English: Now, as I said, Llywydd, when I published the programme for government, our priorities for this administration are clear. We want a stronger, fairer economy, improved and reformed public services and a united, connected and sustainable Wales. We've chosen those four areas in which we believe the Government can have the greatest impact and can play the strongest role in working towards the national goals. These priority areas - prosperous and secure, healthy and active, ambitious and learning, and united and connected - are the umbrella areas that will allow Government and its partners to work across traditional boundaries and deliver improvements for people in Wales. And everything that we do as a Government will be guided by those priorities. As we look towards a prosperous and secure Wales we will be working hard to support job creation across Wales, equipping people with the skills that they need, but also helping them to live their lives securely. We've set out our headline plans for supporting businesses through tax cuts and a commitment to a prosperous agricultural industry. We'll support people into jobs through 100,000 high-quality all-age apprenticeships and we'll remove the barriers to work with the most generous package of childcare for working parents in any part of the UK - support that will not be restricted to term time. Llywydd, I've also announced that we'll bring forward legislation to abolish the right to buy. This legislation will help to protect the social housing stock, a stock we will increase as part of our commitment to deliver 20,000 affordable homes. We'll also work towards long-term sustainable prosperity that also offers us a secure future, and that means progressing towards our goal of reducing greenhouse emissions by 80 per cent by 2050. Llywydd, we are proud of our track record of increasing investment in the NHS and we'll continue to work towards a healthy and active Wales. We know that the NHS cannot deliver our priorities alone and here, more than anything and anywhere else, we understand the importance of investing early to prevent problems later. We need to make sure, of course, that treatments are available, yes, but we will never lose sight of our long-term objective to reduce the need for treatments, enabling people to live healthy and fulfilled lives. That is, of course, a difficult balance to strike: spending to treat today whilst investing to prevent in the future. But I'm confident our priorities reflect that. We will, on that basis, introduce the public health Bill to improve and protect the health and well-being of the population of Wales. We'll prioritise mental health treatment, including a pilot social prescription scheme and increased access to talking therapies. We'll also invest in a new generation of integrated health and social services centres alongside the transformation of our hospital estate, integrating services and building a model that better matches local needs and services. Llywydd, we will work towards an ambitious and learning Wales that can support our aim of prosperity and security. We want to improve attainment across the board, but we also want to ensure that no-one's success is predetermined by where they live, how much their parents earn, or whether they have additional learning needs. This means supporting our youngsters to start their journey early with our innovative Flying Start programme. It also means investing an extra £100 million to drive up school standards for all. It means extending the pupil deprivation grant to provide targeted additional support for schools, and our additional learning needs and education tribunal Bill will establish a system where learners are at the centre of everything, needs are identified early, addressed quickly, and all learners are