English: Diolch, Llywydd. The quality of the places where people live and work has a direct impact on well-being. It is vital that people can walk from their homes to work, to the shops, doctors' surgeries and schools their families use without having to get in their cars. This has a positive impact on mental and physical health, as well as reducing emissions and improving air quality. Access to services by walking, cycling or using public transport must be a key consideration. In thinking about any new development we must also look at how the design or layout will affect the residents' daily lives. Our green spaces, which improve health and well-being, and provide habitats for flora and fauna, must also be considered. Placemaking is the way to bring these issues together to create sustainable, thriving communities. Placemaking embraces the principles of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and puts it at the forefront of discussions that affect the built environment. As we all know, none of this is easy. There are many competing interests to think about. The planning system is integral to balancing these interests. We must ensure we build high-quality developments that have a positive impact on the economy, the environment and our communities. We must manage new development in the public interest. Placemaking is essential. It must become the central feature of our planning system. To achieve this we must focus on outcomes rather than simply counting the number of homes we build or how long it takes to determine a planning application. These things are still important, however, we need to consider quality as well as quantity. The Welsh Government is leading on this issue. The Well-being of Future Generations (Wales) Act sets a template for public organisations to consider sustainable communities and placemaking. We've revised 'Planning Policy Wales' to put placemaking at the heart of our national planning policy. It clearly states the consideration of creating good places must be done early in LDP development and the design of individual schemes. Consultation on the draft PPW closes on Friday, and I look forward to reading the responses. I will publish the final policy in the autumn. I'm pleased the draft document has been welcomed across sectors, particularly when compared to policy across the border. In a recent comparison between draft PPW and draft English planning policy, Hugh Ellis, director of policy in the Town and Country Planning Association, commented positively. He said England had fallen very far behind the ambition and competence of the Welsh in developing coherent policy with strong objectives and outcomes identified. The national development framework raises our ambitions for effective placemaking. It will look at what infrastructure and strategic policies are needed to shape Wales. I'm currently seeking views on the preferred option for the NDF and the policy direction it should take in leading major development decisions in Wales for the next 20 years. Consultation on this continues until July. An adopted local development plan is essential for a planning authority to express its vision for an area. Where issues are complicated, impacting on a number of authorities, a strategic approach to placemaking through strategic development plans may also be necessary. This whole package of planning policies at the national, strategic and local levels must work together to ensure we achieve placemaking on the ground through consistent decisions on planning applications that help to create a better place. To achieve our placemaking ambition we need local authority planning departments to be adequately resourced. This should include individuals from the wide array of the built environment professions, including planners, designers, ecologists, conservationists and regeneration officers. I continue to support local planning authorities' work with the planning advisory service to fully understand their costs. I'm committed to moving toward full cost recovery with increased application fees retained to improve delivery of planning services. I'm currently supporting work by the Royal Town Planning Institute to produce a toolkit to better understand the value the planning system brings to an area, and will be announcing the results for Wales next month. The toolkit will allow each local authority to estimate the value generated by the planning system for their area, and meet the case for increased resources. We must work together to achieve a shared vision of what Wales can be like in the future, where people and placemaking are put at the centre of our decisions on development. I look forward to hearing Members' views on this important topic this afternoon.