English: Diolch, Dirprwy Lywydd. This is a pretty straightforward motion today, I think, with a pretty clear purpose. It's about saying to Welsh Government and Natural Resources Wales, 'Stop. Stop the current dredging going on in relation to the construction of the new Hinkley power station, stop the depositing of that dredged material on the Cardiff Grounds, and stop ignoring the concerns raised by an increasing number of citizens, and indeed elected members at all levels about what's going on.' I'm speaking as a member of the Assembly's Petitions Committee, because it was to that committee that a petition was presented on 7 November last year, a petition to, and I quote, 'Suspend Marine Licence 12/45/ML to dump radioactive marine sediments from the Hinkley Point nuclear site into Wales coastal waters off Cardiff'. Now, it's worth noting the language used in that petition and, in doing so, reminding ourselves that we should try to be objective here, just as the Government needs to be sensitive to others' opinions. Whilst petitioners refer to 'radioactive marine sediments', central to the opposing argument, of course, is the claim that there is no evidence of any potentially dangerous material in the sediment. So, that's the context. We held a brief inquiry as a committee and learnt about some of the concerns of the campaigners that material being dredged was from near Hinkley discharge pipes, that data indicated that dredged sediments may hold significant aggregated radioactivity, that analysis had only investigated three particular nuclides rather than including many others that might be present. There was concern that testing of sediment hadn't been done at sufficient depth. Worries were voiced about the consequences of moving the sediment on marine life and there were worries about potential sea-to-land transfer, and so on. We listened carefully as a committee and listened to the other side of the debate too. Scientists gave evidence from Cefas, the Centre for Environment, Fisheries and Aquaculture Science, who were responsible for the testing. We heard from Natural Resources Wales also, and we've heard evidence from the power station's developer, EDF. All claim that the science is solid, that there's no evidence of any danger to the public, that we're talking about very, very low levels of natural and man-made radiation, that levels of radioactivity found in the sediment in 2009, 2013, 2017 were found to be so low that they equate to non-radioactive in law, and that all internationally accepted procedures have been followed leading to the issuing of this dredging licence. So, why are we here today? Well, this testing took place, this procedure was followed without the vast majority of people knowing about it. When concerns were then raised - and, as I say, the first I knew was when the Petitions Committee were handed a petition, that's when I became involved for the first time - there was then, understandably, a great deal of public interest. So, what could and should have been done at that point? Let me take you to that inquiry meeting of the Petitions Committee with Cefas and NRW back on 9 January this year. This was an exchange between myself and Dr Kins Leonard, their head of radiological protection. I suggested that they could, in consultation with opponents of the granting of the licence, take some more samples, stating where they were taking them from and then transparently saying what the data is from those new areas. Dr Leonard replied, 'Well, I have no objection to that suggestion. I think it's a very good suggestion. I would just add that in order to do that, we would follow exactly the same procedure'. 