techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yes, I absolutely agree: the UK Government does need to be using all of its influence on the energy companies to reduce the impact of the cost-of-living crisis on the most vulnerable people. And just to reassure the Member - and I could hear a lot of support for what he was saying from others in the Chamber - that the Minister for Social Justice has met with energy suppliers earlier this month, and she did press them on this particular issue. And she has also previously sought and been given assurances by energy companies that arrangements were in place to reach out to households that were struggling with energy bills. And they did recognise the need to build in appropriate mechanisms of support, based on people's ability to pay, such as writing off short-term energy debt, agreeing affordable repayment plans, based on the ability to pay, and, where appropriate, referring households to schemes to improve their energy efficiency and reduce bills. So, I think now we need to be pressing energy companies to demonstrate what they've done in response to those discussions.
Welsh: Ydw, rwy'n cytuno'n llwyr: mae angen i Lywodraeth y DU fod yn defnyddio ei holl ddylanwad ar y cwmnïau ynni i leihau effaith yr argyfwng costau byw ar y bobl fwyaf agored i niwed. Ac i dawelu meddwl yr Aelod - a gallwn glywed llawer o gefnogaeth i'r hyn a ddywedodd gan eraill yn y Siambr - fe gyfarfu'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol â chyflenwyr ynni yn gynharach yn y mis, ac fe wnaeth bwyso arnynt ynghylch y mater penodol hwn. Ac mae hi hefyd wedi ceisio ac wedi cael sicrwydd yn y gorffennol gan gwmnïau ynni fod trefniadau yn eu lle i estyn allan at aelwydydd sy'n cael trafferth gyda biliau ynni. Ac fe wnaethant gydnabod yr angen i ymgorffori mecanweithiau cymorth priodol, yn seiliedig ar allu pobl i dalu, megis dileu dyledion ynni tymor byr, cytuno ar gynlluniau ad-dalu fforddiadwy, yn seiliedig ar y gallu i dalu, a lle bo'n briodol, cyfeirio aelwydydd at gynlluniau i wella eu defnydd effeithlon o ynni a lleihau biliau. Felly, rwy'n credu nawr fod angen inni bwyso ar gwmnïau ynni i ddangos beth y maent wedi'i wneud mewn ymateb i'r trafodaethau hynny.
English: Could I join Jack Sargeant in recognising some of the really important services that our local authorities provide day in and day out, especially at times of difficulty that many are experiencing at the moment? And as has all ready been highlighted by a number of Members around the Chamber, those local authorities are again experiencing some challenges in terms of their financial situation. One of the key concerns that has been raised with me is the fact that some councils in Wales have indicated to their schools that they should be preparing to reduce their budgets by around 10 per cent in the next financial year. I would have thought that schools and education are probably one of the core services that local authorities provide. So, my question, Minister, is whether you'll be giving instruction or guidance to local authorities, when determining their budgets in the next financial year, and would part of that instruction or guidance be in relation to those vital core services, such as funding for our schools?
Welsh: A gaf fi ymuno â Jack Sargeant i gydnabod rhai o'r gwasanaethau pwysig iawn y mae ein hawdurdodau lleol yn eu darparu o ddydd i ddydd, yn enwedig ar adegau o anhawster y mae llawer yn eu profi ar hyn o bryd? Ac fel sydd wedi'i amlygu gan nifer o Aelodau o gwmpas y Siambr, mae'r awdurdodau lleol hynny unwaith eto'n profi heriau gyda'u sefyllfa ariannol. Un o'r pryderon allweddol sydd wedi'u dwyn i fy sylw yw'r ffaith bod rhai cynghorau yng Nghymru wedi dweud wrth eu hysgolion y dylent baratoi i leihau eu cyllidebau oddeutu 10 y cant yn y flwyddyn ariannol nesaf. Byddwn wedi meddwl bod ysgolion ac addysg yn un o'r gwasanaethau craidd y mae awdurdodau lleol yn eu darparu. Felly, fy nghwestiwn i, Weinidog, yw a fyddwch chi'n rhoi cyfarwyddyd neu arweiniad i awdurdodau lleol, wrth benderfynu ar eu cyllidebau yn y flwyddyn ariannol nesaf, ac a fydd rhan o'r cyfarwyddyd neu'r arweiniad hwnnw yn ymwneud â'r gwasanaethau craidd hanfodol hynny, megis cyllid ar gyfer ein hysgolion?
