English: The Valleys lines face serious problems on a daily basis, as do lines throughout the south-east of Wales. I know this from my own experience and from the complaints I see from constituents. Just this morning, a two-carriage train was used at peak time between Ebbw Vale and Cardiff, with people complaining on social media of being packed in like sardines and feeling unsafe. My own train in this morning from Abercynon was packed before it arrived at our station so people were standing the whole way down. People weren't able to get on and we arrived in Queen Street nearly 15 minutes late. It's something that happens day after day, and it's true on the Merthyr, Aberdare and Rhymney lines. Morning after morning of being late, only to face the same problems travelling home after work. We're told when we complain that all the carriages available are in use. In other words, Transport for Wales has insufficient rolling stock available to provide an acceptable level of service on too many days. The Government has committed, as has been said, to introduce four trains per hour on the Rhymney line in 2022. Well, these added trains are needed now, so I'm particularly concerned to learn that this deadline doesn't seem to be reflected in TfW's annual report, which instead says 2023. And they've actually indicated to us that they're looking at December 2023, which means passengers won't feel the benefit for nearly four years. So, I'd appreciate if the Minister can confirm when he expects we'll have those four trains per hour on the Rhymney line. It's worth pointing out as well that we used to have four services per hour on this line past Bargoed when TfW took over the service last year. So, it currently looks like it's going to take five years just to bring us back to square one. I'm also concerned about the proposed drop in capacity on these trains when the 769s are replaced by new trains in 2023. We expect, I understand, a reduction in overall capacity of 24 per cent during peak times, and a reduction of 35 per cent in seated capacity between Caerphilly and Bargoed. These figures have been confirmed by TfW in a freedom of information request. Given that lines are overcrowded now, it defies comprehension that we're actually looking at a reduction in capacity in the future. I look to the Minister for assurance that he will look into this matter and take action to prevent this drop in capacity from happening. Now, looking further east in my region, train passengers face their own problems because of a lack of trains. Work to dual the line between Ebbw Vale and Cardiff was halted until the Welsh Government published a new feasibility study. Now, this was supposed to be published by the summer, but I'm not aware of this having happened, so I'd be grateful for an update on these plans. As I understand it, unless this work is done, it won't be possible to increase the number of trains per hour between Newport and Ebbw Vale from one to two, and there is huge demand for this to happen. Staying in this part of my region, I'd also like to ask what's going on with plans to reopen stations at Crumlin and Magor. There are dedicated campaigners in my region who are passionate about reopening these stations, and I'd welcome a meeting with the Minister to discuss their case. The 2017 national transport finance plan makes reference to reopening Crumlin station as part of phase 3 of work surrounding the metro, but this commitment isn't in the equivalent report for 2018. And in terms of Magor, it's referenced in the metro document, but absent from the national transport finance plan since 2015. So, I'd welcome some clarity from the Minister about his plans for these stations. Finally, something that all train commuters will be unhappy about is the increasing cost of travelling by train at the precise time of climate emergency when we should be looking to incentivise public transport. People feel they're paying more for an inadequate service. I'd like to query whether the fare reduction that was promised by the First Minister on 12 November will be implemented in January, as he indicated. The Transport for Wales website currently shows no such reduction in fares in January, so I'd be grateful for some clarity on that point. If the Llywydd will allow me, I think the time will just quickly allow me to raise one final point. The safety of passengers has to be paramount. We've heard reference, and I agree totally, in terms of the heroic staff that we have in Transport for Wales, but I was on a train recently that stopped in Treforest because a passenger had a knife and was behaving threateningly. The staff and the police acted quickly and very efficiently in that case, but it does illustrate how important it is that we have sufficient numbers of conductors on the trains, especially late at night, when people have been drinking and there are concerns about safety. So I'd welcome anything the Minister could say to reassure us on that point.