supported to reach their full potential. Llywydd, of course, neither ambition nor learning end when we leave school. We're committed to enhancing both academic and vocational routes, including into and through further and higher education. The Government has accepted Sir Ian Diamond's recommendations in principle and these will help to shape the package of student support that we deliver. Last but not least, united and connected: this priority captures our ambition to grow together as a country, and to bind us together as a society where everyone is respected and valued - a Wales that has the confidence to take its place in the world. The UK withdrawal from the EU makes it more important than ever that we continue to punch above our weight and look beyond our borders. We're working towards a Wales where communities prosper, are linked by excellent transport routes, and with every property in Wales benefitting from fast, reliable broadband. Llywydd, earlier today we outlined our plans for the future of local government, which will continue to see them at the heart of their communities, but working together regionally in a way that makes sense to the people that they serve. And we'll continue to promote the culture and identity of Wales by working towards 1 million people speaking Welsh by 2050. Llywydd, we want a fair society and we will legislate to repeal aspects of the Trade Union Act 2016 that affect devolved public services. This year will also see us introduce two tax Bills, paving the way for us to raise our own taxes for the first time in 800 years. Llywydd, this is an ambitious set of priorities for Wales, a set of priorities that have already informed our legislative programme for this year and which will guide us as we deliver our programme for government. At this point, if I could turn to the amendments that are tabled - not yet moved, of course - amendment 1 in the name of Paul Davies: we will not accept that amendment. We know that this is an ambitious legislative programme and that the people of Wales supported it. In terms of amendment 2, again, we do not believe that the programme for opposition is more ambitious - I'm sure that's a great surprise to the Plaid Cymru benches. But, of course, there is commonality with Plaid Cymru in a number of areas and, as we move forward, we look to enhance that commonality. In terms of amendment 3, it is for this Assembly to measure how the Government performs, and that's what it's done over the past five years. It's for the Assembly to hold the Government to account in terms of its progress. We will, then, oppose that amendment. In terms of amendment 4, the programme for government is intended to deliver. Of course, the elephant in the room is what's happening with Brexit, but the reality is that nobody, at this stage, can predict with any great accuracy what will happen, but we will know more as soon as the UK Government makes up its mind in terms of which direction it wants to take. We will not accept that amendment. In terms of amendment 5, we will not accept that amendment, because the detail will emerge, of course, over the course of the programme for government, but we have very much pointed the direction in which we want to travel. We will accept amendment 6. It's absolutely important, of course, that there is sufficient time for scrutiny, and that is something that we are content to support. Llywydd, this is an ambitious programme for the people of Wales, a programme that they voted for in May and they will expect us to deliver, and it's with pride that I move it, therefore, in front of the Assembly.
