English: Can I say, firstly, that anyone who thought a £30 million-a-year programme would eradicate poverty was somewhat hyper-optimistic and delusional? This is echoed by the evidence of Caerphilly council. Can I just say that to expect a single programme to singlehandedly reduce poverty is naïve and unrealistic? You will never eradicate generational poverty by a single anti-poverty programme. It has been very successful at some things and not so successful at others, but actually, poverty, fundamentally, is down to economics. Anti-poverty programmes and employment support programmes are all well and good, but, unless you have a robust economy, then we're never going to eradicate it. We also know that the first thing that the majority of people who live in a homogenously poor area do when they increase their income sufficiently is move - they move to a more affluent area. I think the Chair will be able to tell us about that. But we know the characteristics of poor communities: poor health; high numbers of people on benefits; those not on benefits on low pay and irregular hours; general low educational attainment; few books in the home; with many, a sense that things cannot get better. Where you have an area that is disadvantaged, then, to quote the Welsh Local Government Association, if you look at the most disadvantaged areas, they've got the most parts of the system where intervention is needed, so they need a multi-agency approach, an intensive piece of work, to put all the bits back, and get them working again. In a more affluent area, where you've got pockets of poverty, the system isn't quite as broken, and, therefore, you need fewer interventions - more specific interventions - to help those people get back up and running'. Ynys Môn council said: The programme has reaped success for changing and improving individual people's lives by supporting them into training, volunteering and work opportunities and improving their life skills'. To quote Swansea council: Community based, accessible services allow staff to understand communities, building relationships and trust that support disengaged people to participate in and access services that they would not otherwise'. Turning to recommendation 1, which I think is incredibly important, what's going to happen to what has been done? I think it doesn't matter if you call it Communities First or you call it 'Swansea First' or if you call it 'Making a community better'. It doesn't matter, the title - it's what's going to happen to the schemes. Communities First successes in Swansea include - and I'll just talk about health first - weight loss programmes, improved diet, smoking cessation programmes, exercise programmes. Will Abertawe Bro Morgannwg University Local Health Board or Health Improvement Wales take these on? Because these really are important, in my opinion. I think, far too often, for health, we keep on thinking it's hospitals - we need more money in hospitals; we need to do more in hospitals. I believe that we need to do more of getting people fit and well so that they don't end up in hospital. I know how the life expectancy in some of our poorer areas can be up to 10 years less than that in some of our richer areas. You've got to improve lifestyle. On poverty: a project that looked to help people to reduce their utility bills; a clothing shop project, which recycled unwanted clothes; a project that promoted the local credit union and getting people out of doorstep lenders, which is one of the biggest problems that happen in some of our poorest communities. These doorstep lenders, some are meant to be national companies, but they certainly do cause huge problems and they end up paying massive interest rates, some of our poorest people. Who will take on projects like these? Low educational attainment