techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: As you will be aware, Andrew - and if only putting a sweet in your mouth before the question was the only bad idea you ever had or, indeed, told the Chamber about - [Laughter.] If I could just say, we work very closely across the portfolios to ensure that there is a joined-up approach to this. The food and fun clubs operating out of schools are potentially affecting all children in Wales. The childcare offer is about an opportunity for our very youngest children. These clubs are open to primary school-age children and secondary school-age children, so whilst there may be some crossover, it is not intended to be a part of that scheme; it is above and beyond the childcare offer that will be available.
Welsh: Fel y gwyddoch, Andrew - ac O! nad rhoi losin yn eich ceg cyn gofyn cwestiwn fyddai'r unig syniad gwael a gawsoch erioed, neu'n wir, y rhoesoch wybod i'r Siambr amdano - [Chwerthin.] Os caf ddweud, rydym yn gweithio'n agos iawn ar draws y portffolios i sicrhau bod gennym ymagwedd gydgysylltiedig tuag at hyn. Mae potensial gan y clybiau bwyd a hwyl sy'n gweithredu mewn ysgolion i effeithio ar holl blant Cymru. Mae'r cynnig gofal plant yn ymwneud â chyfle i'n plant ieuengaf oll. Mae'r clybiau hyn yn agored i blant oed cynradd a phlant oed uwchradd, felly er y gallai fod peth gorgyffwrdd, ni fwriedir i hyn fod yn rhan o'r cynllun hwnnw; mae'n ychwanegol at y cynnig gofal plant a fydd ar gael.
English: There is another way of looking at this, of course, and there is a strong argument for restructuring the school year and distributing holidays in a more balanced way across the year. Doing so over the year, rather than having one big block over the summer, would assist in improving attainment levels within schools and make it easier for working parents. Many experts argue that children, particularly boys, from deprived backgrounds do find it difficult to maintain information over lengthy brakes and that they could benefit from briefer school holidays that happen more often. When Plaid Cymru first raised this issue, your party and your spokesperson for education at that time, Jenny Randerson, was very supportive of it. So, what assessment have you made of this proposals of restructuring the school term? And if it hasn't happened, will you commit to carrying out such an assessment and then report back to the Assembly on that?
Welsh: Mae yna ffordd arall o edrych ar hyn, wrth gwrs, ac mae yna ddadl gref dros ailstrwythuro'r flwyddyn ysgol a dosbarthu gwyliau'n fwy cytbwys ar hyd y flwyddyn. Mi fuasai dosbarthu gwyliau ysgol dros y flwyddyn yn hytrach na'u cael yn un bloc mawr dros yr haf yn helpu i wella lefelau cyrhaeddiad mewn ysgolion ac yn ei gwneud hi'n haws i rieni sy'n gweithio. Mae llawer o arbenigwyr yn dadlau bod plant, yn enwedig bechgyn, o gefndiroedd difreintiedig yn ei chael hi'n anodd i gadw gwybodaeth dros doriad maith ac y gallent fod ar eu hennill o gael gwyliau byrrach, amlach. Pan gododd Plaid Cymru'r syniad hwn gyntaf, mi oedd eich plaid chi a'r llefarydd dros addysg y pryd hynny, Jenny Randerson, yn gefnogol iawn, rwy'n credu. Felly, pa asesiad ydych chi wedi'i wneud o'r cynllun yma o ailstrwythuro gwyliau yn ystod y flwyddyn ysgol? Ac os nad oes yna ddim wedi digwydd, a fedrwch chi ymrwymo i wneud asesiad o'r fath ac yna adrodd yn ôl i'r Cynulliad?
