English: Diolch. I'm returning to this question of an independent inquiry into flooding for a second time in just over a month, and I make no apologies for that. After the devastating floods in February 2020 and the flash floods that followed on later in the year, there are still homes in Rhondda Cynon Taf where people are waiting for them to be restored. Aside from some of the more concerning land movements, the Rhondda was largely, thankfully, unaffected by the heavy rain last week, but I know that many other people in other parts of RCT were not as lucky, and my heart goes out to each and every single person who has been affected by flooding across Wales and beyond. All of this demonstrates that our country is vulnerable to flooding. It also demonstrates that the current system is not protecting our citizens or our communities. We are in a climate crisis. There is now a greater likelihood of extreme weather patterns becoming more regular. We don't know how this worse weather will combine with our coal tips and our underground mine workings, and we need to know, and we need to know that urgently. When we last debated this, I didn't get answers to my questions, and so this time I'll keep it simple. I have one question for the Government. If Labour MPs from Rhondda Cynon Taf are calling for an inquiry into flooding in England, how can you oppose one here in Wales when you have the power to instigate one? Help me and the thousands of people who signed a petition calling for this independent flood inquiry to understand your reasoning in this. We know from Labour's leaked internal document that you understand that your approach to dealing with flood risk has not been good enough. The manifesto consultation document recognises the, and I quote, 'need for investment and policy change to build greater resilience to intense weather events of the kind we have seen in 2020.' This chimes with the advice from insurers, who urge the Welsh Government to spend more on building and maintaining flood defences, increase the use of flood resilience measures within properties, and change the planning system to prevent developments in flood-risk areas. Tree planting has to be a key component in flood prevention. People in the Rhondda understand only too well that tree felling has had an impact. They believe that the felling of trees and the failure to remove the brash and the debris is why their homes were flooded. Replanting these trees would help tackle climate change, protect biodiversity and protect people from flooding, and there's no argument about how important tree planting is. Yet this Government's dismal record on meeting its own targets for tree planting is asking for trouble. Your target to plant 5,000 hectares of new woodland every year until 2030 was dropped to 2,000 hectares. Even this less ambitious target could not be met. In recent years, you've averaged around 300 hectares a year, and, in the 12 months up to March of last year, the effort was even worse, at 80 hectares planted. This is abysmal. We cannot ignore the impact of our industrial past on flooding. Last week's events in Skewen showed how we are still paying the price for heavy industry long after the profits and the jobs have gone. The same can be said about the fear felt in our communities every time one of our coal tips moves. Right across Wales, we have former mines, ironworks and other remnants of heavy industry that have to be taken into account when addressing the impact of flooding and futureproofing our communities. But who is looking at all of this in a joined-up way, and who is listening to the people who are affected by all of this? These are all things that can be analysed and further looked at in an independent public inquiry. We have to have an independent inquiry to look at what went wrong, to understand who is accountable and, most importantly, to see what needs to be done to put things right in RCT and elsewhere. Please reject both of the 'delete all' amendments. Join Plaid Cymru and the many thousands of people in Rhondda Cynon Taf who have called for an independent inquiry into last year's flooding. They really deserve it.
