English: Diolch, Lywydd. Can I thank Members for their contributions to what has been the most important constitutional debate that we've had in Wales for some time? We've had a lot over the years, and no doubt we'll have more to come in the future. Could I thank my colleague, Huw Irranca-Davies, for emphasising again, strongly, the points that I made, pointing out the flaws in this Bill, but the approach that we have taken on balance in terms of our support for it? I listened very carefully to the speakers from Plaid Cymru. It seems to me that there's no dispute between us as to our analysis of the Bill. We agree that the Bill has some good parts, that there are some areas where there appears to be a rolling back of the devolution settlement, and that it is inadequate when compared particularly to the Bill that was drafted by the Welsh Government. The difference is mainly in terms of the assessment of what the outcome would be if the LCM were to be rejected by the Assembly. For me, this opportunity wouldn't present itself for some years in the future. That would leave us with a conferred-powers model, leave us with the inability to control our own democracy and our own devolution here in Wales, leave us with the inability, via the raising of income tax, to be able to borrow, which we know is hugely important and puts us on a par with other administrations in the UK, and there's no knowing when such an opportunity would arise again. So, even though, as it were, what's being presented is not the sleek Ferrari that we thought but a car that is somewhat below the level that we thought, it'll still run, if not with the speed and the sleekness that we originally thought. Apologies to Lee Waters there for the analogy of cars; I know that's something that never gets his approval. [Laughter.] But, from our perspective, we went through the St David's Day process, called an agreement. I don't know who the agreement was with exactly, but it was a process to identify areas that could be devolved. There was no agreement as part of that process. We then saw, of course, the first Bill, which was so flawed that it was not supported by literally anybody outside of a very small group in Westminster. It's also right to say that there is a link between the fiscal framework and the Bill, but only because we made it absolutely clear to the UK Government that we would not support the Bill, nor the income tax provisions within it, unless the fiscal framework was addressed. If the fiscal framework had been unsatisfactory, the position that we would've taken today would've been different, because it would not have provided the financial security that Wales needed with those powers being devolved. I listened carefully to what David Melding had to say. Again, his analysis of the constitutional issues is robust. There was one issue I did disagree with him on, however, and that is that it's not so much a case of making the case for the jurisdiction to be created, but rather the alternative: it is normal for a jurisdiction to be created when a legislature is created. It is abnormal for that not to happen, so we have an abnormal jurisdiction - a uniquely abnormal one that cannot stand the test of time in the future. I thought that the solution that was alluded to by the Lord Chief Justice was an elegant one, where we had a formally separate jurisdiction, but we shared the court system, therefore not having the costs of a separate court system. I thought that was a very good solution. We even suggested to the Ministry of Justice that we would contribute