English: I'd like to start with a simple message: migrants have always been welcome in Wales and this will continue to be the case in the future. You are welcome, you are valued, and Plaid Cymru will always work to protect your rights. Every week, we discuss in this Chamber risks that Brexit poses to our economy and public services, and here we are again discussing huge changes proposed by the Westminster Government, this time in the field of migration, which have the potential to cause serious harm. Having prepared in advance of this statement, I'm encouraged that the Minister has identified the same risks as I did in terms of the threat the UK Government proposals present to our economy and public services, and I would also like to pay tribute to the excellent work done by the Wales Centre for Public Policy in providing a thoroughly detailed analysis of the issues at hand. I must say, however, that I am disappointed that the Minister has failed to put forward any proactive steps he intends to take. Having admitted that the UK Government has completely ignored Welsh Government concerns up until now, he says there was no prior engagement - which should be shocking, except that it isn't, because this is how Westminster has always treated Wales. It simply isn't good enough to say now that he hopes that they will listen in the future. He knows they won't; I know they won't; every sensible Member in this Chamber knows they won't. The time has come to demand more powers for Wales, Minister, so that we can take action ourselves to protect the economy rather than make repeated requests that fall on deaf ears. Thousands of non-UK EU citizens are directly employed in the Welsh NHS and spend their working lives looking after the health of people living in Wales and we are extremely grateful to them for their efforts. The Welsh NHS is facing the frightening prospect of being sold off by the UK Government on one hand, and seeing its potential workforce atrophied on the other. Of course, both eventualities could be avoided if we were to have a referendum and decide to remain in the EU, which is, of course, the cause that Plaid Cymru supports. Migrant workers are also over-represented in the social care sector, which is a huge concern, as demographic changes mean that the ratio of older people compared to younger workers will increase, meaning we're potentially looking at a situation where there will be more people requiring care and fewer people of working age there to support them, which is a serious concern. Minister, Plaid Cymru believes that education visas should not form part of any immigration quotas so that our universities aren't disadvantaged. Welsh Government should, therefore, obtain powers over immigration rules for academic staff and students. Other parts of the Welsh economy, especially manufacturing, catering and the food and drink sector, are heavily reliant on migrant workers and we will be looking to Welsh Government for assurances that they're taking all appropriate steps to protect their interests. Plaid Cymru disagrees with the Welsh Labour Government that free movement should come to an end. Free movement is morally right and makes economic sense. However, if the UK Government does end it, I agree with the Minister that the proposed £30,000 income threshold should not apply to Wales, and I, at least, am glad to hear agreement on that on all sides of the Chamber, since lower average wages here means we will not be able to attract the workers we need. Nurses, junior doctors, vets and many others will find it much more difficult to come to Wales unless these proposals are dropped. We want a Wales that welcomes people of all backgrounds, not just those fortunate enough to afford it. In terms of what Plaid Cymru would like to see, first of all, Welsh Government should be calling for the devolution of immigration policy so that we can be in control of setting quotas that make the most sense for our economy. And, finally, we should certainly be in control of our population share of UK immigration, which is 5 per cent, and should also have the flexibility to increase this with a percentage variable if our economy requires it, or if our population is growing too slowly. Will you now support Plaid Cymru in calling for this, Minister? I would also call on Welsh Government to create a skill shortage occupation register to identify where we have skill gaps now, while also working out where they are likely to arise in different sectors, with particular emphasis being given to ensuring that our health and social care services have access to the staff they need. Where the shortages are severe, Welsh Government should put plans in place immediately to train additional workers domestically to prevent damaging shortfalls in the future. Will the Minister finally commit to doing this?
