English: So, we began testing our offer in parts of Wales in 2017. We were often asked why the offer wasn't available everywhere, and why we were phasing the roll-out. I was particularly asked that in my constituency in Cardiff North, which was one of the last places to join the roll-out. The phased approach was important to ensure that the offer was properly tested and worked as we had intended. I'm delighted that it has been so successful, and I would like to pay tribute and express my heartfelt thanks to our partners, to the local authorities and the childcare providers who have been absolutely essential to the process, and have helped us to achieve so much. Because of the work we have done together, testing the administration and accessibility of the childcare offer, I'm delighted to tell Assembly Members that our offer has been available across the whole of Wales since April, over a year earlier than originally planned. At the end of July, we had almost 16,000 three and four-year-old children accessing Government-funded childcare, and 29 per cent of these were doing so through the medium of Welsh or bilingually. When we evaluated the offer at the end of the first year of implementation, the majority of parents reported a real increase in their disposable income because of the offer. A typical parent whose child is benefiting from 20 hours of childcare per week is getting the equivalent of an extra £90 per week in their pockets - money that they would not otherwise have had. A high percentage of parents also told us that the offer had given them more flexibility in the types of jobs they could do, or gave them more opportunities for training. And in the first year of roll-out, 60 per cent of all parents using the offer earned the equivalent or less than the median population earnings in Wales, benefiting low and middle-income families most. So, I am sure you will join me in paying tribute to both the 2,000 childcare providers currently delivering the offer, and to our local authorities, who have played an integral role in ensuring families can access this support. It is also important to remember that the childcare sector is a significant employer in its own right. Across Wales, there are over 3,600 childcare settings employing around 17,000 people. Parents using childcare go on to contribute over £1.2 billion to the economy of Wales. We are taking steps to support the sector in a number of ways, for example through the 100 per cent rate relief, and through working with key stakeholders to professionalise the childcare workforce. The new suite of qualifications introduced earlier this month will offer better progression routes and wider career opportunities, and in the autumn we will be piloting a business support approach for the sector to support long-term growth. Given our success to date, I am keen to look at how we can extend this vital support. So, as set out in the First Minister's leadership manifesto, we are now considering the feasibility of expanding the offer to support parents in education and training, or on the point of returning to work. The offer is one of a suite of programmes aimed at supporting parents, many of which also support families with the costs of childcare. However, it has become clear that there are some gaps between these programmes. This was an area of particular interest to the Children, Young People and Education Committee when they considered the now Childcare Funding (Wales) Act 2019. I think it's important we look at this, and ensure we are doing all we can to support parents into work. I expect the review to report in early 2020. I am also pleased to be able to announce that we will be working with local authorities across Wales to develop long-term delivery arrangements for the offer, building on some of the systems and services they already have in place. Local authorities have done an excellent job administering the offer, and are well placed to carry on with this important work, particularly given their local knowledge and the close relationships they have built over many years with providers and parents in their areas. Working with local authorities, I'm confident that we can deliver a national service to administer the offer - a national service that