English: Well, I don't want to pre-empt the outcome of the ongoing budget discussions that are taking place across the board at the moment, but I will say the pressures on education, which the Member has described, have been brought home very strongly to Welsh Government by colleagues in local government, and my colleague the Minister for Education and Welsh Language always makes a very robust case for schools and education as well. So, I don't really want to go much further than that at this point. But, when we do come to publishing the budget, obviously I'll try and present colleagues with as much information as I can, and I know local authorities will want to set out their spending plans to colleagues as well.
Welsh: Wel, nid wyf am achub y blaen ar ganlyniad y trafodaethau cyllidebol parhaus sy'n digwydd yn gyffredinol ar hyn o bryd, ond rwyf am ddweud bod y pwysau ar addysg, fel y disgrifiodd yr Aelod, wedi cael ei ddwyn i sylw Llywodraeth Cymru yn amlwg iawn gan gydweithwyr llywodraeth leol, ac mae fy nghyd-Aelod, Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, bob amser yn cyflwyno achos cadarn iawn dros ysgolion ac addysg hefyd. Felly, nid wyf eisiau mynd yn llawer pellach na hynny ar hyn o bryd. Ond mewn perthynas â chyhoeddi'r gyllideb, yn amlwg fe fyddaf yn ceisio cyflwyno cymaint o wybodaeth ag y gallaf i gyd-Aelodau, ac rwy'n gwybod y bydd awdurdodau lleol eisiau gosod eu cynlluniau gwariant ar gyfer eu cydweithwyr hefyd.
English: Could I associate myself with the comments of Jack Sargeant around pre-payment meters? They're wrong, they're immoral, and action needs to be taken on them as soon as possible. But I would be interested to know what conversations have also happened with energy companies around introducing a potential social tariff, similar to what we have with the water companies and broadband providers. I think this will also go a long way in providing energy to people who are struggling to pay.
Welsh: A gaf fi gysylltu fy hun â sylwadau Jack Sargeant ynglŷn â mesuryddion rhagdalu? Maent yn anghywir, maent yn anfoesol, ac mae angen gweithredu arnynt cyn gynted â phosibl. Ond hoffwn wybod pa sgyrsiau sydd wedi digwydd gyda chwmnïau ynni mewn perthynas â chyflwyno tariff cymdeithasol posibl, yn debyg i'r hyn sydd gennym gyda'r cwmnïau dŵr a darparwyr band eang. Rwy'n credu y bydd hyn hefyd yn gwneud llawer i ddarparu ynni i bobl sy'n cael trafferth talu.
English: Absolutely, and that's something that we were pressing the UK Government for ahead of the autumn statement and ahead of the budget before that, in fact. But, in terms of discussions with energy companies, those tend to take place between both the Minister for Social Justice and the Minister for Climate Change; they will be the people who have the direct discussions with those energy companies. I'll perhaps ask those Ministers to provide Members with an update.
Welsh: Yn hollol, ac mae hynny'n rhywbeth roeddem yn pwyso ar Lywodraeth y DU i'w ddarparu cyn datganiad yr hydref a chyn y gyllideb cyn honno, mewn gwirionedd. Ond o ran trafodaethau gyda chwmnïau ynni, mae'r rheini'n tueddu i ddigwydd rhwng y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol a'r Gweinidog Newid Hinsawdd; hwy fydd yn cael y trafodaethau uniongyrchol gyda'r cwmnïau ynni hynny. Efallai y gallwn ofyn i'r Gweinidogion hynny roi diweddariad i'r Aelodau.
English: I have discussed local authority reserves with leaders as part of our ongoing discussions on pressures and funding. All leaders have stressed that they are already using reserves to manage their current pressures and expect to continue to have to do so next year.
