English: Of course, I welcome the content of the Government statement today and I note, as David Melding did, that this is the fruit of efforts at a national level not only by Government, but also by local authorities working on the ground too, and the fact that Wales has placed itself as a green nation in all senses of the word in relation to recycling does demonstrate what we can do with the appropriate powers at a national level, and what we can do for the future, and I note that the Minister concluded with the statement that we can become the top recycling nation in the world by 2020, and I hope that becomes a target, not just an aspiration. The Government has a decent record that it can take pride in in this area, but there's always room for improvement of course, and I just wanted to ask a few questions on some of the issues that are perhaps more ambiguous in the Minister's statement this afternoon. Now, first of all, many will be asking: where is the report on producer responsibility? That report should have been published this month. I remember asking the First Minister around a month ago, and he said that at some point in February we would see that report, and I just want to be clear that this delay isn't something that's holding us back from doing something in Wales as we wait, for example, for the Westminster Government to make a decision on its own proposal or whatever. Because the record is clear: we can innovate here. We don't have to wait for the rest of the UK to catch up with us in these areas; we can lead the way and they can catch up with us. But what's important in that context is that I do think that many people, many citizens, are very concerned, particularly about plastics and the uses that David Melding mentioned, and they are seeking leadership from Government. They realise that the citizen can only go so far. Once you go into the supermarket, you have no option. Well, you can, of course, remove all of the packaging from the goods, as they tend to do in Germany, but that's not culturally what's seen as acceptable in this country. But there isn't an option; there isn't anything else that you can do. There are interesting developments. I look forward to visiting a new shop in Crickhowell next week that is called Natural Weigh - 'weigh' in the sense of weighing goods - which is trying to do everything entirely plastic free, selling produce loose. We're just returning there to what we used to do, with some of these methods. But, certainly, that report on producer responsibility is important to show that we are taking the lead at a national level. The second thing that I want to ask you about this afternoon is the plastics tax. I was disappointed that it wasn't the tax opted for by Government, because I haven't seen any issue capturing people's imagination - environmentally, anyway - over the past six months as the use of plastics, but could you give the Assembly an update in terms of what the Cabinet Secretary for Finance had to say in saying that the Government now intends to collaborate on the concept of a plastics tax along with the Westminster Government? What should we expect to happen now? And what steps need to be taken in order to follow through the issue of single-use plastic tax or levy? Now, I welcome the fact that you have announced £7.5 million, I think, in addition for the joint programme with local authorities, but one of the questions that are still being asked by citizens is: why isn't this consistent across Wales in terms of what is recycled and what isn't? So, the way I recycle here in Cardiff, when I stay in Cardiff, is different to the way I recycle in Aberystwyth - and Aberystwyth is in the vanguard, of course, but that's another issue altogether. But it would be interesting to know what you're doing to standardise things across Wales, because people do travel from place to place, of course, and, as you referred to yourself, if you're on the street with a bottle in hand and you want to deposit it appropriately, well, again, it varies from place to place. In some towns and city centres, there will be an appropriate means of disposing of it; in others there will not. The final question is the question on the