also adds real value at the local level. The WLGA welcome this ongoing role for local authorities and we will be working with them and others as we develop detailed proposals. Members will be aware that we had planned to work with HMRC on a national approach to applications and eligibility checks. This would have seen us using their childcare services platform, which administers both the English 30-hour offer and tax-free childcare. A discovery impact assessment completed before the summer suggested the costs of developing and then running the service for five years could be in the region of £16 million. Given what was involved, these costs are not unreasonable, but they are higher than those outlined in the regulatory impact assessment for the Act. In part, this is because they include some costs not available at the time the RIA was completed. Also, given that we're reviewing the eligibility criteria for the offer, and in light of these costs, I determined it would be more sensible for us to suspend the work with HMRC at this time. But I would, however, like to thank them for the time they spent with us to date in considering all of our options. This change has led to a delay in bringing forward the secondary legislation under the Childcare Funding (Wales) Act. I want to make sure that legislation meets the needs of the service we are developing with local authorities, and I feel it's important to take the time needed to get it right. In the next months, we will continue to refine the offer based on our experience and further evidence from our ongoing evaluation programme. Acting Presiding Officer, this Government is committed to tackling the causes of poverty, and in particular in-work poverty, and our childcare offer is a key part of that commitment, helping working parents with those costs. I'm delighted at the success it has been so far.
Welsh: Felly, fe wnaethom ni ddechrau profi ein cynnig mewn rhannau o Gymru yn 2017. Gofynnwyd inni'n aml pam nad oedd y cynnig ar gael ym mhobman, a pham yr oeddem ni'n cyflwyno'r cynllun yn raddol. Gofynnwyd hynny yn arbennig imi yn fy etholaeth i yng Ngogledd Caerdydd, sef un o'r lleoedd olaf i fod yn rhan o'r cyflwyno. Roedd y dull gweithredu graddol yn bwysig er mwyn sicrhau bod y cynnig wedi'i brofi'n briodol ac yn gweithio fel yr oeddem ni wedi bwriadu. Rwy'n falch iawn y bu mor llwyddiannus, a hoffwn dalu teyrnged a mynegi fy niolch diffuant i'n partneriaid, i'r awdurdodau lleol ac i'r darparwyr gofal plant sydd wedi bod yn gwbl hanfodol i'r broses, ac sydd wedi ein helpu i gyflawni cymaint. Oherwydd y gwaith yr ydym ni wedi'i wneud gyda'n gilydd, yn profi gweinyddiaeth a hygyrchedd y cynnig gofal plant, mae'n bleser gennyf ddweud wrth Aelodau'r Cynulliad y bu ein cynnig ar gael ledled Cymru ers mis Ebrill, dros flwyddyn yn gynt na'r bwriad gwreiddiol. Ddiwedd mis Gorffennaf, roedd bron i 16,000 o blant tair a phedair oed yn gallu cael gofal plant a ariannwyd gan y Llywodraeth, ac roedd 29 y cant o'r rhain yn gwneud hynny drwy gyfrwng y Gymraeg neu'n ddwyieithog. Pan werthuswyd y cynnig ar ddiwedd y flwyddyn gyntaf o weithredu, dywedodd y rhan fwyaf o'r rhieni y gwelsant gynnydd gwirioneddol yn eu hincwm gwario oherwydd y cynnig. Mae rhiant nodweddiadol sydd â phlentyn yn elwa ar 20 awr o ofal plant yr wythnos yn cael yr hyn sy'n cyfateb i £90 ychwanegol yr wythnos yn ei boced - arian na fyddai ganddo fel arall. Dywedodd canran uchel o rieni wrthym hefyd fod y cynnig wedi rhoi mwy o hyblygrwydd iddyn nhw o ran y mathau o swyddi y gallen nhw eu gwneud, neu ei fod yn rhoi mwy o gyfleoedd hyfforddi iddyn nhw. Ac yn y flwyddyn gyntaf roedd 60 y cant o'r holl rieni a oedd yn defnyddio'r cynnig yn ennill swm cyfwerth neu lai nag enillion canolrifol y boblogaeth yng Nghymru, gan ddod â'r budd mwyaf i deuluoedd incwm isel a chanolig. Felly, rwy'n siwr y gwnewch chi ymuno â mi i dalu teyrnged i'r 2,000 o ddarparwyr gofal plant sy'n darparu'r cynnig ar hyn o bryd, ac i'n hawdurdodau lleol, sydd wedi chwarae rhan hanfodol yn y gwaith o sicrhau bod teuluoedd yn gallu elwa ar y cymorth hwn. Mae hefyd yn bwysig cofio bod y sector gofal plant yn gyflogwr sylweddol yn ei hawl ei hun. Ledled Cymru, mae dros 3,600 o leoliadau gofal plant yn cyflogi tua 17,000 o bobl. Mae