English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, and may I also thank the Deputy Minister for Housing and Local Government for her statement on Remembrance Day and supporting our armed forces, wherever they may be? Of course, in remembering the sacrifice of those lost, as the Deputy Minister has already mentioned, we also remember the suffering of those who have survived, and we all, of course, think of our own family members who have been involved in conflict. But, as I am so much older than many people who have spoken already, my grandfather fought in the battle of the Somme in the first world war, and, incredibly, he survived - or I wouldn't be here, of course - but survived facing great suffering until his untimely death, when I was a very young boy. So, of course, we remember the sacrifice of those lost, but we also remember the suffering of those who survived - suffering that goes on to this very day. And, of course, you mentioned in your statement the health impacts, and the mental health impacts specifically, and looked at the broad range of work happening with various organisations. But, of course, veterans and members of our armed forces have seen appalling things and it's very difficult to cope with that and they need ongoing support. We need a substantial improvement in our mental health care across the board, because, as doctors and nurses working in the health service, we're facing an increasing wave of mental health challenges, and, with veterans being at a high risk of being among those thousands of people who are suffering, they're not all diagnosed as of yet, of course. The health committee in this Senedd produced a report last year on suicide, and, of course, one of the high-risk groups for suicide are veterans. And I see what's happening in terms of all of these organisations, but, naturally, there are people who fall between the cracks between the various organisations, what everyone is doing and so on. Essentially, what we want to know is what is the Government going to do to ensure that there is ongoing consistent funding, particularly of those charitable organisations working in our communities that provide mental health support across the board, as well as those organisations that you've named here who provide support for veterans. There are other charitable organisations too that are doing laudable work and they would be doing more of that work if they were resourced to the proper extent. That is, more resources, and that resource provided on an ongoing basis and in the longer term - the kind of thing we're always asking the Government to provide. And the only other question I have is that when someone who is a veteran returns and comes into contact with our health service, then, on occasion, there is a gap in their medical records. It isn't always possible to get hold of any sort of information about their medical history whilst they were serving in the armed forces, and when we see them as doctors and nurses out in the community, then there's no information about any former illnesses that they may have suffered. So, repeated demands have been made, and there are changes happening, but, again, there are some examples when that information simply isn't available to the health service, and that information relates to the time they spent in the armed forces, and that's where the information remains. I would hope that there would be some means of transferring that information, that necessary information, about the state of our veterans' health to the proper authorities who look after them now. Thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd, ac allaf i hefyd ddiolch i'r Dirprwy Weinidog dros Dai a Llywodraeth Leol am ei datganiad