English: There are lots of placards across Port Talbot, thousands of leaflets have been delivered and volunteers have been knocking doors and doing street stalls. Some people would think there was an election on the cards, because of the level of activity. It's clear, too, that those volunteers are more than prepared to step up that activity if this proposal goes to statutory consultation, as am I. They don't want this prison and many, many people, as you've seen from this petition, do not want this prison to go ahead in Port Talbot, and we do not need it here in Wales either, for reasons that we've given previously. Despite the strength of feeling, there has been a noticeable flip-flopping of positions by the Welsh Government over this issue - our Government, which is tasked with making the lives of the people of this country better. This petition is clearly worded to call on the Welsh Government to change course. First, the Welsh Government, when this proposal was first announced, said they had worked closely with the UK Government to select sites and that they would continue to work with the MOJ. There seemed to be a positive welcome of the modernity of the new prison and unproven arguments about rehabilitation. Then, things changed to the decision being purely one of the MOJ and that the Welsh Government had very little at all to do with this proposal, despite evidence that Welsh Government officials were engaging with local businesses in the vicinity of the site, possibly before the formal announcement in March. The latest position, after being presented with evidence related to the land covenant agreement on the proposed site, is that it is within their power to block or at least delay the proposed site from going ahead. The Welsh Government are now in a position of saying that they're waiting for more information and vague guarantees regarding the site before any decision is made. That no decision has been made to sell the land owned by the Welsh Government is where we're at at the moment. There is an inconsistency and a refusal by the Welsh Government, in my view, to take responsibility, which has become the hallmark of what we've seen with regard to this particular issue. So, let me make it clear: the ability to block the prison is within the power of this Welsh Government. They do have ministerial power to block or delay the sale of this land to the MOJ. Not only is there a covenant, but there's also the fact that, very recently, this site, as has already been said by David Rees, was a high flood-risk area. I don't think Government answers on that issue have been enough for local people so far. Legal advice that has been provided to me shows that the Welsh Government can legally refuse to sell the land and force the MOJ to compulsory purchase it. I and others have pointed this out to Ministers time and again, but to no avail. The fact that they will not recognise the power they hold suggests to me that they want this superprison to go ahead. But beyond the legalities, where is the Welsh Government in doing their duty and being an advocate for Wales? I understand that some here, particularly the Conservatives and UKIP, are generally in favour of more prisons. But the progressive position should be to oppose an ever-increasing prison population. There should be an opposition to doing incarceration and rehabilitation on the cheap. There is plenty of evidence from elsewhere in the world that large-scale prisons are not conducive environments for proper rehabilitation. And do you know what? Not even talking about looking at research - . Talking to prisoners now and talking to ex-prisoners who tell me that it's like a factory system, who tell me that they're not rehabilitated when they get out of that system, that they go back into crime and that crime happens in prison - crime that they weren't even involved in before they got into prison; they got involved in it when they were incarcerated. So, I think we need to get a reality check on that too. Rehabilitation in prison works best on a smaller scale. It's the same in schools - it's not a new concept. If you have a smaller class size, you have more attention from the teacher. If you have a smaller class in prison to be able to be rehabilitated by that person, you will generally be more successful. Why are we looking at these expansive-sized prisons here in Wales when we simply do not need to have that scale of prisons? The Wales Governance Centre has said that we will be overcapacity if we create this prison in Port Talbot when we have a new prison in north Wales to house those very Welsh prisoners who are in prison in England, because they could not be housed in Wales before now. Why are we not repatriating those prisoners to Wales, where they should be, as opposed to keeping them in prisons elsewhere in the UK? I'm already over time. I have much more to say and, sadly, won't have the time to say it. But I think it's a testament to this campaign and the local area that we want jobs that are viable in Port Talbot. We don't want to have jobs that are - that, somehow, we should accept anything for the sake of having a job. I think it's quite unambitious of the UK Government and the Welsh Government to think that we should just accept what we are given. Talk to the people of Port Talbot, talk to them about what jobs they want, as opposed to it being thrust upon us without us having a decision on something so important as a prison. We do not want to have a new prison in that area, and I hope that the campaigners are successful and will join those politicians who are on their side as part of this campaign. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Mae yna lawer o blacardiau ar draws Port Talbot, a miloedd o daflenni wedi'u dosbarthu ac mae gwirfoddolwyr wedi bod yn curo ar ddrysau ac yn codi stondinau ar y stryd. Byddai rhai pobl yn credu bod etholiad ar y gorwel, oherwydd lefel y gweithgarwch. Mae'n amlwg hefyd fod y gwirfoddolwyr yn fwy na pharod i gynyddu'r gweithgaredd hwnnw os yw'r cynnig hwn yn mynd yn ei flaen i ymgynghoriad statudol, ac rwyf innau hefyd. Nid ydynt eisiau'r carchar hwn ac mae yna lawer iawn o bobl, fel rydych wedi gweld o'r ddeiseb hon, nad ydynt eisiau i'r carchar hwn fynd rhagddo ym Mhort Talbot, ac nid oes arnom ei angen yma yng Nghymru ychwaith, am y rhesymau rydym wedi'u rhoi o'r blaen. Er gwaethaf cryfder y teimlad, gwelwyd anwadalu amlwg yn safbwynt Llywodraeth Cymru ynglŷn â'r mater hwn - ein Llywodraeth ni, sy'n gyfrifol am wneud bywydau pobl y wlad hon yn well. Mae'n amlwg fod y ddeiseb hon wedi ei geirio i alw ar Lywodraeth Cymru i newid trywydd. Yn gyntaf, dywedodd Llywodraeth Cymru, pan gyhoeddwyd y cynnig hwn gyntaf, eu bod wedi gweithio'n agos gyda Llywodraeth y DU i ddewis safleoedd ac y byddent yn parhau i weithio gyda'r Weinyddiaeth Gyfiawnder. Roedd hi'n ymddangos bod croeso cadarnhaol i foderniaeth y carchar newydd a dadleuon heb eu profi ynglŷn ag adsefydlu. Yna, newidiodd pethau a honnwyd mai penderfyniad y Weinyddiaeth Gyfiawnder yn unig ydoedd ac nad oedd gan Lywodraeth Cymru fawr iawn i'w wneud gyda'r argymhelliad hwn, er gwaethaf tystiolaeth fod swyddogion Llywodraeth Cymru yn ymgysylltu â busnesau lleol yng nghyffiniau'r safle, o bosibl cyn y cyhoeddiad ffurfiol ym mis Mawrth. Y safbwynt diweddaraf, ar ôl cael tystiolaeth yn ymwneud â chytundeb y cyfamod tir ar y safle arfaethedig, yw bod ganddynt bŵer i atal neu o leiaf ohirio'r safle arfaethedig rhag digwydd. Mae Llywodraeth Cymru bellach mewn sefyllfa lle mae'n dweud ei bod yn aros am fwy o wybodaeth a gwarantau amwys ynghylch y safle cyn y gwneir unrhyw benderfyniad. Y sefyllfa ar