Welsh: Hoffwn ddechrau gyda neges syml: bu croeso erioed i ymfudwyr yng Nghymru a dyma fydd yr achos o hyd yn y dyfodol. Mae croeso i chi, cewch eich gwerthfawrogi, a bydd Plaid Cymru bob amser yn gweithio i amddiffyn eich hawliau. Bob wythnos, rydym ni'n trafod yn y Siambr hon y peryglon i'n heconomi a'n gwasanaethau cyhoeddus yn sgil Brexit, a dyma ni eto'n trafod newidiadau enfawr a gynigiwyd gan Lywodraeth San Steffan, y tro hwn ym maes ymfudo, a allai o bosib greu niwed difrifol. Ar ôl paratoi cyn y datganiad hwn, fe'm calonogir gan y ffaith bod y Gweinidog wedi sylwi ar yr un peryglon ag a wnes i o ran bygythiad cynigion Llywodraeth y DU i'n heconomi a'n gwasanaethau cyhoeddus, a hoffwn hefyd dalu teyrnged i'r gwaith ardderchog a wnaed gan Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru wrth ddarparu dadansoddiad trylwyr o'r materion dan sylw. Rhaid imi ddweud, fodd bynnag, fy mod yn siomedig nad yw'r Gweinidog wedi sôn am unrhyw beth rhagweithiol y mae'n bwriadu ei wneud. Ar ôl cyfaddef bod Llywodraeth y DU wedi anwybyddu pryderon Llywodraeth Cymru yn llwyr hyd yn hyn, dywed nad oedd dim trafod blaenorol - a ddylai fod yn syfrdanol, ond nid yw felly, oherwydd dyma sut y mae San Steffan wedi trin Cymru erioed. Nid yw'n ddigon da dweud nawr ei fod yn gobeithio y byddant yn gwrando yn y dyfodol. Mae'n gwybod na fyddan nhw; rwy'n gwybod na fyddan nhw; mae pob Aelod synhwyrol yn y Siambr hon yn gwybod na fyddan nhw. Mae'r amser wedi dod i fynnu mwy o bwerau i Gymru, Gweinidog, fel y gallwn ni fynd ati ein hunain i amddiffyn yr economi yn hytrach na gwneud ceisiadau mynych sy'n cael eu hanwybyddu. Caiff miloedd o ddinasyddion yr UE nad ydyn nhw'n ddinasyddion y DU eu cyflogi'n uniongyrchol yng ngwasanaeth iechyd gwladol Cymru ac maen nhw'n treulio eu bywydau gwaith yn gofalu am iechyd pobl sy'n byw yng Nghymru ac rydym ni'n ddiolchgar iawn iddyn nhw am eu hymdrechion. Mae GIG Cymru yn wynebu'r posibilrwydd brawychus o gael ei werthu gan Lywodraeth y DU ar un llaw, a gweld ei weithlu posib yn edwino ar y llall. Wrth gwrs, gellid osgoi'r ddau bosibilrwydd pe baem yn cael refferendwm ac yn penderfynu aros yn yr UE, sef yr hyn y mae Plaid Cymru, wrth gwrs, yn ei gefnogi. Mae nifer anghymesur o weithwyr mudol hefyd yn y sector gofal cymdeithasol, sy'n bryder enfawr, gan fod newidiadau demograffig yn golygu y bydd y gymhareb o bobl hŷn o gymharu â gweithwyr iau yn cynyddu, sy'n golygu y gallwn ni o bosib fod mewn sefyllfa lle bydd mwy o bobl sydd angen gofal a llai o bobl o oedran gweithio i'w cefnogi, sy'n bryder difrifol. Gweinidog, cred Plaid Cymru na ddylai fisâu addysg fod yn rhan o unrhyw gwotâu mewnfudo fel na fydd ein prifysgolion dan anfantais. Felly, dylai Llywodraeth Cymru gael pwerau dros reolau mewnfudo ar gyfer staff academaidd a myfyrwyr. Mae rhannau eraill o economi Cymru, yn enwedig gweithgynhyrchu, arlwyo a'r sector bwyd a diod, yn dibynnu'n helaeth ar weithwyr mudol a byddwn ni'n disgwyl i Lywodraeth Cymru ein sicrhau ni ei bod yn gwneud popeth priodol i ddiogelu eu buddiannau. Mae Plaid Cymru yn anghytuno â Llywodraeth Lafur Cymru y dylai rhyddid i symud ddod i ben. Mae rhyddid i symud yn foesol gywir ac yn gwneud synnwyr economaidd. Fodd bynnag, os bydd Llywodraeth y DU yn rhoi terfyn arno, cytunaf â'r Gweinidog na ddylai'r trothwy incwm arfaethedig o £30,000 fod yn berthnasol i Gymru, ac rwyf i, o leiaf, yn falch o glywed bod unfrydedd yn hynny o beth ar bob ochr i'r Siambr, gan fod cyflogau cyfartalog is yma yn golygu na fyddwn ni'n gallu denu'r gweithwyr sydd eu hangen arnom ni. Bydd nyrsys, meddygon iau, milfeddygon a llawer o rai eraill yn ei chael hi'n llawer anoddach dod i Gymru oni chaiff y cynigion hyn eu diystyru. Rydym ni eisiau Cymru sy'n croesawu pobl o bob cefndir, nid dim ond y rheini sy'n ddigon ffodus i allu ei fforddio. O ran yr hyn y carai Plaid Cymru ei weld, yn gyntaf oll, dylai Llywodraeth Cymru fod yn galw am ddatganoli polisi mewnfudo er mwyn inni allu rheoli'r broses o bennu'r cwotâu sydd yn fwyaf synhwyrol i'n heconomi. Ac, yn olaf, dylem yn sicr fod yn rheoli ein cyfran boblogaeth o fewnfudo i'r DU, sef 5 y cant, ac fe ddylem ni hefyd fod â'r hyblygrwydd i gynyddu hyn gyda newidyn canrannol os bydd angen hynny ar ein heconomi, neu os yw ein poblogaeth yn tyfu'n rhy araf. A wnewch chi gefnogi Plaid Cymru nawr wrth alw am hyn, Gweinidog? Rwyf hefyd yn galw ar i Lywodraeth Cymru greu cofrestr swyddi lle mae prinder sgiliau i nodi lle mae gennym ni fylchau sgiliau nawr, gan geisio rhagweld hefyd lle maen nhw'n debygol o ymffurfio mewn sectorau gwahanol, gyda phwyslais arbennig ar sicrhau bod ein gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn gallu cael y staff sydd eu hangen arnynt. Lle mae'r prinder yn ddifrifol, dylai Llywodraeth Cymru roi cynlluniau ar waith ar unwaith i hyfforddi gweithwyr ychwanegol gartref i atal diffygion niweidiol yn y dyfodol. A wnaiff y Gweinidog ymrwymo o'r diwedd i wneud hyn?