English: Diolch, Dirprwy Lywydd. There are few issues that actually do conjoin us with our different politics in this place. So, this is an important debate for the people that we all represent to have here in this Welsh Parliament. And as has been said, here in Wales, rugby is so much more than just a game. Six nations matches are etched in our national psyche. They are part of who we are, and part of our shared Welshness. And in clubhouses, pubs and living rooms across the nation, people gather to watch the six nations in a way unlike almost any other sporting event in Wales. And it is greater than its subject matter, so it is absolutely vital that we do keep this highlight of the Welsh sporting calendar accessible to the majority. We need only to look at the example of cricket, as has already been mentioned, which has seen a substantial drop in participation and viewing figures since moving to pay-per-view services in 2005. And this is not to discredit for-profit channels such as Sky or BT, which have, over a number of years, provided some very high-quality rugby coverage. But the fact is that these are simply not accessible for the same number of people in Wales. When Wales claimed a grand slam victory over England last year, 8.9 million people viewed this on BBC One. That is more than the most-watched football match on the BBC in 2018-19. This should signal how important it is to keep these games on free-to-air tv. It is also a signal as to why others want it. I wish to take this opportunity to promote the women's six nations, which will now be unified with the men's tournament in terms of television rights. As the women's game continues to grow in participation, ensuring greater, not lesser television coverage is a vital next step. Unfortunately, this weekend's Wales women's fixture against Scotland has been called off due to the coronavirus affecting one of the Scottish players, and I'm sure members across this Chamber would like to join me in wishing her a full and speedy recovery. Dirprwy Lywydd, if we are to ensure that the next generation are inspired to play and support rugby, we must keep it accessible to them. The six nations is enjoyed by avid rugby fans and social observers alike. This will not be the case if it disappears behind a pay wall. In Wales rugby has always been a sport for everyone, not just a privileged few, and we must all work together to keep it that way.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Nid oes llawer o faterion sy'n ein huno ni gyda'n gwleidyddiaeth wahanol yn y lle hwn. Felly, mae hon yn ddadl bwysig i'r bobl y mae pawb ohonom yn eu cynrychioli yma yn Senedd Cymru. Ac fel y dywedwyd, yma yng Nghymru, mae rygbi yn gymaint mwy na dim ond gêm. Mae gemau'r chwe gwlad yn rhan annatod o'n seicoleg genedlaethol. Maent yn rhan o bwy ydym ni, ac yn rhan o'n Cymreictod cyffredin. Ac mewn clybiau, tafarndai ac ystafelloedd byw ar draws y wlad, mae pobl yn ymgynnull i wylio'r chwe gwlad mewn ffordd wahanol i bron unrhyw ddigwyddiad chwaraeon arall yng Nghymru. Ac mae'n fwy na'i gynnwys, felly mae'n gwbl hanfodol ein bod yn cadw'r uchafbwynt hwn yng nghalendr chwaraeon Cymru yn hygyrch i'r mwyafrif. Nid oes ond angen inni edrych ar griced fel enghraifft, fel y crybwyllwyd eisoes, camp lle gwelwyd gostyngiad sylweddol yn nifer y bobl sy'n cymryd rhan ac yn y nifer sy'n gwylio ers symud i wasanaethau talu-wrth-wylio yn 2005. Ac nid y bwriad yw difrïo sianeli sy'n gwneud elw fel Sky neu BT, sydd, dros nifer o flynyddoedd, wedi darparu darllediadau rygbi o safon uchel iawn. Ond y ffaith yw nad yw'r rhain yn hygyrch i'r un nifer o bobl yng Nghymru. Pan enillodd Cymru fuddugoliaeth y gamp lawn dros Loegr y llynedd, roedd 8.9 miliwn o bobl yn gwylio ar BBC One. Mae hynny'n fwy na'r gêm bêl-droed fwyaf poblogaidd ar y BBC yn 2018-19. Dylai hyn ddangos pa mor bwysig yw cadw'r gemau hyn ar deledu am ddim. Mae hefyd yn arwydd pam y mae eraill am ei gael. Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i hyrwyddo chwe gwlad y menywod, a fydd yn awr yn uno â phencampwriaeth y dynion o ran hawliau teledu. Wrth i'r gêm i fenywod barhau i dyfu, mae sicrhau mwy, nid llai, o sylw teledu yn gam nesaf hanfodol. Yn anffodus, mae gêm menywod Cymru y penwythnos hwn yn erbyn yr Alban wedi cael ei chanslo oherwydd bod coronafeirws wedi effeithio ar un o chwaraewyr yr Alban, ac rwy'n siŵr yr hoffai Aelodau ar draws y Siambr hon ymuno â mi i ddymuno gwellhad llwyr a buan iddi. Ddirprwy Lywydd, os ydym am sicrhau bod y genhedlaeth nesaf yn cael ei hysbrydoli i chwarae a chefnogi rygbi, rhaid inni ei gadw'n hygyrch iddynt. Caiff y chwe gwlad eu mwynhau gan gefnogwyr rygbi brwd a sylwedyddion cymdeithasol fel ei gilydd. Ni fydd hyn yn digwydd os yw'n diflannu y tu ôl i wal dalu. Yng Nghymru mae rygbi wedi bod yn gamp i bawb erioed, nid dim ond yr ychydig breintiedig, a rhaid i bawb ohonom weithio gyda'n gilydd i'w chadw felly.