English: Llywydd, I'd like to officially thank the Tories for bringing this motion forward. I agree with Darren Millar's view, and I acknowledge it. It's in the spirit of working to ensure we get the right services for some of the most vulnerable people that this debate has been put forward, and that's crucial. Last month, I chaired the cross-party group on mental health in which the report was discussed. The following day, actually, following that meeting, I raised it in the business statement with the Trefnydd, where I sought a statement from the health Minister as to how he would respond to the report, and I was informed that perhaps by the end of the week I would get a response, and I welcome the opportunity to ask the same question again today and see if we can now actually get a response from the Welsh Government to that report, because we haven't had it yet. Now, it's essential that people with mental health needs as well as their carers and their families - we haven't mentioned their carers and their families yet - get the best care and support possible, and it's concerning that the report by HIW and CIW that was published actually shows there are inconsistencies in care across Wales, and stresses that there's a need for vast improvement in the community health teams in order to ensure people experiencing mental health needs and their families receive the best care and support. We are increasingly moving to a world where care back in the community is the main aim, and, if we are to achieve that, we must ensure that people do feel safe and in control when they go back into their own environment. We cannot afford to not address the key findings in this report. And the foreword says it all, really. The Member for South Wales East, Oscar, actually stated the issues about inconsistency, availability of treatment, care provided in the community - said it all, and, in fact, if you read the report, we hear the words 'variable' and 'inconsistent' so many times, and it is important that Welsh Government, health boards and local authorities need to carefully consider and examine all areas highlighted in the report and act on the recommendations so that people living with mental health illness will receive equitable care wherever they live in Wales. People described the service as cumbersome and difficult to navigate. They referred to a lack of understanding of different referral criteria, which meant that referrals, especially from GPs, were submitting the wrong information, leading to delays in accessing assessments and support, and, more worryingly, there were concerns expressed over access to services for people experiencing mental health crises, which Darren Millar highlighted in his opening points and in his motion. Half the people didn't actually know who to contact out of hours, and that's frightening - to think that, if someone has a mental health illness, families and carers don't know who to access to help that person. We have to address that. There were several questions raised in the report over the delivery of safe and effective care. Please read those words: safe and effective care for these vulnerable people. And it's already been highlighted about the lack of data, but also the involvement of family members or carers in producing the actual care plans for those individuals. The report highlighted that almost half of family members or carers weren't involved in the discussions leading to the decisions for the community health team support to be discontinued. So, they were being discharged with over half of the family members not actually being involved in those discussions. A third said that they weren't provided with information - . Sorry. Less than a third said that they were provided with information of who to contact. That is not acceptable. If you're caring