English: Members of the Senedd will know that I'm also determined to advocate for the arts sector in and across Wales, and have long championed in this place and outside of it that the Welsh Government deploy activist measures to stabilise the health of the arts sector, following a decade of UK Government austerity measures. That was the landscape we were in. Since the COVID-19 outbreak has ravaged humanity, we are in a different place again. So, as such, I fully welcome the important and timely piece of work from the Culture, Welsh Language and Communications Committee. Its report into the impact of the COVID-19 outbreak on the arts sector in Wales presents us now here in Wales with some very key issues, underscored by others, including UK Music. It is right that when nations are exposed to a national pandemic and crisis of this scale, the very first duty of Government is to protect its citizens, and I applaud the Welsh Government actions. But it is no hyperbole when I state to you for the record that the arts sector is now in the gravest and most stark danger it has faced to date, and I will take an unusual action as the Labour and Co-operative Member for Islwyn, to quote from a recent leading article from The Times in London, briefly. It stated on 15 June: 'In times of danger and of celebration, live orchestral music provides solace and instils hope. Yet the global pandemic threatens terminal damage to Britain's orchestras. In a letter to The Times today, some of the world's most eminent conductors warn that without a substantial injection of money, Britain's musical organisations may be forced to close amid a precipitous collapse in the economy. Demands on the public finances are pressing, yet emergency aid in this case is not only justified, but as has been stated, is vital for the nation's soul.' So, there can surely be nobody here in this Senedd who does not wholeheartedly agree with this Welsh Senedd report's first recommendations, namely that the Welsh Government should lobby the UK Government to urge that the self-employed income support scheme continues beyond May 2020, and the job retention scheme continues beyond October 2020, and, too, the self-employed income support scheme is revised to ensure no freelance workers fall through the gaps in eligibility for that scheme. In 2008, the UK Labour Government bailed out the banks with a massive capital injection. In 2020, the arts sector in Wales and the UK requires a large-scale capital injection of principally UK Government money, followed by Welsh Government's strong support and a clear strategic direction. And I will say that this is not just the opinion of me, a socialist arts/music lover from Islwyn. It is also a qualified opinion of leading conductors and cultural thinkers, international musicians like Nicola Benedetti and Sir Karl Jenkins and Sheku Kanneh-Mason, who all supported my commissioned report, 'Land of Song'. The Times, in concluding, states: 'The economics will need careful planning, but organisations must be given a breathing space in trying to make this work. If they close, the cultural loss will be irreplaceable, and future generations will not likely forgive those who allowed it.' Deputy Llywydd, Wales, a land of song famed for its culture, its heritage and its music, faces a cultural reckoning like never before. Future generations of Wales will look to us individually here and collectively in this Welsh Parliament, in this Senedd, at this moment in history, and ask, rightly, 'What did they do to safeguard our nation's precious cultural heritage?' Thank you.
