English: Diolch. Each November, as we pause for Remembrance Sunday and Armistice Day, we are reminded of the tremendous bravery and sacrifices of our past and present armed forces and their families. It's a testament to that service and sacrifice that the motion before us was tabled with cross-party support and it's right that we collectively reflect and recognise our armed forces communities here today on Armistice Day. I'm pleased to be able to respond on behalf of the Welsh Government and it's a privilege to lead on our work to support those who have served and continue to serve in Wales. Remembrance this year takes place under very different circumstances. At a time when everyone in Wales is being asked to make sacrifices, we remember the generations before us who made sacrifices - many the ultimate sacrifice - to keep us safe. The Royal British Legion led the campaign to encourage people to put poppies in their window and to join in with a collective act of remembrance marking the two-minute silence on our doorsteps. Local and national media have carried many superb stories of how people and communities have found safe and innovative ways to remember and also continue to raise funds for the poppy appeal. When flicking through social media, I was moved to tears to spot a familiar figure, albeit in a face covering, in the background of a slimmed-down service in Connah's Quay, behind the Member for Alyn and Deeside. And I thank my colleague for his kind tribute to my great-uncle Tommy Oldfield, now aged 94, and a proud veteran of the D-day landings. Many of us here today also took the opportunity to mark the occasion appropriately in our own communities, and I was honoured to attend a small socially distanced service in Mold, outside St Mary's church, as well as paying my respects safely and separately in Holywell, Flint and Northop Hall. Deputy Presiding Officer, it's right that we remember the scale and devastation that can be caused by conflict. World war two alone was one of the deadliest military conflicts in history that also saw many civilian lives cut short. The courageous sacrifice of those who fought for our freedom and gave their lives for our country must not be forgotten. This year, we've seen significant anniversaries. Whilst they may have been marked differently due to COVID-19, it by no means diminished our appreciation, recognition and respect. We commemorated the eightieth anniversary of the battle of Britain and we also celebrated the seventy-fifth anniversaries of VE Day and VJ Day. This year I was honoured and privileged to speak with veterans of the second world war and was moved and inspired by their experiences. One of these was Mr Ronald Jones. Despite injuries during the French invasion, Mr Jones, an ex-sergeant from the Second Platoon 17th Field Company of the Royal Engineers, bravely returned to operations on two separate occasions. Many of us will be aware of other similar remarkable stories, and we've heard those shared in contributions today - memories that should and must be shared and preserved for generations to come. We are rightly proud of that remarkable generation that came before us, and I am proud of all that we are doing today in Wales to support our veterans and wider armed forces community, working together in common cause, through both the armed forces expert group and the cross-party group, collectively providing a voice for the armed force community. Our annual report sets out the breadth of support available and the collaborative progress we have made, from the continued support of £700,000 a year for Veterans NHS Wales; providing £120,000 to tackle loneliness and social isolation, funding that has enabled Blesma to establish its brunch and digital inclusion project; championing the Supporting Service Children in Education, SSCE Cymru programme, which, in collaboration with the army in Wales, secured covenant trust funding for four regional school liaison officers; and I was pleased to be able to confirm an additional £275,000 per year for two years from 2021 to enable the excellent and instrumental armed forces liaison officers to continue in their roles. We continue to meet and work with our key stakeholders collectively, considering and resolving any issues that are identified. Working alongside the UK Government, we are supporting and participating in the veterans railcard scheme, enabling veterans and their family members to