English: I want to underline the shock and anger felt by Welsh Government and by so many across Wales and the globe at the killing of George Floyd by a police officer, and the subsequent draconian response by the President of the United States. US citizens are rightfully protesting against overt racism faced by black people, which seems to be entrenched in some institutions. It's clear that the Welsh Government may not have the devolved powers to directly challenge the actions of the Government of another country, but I think we do have the moral obligation to speak out. As our health Minister, Vaughan Gething, stated: 'We must challenge racism, inequality and injustice wherever we find it, including right here at home'. Now, we know without question that institutionalised racism is not a problem reserved to the USA. We've got a long way to go in our own country to address this issue, but we've made clear our solidarity with all those protesting. But solidarity is not enough. We must be prepared to challenge other countries, particularly when those actions create a response here in Wales. In that vein, I've written to the Foreign Secretary of the United States setting out the position of the Welsh Government and requesting that the President of the United States is reminded of his obligations to respect human rights and to ask if he'll acknowledge, without condition, that black lives matter. I've also asked our international relations team to monitor the worrying situation in Hong Kong and to underline our commitment in the Welsh Government to the principles of democracy, the rule of law and human rights. Now, we've used the invaluable information provided by our international offices on how other overseas Governments are easing the lockdown to help shape our planning and our response here in Wales. The clock is ticking in relation to developing a new relationship with the EU, and, when the transition phase ends, our current trading relationship with many other countries in the world also comes to an end. We're aware of the recent media reports regarding US trade negotiations, and in particular the growing concern with regard to the lowering of UK food and animal welfare standards, and the potential import of chlorinated chicken is of great concern. The UK Government has provided assurances to us that they will not agree to lowering standards in any future trade deals, and that's something that they promised in their manifesto and that we will hold them to. I'd like to turn now to tourism. There's been a great deal of interest in that this afternoon. From the First Minister down, we're all acutely aware of the scale of the challenge facing the tourism, hospitality and the events sector, and, since the crisis began, the Deputy Minister and I have been meeting regularly with industry leaders. We know that when the summer season is gone, it's gone. It's therefore critical that we continue to work with the industry and local communities to ensure a safe return to tourism as soon as the public health position allows. We know that the industry would like us to provide a date as to when the industry can resume, but we've said consistently that we'll be driven by the science, and not by dates, and will only ease restrictions when the medical advice says it's safe for us to do so. We've promised that we'll give the industry three weeks' notice as a minimum in order to prepare for reopening and we're giving detailed consideration as to when we can signal it will be approaching the right time to reopen shared accommodation without facilities, which is set out in the amber zone of the First Minister's programme. We're conscious that the industry