Welsh: Diolch. Rwy'n dychwelyd at y cwestiwn hwn o ymchwiliad annibynnol i lifogydd am yr eildro mewn ychydig dros fis, ac nid wyf yn ymddiheuro am hynny. Ar ôl y llifogydd dinistriol ym mis Chwefror 2020 a'r llifogydd sydyn a ddilynodd yn ddiweddarach yn y flwyddyn, mae yna gartrefi o hyd yn Rhondda Cynon Taf lle mae pobl yn aros iddynt gael eu hadfer. Ar wahân i rai o'r symudiadau tir sy'n peri mwy o bryder, ni wnaeth y glaw trwm yr wythnos diwethaf effeithio ar y Rhondda i raddau helaeth, diolch byth, ond gwn na fu llawer o bobl eraill mewn rhannau eraill o RhCT mor ffodus, ac mae fy nghalon yn gwaedu dros bob person y mae llifogydd ledled Cymru a thu hwnt wedi effeithio arnynt. Mae hyn i gyd yn dangos bod ein gwlad yn agored i niwed llifogydd. Mae hefyd yn dangos nad yw'r system bresennol yn amddiffyn ein dinasyddion na'n cymunedau. Rydym mewn argyfwng hinsawdd. Bellach, mae mwy o debygolrwydd y bydd patrymau tywydd eithafol yn dod yn fwy rheolaidd. Nid ydym yn gwybod sut y bydd y tywydd gwaeth hwn yn cyfuno â'n pyllau glo a'n mwynfeydd tanddaearol, ac mae angen inni wybod, a hynny ar frys. Pan wnaethom drafod hyn ddiwethaf, ni chefais atebion i fy nghwestiynau, ac felly y tro hwn fe'i cadwaf yn syml. Mae gennyf un cwestiwn i'r Llywodraeth. Os yw Aelodau Seneddol Llafur o Rondda Cynon Taf yn galw am ymchwiliad i lifogydd yn Lloegr, sut y gallwch wrthwynebu un yma yng Nghymru pan fo gennych bŵer i gychwyn un? Helpwch fi a'r miloedd o bobl a lofnododd ddeiseb yn galw am ymchwiliad llifogydd annibynnol i ddeall eich rhesymeg ar hyn. Gwyddom o ddogfen fewnol gan Lafur a ddatgelwyd yn answyddogol eich bod yn deall nad yw eich dull o ymdrin â pherygl llifogydd wedi bod yn ddigon da. Mae dogfen ymgynghori'r maniffesto yn cydnabod, ac rwy'n dyfynnu, 'yr angen am fuddsoddiad a newid polisi, er mwyn meithrin mwy o allu i wrthsefyll digwyddiadau tywydd garw o'r math a welsom yn 2020.' Mae hyn yn cyd-fynd â'r cyngor gan yswirwyr, sy'n annog Llywodraeth Cymru i wario mwy ar adeiladu a chynnal amddiffynfeydd rhag llifogydd, cynyddu'r defnydd o fesurau gwrthsefyll llifogydd mewn eiddo, a newid y system gynllunio i atal datblygu mewn ardaloedd lle ceir perygl llifogydd. Rhaid i blannu coed fod yn elfen allweddol o atal llifogydd. Mae pobl yn y Rhondda yn deall yn rhy dda fod cwympo coed wedi cael effaith. Credant mai cwympo coed a'r methiant i gael gwared ar rwbel a malurion yw'r rheswm pam y gwelsant lifogydd yn eu cartrefi. Byddai ailblannu'r coed hyn yn helpu i fynd i'r afael â newid hinsawdd, yn diogelu bioamrywiaeth ac yn diogelu pobl rhag llifogydd, ac nid oes dadl ynglŷn â phwysigrwydd plannu coed. Ac eto, mae methiant truenus y Llywodraeth hon i gyrraedd ei thargedau ei hun ar gyfer plannu coed yn gofyn am drwbl. Gostyngwyd eich targed i blannu 5,000 hectar o goetir newydd bob blwyddyn tan 2030 i 2,000 hectar. Nid oedd modd cyrraedd y targed llai uchelgeisiol hwn hyd yn oed. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, rydych wedi cyrraedd tua 300 hectar y flwyddyn ar gyfartaledd, ac yn y 12 mis hyd at fis Mawrth y llynedd, roedd yr ymdrech hyd yn oed yn waeth, sef 80 hectar wedi'i phlannu. Mae hyn yn echrydus. Ni allwn anwybyddu effaith ein gorffennol diwydiannol ar lifogydd. Dangosodd digwyddiadau'r wythnos diwethaf yn Sgiwen sut rydym yn dal i dalu'r pris am ddiwydiant trwm ymhell ar ôl i'r elw a'r swyddi ddiflannu. Gellir dweud yr un peth am yr ofn a deimlir yn ein cymunedau bob tro y bydd un o'n pyllau glo yn symud. Ym mhob rhan o Gymru, mae gennym hen fwyngloddiau, gwaith haearn a gweddillion diwydiannau trwm eraill y mae'n rhaid eu hystyried wrth roi sylw i effaith llifogydd a diogelu ein cymunedau ar gyfer y dyfodol. Ond pwy sy'n edrych ar hyn i gyd mewn ffordd gydgysylltiedig, a phwy sy'n gwrando ar y bobl yr effeithir arnynt gan hyn i gyd? Mae'r rhain oll yn bethau y gellir eu dadansoddi a'u hystyried ymhellach mewn ymchwiliad cyhoeddus annibynnol. Rhaid inni gael ymchwiliad annibynnol i edrych ar yr hyn a aeth o'i le, i ddeall pwy sy'n atebol ac yn bwysicaf oll, i weld beth sydd angen ei wneud i unioni pethau yn RhCT ac mewn mannau eraill. Gwrthodwch y ddau welliant 'dileu popeth'. Ymunwch â Phlaid Cymru a'r miloedd lawer o bobl yn Rhondda Cynon Taf sydd wedi galw am ymchwiliad annibynnol i lifogydd y llynedd. Maent yn bendant yn ei haeddu.