for a person with a mental health illness and you're putting them back in the community, because you're discharging them, without support, the least you can do is to ensure their family members and their carers are informed as to what action to take if a crisis arises. We need to address that if we really respect the individuals who are facing those challenges. We often in this Chamber - . Darren said - you're quite right - we often in the Chamber highlight the vulnerability of these individuals and the actions we as an Assembly should be taking to protect them, and this report is saying we're not doing that. We should, therefore, request that our Government ensure that they respond to all the recommendations in this report to ensure that those people are able to depend upon the services available via the community mental health teams and all other teams to provide the care they would expect - the care I would expect if it was me or my family. In concluding their findings, the CIW and HIW noted: 'There is still significant improvement required across Community Mental Health services to be in a position to meet the vision set out in Together for Mental Health'. I look forward to that coming to fruition. Minister, I do know that one of the big issues is about resource. We've been talking about talking therapies - it's about resource. Sometimes, we haven't got the resources to do that. I accept that, but we need to start developing those resources. We haven't got enough, so let's get them in place, let's do the training, let's get people to be able to deliver those services. We have to be in a position, as a nation, to support people with mental health illness to ensure that, as a community, they're not left vulnerable in their own homes.
Welsh: Lywydd, hoffwn ddiolch yn swyddogol i'r Torïaid am gyflwyno'r cynnig hwn. Rwy'n cytuno â barn Darren Millar, ac rwy'n cydnabod hynny. Cyflwynwyd y ddadl hon yn yr ysbryd o weithio i sicrhau ein bod yn cael y gwasanaethau cywir ar gyfer rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed, ac mae hynny'n hollbwysig. Y mis diwethaf, cadeiriais y grŵp trawsbleidiol ar iechyd meddwl pan drafodwyd yr adroddiad. Y diwrnod canlynol, mewn gwirionedd, yn dilyn y cyfarfod hwnnw, fe'i codais yn y datganiad busnes gyda'r Trefnydd, pan ofynnais am ddatganiad gan y Gweinidog iechyd ynglŷn â sut y byddai'n ymateb i'r adroddiad, a chefais wybod y cawn ateb erbyn diwedd yr wythnos efallai, ac rwy'n croesawu'r cyfle i ofyn yr un cwestiwn eto heddiw a gweld a allwn gael ymateb gan Lywodraeth Cymru i'r adroddiad hwnnw yn awr, oherwydd nid ydym wedi'i gael hyd yma. Nawr, mae'n hollbwysig fod pobl sydd ag anghenion iechyd meddwl yn ogystal â'u gofalwyr a'u teuluoedd - nid ydym wedi sôn am eu gofalwyr a'u teuluoedd eto - yn cael y gofal a'r cymorth gorau posibl, ac mae'n peri pryder fod yr adroddiad gan Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru ac Arolygiaeth Gofal Cymru a gyhoeddwyd yn dangos mewn gwirionedd fod yna anghysonderau yn y gofal ar draws Cymru, ac yn pwysleisio bod angen gwella'r timau iechyd cymunedol yn helaeth er mwyn sicrhau bod pobl sy'n profi anghenion iechyd meddwl a'u teuluoedd yn cael y gofal a'r cymorth gorau. Rydym yn symud fwyfwy i fyd lle mae gofal yn ôl yn y gymuned yn brif nod, ac os ydym i gyflawni hynny, rhaid inni sicrhau bod pobl yn teimlo'n ddiogel ac mewn rheolaeth pan fyddant yn mynd yn ôl i'w hamgylchedd eu hunain. Ni allwn fforddio peidio â mynd i'r afael â'r canfyddiadau allweddol yn yr adroddiad hwn. Ac mae'r rhagair yn dweud y cyfan mewn gwirionedd. Nododd yr Aelod dros Ddwyrain De Cymru, Oscar, y materion sy'n codi o ran anghysondeb, argaeledd triniaeth, gofal a ddarperir yn y gymuned - fe ddywedodd y cyfan, ac yn wir, os darllenwch yr adroddiad, rydym yn clywed y geiriau 'amrywiol' ac 'anghyson' cymaint