English: Substance misuse is a major health issue that affects individuals, families and communities. The Public Health Wales 'Making a Difference' report published in July this year highlighted the scale of the problem of substance misuse, which shows the continued challenges that we face. The report highlights the threat alcohol misuse poses to public health in Wales, as it's a major cause of death and illness with high costs to the NHS, society and the economy. For example, alcohol is associated with more than 6,000 cases of domestic violence each year. As well as rising concerns about the impact of alcohol misuse, the fast-changing nature of the drug misuse landscape presents new challenges to policy makers, commissioners, and treatment agencies. As a Government, we invest almost £50 million annually to deliver the commitments in our 10-year substance misuse strategy, 'Working Together to Reduce Harm', which was published in 2008. The Welsh Government approach in our strategy is rooted in a harm-reduction approach, which recognises addiction as a health and care issue, as opposed to one that's solely related to criminal justice. Our overarching strategy is built around four key aims: preventing harm, support for substance misusers, supporting and protecting families, and tackling the availability of substances and protecting individuals and communities via enforcement activity. Our overall aim is to ensure that people in Wales are aware of the dangers of and the impact of substance misuse in order to help make informed choices and to know where they can seek information, help and support, if they need it. Since our strategy was launched, we have seen sustained improvements in waiting times for drug and alcohol treatment and other outcomes for this vulnerable and hard-to-reach group, and it's vital that we maintain this momentum. We cannot make the progress that we want without the support and the expertise of others. We therefore work in strong partnership with the third sector, health, local government and the criminal justice agencies. The latest delivery plan sets out in detail the specific actions that will be undertaken over the next two to three years in support of our strategy to make the further progress that we want to make on this challenging and fast-moving agenda. This is a plan that has a greater emphasis on prevention, tackling alcohol-related harm and recognising the role that wider primary care services can make to detecting and responding to individuals dealing with substance misuse. Working in partnership will be critical to successful implementation, and our seven area planning boards are key to taking this work forward as they continue to commission and deliver the range of services in their local areas relating to tackling substance misuse. This plan continues to build on the range of awareness-raising initiatives that we have established, such as DAN 24/7, our bilingual substance misuse helpline. We have also rolled out a national training programme on new psychoactive substances across Wales to ensure that professionals who come into contact with individuals using or considering using these substances have the knowledge they need to provide the necessary information, advice and support. Early intervention and education are critical in this agenda, and through our all-Wales schools liaison core programme, we are working with the four Welsh police forces to educate pupils on a range of personal and social issues, including substance misuse, domestic abuse and sexual exploitation. The programme is run in all primary and secondary schools across Wales and is well regarded by headteachers and others in local areas. Recent developments suggest a growing concern about the use of image and performance-enhancing drugs. Therefore, education relating to the implications of using these drugs is also important, particularly in relation to sport. We'll be holding