English: Thank you, Mark. And I really do welcome - and I mean this sincerely - your interest in this programme. I know this is a particular area that you are keen to see develop and work well for Welsh students, and I welcome the extra scrutiny, which keeps me on my toes to make sure I'm in a position to answer your questions. We are looking at the effectiveness of all the interventions, and, as we respond to the initial evaluation into Seren, we will be really asking the question: what activities get the greatest return? Mark gives the example of the Yale summer school. Well, personally, I'm delighted that, this summer, a number of Welsh students will have the opportunity to go to the Yale summer school. What an amazing opportunity that is for those young people - what an amazing thing to inspire them, to be able to write on their applications and their CVs in years to come - but we will need to understand whether that is an effective intervention and use of that money. But I want to expose Welsh students to the very best, whether that be in Wales, whether that be in Oxford or Cambridge, or whether that be around the world. And I'm delighted - I'm really jealous; I'd love to go to the Yale summer school this summer. You're right about Estyn and the crucial role Estyn plays and how Estyn influences behaviour within our school system. I am very aware - very aware - that I can say something in this Chamber, but, if schools think that Estyn are going to mark them down, they will ignore it and they will do what they think Estyn will require them to do. So, we need a joined-up approach from Estyn and the regional consortia, who, of course, are part of the evaluation that comes up with the schools categorisation model, that we are all working in a line and clear that, actually, teacher time spent on this should not be regarded as a detriment to something else going on in the school. The inspection regime, of course, is a matter for them as independent of the Government, but I will be sure to raise it when I next meet, in one of my regular meetings, with the chief inspector because I'm aware that what Estyn does does, indeed, drive behaviour within individual schools. The roles of teachers are absolutely crucial in being realistic cheerleaders for their students, and, therefore, they themselves need to be equipped, and one of the things we do know: where there are teachers who are less experienced in the application processes for Oxford or Cambridge or for some of our top universities, then we don't see children making that transition. So, training teachers and giving them the information is absolutely crucial and I promise, as we look at our guidance and the development of the Seren network, we'll ensure that we are breaking down any barriers that stop teachers from participating fully in the opportunities that are available, because they are crucial in supporting that child through that process and helping them make decisions and they themselves need to have the confidence that they know what they're doing, they know what works. As I said, it's quite surprising that, if you look at international research, more able and talented pedagogy isn't something that there is a great deal about and I think this gives us in Wales a real opportunity to get on the front foot and actually develop our skills and expertise in this area, where there is a combination of action in our schools, but that is backed up by research so we can become leaders in filling that gap that there is at the moment about really, really intensive research in this area about what works.