o weithiau, ac mae'n bwysig fod Llywodraeth Cymru, byrddau iechyd ac awdurdodau lleol angen ystyried yn ofalus ac archwilio'r holl feysydd a nodwyd yn yr adroddiad a gweithredu ar yr argymhellion fel y bydd pobl sy'n byw gyda salwch meddwl yn cael gofal cyfartal lle bynnag maent yn byw yng Nghymru. Roedd pobl yn dweud bod y gwasanaeth yn feichus ac yn anodd ei ddefnyddio. Roeddent yn cyfeirio at ddiffyg dealltwriaeth o wahanol feini prawf ar gyfer atgyfeirio, a olygai bod atgyfeiriadau, yn enwedig gan feddygon teulu, yn cyflwyno'r wybodaeth anghywir, gan arwain at oedi cyn cael asesiadau a chymorth, ac yn fwy pryderus, mynegwyd pryderon ynghylch mynediad at wasanaethau i bobl sy'n profi argyfyngau iechyd meddwl, fel y nododd Darren Millar yn ei bwyntiau agoriadol ac yn ei gynnig. Mewn gwirionedd nid oedd hanner y bobl yn gwybod â phwy y gallent gysylltu y tu allan i oriau, ac mae hynny'n frawychus - i feddwl, os oes gan rywun salwch meddwl, nid yw teuluoedd a gofalwyr yn gwybod pwy i droi atynt er mwyn helpu'r unigolyn dan sylw. Rhaid inni fynd i'r afael â hynny. Roedd sawl cwestiwn yn codi yn yr adroddiad ynglŷn â darparu gofal diogel ac effeithiol. Darllenwch y geiriau hynny: gofal diogel ac effeithiol ar gyfer y bobl hyn sy'n agored i niwed. Ac mae'r diffyg data wedi'i nodi eisoes, ond hefyd ymwneud aelodau o'r teulu neu ofalwyr yn y broses o gynhyrchu'r cynlluniau gofal ar gyfer yr unigolion hynny. Nododd yr adroddiad nad oedd bron i hanner yr aelodau teuluol neu ofalwyr wedi cael eu cynnwys yn y trafodaethau a arweiniodd at y penderfyniadau i ddod â chymorth y tîm iechyd cymunedol i ben. Felly, roeddent yn cael eu rhyddhau o ofal heb fod dros hanner yr aelodau teuluol yn rhan o'r trafodaethau hynny. Dywedodd un rhan o dair nad oeddent wedi cael gwybodaeth - . Mae'n ddrwg gennyf. Dywedodd llai na thraean eu bod wedi cael gwybodaeth ynglŷn â phwy i gysylltu â hwy. Nid yw hynny'n dderbyniol. Os ydych yn gofalu am berson sydd â salwch meddwl a'ch bod yn eu gosod yn ôl yn y gymuned, oherwydd eich bod yn eu rhyddhau o ofal, heb gymorth, y peth lleiaf y gallwch ei wneud yw sicrhau bod aelodau o'u teuluoedd a'u gofalwyr yn cael gwybod beth i'w wneud mewn argyfwng. Mae angen inni ymdrin â hynny os ydym yn parchu'r unigolion sy'n wynebu'r heriau hyn. Yn aml yn y Siambr hon, rydym - . Dywedodd Darren - rydych yn hollol iawn - ein bod yn aml yn y Siambr yn tynnu sylw at ba mor agored i niwed yw'r unigolion hyn a'r camau y dylem ni fel Cynulliad eu cymryd i'w diogelu, ac mae'r adroddiad hwn yn dweud nad ydym yn gwneud hynny. Felly, dylem ofyn i'n Llywodraeth sicrhau eu bod yn ymateb i'r holl argymhellion yn yr adroddiad hwn er mwyn sicrhau bod modd i'r bobl hyn ddibynnu ar y gwasanaethau sydd ar gael drwy gyfrwng y timau iechyd meddwl cymunedol a'r holl dimau eraill i ddarparu'r gofal y byddent yn ei ddisgwyl - gofal y buaswn yn ei ddisgwyl i mi fy hun neu aelod o fy nheulu. Wrth gloi eu canfyddiadau, nododd Arolygiaeth Gofal Cymru ac Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru: 'bod angen gwneud cryn dipyn o welliannau o hyd mewn gwasanaethau Iechyd Meddwl Cymunedol er mwyn bod mewn sefyllfa i gyflawni'r weledigaeth a nodir yn Law yn Llaw at Iechyd Meddwl'. Edrychaf ymlaen at weld hynny'n dwyn ffrwyth. Weinidog, gwn mai un o'r problemau mawr yw adnoddau. Rydym wedi bod yn sôn am therapïau siarad - mae'n ymwneud ag adnoddau. Weithiau, nid oes gennym adnoddau i wneud hynny. Rwy'n derbyn hynny, ond mae angen inni ddechrau datblygu'r adnoddau hynny. Nid oes gennym ddigon, felly gadewch i ni eu cael yn eu lle, gadewch i ni wneud yr hyfforddiant, gadewch i ni gael pobl i allu darparu'r gwasanaethau hyn. Rhaid inni fod mewn sefyllfa, fel cenedl, i allu cefnogi pobl â salwch meddwl er mwyn sicrhau, fel cymuned, nad ydynt yn cael eu gadael yn agored i niwed yn eu cartrefi eu hunain.