the first cross-agency symposium to highlight the problem of the misuse of drugs in sport and the wider related social issues shortly. This will also link to the wider work Public Health Wales is undertaking, which is aimed at evidencing the nature, scale and harms associated with steroids and image and performance-enhancing drugs. Following extensive engagement with stakeholders during its development, our delivery plan was formally consulted on between January and March of this year. Forty-nine responses were received from a wide range of organisations, and these have informed the final plan that you see before you today. As the plan illustrates, we are clear about the contribution that tackling substance misuse can make to achieving the goals set out in the Well-being of Future Generations Act, and we have developed this latest plan very much in line with that groundbreaking legislation. High-level substance misuse outcomes have been mapped against the relevant goals so that the links are clear and explicit. The plan is underpinned by the principles of prudent health and care, and this is an area that can demonstrate good examples of prudent healthcare in practice. I am grateful to those Members who have previously served on the Health and Social Care Committee, who carried out two inquiries on substance misuse, and the new plan incorporates all the recommendations from those inquiries. As a result of the collaborative and inclusive partnership approach taken in developing the plan, responses to the consultation were very positive. The vast majority of respondents agreed with the outcomes described under each of our aims. A number of responses highlighted areas that could be addressed in order to further strengthen the delivery plan, and an example of this is the need to ensure that services are accessible for all potential service users, including those with protected characteristics. In terms of reducing harm, some felt that there was a need to ensure that further work is undertaken to train all professionals who come into contact with the general public to recognise the signs of substance misuse issues. Also, addressing the cultural change needed to reduce harmful drinking was seen by some as a priority. Respondents also commented that more action was needed on preventing a drug overdose in the first place. We have rolled out our naloxone programme, but it was felt that other harm-reduction approaches should also be promoted, such as helping people who misuse substances to understand the risks, the signs of overdose, the dangers of poly drug use, and encouraging the use of less risky drug administration methods. These and more other helpful suggestions were received during the consultation process and they have been incorporated in order to further strengthen our plan. So, to conclude, I commend this motion to the Chamber and I support the amendments tabled by Paul Davies. On the first amendment, I agree that we must recognise the problems inherent in the delivery of substance misuse services, given the complexities of supporting somebody with these issues. This is illustrated by the fact that not all individuals may be free from drugs or alcohol at the end of their treatment, as, for many, it will be a lifelong battle. On the second amendment, we will be reflecting on the latest data. We use and continue to use the data from the substance misuse national database in order to work with area planning boards to put in place plans to address any concerns or areas of development. Therefore, we're also pleased to support this amendment. So, I look forward to contributions in the debate. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Mae camddefnyddio sylweddau yn fater iechyd pwysig sy'n effeithio ar unigolion, teuluoedd a chymunedau. Roedd adroddiad Iechyd Cyhoeddus Cymru 'Gwneud Gwahaniaeth' a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf eleni yn dangos maint problem camddefnyddio sylweddau, sy'n dangos yr heriau parhaus sy'n ein hwynebu. Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y bygythiad y mae camddefnyddio alcohol yn ei beri i iechyd cyhoeddus yng Nghymru; mae'n un o brif achosion marwolaethau a salwch ac mae'n costio llawer i'r GIG, i gymdeithas ac i'r economi. Er enghraifft, mae alcohol yn gysylltiedig â mwy na 6,000 o achosion o drais domestig bob blwyddyn. Yn ogystal â phryderon cynyddol am effaith camddefnyddio alcohol, mae'r newidiadau cyflym i dirwedd camddefnyddio cyffuriau'n cyflwyno heriau newydd i wneuthurwyr polisi, comisiynwyr, ac asiantaethau triniaeth. Fel Llywodraeth, rydym yn buddsoddi bron £50 miliwn y flwyddyn i gyflawni'r ymrwymiadau yn ein strategaeth camddefnyddio sylweddau 10 mlynedd, 'Gweithio Gyda'n Gilydd i Leihau Niwed', a gyhoeddwyd yn 2008. Mae dull gweithredu Llywodraeth Cymru yn y strategaeth yn seiliedig ar leihau niwed, sy'n cydnabod bod dibyniaeth yn fater iechyd a gofal, yn hytrach nag un sy'n ymwneud â chyfiawnder troseddol yn unig. Mae ein strategaeth gyffredinol wedi'i hadeiladu o amgylch pedwar nod allweddol: atal niwed, cymorth i gamddefnyddwyr sylweddau, cefnogi ac amddiffyn teuluoedd, a mynd i'r afael ag argaeledd sylweddau ac amddiffyn unigolion a chymunedau drwy weithgarwch gorfodi. Ein nod cyffredinol yw sicrhau bod pobl yng Nghymru yn ymwybodol o beryglon ac effaith camddefnyddio sylweddau er mwyn helpu i wneud dewisiadau doeth a gwybod ble y gallant ddod o hyd i wybodaeth, help a chymorth, os oes angen. Ers inni lansio ein strategaeth, rydym wedi gweld gwelliannau parhaus mewn amseroedd aros am driniaeth cyffuriau ac alcohol a chanlyniadau eraill i'r grŵp hwn o bobl sy'n agored i niwed ac yn anodd eu cyrraedd, ac mae'n hanfodol ein bod yn cynnal y momentwm hwn. Ni allwn wneud y cynnydd yr hoffem ei wneud heb gefnogaeth ac arbenigedd pobl eraill. Felly, rydym yn gweithio mewn partneriaeth gref â'r trydydd sector, y maes iechyd, llywodraeth leol a'r asiantaethau cyfiawnder troseddol. Mae'r cynllun cyflawni diweddaraf yn nodi'n fanwl y camau penodol a gymerir dros y ddwy i dair blynedd nesaf i ategu ein strategaeth i wneud y cynnydd pellach yr hoffem ei wneud ar yr agenda heriol hon sy'n symud yn gyflym. Mae hwn yn gynllun sy'n rhoi mwy o bwyslais ar atal, ymdrin â niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol a chydnabod y rhan y gall gwasanaethau gofal sylfaenol ehangach ei chwarae i ddod o hyd i unigolion sy'n ymdrin â chamddefnyddio sylweddau ac ymateb iddynt. Bydd gweithio mewn partneriaeth yn hanfodol i weithredu'n llwyddiannus, ac mae ein saith bwrdd cynllunio ardal yn allweddol i ddatblygu'r gwaith hwn drwy barhau i gomisiynu a darparu'r ystod o wasanaethau yn eu hardaloedd lleol mewn cysylltiad ag ymdrin â chamddefnyddio sylweddau. Mae'r cynllun hwn yn parhau i adeiladu ar yr ystod o fentrau codi ymwybyddiaeth yr ydym wedi'u sefydlu, fel DAN 24/7, ein llinell gymorth camddefnyddio sylweddau dwyieithog. Rydym hefyd wedi cyflwyno rhaglen hyfforddi genedlaethol ar sylweddau seicoweithredol newydd ledled Cymru. Bydd hon yn sicrhau bod gweithwyr proffesiynol sy'n dod i gysylltiad ag unigolion sy'n defnyddio'r sylweddau neu'n ystyried eu defnyddio yn cael yr wybodaeth sydd ei hangen arnynt i ddarparu'r wybodaeth, y cyngor a'r gefnogaeth angenrheidiol. Mae ymyrryd yn gynnar ac addysg yn hanfodol yn yr agenda hon, a thrwy ein rhaglen graidd cyswllt ysgolion Cymru gyfan, rydym yn gweithio gyda phedwar heddlu Cymru i addysgu disgyblion am ystod o faterion personol a chymdeithasol, gan gynnwys camddefnyddio sylweddau, cam-drin domestig ac ecsbloetio rhywiol. Cynhelir y rhaglen ym mhob ysgol gynradd ac uwchradd ledled Cymru ac mae penaethiaid ac eraill mewn ardaloedd lleol yn falch ohoni. Mae datblygiadau diweddar yn awgrymu pryder cynyddol am y defnydd o gyffuriau sy'n gwella delwedd a pherfformiad. Felly, mae addysg ynglŷn â goblygiadau defnyddio'r