'Except you'd go deeper, perhaps', I suggested - a reference to the specific concern about sampling not having been done at sufficient depth. He replied, 'Well, if that is a requirement to allay public perception, we would be very happy to do that. We would follow the guidelines that are set out by the International Atomic Energy Agency in the way in which we do it and in which we assess the dose. We could make it more transparent in terms of how that assessment is done in the report, and we would be very willing to participate in that if it helps public perception.' I then turned to our other witnesses, Natural Resources Wales, and asked, 'Can I just get a response from NRW on that?', to which John Wheadon, their permitting service manager, replied, 'Again, I would support the response from Cefas and we'll look at that.' Now, I believe that the course of action that should have been followed at that point was to have conducted that further testing that I suggested, at depth, and in consultation with concerned parties in order to respond to public concerns. The fact that didn't happen leads us to where we are today, with dredging happening out in the channel and concerned citizens seeing a Government that just hasn't listened to them, despite options having been put on the table for trying to alleviate concerns. Today, they see Government, through their amendment, removing most of the tabled motion, again refusing to engage in a process that could and should have been conducted months ago to seek more evidence and allay concerns. We will vote against that amendment. We'll also vote against the second amendment on the advice of environmental campaigners who point out that there's a technical issue with it. It calls for NRW to conduct an environmental impact assessment, but campaigners say it's not NRW's job or competence to carry out an EIA. Of course, campaigners do want that assessment carried out. Despite the Cabinet Secretary for environment and rural affairs saying in a statement on 29 September 2017, and, again, I quote, that, 'Records show the applications for the disposal of material in Welsh waters took into account the overall EIA for the Hinkley Point C project', campaigners say courts have now proven that a separate EIA should be needed, as the overall general EIA doesn't cover dredging. Without a specific EIA, they argue, you just can't make a decision on whether to agree to or refuse a licence application. Llywydd, I haven't gone today into the principle of how anything could be dumped quite so easily on Welsh land or in Welsh waters this easily, regardless of what that material is. I've raised that in the past, and perhaps others will comment on that during this debate. But, above all, today, this motion is about listening to people and recognising real concerns. That hasn't happened, and I hope I've been able to highlight how a sensitive Government could have responded. This motion states that they should do so now by suspending the licence. The message is clear, and to all Members, including those on Labour benches, on the Government benches who have said that they agree and sympathise with the concerns of their constituents: vote for this motion today.