Welsh: Rwyf wedi trafod cronfeydd wrth gefn awdurdodau lleol gydag arweinwyr fel rhan o'n trafodaethau parhaus ar bwysau a chyllid. Mae pob arweinydd wedi pwysleisio eu bod eisoes yn defnyddio cronfeydd wrth gefn i reoli eu pwysau presennol a'u bod yn disgwyl y bydd yn rhaid iddynt barhau i wneud hynny y flwyddyn nesaf.
English: This one has been around the Chamber already several times this afternoon, Minister. We've even had Leighton Andrews's name used this afternoon as well - the ghost of Christmas past. But, if we could try and think of the use of these reserves, because, as I understand it and as previous questions have highlighted, there's been a 35 per cent increase in these reserves, and local taxpayers will be aghast at that jump in those reserves to £2.7 billion when they're starting to see their own council tax demands coming in the new year. So, as finance Minister, will you do all you can to make sure that there isn't any squirrelling away in county halls and that ultimately these reserves will be put to best use so that council tax can be kept to a minimum in the new year and it'll pay their contribution with the cost-of-living pressures that people are feeling in their household budgets?
Welsh: Mae hyn eisoes wedi cael ei drafod yma yn y Siambr sawl gwaith y prynhawn yma, Weinidog. Rydym hyd yn oed wedi clywed enw Leighton Andrews yn cael ei ddefnyddio y prynhawn yma hefyd - ysbryd y Nadolig a fu. Ond pe gallem geisio meddwl am y defnydd o'r cronfeydd wrth gefn hyn, oherwydd, fel rwy'n ei ddeall ac fel y mae cwestiynau blaenorol wedi'i amlygu, mae cynnydd o 35 y cant wedi bod yn y cronfeydd wrth gefn hyn, a bydd trethdalwyr lleol yn synnu at y naid honno yn y cronfeydd wrth gefn i £2.7 biliwn pan fyddant yn dechrau gweld eu gofynion treth gyngor eu hunain yn ymddangos yn y flwyddyn newydd. Felly, fel Gweinidog cyllid, a wnewch chi bopeth yn eich gallu i sicrhau nad oes unrhyw arian yn cael ei gelcio mewn neuaddau sir ac yn y pen draw y bydd y cronfeydd wrth gefn hyn yn cael eu defnyddio yn y ffordd orau fel bod modd cadw'r dreth gyngor mor isel â phosibl yn y flwyddyn newydd ac y bydd yn talu eu cyfraniad gyda'r pwysau costau byw y mae pobl yn eu teimlo yng nghyllidebau eu haelwydydd?
English: Just to repeat what I said to colleagues earlier in relation to discussions I've been having with local government, they absolutely recognise the need to use those reserves both this year to manage some of the pressures, but also next year as well. I'm frankly relieved that local authorities are in a better financial position to enter the difficult period ahead, particularly when you compare them to their counterparts across the border in England, who have had funding stripped away from them back to the absolute bone over recent years. I'm sure that authorities in England would much prefer to be in a position where they do have at least some reserves to take them into the next year. That said, I absolutely recognise what has been said about the situation not being equal across Wales. It does vary from authority to authority. There are some authorities that do have smaller reserves and will obviously have less ability to call on those reserves in difficult times.
Welsh: Hoffwn ailadrodd yr hyn a ddywedais wrth gyd-Aelodau yn gynharach mewn perthynas â thrafodaethau rwyf wedi bod yn eu cael gyda llywodraeth leol, maent yn llwyr gydnabod yr angen i ddefnyddio'r cronfeydd wrth gefn hynny eleni i reoli rhai o'r pwysau, a'r flwyddyn nesaf hefyd. A bod yn onest, rwy'n teimlo rhyddhad fod awdurdodau lleol mewn sefyllfa ariannol well i wynebu'r cyfnod anodd sydd o'n blaenau, yn enwedig pan fyddwch yn eu cymharu â'u cymheiriaid dros y ffin yn Lloegr, sydd wedi cael llawer o gyllid wedi'i dynnu oddi arnynt dros y blynyddoedd diwethaf. Rwy'n siŵr y byddai'n llawer gwell gan awdurdodau yn Lloegr fod mewn sefyllfa lle mae ganddynt o leiaf rywfaint o gronfeydd wrth gefn i fynd â hwy i mewn i'r flwyddyn nesaf. Wedi dweud hynny, rwy'n llwyr gydnabod yr hyn a ddywedwyd am y ffaith nad yw'r sefyllfa'n gyfartal ledled Cymru. Mae'n amrywio o awdurdod i awdurdod. Mae yna rai awdurdodau sydd â llai o gronfeydd wrth gefn ac yn amlwg bydd ganddynt lai o allu i ddefnyddio'r cronfeydd wrth gefn hynny mewn cyfnod anodd.
