English: Llywydd, I thank Dawn Bowden for that. Can I, as well, thank all those who've been involved in that fantastic effort in Merthyr on the mass testing front, but also this afternoon, Llywydd, particularly, to thank all those people in our health service who have been part of the vaccination programme? The huge work that has gone on very rapidly over recent weeks to provide the logistical support, the transport, the storage, the onward provision of the vaccine, and today we see the fruits of that and I'm sure everybody in the Chamber and remotely today would want to thank those who've made that possible. I thank Dawn Bowden for raising that important point about the inverse care law. She will know that vaccination is one of the relatively rare parts of the health world that has the opposite characteristics to the inverse care law. I remember when I was the health Minister, and the Member represented workers in the health service, we introduced the HPV vaccine for young women aged 14 and above. The highest take-up in the whole of Wales was in Merthyr Tydfil and the lowest take-up of all was in Monmouthshire. And, strangely, those figures persist to today. Monmouthshire has a take-up of HPV of 77 per cent and Cwm Taf Morgannwg has a 91 per cent take-up. So, vaccination is one of those relatively rare things where the inverse care law doesn't seem to apply. It's really important it doesn't apply in relation to this vaccine. The fact that the Joint Committee on Vaccination and Immunisation schedule for the roll-out of the vaccine focuses on age and clinical vulnerability means, I think, that its impact will most be felt most quickly in those parts of Wales where we have higher concentrations of older, poorer and sicker populations. And that means, I hope, that we will see greater numbers of those populations, including in the constituency represented by Dawn Bowden - that they will see the benefit of this vaccine first. And, given the characteristics, and given the advice of the JCVI, so they should.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Dawn Bowden am hynna. A gaf innau, hefyd, ddiolch i bawb sydd wedi cymryd rhan yn yr ymdrech wych honno ym Merthyr o ran y profion torfol, ond hefyd y prynhawn yma, Llywydd, yn arbennig, hoffwn i ddiolch i'r holl bobl hynny yn ein gwasanaeth iechyd sydd wedi bod yn rhan o'r rhaglen frechu? Mae gwaith enfawr wedi ei wneud yn gyflym iawn dros yr wythnosau diwethaf i ddarparu'r cymorth logistaidd, y cludiant, y man storio, y ddarpariaeth ymlaen o'r brechlyn, a heddiw rydym yn gweld ffrwyth hynny ac rwy'n siŵr y byddai pawb yn y Siambr ac o bell heddiw yn dymuno diolch i'r rhai sydd wedi gwneud hynny'n bosibl. Diolchaf i Dawn Bowden am godi'r pwynt pwysig hwnnw am y ddeddf gofal gwrthgyfartal. Bydd hi'n gwybod mai brechu yw un o rannau cymharol brin y byd iechyd sydd â nodweddion gwrthgyferbyniol i'r ddeddf gofal gwrthgyfartal. Rwy'n cofio pan oeddwn i'n Weinidog Iechyd, a'r Aelod yn cynrychioli gweithwyr yn y gwasanaeth iechyd, cyflwynwyd y brechlyn HPV gennym ar gyfer menywod ifanc 14 oed a hŷn. Roedd y niferoedd mwyaf a fanteisiodd arno yng Nghymru gyfan ym Merthyr Tudful a'r niferoedd isaf oll yn Sir Fynwy. Ac, yn rhyfedd iawn, mae'r ffigurau hynny yn parhau hyd heddiw. Yn sir Fynwy mae 77 y cant yn manteisio ar HPV ac mae 91 y cant yng Nghwm Taf Morgannwg yn manteisio ar HPV. Felly, mae brechu yn un o'r pethau cymharol brin hynny lle nad yw'n ymddangos bod y ddeddf gofal gwrthgyfartal yn berthnasol. Mae'n bwysig iawn nad yw'n berthnasol o ran y brechlyn hwn. Mae'r ffaith bod amserlen y Cydbwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu ar gyfer cyflwyno'r brechlyn yn canolbwyntio ar oedran a bregusrwydd clinigol yn golygu, rwy'n credu, y caiff yr effaith ei theimlo gyflymaf yn y rhannau hynny o Gymru lle mae gennym ni grynodiadau uwch o boblogaethau hŷn, tlotach a mwy sâl. Ac mae hynny'n golygu, gobeithio, y byddwn ni'n gweld niferoedd uwch o'r poblogaethau hynny, gan gynnwys yn yr etholaeth a gynrychiolir gan Dawn Bowden - y byddan nhw'n gweld mantais y brechlyn hwn yn gyntaf. Ac, o gofio'r nodweddion, ac o gofio cyngor y Cydbwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu, dyna ddylai ddigwydd hefyd.