English: The five-year animal welfare plan for Wales that I launched earlier this month is ambitious and it's innovative, and it sets out how we will build on the progress we have made in relation to animal welfare since powers were devolved to Wales back in 2006. Following the election, it was something I passionately wanted to do, to have everything in one place, and to bring a range of actions together, along with our programme for government commitments, and to show that these were the things that we would be doing over the five-year term of this Government. My ambition, I think like every Member in this Chamber, is for all animals in Wales to have a good quality life, and, in pursuit of this, our plan includes the realisation of the four programme for government commitments regarding kept animal welfare, and also outlines how we will integrate a range of ongoing animal welfare policy work during this Government's term. The way that we treat animals I think is a really important reflection of the values of our society. Animal ownership is a privilege - it's not a right - and responsible ownership is an expectation, not an aspiration. Anyone who owns or is responsible for an animal has a legal duty to take reasonable steps to ensure its welfare needs are met. Responsible ownership begins from the moment a person first considers getting an animal. It's vital to carefully consider that commitment. With companion animals, in particular, there's always the risk of being driven by emotional and impulse purchasing. Each year, we run a campaign in the run-up to Christmas to remind people of the requirements of responsible ownership, #PawsPreventProtect, and this encourages people to research thoroughly the costs and the commitments involved, the suitability of the pet to their home environment, and to assure they acquire their pets from a legal and reliable source. So, again, I urge every Member in the Senedd to support and promote this campaign in the run-up to Christmas. We are mindful also of the growth in online sales, and how the prospect of a quick unregulated sale also attracts unscrupulous breeders to websites. For this reason, we support the work of the Pet Advertising Advisory Group in ensuring the advertising of pet animals for sale is done legally and ethically. Partnership working is absolutely key to the success of everything in the animal welfare plan for Wales. In addition to the Pet Advertising Advisory Group, we are proud of our longstanding relationship with two key groups that bring together third sector organisations - the Animal Welfare Network for Wales and the Companion Animal Welfare Group Wales, which Members have referred to. Members of these groups have been drawn from the Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals, Dogs Trust and Cats Protection, and recently attended the Economy, Trade and Rural Affairs Committee and gave evidence on animal welfare issues. There were some glowing words on how the Welsh Government already interacts with them but, of course, there's more we can do. This is why our animal welfare plan highlights the role of stakeholder working groups, because we know we cannot do this on our own. For today's debate, and as a preface to discussing plans for the licensing or regulation of animal welfare establishments in Wales, I just want to highlight two further examples of partnership working. Firstly, we work closely with local authority enforcement agencies. The enforcement and delivery of legislation is always stronger when there is a clear and shared understanding of what is expected and why it's expected. Enforcement officers require training delivered in a consistent and coherent manner, and the officers themselves need to be recognised and valued for the fundamental role they play in ensuring the maintenance of high welfare standards. Secondly, our collaboration with the Animal Welfare Network for Wales led to the publication of a code of best practice for animal welfare establishments in 2020, and I think this was a really important first step. The code is voluntary, but presents excellent advice to encourage the adoption of higher standards of husbandry. So, building on this, as stated in the programme for government and our animal welfare plan, our intention is to move forward