English: Thank you for that question. No assessment has been carried out since I took over this job, although there has been an independent report and some research done on restructuring the school week - for instance, having a four-day school week, allowing for one day at the end of the week to be for teacher preparation and training purposes - but nothing has been done to look at the overall academic year. I absolutely recognise this principle that, for some children, that long summer break does lead to the concept, as I said earlier, of learning loss, and that's why these food and fun clubs will not just focus on the issue of holiday hunger, but actually look to ensure that they - and the pilots suggest that they have been successful in doing so - address that concept of learning loss, especially with regard to literacy, numeracy and oracy. One headteacher spoke to me recently and said that if it wasn't for the fact that her high school remained open during the summer, many of those young people would not have an adult to talk to for most of the day and their oracy levels dropped considerably. So, we know that this is an issue. This policy intervention is hoping to successfully attack and solve a number of problems.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Nid oes asesiad wedi ei wneud ers i mi ymgymryd â'r swydd hon, er y cafwyd adroddiad annibynnol a rhywfaint o ymchwil ar ailstrwythuro'r wythnos ysgol - er enghraifft, cael wythnos ysgol bedwar diwrnod, er mwyn cael un diwrnod ar ddiwedd yr wythnos at ddibenion paratoi a hyfforddi athrawon - ond ni wnaed unrhyw beth i edrych ar y flwyddyn academaidd gyffredinol. Rwy'n llwyr gydnabod yr egwyddor hon fod gwyliau haf hir, yn achos rhai plant, yn arwain at y cysyniad o golli dysgu, fel y dywedais yn gynharach, a dyna pam na fydd y clybiau bwyd a hwyl hyn yn canolbwyntio'n unig ar fater newyn gwyliau, ond mewn gwirionedd byddant yn ceisio sicrhau eu bod - ac mae'r cynlluniau peilot yn awgrymu eu bod wedi llwyddo yn hyn o beth - yn mynd i'r afael â'r cysyniad o golli dysgu, yn enwedig o ran llythrennedd, rhifedd a llafaredd. Siaradais ag un pennaeth yn ddiweddar, a dywedodd na fuasai gan lawer o'r bobl ifanc hyn oedolyn i siarad â hwy am y rhan fwyaf o'r dydd ac y buasai eu lefelau llafaredd yn gostwng yn sylweddol oni bai bod ei hysgol uwchradd yn aros ar agor dros yr haf. Felly, gwyddom fod hyn yn broblem. Gobaith yr ymyriad polisi hwn yw mynd i'r afael yn llwyddiannus â nifer o broblemau a'u datrys.
English: I now call on the party spokespeople to ask questions of the Cabinet Secretary. The Welsh Conservatives' spokesperson, Darren Millar.
Welsh: Rwy'n galw nawr ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau i'r Ysgrifennydd Cabinet. Llefarydd y Ceidwadwyr, Darren Millar.
English: Diolch, Lywydd. Cabinet Secretary, the Programme for International Student Assessment results showed that Wales has an education system that is lagging behind the rest of the UK and that we're in the bottom of the international league table for literacy, maths and science. You and I both know that that isn't good enough, and want to make a difference. Science, in particular, has slipped back, with PISA scores declining in each and every test since 2006. What action are you taking to reverse the decline in science in Wales?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, dangosodd canlyniadau'r Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr fod system addysg Cymru ar ei hôl hi o gymharu â gweddill y DU a'n bod oddeutu gwaelod y tabl rhyngwladol ar gyfer llythrennedd, mathemateg a gwyddoniaeth. Fe wyddoch gystal â minnau nad yw hynny'n ddigon da, ac rydym yn awyddus i wneud gwahaniaeth. Mae gwyddoniaeth, yn arbennig, wedi gwaethygu, gyda sgoriau'r Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr wedi gostwng ym mhob prawf ers 2006. Pa gamau rydych yn eu cymryd i wrthdroi'r dirywiad mewn gwyddoniaeth yng Nghymru?
English: Thank you, Darren. You quite rightly say that neither you nor I believe that our performance in the PISA tests are good enough, and our performance in science has been particularly disappointing, especially our performance in science from our higher performing children, and our lack of representation on an OECD average level 6, level 5, and level 4. And you will be aware that, earlier this month, I announced the creation of a network of excellence for science and technology. That builds upon my previous announcement for mathematics. The network will look to ensure that our science teachers are the best that they can be. It will include working and connecting schools with higher education institutes, where we have some outstanding science departments and technology departments, and also ensuring that children's experience of science lower down the curriculum, in their primary schools, where people often begin to form prejudices about studying subjects of this nature, can be addressed. So, it's a comprehensive package to improve science teaching, and the quality of science teaching, across the board.
