English: Diolch yn fawr, Llywydd. Today we are publishing the final report of the independent roads review panel. This is a landmark report of international significance, and I'd like to thank Dr Lynn Sloman and her fellow panelists. Their report is detailed, authoritative and compelling, and the Welsh Government accepts its core principles and the new approach it sets out. When we published the Wales transport strategy two years ago, we committed to start upon a llwybr newydd, a new path. The publication of this roads review, along with the national transport delivery plan and our new roads policy statement, represents a major step forward on that journey. Let me be very clear at the outset: we will still invest in roads. In fact, we are building new roads as I speak, but we are raising the bar for where new roads are the right response to transport problems. We're also investing in real alternatives. Today's national transport delivery plan sets out a five-year programme of investment in rail, bus, walking and cycling projects. Modern successful economies have modern successful public transport systems. Ours has withered on the vine of privatisation, and that must change. Of course, doing that in an age of austerity is very challenging. Not only are we not getting our share of High Speed rail investment, but the UK Government is pushing many bus services over a cliff edge, as well as slashing our capital investment budgets. Even if we'd wanted to keep progressing all the road schemes in the pipeline, we just do not have the money to do so. Our capital budget will be 8 per cent lower next year in real terms as a result of the last UK Government budget. So, when the Conservatives criticise us, they should remember the financial reality of their making: the roads programme is simply unaffordable. With fewer resources it becomes even more important to prioritise, and the roads review helps us to do that. Road schemes take many years from the first plan on the page to the first shovel in the ground. This means most of the schemes currently in development in Wales were conceived before we declared a climate and nature emergency and before we set stretching policy commitments in the Wales transport strategy, the programme for government and Net Zero Wales. The roads review looked at each of the 55 schemes in development and tested them against our current policies. The panel sets out their detailed view on each one in their report, along with a set of purposes and conditions for future road investment.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Heddiw, rydyn ni'n cyhoeddi adroddiad terfynol y panel annibynnol adolygu ffyrdd. Mae hwn yn adroddiad pwysig iawn ag arwyddocâd rhyngwladol, ac fe hoffwn i ddiolch i Dr Lynn Sloman a'i chyd-banelwyr. Mae eu hadroddiad yn un manwl, awdurdodol a grymus, ac mae Llywodraeth Cymru yn derbyn ei hegwyddorion craidd a'r ymagwedd newydd y mae'n eu nodi. Pan gyhoeddwyd Strategaeth Drafnidiaeth Cymru, ddwy flynedd yn ôl, fe wnaethom ni ymrwymo i ddechrau ar lwybr newydd. Mae cyhoeddi'r adolygiad hwn o'r ffyrdd, ynghyd â'r cynllun cyflawni trafnidiaeth cenedlaethol a'n datganiad polisi ffyrdd newydd, yn gam mawr ymlaen ar y daith honno. Gadewch i mi fod yn eglur iawn o'r cychwyn: fe fyddwn ni'n parhau i fuddsoddi mewn ffyrdd. Yn wir, rydyn ni'n adeiladu ffyrdd newydd wrth i mi siarad, ond rydyn ni'n codi'r bar o ran ystyried ai ffyrdd newydd yw'r ymateb cywir i broblemau trafnidiaeth. Rydyn ni'n buddsoddi mewn dewisiadau amgen gwirioneddol hefyd. Mae cynllun cyflenwi trafnidiaeth cenedlaethol heddiw yn nod rhaglen bum mlynedd o fuddsoddiad mewn prosiectau rheilffyrdd, bysiau, cerdded a beicio. Mae gan economïau llwyddiannus cyfoes systemau trafnidiaeth gyhoeddus lwyddiannus cyfoes. Mae ein un ni wedi crebachu oherwydd preifateiddio, ac mae'n rhaid i hynny newid. Wrth gwrs, mae gwneud hynny mewn cyfnod o gyni yn heriol iawn. Nid yn unig ein bod ni'n cael ein hamddifadu o'n cyfran ni o fuddsoddiad rheilffyrdd Cyflymder Uchel, ond mae Llywodraeth y DU yn gwthio llawer o wasanaethau bws dros ddibyn, yn ogystal â thorri ein cyllidebau ar gyfer buddsoddi cyfalaf. Hyd yn oed pe byddem ni wedi dymuno parhau â'r holl gynlluniau ffyrdd a oedd ar y gweill, nid oes gennym ni'r arian i wneud hynny. Bydd ein cyllideb gyfalaf ni 8 y cant yn is y flwyddyn nesaf mewn termau real o ganlyniad i gyllideb ddiwethaf Llywodraeth y DU. Felly, pan fydd y Ceidwadwyr yn ein beirniadu ni, fe ddylen nhw gofio'r sefyllfa ariannol wirioneddol o'u gwneuthuriad nhw: yn syml, ni ellir fforddio'r rhaglen ffyrdd. Gyda llai o adnoddau mae hi'n bwysicach fyth i flaenoriaethu, ac mae'r adolygiad ffyrdd yn ein helpu ni i wneud hynny. Mae cynlluniau ffyrdd yn cymryd blynyddoedd lawer rhwng y cynllun dechreuol ar y dudalen i'r rhaw gyntaf yn y ddaear. Mae hyn yn golygu bod y rhan fwyaf o'r cynlluniau sy'n cael eu datblygu yng Nghymru ar hyn o bryd wedi cael eu llunio cyn i ni ddatgan argyfwng hinsawdd a natur a chyn i ni bennu ymrwymiadau polisi yn strategaeth trafnidiaeth Cymru, y rhaglen lywodraethu a Cymru Sero Net. Roedd yr adolygiad ffyrdd yn ystyried pob un o'r 55 cynllun a ddatblygir ac yn rhoi prawf arnyn nhw yn ôl ein polisïau presennol. Mae'r panel yn nodi eu barn fanwl ar bob un yn eu hadroddiad, ynghyd â chyfres o ddibenion ac amodau ar gyfer buddsoddi mewn ffyrdd yn y dyfodol.