English: The autumn statement increases the pressure on public services. The funds provided for public services are being cut in real terms, squeezing their resources even further. This makes the work of public services boards to improve the well-being of their communities challenging, but more important than ever.
Welsh: Mae datganiad yr hydref yn cynyddu'r pwysau ar wasanaethau cyhoeddus. Mae'r arian sy'n cael ei ddarparu ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus yn cael ei dorri mewn termau real, gan gyfyngu ar eu hadnoddau hyd yn oed ymhellach. Mae hyn yn gwneud gwaith byrddau gwasanaethau cyhoeddus i wella llesiant eu cymunedau yn heriol, ond yn bwysicach nag erioed.
English: I'm grateful to the Minister for that response. Despite the best efforts of the Conservative Party this afternoon, anyone with any basic understanding or any financial understanding at all will appreciate the cuts that are being made in the Welsh Government's budget, both this year and in future years. However, what we're seeing is public services facing salami cuts year after year after year, and the consequence of that, of course, is reduced services to people that we all represent here. But, we're also seeing, Minister, an increasing complexity of governance in Wales. We're seeing a plethora of boards and commissions. We all know that there are far too many local authorities in the country. But, we're seeing increasing complexity that inhibits the delivery of services, particularly at a time when they are under significant financial pressures. So, will the Government undertake not simply to provide funds for local services in the best way it can, but also to review the complexity of government in Wales, with a view to streamlining the public sector to enable us to focus available funding on the front line and delivering services to the people who need them?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am yr ymateb hwnnw. Er gwaethaf ymdrechion gorau'r Blaid Geidwadol y prynhawn yma, bydd unrhyw un sydd ag unrhyw ddealltwriaeth sylfaenol neu unrhyw ddealltwriaeth ariannol o gwbl yn deall y toriadau sy'n cael eu gwneud yng nghyllideb Llywodraeth Cymru, eleni ac yn y dyfodol. Fodd bynnag, yr hyn a welwn yw gwasanaethau cyhoeddus sy'n wynebu toriadau flwyddyn ar ôl blwyddyn ar ôl blwyddyn, a chanlyniad hynny, wrth gwrs, yw llai o wasanaethau i'r bobl rydym i gyd yn eu cynrychioli yma. Ond Weinidog, rydym hefyd yn gweld llywodraethu mwyfwy cymhleth yng Nghymru. Rydym yn gweld llu o fyrddau a chomisiynau. Mae pawb ohonom yn gwybod bod llawer gormod o awdurdodau lleol yn y wlad. Ond rydym yn gweld cymhlethdod cynyddol sy'n rhwystro darpariaeth gwasanaethau, yn enwedig ar adeg pan fônt o dan bwysau ariannol sylweddol. Felly, a wnaiff y Llywodraeth ymrwymo nid yn unig i ddarparu arian ar gyfer gwasanaethau lleol yn y ffordd orau bosibl, ond hefyd i adolygu cymhlethdod llywodraethu yng Nghymru, gyda golwg ar symleiddio'r sector cyhoeddus i'n galluogi i ganolbwyntio cyllid sydd ar gael ar y rheng flaen a darparu gwasanaethau i'r bobl sydd eu hangen?
English: Devolution of the income tax thresholds would introduce opportunities and risks, and we would want to consider this as part of our wider strategy for devolved taxes. We need the UK Government to engage with us to review the process for securing the devolution of further tax powers to Wales.
Welsh: Byddai datganoli trothwyon y dreth incwm yn cyflwyno cyfleoedd a risgiau, a byddem eisiau ystyried hyn fel rhan o'n strategaeth ehangach ar gyfer trethi datganoledig. Mae angen i Lywodraeth y DU ymgysylltu â ni i adolygu'r broses ar gyfer sicrhau bod rhagor o bwerau treth yn cael eu datganoli i Gymru.
