English: Thank you, Llywydd. A really interesting debate, with the contributions raised by many today. Thank you for the opportunity to respond. I'll consider all of the points made in charting our way forward, and I know that the Minister's officials will be watching closely, not just about what I say but about what you've said in terms of the opportunities that will present in the future. I'm sure that they will give advice to the Minister on those issues. The Government opposes amendment 1 to the motion, and supports amendments 2 and 3. We are considering the deposit-return scheme. I know that Julie Morgan has long made reference to this, and it's something that I know the Minister is keen to pursue. The Government also opposes amendments 4 and 5. The Government is not aware of any evidence on collection, only the anecdotal ones that Members have raised here today about the difference between residual waste collection frequencies and fly-tipping. There are many local authorities exhibiting best practice, and many Members today have alluded to that. These authorities cover different sociodemographic and different service types. Singling out any individual authority in this context might be difficult, but we have, as the Senedd today, celebrated the fact that Wales is a world leader in recycling. Julie and others are absolutely right to say that we should be celebrating this. It just shows the example of what Wales can achieve when we work together. Can I pick up some of the points that were raised by Members today, if I may, Llywydd? Lots of people mentioned the issues of thanking communities - people in our communities that deliver on these services with local authorities, and I congratulate them too. They are an important part of this process. It's not about what the Government can do. We all have a duty to take care of our environment and make sure that we manage the waste product that is created in society. Jenny Rathbone raised issues of food and food waste, and she's absolutely right. At the weekend I bought a wonky veg box, because there's absolutely nothing wrong with it, but it makes a great Sunday dinner. And the issue is very serious, actually. This is about long-term food security that we have to think about carefully, and, therefore, the Member is right to raise this issue, and the shocking statistic that she raised on food waste is something I know the Minister is concerned about. The issue that was raised by Julie Morgan and others, Jeremy Miles mentioned a very important position about - . Actually, it's not just about the food waste programme; it's about the technology that comes from there as well. I remember when I was the Minister responsible for this department, I visited a place in north Wales that was making egg boxes and different cartons out of grass, which is a sustainable product, and it was all recyclable. That brings me quite nicely to the contribution by the UKIP Members and the Conservatives. [Laughter.] The issue of Gareth Bennett, his opening contribution was, 'We don't know where you're going with recycling, so we won't be supporting this.' Well, Gareth, we're second in Europe and third in the world. That does tell you something, I hope, that we are a world, groundbreaking nation in terms of delivery. I also saw recently on the internet some great work that's going on across many communities, including Cardiff, where you've got many fantastic councillors, but our local councillors Ed Stubbs and Huw Thomas, there the other day, with their local community, picking up some litter, with their residents, doing a great job. We should not underestimate the opportunities that that there brings. But we do know there is history in this. Gareth Bennett, I picked up the article, actually, a 'Western Mail' article, from when the Member was standing prior to the election, who then was blaming ethnic minorities for litter picking in Cardiff. I think the Member - . I don't remember if the Member has ever responded to that or apologised to our ethnic -