Welsh: Bydd yr Aelodau o'r Senedd yn gwybod fy mod innau hefyd yn benderfynol o hyrwyddo'r sector celfyddydau yng Nghymru a ledled Cymru, ac rwyf wedi dadlau ers tro yn y lle hwn a thu hwnt y dylai Llywodraeth Cymru ddefnyddio mesurau gweithredol i sefydlogi iechyd y sector celfyddydau, yn dilyn degawd o fesurau cyni Llywodraeth y DU. Dyna'r dirwedd roeddem ynddi. Ers i argyfwng COVID-19 fwrw ei lid ar y ddynoliaeth, rydym mewn lle gwahanol eto. Felly, rwy'n croesawu'n llawn y gwaith pwysig ac amserol gan y Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu. Mae ei adroddiad ar effaith yr argyfwng COVID-19 ar y sector celfyddydau yng Nghymru yn creu problemau allweddol iawn inni yma yng Nghymru, problemau y tynnwyd sylw atynt gan eraill, gan gynnwys UK Music. Pan fydd gwledydd yn agored i bandemig cenedlaethol ac argyfwng ar y raddfa hon, mae'n briodol mai dyletswydd gyntaf un y Llywodraeth yw diogelu ei dinasyddion, ac rwy'n cymeradwyo camau gweithredu Llywodraeth Cymru. Ond nid yw'n ormodiaith pan fyddaf yn dweud wrthych ar gyfer y cofnod fod y sector celfyddydau bellach yn wynebu'r perygl mwyaf difrifol a wynebodd erioed, ac rwyf am roi camau anarferol ar waith fel yr Aelod Llafur a Chydweithredol dros Islwyn, a dyfynnu'n fyr o erthygl olygyddol yn ddiweddar yn The Times yn Llundain. Nododd ar 15 Mehefin: Mewn cyfnod o berygl ac o ddathlu, mae cerddoriaeth gerddorfaol fyw yn darparu cysur ac yn meithrin gobaith. Ac eto mae'r pandemig byd-eang yn bygwth gwneud difrod terfynol i gerddorfeydd Prydain. Mewn llythyr at The Times heddiw, mae rhai o arweinyddion cerddorfeydd amlycaf y byd yn rhybuddio y gallai fod rhaid i sefydliadau cerddorol Prydain gau wrth i'r economi fethu oni bai eu bod yn cael chwistrelliad sylweddol o arian. Mae'r galwadau ar gyllid cyhoeddus yn fawr, ac eto mae cymorth brys yn yr achos hwn nid yn unig yn gyfiawn, ond fel y dywedwyd, mae'n hanfodol er lles enaid y genedl. Felly, does bosibl fod neb yma yn y Senedd hon nad yw'n cytuno'n llwyr ag argymhellion cyntaf adroddiad Senedd Cymru, sef y dylai Llywodraeth Cymru lobïo Llywodraeth y DU i'w hannog i barhau'r cynllun cymorth incwm i'r hunangyflogedig y tu hwnt i fis Mai 2020, a bod y cynllun cadw swyddi'n parhau y tu hwnt i fis Hydref 2020, a bod y cynllun cymorth incwm i'r hunangyflogedig yn cael ei ddiwygio hefyd i sicrhau nad oes unrhyw weithwyr llawrydd yn disgyn drwy'r bylchau o ran eu cymhwysedd ar gyfer y cynllun hwnnw. Yn 2008, achubwyd y banciau gan Lywodraeth Lafur y DU drwy roi chwistrelliad enfawr o gyfalaf iddynt. Yn 2020, mae'r sector celfyddydau yng Nghymru a'r DU yn gofyn am chwistrelliad cyfalaf ar raddfa fawr o arian Llywodraeth y DU yn bennaf, gyda chefnogaeth gref Llywodraeth Cymru a chyfeiriad strategol clir i ddilyn. Ac rwy'n dweud nad fy marn i - sosialydd o Islwyn sy'n dwli ar y celfyddydau a cherddoriaeth - yn unig yw hon. Dyma farn arweinyddion cerddorfeydd blaenllaw a meddylwyr diwylliannol, cerddorion rhyngwladol fel Nicola Benedetti a Syr Karl Jenkins a Sheku Kanneh-Mason, a gefnogodd yr adroddiad a gomisiynais, 'Gwlad y Gân'. Wrth gloi, mae The Times yn nodi: Bydd angen cynllunio'r economeg yn ofalus, ond mae'n rhaid rhoi lle i sefydliadau anadlu a cheisio gwneud i hyn weithio. Os byddant yn cau, bydd y golled ddiwylliannol yn anadferadwy, ac ni fydd cenedlaethau'r dyfodol yn debygol o faddau i'r rhai a adawodd i hynny ddigwydd. Ddirprwy Lywydd, mae Cymru, gwlad y gân sy'n enwog am ei diwylliant, ei threftadaeth a'i cherddoriaeth, yn wynebu bygythiad diwylliannol fel nas gwelwyd erioed o'r blaen. Bydd cenedlaethau'r dyfodol yn edrych arnom fel unigolion yma a chyda'n gilydd yn y Senedd hon ar yr adeg hon mewn hanes, ac yn gofyn, yn briodol, 'Beth a wnaethant i ddiogelu treftadaeth ddiwylliannol werthfawr ein cenedl?' Diolch.