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae hwn yn gynnig eithaf syml heddiw, rwy'n meddwl, gyda phwrpas eithaf clir. Mae'n ymwneud â dweud wrth Lywodraeth Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru, 'Rhowch y gorau iddi. Rhowch y gorau i'r carthu sydd ar y gweill mewn perthynas ag adeiladu gorsaf bŵer newydd yn Hinkley, rhowch y gorau i ollwng deunydd a garthwyd ar safle Cardiff Grounds, a rhowch y gorau i anwybyddu pryderon a godwyd gan nifer cynyddol o ddinasyddion, ac aelodau etholedig yn wir ar bob lefel ynglŷn â'r hyn sy'n digwydd.' Rwy'n siarad fel aelod o Bwyllgor Deisebau'r Cynulliad, gan mai i'r pwyllgor hwnnw y cyflwynwyd deiseb ar 7 Tachwedd y llynedd, deiseb, a dyfynnaf, i 'Atal Trwydded Forol 12/45/ML i ollwng gwaddodion morol ymbelydrol o safle niwclear Hinkley Point yn nyfroedd glannau Cymru ger Caerdydd'. Nawr, mae'n werth nodi'r iaith a ddefnyddir yn y ddeiseb honno, ac wrth wneud hynny, atgoffa ein hunain y dylem geisio bod yn wrthrychol yma, fel y mae angen i'r Llywodraeth fod yn sensitif i safbwyntiau pobl eraill. Er bod y deisebwyr yn cyfeirio at 'waddodion morol ymbelydrol', yn ganolog i ochr arall y ddadl, wrth gwrs, mae'r honiad nad oes unrhyw dystiolaeth fod unrhyw ddeunydd a allai fod yn beryglus yn y gwaddod. Felly, dyna'r cyd-destun. Cynhaliwyd ymchwiliad byr gennym fel pwyllgor a chlywyd rhai o bryderon yr ymgyrchwyr fod deunydd a gâi ei garthu yn dod o ymyl pibellau gollyngiadau o Hinkley, fod data'n dangos y gallai gwaddodion a garthir ddal ymbelydredd cyfanredol sylweddol, mai dim ond tri niwclid penodol yr ymchwiliwyd iddynt yn y dadansoddiad yn hytrach na chynnwys llawer o rai eraill a allai fod yn bresennol. Roedd pryder nad oedd profion ar waddodion wedi'u cynnal ar ddyfnder digonol. Lleisiwyd pryderon ynglŷn â chanlyniadau symud y gwaddod ar fywyd morol ac roedd pryderon ynglŷn â'r posibilrwydd o drosglwyddo ymbelydredd o'r môr i'r tir, ac ati. Rydym wedi gwrando'n ofalus fel pwyllgor ac wedi gwrando ar ochr arall y ddadl hefyd. Rhoddodd gwyddonwyr dystiolaeth gan Cefas, sef Canolfan Gwyddorau'r Amgylchedd, Pysgodfeydd a Dyframaethu, a oedd yn gyfrifol am y profion. Clywsom gan Cyfoeth Naturiol Cymru hefyd, ac rydym wedi clywed tystiolaeth gan ddatblygwr yr orsaf bŵer, sef EDF. Mae pob un yn honni bod y wyddoniaeth yn gadarn, nad oes unrhyw dystiolaeth o unrhyw berygl i'r cyhoedd, ac rydym yn sôn am lefelau isel iawn o ymbelydredd naturiol ac ymbelydredd wedi'i greu, fod lefelau ymbelydredd a ganfuwyd yn y gwaddod yn 2009, 2013, 2017 mor isel fel eu bod yn cyfateb i'r hyn nad yw'n ymbelydrol yn llygad y gyfraith, a bod pob gweithdrefn a dderbynnir yn rhyngwladol wedi'i dilyn cyn cyhoeddi'r drwydded garthu. Felly, beth a wnawn yma heddiw? Wel, cynhaliwyd y profion hyn, dilynwyd y weithdrefn hon heb fod y mwyafrif llethol o bobl yn gwybod am y peth. Pan leisiwyd pryderon - ac fel rwy'n dweud, y tro cyntaf i mi glywed amdano oedd pan gyflwynwyd deiseb i'r Pwyllgor Deisebau, dyna pryd y dechreuais gymryd rhan am y tro cyntaf - yn ddealladwy, roedd llawer iawn o ddiddordeb ymhlith y cyhoedd. Felly, beth y gellid ac y dylid bod wedi ei wneud ar y pwynt hwnnw? Gadewch imi fynd â chi i gyfarfod ymchwiliad y Pwyllgor Deisebau gyda Cefas a Cyfoeth Naturiol Cymru yn ôl ar 9 Ionawr eleni. Dyma drafodaeth rhyngof fi a Dr Kins Leonard, eu pennaeth diogelwch radiolegol. Awgrymais y gallent, mewn ymgynghoriad â'r rhai a wrthwynebai roi'r drwydded, gymryd rhai samplau ychwanegol, gan nodi o ble roeddent yn eu cymryd a dweud yn dryloyw wedyn beth yw'r data o'r mannau newydd hynny. Atebodd Dr Leonard, Wel, nid oes gennyf wrthwynebiad i'r awgrym hwnnw. Credaf ei fod yn awgrym