English: Thank you. Again, on behalf of the Petitions Committee, I'd like to thank the Business Committee for agreeing to schedule this debate. Like the one we've just held, this debate also concerns two petitions. These relate to the proposal for a new Velindre Cancer Centre in Cardiff. Velindre University NHS Trust is proposing to build a new centre on land to the north of its current site in Whitchurch, north Cardiff. This would replace its existing facilities, which have been operational for 60 years. The trust has stated that the current centre 'does not have the facilities or space to meet the needs of the increasing number of people diagnosed with cancer'. Their intention for the new build is to provide modern facilities to treat more patients and help people to live longer with cancer. Subject to approval and funding, construction is due to begin in 2022 and the new centre to be operational from 2024. Now, the plans have met with both significant local opposition and support. Petitions have been received from both of those perspectives. So, I will now briefly outline the details of both. The first petition was received from Amelia Thomas on behalf of Save the Northern Meadows Campaign. It collected 5,348 signatures and calls for an independent inquiry into the choice of site for the proposed new Velindre Cancer Centre. The group behind this petition have raised a number of concerns with the proposals. In opening this debate, I do not have the time to refer to all of them, however, they can be summarised in two main aspects, both of which relate to the proposed location of the centre. The first aspect of concern to the petitioners is the loss of green space, known locally as the northern meadows. This is where Velindre NHS Trust propose to build the new cancer centre, close to their existing site. The land is owned by Cardiff and Vale NHS trust and outline planning permission has previously been granted for housing on the site by Cardiff council. The petitioners express concern over the loss of green space for ecological and environmental reasons, as well as in relation to the impacts on local residents. They have also raised concerns over flooding. The second major concern relates to whether a stand-alone site is the right model for future cancer services. The petitioners, as well as some clinicians, have argued that the centre would be better co-located on an acute hospital site. They highlight the continued development of complex cancer treatments, which they state mean that co-location is a more suitable long-term model, with non-surgical treatments delivered in the same location as acute care and surgery. Ultimately, the petitioners have called for the proposal to be subject to independent clinical review before a decision is made by the Welsh Government as to whether to support the business case for the new centre. I will now move to the second petition. This supports the proposals for the new centre and was submitted in response to the first petition. It calls on the Government to support the plans to build a new Velindre Cancer Centre, and was submitted by Natasha Hamilton-Ash with a total of 11,392 signatures. The petition highlights the advantages that a new hospital will bring to patients, stating that it is needed urgently to deliver the necessary improvements to services. They argue that it will be in a more easily accessible location for the vast majority of patients, as well as being able to deliver fit-for-purpose services to an increased number of patients in a modern facility. They have argued that the proposed location, in green space with improved access, will be a positive and will aid patient recovery, due to the natural setting and healing architecture. Overall, the main view that has been strongly expressed by those supporting this petition is the need for a new centre at the earliest opportunity, pointing to the inadequate size and facilities of the existing site. The petitioners call for the Welsh Government to back the current plans and support Velindre NHS Trust to build the centre as quickly as possible. Now, there is significantly more detail that sits behind both of these petitions, but the time available for us requires that I should now draw these opening remarks to a close. I am sure that other Members will have points they wish to make about both sides of this argument. I also hope that the Minister will be able to provide an update for us today on the current position in his response to the debate. The Petitions Committee is aware that there are constraints that prevent him from offering a wider view on the development, given the role that he does have in making final decisions on this proposal. Nevertheless, any further information or clarity on when and how those decisions will be taken would be very welcome to all involved, I am sure. Thank you. Diolch.
