English: Diolch, Llywydd. This year's Welsh Government draft budget marks an incredibly important step in the devolution process. This is the first year that revenue raised from new Welsh rates of income tax will be included in the Welsh budget, following their introduction in April 2019. However, this momentous step in the devolution process is occurring against the backdrop of the bleakest austerity in Government. Labour has done and will continue to do all that it can do to protect Wales from the worst impacts of these cuts, protecting front-line services. This includes the Supporting People budget, council tax reduction schemes, nurse training bursaries, Flying Start and much more in the face of Brexit and the withdrawal of European funds to Wales. This draft budget is no exception. Despite the severe pressures on the Welsh Government, it is still delivering more than £500 million extra for our health service, £50 million more for social care, £15 million for schools and £12.5 million to help tackle child poverty. But it is right to underscore how very difficult even the protected budgets of local authorities are, thanks to the UK cuts to Wales, and I will continue to welcome consequentials and prioritisation to local government and their front-line services delivery. Nonetheless, the investment of this Welsh Government is continuing to deliver for the needs of the Welsh people, even though we need further fairer funding to Wales, and I will continue to call for this. I believe that my friend, the Cabinet Secretary for Finance, has done remarkable work to deliver such vital support across our public services in such trying circumstances. For the Conservatives, it is indeed a bit rich to sit in this Chamber and demand more for our public services, whilst their friends in Westminster inflict cuts to our budgets in Wales. It is extraordinary. It does flabbergast me that, week after week, they ask us to do more with far less, and that is hypocrisy in the extreme that does not dry up. The Tories appear to have divorced themselves amicably from their own political choice to support the so-called austerity that their colleagues are making in Westminster, and which they bypass, ignore and glance away from here in Wales. But I want to focus on the positive investment for Wales that this budget delivers, as well as the extra funding that I've already mentioned. I would like to particularly welcome the £7 million invested in the Valleys regional park. This will provide a vital boost to tourism, attracting more visitors to the south Wales Valleys that we are so proud of, including sites like Cwmcarn forest drive in my own constituency. To conclude, Llywydd, this budget provides much needed support to our public services, and as we celebrate the seventieth anniversary of our NHS, whose creation the Tories opposed, I believe that Nye Bevan would be proud that in Wales we are investing in it here and now. What makes this more remarkable is that we are achieving this investment despite the fact that the Welsh Government's budget will remain 5 per cent lower in 2019-20 than it was in 2010-11, equivalent to £850 million - vastly less to spend across our public services in real terms. And despite the Chancellor's insistence, against all evidence, that austerity is over, I will not ever take lectures or lessons from the Tories on our budget while they continue to underfund our public services and our Welsh Government budget. And as they look the other way and as we govern with less, and as they at the same time find £1,000 million to bung to Northern Ireland whilst ignoring the citizens of Wales, I do commend the work of the finance Secretary to deliver a budget that strives in the very hardest of circumstances to meet the needs of all the people of Wales. It is time that the Tories stepped up to the plate and delivered to Wales what they have delivered to Northern Ireland. I live in hope, and I hope for a general election. Thank you.