English: Thank you for that. Of course, it's devolved to Scotland. That allows them to create thresholds that better reflect the profile of taxpayers in Scotland. And if you look at the taxpayer profile in Wales, of course, the vast majority of them are in the basic rate band, which is different, if you look at the figures, to the rest of the UK, in terms of the ratio of taxpayers, which then means, of course, that being forced to adopt Westminster's thresholds means that it doesn't reflect the needs and the situation here in Wales. It's, therefore, more regressive than it should be and, therefore, I want a clear message that you're keen for it to be devolved so that we can create thresholds that are more progressive and more reflective of the situation of incomes here in Wales. And may I ask whether you as a Government have considered carrying out any research or modelling to see what the possible options would be as part of making the case for the devolution of this area?
Welsh: Diolch ichi am hynny. Wrth gwrs, mae e wedi'i ddatganoli i'r Alban, onid yw e? Mae hynny'n caniatáu iddyn nhw greu trothwyon sydd yn adlewyrchu'n well broffil talwyr treth incwm yn yr Alban. Ac os edrychwch chi ar broffil talwyr treth incwm yng Nghymru, wrth gwrs, mae'r mwyafrif llethol ohonyn nhw yn y band sylfaenol, sy'n wahanol, wrth gwrs, os ydych chi'n edrych ar y ffigurau, i weddill y Deyrnas Unedig, o safbwynt y ratio trethdalwyr, sy'n golygu wedyn, wrth gwrs, bod cael ein gorfodi i fabwysiadu trothwyon San Steffan yn golygu bod e ddim yn adlewyrchu yr angen a'r sefyllfa yng Nghymru. Mae e, felly, yn fwy regressive nag y dylai fe fod, ac felly dwi eisiau neges glir eich bod chi'n awyddus iddo fe gael ei ddatganoli fel bod modd creu trothwyon mwy progressive, mwy adlewyrchiadol o sefyllfa incymau yma yng Nghymru. A gaf i ofyn a ydych chi fel Llywodraeth wedi ystyried gwneud rhyw ymchwil neu ryw fath o fodelu i weld beth fyddai'r opsiynau posib fel rhan o greu yr achos ar gyfer datganoli'r maes yma?
English: A point of order arising from questions - Alun Davies.
Welsh: Pwynt o drefn yn codi o'r cwestiynau - Alun Davies.
English: I'm grateful to you, Presiding Officer, for accepting this. The Minister, in providing a very good and full answer to my earlier question, referred to another Member, Cefin Campbell, in terms of delivering an executive role within the Government. We all understand the co-operation agreement, and as Members will know, I fully support the co-operation agreement. However, Members in this Chamber have no opportunity to scrutinise the Members of Plaid Cymru who form a part of this, and no opportunity to understand the role that is played. Our opportunity to provide the scrutiny of the agreement and the policies derived from that agreement is therefore limited. I'd like to ask you, Presiding Officer, whether you can take a review of this situation, because we're going to be marking a year of the co-operation agreement this week, to ensure that Members on all sides of this Chamber are able to scrutinise all aspects of the Government's work.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i chi am dderbyn hyn, Lywydd. Wrth roi ateb da a llawn iawn i fy nghwestiwn cynharach, cyfeiriodd y Gweinidog at Aelod arall, Cefin Campbell, mewn perthynas â chyflawni rôl weithredol o fewn y Llywodraeth. Rydym i gyd yn deall y cytundeb cydweithio, ac fel y bydd yr Aelodau'n gwybod, rwy'n llwyr gefnogi'r cytundeb cydweithio. Fodd bynnag, nid oes gan Aelodau yn y Siambr hon gyfle i graffu ar Aelodau Plaid Cymru sy'n ffurfio rhan o hyn, ac ni cheir gyfle i ddeall y rôl sy'n cael ei chwarae. O'r herwydd, cyfyngir ar ein cyfle i graffu ar y cytundeb a'r polisïau sy'n deillio o'r cytundeb hwnnw. Hoffwn ofyn i chi, Lywydd, a wnewch chi adolygu'r sefyllfa hon, oherwydd byddwn yn nodi blwyddyn ers sefydlu'r cytundeb cydweithio yr wythnos hon, i sicrhau bod Aelodau ar bob ochr i'r Siambr yn gallu craffu ar bob agwedd o waith y Llywodraeth.
