English: I thank the Minister for her statement and would like to associate myself and my party with her tribute to the women of Ukraine. My grandmother had to give up her job when she was married. My mother started out her career as a teacher on less pay than her male counterparts. I worked part-time for over a decade because I couldn't find suitable childcare. According to the World Economic Forum, none of us will see gender parity in our lifetimes, nor likely will many of our children. There is urgent work to do, and Chwarae Teg's 'State of the Nation 2022' report, published last month, shows clearly that Wales has a lot of work to do. Yesterday evening I took part in a discussion organised by the Senedd and chaired by Jenny Rathbone about the provision of childcare in Wales - or should I say the inequality caused by the lack of it. I am very glad, of course, that the expansion of free childcare is part of the Government's co-operation agreement with Plaid Cymru, but we know that this must really just be a first step. In a round-table discussion with Chwarae Teg last week, it was noted that, when looking at gender inequality data and assessing its root causes, it almost always comes back to the burden of caring responsibilities falling disproportionately on women. Their report found that, out of women who were economically inactive, 24.1 per cent of the time this was due to family caring responsibilities. The figure for men was only 5.8 per cent. No matter what policies we put in place across the economy, or what quotas we implement in public life, we have to create a society where women are able to take up the opportunities that are before them. Given this, could the Welsh Government please outline what further provisions are in place for these women who are economically inactive as they are having to care for family at home, especially as the current childcare offer is not available to those who are out of work? To truly achieve gender equality in Wales, we have to focus on the most marginalised women first - the women in society who face the greatest barriers and are the most disadvantaged. The compound effect, as you've said in your statement, of the intersection between gender inequality and other socioeconomic inequalities in Wales is clear. According to the 'State of the Nation' report, in Wales, in 2021, 78.4 per cent of men were economically active as compared to 70.3 per cent of white women who were in employment. But only 56 per cent of ethnic minority women were in employment. In politics and public life, diversity is crucial, as this is where decisions that affect day-to-day life are taken. Without intersectional women's representation, we will not have a diverse range of voices in the room that allows for different issues and perspectives to be discussed and heard. Women, as we know, are already under-represented in public life. While 43 per cent of the elected representatives in this Senedd are women, this is still a drop from where we ended the last Senedd term, and we have a higher proportion of women here than we do among Welsh MPs, for example, and only 29 per cent of Welsh councillors are women. In local government, we really need to see significantly more women elected in this coming election in May, and ensure this translates into higher numbers of women in local government cabinets and as leaders. Part of this is ensuring that working practices work for women; maintaining the virtual element to meetings and keeping to flexible and family-friendly working hours can help. So, what is the Welsh Government doing to ensure an improvement in that 29 per cent