towards it - if we shared it, there would be a financial cost for us. They even turned that down. So, it shows the intransigence that exists in terms of the jurisdictional issues, and we must carry on with a situation that is wholly unsatisfactory in that regard. I listened to what the leader of UKIP had to say. He asks the question: what has changed in terms of the referendum on income tax? I give him the answer: time's moved on. Scotland had substantial devolution, well beyond what was envisaged by the 1999 referendum in Scotland, without a referendum - powers well beyond what was envisaged then. Northern Ireland: corporation tax devolution without a referendum. My argument is that a referendum is to be used for major constitutional change - Brexit was one of them; it's perfectly right that that should be decided through a referendum. Independence: if there were to be an independence referendum in the future, clearly, that would need a referendum. But the devolution of a part of the taxation system, to me, does not require a referendum. If it's true for income tax, it must be true for corporation tax; it it's true for corporation tax, it must be true, seeing as we're leaving the EU and the Azores judgment would not apply in the future, for VAT. So, I think this is a pragmatic solution where we have guaranteed that the fiscal framework will not let Wales down. We went into the election in May being plain that we would not support a referendum at that stage as long as the safeguards were put in place. My colleague Lee Waters from Llanelli: again, his analysis is correct. One of the questions he posed was over the timing and the context. If I thought that there would be an opportunity soon for a friendlier Government to exist at Westminster that would deliver the people of Wales what they required, then I would not support what's before us. But it's a question of what we know now, and, of course, what we know will be the case, certainly up until 2020, when, hopefully, enlightenment will be visited upon Westminster. Dai Lloyd raised two points. Again, he's right to say - I don't argue against this - that there are some areas where there's a rowing back of devolution, not as envisaged originally by the legislation, by the Government of Wales Act, but devolution as it's developed because of the Supreme Court judgments. Again, the point I make is that I have looked at this as a package and looked at it overall in terms of what it delivers, as opposed to what it removes. He did raise an important point in terms of the 'relates to' test. I can give him comfort, I hope, on that. The statements made by the UK Government during the passage of the Bill did provide reassurance on the operation of the purpose test. Our position is reinforced by the case law in relation to the Scotland Act, so an Assembly Bill provision will only fail the 'relates to' test where that provision has a reserved matter as its purpose, not simply because it touches a reserved matter, or brushes a reserved matter. The purpose of a provision in the Bill has to be to change something that is reserved. So, it's not the case - and this was a fear that I had when I saw the original Bill - that if it touched on any kind of reserved competence then an Assembly provision would be outside of competence. That isn't what we've seen in terms of what has been said in both Houses of Parliament and looking at the case law in Scotland. I listened to the leader of the Welsh Conservatives. He should be careful what he says to the press, because many of us saw his comments in the