English: I'll consider the point that's been raised by the Member. The Minister, of course, is here to be scrutinised on all matters within her portfolio, which includes the operation of the co-operation agreement, but I'll give some further consideration to the points that the Member has made in light of the fact that it is a year of operation of the co-operation agreement. We do know, of course, that it is the subject of scrutiny as well in the First Minister's scrutiny committee next week. So, it's an opportune time to be reflecting on these matters. Thank you to the Minister for her scrutiny this afternoon.
Welsh: Fe ystyriaf y pwynt a godwyd gan yr Aelod. Mae'r Gweinidog, wrth gwrs, yma i gael ei chraffu ar bob mater yn ei phortffolio, sy'n cynnwys gweithrediad y cytundeb cydweithio, ond fe roddaf ystyriaeth bellach i'r pwyntiau y mae'r Aelod wedi'u gwneud yng ngoleuni'r ffaith ei bod yn flwyddyn ers i'r cytundeb cydweithio gael ei roi ar waith. Rydym yn gwybod, wrth gwrs, ei fod yn destun craffu ym mhwyllgor craffu'r Prif Weinidog yr wythnos nesaf hefyd. Felly, mae'n amser addas inni fyfyrio ar y materion hyn. Diolch i'r Gweinidog am y craffu y prynhawn yma.
English: The next item is questions to the Minister for rural affairs and north Wales. The first question is from Peredur Owen Griffiths.
Welsh: Y cwestiynau i'r Gweinidog materion gwledig a'r gogledd sydd nesaf. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Peredur Owen Griffiths.
English: The Agriculture (Wales) Bill establishes four sustainable land management objectives as the legislative framework for future agricultural policy. The proposed sustainable farming scheme includes actions that will help farmers make best use of their resources and improve the resilience of their farms and businesses.
Welsh: Mae Bil Amaethyddiaeth (Cymru) yn sefydlu pedwar amcan rheoli tir yn gynaliadwy fel y fframwaith deddfwriaethol ar gyfer polisi amaethyddol yn y dyfodol. Mae'r cynllun ffermio cynaliadwy arfaethedig yn cynnwys camau a fydd yn helpu ffermwyr i wneud y defnydd gorau o'u hadnoddau a gwella cadernid eu ffermydd a'u busnesau.
English: I support efforts to establish a set of actions for all farmers in Wales in return for annual universal baseline payments that will promote biodiversity and boost the environment in our country. I do, however, share the concerns of farming unions that tenant farmers or those with common land rights, similar to one I visited within my region, will find it difficult to meet the scheme's requirements. How will you ensure that your universal principles for the sustainable farming scheme will include and protect the kinds of farmers I have referenced? They are part of a long tradition in rural Wales and in the Valleys, which I represent, and their future must not be threatened by unintended consequences of the scheme.
Welsh: Rwy'n cefnogi ymdrechion i sefydlu cyfres o gamau gweithredu ar gyfer holl ffermwyr Cymru yn gyfnewid am daliadau sylfaenol cyffredinol blynyddol a fydd yn hyrwyddo bioamrywiaeth ac yn rhoi hwb i'r amgylchedd yn ein gwlad. Fodd bynnag, rwy'n rhannu pryderon yr undebau amaeth y bydd ffermwyr tenant neu'r rhai sydd â hawliau tir comin, yn debyg i un yr ymwelais ag ef yn fy rhanbarth, yn ei chael hi'n anodd bodloni gofynion y cynllun. Sut y byddwch chi'n sicrhau y bydd eich egwyddorion cyffredinol ar gyfer y cynllun ffermio cynaliadwy yn cynnwys ac yn gwarchod y mathau o ffermwyr rwyf wedi cyfeirio atynt? Maent yn rhan o draddodiad hir yng nghefn gwlad Cymru ac yn y Cymoedd rwy'n eu cynrychioli, ac mae'n rhaid inni sicrhau nad yw canlyniadau anfwriadol y cynllun yn bygwth eu dyfodol.