English: Thank you, Chair. The committee, of course, recommended that amendments should be brought forward to strengthen the Welsh language duties and responsibilities of the ombudsman. The Welsh Language (Wales) Measure 2011, by virtue of Schedule 6 to the Measure, could be applied to the ombudsman as, 'Persons exercising, on behalf of the Crown, functions conferred by or under an Act or Measure' However, currently, the ombudsman is not subject to the Measure and operates a voluntary Welsh language scheme that has no legal basis. I understand that the Bill was originally drafted to place a requirement on the ombudsman to have a Welsh language strategy, but in order to ensure that Welsh language provision is fully addressed and to provide clarity for future ombudsmen, I believe that Welsh language duties should be underpinned by legislation. However, I recognise that the Welsh Government would prefer for that to be achieved via amendment 222. Once the Bill is passed, I would hope that the Welsh Language Commissioner would issue compliance notices to the ombudsman in accordance with the procedure set out in legislation. We will, of course, need to assess what, if any, additional cost is likely to arise as a result of this amendment if it is agreed, and we will reflect this in the revised explanatory memorandum to be published at the end of Stage 2. I'm happy to support this amendment, but I would welcome reassurance from the Minister that this section will be commenced without delay following Royal Assent to ensure the Welsh language standards apply to the ombudsman at the earliest opportunity.
Welsh: Diolch, Cadeirydd. Mi wnaeth y pwyllgor, wrth gwrs, argymell y dylid cyflwyno gwelliannau i gryfhau dyletswyddau a chyfrifoldebau'r ombwdsmon yn ymwneud â'r Gymraeg. Fe allai'r ombwdsmon fod yn ddarostyngedig i Fesur y Gymraeg (Cymru) 2011 yn rhinwedd Atodlen 6 i'r Mesur fel, 'Personau sy'n arfer, ar ran y Goron, swyddogaethau a roddir gan neu o dan Ddeddf neu Fesur' Fodd bynnag, dyw'r ombwdsmon ddim yn ddarostyngedig i'r Mesur ar hyn o bryd ac mae'n gweithredu cynllun iaith gwirfoddol nad oes sail gyfreithiol iddo. Rwy'n deall bod y Bil wedi'i ddrafftio'n wreiddiol i'w gwneud yn ofynnol i'r ombwdsmon gael strategaeth ar gyfer y Gymraeg, ond er mwyn sicrhau bod y ddarpariaeth Gymraeg yn cael sylw llawn, ac i roi eglurder i ombwdsmyn y dyfodol, rwy'n credu y dylai ei ddyletswyddau yn ymwneud â'r Gymraeg gael eu hategu gan ddeddfwriaeth. Fodd bynnag, rwy'n cydnabod y byddai'n well gan Lywodraeth Cymru pe bai hynny'n cael ei gyflawni drwy welliant 222. Unwaith i'r Bil gael ei basio, byddwn yn gobeithio y byddai Comisiynydd y Gymraeg yn cyhoeddi hysbysiadau cydymffurfio i'r ombwdsmon yn unol â'r weithdrefn a nodir yn y ddeddfwriaeth. Bydd angen inni, wrth gwrs, asesu pa gostau ychwanegol, os o gwbl, sy'n debygol o godi o ganlyniad i'r gwelliant hwn os caiff e ei dderbyn, ac mi fyddwn ni'n adlewyrchu hyn yn y memorandwm esboniadol a fydd yn cael ei gyhoeddi ar ddiwedd Cyfnod 2. Rwy'n falch o gefnogi'r gwelliant hwn. Fodd bynnag, byddwn i'n croesawu sicrwydd gan y Gweinidog y bydd yr adran hon yn cychwyn yn ddi-oed yn dilyn Cydsyniad Brenhinol er mwyn sicrhau bod safonau'r Gymraeg yn gymwys i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru cyn gynted ag sy'n bosib.