will be watching next week's 21-day statement very closely and will be looking for a signal from the First Minister in terms of the tourism sector. We're acutely aware that as businesses approach August, they'll be required to contribute financially to the furlough scheme, and we understand the importance of these dates to businesses. So, we're preparing - and we're preparing in detail - and that's included developing detailed guidance and protocols to support the sector and protect the community and staff and visitors. Our package of support to the industry is the most generous in the UK, particularly through our bespoke economic resilience fund, under which, as of 5 June, we've awarded over £10 million to tourism businesses, safeguarding over 4,500 employees. And as you've heard, phase 2 of the fund will pave the way for further tourism businesses to access these funds. We'll continue to press the UK Government on extending the furlough scheme or creating a bespoke package for the sector. Unfortunately, the events industry is likely to be the last to recover, and we're looking to work even more closely with organisers across Wales to consider the way forward. The culture and arts sector is also under extreme pressure. These organisations are often the beating heart of our communities, and they'll be even more important in the future. We've worked closely with all our key stakeholders to offer advice and guidance and we've prioritised our responses to those activities most critical in the short term, and on supporting organisations with cash-flow problems and general hardship. And we're also providing guidance on the safe return of sport and the reopening of facilities when the conditions are right.
Welsh: Rwyf am danlinellu'r sioc a'r dicter y mae Llywodraeth Cymru a chynifer o bobl ledled Cymru a'r byd yn ei deimlo ynghylch lladd George Floyd gan swyddog heddlu, a'r ymateb llym a gafwyd wedyn gan Arlywydd yr Unol Daleithiau. Mae dinasyddion yr Unol Daleithiau yn protestio'n gyfiawn yn erbyn hiliaeth amlwg a wynebir gan bobl ddu, sydd fel pe bai wedi ymwreiddio mewn rhai sefydliadau. Mae'n amlwg efallai nad oes gan Lywodraeth Cymru bwerau datganoledig i herio gweithredoedd Llywodraeth gwlad arall yn uniongyrchol, ond rwy'n credu bod dyletswydd foesol arnom i godi llais. Fel y dywedodd ein Gweinidog iechyd, Vaughan Gething: Rhaid inni herio hiliaeth, anghydraddoldeb ac anghyfiawnder ble bynnag y down o hyd iddo, gan gynnwys yma yn y wlad hon. Nawr, rydym yn gwybod heb amheuaeth nad yw hiliaeth sefydliadol yn broblem sydd ond yn digwydd yn yr Unol Daleithiau. Mae gennym ffordd bell i fynd yn ein gwlad ein hunain i fynd i'r afael â'r mater hwn, ond rydym wedi datgan yn glir ein hundod â phawb sy'n protestio. Ond nid yw undod yn ddigon. Rhaid inni fod yn barod i herio gwledydd eraill, yn enwedig pan fydd y gweithredoedd hynny'n creu ymateb yma yng Nghymru. I'r perwyl hwnnw, rwyf wedi ysgrifennu at Ysgrifennydd Tramor yr Unol Daleithiau yn nodi safbwynt Llywodraeth Cymru ac yn gofyn iddynt atgoffa Arlywydd yr Unol Daleithiau am ei rwymedigaethau i barchu hawliau dynol ac i ofyn iddo gydnabod yn ddiamod fod bywydau pobl dduon yn bwysig. Rwyf hefyd wedi gofyn i'n tîm cysylltiadau rhyngwladol fonitro'r sefyllfa bryderus yn Hong Kong a phwysleisio ein hymrwymiad yn Llywodraeth Cymru i egwyddorion democratiaeth, rheolaeth y gyfraith a hawliau dynol. Nawr, rydym wedi defnyddio'r wybodaeth amhrisiadwy a ddarparwyd gan ein swyddfeydd rhyngwladol ynglŷn â sut y mae Llywodraethau tramor eraill yn llacio cyfyngiadau symud er mwyn helpu i roi siâp i'n cynlluniau a'n hymateb yma yng Nghymru. Mae'r cloc yn tician mewn perthynas â datblygu perthynas