with work on the licensing of animal welfare establishments, which is something I believe the majority of people who contact me about this topic are very supportive of. So, we will consult widely to establish the number and spread of establishments involved in the rehoming and rescuing of animals, ranging from those operated by individuals or others run on a larger scale. Our collaborative work with the Pet Advertising Advisory Group will also enable us to consider the inclusion of online organisations, and this work will help ensure that future regulations are current and comprehensive and support local authorities in the oversight of this diverse sector, whose geographic distribution is very uneven across Wales. By 2023, we will be in a position to bring forward new regulatory requirements for animal welfare establishments, to include arrangements designed to safeguard minimum training, staffing and environmental standards. We've also engaged with local authorities to train officers in the enforcement of new regulations to ensure consistency of approach. Our amendment to this evening's motion emphasises the key role of local authority enforcement and sets out our plans for the regulation of animal welfare establishments in accordance with the welfare plan, notably with reference to processes, timing and the fundamental role of working in partnership. The achievements and actions I've outlined serve to illustrate how animal welfare and the responsible ownership of animals are priorities for the Welsh Government. To finish with a quotation from our animal welfare plan: 'Our ambition is for animal welfare in Wales to be recognised for its exemplary standards, its adoption and sharing of best practice, its engagement with key stakeholders, its development of effective, supportive and sustainable mechanisms for enforcement, its contribution to research, and its championing of education and responsible ownership for the benefit of our own and future generations.' And I know, working together, we can achieve this. Diolch.
Welsh: Mae'r cynllun lles anifeiliaid pum mlynedd i Gymru a lansiais yn gynharach y mis hwn yn uchelgeisiol ac mae'n arloesol, ac mae'n nodi sut y byddwn yn adeiladu ar y cynnydd a wnaed gennym mewn perthynas â lles anifeiliaid ers i bwerau gael eu datganoli i Gymru yn ôl yn 2006. Yn dilyn yr etholiad, roedd yn rhywbeth roeddwn yn awyddus iawn i'w wneud, i gael popeth mewn un lle, ac i ddod ag ystod o gamau gweithredu at ei gilydd, ynghyd â'n hymrwymiadau yn y rhaglen lywodraethu, ac i ddangos mai dyma'r pethau y byddem yn eu gwneud dros gyfnod y Llywodraeth hon o bum mlynedd. Fy uchelgais, fel pob Aelod yn y Siambr hon rwy'n credu, yw i bob anifail yng Nghymru gael bywyd o ansawdd da, ac er mwyn ceisio sicrhau hynny, mae ein cynllun yn cynnwys gwireddu'r pedwar ymrwymiad yn y rhaglen lywodraethu ar les anifeiliaid a gedwir, ac mae hefyd yn amlinellu sut y byddwn yn integreiddio ystod o waith parhaus ym maes polisi lles anifeiliaid dros dymor y Llywodraeth hon. Credaf fod y ffordd rydym yn trin anifeiliaid yn adlewyrchiad pwysig iawn o werthoedd ein cymdeithas. Mae bod yn berchen ar anifail yn fraint - nid yw'n hawl - ac mae perchnogaeth gyfrifol yn ddisgwyliad, nid yn ddyhead. Mae gan unrhyw un sy'n berchen ar anifail neu sy'n gyfrifol am anifail ddyletswydd gyfreithiol i gymryd camau rhesymol i sicrhau bod ei anghenion lles yn cael eu diwallu. Mae perchnogaeth gyfrifol yn dechrau o'r eiliad y mae person yn dechrau ystyried cael anifail. Mae'n hanfodol ystyried yn ofalus yr ymrwymiad hwnnw. Gydag anifeiliaid anwes yn arbennig, mae perygl bob amser o brynu ar sail emosiwn ac ar fympwy. Bob blwyddyn, rydym yn cynnal ymgyrch yn y cyfnod cyn y Nadolig i atgoffa pobl ynglŷn â gofynion perchnogaeth gyfrifol, #ArosAtalAmddiffyn, ac mae'n annog pobl i ymchwilio'n drylwyr beth yw'r costau a'r ymrwymiadau sydd ynghlwm wrth hynny, addasrwydd yr anifail anwes i amgylchedd eu cartref, a sicrhau eu bod yn caffael eu hanifeiliaid anwes o ffynhonnell gyfreithiol a dibynadwy. Felly, unwaith eto, rwy'n annog pob Aelod yn y Senedd i gefnogi a hyrwyddo'r ymgyrch hon yn y cyfnod cyn y Nadolig. Rydym hefyd yn ymwybodol o'r cynnydd mewn gwerthiannau ar-lein, a sut y mae'r posibilrwydd o werthiannau cyflym heb eu rheoleiddio hefyd yn denu bridwyr