cyffuriau hyn hefyd yn bwysig, yn enwedig mewn cysylltiad â chwaraeon. Byddwn yn cynnal y cylch trafod amlasiantaethol cyntaf i dynnu sylw at broblem camddefnyddio cyffuriau mewn chwaraeon a'r materion cymdeithasol ehangach cysylltiedig cyn bo hir. Bydd hyn hefyd yn cysylltu â'r gwaith ehangach y mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn ei wneud, sydd wedi ei anelu at ddarparu tystiolaeth o natur a graddfa camddefnyddio steroidau a chyffuriau sy'n gwella delwedd a pherfformiad, a'r niwed sy'n gysylltiedig â hynny. Ar ôl ymgysylltu'n helaeth â rhanddeiliaid yn ystod ei ddatblygiad, ymgynghorwyd yn ffurfiol ar ein cynllun cyflawni rhwng mis Ionawr a mis Mawrth eleni. Cafwyd pedwar deg naw o ymatebion gan ystod eang o sefydliadau, ac mae'r rhain wedi llywio'r cynllun terfynol a welwch ger eich bron heddiw. Fel y gwelir yn y cynllun, rydym yn glir ynghylch y cyfraniad y gall ymdrin â chamddefnyddio sylweddau ei wneud i gyflawni'r nodau a amlinellir yn y Ddeddf Lles Cenedlaethau'r Dyfodol, ac rydym wedi datblygu'r cynllun diweddaraf hwn yn unol â'r ddeddfwriaeth newydd arloesol honno. Mae canlyniadau lefel uchel camddefnyddio sylweddau wedi cael eu mapio yn erbyn y nodau perthnasol fel bod y cysylltiadau'n glir ac yn eglur. Mae'r cynllun yn seiliedig ar egwyddorion iechyd a gofal darbodus, ac mae hwn yn faes lle gellir dangos enghreifftiau da o ofal iechyd darbodus ar waith. Rwy'n ddiolchgar i'r Aelodau hynny sydd wedi gwasanaethu ar y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol cyn hyn, a gynhaliodd ddau ymchwiliad ar gamddefnyddio sylweddau, ac mae'r cynllun newydd yn ymgorffori holl argymhellion yr ymchwiliadau hynny. O ganlyniad i'r dull partneriaeth cydweithredol a chynhwysol a ddefnyddiwyd wrth ddatblygu'r cynllun, roedd yr ymatebion i'r ymgynghoriad yn gadarnhaol iawn. Roedd mwyafrif llethol yr ymatebwyr yn cytuno â'r canlyniadau a ddisgrifir dan bob un o'n hamcanion. Roedd nifer o ymatebion yn amlygu meysydd y gellid rhoi sylw iddynt er mwyn cryfhau'r cynllun cyflawni ymhellach, ac un enghraifft o hyn yw'r angen i sicrhau bod gwasanaethau'n hygyrch i bob defnyddiwr gwasanaeth posibl, gan gynnwys y rhai sydd â nodweddion gwarchodedig. O ran lleihau niwed, teimlai rhai bod angen sicrhau y gwneir rhagor o waith i hyfforddi pob gweithiwr proffesiynol sy'n dod i gysylltiad â'r cyhoedd i adnabod arwyddion o broblemau camddefnyddio sylweddau. Hefyd, roedd rhai o'r farn bod ymdrin â'r newid diwylliannol sydd ei angen i leihau yfed niweidiol yn flaenoriaeth. Nododd ymatebwyr hefyd fod angen mwy o weithredu ar atal gorddos o gyffuriau yn y lle cyntaf. Rydym wedi cyflwyno ein rhaglen naloxone, ond teimlwyd y dylid hyrwyddo dulliau lleihau niwed eraill hefyd, fel helpu pobl sy'n camddefnyddio sylweddau i ddeall y risgiau, arwyddion gorddos, peryglon defnyddio cyffuriau lluosog, ac i annog defnyddio dulliau llai peryglus o gymryd cyffuriau. Cafwyd yr awgrymiadau defnyddiol hyn ac eraill yn ystod y broses ymgynghori, ac rydym wedi eu hymgorffori er mwyn cryfhau ein cynllun ymhellach. Felly, i gloi, rwy'n cymeradwyo'r cynnig hwn i'r Siambr ac rwy'n cefnogi'r gwelliannau a gyflwynwyd gan Paul Davies. Ar y gwelliant cyntaf, rwy'n cytuno bod rhaid inni gydnabod y problemau sy'n gynhenid wrth ddarparu gwasanaethau camddefnyddio sylweddau, ac ystyried cymhlethdodau cefnogi rhywun sy'n wynebu'r materion hyn. Dangosir hyn gan y ffaith nad yw pob unigolyn o reidrwydd yn rhydd o gyffuriau neu alcohol ar ddiwedd eu triniaeth, oherwydd, i lawer, bydd yn frwydr gydol oes. O ran yr ail welliant, byddwn yn ystyried y data diweddaraf. Rydym yn defnyddio ac yn parhau i ddefnyddio'r data o'r gronfa ddata genedlaethol ar gamddefnyddio sylweddau i weithio gyda byrddau cynllunio ardal i roi cynlluniau ar waith i ymdrin ag unrhyw bryderon neu feysydd datblygu. Felly, rydym yn falch o gefnogi'r gwelliant hwn hefyd. Felly, edrychaf ymlaen at gyfraniadau yn y ddadl. Diolch yn fawr iawn.