ar Ddydd y Cofio, a'r gefnogaeth i'n lluoedd arfog ni, lle bynnag y bo nhw? Ac, wrth gwrs, wrth gofio aberth y rhai a gollwyd, fel mae'r Dirprwy Weinidog eisoes wedi cyfeirio ato, rydym ni hefyd yn cofio dioddefaint y rhai sydd wedi goroesi, a gan ein bod ni i gyd yn cofio am aelodau o'n teuluoedd sydd wedi bod mewn rhyfeloedd, a gan fy mod i gymaint yn hŷn na'r rhelyw sydd wedi siarad eisoes, bu fy nhaid yn ymladd ym mrwydr y Somme yn y rhyfel byd cyntaf yn 1916 ac, yn rhyfeddol, goroesi - neu fuaswn i ddim yma, yn naturiol - ond goroesi mewn cryn ddioddefaint byth wedyn tan ei farwolaeth cynamserol, yn wir, pan oeddwn i'n fachgen bach iawn. Felly, ie, rydym ni'n cofio aberth y rhai a gollwyd, ond hefyd rydym ni'n cofio am ddioddefaint y rhai a wnaeth oroesi - dioddefaint sydd yn parhau heddiw. Ac, wrth gwrs, dyna un o'r pethau - rydych chi'n sôn yn eich datganiad am sgil-effeithiau iechyd, yn naturiol, a sgil-effeithiau iechyd meddwl yn benodol, ac yn olrhain yr ystod eang o waith sydd yn mynd ymlaen gyda gwahanol fudiadau. Ond, wrth gwrs, mae aelodau a chyn-aelodau ein lluoedd arfog ni wedi gweld pethau erchyll, ac mae'n anodd iawn byth i ymdopi efo hynna, ac mae eisiau cefnogaeth wastadol. Mae angen cynnydd sylfaenol yn ein darpariaeth gwasanaethau iechyd meddwl ni ar draws y bwrdd, a dweud y gwir, achos rydym ni'n wynebu fel meddygon a'r sawl - nyrsys - sydd yn gweithio yn y gwasanaeth iechyd ton gynyddol o heriau iechyd meddwl, a gyda chyn-aelodau o'n lluoedd arfog ni gyda risg uchel o fod ymhlith y miloedd yna sydd yn dioddef, dydyn ni ddim i gyd yn eu hadnabod nhw eto. Bu i'r pwyllgor iechyd yn y Senedd yma gynhyrchu adroddiad y llynedd ynglŷn â hunanladdiad ac, wrth gwrs, un o'r grwpiau â risg uchel gogyfer hunanladdiad ydy cyn-aelodau o'n lluoedd arfog ni. Dwi'n gweld beth sy'n mynd ymlaen ynglŷn â'r holl fudiadau ond, wrth gwrs, yn naturiol, mae yna bobl sydd yn cwympo rhwng bob math o fylchau rhwng gwahanol fudiadau, beth mae pawb yn ei wneud, ac ati. Wedyn, yn y bôn, beth rydym ni eisiau gwybod ydy beth mae'r Llywodraeth yn mynd i'w wneud i wneud yn siŵr bod yna ariannu cyson, yn enwedig o'n mudiadau elusennol ni sy'n gweithio yn ein cymunedau ni, sydd yn darparu cefnogaeth iechyd meddwl ar draws y bwrdd, yn ogystal â'r mudiadau yna rydych chi wedi eu henwi yn fan hyn sydd yn darparu cefnogaeth i'r sawl sydd wedi bod yn gyn-aelodau o'n lluoedd arfog ni. Mae yna fudiadau eraill hefyd - elusennol - sydd yna yn gwneud gwaith clodwiw, ac buaswn nhw'n gwneud rhagor o waith clodwiw pe bae nhw'n cael eu hadnoddi i'r graddau cywir, felly. Hynny yw, mwy o adnodd, ac yn gyson, ac yn dymor hir - y math o heriau rydym ni wastad yn gofyn i'r Llywodraeth i'w gwneud. A'r unig gwestiwn arall sydd gyda fi ydy pan fo rhywun sydd wedi bod yn aelod o'n lluoedd arfog ni yn dod nôl allan ac yn dod i gysylltiad efo'n gwasanaeth iechyd, weithiau mae yna gagendor yn eu cofnodion meddygol nhw. Hynny yw, nid yw'n bosib cael gafael weithiau mewn unrhyw fath o wybodaeth o'u hanes meddygol nhw tra roedden nhw yn gwasanaethu yn y lluoedd arfog, ac eto pan ydym ni'n eu gweld nhw fel meddygon a nyrsys allan yn y gymuned, does dim gwybodaeth o'u cyn salwch nhw gyda ni o gwbl. Mae yna alw a galw wedi bod, ac mae yna newidiadau yn digwydd, i fod yn deg, ond eto mae yna rai esiamplau pan nad yw'r wybodaeth gan y gwasanaeth iechyd y dyddiau yma, ac mae'r wybodaeth yna yn deillio o'r amser pan oedden nhw yn y lluoedd arfog, ac yno mae'r wybodaeth yna'n aros. Buaswn i'n gobeithio bod yna ryw fath o ffordd o allu trosglwyddo'r wybodaeth yna, y wybodaeth angenrheidiol, ynglŷn â chyflwr iechyd ein pobl ni i'r awdurdodau iawn rŵan sydd yn edrych ar eu holau nhw y dyddiau yma. Diolch yn fawr iawn ichi.