diegwyddor i wefannau. Am y rheswm hwn, rydym yn cefnogi gwaith y Grŵp Cynghori ar Hysbysebu Anifeiliaid Anwes i sicrhau bod hysbysebu anifeiliaid anwes i'w gwerthu yn cael ei wneud yn gyfreithlon ac yn foesegol. Mae gweithio mewn partneriaeth yn gwbl allweddol i lwyddiant popeth yng nghynllun lles anifeiliaid Cymru. Yn ogystal â'r Grŵp Cynghori ar Hysbysebu Anifeiliaid Anwes, rydym yn falch o'n perthynas hirsefydlog â dau grŵp allweddol sy'n dwyn ynghyd sefydliadau'r trydydd sector - Rhwydwaith Lles Anifeiliaid Cymru a Grŵp Lles Anifeiliaid Anwes Cymru y cyfeiriodd yr Aelodau ato. Daw aelodau'r grwpiau hyn o'r Gymdeithas Frenhinol er Atal Creulondeb i Anifeiliaid, Dogs Trust a Cats Protection, ac yn ddiweddar fe wnaethant fynychu Pwyllgor yr Economi, Masnach a Materion Gwledig i roi tystiolaeth ar faterion lles anifeiliaid. Clywyd canmoliaeth i'r modd y mae Llywodraeth Cymru eisoes yn rhyngweithio â hwy ond wrth gwrs, mae mwy y gallwn ei wneud. Dyna pam y mae ein cynllun lles anifeiliaid yn tynnu sylw at rôl gweithgorau rhanddeiliaid, oherwydd gwyddom na allwn wneud hyn ar ein pen ein hunain. Ar gyfer y ddadl heddiw, ac fel rhagair i drafod cynlluniau ar gyfer trwyddedu neu reoleiddio sefydliadau lles anifeiliaid yng Nghymru, hoffwn dynnu sylw at ddwy enghraifft arall o weithio mewn partneriaeth. Yn gyntaf, rydym yn gweithio'n agos gydag asiantaethau gorfodi awdurdodau lleol. Mae gorfodi a chyflawni deddfwriaeth bob amser yn gryfach pan fydd dealltwriaeth glir a rennir o'r hyn a ddisgwylir a pham y disgwylir hynny. Mae swyddogion gorfodi angen hyfforddiant wedi ei ddarparu mewn modd cyson a chydlynol, ac mae angen i'r swyddogion eu hunain gael eu cydnabod a'u gwerthfawrogi oherwydd y rôl sylfaenol y maent yn ei chwarae yn sicrhau bod safonau lles uchel yn cael eu cynnal. Yn ail, arweiniodd ein cydweithrediad â Rhwydwaith Lles Anifeiliaid Cymru at gyhoeddi cod arferion gorau ar gyfer sefydliadau lles anifeiliaid yn 2020, a chredaf fod hwn yn gam cyntaf pwysig iawn. Mae'r cod yn wirfoddol, ond mae'n cynnig cyngor rhagorol i annog mabwysiadu safonau uwch ar gyfer magu anifeiliaid. Felly, gan adeiladu ar hyn, fel y nodwyd yn y rhaglen lywodraethu a'n cynllun lles anifeiliaid, ein bwriad yw symud ymlaen gyda gwaith ar drwyddedu sefydliadau lles anifeiliaid, sy'n rhywbeth y credaf fod y rhan fwyaf o'r bobl sy'n cysylltu â mi ar y mater hwn yn gefnogol iawn iddo. Felly, byddwn yn ymgynghori'n eang i sefydlu nifer a gwasgariad y sefydliadau sy'n ymwneud ag ailgartrefu ac achub anifeiliaid, yn amrywio o'r rhai a weithredir gan unigolion i eraill a gaiff eu gweithredu ar raddfa fwy. Bydd ein gwaith cydweithredol gyda'r Grŵp Cynghori ar Hysbysebu Anifeiliaid Anwes hefyd yn ein galluogi i ystyried cynnwys sefydliadau ar-lein, a bydd y gwaith hwn yn helpu i sicrhau bod rheoliadau yn y dyfodol yn gyfredol ac yn gynhwysfawr ac yn cynorthwyo awdurdodau lleol i oruchwylio'r sector amrywiol hwn y mae ei ddosbarthiad daearyddol yn anwastad iawn ledled Cymru. Erbyn 2023, byddwn mewn sefyllfa i gyflwyno gofynion rheoleiddio newydd ar gyfer sefydliadau lles anifeiliaid, i gynnwys trefniadau wedi'u cynllunio i ddiogelu safonau gofynnol mewn perthynas â hyfforddiant, staffio a'r amgylchedd. Rydym hefyd wedi ymgysylltu ag awdurdodau lleol i hyfforddi swyddogion i orfodi rheoliadau newydd er mwyn sicrhau dull gweithredu cyson. Mae ein gwelliant i'r cynnig heno yn pwysleisio rôl allweddol gorfodaeth awdurdodau lleol ac yn nodi ein cynlluniau ar gyfer rheoleiddio sefydliadau lles anifeiliaid yn unol â'r cynllun lles, gan gyfeirio'n arbennig at brosesau, amseru a rôl sylfaenol gweithio mewn partneriaeth. Mae'r cyflawniadau a'r camau gweithredu a amlinellais yn dangos sut y mae lles anifeiliaid a pherchnogaeth gyfrifol ar anifeiliaid yn flaenoriaethau i Lywodraeth Cymru. I orffen gyda dyfyniad o'n cynllun lles anifeiliaid: 'Ein nod yw bod Cymru'n cael cydnabyddiaeth fel esiampl i bawb oherwydd ei safonau, am y modd y mae arferion da yn cael eu mabwysiadu a'u rhannu, am y modd y trafodir â'r prif randdeiliaid, am y mecanweithiau gorfodi effeithiol, cefnogol a chynaliadwy sy'n cael eu datblygu, am ei chyfraniad at ymchwil ac am hyrwyddo addysg a pherchenogaeth gyfrifol, hynny er lles cenedlaethau heddiw ac fory.' A gwn y gallwn gyflawni hyn drwy weithio gyda'n gilydd. Diolch.