is a major cause of poverty. Projects prioritised improved educational attainment by helping adults back into learning. Family learning projects operated in partnership with local schools. Homework club sessions targeted children and parents who don't have ICT and internet facilities at home, supporting young people with their education. I was very fortunate that I was brought up at a time when I was not disadvantaged, because no household had more books than I could access from the local library. Now, there are those who are ICT-rich and those who are ICT-poor, and that does make a huge difference to the educational attainment of very many children. I think that's one of my greatest fears at the moment, that, if you're poor now and you don't have access to all the ICT equipment, then you're going to be disadvantaged as a child. A parent and toddler group aimed at increasing the development and learning of pre-school children. A homework club provided support to children with their homework and, more importantly, ICT facilities for them to be able to do it. There was also a scheme that encouraged a learning environment in the family home. Who is going to take these over? On Flying Start, what the Chair of the committee has seen in Newport is replicated in Swansea East, where relatively affluent areas distort the data, so the poorest areas in Swansea - Plasmarl, the terraces of Plasmarl - do not get Flying Start. Yet, the converse is true. I've got large detached houses that are in a Flying Start area, because they're close to a very poor council estate. This cannot be right, and I think it really is important that we ensure that Flying Start targets individuals and is not based upon somebody living 10 streets away being rich.
Welsh: A gaf fi ddweud, yn gyntaf, fod unrhyw un a oedd yn credu y buasai rhaglen gwerth £30 miliwn y flwyddyn yn trechu tlodi braidd yn orobeithiol a dryslyd? Caiff hyn ei ategu gan dystiolaeth cyngor Caerffili. A gaf fi ddweud bod disgwyl i un rhaglen leihau tlodi ar ei phen ei hun yn naïf ac yn afrealistig? Ni fyddwch byth yn trechu tlodi cenedlaethau ag un rhaglen wrthdlodi. Mae wedi bod yn llwyddiannus iawn gyda rhai pethau, a heb fod mor llwyddiannus mewn perthynas â phethau eraill, ond mewn gwirionedd, ymwneud ag economeg y mae tlodi yn y bôn. Mae rhaglenni gwrthdlodi a rhaglenni cymorth cyflogaeth yn iawn, ond oni bai bod gennych economi gadarn, ni fyddwn byth yn ei drechu. Rydym hefyd yn gwybod mai'r peth cyntaf y mae'r rhan fwyaf o bobl sy'n byw mewn ardal gwbl dlawd yn ei wneud, pan fyddant yn cynyddu eu hincwm yn ddigonol, yw symud - maent yn symud i ardal fwy cefnog. Rwy'n credu y bydd y Cadeirydd yn gallu dweud wrthym ynglŷn â hynny. Ond rydym yn gwybod beth yw nodweddion cymunedau tlawd: iechyd gwael; niferoedd uchel o bobl ar fudd-daliadau; y rhai nad ydynt ar fudd-daliadau ar gyflogau isel ac yn gweithio oriau afreolaidd; cyrhaeddiad addysgol isel yn gyffredinol; fawr o lyfrau yn y cartref; ac i lawer, ymdeimlad na all pethau wella. Lle y mae gennych ardal sy'n ddifreintiedig, felly, ac rwy'n dyfynnu Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, os edrychwch ar yr ardaloedd mwyaf difreintiedig, ganddynt hwy y mae fwyaf o rannau o'r system lle y mae angen ymyrraeth, felly maent angen dull amlasiantaethol, gwaith dwys, i roi'r holl ddarnau yn ôl, a sicrhau eu bod yn gweithio eto. Mewn ardal fwy cefnog, lle y mae gennych bocedi llai o dlodi, nid yw'r system wedi torri i'r un graddau, ac felly, bydd angen llai o ymyriadau - ymyriadau mwy penodol - i helpu'r bobl hynny yn ôl ar eu traed. Dywedodd Cyngor Ynys Môn: Mae'r rhaglen wedi cael llwyddiant wrth newid a gwella bywydau unigolion drwy eu cynorthwyo i mewn i hyfforddiant, gwirfoddoli a chyfleoedd gwaith a gwella eu sgiliau byw. I ddyfynnu cyngor Abertawe: Mae