English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Can I welcome this debate today on dignity and respect, recognising the role of the Standards of Conduct Committee bringing us to this point where the whole Assembly has the opportunity to endorse the dignity and respect statement? I'm glad that you recognise this, Jayne Bryant, as Chair of the committee, as open for review and development, and learning from this debate and ongoing evidence to the committee. And as you said, it's a step in the right direction as a path towards meaningful change and our shared learning, of course, in this Assembly. I'm glad that the Llywydd has mentioned the training available, which I understand some of you have undertaken - awareness raising on dignity and respect. I hope we can secure cross-party agreement from all Assembly Members to take this up. That would be a real demonstration of commitment. It's appropriate that we're debating this statement this week, following the statement made by Julie James yesterday on the International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia, and also the attention drawn by Jack Sargeant to Mental Health Awareness Week, when he said we must all work together to find solutions to help people suffering with mental health issues. All this is part of us learning and living the dignity and respect agenda here in this Assembly. We know how much more we need to do on all fronts, as Vikki Howells has said - as individuals, as elected Members, as employers, we must make this a priority. I also think we can learn from other institutions like Cardiff University. It was good to hear from Gwyneth Sweatman from NUS Wales about how effective this new online system has been to enable students to report incidents of assault and violence - it has seen 101 student-reported incidents since last October. We can learn from those others, where we can see that this new online system has inspired confidence, confidence to enable people to report complaints, and that's what we need here. I'm particularly concerned to support the statement in light of our need as an Assembly to be at the forefront of promoting equality of opportunity for all, with a kinder politics, free from discrimination, inappropriate behaviour and harassment. Mary Beard, in her 'Women and Power' manifesto, reminds us of opportunities that I believe we have here in the Assembly to change our political culture, so that we can be more proactive about the kind of Assembly we have here. She suggests that means thinking about power differently. It means decoupling it from public prestige. It means thinking collaboratively about the power of followers, not just leaders. What I have in mind is the ability to make a difference to the world, and the right to be taken seriously, together and as individuals. Siân Gwenllian has helpfully suggested a national conversation on sexual harassment. Welsh Government is undertaking a gender review. We know from the #MeToo campaign that brave women have been speaking up around the world. As Catherine Fookes has said, the #MeToo campaign is empowering this. This is a time to move forward towards a society that is equal, and where women can be free of gratuitous sexism, or worse.
Welsh: Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi groesawu'r ddadl hon heddiw ar urddas a pharch, gan gydnabod rôl y Pwyllgor Safonau Ymddygiad yn ein dwyn at y pwynt hwn lle mae cyfle i'r Cynulliad cyfan ategu'r datganiad urddas a pharch? Rwy'n falch eich bod yn cydnabod hwn, Jayne Bryant, fel Cadeirydd y pwyllgor, fel rhywbeth sy'n agored ar gyfer ei adolygu a'i ddatblygu, gan ddysgu o'r ddadl hon a'r dystiolaeth barhaus i'r pwyllgor. Ac fel y dywedoch chi, mae'n gam i'r cyfeiriad cywir fel llwybr tuag at newid ystyrlon a chyd-ddysgu, wrth gwrs, yn y Cynulliad hwn. Rwy'n falch fod y Llywydd wedi sôn am yr hyfforddiant sydd ar gael, a deallaf fod rhai ohonoch wedi'i gael - codi ymwybyddiaeth ynghylch urddas a pharch. Gobeithio y gallwn sicrhau cytundeb trawsbleidiol gan holl Aelodau'r Cynulliad i gyflawni'r hyfforddiant hwn. Byddai hynny'n dangos ymrwymiad go iawn. Mae'n briodol ein bod yn trafod y datganiad hwn yr wythnos hon, yn dilyn y datganiad a wnaed gan Julie James ddoe ar y Diwrnod Rhyngwladol yn erbyn Homoffobia, Deuffobia a Thrawsffobia a'r sylw hefyd a dynnodd Jack Sargeant at Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl, pan ddywedodd fod yn rhaid i bawb ohonom weithio gyda'n gilydd i ddod o hyd i atebion i helpu pobl sy'n dioddef problemau iechyd meddwl. Mae hyn oll yn rhan o'n hymdrech i ddysgu a byw agenda urddas a pharch yma yn y Cynulliad. Rydym yn gwybod faint mwy sydd angen ei wneud ym mhob ffordd, fel y dywedodd Vikki Howells - fel unigolion, fel Aelodau etholedig, fel cyflogwyr, rhaid inni wneud hyn yn flaenoriaeth. Credaf hefyd y gallwn ddysgu gan sefydliadau eraill fel Prifysgol Caerdydd. Roedd yn dda clywed gan Gwyneth Sweatman o Undeb Cenedlaethol Myfyrwyr Cymru ynglŷn â pha mor effeithiol y mae'r system ar-lein newydd wedi bod i alluogi myfyrwyr i adrodd am achosion o drais ac ymosodiadau - mae 101 o ddigwyddiadau wedi'u cofnodi gan fyfyrwyr ers mis Hydref diwethaf. Gallwn ddysgu gan yr eraill hynny, lle y gallwn weld bod y system ar-lein newydd hon wedi meithrin hyder, hyder i alluogi pobl i adrodd cwynion, a dyna sydd ei angen arnom yma. Rwy'n arbennig o awyddus i gefnogi'r datganiad yng ngoleuni ein hangen fel Cynulliad i fod ar flaen y gad yn hyrwyddo cyfle cyfartal i bawb, gyda gwleidyddiaeth fwy caredig, yn rhydd rhag gwahaniaethu, ymddygiad amhriodol ac aflonyddu. Mae Mary Beard, yn ei maniffesto 'Women and Power', yn ein hatgoffa am gyfleoedd sydd gennym yma yn y Cynulliad yn fy marn i i newid ein diwylliant gwleidyddol, fel y gallwn fod yn fwy rhagweithiol ynghylch y math o Gynulliad sydd gennym yma. Mae hi'n awgrymu bod hynny'n golygu meddwl am bŵer mewn ffordd wahanol. Mae'n golygu ei ddatgysylltu o fri cyhoeddus. Mae'n golygu meddwl yn gydweithredol am bŵer dilynwyr, nid arweinwyr yn unig. Yr hyn sydd gennyf mewn golwg yw'r gallu i wneud gwahaniaeth i'r byd, a'r hawl i gael ein cymryd o ddifrif, gyda'n gilydd ac fel unigolion. Mae Siân Gwenllian wedi gwneud awgrym buddiol ynglŷn â sgwrs genedlaethol ar aflonyddu rhywiol. Mae Llywodraeth Cymru yn cynnal adolygiad rhywedd. Gwyddom o'r ymgyrch #MeToo fod menywod dewr wedi bod yn codi llais o amgylch y byd. Fel y dywedodd Catherine Fookes, mae'r ymgyrch #MeToo yn grymuso hyn. Mae hon yn adeg i symud ymlaen tuag at gymdeithas sy'n gyfartal, a lle y gall menywod fod yn rhydd o rywiaeth fympwyol, neu waeth.