd sydd ei angen ar gyfer darpariaeth addysg statudol gynaliadwy yn y dyfodol yn briodol fel blaenoriaeth, megis lleihau maint dosbarthiadau, a bod llywodraeth leol yn y dyfodol yn cael cyfran decach o'r adnoddau sydd ar gael i Lywodraeth Cymru. Mae'n rhaid i'r gost i ysgolion o ran lefelau cyllideb ddirprwyedig llai yn nhrydedd haen llywodraethu Cymru - a'r hyder mewn consortia rhanbarthol yn is nag y bu erioed, yr effaith ar ddeilliannau dysgwyr yn sgil yr haen ychwanegol ddrud hon o lywodraethu, ddechrau bod yn destun gwaith craffu. Fel cenedl, mae angen inni fod yn sicr bod y gweithgaredd ychwanegol hwn yn sicrhau o leiaf yr un effaith, os nad gwell effaith ag y byddai'r athrawon ychwanegol wedi eu cael, pe byddai'r cyllid hwn yn cael ei ddyrannu yn uniongyrchol i ysgolion. Mae gennyf awgrymiadau: un, bod Llywodraeth Cymru yn parhau i roi pwysau ar San Steffan i fodloni'r cynnydd mewn cyfraniadau pensiwn cyflogwr i athrawon; dau, rwy'n credu bod consortia rhanbarthol yn gwastraffu adnoddau prin. Rwy'n derbyn y gallwn fod yn anghywir. Rhowch gynnig arno - dirprwywch yr arian ar gyfer y consortia rhanbarthol drwy'r ysgolion, ac os ydyn nhw'n gwerthfawrogi'r consortia rhanbarthol cymaint â hynny, byddan nhw'n talu tuag ato. Os nad ydyn nhw, byddan nhw'n cadw'r arian ar gyfer yr ysgolion. Bod y grant trafnidiaeth a roddir i brosiectau y cynigir amdanyn nhw yn ystod y flwyddyn yn cael ei ddosbarthu i gynghorau i gefnogi gweithgarwch presennol drwy'r grant trafnidiaeth. Bod yr arian ychwanegol a roddir i addysg sydd wedi'i ddyrannu ar gyfer hyfforddiant yn cael ei roi i awdurdodau lleol i'w drosglwyddo i ysgolion i'w defnyddio yn y modd sydd orau yn eu barn nhw. Bod cyllid ychwanegol ar gyfer gweithredu anghenion dysgu ychwanegol yn cael ei ddarparu o'r gyllideb iechyd a gwasanaethau cymdeithasol. Nid wyf yn disgwyl i'r rhan fwyaf o'r rhain, os o gwbl - ar wahân i'r un ynghylch pensiynau - gael eu derbyn, ond rwy'n gobeithio y bydd pobl yn eu hystyried oherwydd eu bod yn ffordd o beidio â gofyn am arian ychwanegol, dim ond gofyn sut y gellid gwneud defnydd gwell o'r arian presennol.