deposit-return scheme. I welcome the fact that there is funding in the budget for such a programme. As I think is clear now, these proposals do work - they work abroad, and they work on the continent. The question for Wales, I think, is: how can a scheme work with the system that we currently have? I've seen what you had to say in your statement - and David Melding referred to that too - but, of course, we must bear in mind that although we are successful in recycling plastic bottles, or the bottles that get to the litter stream, as it were, there's a great deal that doesn't get there, and I think a deposit-return scheme endeavours to tackle those bottles that are thrown onto our streets or put in litter bins and don't even have the possibility of being recycled. I don't think that we are recycling as much plastic as we think, because we don't count the plastic that is disposed of through the main waste disposal streams. If you look at Norway, where they manage to recycle 90 per cent of plastics, it includes all pieces of plastic sold or in the system. That's what we want to aim for here. In my view, that's where a deposit-return scheme and the possibility of adding to our recycling achievements lie. Implicit in the ambiguous words in the statement here is the fact that plastic is valuable, of course, and that not everyone wants to give up control over a valuable stream of waste, which is currently bringing funds in. But with the changes happening in nations such as China, we don't simply want to switch from China to Vietnam, as far as plastics are concerned - we want to tackle these issues here in Wales and use every piece of plastic that can be recycled or reused as much as possible, and a deposit-return scheme is certainly part of that.
Welsh: Wrth gwrs, rwy'n croesawu cynnwys yr adroddiad gan y Llywodraeth heddiw ac yn nodi, fel yr oedd David Melding hefyd, fod hwn yn ffrwyth ymdrech genedlaethol, nid yn unig gan y Llywodraeth, ond gan yr awdurdodau lleol ar lawr gwlad yn ogystal, a bod y ffaith bod Cymru wedi'i lleoli'i hun yn wlad werdd ym mhob ystyr y gair mewn perthynas ag ailgylchu yn dangos beth y medrwn ni ei wneud gyda'r grymoedd priodol ar lefel genedlaethol, a beth y medrwn ni ei wneud tuag at y dyfodol. Rwy'n sylwi bod y Gweinidog wedi bennu gyda'r gosodiad y gallem ni ddod ar ben y brig ar gyfer ailgylchu erbyn 2020, ac rwy'n gobeithio y bydd hynny'n troi'n darged, nid yn unig yn uchelgais. Ac mae gan y Llywodraeth record ddeche i'w ymfalchïo ynddi hi yn y maes yma, ond nid da lle gellir gwell, fel mae'r hen ymadrodd yn ei ddweud, ac rydw i jest eisiau holi ychydig o gwestiynau nawr am rai o'r pethau sydd efallai yn fwy niwlog yn y datganiad gan y Gweinidog heddiw. Yn gyntaf oll, bydd llawer yn gofyn: ble mae'r adroddiad erbyn hyn ar gyfrifoldeb cynhyrchwyr? Roedd yr adroddiad i fod wedi cael ei gyhoeddi'r mis yma. Rydw i'n cofio gofyn i'r Prif Weinidog tua mis yn ôl, ac fe ddywedodd e rhywbryd ym mis Chwefror y byddem ni'n gweld yr adroddiad, ac rwyf i jest eisiau bod yn glir nad yw'r oedi yma yn rhywbeth sydd yn ein dal ni nôl rhag gwneud rhywbeth yng Nghymru y medrwn ni ei wneud, yn aros i rywbeth, er enghraifft Llywodraeth San Steffan i benderfynu, neu beth bynnag. Achos mae'r record yn ddigon clir: rŷm ni'n gallu arloesi yn y fan hyn. Nid oes rhaid i ni aros am weddill y Deyrnas Gyfunol yn y materion yma; rŷm ni'n gallu eu harwain nhw, a dweud y gwir, ac maen nhw'n gallu dal i fyny gyda ni. Ond yr hyn sydd yn bwysig yn y cyd-destun yna yw rwy'n credu bod nifer o bobl erbyn hyn, dinasyddion, sydd yn poeni yn enwedig am blastig a'r defnydd yr oedd David Melding yn sôn amdano, yn chwilio am arweiniad gan y Llywodraeth. Maen nhw'n sylweddoli bod y dinesydd ond yn gallu mynd mor bell. Ond erbyn i chi fynd i mewn i'r siop fawr neu'r archfarchnad, nid oes gennych chi dewis. Wel, mi fedrwch chi dynnu'r holl wisg ymaith o'r nwyddau, wrth gwrs, fel maen nhw'n dueddol o wneud yn yr Almaen, ond nid dyna beth sydd yn ddiwylliannol dderbyniol yn y wlad yma. Ond, yn sicr, nid oes dewis; nid oes unrhyw beth arall y medrwch chi ei wneud. Mae yna ddatblygiadau diddorol iawn. Rydw i'n edrych ymlaen at ymweld â siop newydd yng Nghrug Hywel wythnos