Welsh: Diolch, Lywydd. Dadl ddiddorol iawn, gyda'r cyfraniadau a godwyd gan lawer heddiw. Diolch am y cyfle i ymateb. Rwy'n mynd i ystyried pob un o'r pwyntiau a wnaethpwyd wrth lywio ein ffordd ymlaen, ac rwy'n gwybod y bydd swyddogion y Gweinidog yn gwylio'n ofalus, nid yn unig o ran yr hyn yr wyf i'n ei ddweud, ond hefyd yr hyn yr ydych chi wedi'i ddweud o ran y cyfleoedd y bydd hynny'n eu cyflwyno yn y dyfodol. Rwy'n siŵr y byddan nhw'n rhoi cyngor i'r Gweinidog ar y materion hynny. Mae'r Llywodraeth yn gwrthwynebu gwelliant 1 i'r cynnig, ac yn cefnogi gwelliannau 2 a 3. Rydym yn ystyried y cynllun dychwelyd blaendal. Rwy'n gwybod bod Julie Morgan wedi cyfeirio at hyn ers amser maith, ac mae'n rhywbeth yr wyf yn gwybod bod y Gweinidog yn awyddus i fynd ar ei drywydd. Mae'r Llywodraeth hefyd yn gwrthwynebu gwelliannau 4 a 5. Nid yw'r Llywodraeth yn ymwybodol o unrhyw dystiolaeth am gasglu, dim ond y dystiolaeth anecdotaidd y mae Aelodau wedi'i chodi yma heddiw am y gwahaniaeth rhwng amlder casglu gwastraff gweddilliol a thipio anghyfreithlon. Mae llawer o awdurdodau lleol yn arddangos arfer gorau, ac mae llawer o Aelodau heddiw wedi cyfeirio at hynny. Mae'r awdurdodau hyn yn cwmpasu gwahanol fathau o ddemograffeg gymdeithasol a gwahanol fathau o wasanaethau. Gallai rhoi sylw penodol i unrhyw un awdurdod yn y cyd-destun hwn fod yn anodd, ond rydym, fel y Senedd heddiw, wedi dathlu'r ffaith bod Cymru yn flaenllaw yn y byd o ran ailgylchu. Mae Julie ac eraill yn gwbl gywir i ddweud y dylem fod yn dathlu hyn. Mae'n dangos enghraifft o'r hyn y gall Cymru ei gyflawni pan ein bod yn cydweithio. A gaf i sôn am rai o'r pwyntiau a godwyd gan Aelodau heddiw, os caf, Lywydd? Mae llawer o bobl wedi sôn am faterion diolch i gymunedau - y bobl yn ein cymunedau sy'n darparu'r gwasanaethau hyn gydag awdurdodau lleol, ac rwyf innau'n eu llongyfarch hefyd. Maen nhw'n rhan bwysig o'r broses hon. Nid mater o beth all y Llywodraeth ei wneud yw hyn. Mae gan bob un ohonom ddyletswydd i ofalu am ein hamgylchedd a sicrhau ein bod yn rheoli'r cynnyrch gwastraff sy'n cael ei greu yn y gymdeithas. Cododd Jenny Rathbone faterion bwyd a gwastraff bwyd, ac mae hi'n hollol gywir. Ar y penwythnos prynais focs o lysiau diolwg, oherwydd nad oes dim byd o gwbl o'i le ag ef, ond mae'n gwneud cinio dydd Sul gwych. Ac mae'r mater yn ddifrifol iawn, a dweud y gwir. Mae hyn yn fater o sicrwydd bwyd hirdymor y mae'n rhaid inni feddwl yn ofalus amdano, ac, felly, mae'r Aelod yn iawn i godi'r mater hwn, ac mae'r ystadegyn brawychus a gododd hi am wastraff bwyd yn rhywbeth yr wyf yn gwybod bod y Gweinidog yn pryderu amdano. Roedd y mater a godwyd gan Julie Morgan ac eraill, soniodd Jeremy Miles am safbwynt pwysig iawn am - . A dweud y gwir, nid dim ond mater o'r rhaglen gwastraff bwyd yw hwn; mae'n ymwneud â'r dechnoleg sy'n dod oddi yno hefyd. Rwy'n cofio pan oeddwn yn Weinidog â chyfrifoldeb am yr adran hon, ymwelais â lle yn y gogledd a oedd yn gwneud bocsys wyau a gwahanol gartonau allan o laswellt, sy'n gynnyrch cynaliadwy, ac roedd i gyd yn ailgylchadwy. Mae hynny'n dod â mi'n daclus at y cyfraniad gan Aelodau UKIP a'r Ceidwadwyr. [Chwerthin.] Mae mater Gareth Bennett, ei gyfraniad agoriadol oedd, 'Nid ydym yn gwybod ble yr ydych chi'n mynd gydag ailgylchu, felly ni fyddwn yn cefnogi hyn.' Wel, Gareth, rydym yn ail yn Ewrop ac yn drydydd yn y byd. Mae hynny'n dweud rhywbeth wrthych, rwy'n gobeithio, ein bod yn un o genhedloedd mwyaf arloesol y byd o ran cyflawni. Hefyd, gwelais yn ddiweddar ar y rhyngrwyd waith gwych sy'n digwydd ar draws llawer o gymunedau, gan gynnwys Caerdydd, lle mae gennych lawer o gynghorwyr gwych, ond ein cynghorwyr lleol Ed Stubbs a Huw Thomas, yna y diwrnod o'r blaen, gyda'u cymuned leol, yn codi sbwriel, gyda'u trigolion, yn gwneud gwaith gwych. Ni ddylem danbrisio'r cyfleoedd y mae hynny'n eu rhoi. Ond rydym yn gwybod bod hanes i hyn. Gareth Bennett, codais yr erthygl, a dweud y gwir, erthygl yn y 'Western Mail', o'r adeg pan oedd yr Aelod yn sefyll cyn yr etholiad, a oedd yna'n beio lleiafrifoedd ethnig am godi sbwriel yng Nghaerdydd. Rwy'n meddwl bod yr Aelod - . Nid wyf yn cofio a yw'r Aelod erioed wedi ymateb i hynny neu wedi ymddiheuro i'n lleiafrifoedd ethnig -