Welsh: Diolch ichi, Mark. Ac rwyf i wir yn croesawu - ac rwy'n dweud hyn yn gwbl ddidwyll - eich diddordeb yn y rhaglen hon. Gwn fod hwn yn faes arbennig yr ydych chi'n awyddus i'w weld yn datblygu ac yn gweithio'n dda i fyfyrwyr Cymru, ac rwy'n croesawu'r craffu ychwanegol, sy'n fy nghadw ar flaenau fy nhraed i wneud yn siŵr y gallaf ateb eich cwestiynau. Rydym yn edrych ar effeithiolrwydd yr holl ymyraethau, ac, wrth i ni ymateb i'r gwerthusiad cychwynnol o Seren, byddwn mewn gwirionedd yn gofyn y cwestiwn: pa weithgareddau sy'n arwain at yr enillion mwyaf? Mae Mark yn rhoi enghraifft ysgol haf Yale. Wel, yn bersonol, rwyf i wrth fy modd, yr haf hwn, y bydd nifer o fyfyrwyr Cymru yn cael cyfle i fynd i ysgol haf Yale. Am gyfle anhygoel ydyw i'r bobl ifanc hynny - am beth anhygoel i'w hysbrydoli, i allu ei ysgrifennu ar eu ffurflenni cais a'u CVs mewn blynyddoedd i ddod - ond bydd angen i ni ddeall pa un a yw hynny'n ymyrraeth effeithiol ac yn ddefnydd effeithiol o'r arian hwnnw. Ond rwy'n dymuno rhoi gwybod i fyfyrwyr Cymru am y rhai gorau, boed hynny yng Nghymru, boed hynny yn Rhydychen neu Gaergrawnt, neu boed hynny ledled y byd. Ac rwyf wrth fy modd - rwy'n eiddigeddus iawn; byddwn i'n dwlu ar fynd i ysgol haf Yale yr haf hwn. Rydych chi'n iawn ynghylch Estyn a'r rhan hollbwysig sydd gan Estyn a sut y mae Estyn yn dylanwadu ar ymddygiad yn ein system ysgolion. Rwyf yn ymwybodol iawn - ymwybodol iawn - y gallaf ddweud rhywbeth yn y Siambr hon, ond, os yw ysgolion yn credu y bydd Estyn yn eu marcio i lawr, byddan nhw'n ei anwybyddu a byddan nhw'n gwneud yr hyn y maen nhw'n meddwl y bydd Estyn yn ei wneud yn ofynnol iddyn nhw ei wneud. Felly, mae angen dull cydgysylltiedig arnom gan Estyn a'r consortia rhanbarthol, sydd, wrth gwrs, yn rhan o'r gwerthusiad sy'n pennu'r model categoreiddio ysgolion, er mwyn i ni gyd weithio yn unol â'n gilydd ac i ni fod yn glir, mewn gwirionedd, na ddylid ystyried bod amser athrawon a gaiff ei dreulio ar hyn yn niweidiol i rywbeth arall sy'n digwydd yn yr ysgol. Mae'r drefn arolygu, wrth gwrs, yn fater iddyn nhw yn annibynnol ar y Llywodraeth, ond byddaf i'n sicr o'i godi pan fyddaf i'n cyfarfod a'r Prif Arolygydd nesaf, un o fy nghyfarfodydd rheolaidd, oherwydd fy mod i'n ymwybodol bod yr hyn y mae Estyn yn ei wneud, yn wir, yn ysgogi ymddygiad mewn ysgolion unigol. Mae swyddogaeth athrawon yn gwbl hanfodol drwy fod yn eiriolwyr realistig ar gyfer eu myfyrwyr, ac, felly, mae angen iddyn nhw eu hunain fod â'r cymwysterau, ac un o'r pethau yr ydym ni'n ei wybod: pan fo gan athrawon lai o brofiad o'r prosesau gwneud cais i Rydychen neu Gaergrawnt neu i rai o'n prifysgolion gorau, nid ydym yn gweld plant yn gwneud y datblygiad hwnnw. Felly, mae hyfforddi athrawon a rhoi'r wybodaeth iddyn nhw yn gwbl hanfodol ac rwy'n addo, wrth inni edrych ar ein canllawiau a datblygiad y rhwydwaith Seren, byddwn yn sicrhau ein bod yn chwalu unrhyw rwystrau sy'n atal athrawon rhag cymryd rhan lawn yn y cyfleoedd sydd ar gael, oherwydd eu bod yn hollbwysig i gefnogi'r plentyn hwnnw drwy'r broses honno a'u helpu i wneud penderfyniadau ac mae angen yr hyder arnyn nhw eu hunain eu bod yn gwybod beth maen nhw'n ei wneud, eu bod yn gwybod beth sy'n gweithio. Fel y dywedais, mae'n syndod braidd, wrth edrych ar ymchwil rhyngwladol, nad oes llawer ohono yn ymwneud ag addysgeg mwy abl a thalentog ac rwy'n credu bod hyn yn rhoi cyfle gwirioneddol i Gymru arwain y ffordd a datblygu ein sgiliau a'n harbenigedd yn y maes hwn mewn gwirionedd, lle ceir cyfuniad o gamau gweithredu yn ein hysgolion, ond ategir hynny hefyd gan ymchwil fel y gallwn fod yn arweinwyr ar gyfer llenwi'r bwlch hwnnw sydd i'w weld ar hyn o bryd o ran ymchwil dwys iawn yn y maes hwn i'r hyn sy'n gweithio.