press after the referendum talking about taking powers away from the Assembly, particularly in the field of agriculture. If he was misquoted, then it's a matter for him to explain that, but that's exactly what the rest of us read and I don't remember there being - [Interruption.] Well, he had the opportunity to correct his position then; there's no point doing it now, quietly. He had the opportunity to correct his position then. He has accepted and admitted that he does not support the devolution of policing to Wales, but he does to Manchester. He may well do to the north-east of England, or the devolution of the justice system and the jurisdiction, even though I'm pretty confident the people of Wales would support that if they were asked that question. He defends, as he must, the Secretary of State for Wales. I don't doubt the efforts of the Secretary of State for Wales. I disagree with him on many points, but it shows the influence that he had, that he was not able to secure the devolution of air passenger duty, even though an airport in his own constituency would have been a major beneficiary. And that is a sad reflection of the influence that existed as far as his position was concerned, though I don't doubt the effort that he put into this. For me, this is not about nationalism or separatism or anything else; it's about parity, about equality. It's about making sure that, in the future, Wales is treated with the same respect and the same level of parity as Scotland and Northern Ireland, and making the UK a true partnership. I've listened, of course, to what Dafydd Elis-Thomas had to say in his analysis of the situation. Jenny Rathbone raised the issue of energy; those discussions will continue. We are seeing the substantial devolution of the energy consenting process, taking us well beyond where we are now, but, of course, that's not to say things cannot change in the future. Listening to Simon Thomas, he coined a new phrase, which will be picked up by students of politics in the future: Westminsterism - saying the genie is out of the bottle. I don't quite share his analysis as to where that would inevitably lead. It wouldn't inevitably lead to Scottish independence, and the issue of the unification of Northern Ireland and the Republic is far trickier than perhaps he made out at the time he made that comment. But the point that I think is worth emphasising is this: the UK cannot continue as it is. If it leaves the EU, there has to be a mechanism put in place for agreeing common frameworks, perhaps in the field of agriculture, economic development, fisheries, in the future, by agreement, not by imposition from Westminster. And that's why Westminsterism, if that's what it means in the future, has to be resisted, if that is something that it tries to do. I listened carefully to Darren Millar, who made a powerful moral case on fixed-odds betting terminals. My colleague Eluned Morgan again makes the point that the primary purpose, initially, of the tax-varying powers is to enable us to borrow. As a party, we have committed not to change the rate of income tax during the course of this Assembly term, but the ability to borrow is hugely important for us. Why should Wales not be able to do what everyone else is able to do, and that is borrow, especially when market rates are so low? I listened, finally, to Rhun ap Iorwerth and the points that he made. Again, I think it's indicative, what he said, what Simon Thomas said and others have said, of the debate, the honest debate, I think, that took place in Plaid Cymru, as it did in my