Welsh: Diolch, Darren. Rydych yn gywir i ddweud nad ydych chi na minnau'n credu bod ein perfformiad ym mhrofion y Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr yn ddigon da, ac mae ein perfformiad mewn gwyddoniaeth wedi bod yn arbennig o siomedig, yn enwedig ymhlith ein plant sy'n perfformio ar lefel uwch, a'n diffyg cynrychiolaeth ar lefel 6, lefel 5, a lefel 4 cyfartalog y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd. Ac fe fyddwch yn ymwybodol fy mod wedi cyhoeddi rhwydwaith rhagoriaeth mewn gwyddoniaeth a thechnoleg yn gynharach y mis hwn. Mae'n adeiladu ar fy nghyhoeddiad blaenorol ar gyfer mathemateg. Nod y rhwydwaith fydd sicrhau bod ein hathrawon gwyddoniaeth gyda'r gorau y gallant fod. Bydd yn cynnwys gweithio a chysylltu ysgolion â sefydliadau addysg uwch, lle y mae gennym adrannau gwyddoniaeth a thechnoleg rhagorol, a sicrhau hefyd y gellir mynd i'r afael â phrofiad plant o wyddoniaeth yn is i lawr y cwricwlwm, yn eu hysgolion cynradd, lle y mae pobl yn aml yn dechrau ffurfio rhagfarnau ynglŷn ag astudio pynciau o'r natur hon. Felly, mae'n becyn cynhwysfawr er mwyn gwella addysgu gwyddoniaeth, ac ansawdd addysgu gwyddoniaeth, yn gyffredinol.
English: I'm glad that you've been able to shed a little bit more light on the national network of excellence for science and technology, because, of course, it was an announcement that you didn't make in this Chamber - you made it in a press release, and we still haven't received a written statement or a letter from you, as Assembly Members, to inform us about this important development. But, nevertheless, I do welcome the extra effort that the Welsh Government is putting in on that front. But, as you quite rightly said, in your response to me there, we need to raise the performance of science teachers, and have high-quality science teachers. But you know, and I know, that your predecessors presided over a 45 per cent fall in the number of people qualifying to teach science between 2010 and 2015. And, in fact, that fall was greatest in biology, with over 67 per cent in terms of the reduction in the numbers qualifying. So, what action are you specifically taking to address the needs of the teaching workforce in Wales, to make sure that we've got sufficient numbers of science teachers in the future?
Welsh: Rwy'n falch eich bod wedi gallu taflu ychydig mwy o oleuni ar y rhwydwaith cenedlaethol er rhagoriaeth mewn gwyddoniaeth a thechnoleg, oherwydd, wrth gwrs, nid oedd yn gyhoeddiad a wnaethoch yn y Siambr hon - fe'u gwnaethoch mewn datganiad i'r wasg, ac rydym yn dal heb dderbyn datganiad ysgrifenedig neu lythyr oddi wrthych, fel Aelodau Cynulliad, i roi gwybod i ni am y datblygiad pwysig hwn. Ond serch hynny, rwy'n croesawu'r ymdrech ychwanegol y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud yn hynny o beth. Ond fel y dywedoch yn gwbl briodol, yn eich ymateb i mi yn awr, mae angen i ni wella perfformiad athrawon gwyddoniaeth, a chael athrawon gwyddoniaeth o ansawdd uchel. Ond rydych chi'n gwybod, ac rwyf fi'n gwybod, fod dros 45 y cant o ostyngiad wedi bod yn nifer y bobl a ddaeth yn gymwys i ddysgu gwyddoniaeth rhwng 2010 a 2015 o dan eich rhagflaenwyr. Ac mewn gwirionedd, gwelwyd y gostyngiad mwyaf mewn bioleg, gyda thros 67 y cant o ostyngiad yn y niferoedd a ddaeth yn gymwys i ddysgu'r pwnc hwnnw. Felly, pa gamau penodol rydych yn eu cymryd i fynd i'r afael ag anghenion y gweithlu addysgu yng Nghymru, i wneud yn siŵr fod gennym ddigon o athrawon gwyddoniaeth yn y dyfodol?