newydd â'r UE, a phan ddaw'r cyfnod pontio i ben, bydd ein perthynas fasnachu bresennol â llawer o wledydd eraill y byd hefyd yn dod i ben. Rydym yn ymwybodol o'r adroddiadau diweddar yn y cyfryngau ynglŷn â thrafodaethau masnach yr Unol Daleithiau, ac yn enwedig y pryder cynyddol ynghylch gostwng safonau bwyd a lles anifeiliaid y DU, ac mae'r posibilrwydd y bydd cyw iâr wedi'i glorineiddio'n cael ei fewnforio yn destun pryder mawr. Mae Llywodraeth y DU wedi rhoi sicrwydd i ni na fyddant yn cytuno i ostwng safonau mewn unrhyw gytundebau masnach yn y dyfodol, ac mae hynny'n rhywbeth a addawyd ganddynt yn eu maniffesto a byddwn yn eu dwyn i gyfrif yn ei gylch. Hoffwn droi yn awr at dwristiaeth. Mae llawer o ddiddordeb wedi bod yn hynny y prynhawn yma. O'r Prif Weinidog i lawr, rydym i gyd yn ymwybodol iawn o faint yr her sy'n wynebu'r sector twristiaeth, lletygarwch a digwyddiadau, ac ers i'r argyfwng ddechrau, mae'r Dirprwy Weinidog a minnau wedi bod yn cyfarfod yn rheolaidd ag arweinwyr y diwydiant. Rydym yn gwybod na ddaw tymor yr haf yn ei ôl wedi iddo fynd heibio. Felly, mae'n hanfodol ein bod yn parhau i weithio gyda'r diwydiant a chymunedau lleol i sicrhau ei bod yn ddiogel i ddychwelyd at dwristiaeth cyn gynted ag y bydd y sefyllfa iechyd cyhoeddus yn caniatáu. Rydym yn gwybod y byddai'r diwydiant yn hoffi i ni ddarparu dyddiad ar gyfer pryd y gall y diwydiant ailddechrau, ond rydym wedi dweud yn gyson y cawn ein llywio gan y wyddoniaeth, ac nid gan ddyddiadau, ac ni fyddwn yn llacio'r cyfyngiadau hyd oni fydd y cyngor meddygol yn dweud ei bod yn ddiogel i ni wneud hynny. Rydym wedi addo y byddwn yn rhoi o leiaf dair wythnos o rybudd i'r diwydiant er mwyn paratoi ar gyfer ailagor ac rydym yn rhoi ystyriaeth fanwl i ba bryd y gallwn ddangos ein bod yn agosáu at yr amser cywir i ailagor darpariaeth llety a rennir heb gyfleusterau, a nodir yn y parth oren yn rhaglen y Prif Weinidog. Rydym yn ymwybodol y bydd y diwydiant yn gwylio datganiad 21 diwrnod yr wythnos nesaf yn ofalus iawn, a byddwn yn edrych am arwydd gan y Prif Weinidog mewn perthynas â'r sector twristiaeth. Rydym yn ymwybodol iawn, wrth i fusnesau nesáu at fis Awst, y bydd gofyn iddynt gyfrannu'n ariannol at gynllun ffyrlo, ac rydym yn deall pwysigrwydd y dyddiadau hyn i fusnesau. Felly, rydym yn paratoi - ac yn paratoi'n fanwl - ac mae hynny wedi cynnwys datblygu canllawiau a phrotocolau manwl i gefnogi'r sector a diogelu'r gymuned a staff ac ymwelwyr. Ein pecyn cymorth ni i'r diwydiant yw'r mwyaf hael yn y DU, yn enwedig drwy ein cronfa cadernid economaidd bwrpasol, lle rydym wedi dyfarnu dros £10 miliwn i fusnesau twristiaeth, o 5 Mehefin ymlaen, gan ddiogelu dros 4,500 o weithwyr. Ac fel y clywsoch, bydd cam 2 y gronfa yn paratoi'r ffordd i ragor o fusnesau twristiaeth gael mynediad at y cronfeydd hyn. Byddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ymestyn y cynllun ffyrlo neu i greu pecyn pwrpasol ar gyfer y sector. Yn anffodus, mae'n debyg mai'r diwydiant digwyddiadau fydd yr olaf i ymadfer, ac rydym yn gobeithio gweithio'n agosach byth gyda threfnwyr ledled Cymru i ystyried y ffordd ymlaen. Mae'r sector diwylliant a'r celfyddydau hefyd o dan bwysau aruthrol. Y sefydliadau hyn yn aml yw calon ein cymunedau, a byddant hyd yn oed yn bwysicach yn y dyfodol. Rydym wedi gweithio'n agos gyda'n holl randdeiliaid allweddol i gynnig cyngor ac arweiniad ac rydym wedi blaenoriaethu ein hymatebion ar gyfer y gweithgareddau mwyaf hanfodol yn y tymor byr, a chefnogi sefydliadau sydd â phroblemau llif arian a chaledi cyffredinol. Ac rydym hefyd yn darparu canllawiau ar sicrhau bod chwaraeon yn dychwelyd yn ddiogel ac ar ailagor cyfleusterau pan fo'r amodau'n iawn.