rhieni sy'n defnyddio gofal plant yn cyfrannu dros £1.2 biliwn at economi Cymru. Rydym yn cymryd camau i gefnogi'r sector mewn sawl ffordd, er enghraifft drwy'r rhyddhad ardrethi o 100 y cant, a thrwy weithio gyda rhanddeiliaid allweddol i broffesiynoli'r gweithlu gofal plant. Bydd y gyfres newydd o gymwysterau a gyflwynwyd yn gynharach y mis hwn yn cynnig llwybrau dilyniant gwell a chyfleoedd gyrfa ehangach, ac yn yr hydref byddwn yn arbrofi gyda dull cymorth busnes ar gyfer y sector i gefnogi twf hirdymor. O gofio ein llwyddiant hyd yma, rwy'n awyddus i edrych ar sut y gallwn ni ymestyn y cymorth hanfodol hwn. Felly, fel y nodwyd ym maniffesto arweinyddiaeth y Prif Weinidog, rydym ni bellach yn ystyried dichonoldeb ehangu'r cynnig i gefnogi rhieni mewn addysg a hyfforddiant, neu sydd ar drothwy dychwelyd i'r gwaith. Mae'r arlwy yn un o gyfres o raglenni sydd wedi'u hanelu at gefnogi rhieni, ac mae llawer ohonyn nhw hefyd yn cefnogi teuluoedd gyda chostau gofal plant. Fodd bynnag, mae wedi dod yn amlwg bod rhai bylchau rhwng y rhaglenni hyn. Roedd hwn yn faes o ddiddordeb arbennig i'r Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg pan oedden nhw'n ystyried yr hyn yw Deddf Cyllido Gofal Plant (Cymru) 2019 erbyn hyn. Rwy'n credu ei bod hi'n bwysig ein bod yn edrych ar hyn, ac yn sicrhau ein bod yn gwneud popeth yn ein gallu i gefnogi rhieni er mwyn iddyn nhw allu mynd i'r gwaith. Rwy'n disgwyl adroddiad ar yr adolygiad yn gynnar yn 2020. Rwyf hefyd yn falch o allu cyhoeddi y byddwn yn gweithio gydag awdurdodau lleol ledled Cymru i ddatblygu trefniadau cyflawni hirdymor ar gyfer y cynnig, gan ddatblygu rhai o'r systemau a'r gwasanaethau sydd eisoes ar waith ganddyn nhw. Mae awdurdodau lleol wedi gwneud gwaith rhagorol yn gweinyddu'r cynnig, ac maen nhw mewn sefyllfa dda i barhau â'r gwaith pwysig hwn, yn enwedig o ystyried eu gwybodaeth leol a'r berthynas agos y maen nhw wedi'i meithrin dros nifer o flynyddoedd gyda darparwyr a rhieni yn eu hardaloedd. Gan weithio gydag awdurdodau lleol, rwy'n ffyddiog y gallwn ni ddarparu gwasanaeth cenedlaethol i weinyddu'r arlwy - gwasanaeth cenedlaethol sydd hefyd yn ychwanegu gwerth gwirioneddol yn lleol. Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru yn croesawu'r swyddogaeth barhaus hon i awdurdodau lleol a byddwn yn gweithio gyda nhw ac eraill wrth inni ddatblygu cynigion manwl. Bydd yr Aelodau'n ymwybodol ein bod wedi bwriadu gweithio gyda Chyllid a Thollau ei Mawrhydi ar ddull cenedlaethol o ymdrin â cheisiadau a gwiriadau cymhwysedd. Byddai hyn wedi golygu y byddem yn defnyddio eu platfform gwasanaethau gofal plant, sy'n gweinyddu'r cynnig 30 awr yn Lloegr a'r cynnig gofal plant di-dreth. Awgrymodd asesiad effaith darganfod a gwblhawyd cyn yr haf y gallai'r gost o ddatblygu ac yna rhedeg y gwasanaeth am bum mlynedd fod oddeutu £16 miliwn. O ystyried yr hyn a oedd yn gysylltiedig â hyn, nid yw'r costau hyn yn afresymol, ond maen nhw'n uwch na'r rhai a amlinellwyd yn yr asesiad effaith rheoleiddiol ar gyfer y Ddeddf. Yn rhannol, mae hyn oherwydd eu bod yn cynnwys rhai costau nad oedden nhw ar gael ar yr adeg y cwblhawyd yr asesiad effaith rheoleiddiol. Hefyd, o ystyried ein bod yn adolygu'r meini prawf cymhwysedd ar gyfer y cynnig, ac yng ngoleuni'r costau hyn, penderfynais y byddai'n fwy synhwyrol inni ohirio'r gwaith gyda Chyllid a Thollau ei Mawrhydi ar hyn o bryd. Fodd bynnag, hoffwn ddiolch iddyn nhw am yr amser a dreuliwyd ganddyn nhw gyda ni hyd yma wrth ystyried ein dewisiadau i gyd. Mae'r newid hwn wedi arwain at oedi wrth gyflwyno'r is-ddeddfwriaeth o dan y Ddeddf Cyllido Gofal Plant (Cymru). Rwyf eisiau gwneud yn siŵr bod deddfwriaeth yn diwallu anghenion y gwasanaeth yr ydym yn ei ddatblygu gydag awdurdodau lleol, ac rwy'n teimlo ei bod hi'n bwysig treulio'r amser sydd ei angen i wneud pethau'n iawn. Yn ystod y misoedd nesaf, byddwn yn parhau i fireinio'r cynnig ar sail ein profiad a thystiolaeth bellach o'n rhaglen werthuso barhaus. Llywydd dros dro, mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i fynd i'r afael ag achosion tlodi, ac yn enwedig tlodi mewn gwaith, ac mae ein cynnig gofal plant yn rhan allweddol o'r ymrwymiad hwnnw, gan helpu rhieni sy'n gweithio gyda'r costau hynny. Rwy'n falch iawn o'i lwyddiant hyd yma.