English: You are right: quality of teaching is key to tackling this agenda, and it will be the main focus of the work of the network of excellence. I am currently reviewing the graduate incentives that we have available to attract people into the teaching profession, as well as looking at whether we can refresh our graduate entry programme, so that people who perhaps have had a career in science, or technology, who would then want to move into teaching at a later date. So those are currently being reviewed at the moment, so that we can do what we can to attract our best science graduates into a career in teaching. This is an issue that needs to be tackled, and it can be particularly acute through the medium of Welsh, as well as individual science subjects, and that then precludes the opportunity for students who want to study science through the medium of Welsh from being able to study three separate sciences, rather than being told they only have to do double-award science. It's one of the issues we have to tackle, but it is an important one.
Welsh: Rydych yn iawn: mae ansawdd addysgu'n allweddol wrth fynd i'r afael â'r agenda hon, a dyma fydd prif ffocws gwaith y rhwydwaith rhagoriaeth. Ar hyn o bryd rwy'n adolygu'r cymhellion i raddedigion sydd ar gael i ni i ddenu pobl i'r proffesiwn addysgu, ac yn edrych hefyd i weld a allwn adnewyddu ein rhaglen mynediad i raddedigion, fel bod pobl sydd efallai wedi cael gyrfa mewn gwyddoniaeth neu dechnoleg yn dymuno symud i'r byd addysg yn nes ymlaen. Felly, mae'r rheini'n cael eu hadolygu ar hyn o bryd, fel y gallwn wneud yr hyn a allwn i ddenu ein graddedigion gorau ym maes gwyddoniaeth i ddilyn gyrfa mewn addysg. Mae hwn yn fater sy'n galw am sylw, a gall fod yn arbennig o ddifrifol drwy gyfrwng y Gymraeg, yn ogystal â phynciau gwyddonol unigol, ac mae hynny wedyn yn gwadu cyfle i fyfyrwyr sy'n dymuno astudio gwyddoniaeth drwy gyfrwng y Gymraeg rhag gallu astudio tair gwyddor ar wahân, yn hytrach na chael gwybod mai gwyddoniaeth dwyradd yn unig sy'n rhaid iddynt ei wneud. Mae'n un o'r pethau sy'n rhaid i ni fynd i'r afael ag ef, ond mae'n un pwysig.
English: I'm very pleased that you are reviewing the incentives available. We all know that, if you want to go into a career in teaching science in England, the bursaries are much more generous than they are here in Wales. In fact, if you want to be a physics teacher in England, you can get a bursary of up to £30,000, compared to getting as little as just £11,000 here in Wales. I wondered if I could pin you down a little bit, and ask you what the timescale for that review is going to be, given that people want to be making these decisions and planning ahead, particularly with other changes in the HE system, as it were, in train. And, also, what action are you taking to inspire those younger children in science? We all know that there's been a reduction in the grant to Techniquest recently, in the budget. Now, that's for understandable reasons, in terms of budget pressures, but what are you going to do to ensure that inspiring places like Techniquest still have the ability to reach out and engage people - young people of primary school age and secondary school age - in the future?
Welsh: Rwy'n falch iawn eich bod yn adolygu'r cymhellion sydd ar gael. Os ydych am ddilyn gyrfa mewn addysgu gwyddoniaeth yn Lloegr, rydym i gyd yn gwybod bod y bwrsariaethau'n llawer mwy hael nag y maent yma yng Nghymru. Yn wir, os ydych am fod yn athro ffiseg yn Lloegr, gallwch gael bwrsariaeth o hyd at £30,000, o gymharu â chyn lleied ag £11,000 yma yng Nghymru. Tybed a gaf fi bwyso ychydig arnoch a gofyn i chi beth fydd yr amserlen ar gyfer yr adolygiad hwnnw, o ystyried bod pobl yn awyddus i wneud y penderfyniadau hyn a chynllunio ymlaen llaw, yn enwedig gyda newidiadau eraill yn y system addysg uwch, fel petai, ar y gweill. A hefyd, pa gamau rydych yn eu cymryd i ysbrydoli plant iau ym maes gwyddoniaeth? Rydym i gyd yn gwybod bod yna ostyngiad wedi bod yn y grant i Techniquest yn ddiweddar, yn y gyllideb. Nawr, mae rhesymau dealladwy am hynny, o ran pwysau ar y gyllideb, ond beth a wnewch i sicrhau bod llefydd sy'n ysbrydoli, fel Techniquest, yn dal yn mynd i allu estyn allan ac ymgysylltu â phobl - pobl ifanc o oedran ysgol gynradd ac oedran ysgol uwchradd - yn y dyfodol?