rate for the election of female councillors in the upcoming election in May? Women from ethnic minority backgrounds, working-class backgrounds, low incomes and women with disabilities are proportionally less represented in areas where they will have their voices heard or receive the highest pay. In Wales in 2021, less than 5 per cent of public appointments in 2020-21 were from black, Asian or ethnic minority backgrounds, and less than 5 per cent were people with disabilities. There is positive work being done in Wales, and I congratulate Baroness Tanni Grey-Thompson on her appointment. I welcome also the creation of the equality evidence unit alongside the race and disability disparity units, which will undoubtedly help us to see what is going wrong. However, more must be done to ensure everyone involved in making decisions about spending and public policy embed intersectional equalities analysis into everything they do. So, how is the Welsh Government ensuring that intersectional and gender equality are being considered during public appointments in Wales, for example? Is there scope for mandating or encouraging the use of quotas, not only in Senedd elections, as is currently committed to in the co-operation agreement, but also public appointments? Would the Welsh Government also consider implementing gender and other equalities training for all those involved in making decisions about spending and public policy, to ensure we are embedding intersectional equalities analysis into everything we do? Diolch.
Welsh: Diolch i'r Gweinidog am ei datganiad a hoffwn ategu ei theyrnged i fenywod Wcráin ar fy rhan i fy hun ac ar ran fy mhlaid. Bu'n rhaid i fy mam-gu roi'r gorau i'w swydd pan oedd hi'n briod. Dechreuodd fy mam ei gyrfa fel athrawes ar lai o gyflog na'i chymheiriaid a oedd yn ddynion. Bues i'n gweithio'n rhan-amser am dros ddegawd oherwydd nad oeddwn i'n gallu dod o hyd i ofal plant addas. Yn ôl Fforwm Economaidd y Byd, ni fydd yr un ohonom yn gweld cydraddoldeb rhwng y rhywiau yn ein hoes ni, ac nid yw'n debygol y bydd llawer o'n plant yn gweld hynny chwaith. Mae gwaith brys i'w wneud, ac mae adroddiad 'Cyflwr y Genedl 2022' Chwarae Teg, a gyhoeddwyd fis diwethaf, yn dangos yn glir bod gan Gymru lawer o waith i'w wneud. Neithiwr cymerais ran mewn trafodaeth a drefnwyd gan y Senedd ac a gadeiriwyd gan Jenny Rathbone am ddarpariaeth gofal plant yng Nghymru - neu ddylwn i ddweud yr anghydraddoldeb sy'n cael ei achosi gan ddiffyg gofal plant. Rwy'n falch iawn, wrth gwrs, fod ehangu gofal plant am ddim yn rhan o gytundeb cydweithredu'r Llywodraeth â Phlaid Cymru, ond rydym yn gwybod bod yn rhaid i hwn fod yn gam cyntaf yn unig. Mewn trafodaeth bord gron gyda Chwarae Teg yr wythnos diwethaf, nodwyd, wrth edrych ar ddata anghydraddoldeb rhwng y rhywiau ac asesu ei achosion sylfaenol, ei fod yn ymwneud bron bob amser â baich cyfrifoldebau gofalu sy'n disgyn yn anghymesur ar fenywod. Fe wnaeth eu hadroddiad ddarganfod, o'r menywod a oedd yn economaidd anweithgar, fod hyn oherwydd cyfrifoldebau gofalu am deulu 24.1 y cant o'r amser; 5.8 y cant yn unig oedd y ffigur ar gyfer dynion. Ni waeth pa bolisïau y byddwn ni'n eu rhoi ar waith ar draws yr economi, na pha gwotâu yr ydym yn eu rhoi ar waith mewn bywyd cyhoeddus, mae'n rhaid i ni greu cymdeithas lle gall menywod fanteisio ar y cyfleoedd sydd o'u blaenau. O ystyried hyn, a allai Llywodraeth Cymru amlinellu pa ddarpariaethau pellach sydd ar waith ar gyfer y menywod hyn sy'n economaidd anweithgar oherwydd eu bod yn gorfod gofalu am deulu gartref, yn enwedig gan nad yw'r cynnig gofal plant presennol ar gael i'r rhai sy'n ddi-waith? Er mwyn