own party, as to where we should go in terms of supporting this LCM. The one thing I have to say is this: the old Britain as a unitary state is long dead. The old Britain where Britain meant England and bits added on is long dead. The time has come for a new Britain, a proper union, which I support, but a union of four equal partners. The UK is four nations - those are not my words, those are the words of David Cameron, who said that at the time of the Scottish referendum, and I agree with him. But for the union to succeed and to prosper in the future, then Westminster has to accept one thing, and that is that powers do not reside in Westminster to be doled out to Wales as and when Westminster sees fit. Powers rest with the people of Wales, and it's for the people of Wales to decide what powers they wish to be exercised by Westminster. If that principle is adhered to and learned quickly, then Westminster will avoid the situation that it created for itself in Ireland at the time of Home Rule, that it created in 2014 and almost messed up in terms of Scotland. I think that is a more powerful Britain, a Britain of partners, a Britain of partner nations working together as the EU exit process continues. But this Bill is not an example of that. If there's one thing that must be learned in Westminster, it's this: there must be proper respect for the four nations of the UK. The people of Wales deserve the powers that they themselves choose to have, and this process must never be repeated.
Welsh: Diolch, Lywydd. A gaf i ddiolch i'r Aelodau am eu cyfraniadau at yr hyn sydd wedi bod y ddadl gyfansoddiadol bwysicaf yr ydym wedi'i chael yng Nghymru ers peth amser? Rydym wedi cael llawer dros y blynyddoedd, ac nid oes amheuaeth y cawn fwy i ddod yn y dyfodol. A gaf i ddiolch i fy nghydweithiwr, Huw Irranca-Davies, am bwysleisio'n gryf unwaith eto, y pwyntiau a wneuthum yn tynnu sylw at y diffygion yn y Bil hwn, ond y dull yr ydym wedi'i gymryd rhwng bob dim o ran ein cefnogaeth iddo? Gwrandewais yn astud iawn ar y siaradwyr o Blaid Cymru. Mae'n ymddangos i mi nad oes unrhyw anghydfod rhyngom ynghylch ein dadansoddiad o'r Bil. Rydym yn cytuno bod y Bil yn cynnwys rhai rhannau da, bod rhai meysydd lle'r ymddengys bod yna golli tir o ran y setliad datganoli, a'i fod yn annigonol o'i gymharu'n arbennig â'r Bil a ddrafftiwyd gan Lywodraeth Cymru. Mae'r gwahaniaeth yn bennaf o ran asesu beth fyddai'r canlyniad pe byddai'r Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol yn cael ei wrthod gan y Cynulliad. I mi, ni fyddai'r cyfle hwn yn cyflwyno ei hun eto am rai blynyddoedd. Byddai hynny'n ein gadael gyda'r model rhoi pwerau, yn ein gadael gyda'r anallu i reoli ein democratiaeth ni ein hunain a'n datganoli ni ein hunain yma yng Nghymru, yn ein gadael gyda'r anallu, drwy godi treth incwm, i fod yn gallu benthyg, yr ydym yn gwybod sy'n hynod bwysig ac yn ein rhoi ar yr un lefel â'r gweinyddiaethau eraill yn y DU, a does dim gwybod pa bryd y byddai cyfle o'r fath yn codi eto. Felly, er nad yw'r hyn sy'n cael ei gyflwyno yn Ferrari llyfn fel oeddem yn ei ddisgwyl, fel petai, ond yn hytrach yn gar sy'n braidd yn is na'r lefel yr oeddem wedi disgwyl, bydd yn dal i redeg, os nad gyda'r cyflymder a'r llyfnder yr oeddem yn ei ddisgwyl yn wreiddiol. Ymddiheuriadau i Lee Waters yna am y gyfatebiaeth geir; rwy'n gwybod bod hynny yn rhywbeth nad yw byth yn cael ei gymeradwyaeth. [Chwerthin.] Ond, o'n safbwynt ni, aethom ni drwy'r broses Dydd Gŵyl Dewi, a elwir yn gytundeb. Nid wyf yn gwybod gyda phwy yr oedd y cytundeb yn union, ond roedd yn broses i