da iawn. Buaswn yn ychwanegu y byddem yn dilyn yr un weithdrefn yn union er mwyn gwneud hynny. Ond y byddech yn mynd yn ddyfnach, efallai, awgrymais - gan gyfeirio at y pryder penodol na chafodd y samplau eu cymryd ar ddyfnder digonol. Atebodd yntau, Wel, os yw hynny'n ofyniad i dawelu canfyddiad y cyhoedd, byddem yn hapus iawn i wneud hynny. Byddem yn dilyn y canllawiau a osodwyd gan yr Asiantaeth Ynni Atomig Rhyngwladol yn y ffordd y byddwn yn ei wneud ac y byddwn yn asesu'r dos. Gallem ei wneud yn fwy tryloyw o ran sut y gwneir yr asesiad hwnnw yn yr adroddiad, a byddem yn barod iawn i gymryd rhan yn hynny os yw'n helpu canfyddiad y cyhoedd. Wedyn, fe drois at ein tystion eraill, Cyfoeth Naturiol Cymru, a gofyn, A gaf fi ymateb Cyfoeth Naturiol Cymru ar hynny? ac atebodd John Wheadon, eu rheolwr gwasanaeth trwyddedu, Unwaith eto, buaswn yn cefnogi'r ymateb gan Cefas ac fe edrychwn ni ar hynny. Nawr, rwy'n credu mai'r camau y dylid bod wedi'u rhoi ar waith ar y pwynt hwnnw fyddai cynnal y profion pellach a awgrymais, ar ddyfnder ac mewn ymgynghoriad â phartïon sydd â diddordeb er mwyn ymateb i bryderon y cyhoedd. Mae'r ffaith na ddigwyddodd hynny wedi ein harwain i ble'r ydym heddiw, gyda'r carthu'n digwydd allan yn y môr a dinasyddion pryderus yn gweld Llywodraeth nad yw wedi gwrando arnynt, er i opsiynau gael eu cynnig ar gyfer ceisio lliniaru'r pryderon. Heddiw, maent yn gweld y Llywodraeth, drwy eu gwelliant, yn dileu'r rhan fwyaf o'r cynnig a gyflwynwyd, gan wrthod cymryd rhan unwaith eto mewn proses y gellid ac y dylid bod wedi'i chynnal fisoedd yn ôl i geisio mwy o dystiolaeth ac i leddfu pryderon. Byddwn yn pleidleisiwn yn erbyn y gwelliant hwnnw. Byddwn hefyd yn pleidleisio yn erbyn yr ail welliant yn ôl cyngor ymgyrchwyr amgylcheddol sy'n nodi bod yna broblem dechnegol ynghlwm wrtho. Mae'n galw ar Cyfoeth Naturiol Cymru i gynnal asesiad o'r effaith amgylcheddol, ond mae ymgyrchwyr yn dweud nad yw cynnal asesiad o'r effaith amgylcheddol yn rhan o waith na chymhwysedd Cyfoeth Naturiol Cymru. Wrth gwrs, mae'r ymgyrchwyr am i'r asesiad hwnnw gael ei gynnal. Er bod Ysgrifennydd y Cabinet dros yr amgylchedd a materion gwledig yn dweud mewn datganiad ar 29 Medi 2017, ac unwaith eto, rwy'n dyfynnu, 'Dengys y cofnodion bod y ceisiadau i waredu deunydd yn nyfroedd Cymru wedi ystyried yr Asesiad o Effaith Amgylcheddol prosiect Hinkley Point C.' mae'r ymgyrchwyr yn dweud bod y llysoedd bellach wedi profi y byddai angen asesiad o'r effaith amgylcheddol ar wahân, gan nad yw'r asesiad cyffredinol o'r effaith amgylcheddol yn cynnwys carthu. Heb asesiad penodol o'r effaith amgylcheddol, maent yn dadlau na allwch wneud penderfyniad ynglŷn ag a ddylid caniatáu neu wrthod cais am drwydded. Lywydd, nid wyf wedi manylu heddiw ar yr egwyddor o sut y gellid dympio unrhyw beth mor hawdd ar dir Cymru neu yn nyfroedd Cymru, ni waeth beth yw'r deunydd hwnnw. Rwyf wedi codi hynny yn y gorffennol, ac efallai y bydd eraill yn gwneud sylwadau ar hynny yn ystod y ddadl. Ond yn anad dim heddiw, mae'r cynnig hwn yn ymwneud â gwrando ar bobl a chydnabod pryderon go iawn. Nid yw hynny wedi digwydd, a gobeithio fy mod wedi gallu tynnu sylw at sut y gallai Llywodraeth sensitif fod wedi ymateb. Mae'r cynnig hwn yn datgan y dylent wneud hynny yn awr drwy atal y drwydded. Mae'r neges yn glir, ac i'r holl Aelodau, gan gynnwys y rhai ar feinciau'r Blaid Lafur, ar feinciau'r Llywodraeth sydd wedi dweud eu bod yn cytuno ac yn cydymdeimlo â phryderon eu hetholwyr: pleidleisiwch dros y cynnig hwn heddiw.