sicrhau cydraddoldeb gwirioneddol rhwng y rhywiau yng Nghymru, mae'n rhaid i ni ganolbwyntio ar y menywod mwyaf ymylol yn gyntaf - y menywod mewn cymdeithas sy'n wynebu'r rhwystrau mwyaf a'r rhai dan anfantais fwyaf. Mae'r effaith gyfansawdd, fel yr ydych chi wedi ei ddweud yn eich datganiad, o'r croestoriad rhwng anghydraddoldeb rhwng y rhywiau ac anghydraddoldebau economaidd-gymdeithasol eraill yng Nghymru yn glir. Yn ôl adroddiad 'Cyflwr y Genedl', yng Nghymru, yn 2021, roedd 78.4 y cant o ddynion yn economaidd weithgar o'i gymharu â 70.3 y cant o fenywod gwyn a oedd mewn cyflogaeth. Ond dim ond 56 y cant o fenywod o leiafrifoedd ethnig oedd mewn cyflogaeth. Mewn gwleidyddiaeth a bywyd cyhoeddus, mae amrywiaeth yn hanfodol, gan mai dyma le mae penderfyniadau sy'n effeithio ar fywyd o ddydd i ddydd yn cael eu gwneud. Heb gynrychiolaeth croestoriadol i fenywod, ni fydd gennym ni ystod amrywiol o leisiau yn yr ystafell sy'n caniatáu i wahanol faterion a safbwyntiau gael eu trafod a'u clywed. Mae menywod, fel yr ydym yn gwybod, eisoes wedi eu tangynrychioli mewn bywyd cyhoeddus. Er bod 43 y cant o'r cynrychiolwyr etholedig yn y Senedd hon yn fenywod, mae hyn yn dal yn llai na phan wnaethom ni orffen tymor diwethaf y Senedd, ac mae gennym ni gyfran uwch o fenywod yma nag sydd gennym ni ymhlith ASau Cymru, er enghraifft, a dim ond 29 y cant o gynghorwyr Cymru sy'n fenywod. Mewn llywodraeth leol, mae angen gwirioneddol i ni weld llawer mwy o fenywod yn cael eu hethol yn yr etholiad nesaf hwn ym mis Mai, a sicrhau bod hyn yn cyfateb i niferoedd uwch o fenywod mewn cabinetau llywodraeth leol ac fel arweinwyr. Rhan o hyn yw sicrhau bod arferion gwaith yn gweithio i fenywod; gall cynnal yr elfen rithwir i gyfarfodydd a chadw at oriau gwaith hyblyg sy'n ystyriol o deuluoedd helpu. Felly, beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau gwelliant yn y gyfradd honno o 29 y cant ar gyfer ethol menywod yn gynghorwyr yn yr etholiad ym mis Mai? Mae menywod o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig, cefndiroedd dosbarth gweithiol, incwm isel a menywod ag anableddau yn cael eu cynrychioli'n llai yn gyfrannol mewn ardaloedd lle bydd eu lleisiau'n cael eu clywed neu le byddan nhw'n cael y cyflog uchaf. Yng Nghymru yn 2021, roedd llai na 5 y cant o benodiadau cyhoeddus yn 2020-21 o gefndiroedd du, Asiaidd neu leiafrifoedd ethnig, ac roedd llai na 5 y cant yn bobl ag anableddau. Mae gwaith cadarnhaol yn cael ei wneud yng Nghymru, ac rwy'n llongyfarch y Farwnes Tanni Grey-Thompson ar ei phenodiad. Rwyf hefyd yn croesawu creu'r uned tystiolaeth o gydraddoldeb ochr yn ochr â'r unedau gwahaniaethau ar sail hil ac anabledd, a fydd yn sicr o'n helpu i weld beth sy'n mynd o'i le. Fodd bynnag, mae'n rhaid gwneud mwy i sicrhau bod pawb sy'n rhan o wneud penderfyniadau am wariant a pholisi cyhoeddus yn ymgorffori dadansoddiad cydraddoldeb croestoriadol ym mhob dim maen nhw'n ei wneud. Felly, sut mae Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod cydraddoldeb croestoriadol a chydraddoldeb rhwng y rhywiau yn cael ei ystyried yn ystod penodiadau cyhoeddus yng Nghymru, er enghraifft? A oes lle i fandadu neu annog y defnydd o gwotâu, nid yn unig yn etholiadau'r Senedd, fel yr ymrwymwyd iddo ar hyn o bryd yn y cytundeb cydweithredu, ond hefyd penodiadau cyhoeddus? A fyddai Llywodraeth Cymru hefyd yn ystyried gweithredu hyfforddiant cydraddoldeb rhwng y rhywiau a hyfforddiant cydraddoldeb arall i bawb sy'n ymwneud â gwneud penderfyniadau am wariant a pholisi cyhoeddus, er mwyn sicrhau ein bod yn ymgorffori dadansoddiad cydraddoldeb croestoriadol ym mhob dim yr ydym yn ei wneud? Diolch.