Welsh: Diolch. Unwaith eto, ar ran y Pwyllgor Deisebau, hoffwn ddiolch i'r Pwyllgor Busnes am gytuno i drefnu'r ddadl hon. Fel yr un rydym newydd ei chynnal, mae'r ddadl hon hefyd yn seiliedig ar ddwy ddeiseb. Mae'r rhain yn ymwneud â'r cynnig ar gyfer Canolfan Ganser newydd Felindre yng Nghaerdydd. Mae Ymddiriedolaeth GIG Prifysgol Felindre yn cynnig adeiladu canolfan newydd ar dir i'r gogledd o'i safle presennol yn yr Eglwys Newydd, gogledd Caerdydd. Byddai'n cymryd lle ei gyfleusterau presennol, sydd wedi bod yn weithredol ers 60 mlynedd. Mae'r ymddiriedolaeth wedi datgan nad oes gan y ganolfan bresennol gyfleusterau na lle i ddiwallu anghenion y nifer cynyddol o bobl sy'n cael diagnosis o ganser. Eu bwriad ar gyfer yr adeilad newydd yw darparu cyfleusterau modern i drin mwy o gleifion a helpu pobl i fyw'n hwy gyda chanser. Yn amodol ar gymeradwyaeth a chyllid, disgwylir i'r gwaith adeiladu ddechrau yn 2022 a bydd y ganolfan newydd yn weithredol o 2024. Nawr, mae'r cynlluniau wedi wynebu gwrthwynebiad a chefnogaeth sylweddol yn lleol. Derbyniwyd deisebau'n mynegi'r ddau safbwynt. Felly, fe amlinellaf fanylion y ddwy yn fyr yn awr. Cyflwynwyd y ddeiseb gyntaf gan Amelia Thomas ar ran Ymgyrch Achub y Dolydd Gogleddol. Casglodd 5,348 o lofnodion ac mae'n galw am ymchwiliad annibynnol i'r dewis o safle ar gyfer Canolfan Ganser newydd arfaethedig Felindre. Mae'r grŵp y tu ôl i'r ddeiseb hon wedi mynegi nifer o bryderon ynglŷn â'r cynigion. Wrth agor y ddadl hon, nid oes gennyf amser i gyfeirio at bob un ohonynt, ond gellir eu crynhoi'n ddwy brif elfen, ac mae'r ddwy ohonynt yn ymwneud â lleoliad arfaethedig y ganolfan. Yr elfen gyntaf sy'n peri pryder i'r deisebwyr yw colli man gwyrdd a adwaenir yn lleol fel y dolydd gogleddol. Dyma lle mae Ymddiriedolaeth GIG Felindre yn cynnig adeiladu'r ganolfan ganser newydd, yn agos at eu safle presennol. Ymddiriedolaeth GIG Caerdydd a'r Fro sy'n berchen ar y tir ac mae cyngor Caerdydd wedi rhoi caniatâd cynllunio amlinellol o'r blaen ar gyfer tai ar y safle. Mae'r deisebwyr yn mynegi pryder ynglŷn â cholli mannau gwyrdd am resymau ecolegol ac amgylcheddol, yn ogystal ag mewn perthynas â'r effeithiau ar drigolion lleol. Maent hefyd wedi nodi pryderon ynglŷn â llifogydd. Mae'r ail brif bryder yn ymwneud ag ai safle pwrpasol yw'r model cywir ar gyfer gwasanaethau canser yn y dyfodol. Mae'r deisebwyr, yn ogystal â rhai clinigwyr, wedi dadlau y byddai'r ganolfan yn well o'i chydleoli ar safle ysbyty acíwt. Maent yn tynnu sylw at ddatblygiad parhaus triniaethau canser cymhleth, y dywedant eu bod yn golygu bod cydleoli yn fodel hirdymor mwy addas, gyda thriniaethau anlawfeddygol yn cael eu darparu yn yr un lleoliad â gofal acíwt a llawdriniaethau. Yn y pen draw, mae'r deisebwyr wedi galw am i'r cynnig fod yn destun adolygiad clinigol annibynnol cyn i Lywodraeth Cymru wneud penderfyniad ynglŷn ag a ddylid cefnogi'r achos busnes dros y ganolfan newydd. Rwy'n symud yn awr at yr ail ddeiseb. Mae hon yn cefnogi'r cynigion ar gyfer y ganolfan newydd ac fe'i cyflwynwyd mewn ymateb i'r ddeiseb gyntaf. Mae'n galw ar y Llywodraeth i gefnogi'r cynlluniau i adeiladu Canolfan Ganser newydd Felindre, ac fe'i cyflwynwyd gan Natasha Hamilton-Ash gyda chyfanswm o 11,392 o lofnodion. Mae'r ddeiseb yn tynnu sylw at y manteision y bydd ysbyty newydd yn eu cynnig i gleifion, gan ddweud bod ei angen ar frys i gyflawni'r gwelliannau angenrheidiol i wasanaethau. Maent yn dadlau y bydd mewn lleoliad haws ei gyrraedd ar gyfer y mwyafrif llethol o gleifion, yn ogystal â gallu darparu gwasanaethau addas i'r diben i nifer gynyddol o gleifion mewn cyfleuster modern. Maent wedi dadlau y bydd y lleoliad arfaethedig, mewn man gwyrdd gyda gwell mynediad, yn ffactor cadarnhaol ac y bydd yn helpu cleifion i wella, oherwydd y lleoliad naturiol a'r bensaernïaeth iachaol. Yn gyffredinol, y brif farn a fynegwyd yn gryf gan y rhai sy'n cefnogi'r ddeiseb hon yw'r angen am ganolfan newydd cyn gynted â phosibl, gan dynnu sylw at gyfleusterau a maint annigonol y safle presennol. Mae'r deisebwyr yn galw ar Lywodraeth Cymru i gefnogi'r cynlluniau presennol a chefnogi Ymddiriedolaeth GIG Felindre i adeiladu'r ganolfan cyn gynted â phosibl. Nawr, ceir llawer mwy o fanylion yn sail i'r ddwy ddeiseb, ond mae'r amser sydd ar gael inni yn mynnu y dylwn dynnu'r sylwadau agoriadol hyn i ben yn awr. Rwy'n siŵr y bydd gan Aelodau eraill bwyntiau y maent am eu gwneud am ddwy ochr y ddadl hon. Rwy'n gobeithio hefyd y bydd y Gweinidog yn gallu rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf inni heddiw am y sefyllfa bresennol yn ei ymateb i'r ddadl. Mae'r Pwyllgor Deisebau yn ymwybodol fod cyfyngiadau'n ei atal rhag cynnig barn ehangach ar y datblygiad, o ystyried ei rôl yn gwneud penderfyniadau terfynol ar y cynnig hwn. Serch hynny, rwy'n siŵr y byddai pawb sy'n gysylltiedig â hyn yn croesawu unrhyw wybodaeth neu eglurder pellach ynglŷn â pha bryd a sut y gwneir y penderfyniadau hynny. Diolch.