Welsh: Nawr, fel y dywedais, Lywydd, pan gyhoeddais y rhaglen lywodraethu, mae ein blaenoriaethau ar gyfer y weinyddiaeth hon yn glir. Rydym yn awyddus i gael economi gryfach, decach, gwasanaethau cyhoeddus wedi'u gwella a'u diwygio a Chymru unedig, sy'n gysylltiedig ac yn gynaliadwy. Rydym wedi dewis y pedwar maes lle y credwn y gall y Llywodraeth gael yr effaith fwyaf ac y gall chwarae'r rhan gryfaf wrth weithio tuag at y nodau cenedlaethol. Y meysydd blaenoriaeth hyn - ffyniannus a diogel, iach a gweithgar, uchelgeisiol ac yn dysgu, ac unedig a chysylltiedig - yw'r meysydd ymbarél a fydd yn caniatáu i'r Llywodraeth a'i phartneriaid weithio ar draws ffiniau traddodiadol a sicrhau gwelliannau ar gyfer pobl yng Nghymru. A bydd popeth a wnawn fel Llywodraeth yn cael ei arwain gan y blaenoriaethau hynny. Wrth i ni edrych tuag at Gymru ffyniannus a diogel, byddwn yn gweithio'n galed i gefnogi'r nod o greu swyddi ledled Cymru, arfogi pobl â'r sgiliau sydd eu hangen arnynt, ond hefyd eu helpu i fyw eu bywydau yn ddiogel. Rydym wedi nodi ein prif gynlluniau ar gyfer cefnogi busnesau drwy doriadau treth ac ymrwymiad i ddiwydiant amaethyddol ffyniannus. Byddwn yn cefnogi pobl i gael swyddi drwy 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel i bobl o bob oed a byddwn yn cael gwared ar y rhwystrau i weithio, drwy'r pecyn mwyaf hael o ofal plant i rieni sy'n gweithio mewn unrhyw ran o'r DU - cymorth na fydd yn cael ei gyfyngu i amser tymor. Lywydd, rwyf hefyd wedi cyhoeddi y byddwn yn cyflwyno deddfwriaeth i ddiddymu'r hawl i brynu. Bydd y ddeddfwriaeth hon yn helpu i warchod y stoc tai cymdeithasol, stoc y byddwn yn ei chynyddu yn rhan o'n hymrwymiad i gyflenwi 20,000 o gartrefi fforddiadwy. Byddwn hefyd yn gweithio tuag at ffyniant cynaliadwy hirdymor sydd hefyd yn cynnig dyfodol diogel i ni, ac mae hynny'n golygu symud tuag at ein nod o leihau 80 y cant ar allyriadau nwyon tŷ gwydr erbyn 2050. Lywydd, rydym yn falch o'n hanes o gynyddu buddsoddiad yn y GIG a byddwn yn parhau i weithio tuag at Gymru iach ac egnïol. Rydym yn gwybod na all y GIG gyflawni ein blaenoriaethau ar ei ben eu hunain ac yma, yn fwy na dim ac unrhyw le arall, rydym yn deall pwysigrwydd buddsoddi yn gynnar i atal problemau yn nes ymlaen. Mae angen i ni wneud yn siŵr, wrth gwrs, bod triniaethau ar gael, oes, ond ni fyddwn byth yn colli golwg ar ein nod tymor hir i leihau'r angen am driniaethau, gan alluogi pobl i fyw bywydau iach a llawn. Mae hynny, wrth gwrs, yn gydbwysedd anodd ei daro: gwario i drin heddiw wrth fuddsoddi i atal yn y dyfodol. Ond rwy'n hyderus bod ein blaenoriaethau yn adlewyrchu hynny. Byddwn, ar sail hynny, yn cyflwyno Bil iechyd y cyhoedd i wella a diogelu iechyd a lles poblogaeth Cymru. Byddwn yn blaenoriaethu triniaeth iechyd meddwl, gan gynnwys cynllun presgripsiwn cymdeithasol peilot a mwy o fynediad at therapïau siarad. Byddwn hefyd yn buddsoddi mewn cenhedlaeth newydd o ganolfannau iechyd a gwasanaethau cymdeithasol integredig ochr yn ochr â thrawsnewid ein hystâd ysbyty, integreiddio gwasanaethau ac adeiladu model sy'n cyfateb yn well ag anghenion a gwasanaethau lleol. Lywydd, byddwn yn gweithio tuag at Gymru uchelgeisiol sy'n dysgu, ac sy'n gallu cefnogi ein nod o ffyniant a diogelwch. Rydym yn dymuno gwella cyrhaeddiad yn gyffredinol, ond rydym hefyd yn awyddus i sicrhau nad yw llwyddiant neb yn cael ei bennu ymlaen llaw gan ble y maent yn byw, faint y mae eu rhieni yn ei ennill, neu a oes ganddynt anghenion dysgu ychwanegol. Mae hyn yn golygu cefnogi ein pobl ifanc i gychwyn eu taith yn gynnar gyda'n rhaglen arloesol Dechrau'n Deg. Mae hefyd yn golygu buddsoddi £100 miliwn yn ychwanegol i godi safonau ysgolion i bawb. Mae'n golygu ymestyn y grant amddifadedd disgyblion i ddarparu cefnogaeth ychwanegol wedi'i dargedu i ysgolion, a bydd ein Bil anghenion dysgu ychwanegol a'r tribiwnlys addysg yn sefydlu system lle mae dysgwyr yn ganolog i bopeth, lle mae anghenion yn cael eu hadnabod yn gynnar, lle'r eir i'r afael â nhw yn gyflym, a lle mae pob dysgwr