English: The detail and scale of the race equality action plan is bold, to reflect our ambitious and radical vision for Wales - a vision of a Wales that is anti-racist. Not non-racist, not more equal - a Wales in which there is zero tolerance for racism in all its forms. Taking this stance is vitally important to our black, Asian and minority ethnic stakeholders and communities because it provides for an active and conscious understanding that our society is structured in a way that excludes ethnic minorities. An anti-racist stance challenges the status quo and rebuilds systems for the benefit of us all. Anti-racism shifts the burden of racism from the victims to everyone in society. There will be many people in Wales who do not consider themselves racist, but anti-racism requires us all to make a conscious, active effort to call out racism wherever we see it. Simply standing by and staying silent is not enough. Taking an anti-racist stance sets the race equality action plan apart from any other policy intervention of this kind, either previously in Wales, or across the UK. There are other distinguishing features within this plan that set it apart from other plans of this nature. The principle of co-creation has been fundamental to the development of the race equality action plan. The content of the plan is grounded in the lived experience of black, Asian and minority ethnic people in Wales. Around 2,000 individuals have shared their views on what the plan should include and the plan would not have been possible without their contributions. It has been incredibly powerful and is already proving a catalyst for change. Sharing these lived experiences has been painful for those involved, and I acknowledge the emotional labour inherent in such work. These individuals have given so much of themselves in pursuit of a plan that creates tangible change and it is crucial that we now deliver in acknowledgment of those contributions. I am grateful to the 17 black, Asian and minority ethnic community mentors who are currently working alongside Welsh Government officials and sharing their expertise. They have added value, enriched our understanding and demonstrated why diversity across a workforce is essential to achieve impactful policy development. Beyond those with lived experience of racism, the plan is a result of collaboration between many stakeholders, and I want to take this opportunity to thank every participant for their generosity of expertise, contribution, guidance and advice provided in support of the plan. I express special thanks to Professor Emmanuel Ogbonna, who has provided challenging, thoughtful and supportive leadership for the work, alongside his role in chairing the COVID-19 socioeconomic group. The Welsh Government has always prioritised equality in its work. The strategic equality plan and implementation of the socioeconomic duty are demonstrable examples of action we are taking to address inequalities in Wales. The history of Wales in all its diversity will be mandatory within the new curriculum, and last Friday, as further evidence of our commitment to equality, the Minister for Education committed to embedding these principles within the Curriculum for Wales by accepting all recommendations made in the final report by the black, Asian and minority ethnic communities, contributions and cynefin in the new curriculum working group, led by Professor Charlotte Williams. The race equality action plan emphasises the importance of closing the 'implementation gap'. The plan must, in the words of one of our stakeholders, move us from 'rhetoric to reality'. It must deliver our anti-racist vision and create culture change. The actions delivered must be meaningful and result in tangible equality of outcomes. We must think differently about how we measure and monitor progress and delivery. In time, this may require legislative underpinning, but in the short term, we will utilise all of the levers at our disposal to deliver our transformational work alongside stakeholders, as co-owners of the plan, to ensure accountability. The race equality action plan is ambitious, it is radical and it is a result of a unique form of co-creation and shared ownership. Deputy Llywydd, the successful implementation of the race equality action plan will benefit all citizens in Wales. An equitable employment market will improve overall productivity and economic growth that will benefit us all. A fairer education and training system will develop aspiration, opportunity and improved outcomes for us all. Equalising opportunities and outcomes in health and social care will improve the system for us all. In the words of Professor Emmanuel Ogbonna, 'the imperative for implementing the plan is the mutually beneficial nature of the outcomes; we all stand to benefit from racial equality'. I invite all Members of the Senedd to consider the race equality action plan and to share in our vision for an anti-racist Wales, where systems that perpetuate inequality are dismantled, where racial diversity is valued, and where we work to achieve equality of opportunities and outcomes for all. Diolch.