English: Well, thank you, Darren. I hope to make an announcement on the review of graduate incentives shortly. What's really important is to understand that, if the Welsh Government is going to put money into training these teachers, they don't then teach somewhere else. We have to ensure we get good value for Welsh investments, and that those teachers then end up teaching Welsh children in Welsh schools and not using those skills somewhere else. I'm confident, having met the chief executive of Techniquest, that despite the reduction in grant from the Welsh Government, they will continue to offer an ambitious outreach programme from the centre here in Cardiff, and there are many organisations, charitable organisations, alongside Techniquest that continue to deliver very good, very practical and very exciting science talks within schools. I'm particularly interested, and will be making an announcement to this Chamber later on, in how we plan to capitalise on what was being said earlier about the world of work, to be able to develop links between schools and industry. The science and technology industries are a perfect example of demonstrating to a student that if you take and excel in science, these are the kinds of careers that you can go on to do in later life, and we will making an announcement of resources to support that work.
Welsh: Wel, diolch i chi, Darren. Rwy'n gobeithio gwneud cyhoeddiad am yr adolygiad o gymhellion i raddedigion yn fuan. Yr hyn sy'n arbennig o bwysig yw deall, os yw Llywodraeth Cymru yn mynd i fuddsoddi arian ar hyfforddi'r athrawon hyn, nad ydynt yn mynd i ddysgu yn rhywle arall wedyn. Mae'n rhaid i ni sicrhau ein bod yn cael gwerth da am fuddsoddi yng Nghymru, a bod yr athrawon hyn yn dysgu plant Cymru yn ysgolion Cymru wedyn yn hytrach na defnyddio'r sgiliau hynny yn rhywle arall. Rwy'n hyderus, ar ôl cyfarfod â phrif weithredwr Techniquest, ac er gwaethaf y gostyngiad yn y grant gan Lywodraeth Cymru, y byddant yn parhau i gynnig rhaglen allgymorth uchelgeisiol o'r ganolfan yma yng Nghaerdydd, a cheir llawer o sefydliadau, sefydliadau elusennol, ochr yn ochr â Techniquest sy'n parhau i ddarparu sgyrsiau am wyddoniaeth sy'n dda, yn ymarferol ac yn gyffrous iawn yn yr ysgolion. Mae gennyf ddiddordeb arbennig, a byddaf yn gwneud cyhoeddiad i'r Siambr yn nes ymlaen, yn y modd rydym yn bwriadu manteisio ar yr hyn a ddywedwyd yn gynharach am fyd gwaith, i allu datblygu cysylltiadau rhwng ysgolion a diwydiant. Mae'r diwydiannau gwyddonol a thechnolegol yn enghraifft berffaith o'r modd y dangosir i fyfyriwr os ydych yn dilyn pynciau gwyddonol ac yn rhagori ynddynt, dyma'r mathau o yrfaoedd y gallwch fynd ymlaen i'w dilyn yn nes ymlaen mewn bywyd, a byddwn yn gwneud cyhoeddiad ynglŷn ag adnoddau i gefnogi'r gwaith hwnnw.
English: Thank you, Presiding Officer. Does the Cabinet Secretary agree with me that if schools in Wales had more teachers on their full-time staff, they would not have to spend so much money on hiring supply staff?
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno â mi na fuasai'n rhaid i ysgolion Cymru wario cymaint o arian ar gyflogi staff cyflenwi pe bai gan ysgolion yng Nghymru fwy o athrawon yn aelodau amser llawn o'u staff?
English: Obviously, substantive posts, with teachers that know their students and know their classrooms and schools well, is the preferable way of staffing our schools. However, what we also know is that in a self-improving school system, we want some of our teachers to move around institutions so that they can share their best practice. There will be times when it is perfectly legitimate to have a planned absence from work for training purposes - a secondment, for instance, for teachers to develop their Welsh language skills - but we also need to make sure that we're managing those planned absences and that schools follow Welsh Government guidance. There are, of course, occasions when staff will be sick, just like all of us sometimes get sick, and, again, schools need to manage that appropriately.