Welsh: Mae rheilffyrdd y Cymoedd yn wynebu problemau difrifol bob dydd, fel y mae rheilffyrdd ledled de-ddwyrain Cymru. Rwy'n gwybod hyn o fy mhrofiad fy hun ac o'r cwynion rwy'n eu gweld gan etholwyr. Y bore yma, defnyddiwyd trên dau gerbyd yn ystod yr oriau brig rhwng Glynebwy a Chaerdydd, gyda phobl yn cwyno ar y cyfryngau cymdeithasol eu bod wedi'u gwasgu i mewn fel sardîns ac yn teimlo'n anniogel. Roedd fy nhrên i mewn y bore yma o Abercynon yn orlawn cyn iddo gyrraedd ein gorsaf fel bod pobl yn sefyll yr holl ffordd i lawr. Nid oedd pobl yn gallu dod ar y trên a chyraeddasom Stryd y Frenhines bron i 15 munud yn hwyr. Mae'n rhywbeth sy'n digwydd ddydd ar ôl dydd, ac mae'n wir ar reilffyrdd Merthyr, Aberdâr a Rhymni. Bore ar ôl bore o fod yn hwyr, ddim ond i wynebu'r un problemau yn teithio adref ar ôl gwaith. Pan fyddwn yn cwyno, cawn wybod bod yr holl gerbydau sydd ar gael yn cael eu defnyddio. Mewn geiriau eraill, nid oes gan Trafnidiaeth Cymru ddigon o gerbydau ar gael i ddarparu lefel dderbyniol o wasanaeth ar ormod o ddiwrnodau. Fel y dywedwyd, mae'r Llywodraeth wedi ymrwymo i gyflwyno pedwar trên yr awr ar reilffordd Rhymni yn 2022. Wel, mae angen y trenau ychwanegol hyn yn awr, felly rwy'n arbennig o bryderus i glywed nad yw'r terfyn amser hwn wedi'i adlewyrchu yn adroddiad blynyddol Trafnidiaeth Cymru, sy'n dweud 2023 yn lle hynny. Ac maent wedi dweud wrthym eu bod yn edrych ar Ragfyr 2023, sy'n golygu na fydd teithwyr yn teimlo'r fantais am bron i bedair blynedd. Felly, buaswn yn gwerthfawrogi pe gallai'r Gweinidog gadarnhau pryd y mae'n disgwyl y bydd gennym bedwar trên yr awr ar reilffordd Rhymni. Mae'n werth tynnu sylw hefyd at y ffaith bod pedwar gwasanaeth yr awr yn arfer bod ar y rheilffordd hon heibio Bargoed pan drosglwyddwyd y gwasanaeth i Trafnidiaeth Cymru y llynedd. Felly, ar hyn o bryd mae'n edrych fel pe bai'n mynd i gymryd pum mlynedd i ddod â ni nôl i lle roeddem. Rwyf hefyd yn bryderus am y lleihad arfaethedig yn y capasiti ar y trenau hyn pan ddaw trenau newydd yn lle'r trenau 769 yn 2023. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, rydym yn disgwyl lleihad yn y capasiti cyffredinol o 24 y cant yn ystod yr oriau brig, a gostyngiad o 35 y cant yn y capasiti eistedd rhwng Caerffili a Bargoed. Mae'r ffigurau hyn wedi'u cadarnhau gan Trafnidiaeth Cymru mewn cais rhyddid gwybodaeth. O ystyried bod y trenau'n orlawn yn awr, mae'n annirnadwy ein bod yn edrych ar leihau capasiti yn y dyfodol. Rwy'n disgwyl i'r Gweinidog roi sicrwydd y bydd yn edrych ar y mater hwn ac yn gweithredu i atal y gostyngiad hwn yn y capasiti rhag digwydd. Nawr, gan edrych ymhellach i'r dwyrain yn fy rhanbarth, mae teithwyr ar y rheilffyrdd yn wynebu eu problemau eu hunain oherwydd prinder trenau. Cafodd y gwaith o ddeuoli'r rheilffordd rhwng Glynebwy a Chaerdydd ei atal nes i Lywodraeth Cymru gyhoeddi astudiaeth ddichonoldeb newydd. Nawr, roedd hon i fod i gael ei chyhoeddi erbyn yr haf, ond nid wyf yn ymwybodol fod hynny wedi digwydd, felly buaswn yn ddiolchgar am y newyddion diweddaraf am y cynlluniau hyn. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, oni wneir y gwaith hwn, ni fydd yn bosibl cynyddu nifer y trenau yr awr rhwng Casnewydd a Glynebwy o un i ddau, ac mae galw enfawr am weld hyn yn digwydd. Gan aros yn y rhan hon o fy rhanbarth, hoffwn ofyn hefyd beth sy'n digwydd gyda chynlluniau i ailagor gorsafoedd yng Nghrymlyn a Magwyr. Mae yna ymgyrchwyr ymroddedig yn fy rhanbarth sy'n frwd dros ailagor y gorsafoedd hyn, a buaswn yn croesawu cyfarfod gyda'r Gweinidog i drafod eu hachos. Mae cynllun cyllid trafnidiaeth cenedlaethol 2017 yn cyfeirio at ailagor gorsaf Crymlyn fel rhan o gam 3 y gwaith ar y metro, ond nid yw'r ymrwymiad hwn yn yr adroddiad cyfatebol ar gyfer 2018. Ac mewn perthynas â Magwyr, cyfeirir ato yn nogfen y metro, ond mae'n absennol o'r cynllun cyllid trafnidiaeth cenedlaethol ers 2015. Felly, buaswn yn croesawu rhywfaint o eglurder gan y Gweinidog am ei gynlluniau ar gyfer y gorsafoedd hyn. Yn olaf, rhywbeth y bydd pawb sy'n cymudo ar drenau'n anhapus yn ei gylch yw'r cynnydd yng nghost teithio ar drên ar yr un pryd yn union ag argyfwng hinsawdd pan ddylem fod yn ceisio cymell pobl i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus. Mae pobl yn teimlo eu bod yn talu mwy am wasanaeth annigonol. Hoffwn holi a fydd y gostyngiad yn y pris a addawyd gan y Prif Weinidog ar 12 Tachwedd yn cael ei roi ar waith ym mis Ionawr, fel y dywedodd. Ar hyn o bryd, nid yw gwefan Trafnidiaeth Cymru yn dangos unrhyw ostyngiad o'r fath ym mhrisiau tocynnau ym mis Ionawr, felly buaswn yn ddiolchgar am rywfaint o eglurder ar y pwynt hwnnw. Os yw'r Llywydd yn caniatáu, credaf fod yr amser yn caniatáu imi nodi un pwynt olaf yn gyflym. Mae'n rhaid i ddiogelwch teithwyr fod o'r pwys mwyaf. Rydym wedi clywed cyfeiriadau, ac rwy'n cytuno'n llwyr, at y staff arwrol sydd gennym yn Trafnidiaeth Cymru, ond roeddwn ar drên yn ddiweddar a stopiodd yn Nhrefforest oherwydd bod gan deithiwr gyllell a'i fod yn ymddwyn yn fygythiol. Gweithredodd y staff a'r heddlu yn gyflym ac yn effeithlon iawn yn yr achos hwnnw, ond mae'n dangos pa mor bwysig yw cael nifer ddigonol o archwilwyr tocynnau ar y trenau, yn enwedig yn hwyr y nos, pan fo pobl wedi bod yn yfed a lle ceir pryderon ynglŷn â diogelwch. Felly, buaswn yn croesawu unrhyw beth y gallai'r Gweinidog ei ddweud i dawelu ein meddyliau ar y pwynt hwnnw.