nodi meysydd y gellid eu datganoli. Nid oedd unrhyw gytundeb yn rhan o'r broses honno. Yna gwelsom, wrth gwrs, y Bil cyntaf, a oedd mor ddiffygiol na chafodd ei gefnogi yn llythrennol gan unrhyw un y tu allan i grŵp bach iawn yn San Steffan. Mae hefyd yn gywir i ddweud bod cysylltiad rhwng y fframwaith cyllidol a'r Bil, ond dim ond oherwydd ein bod ni wedi ei gwneud yn gwbl glir i Lywodraeth y DU na fyddem yn cefnogi'r Bil, na'r darpariaethau treth incwm ynddo, oni bai bod y fframwaith cyllidol yn cael sylw. Pe byddai'r fframwaith cyllidol wedi bod yn anfoddhaol, byddai'r safbwynt y byddem wedi'i gymryd heddiw wedi bod yn wahanol, oherwydd ni fyddai wedi darparu'r sicrwydd ariannol sydd ei angen ar Gymru wrth i'r pwerau hynny gael eu datganoli. Gwrandewais yn ofalus ar yr hyn yr oedd gan David Melding i'w ddweud. Unwaith eto, mae ei ddadansoddiad o'r materion cyfansoddiadol yn gadarn. Roedd un mater yr oeddwn yn anghytuno ag ef yn ei gylch, fodd bynnag, sef nad yw'n gymaint o fater o wneud yr achos dros awdurdodaeth i gael ei chreu, ond yn hytrach y dewis arall: mae'n arferol i awdurdodaeth gael ei chreu pan fydd deddfwrfa yn cael ei chreu. Mae'n annormal i hynny beidio â digwydd, felly mae gennym awdurdodaeth annormal - un unigryw annormal na all ddal prawf amser yn y dyfodol. Roeddwn i'n meddwl bod yr ateb y cyfeiriwyd ato gan yr Arglwydd Brif Ustus yn un cain, lle cawsom awdurdodaeth ar wahân yn ffurfiol, ond roeddem yn rhannu system y llysoedd, ac felly heb gael costau system llysoedd ar wahân. Roeddwn i'n meddwl bod hwnnw'n ateb da iawn. Gwnaethom hyd yn oed awgrymu i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder y byddem yn cyfrannu tuag ato - pe byddem yn ei rannu, byddai cost ariannol i ni. Gwrthodwyd hynny ganddynt hyd yn oed. Felly, mae'n dangos yr anhyblygrwydd sy'n bodoli o ran y materion awdurdodaethol, a rhaid i ni barhau â sefyllfa sy'n gwbl anfoddhaol yn hynny o beth. Gwrandewais ar yr hyn oedd gan arweinydd UKIP i'w ddweud. Mae'n gofyn y cwestiwn: beth sydd wedi newid o ran y refferendwm ar dreth incwm? Rhoddaf yr ateb iddo: mae amser wedi symud ymlaen. Cafodd yr Alban ddatganoli sylweddol, ymhell y tu hwnt i'r hyn a ragwelwyd gan refferendwm 1999 yn yr Alban, heb refferendwm - pwerau ymhell y tu hwnt i'r hyn a ragwelwyd bryd hynny. Gogledd Iwerddon: datganoli treth gorfforaeth heb refferendwm. Fy nadl i yw bod refferendwm i gael ei ddefnyddio ar gyfer newid mawr cyfansoddiadol - roedd Brexit yn un ohonynt; mae'n hollol iawn y dylai hynny gael ei benderfynu drwy refferendwm. Annibyniaeth: pe byddai refferendwm annibyniaeth yn y dyfodol, yn amlwg, byddai angen refferendwm. Ond datganoli rhan o'r system trethi, i mi, nid oes angen refferendwm. Os yw'n wir ar gyfer treth incwm, rhaid ei fod yn wir ar gyfer treth gorfforaeth; os yw'n wir ar gyfer treth gorfforaeth, rhaid iddo fod yn wir, gan ein bod yn gadael yr UE ac na fyddai'r dyfarniad Azores yn berthnasol yn y dyfodol, ar gyfer TAW. Felly, rwy'n credu bod hwn yn ateb pragmatig lle'r ydym wedi gwarantu na fydd y fframwaith cyllidol yn siomi Cymru. Aethom i mewn i'r etholiad ym mis Mai yn glir na fyddem yn cefnogi refferendwm ar y cam hwnnw ar yr amod bod y mesurau diogelu yn cael eu rhoi ar waith. Fy nghydweithiwr Lee Waters o Lanelli: unwaith eto, mae ei ddadansoddiad yn gywir. Un o'r cwestiynau a ofynnodd ef oedd ynghylch yr amseriad a'r cyd-destun. Pe byddwn yn credu y byddai cyfle yn fuan am Lywodraeth gyfeillgar i fodoli yn San Steffan fyddai'n darparu i bobl Cymru yr hyn y maent ei angen, yna ni fyddwn yn cefnogi'r hyn sydd ger ein bron. Ond