Welsh: Yn amlwg, swyddi parhaol, gydag athrawon sy'n adnabod eu myfyrwyr ac yn adnabod eu dosbarthiadau a'u hysgolion yn dda, yw'r ffordd y byddem yn ei ffafrio ar gyfer staffio ein hysgolion. Fodd bynnag, mewn system hunanwella i ysgolion, fe wyddom hefyd ein bod yn awyddus i rai o'n hathrawon symud o un sefydliad i'r llall er mwyn iddynt allu rhannu arferion gorau. Bydd yna adegau pan fydd yn hollol briodol cael absenoldeb wedi'i gynllunio o'r gwaith at ddibenion hyfforddi - secondiad, er enghraifft, i athrawon ddatblygu eu sgiliau iaith Gymraeg - ond mae angen gwneud yn siŵr hefyd ein bod yn rheoli absenoldeb wedi'i gynllunio o'r fath a bod ysgolion yn dilyn canllawiau Llywodraeth Cymru. Wrth gwrs, ceir adegau pan fydd staff yn sâl, yn union fel y bydd pob un ohonom weithiau'n mynd yn sâl, ac unwaith eto, mae angen i ysgolion reoli hynny'n briodol.
English: Okay. Thank you for that answer. In light of the comments from the director of the teachers' union ATL Cymru that a substantial proportion of the money spent on supply staff goes to line the pockets of agencies, and that all parties should work together to develop a system that provides better value for money, better rewards for supply teachers, and above all, better education provision for our children, when will the Cabinet Secretary invite me and the education spokesmen of the other parties to work together with her on plans to deal with this problem?
Welsh: Iawn. Diolch i chi am yr ateb hwnnw. Yn wyneb y sylwadau gan gyfarwyddwr undeb athrawon ATL Cymru fod cyfran sylweddol o'r arian a werir ar staff cyflenwi yn mynd i lenwi pocedi'r asiantaethau, ac y dylai pob plaid weithio gyda'i gilydd i ddatblygu system sy'n darparu gwell gwerth am arian, sy'n gwobrwyo athrawon cyflenwi'n well, ac sydd, yn anad dim, yn darparu gwell addysg ar gyfer ein plant, pa bryd y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn fy ngwahodd i a llefarwyr addysg y pleidiau eraill i gydweithio gyda hi ar gynlluniau i fynd i'r afael â'r broblem hon?
English: My predecessor, Huw Lewis, actually set up a task and finish group to look at the issue of supply teaching. That group's work has come to an end. The report has recently been sent to me. I am considering the content of that report and a way forward, and I am always very happy to meet with opposition spokespeople, or indeed people from the backbenches of other political parties, to talk about any good ideas they have to tackle this problem. Supply teaching is an important issue. We do know that sometimes supply teachers are absolutely necessary in classrooms, but we need to make sure that they are well trained, they are properly remunerated, there are proper child safeguarding issues that have been addressed, and that children's learning is not impacted by having a supply teacher in the classroom, and that can be overcome by great planning and leadership within individual schools.
Welsh: Mewn gwirionedd, sefydlodd fy rhagflaenydd, Huw Lewis, grŵp gorchwyl a gorffen i edrych ar fater gwaith cyflenwi. Mae gwaith y grŵp hwnnw wedi dod i ben. Anfonwyd yr adroddiad ataf yn ddiweddar. Rwy'n ystyried cynnwys yr adroddiad hwnnw a'r ffordd ymlaen, ac rwy'n hapus iawn bob amser i gyfarfod â llefarwyr y gwrthbleidiau, neu bobl o feinciau cefn y pleidiau gwleidyddol eraill yn wir, i siarad am unrhyw syniadau da sydd ganddynt i fynd i'r afael â'r broblem hon. Mae gwaith cyflenwi yn fater pwysig. Rydym yn gwybod ei bod yn gwbl angenrheidiol cael athrawon cyflenwi mewn ystafelloedd dosbarth o bryd i'w gilydd, ond mae angen gwneud yn siŵr eu bod yn cael eu hyfforddi'n dda, eu bod yn cael eu talu'n iawn, fod materion diogelu plant priodol wedi cael sylw, ac nad effeithir ar ddysgu plant yn sgil cael athro cyflenwi yn yr ystafell ddosbarth, a gellir goresgyn hynny drwy gynllunio ac arweinyddiaeth wych yn yr ysgolion unigol.