hyn o bryd yw na wnaed unrhyw benderfyniad i werthu'r tir sy'n eiddo i Lywodraeth Cymru. Mae yna anghysondeb a gwrthodiad gan Lywodraeth Cymru i gymryd cyfrifoldeb, yn fy marn i, rhywbeth sydd wedi dod yn nodwedd o'r hyn a welsom mewn perthynas â'r mater penodol hwn. Felly, gadewch i mi ei gwneud yn glir: mae gan y Llywodraeth hon yng Nghymru bŵer i atal y carchar. Mae ganddynt bŵer gweinidogol i atal neu ohirio gwerthiant y tir hwn i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder. Nid yn unig bod yna gyfamod, ond hefyd, ceir y ffaith bod David Rees wedi dweud yn ddiweddar iawn fod y safle hwn yn ardal lle y ceir perygl mawr o lifogydd. Nid wyf yn meddwl bod atebion y Llywodraeth ar y mater hwnnw wedi bod yn ddigon i'r bobl leol hyd yn hyn. Mae'r cyngor cyfreithiol a roddwyd i mi yn dangos ei bod yn gyfreithlon i Lywodraeth Cymru wrthod gwerthu'r tir a gorfodi'r Weinyddiaeth Gyfiawnder i'w brynu drwy orchymyn prynu gorfodol. Rwyf fi ac eraill wedi tynnu sylw Gweinidogion at hyn dro ar ôl tro, ond yn ofer. Mae'r ffaith nad ydynt yn cydnabod y pŵer sydd ganddynt yn awgrymu i mi eu bod eisiau i'r archgarchar hwn fynd rhagddo. Ond y tu hwnt i ystyriaethau cyfreithiol, pam nad yw Llywodraeth Cymru yn gwneud eu dyletswydd ac yn dadlau dros Gymru? Deallaf fod rhai yma, yn enwedig y Ceidwadwyr ac UKIP, yn gyffredinol o blaid rhagor o garchardai. Ond dylai safbwynt blaengar wrthwynebu carcharu niferoedd cynyddol o bobl. Dylai fod gwrthwynebiad i garcharu ac adsefydlu yn rhad. Ceir digon o dystiolaeth o fannau eraill yn y byd nad yw carchardai mawr yn amgylcheddau addas ar gyfer adsefydlu priodol. A wyddoch chi beth? Heb sôn am edrych ar ymchwil hyd yn oed - . Wrth siarad â charcharorion yn awr a siarad â chyn-garcharorion, maent yn dweud wrthyf ei bod fel system ffatri, maent yn dweud wrthyf nad ydynt wedi eu hadsefydlu pan fyddant yn dod allan o'r system honno, a'u bod yn aildroseddu a bod troseddu'n digwydd yn y carchar - troseddu nad oeddent yn rhan ohono cyn iddynt gyrraedd y carchar; daethant yn rhan ohono pan gawsant eu carcharu. Felly, credaf fod angen i ni wynebu realiti ynglŷn â hynny hefyd. Mae adsefydlu yn y carchar yn gweithio orau ar raddfa lai. Mae'r un peth yn wir mewn ysgolion - nid yw'n gysyniad newydd. Os oes gennych ddosbarthiadau llai, fe gewch fwy o sylw gan yr athro. Os oes gennych ddosbarth llai yn y carchar i allu cael eich adsefydlu gan y person hwnnw, yn gyffredinol fe fyddwch yn fwy llwyddiannus. Pam rydym yn edrych ar y carchardai enfawr hyn yma yng Nghymru pan nad oes angen carchardai o'r maint hwn arnom? Mae Canolfan Llywodraethiant Cymru wedi dweud y bydd gennym ormod o gapasiti os caiff y carchar hwn ei greu ym Mhort Talbot pan fo gennym garchar newydd yng ngogledd Cymru ar gyfer y carcharorion o Gymru sydd mewn carchardai yn Lloegr am na ellid rhoi lle iddynt yng Nghymru cyn hyn. Pam nad ydym yn ailwladoli'r carcharorion hynny i Gymru, lle y dylent fod, yn hytrach na'u cadw mewn carchardai mewn mannau eraill yn y DU? Mae fy amser eisoes wedi dod i ben. Mae gennyf lawer mwy i'w ddweud, ac yn anffodus, ni chaf amser i'w ddweud. Ond credaf ei bod yn dyst i'r ymgyrch hon a'r ardal leol ein bod eisiau swyddi hyfyw ym Mhort Talbot. Nid ydym am gael swyddi sydd - rywsut y dylem dderbyn unrhyw beth er mwyn cael swyddi. Credaf fod Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru yn dangos diffyg uchelgais drwy gredu y dylem dderbyn yn ddigwestiwn yr hyn a roddir i ni. Siaradwch â phobl Port Talbot, siaradwch â hwy ynglŷn â pha swyddi y dymunant, yn hytrach na'i fod yn cael ei wthio arnom heb i ni gael penderfyniad ar rywbeth mor bwysig â charchar. Nid ydym am gael carchar newydd yn yr ardal hon, a gobeithio y bydd yr ymgyrchwyr yn llwyddiannus ac y byddant yn ymuno â'r gwleidyddion sydd ar eu hochr hwy yn rhan o'r ymgyrch hon. Diolch yn fawr iawn.