English: Climate change, of course, is a global threat and requires a global response. International co-operation, each nation doing its part, will be essential to mitigate the threat that climate change poses, and to react to the effects of our warming world. The Paris agreement, as has been mentioned, will enter into force in two days' time on 4 November. After being agreed in December 2015, it was ratified remarkably quickly for an international treaty, hopefully a precedent for other treaties that might be on the horizon in the not-too-distant future. It suggests that there is a growing recognition of the desperate need to do something before irreparable damage is done to our planet. It was an unexpected outcome of the conference that the emissions goal was increased beyond was previously agreed. While keeping temperatures well below 2 degrees above pre-industrial levels and pursuing efforts to limit the temperature increase to 1.5 degrees above pre-industrial levels had already been decided, the agreement also now sets an aim for emissions to peak as soon as possible and for emissions from human activity and absorption by carbon sinks to balance sometime in the second half of the century. We need to see the Welsh Government match this increasing global ambition. Every country, no matter its size, can play a meaningful role in reducing emissions, but we will need a new, radical approach. Indeed, I echo David Melding's call for a revolution. We have seen Wales fall behind other countries, as my colleague Bethan Jenkins has mentioned. In Scotland, there has been real progress and, as a devolved country, it should act as an inspiration to us here. It's not good enough that emissions have fallen by just 18 per cent in Wales since 1990, while sea ice shrinks and sea levels rise. The well-being of future generations Act commits Wales to being a nation that, when doing anything to improve the economic, social, environmental and cultural well-being of Wales, takes into account of whether doing such a thing may make a positive contribution to global well-being. This must become more than a pleasant aspiration on paper. It must result in real action being taken, and urgently. The Welsh Government should start by endorsing the Paris agreement before attending the Marrakesh climate change conference later this month. This would signal that Wales takes seriously its responsibility for working to tackle climate change alongside our neighbours and as part of the global community. The UK's vote to leave the European Union will make things harder. Collaboration with the rest of the continent could be endangered at a time when it is needed more than ever, but it also presents Wales with an opportunity to set a distinct and more ambitious path. Given the current political atmosphere in England, it would not be surprising if we saw environmental legislation being watered down once the UK leaves the European Union. As responsibility for the environment is already devolved, Wales can be more radical and remain steadfast in our commitment to reducing emissions. On this point - I'm feeling in a very optimistic mood today - I hope that the Cabinet Secretary will today indicate whether or not her Government is prepared to take the opportunity that is coming in the coming years for Wales to take its place at every global conference and international organisation as a member in its own right, as a sub-state nation, when it comes to climate change and the environment - that we will actively seek membership for our country in global organisations where, perhaps, the European Union has represented us in the past, and to ensure that the United Kingdom does not speak for us once we have left the European Union. Of course, the impact of leaving the EU is more than just political. EU funding that currently backs environmental projects will be lost. Programmes like Glastir, the sustainable land management scheme, will need to find alternative funding to replace the support from the EU agricultural fund for rural development. We cannot let climate change initiatives like this disappear when the funding from Europe dries up. The consequences of failing to act will be grave. There will be a huge impact upon human lives across the world. As the global temperature increases, the inhabitable areas of the world will change, causing food insecurity and leading to even more population displacement than we see now. Climate change is already an international crisis, and can only get worse if we do not act. Wales must play its own part, far bigger than the size of our population, in global efforts to prevent this disaster from happening.