nesaf o'r enw Natural Weigh - ' weigh' yn yr ystyr o 'bwyso' - sydd yn ceisio gwneud popeth heb unrhyw blastig, ac yn gwerthu yn rhydd fel yna. Dim ond dychwelyd ydym ni, wrth gwrs, i'r hyn roeddem ni'n arfer byw, gyda rhai o'r dulliau yma rydym ni'n eu gwneud. Ond, yn sicr, mae'r adroddiad yna ar gyfrifoldeb cynhyrchwyr yn bwysig, rydw i'n meddwl, i ddangos ein bod ni'n cymryd arweiniad cenedlaethol. Yr ail beth rydw i eisiau gofyn i chi amdano yw'r dreth blastig. Roeddwn i'n siomedig nad hynny oedd y dreth oedd wedi'i dewis gan y Llywodraeth achos, yn sicr, nid ydw i wedi gweld unrhyw fater yn cydio cweit yn nychymyg pobl - yn amgylcheddol, beth bynnag - yn ystod y chwe mis diwethaf na phlastig a'r defnydd o blastig. Ond a fedrwch chi ddiweddaru'r Cynulliad gydag ychydig mwy o'r hyn a ddywedodd yr Ysgrifennydd Cabinet dros Gyllid drwy ddweud nawr bod y Llywodraeth yn bwriadu cydweithio ar y cysyniad o dreth blastig ar y cyd gyda Llywodraeth San Steffan? Beth, felly, a fedrwn ni ddisgwyl i ddigwydd nawr? A beth yw'r camau i ni ddilyn drwyddo'r posibiliadau ar gyfer treth neu lefi ar blastig un defnydd maes o law? Rwy'n croesawu eich bod chi wedi cyhoeddi £7.5 miliwn, rydw i'n meddwl, ychwanegol ar gyfer y rhaglen ar y cyd ag awdurdodau lleol, ond un o'r cwestiynau sydd yn dal i gael eu holi, gan ddinasyddion eto, yw: pam nad yw'n gyson dros Gymru beth sy'n cael ei ailgylchu a beth sydd ddim yn cael ei ailgylchu felly? Mae'r ffordd rydw i'n ailgylchu fan hyn yng Nghaerdydd, pan wyf i'n sefyll yng Nghaerdydd, yn wahanol i'r ffordd rwy'n ailgylchu yn Aberystwyth - ac mae Aberystwyth ar y blaen, wrth gwrs, ond mater arall yw hwnnw. Byddai fe'n ddiddorol i wybod beth yr ydych chi'n ei wneud i safoni pethau bellach dros Gymru, gan fod pobl yn teithio o le i le, ac, fel yr oeddech chi'n cyfeirio ato eich hunan, os ŷch chi ar y stryd, â photel yn eich llaw ac ŷch chi eisiau ei rhoi yn rhywle priodol, wel, eto, mae'n amrywio. Yng nghanol ambell i le, yng nghanol ambell i dref a dinas, fe gewch chi rhywle i roi'r botel yna; mewn dinasoedd eraill a threfi eraill, chewch chi ddim lle i roi unrhyw beth o'r fath. A'r cwestiwn olaf yw'r cwestiwn ar flaendal, y cynllun blaendal - rydw i'n croesawu, wrth gwrs, bod yna arian yn y gyllideb ar gyfer cynllun o'r fath. Fel rwy'n credu sydd yn glir erbyn hyn, mae'r cynlluniau hyn yn gweithio - maen nhw'n gweithio dramor, maen nhw'n gweithio ar y cyfandir. Y cwestiwn i Gymru, rydw i'n meddwl, yw: ym mha ffordd y gall cynllun cydweithio â'r system sydd gyda ni? Rwy'n gweld beth sydd gyda chi yn eich datganiad - roedd David Melding wedi cyfeirio ato fe hefyd - ond, wrth gwrs, mae'n rhaid i ni gofio, er ein bod ni'n llwyddiannus yn ailgylchu'r poteli plastig, neu'r poteli sydd yn cyrraedd y ffrwd sbwriel felly, mae yna dipyn sydd ddim yn cyrraedd y ffrwd yna, ac mae cynllun blaendal, rydw i'n meddwl, yn ceisio mynd i'r afael â'r poteli sydd yn cael eu twlu ar y stryd, neu sydd jest yn cael eu rhoi yn y biniau sbwriel, sydd heb gael mynd mewn i'r posibiliad hyd yn oed o ailgylchu. Nid ydw i'n meddwl ein bod yn ailgylchu cymaint o blastig ag yr ŷm ni'n meddwl ein bod ni'n ei ailgylchu, achos nid ydym ni'n cyfrif y plastig sydd yn cael ei waredu drwy'r brif ffrwd sbwriel. Os edrychwch chi ar Norwy, lle maen nhw'n llwyddo ailgylchu dros 90 y cant o blastig, mae'n cynnwys pob darn o blastig sydd yn cael ei werthu neu sy'n mynd drwy'r system, a dyna beth yr ŷm ni eisiau anelu ato fe, ac, yn fy marn i, dyna le mae'r cynllun blaendal a'r posibiliadau i ychwanegu at ein tasgau ailgylchu. Ymhlyg yn y geiriau niwlog, os liciwch chi, yn y datganiad fan hyn, yw'r ffaith bod plastig yn werthfawr, wrth gwrs, a'r ffaith nad yw pob un eisiau ildio, efallai, rheolaeth dros ffrwd werthfawr o sbwriel sydd, ar hyn o bryd, yn dod ag arian i mewn. Ond gyda, fel yr ŷch chi'n ei ddweud, y newidiad sydd yn digwydd yng ngwledydd fel Tsieina, nid ydym ni eisiau jest switsio Tsieina i Fietnam cyn belled ag y mae plastig yn y cwestiwn - rydym ni eisiau ein gweld ni yn mynd i'r afael â'r broblem yma yng Nghymru, defnyddio pob darn o blastig sydd yn gallu cael ei ailgylchu, neu ailddefnyddio cymaint ag sydd yn bosibl, ac mae cynllun blaendal yn rhan o hynny.