English: I welcome today's important debate motion from Siân Gwenllian, as our coastal communities provide essential opportunities for training, employment and marine habitat restoration. And being as Rhun mentioned mussels, I'm going to give a shout out to Conwy mussels, the finest in the world - a business established over 100 years. The 'Welsh National Marine Plan', in taking a 20-year view, sets out a sector-specific objective for fisheries and aquaculture, which is to support and safeguard a sustainable, diversified and profitable fishing sector, including promoting sustainable capture fisheries and optimising the economic value of fish caught as a supply of sustainable protein. But whilst a commitment to safeguard our fisheries is admirable, the lack of targeted action taken through legislation by this Welsh Government is astonishing. In the fifth Senedd, the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee consistently pushed for a Welsh fisheries Bill, which the Minister committed to bringing forward in the sixth Senedd. However, this has been omitted from the programme for government. Similarly, responding to a short debate on the future of sea fishing on 24 February, the Minister said the future policy for Wales will be 'designed with stakeholders to reflect the needs of the modern Welsh fisheries sector', and she emphasised that co-production with stakeholders will be a core principle. However, following my questioning at a committee meeting on 11 March, the Welsh Fishermen's Association told the committee that it had not had not had any detailed discussions with the Welsh Government on the future Welsh fisheries policy at this point. The committee also heard that the Welsh Government's Wales marine and fisheries advisory group was experiencing challenges and was currently under review. So, in the Minister's reply to your debate today, Plaid Cymru, I would be really grateful if we could see an update for forming a timetable on such a Bill, and an update to this Senedd on whether progress with stakeholders has now been made. Our fisheries and aquaculture plants are essential elements of the Welsh food strategy. From north Wales crab to Conwy mussels, again, small and sustainable producers are providing essential sources of protein and omega 3 to markets across our nation. But if we are to be able to have sustainable coastal communities, the aqua-food sector needs to be fully integrated into a new food and drink strategy, with alignment across all sectors. We cannot allow the division between agri-food and aqua-food to prevent us from embarking on a food-in-the-round strategy. This needs to be implemented alongside work with stakeholders to deliver a new fishing strategy for Wales that is based on the principle of maximum sustainable yield and one that places a legal duty on the Welsh Government to maintain fish sustainability for every stock. With a fleet of over 400 licensed vessels, employing 1,193 full-time and part-time fishermen, Wales's seafood industry is important to our local economy. I wholeheartedly welcome the UK Government establishment of £100 million in the UK seafood fund, which has helped to rejuvenate the fisheries and seafood sector, taking advantage of the UK's additional fishing quota and bringing economic growth to coastal communities. But steps need to be taken now in the new fishing strategy to acknowledge the technological advancements that have been made and the monetary outlay involved in upgrading equipment in a manner that promotes the industry's green - or blue - credentials. Fishing litter makes up 21 per cent of litter found on Welsh beaches, and therefore steps need to be taken to address this. This should include money to support the push towards pots that include escape hatches to reduce ghost fishing from abandoned or lost gear. The Welsh national marine plan area consists of approximately 32,000 sq km of expanse of sea and 2,120 km of coastline. This absolutely dwarfs our land mass and provides ample opportunity to encourage new marine jobs and apprenticeships, including in carbon capture and habitat restoration. So, I implore the Welsh Government to confirm what steps it will be taking in the immediate term to support our fisheries and aquaculture plants, so that we do not sink the ambitions of our small business owners and undermine the longevity of our coastal communities. Diolch yn fawr, Plaid Cymru, for bringing forward this debate.