Welsh: Mae newid yn yr hinsawdd yn fygythiad byd-eang wrth gwrs, ac yn galw am ymateb byd-eang. Bydd cydweithrediad rhyngwladol, gyda phob cenedl yn gwneud ei rhan, yn hanfodol er mwyn lliniaru'r bygythiad y mae newid yn yr hinsawdd yn ei greu, ac i ymateb i effeithiau cynhesu ar ein byd. Bydd cytundeb Paris, fel y crybwyllwyd, yn dod i rym ymhen deuddydd, ar 4 Tachwedd. Ar ôl cael ei gytuno ym mis Rhagfyr 2015, cafodd ei gadarnhau'n hynod o gyflym o ystyried ei fod yn gytundeb rhyngwladol, sy'n gynsail, gobeithio, i gytundebau eraill a allai fod ar y gorwel yn y dyfodol cymharol agos. Mae'n awgrymu bod yna gydnabyddiaeth gynyddol o'r angen dybryd i wneud rhywbeth cyn y gwneir difrod anadferadwy i'n planed. Un canlyniad annisgwyl o'r gynhadledd oedd bod y nod ar gyfer allyriadau wedi ei godi y tu hwnt i'r hyn a gytunwyd yn flaenorol. Er bod penderfyniad eisoes wedi'i wneud i gadw tymereddau'n llawer is na 2 radd yn uwch na lefelau cyn-ddiwydiannol ac ymdrechu i gyfyngu ar y cynnydd yn y tymheredd i 1.5 gradd yn uwch na'r lefelau cyn-ddiwydiannol, mae'r cytundeb bellach yn gosod nod hefyd i allyriadau gyrraedd eu brig cyn gynted â phosibl ac i sicrhau cydbwysedd rhwng allyriadau o weithgarwch dynol a'u hamsugno gan ddalfeydd carbon rywbryd yn ystod ail hanner y ganrif. Mae angen i ni weld Llywodraeth Cymru yn cyd-fynd â'r cynnydd hwn yn yr uchelgais byd-eang. Mae pob gwlad, beth bynnag fo'i maint, yn gallu chwarae rhan ystyrlon yn lleihau allyriadau, ond bydd angen ymagwedd newydd, radical arnom. Yn wir, ategaf alwad David Melding am chwyldro. Rydym wedi gweld Cymru yn llusgo ar ôl gwledydd eraill, fel y mae fy nghyd-Aelod Bethan Jenkins wedi sôn. Yn yr Alban, bu cynnydd gwirioneddol ac fel gwlad ddatganoledig, dylai fod yn ysbrydoliaeth i ni yma. Nid yw'n ddigon da nad yw allyriadau wedi lleihau mwy na 18 y cant yng Nghymru ers 1990, wrth i rew môr leihau ac wrth i lefelau'r môr godi. Mae Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn ymrwymo Cymru i fod yn genedl sydd, wrth iddi fynd ati i wneud unrhyw beth i wella lles economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru, yn ystyried a yw gwneud rhywbeth o'r fath yn gyfraniad cadarnhaol i les byd-eang. Rhaid i hyn fod yn fwy na dyhead dymunol ar bapur. Rhaid iddo arwain at roi camau go iawn ar waith, a hynny ar frys. Dylai Llywodraeth Cymru ddechrau drwy ategu cytundeb Paris cyn mynychu cynhadledd newid hinsawdd Marrakesh yn ddiweddarach y mis hwn. Byddai hyn yn arwydd fod Cymru o ddifrif ynglŷn â'i chyfrifoldeb i weithio i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd ochr yn ochr â'n cymdogion ac fel rhan o'r gymuned fyd-eang. Bydd pleidlais y DU i adael yr Undeb Ewropeaidd yn gwneud pethau'n anos. Gallai gwaith ar y cyd â gweddill y cyfandir fod mewn perygl ar adeg pan fo'i angen yn fwy nag erioed, ond mae hefyd yn rhoi cyfle i Gymru ddilyn trywydd penodol a mwy uchelgeisiol. O ystyried yr awyrgylch gwleidyddol presennol yn Lloegr, ni fyddai'n syndod pe gwelem ddeddfwriaeth amgylcheddol yn cael ei glastwreiddio pan fydd y DU yn gadael yr Undeb Ewropeaidd. Gan fod cyfrifoldeb dros yr amgylchedd eisoes wedi'i ddatganoli, gall Cymru fod yn fwy radical a pharhau i fod yn gadarn yn ein hymrwymiad i leihau allyriadau. Ar y pwynt hwn - rwy'n teimlo mewn hwyliau optimistaidd iawn heddiw - rwy'n gobeithio y bydd Ysgrifennydd y Cabinet heddiw yn dangos a yw ei Llywodraeth yn barod i fanteisio ar y cyfle sy'n dod yn y blynyddoedd i ddod i Gymru gymryd ei lle ym mhob cynhadledd fyd-eang a sefydliad rhyngwladol fel aelod yn ei hawl ei hun, fel cenedl is-wladwriaethol, o ran newid yn yr hinsawdd a'r amgylchedd - y byddwn yn mynd ati i geisio aelodaeth i'n gwlad mewn sefydliadau byd-eang lle y bu'r Undeb Ewropeaidd yn ein cynrychioli yn y gorffennol efallai, ac i sicrhau nad yw'r Deyrnas Unedig yn siarad ar ein rhan ar ôl i ni adael yr Undeb Ewropeaidd. Wrth gwrs, mae effaith gadael yr UE yn fwy na gwleidyddol yn unig. Bydd cyllid yr UE sydd ar hyn o bryd yn cefnogi prosiectau amgylcheddol yn cael ei golli. Bydd angen i raglenni fel Glastir, y cynllun rheoli tir cynaliadwy, ddod o hyd i gyllid amgen i gymryd lle'r cymorth o gronfa amaethyddol yr UE ar gyfer datblygu gwledig. Ni allwn adael i fentrau newid yn yr hinsawdd fel hyn ddiflannu pan ddaw'r cyllid o Ewrop i ben. Bydd canlyniadau methu gweithredu yn ddifrifol. Bydd yna effaith enfawr ar fywydau pobl ar draws y byd. Wrth i dymheredd byd-eang godi, bydd ardaloedd cyfannedd y byd yn newid, gan beryglu cyflenwadau bwyd a chan arwain at fwy byth o ddadleoli poblogaethau nag a welwn yn awr. Mae newid hinsawdd eisoes yn argyfwng rhyngwladol, ac ni all ond gwaethygu os na weithredwn. Rhaid i Gymru chwarae ei rhan ei hun, yn llawer mwy na maint ein poblogaeth, mewn ymdrechion byd-eang i atal y trychineb hwn rhag digwydd.