English: I call for two statements, the first in relation to the role of local authorities in supporting women with multiple needs. This follows a report of that name, entitled 'Leading Change', sent to me by the North Wales Women's Centre last week. They say that, although it's from an England perspective, it has much useful information applicable to our aims and joint working and commissioning here in Wales. It identifies - a very small reference - that half to two thirds of women prisoners have depression, almost half have attempted suicide, and it calls on local authorities to review their joint strategic needs assessments, joint health and well-being strategy and suicide prevention strategy to ensure the needs of women are met accordingly. It also called to ensure that women with multiple needs are involved as equal partners in developing new and improved responses, working with women to design and deliver services that meet their needs. Secondly, and finally, could I call for an oral statement on the very important matter of future support for former recipients of the independent living fund? The UK Government devolved responsibility to the Welsh Government for this from 30 June last year. Scotland appointed a full-time independent living fund business manager and embedded a project assistant within Inclusion Scotland, Disability Wales's sister body, months beforehand; and Northern Ireland appointed ILF Scotland to administer the ILF for Northern Ireland. The cross-party group on disability, which I co-chaired in the last Assembly and which I've been asked to chair in this Assembly, had taken evidence on the implementation of the Welsh independent living grant from 1 July last year, and having identified widespread concerns, wrote to the then Minister, received a response, and he then issued a written statement on this in February, stating he had asked his officials to work with stakeholder representatives on options including a potential arrangement with the body set up in Scotland to provide payments for former ILF recipients to do the same for Welsh recipients. And at that stage, I can confirm that the membership of the Wales disability reference group favoured this approach. Despite this, we've now had, this month, a written statement only from the now Minister for Social Services and Public Health, stating she's concluded future support to former ILF recipients will go through normal social care provision from local authorities, this being the most effective approach, and she recognises some recipients would have preferred a different decision. This failure, apparently, in this statement to co-produce, co-design, co-deliver and work with citizens and communities doesn't meet the requirements of the social services and well-being Act, the well-being of future generations Act 2015 or the directives from the Wales Audit Office on the future direction of services. This affects too many of the lives of too many disabled people, so it merits an oral statement, or even a full debate, and I call for that accordingly.
Welsh: Galwaf am ddau ddatganiad, a'r cyntaf yn ymwneud â swyddogaeth awdurdodau lleol wrth gefnogi merched sydd ag anghenion lluosog. Mae hyn yn dilyn adroddiad am hynny, o'r enw 'Leading Change', a anfonwyd ataf gan Ganolfan Merched Gogledd Cymru yr wythnos diwethaf. Maen nhw'n dweud, er ei fod o safbwynt Lloegr, ei fod yn cynnwys llawer o wybodaeth ddefnyddiol sy'n berthnasol i'n nodau a'n cydweithio a'n comisiynu yma yng Nghymru. Mae'n nodi - cyfeiriad bach iawn - fod rhwng hanner a dwy ran o dair o'r merched sydd yn y carchar yn dioddef o iselder, a bod bron eu hanner wedi ceisio cyflawni hunanladdiad, ac mae'n galw ar awdurdodau lleol i adolygu eu hasesiadau strategol ar y cyd o anghenion, eu strategaethau iechyd a lles ar y cyd a'u strategaethau atal hunanladdiad, er mwyn sicrhau y caiff anghenion merched eu diwallu yn unol â hynny. Mae hefyd yn galw am sicrhau bod merched sydd ag anghenion lluosog yn cymryd rhan yn bartneriaid cyfartal wrth ddatblygu ymatebion newydd a gwell, gan weithio gyda merched i gynllunio a darparu gwasanaethau sy'n diwallu eu hanghenion. Yn ail, ac yn olaf, a gaf i alw am ddatganiad llafar ar y mater pwysig iawn ynghylch cymorth yn y dyfodol i bobl a oedd yn arfer derbyn arian o'r gronfa byw'n annibynnol? Datganolodd Llywodraeth y DU y cyfrifoldeb am hyn i Lywodraeth Cymru o 30 Mehefin y llynedd ymlaen. Penododd yr Alban reolwr busnes amser llawn ar gyfer y gronfa byw'n annibynnol a sefydlodd gynorthwyydd prosiect o fewn Inclusion Scotland, chwaer-gorff i Anabledd Cymru, fisoedd o flaen llaw; a phenodwyd ILF Scotland gan Ogledd Iwerddon i weinyddu'r Gronfa Byw'n Annibynnol i Ogledd Iwerddon. Mae'r grŵp trawsbleidiol ar anabledd, yr oeddwn innau'n ei gyd-gadeirio yn y Cynulliad diwethaf ac y gofynnwyd i mi ei gadeirio yn y Cynulliad hwn, wedi derbyn tystiolaeth ynghylch gweithredu grant byw'n annibynnol Cymru o 1 Gorffennaf y llynedd, ac, yn sgil nodi pryderon eang, ysgrifennwyd at y Gweinidog ar y pryd, cafwyd ymateb, ac yna cyhoeddodd ddatganiad ysgrifenedig ar hyn ym mis Chwefror, gan ddweud ei fod wedi gofyn i'w swyddogion weithio gyda chynrychiolwyr rhanddeiliaid ar ddewisiadau, gan gynnwys trefniant posibl gyda'r corff a sefydlwyd yn yr Alban i ddarparu taliadau i bobl a oedd yn arfer derbyn arian o'r gronfa byw'n annibynnol i wneud yr un peth i bobl Cymru. Ac ar y pryd, gallaf gadarnhau bod aelodau grŵp cyfeirio anabledd Cymru yn ffafrio'r dull gweithredu hwn. Er hyn, rydym bellach wedi cael, y mis hwn, ddatganiad ysgrifenedig yn unig gan y Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol presennol, yn nodi ei bod wedi dod i'r casgliad y bydd cymorth i bobl a oedd yn arfer derbyn arian o'r Gronfa Byw'n Annibynnol, yn y dyfodol yn mynd trwy'r ddarpariaeth gofal cymdeithasol arferol gan awdurdodau lleol, gan mai dyma'r dull mwyaf effeithiol, ac mae hi'n cydnabod y byddai rhai derbynwyr wedi dewis penderfyniad gwahanol. Nid yw'r methiant hwn, mae'n ymddangos, yn y datganiad hwn, i gyd-lunio, cyd-gynllunio, cyd-ddarparu a gweithio gyda dinasyddion a chymunedau yn bodloni gofynion y Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant, Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol 2015, na'r cyfarwyddebau gan Swyddfa Archwilio Cymru ynghylch cyfeiriad gwasanaethau yn y dyfodol. Mae hyn yn effeithio ar fywydau gormod o bobl anabl, felly mae'n haeddu datganiad llafar, neu ddadl lawn, hyd yn oed, a galwaf am hyn yn unol â hynny.