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae ansawdd y lleoedd y mae pobl yn byw ac yn gweithio ynddynt yn cael effaith uniongyrchol ar les. Mae'n hanfodol bod pobl yn gallu cerdded o'u cartrefi i'r gwaith, i siopau, meddygfeydd ac ysgolion y mae eu teuluoedd yn eu defnyddio heb orfod mynd yn eu ceir. Mae hyn yn cael effaith gadarnhaol ar iechyd meddwl ac iechyd corfforol, yn ogystal â lleihau allyriadau a gwella ansawdd yr aer. Mae'n rhaid i fynediad at wasanaethau drwy gerdded, seiclo neu ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus fod yn ystyriaeth allweddol. Wrth feddwl am unrhyw ddatblygiad newydd, mae'n rhaid inni hefyd ystyried sut y bydd y dyluniad neu'r cynllun yn effeithio ar fywydau bob dydd y trigolion. Mae'n rhaid ystyried ein mannau gwyrdd, sy'n gwella iechyd a lles, ac yn darparu cynefinoedd ar gyfer fflora a ffawna, hefyd. Creu lleoedd yw'r ffordd o ddwyn y materion hyn at ei gilydd i greu cymunedau cynaliadwy, ffyniannus. Mae creu lleoedd yn meithrin egwyddorion Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ac yn eu rhoi wrth wraidd trafodaethau sy'n effeithio ar yr amgylchedd adeiledig. Fel y gwyddom ni i gyd, does dim o hyn yn hawdd. Mae yna lawer o fuddiannau sy'n cystadlu i'w hystyried. Mae'r system gynllunio yn rhan annatod o gydbwyso'r buddiannau hyn. Mae'n rhaid inni sicrhau ein bod yn adeiladu datblygiadau o ansawdd uchel sy'n cael effaith gadarnhaol ar yr economi, yr amgylchedd a'n cymunedau. Mae'n rhaid inni reoli datblygiadau newydd er budd y cyhoedd. Mae creu lleoedd yn hanfodol. Mae'n rhaid iddo ddod yn nodwedd ganolog o'n system gynllunio. I gyflawni hyn, mae'n rhaid inni ganolbwyntio ar ganlyniadau yn hytrach na dim ond cyfrif nifer y cartrefi yr ydym ni'n eu hadeiladu neu pa mor hir mae'n ei gymryd i benderfynu ar gais cynllunio. Mae'r pethau hyn yn dal i fod yn bwysig, ond mae angen inni ystyried ansawdd yn ogystal â nifer. Mae Llywodraeth Cymru yn arwain ar y mater hwn. Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) yn gosod patrwm ar gyfer sefydliadau cyhoeddus i ystyried cymunedau cynaliadwy a chreu lleoedd. Rydym ni wedi diwygio 'Polisi Cynllunio Cymru' i sicrhau bod creu lleoedd wrth wraidd ein polisi cynllunio cenedlaethol. Mae'n datgan yn glir bod yn rhaid ystyried creu lleoedd da yn gynnar yn natblygiad cynllun datblygu lleol a dyluniad cynlluniau unigol. Mae'r ymgynghoriad ar bolisi cynllunio drafft Cymru yn cau ddydd Gwener, ac edrychaf ymlaen at ddarllen yr ymatebion. Byddaf yn cyhoeddi'r polisi terfynol yn yr hydref. Rwy'n falch bod y ddogfen ddrafft wedi'i chroesawu ar draws sectorau, yn enwedig o'i chymharu â pholisi dros y ffin. Mewn cymhariaeth ddiweddar rhwng polisi cynllunio drafft Cymru a pholisi cynllunio drafft Lloegr, nododd Hugh Ellis, cyfarwyddwr polisi y Gymdeithas Cynllunio Gwlad a Thref, sylwadau cadarnhaol. Dywedodd fod Lloegr ymhell ar ei hôl hi o ran uchelgais a chymhwysedd polisi Cymru wrth ddatblygu polisi cydlynol ag amcanion cryf a chanlyniadau wedi'u nodi. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol yn codi ein huchelgeisiau ar gyfer creu lleoedd yn effeithiol. Bydd yn edrych ar ba seilwaith a pholisïau strategol y mae eu hangen i siapio Cymru. Rwyf ar hyn o bryd yn ceisio barn ar yr opsiwn a ffefrir ar gyfer y fframwaith datblygu cenedlaethol a'r cyfeiriad polisi y dylid ei gymryd wrth arwain penderfyniadau datblygu mawr yng Nghymru dros yr 20 mlynedd nesaf. Mae'r ymgynghoriad ar hyn yn parhau tan fis Gorffennaf. Mae mabwysiadu cynllun datblygu lleol yn hanfodol er mwyn i awdurdod cynllunio fynegi ei weledigaeth ar gyfer ardal. Pan fo materion yn gymhleth, yn effeithio ar nifer o awdurdodau, gallai fod angen dull strategol o lunio lleoedd drwy gynlluniau datblygu strategol hefyd. Mae'n rhaid i'r pecyn cyfan o bolisïau cynllunio yn genedlaethol, yn strategol ac yn lleol weithio gyda'i gilydd i sicrhau ein bod yn cyflawni o ran creu lleoedd ar lawr gwlad, a hynny drwy wneud penderfyniadau cyson ar geisiadau cynllunio sy'n helpu i greu lle gwell. Er mwyn cyflawni ein huchelgais o ran creu lleoedd, mae angen digon o adnoddau ar adrannau cynllunio awdurdodau lleol. Dylai hyn gynnwys unigolion o amrywiaeth eang o broffesiynau sy'n ymwneud â'r amgylchedd adeiledig, gan gynnwys cynllunwyr, dylunwyr, ecolegwyr, cadwraethwyr a swyddogion adfywio. Rwy'n parhau i gefnogi gwaith awdurdodau cynllunio lleol gyda'r gwasanaeth cynghori ar gynllunio i ddeall eu costau yn llawn. Rwyf wedi ymrwymo i symud tuag at adennill costau llawn ac wedi cadw'r ffioedd cais uwch i wella'r broses o gyflenwi gwasanaethau cynllunio. Ar hyn o bryd, rwy'n cefnogi gwaith gan y Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol i gynhyrchu pecyn cymorth i ddeall yn well y gwerth y mae'r system gynllunio yn ei gynhyrchu ar gyfer ardal, a byddaf yn cyhoeddi'r canlyniadau ar gyfer Cymru fis nesaf. Bydd y pecyn cymorth yn caniatáu i bob awdurdod lleol amcangyfrif y gwerth a gynhyrchir gan y system gynllunio ar gyfer eu hardal nhw, a bodloni'r achos dros fwy o adnoddau. Mae'n rhaid inni gydweithio er mwyn cyflawni gweledigaeth gyffredin o sut le y gall Cymru fod yn y dyfodol, lle sicrheir bod pobl a chreu lleoedd wrth wraidd ein penderfyniadau ar ddatblygu. Edrychaf ymlaen at glywed barn yr Aelodau ar y pwnc pwysig hwn y prynhawn yma.