mae'n fater o hyn yr ydym yn ei wybod yn awr, ac, wrth gwrs, yr hyn yr ydym yn gwybod a fydd yn wir, yn sicr i fyny tan 2020, pryd, gobeithio, y bydd goleuedigaeth yn ymweld â San Steffan. Cododd Dai Lloyd ddau bwynt. Unwaith eto, mae'n iawn i ddweud - nid wyf yn dadlau yn erbyn hyn - bod rhai meysydd lle mae rhwyfo yn ôl ar ddatganoli, nid fel y rhagwelwyd yn wreiddiol gan y ddeddfwriaeth, gan Ddeddf Llywodraeth Cymru, ond datganoli fel y mae wedi'i ddatblygu oherwydd dyfarniadau'r Goruchaf Lys. Unwaith eto, y pwynt yr wyf yn ei wneud yw fy mod wedi edrych ar hyn fel pecyn ac edrych arno yn gyffredinol o ran yr hyn y mae'n ei ddarparu, yn hytrach na'r hyn y mae'n cael gwared arno. Cododd bwynt pwysig o ran y prawf 'yn ymwneud â'. Gallaf roi cysur iddo, rwy'n gobeithio, ar hynny. Fe wnaeth datganiadau Llywodraeth y DU yn ystod hynt y Bil ddarparu sicrwydd ar weithrediad y prawf diben. Mae ein sefyllfa wedi'i hatgyfnerthu gan y gyfraith achosion mewn perthynas â Deddf yr Alban, felly ni fydd darpariaeth Bil Cynulliad yn methu'r prawf 'yn cyfeirio at' ac eithrio pan mai diben y ddarpariaeth honno yw mater a gadwyd, nid dim ond oherwydd ei fod yn ymdrin â mater a gadwyd, neu'n lledgyffwrdd â mater a gadwyd. Mae'n rhaid mai diben darpariaeth yn y Bil yw newid rhywbeth sydd wedi'i gadw. Felly, nid yw'n wir - ac roedd hwn yn ofn a oedd gennyf pan welais y Bil gwreiddiol - os nad yw'n ymdrin ag unrhyw fath o gymhwysedd wedi'i gadw yna byddai darpariaeth y Cynulliad y tu allan i gymhwysedd. Nid dyna yw'r hyn yr ydym wedi ei weld o ran yr hyn a ddywedwyd yn nau Dŷ'r Senedd ac o edrych ar y gyfraith achos yn yr Alban. Gwrandewais ar arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig. Dylai ef fod yn ofalus beth y mae'n ei ddweud wrth y wasg, gan fod llawer ohonom wedi gweld ei sylwadau yn y wasg ar ôl y refferendwm yn sôn am gymryd pwerau oddi wrth y Cynulliad, yn enwedig ym maes amaethyddiaeth. Os cafodd ei gamddyfynnu, yna mae'n fater iddo ef egluro hynny, ond dyna'n union yr hyn y mae'r gweddill ohonom yn ei ddarllen ac nid wyf yn cofio fod - [Torri ar draws.] Wel, cafodd gyfle i gywiro ei safbwynt bryd hynny; does dim pwynt ei wneud yn awr, yn dawel. Cafodd gyfle i gywiro ei safbwynt bryd hynny. Mae wedi derbyn a chyfaddef nad yw'n cefnogi datganoli plismona i Gymru, ond mae yn cefnogi hynny i Fanceinion. Efallai ei fod yn gwneud hynny i ogledd-ddwyrain Lloegr, neu ddatganoli'r system cyfiawnder a'r awdurdodaeth, er rwy'n eithaf hyderus y byddai pobl Cymru yn cefnogi hynny pe byddai'r cwestiwn yn cael ei ofyn iddynt. Mae'n amddiffyn Ysgrifennydd Gwladol Cymru, fel y mae'n rhaid iddo. Nid wyf yn amau ymdrechion Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Rwy'n anghytuno ag ef ar sawl pwynt, ond mae'n dangos y dylanwad oedd ganddo, nad oedd modd iddo sicrhau datganoli toll teithwyr awyr, er y byddai maes awyr yn ei etholaeth ei hun wedi bod yn fuddiolwr mawr. Ac mae hynny'n adlewyrchiad trist o'r dylanwad a oedd yn bodoli cyn belled ag y mae ei sefyllfa ef yn y cwestiwn, er nad wyf yn amau'r ymdrech a wnaeth yn hyn. I mi, nid yw hyn yn ymwneud â chenedlaetholdeb neu ymwahaniaeth neu unrhyw beth arall; mae'n ymwneud â chydraddoldeb, â bod yn gyfartal. Mae'n ymwneud â sicrhau, yn y dyfodol, bod Cymru yn cael ei thrin â'r un parch a'r un lefel o gydraddoldeb â'r Alban a Gogledd Iwerddon, a gwneud y DU yn bartneriaeth wirioneddol. Rwyf wedi gwrando, wrth gwrs, ar yr hyn a oedd gan Dafydd Elis-Thomas i'w ddweud yn ei ddadansoddiad o'r sefyllfa. Cododd Jenny Rathbone fater ynni; bydd y trafodaethau hynny'n parhau. Rydym yn