gwasanaethau hygyrch yn y gymuned yn caniatáu i staff ddeall cymunedau, gan adeiladu cysylltiadau ac ymddiriedaeth a chynorthwyo pobl sydd wedi ymddieithrio i gymryd rhan a defnyddio gwasanaethau na fyddent wedi ei wneud fel arall. Gan droi at argymhelliad 1, y credaf ei fod yn hynod o bwysig, beth sy'n mynd i ddigwydd i'r hyn sydd wedi'i wneud? Rwy'n credu nad oes ots os ydych yn ei alw yn Cymunedau yn Gyntaf neu os ydych yn ei alw'n 'Abertawe yn Gyntaf' neu os ydych yn ei alw'n 'Gwella cymuned'. Nid yw o bwys, y teitl - yr hyn sy'n bwysig yw beth sy'n mynd i ddigwydd i'r cynlluniau. Mae llwyddiannau Cymunedau yn Gyntaf yn Abertawe yn cynnwys - ac fe siaradaf am iechyd yn gyntaf - rhaglenni colli pwysau, gwella deiet, rhaglenni rhoi'r gorau i ysmygu, rhaglenni ymarfer corff. A wnaiff Bwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg neu Gwella Iechyd Cymru fabwysiadu'r rhain? Oherwydd mae'r rhain yn wirioneddol bwysig, yn fy marn i. Yn llawer rhy aml ym maes iechyd, rydym yn meddwl mai ymwneud â'r ysbytai y mae - mae angen mwy o arian mewn ysbytai; mae angen inni wneud mwy mewn ysbytai. Credaf fod angen i ni wneud mwy i gael pobl yn ffit ac yn iach fel nad ydynt yn gorfod mynd i'r ysbyty. Rwy'n gwybod sut y gall disgwyliad oes mewn rhai o'n hardaloedd tlotaf fod hyd at 10 mlynedd yn llai nag yn rhai o'n hardaloedd mwy cyfoethog. Mae'n rhaid i chi wella ffordd o fyw. O ran tlodi: prosiect a oedd yn ymdrechu i helpu pobl i leihau eu biliau cyfleustodau; prosiect siop ddillad, a oedd yn ailgylchu dillad diangen; prosiect a oedd yn hyrwyddo'r undeb credyd lleol a chael pobl i roi'r gorau i ddefnyddio benthycwyr carreg y drws, un o'r problemau mwyaf sy'n digwydd yn rhai o'n cymunedau tlotaf. Y benthycwyr carreg y drws hyn, mae rhai ohonynt i fod yn gwmnïau cenedlaethol, ond yn sicr maent yn achosi problemau enfawr ac mae pobl yn gorfod talu cyfraddau llog enfawr, rhai o'n pobl dlotaf. Pwy sy'n mynd i fabwysiadu prosiectau fel hyn? Mae cyrhaeddiad addysgol isel yn un o brif achosion tlodi. Roedd prosiectau'n blaenoriaethu gwell cyrhaeddiad addysgol drwy helpu oedolion yn ôl i addysg. Câi prosiectau dysgu fel teulu eu gweithredu mewn partneriaeth ag ysgolion lleol. Roedd sesiynau clybiau gwaith cartref yn targedu plant a rhieni nad oes ganddynt gyfleusterau TGCh a rhyngrwyd yn y cartref gan gynorthwyo pobl ifanc gyda'u haddysg. Roeddwn yn ffodus iawn fy mod wedi fy magu ar adeg pan nad oeddwn yn ddifreintiedig, am nad oedd gan unrhyw aelwyd fwy o lyfrau nag y gallwn eu cael o'r llyfrgell leol. Erbyn hyn, mae yna rai sy'n gyfoethog mewn TGCh a rhai sy'n dlawd mewn TGCh, ac mae hynny'n gwneud gwahaniaeth enfawr i gyrhaeddiad addysgol llawer iawn o blant. Rwy'n credu mai un o fy ofnau mwyaf ar hyn o bryd yw eich bod yn mynd i fod dan anfantais yn blentyn bellach os ydych yn dlawd yn awr ac nad oes gennych fynediad at yr holl gyfarpar TGCh. Roedd grŵp rhieni a phlant bach yn anelu at wella datblygiad a dysgu plant cyn ysgol. Roedd clwb gwaith cartref yn darparu cymorth i blant gyda'u gwaith cartref ac yn bwysicach, cyfleusterau TGCh iddynt allu gwneud hynny. Roedd yna gynllun hefyd a anogai amgylchedd dysgu yn y cartref teuluol. Pwy sy'n mynd i fabwysiadu'r rhain? Ar Dechrau'n Deg, mae'r hyn a welodd Cadeirydd y pwyllgor yng Nghasnewydd yn cael ei ailadrodd yn Nwyrain Abertawe, lle y mae ardaloedd cymharol gefnog yn ystumio'r data, felly nid yw'r ardaloedd tlotaf yn Abertawe - Plas-marl, terasau Plas-marl - yn cael Dechrau'n Deg. Eto i gyd, mae'r gwrthwyneb yn wir. Mae gennyf dai sengl mawr mewn ardal Dechrau'n Deg am eu bod yn agos at ystâd dai cyngor dlawd iawn. Ni all hyn fod yn iawn, ac rwy'n credu ei bod yn wirioneddol bwysig ein bod yn sicrhau bod Dechrau'n Deg yn targedu unigolion ac nad yw'n seiliedig ar fod rhywun sy'n byw 10 stryd i ffwrdd yn gyfoethog.