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae cyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru eleni yn gam hynod o bwysig yn y broses ddatganoli. Dyma'r flwyddyn gyntaf y bydd refeniw a godir o gyfraddau treth incwm newydd Cymru yn cael ei gynnwys yng nghyllideb Cymru, ar ôl cyflwyno'r trethi hynny ym mis Ebrill 2019. Fodd bynnag, mae'r cam pwysig hwn yn y broses ddatganoli yn digwydd yng nghyd-destun y cyni tywyllaf mewn Llywodraeth. Mae Llafur wedi gwneud pob dim yn ei gallu i amddiffyn Cymru rhag effeithiau gwaethaf y toriadau hyn, trwy ddiogelu gwasanaethau rheng flaen, a bydd yn parhau i wneud hyn. Mae hyn yn cynnwys y gyllideb Cefnogi Pobl, cynlluniau gostyngiadau'r dreth gyngor, bwrsarïau hyfforddi nyrsys, Dechrau'n Deg a llawer mwy yn wyneb Brexit a thynnu cyllid Ewropeaidd o Gymru. Nid yw'r gyllideb ddrafft hon yn eithriad. Er gwaethaf y pwysau difrifol ar Lywodraeth Cymru, mae'n parhau i gyflenwi mwy na £500 miliwn yn ychwanegol ar gyfer ein gwasanaeth iechyd, £50 miliwn yn fwy ar gyfer gofal cymdeithasol, £15 miliwn ar gyfer ysgolion a £12.5 miliwn i helpu i fynd i'r afael â thlodi plant. Ond mae hi'n briodol pwysleisio pa mor anodd yn wir yw cyllidebau gwarchodedig yr awdurdodau lleol hyd yn oed, o ganlyniad i doriadau y DU i Gymru, a byddaf i'n parhau i groesawu symiau canlyniadol a blaenoriaethu llywodraeth leol a darpariaeth eu gwasanaethau rheng flaen. Serch hynny, mae buddsoddiad y Llywodraeth hon sydd gennym ni yng Nghymru yn parhau i ddiwallu anghenion pobl Cymru, er bod angen rhagor o gyllid tecach i Gymru arnom ni, a byddaf i'n parhau i alw am hyn. Rwy'n credu bod fy nghyfaill, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid, wedi gwneud gwaith rhyfeddol i ddarparu cymorth mor hanfodol ledled ein gwasanaethau cyhoeddus dan amgylchiadau mor anodd. O ran y Ceidwadwyr, yn wir maen nhw'n rhai da am eistedd yn y Siambr hon a mynnu mwy ar gyfer ein gwasanaethau cyhoeddus, wrth i'w cyfeillion yn San Steffan orfodi toriadau ar ein cyllidebau yng Nghymru. Mae'n rhyfeddol. Mae yn fy syfrdanu i, o un wythnos i'r llall, maen nhw'n gofyn i ni wneud mwy gyda llawer llai, a rhagrith eithriadol yw hynny nad oes terfyn arno. Ymddengys fod y Torïaid wedi ymbellhau'n gwrtais o'u dewis gwleidyddol nhw eu hunain i gefnogi'r cyni honedig y mae eu cydweithwyr yn San Steffan yn ei wneud, ac y maen nhw'n ei osgoi, yn ei anwybyddu ac yn troi eu llygaid oddi arno yma yng Nghymru. Ond rwy'n dymuno canolbwyntio ar y buddsoddiad cadarnhaol i Gymru y mae'r gyllideb hon yn ei ddarparu, yn ogystal â'r cyllid ychwanegol rwyf i wedi'i grybwyll eisoes. Hoffwn i groesawu'n arbennig y £7 miliwn a fuddsoddwyd ym Mharc Rhanbarthol y Cymoedd. Bydd hyn yn rhoi hwb hollbwysig i dwristiaeth, yn denu mwy o ymwelwyr i Gymoedd y de yr ydym ni mor falch ohonyn nhw, gan gynnwys safleoedd fel Coedwig Cwmcarn yn fy etholaeth i fy hun. I gloi, Llywydd, mae'r gyllideb hon yn darparu cymorth y mae ei dirfawr angen ar gyfer ein gwasanaethau cyhoeddus, ac wrth i ni ddathlu pen-blwydd ein GIG yn saith deg mlwydd oed, y gwrthwynebodd y Torïaid ei greu, rwy'n credu y byddai Nye Bevan yn falch ein bod ni yng Nghymru yn buddsoddi ynddo yn y fan yma'n awr. Yr hyn sy'n gwneud hyn fwy rhyfeddol yw ein bod yn cyflawni'r buddsoddiad hwn er gwaethaf y ffaith y bydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn parhau i fod 5 y cant yn llai yn 2019-20 nag yr oedd yn 2010-11, sy'n cyfateb i £850 miliwn - llawer iawn llai i'w wario ar ein holl wasanaethau cyhoeddus mewn termau real. Ac er gwaethaf honiad y Canghellor, yn groes i'r holl dystiolaeth, fod cyni wedi dod i ben, ni fyddaf i byth yn derbyn darlithoedd neu wersi gan y Torïaid ar ein cyllideb wrth iddyn nhw barhau i dangyllido ein gwasanaethau cyhoeddus a'n cyllideb ar gyfer Llywodraeth Cymru. Ac wrth iddyn nhw droi eu pen ac wrth i ni lywodraethu â llai, ac wrth iddyn nhw ar yr un pryd ddod o hyd i £1,000 miliwn i'w daflu i Ogledd Iwerddon gan anwybyddu dinasyddion Cymru, rwyf yn cymeradwyo gwaith yr Ysgrifennydd dros gyllid i ddarparu cyllideb sy'n ymdrechu o dan yr amgylchiadau anoddaf i ddiwallu anghenion holl bobl Cymru. Mae'n bryd i'r Torïaid gamu i'r adwy a darparu i Gymru yr hyn y maen nhw wedi'i ddarparu i Ogledd Iwerddon. Rwy'n byw mewn gobaith, ac yn gobeithio am etholiad cyffredinol. Diolch.