Welsh: Rwy'n croesawu'r cynnig pwysig i'w drafod heddiw gan Siân Gwenllian, gan fod ein cymunedau arfordirol yn darparu cyfleoedd hanfodol ar gyfer hyfforddiant, cyflogaeth ac adfer cynefinoedd morol. A chan fod Rhun wedi sôn am gregyn gleision, rwyf am ganmol cregyn gleision Conwy, y gorau yn y byd - busnes a sefydlwyd dros 100 mlynedd yn ôl. Mae 'Cynllun Morol Cenedlaethol Cymru', sy'n gynllun 20 mlynedd, yn nodi amcan sector-benodol ar gyfer pysgodfeydd a dyframaethu, sef cefnogi a diogelu sector pysgota cynaliadwy, amrywiol a phroffidiol, gan gynnwys hyrwyddo pysgodfeydd cynaliadwy a sicrhau'r gwerth economaidd mwyaf i bysgod sy'n cael eu dal fel cyflenwad o brotein cynaliadwy. Ond er bod ymrwymiad i ddiogelu ein pysgodfeydd yn ganmoladwy, mae'r diffyg camau wedi'u targedu a roddwyd ar waith drwy ddeddfwriaeth gan Lywodraeth Cymru yn syfrdanol. Yn y bumed Senedd, bu'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig yn gwthio'n gyson am Fil pysgodfeydd Cymru, Bil yr ymrwymodd y Gweinidog i'w gyflwyno yn y chweched Senedd. Fodd bynnag, nid yw wedi'i gynnwys yn y rhaglen lywodraethu. Yn yr un modd, wrth ymateb i ddadl fer ar ddyfodol pysgota morol ar 24 Chwefror, dywedodd y Gweinidog y bydd polisi Cymru yn y dyfodol 'wedi'i gynllunio gyda rhanddeiliaid i adlewyrchu anghenion sector pysgodfeydd modern Cymru', a phwysleisiodd y bydd cydgynhyrchu gyda rhanddeiliaid yn egwyddor graidd. Fodd bynnag, yn dilyn fy nghwestiynau yng nghyfarfod y pwyllgor ar 11 Mawrth, dywedodd Cymdeithas Pysgotwyr Cymru wrth y pwyllgor nad oedd wedi cael unrhyw drafodaethau manwl bryd hynny gyda Llywodraeth Cymru ynglŷn â pholisi pysgodfeydd Cymru yn y dyfodol. Clywodd y pwyllgor hefyd fod grŵp cynghori Cymru ar y môr a physgodfeydd Llywodraeth Cymru yn profi heriau a'i fod yn cael ei adolygu ar y pryd. Felly, wrth i'r Gweinidog ymateb i'ch dadl heddiw, Blaid Cymru, byddwn yn falch iawn o gael diweddariad er mwyn creu amserlen ar gyfer Bil o'r fath, a diweddariad i'r Senedd ynglŷn ag a wnaed unrhyw gynnydd gyda'r rhanddeiliaid bellach. Mae ein pysgodfeydd a'n gweithfeydd dyframaeth yn elfennau hanfodol o strategaeth bwyd Cymru. O grancod gogledd Cymru i gregyn gleision Conwy, unwaith eto, mae cynhyrchwyr bach a chynaliadwy'n darparu ffynonellau hanfodol o brotein ac omega 3 i farchnadoedd ledled ein gwlad. Ond os ydym am gael cymunedau arfordirol cynaliadwy, mae angen integreiddio'r sector bwyd môr yn llawn mewn strategaeth bwyd a diod newydd, gyda phob sector wedi'i alinio. Ni allwn ganiatáu i'r rhaniad rhwng bwyd-amaeth a bwyd môr ein hatal rhag mabwysiadu strategaeth fwyd gyffredinol. Mae angen rhoi hyn ar waith ochr yn ochr â gwaith gyda rhanddeiliaid i gyflawni strategaeth bysgota newydd ar gyfer Cymru sy'n seiliedig ar yr egwyddor o gymaint â phosibl o gynnyrch cynaliadwy, ac un sy'n gosod dyletswydd gyfreithiol ar Lywodraeth Cymru i gynnal cynaliadwyedd pysgod ar gyfer pob stoc. Gyda fflyd o dros 400 o gychod trwyddedig, sy'n cyflogi 1,193 o bysgotwyr llawnamser a rhan-amser, mae diwydiant bwyd môr Cymru yn bwysig i'n heconomi leol. Rwy'n croesawu'n gynnes y ffaith bod Llywodraeth y DU wedi sefydlu cronfa bwyd môr gwerth £100 miliwn ar gyfer y DU, sydd wedi helpu i adfywio'r sector pysgodfeydd a bwyd môr, gan fanteisio ar gwota pysgota ychwanegol y DU a dod â thwf economaidd i gymunedau arfordirol. Ond mae angen rhoi camau ar waith yn awr yn y strategaeth bysgota newydd i gydnabod y datblygiadau technolegol a wnaed a'r gwariant ariannol sy'n gysylltiedig ag uwchraddio offer mewn ffordd sy'n hyrwyddo rhinweddau gwyrdd - neu las - y diwydiant. Sbwriel pysgota yw 21 y cant o'r sbwriel a geir ar draethau Cymru, ac felly mae angen cymryd camau i fynd i'r afael â hyn. Dylai hyn gynnwys arian i gefnogi'r defnydd o botiau sy'n cynnwys diangdyllau i leihau pysgota anfwriadol o ganlyniad i offer a adawyd ar ôl neu a gollwyd. Mae ardal cynllun morol cenedlaethol Cymru yn cynnwys oddeutu 32,000 km sgwâr o fôr a 2,120 km o arfordir. Mae hyn yn fwy o lawer na'n tirfas ac yn rhoi digon o gyfle i hybu swyddi morol a phrentisiaethau newydd, gan gynnwys ym maes dal carbon ac adfer cynefinoedd. Felly, rwy'n erfyn ar Lywodraeth Cymru i gadarnhau pa gamau y bydd yn eu cymryd ar unwaith i gefnogi ein pysgodfeydd a'n gweithfeydd dyframaeth, fel na fyddwn yn lladd uchelgais ein perchnogion busnesau bach ac yn tanseilio hirhoedledd ein cymunedau arfordirol. Diolch yn fawr, Blaid Cymru, am gyflwyno'r ddadl hon.