Welsh: Mae manylion a maint y cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol yn feiddgar, i adlewyrchu ein gweledigaeth uchelgeisiol a radical ar gyfer Cymru - gweledigaeth o Gymru sy'n wrth-hiliol. Nid anhiliol, nid mwy cyfartal - Cymru lle nad oes dim goddefgarwch tuag at hiliaeth o unrhyw fath. Mae cymryd y safiad hwn yn hanfodol bwysig i'n rhanddeiliaid a'n cymunedau duon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig gan ei fod yn darparu ar gyfer dealltwriaeth weithredol ac ymwybodol bod ein cymdeithas wedi'i strwythuro mewn ffordd sy'n eithrio lleiafrifoedd ethnig. Mae safiad gwrth-hiliol yn herio'r status quo ac yn ailadeiladu systemau er budd pob un ohonom. Mae gwrth-hiliaeth yn symud baich hiliaeth o'r dioddefwyr i bawb mewn cymdeithas. Bydd llawer o bobl yng Nghymru nad ydyn nhw yn ystyried eu hunain yn hiliol, ond mae gwrth-hiliaeth yn gofyn i bob un ohonom ni wneud ymdrech ymwybodol a gweithredol i amlygu hiliaeth lle bynnag y gwelwn ni hynny. Nid yw sefyll ac aros yn dawel yn ddigon. Mae cymryd safiad gwrth-hiliol yn gosod y cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol ar wahân i unrhyw ymyrraeth polisi arall o'r math hwn, naill ai yng Nghymru o'r blaen, neu ledled y DU. Mae nodweddion nodedig eraill yn y cynllun hwn sy'n ei osod ar wahân i gynlluniau eraill o'r math hwn. Mae'r egwyddor o gyd-greu wedi bod yn hanfodol i ddatblygu'r cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol. Mae cynnwys y cynllun wedi'i wreiddio ym mhrofiad byw pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig yng Nghymru. Mae tua 2,000 o unigolion wedi rhannu eu barn ar yr hyn y dylai'r cynllun ei gynnwys ac ni fyddai'r cynllun wedi bod yn bosibl heb eu cyfraniadau nhw. Mae wedi bod yn anhygoel o bwerus ac mae eisoes yn gatalydd ar gyfer newid. Mae rhannu'r profiadau byw hyn wedi bod yn boenus i'r rhai sy'n gysylltiedig, ac rwy'n cydnabod y llafur emosiynol sy'n rhan annatod o waith o'r fath. Mae'r unigolion hyn wedi rhoi cymaint ohonyn nhw eu hunain wrth geisio cael cynllun sy'n creu newid pendant ac mae'n hanfodol ein bod ni nawr yn cydnabod y cyfraniadau hynny. Rwy'n ddiolchgar i'r 17 o fentoriaid cymunedol o gymunedau duon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig sy'n gweithio ochr yn ochr â swyddogion Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd ac yn rhannu eu harbenigedd. Maen nhw wedi ychwanegu gwerth, wedi cyfoethogi ein dealltwriaeth ac wedi dangos pam y mae amrywiaeth ar draws gweithlu yn hanfodol er mwyn sicrhau datblygiad polisi effeithiol. Yn ogystal â'r rhai sydd â phrofiad bywyd o hiliaeth, mae'r cynllun yn ganlyniad cydweithio rhwng llawer o randdeiliaid, ac rwyf am achub ar y cyfle hwn i ddiolch i'r holl gyfranogwyr am eu haelioni o ran arbenigedd, cyfraniad, arweiniad a chyngor a roddwyd i gefnogi'r cynllun. Diolch yn arbennig i'r Athro Emmanuel Ogbonna, sydd wedi rhoi arweinyddiaeth heriol, ystyriol a chefnogol ar gyfer y gwaith, ochr yn ochr â'i swyddogaeth yn cadeirio grŵp economaidd-gymdeithasol COVID-19. Mae Llywodraeth Cymru bob amser wedi blaenoriaethu cydraddoldeb yn ei gwaith. Mae'r cynllun cydraddoldeb strategol a gweithredu'r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol yn enghreifftiau amlwg o'r camau yr ydym yn eu cymryd i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau yng Nghymru. Bydd hanes Cymru yn ei holl amrywiaeth yn orfodol o fewn y cwricwlwm newydd, a dydd Gwener diwethaf, fel tystiolaeth bellach o'n hymrwymiad i gydraddoldeb, ymrwymodd y Gweinidog Addysg i ymgorffori'r egwyddorion hyn yng Nghwricwlwm Cymru drwy dderbyn yr holl argymhellion a wnaed yn yr adroddiad terfynol gan y cymunedau duon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, cyfraniadau a chynefin yn y gweithgor cwricwlwm newydd, o dan arweiniad yr Athro Charlotte Williams. Mae'r cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol yn pwysleisio pwysigrwydd cau'r 'bwlch gweithredu'. Mae'n rhaid i'r cynllun, yng ngeiriau un o'n rhanddeiliaid, ein symud ni o 'rethreg i realiti'. Mae'n rhaid iddo gyflawni ein gweledigaeth wrth-hiliol a chreu newid mewn diwylliant. Mae'n rhaid i'r camau a gyflawnir fod yn ystyrlon gan arwain at ganlyniadau cyfartal pendant. Mae'n rhaid i ni feddwl yn wahanol am y ffordd yr ydym ni'n mesur ac yn monitro cynnydd a chyflawniad. Gydag amser, efallai y bydd hyn yn gofyn am sail ddeddfwriaethol, ond yn y tymor byr, byddwn yn defnyddio'r holl ysgogiadau sydd ar gael i ni i gyflawni ein gwaith trawsnewidiol ochr yn ochr â rhanddeiliaid, fel cydberchnogion y cynllun, i sicrhau atebolrwydd. Mae'r cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol yn uchelgeisiol, mae'n radical ac mae'n ganlyniad i fath unigryw o gyd-greu a chydberchnogaeth. Dirprwy Lywydd, bydd gweithredu'r cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol yn llwyddiannus er lles holl ddinasyddion Cymru. Bydd marchnad gyflogaeth deg yn gwella cynhyrchiant cyffredinol a thwf economaidd a fydd er lles bob un ohonom. Bydd system addysg a hyfforddiant decach yn datblygu dyhead, cyfle a chanlyniadau gwell i bob un ohonom. Bydd cyfartalu cyfleoedd a chanlyniadau ym maes iechyd a gofal cymdeithasol yn gwella'r system i bob un ohonom. Yng ngeiriau'r Athro Emmanuel Ogbonna, 'y rheidrwydd ar gyfer gweithredu'r cynllun yw natur gydfuddiannol y canlyniadau; bydd pob un ohonom ni yn elwa ar gydraddoldeb hiliol'. Rwy'n gwahodd holl Aelodau'r Senedd i ystyried y cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol ac i rannu yn ein gweledigaeth ar gyfer Cymru Wrth-hiliol, lle mae systemau sy'n parhau anghydraddoldeb yn cael eu datgymalu, lle mae amrywiaeth hiliol yn cael ei werthfawrogi, a lle rydym ni'n gweithio i sicrhau cyfle a chanlyniadau cyfartal i bawb. Diolch.