yn cael eu cefnogi i gyrraedd eu llawn botensial. Lywydd, wrth gwrs, nid yw uchelgais na dysgu yn gorffen pan fyddwn yn gadael yr ysgol. Rydym wedi ymrwymo i wella llwybrau academaidd a galwedigaethol, gan gynnwys i mewn a thrwy addysg bellach ac addysg uwch. Mae'r Llywodraeth wedi derbyn argymhellion Syr Ian Diamond mewn egwyddor a bydd y rhain yn helpu i lunio pecyn cymorth i fyfyrwyr y byddwn yn ei gyflawni. Yn olaf, ond nid lleiaf, unedig a chysylltiedig: mae'r flaenoriaeth hon yn cofnodi ein huchelgais i dyfu gyda'n gilydd fel gwlad, ac i'n rhwymo ni at ein gilydd fel cymdeithas lle mae pawb yn cael ei barchu a'i werthfawrogi - Cymru sydd â'r hyder i gymryd ei lle yn y byd. Mae'r DU yn tynnu allan o'r UE yn ei gwneud yn bwysicach nag erioed ein bod yn parhau i wneud yn well nag y disgwylir i ni ac edrych y tu hwnt i'n ffiniau. Rydym yn gweithio tuag at Gymru lle mae cymunedau yn ffynnu, yn cael eu cysylltu gan lwybrau trafnidiaeth ardderchog, a chyda pob eiddo yng Nghymru yn elwa o fand eang dibynadwy, cyflym. Lywydd, yn gynharach heddiw gwnaethom amlinellu ein cynlluniau ar gyfer dyfodol llywodraeth leol, a fydd yn parhau i'w gweld wrth galon eu cymunedau, ond yn gweithio gyda'i gilydd yn rhanbarthol mewn ffordd sy'n gwneud synnwyr i'r bobl y maent yn eu gwasanaethu. A byddwn yn parhau i hyrwyddo diwylliant a hunaniaeth Cymru drwy weithio tuag at gael 1 filiwn o bobl sy'n siarad Cymraeg erbyn 2050. Lywydd, rydym eisiau cael cymdeithas deg a byddwn yn deddfu i ddiddymu agweddau ar Ddeddf Undebau Llafur 2016 sy'n effeithio ar wasanaethau cyhoeddus datganoledig. Bydd eleni hefyd yn ein gweld yn cyflwyno dau Fil treth, gan baratoi'r ffordd i ni godi ein trethi ein hunain am y tro cyntaf mewn 800 mlynedd. Lywydd, mae hon yn gyfres uchelgeisiol o flaenoriaethau ar gyfer Cymru, cyfres o flaenoriaethau sydd eisoes wedi llywio ein rhaglen ddeddfwriaethol ar gyfer y flwyddyn hon ac a fydd yn ein tywys wrth i ni gyflawni ein rhaglen lywodraethu. Ar y pwynt hwn, hoffwn droi at y gwelliannau sydd wedi'u cyflwyno - heb eu cynnig eto, wrth gwrs - gwelliant 1 yn enw Paul Davies: ni fyddwn yn derbyn y gwelliant hwnnw. Rydym yn gwybod bod hon yn rhaglen ddeddfwriaethol uchelgeisiol a bod pobl Cymru yn ei chefnogi. O ran gwelliant 2, unwaith eto, nid ydym yn credu bod y rhaglen ar gyfer yr wrthblaid yn fwy uchelgeisiol - rwy'n siŵr bod hynny'n syndod mawr i feinciau Plaid Cymru. Ond, wrth gwrs, mae cyffredinedd â Phlaid Cymru mewn nifer o feysydd ac, wrth inni symud ymlaen, rydym yn edrych i wella'r cyffredinedd hwnnw. O ran gwelliant 3, mater i'r Cynulliad hwn yw mesur sut y mae'r Llywodraeth yn perfformio, a dyna beth y mae wedi'i wneud dros y pum mlynedd diwethaf. Mater i'r Cynulliad yw dwyn y Llywodraeth i gyfrif o ran ei chynnydd. Byddwn, felly, yn gwrthwynebu'r gwelliant hwnnw. O ran gwelliant 4, bwriedir i'r rhaglen lywodraethu gyflawni. Wrth gwrs, y peth amlwg nad oed modd ei drafod yw'r hyn sy'n digwydd gyda Brexit, ond y gwir amdani yw nad oes neb, ar y cam hwn, yn gallu rhagfynegi gydag unrhyw gywirdeb mawr beth fydd yn digwydd, ond byddwn yn gwybod mwy cyn gynted ag y bydd Llywodraeth y DU yn penderfynu ar y cyfeiriad y mae'n dymuno mynd iddo. Ni fyddwn yn derbyn y gwelliant hwnnw. O ran gwelliant 5, ni fyddwn yn derbyn y gwelliant hwnnw, oherwydd bydd y manylion yn ymddangos, wrth gwrs, yn ystod y rhaglen lywodraethu, ond rydym wedi tynnu sylw yn glir i'r cyfeiriad yr ydym yn dymuno mynd iddo. Byddwn yn derbyn gwelliant 6. Mae'n hollol bwysig, wrth gwrs, bod digon o amser ar gyfer craffu, ac mae hynny'n rhywbeth yr ydym yn fodlon ei gefnogi. Lywydd, mae hon yn rhaglen uchelgeisiol ar gyfer pobl Cymru, rhaglen y maent wedi pleidleisio drosti ym mis Mai a byddant yn disgwyl i ni ei chyflawni, ac rwy'n ei chynnig gyda balchder, felly, o flaen y Cynulliad.