gweld datganoli sylweddol yn y broses ganiatáu ynni, sy'n mynd â ni ymhell y tu hwnt i fan ble'r ydym ni yn awr, ond, wrth gwrs, nid yw hynny yn golygu na all pethau newid yn y dyfodol. Wrth wrando ar Simon Thomas, bathodd ymadrodd newydd, a fydd yn cael ei dderbyn gan fyfyrwyr gwleidyddiaeth yn y dyfodol: 'Westminsterism' - gan ddweud bod yr ysbryd wedi dianc o'r botel. Nid wyf yn llwyr rannu ei ddadansoddiad ynghylch ble y byddai hynny'n arwain yn anochel. Ni fyddai'n arwain yn anochel at annibyniaeth i'r Alban, ac mae'r mater o uno Gogledd Iwerddon a'r Weriniaeth yn llawer anoddach nag efallai yr oedd yn ei honni pan wnaeth y sylw hwnnw. Ond dyma'r pwynt yr wyf yn meddwl sy'n werth ei bwysleisio: ni all y DU barhau fel ag y mae. Os bydd yn gadael yr UE, mae'n rhaid cael mecanwaith ar waith ar gyfer cytuno ar fframweithiau cyffredin, efallai ym maes amaethyddiaeth, datblygu economaidd, pysgodfeydd, yn y dyfodol, drwy gytundeb, nid trwy orfodaeth gan San Steffan. A dyna pam y mae'n rhaid ymatal rhag 'Westminsterism', os mai dyna beth y mae'n ei olygu yn y dyfodol, os yw hynny'n rhywbeth y mae'n ceisio ei wneud. Gwrandewais yn ofalus ar Darren Millar, a wnaeth achos moesol pwerus ar derfynellau betio ods sefydlog. Mae fy nghydweithiwr Eluned Morgan unwaith eto yn gwneud y pwynt mai prif ddiben, i ddechrau, y pwerau amrywio trethi yw ein galluogi ni i fenthyg. Fel plaid, rydym wedi ymrwymo i beidio â newid y gyfradd treth incwm yn ystod tymor y Cynulliad hwn, ond mae'r gallu i fenthyca yn hynod bwysig i ni. Pam na ddylai Cymru fod yn gallu gwneud yr hyn y mae pawb arall yn gallu ei wneud, sef benthyg, yn enwedig pan fo cyfraddau'r farchnad mor isel? Gwrandewais, yn olaf, ar Rhun ap Iorwerth a'r pwyntiau a wnaeth. Unwaith eto, rwy'n credu ei fod yn arwyddocaol, yr hyn a ddywedodd ef, yr hyn a ddywedodd Simon Thomas ac a ddywedodd eraill, am y ddadl, y ddadl onest, rwy'n meddwl, a ddigwyddodd ym Mhlaid Cymru, fel a ddigwyddodd yn fy mhlaid fy hun, ynghylch ble y dylem fynd o ran cefnogi'r cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn. Yr un peth y mae'n rhaid i mi ei ddweud yw hyn: mae'r hen Brydain fel gwladwriaeth unedol wedi hen farw. Mae'r hen Brydain lle'r oedd Prydain yn golygu Lloegr a darnau wedi eu hychwanegu wedi hen farw. Mae'r amser wedi dod i greu Prydain newydd, undeb briodol, yr wyf yn ei chefnogi, ond undeb o bedwar partner cyfartal. Mae'r DU yn bedair cenedl - nid fy ngeiriau i yw'r rheiny, ond geiriau David Cameron, a ddywedodd hynny ar adeg refferendwm yr Alban, ac rwy'n cytuno ag ef. Ond er mwyn i'r undeb lwyddo a ffynnu yn y dyfodol, yna mae'n rhaid i San Steffan dderbyn un peth, a hynny yw nad yw pwerau yn byw yn San Steffan i gael eu rhoi ar gardod i Gymru pan fydd San Steffan yn gweld yn dda. Gan bobl Cymru y mae'r pwerau, a mater i bobl Cymru yw penderfynu pa bwerau y maent yn dymuno iddynt gael eu harfer gan San Steffan. Os cedwir at yr egwyddor honno, ac os caiff ei dysgu yn gyflym, yna bydd San Steffan yn osgoi'r sefyllfa a greodd iddi hi ei hun yn Iwerddon ar adeg Ymreolaeth, a greodd yn 2014 ac y bu bron iddi â gwneud smonach ohoni o safbwynt yr Alban. Credaf fod honno yn Brydain fwy pwerus, yn Brydain o bartneriaid, yn Brydain o genhedloedd partner yn gweithio gyda'i gilydd wrth i'r broses o ymadael â'r UE barhau. Ond nid yw'r Bil hwn yn enghraifft o hynny. Os oes un peth y mae'n rhaid ei ddysgu yn San Steffan, dyma ydyw: mae'n rhaid bod parch dyledus i bedair gwlad y DU. Mae pobl Cymru yn haeddu'r pwerau y maent hwy eu hunain yn dewis eu cael, a rhaid peidio byth ag ailadrodd y broses hon.