receive discounted travel across the UK. We will always strive to go further in our support for those who have served and continue to serve and their families. That's why the Welsh Government has now introduced the Great Place to Work for Veterans initiative within Government here, recognising the skills and abilities veterans bring to the workplace. On 30 November, I will be launching our 'Capitalising on Military Family Talent' document. Created in partnership with the Scottish Government and Business in the Community Cymru, the document is aimed at spouses and partners of serving personnel and sets out available employer support. Newly formed action groups have been set up to address matters relating to employment, transition, information and awareness, and finance, following our comprehensive armed forces scoping exercise. The groups are already meeting and making progress and include representatives from organisations that support veterans and their families. Whilst the remembrance period naturally offers the chance to pay tribute to past service, it would be remiss of me not to take the opportunity today to pay tribute to current members of our armed services, who this year have stepped up and stepped in to support our communities and our country as we faced the challenges of the coronavirus pandemic. Their assistance has been integral to supporting our NHS and the most vulnerable in our communities by providing vital expertise, knowledge and skills to help tackle COVID-19, but we know that their contribution goes much further, and this Government recognises not simply the primary role our armed forces play, but the broader social and economic benefits they bring to the communities in which they're situated. We welcome the establishment of Academi Heddwch Cymru, and we should always strive for peaceful resolutions and recognise the role our armed forces have played in peacekeeping operations around the world. Peace, like progress, is not inevitable. We've come so far in progressing our work in this area and, by continuing to work in partnership in Wales, we will build on our support for those who have served and those who continue to serve. We will not forget, we will remember, and we will always support our armed forces community. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch. Bob mis Tachwedd, wrth inni oedi ar gyfer Sul y Cofio a Diwrnod y Cadoediad, cawn ein hatgoffa o ddewrder ac aberth aruthrol ein lluoedd arfog blaenorol a phresennol ynghyd â'u teuluoedd. Mae'n dyst i'r gwasanaeth a'r aberth hwnnw fod y cynnig sydd ger ein bron wedi'i gyflwyno gyda chefnogaeth drawsbleidiol ac mae'n iawn ein bod gyda'n gilydd yn cofio ac yn cydnabod cymunedau ein lluoedd arfog yma heddiw ar Ddiwrnod y Cadoediad. Rwy'n falch o allu ymateb ar ran Llywodraeth Cymru ac mae'n fraint cael arwain ar ein gwaith i gefnogi'r rhai sydd wedi gwasanaethu ac sy'n parhau i wasanaethu yng Nghymru. Cynhelir digwyddiadau'r cofio eleni o dan amgylchiadau gwahanol iawn. Ar adeg pan ofynnir i bawb yng Nghymru aberthu, cofiwn y cenedlaethau o'n blaenau a aberthodd - yr aberth eithaf yn achos llawer ohonynt - i'n cadw'n ddiogel. Arweiniodd y Lleng Brydeinig Frenhinol yr ymgyrch i annog pobl i roi pabi yn eu ffenestri ac ymuno â gweithred goffa gyfunol i nodi'r ddwy funud o ddistawrwydd ar garreg ein drws. Mae'r cyfryngau lleol a chenedlaethol wedi darlledu llawer o straeon gwych ynglŷn â sut y mae pobl a chymunedau wedi dod o hyd i ffyrdd diogel ac arloesol o gofio a pharhau i godi arian ar gyfer apêl y pabi. Wrth fwrw golwg ar y cyfryngau cymdeithasol, bu bron i mi grio wrth weld ffigur cyfarwydd, mewn gorchudd wyneb, yn y cefndir mewn gwasanaeth llai na'r arfer yng Nghei Connah, y tu ôl i'r Aelod dros Alun a Glannau Dyfrdwy. A diolch i fy nghyd-Aelod am ei deyrnged garedig i fy hen ewythr Tommy Oldfield, sydd bellach yn 94 oed, ac yn un o gyn-filwyr balch glaniadau D-day. Manteisiodd llawer ohonom yma heddiw hefyd ar y cyfle i nodi'r achlysur yn briodol yn ein cymunedau ein hunain, a chefais y fraint o fynychu gwasanaeth bach gan gadw pellter cymdeithasol yn yr Wyddgrug, y tu allan i eglwys y Santes Fair, yn ogystal â thalu teyrnged yn ddiogel ac ar wahân yn Neuadd Treffynnon, y Fflint a Llaneurgain. Ddirprwy Lywydd, mae'n iawn ein bod yn cofio maint y dinistr y gall rhyfel ei achosi. Roedd yr ail ryfel byd ei hun yn un o'r rhyfeloedd mwyaf angheuol mewn hanes, a chollodd llawer o pobl gyffredin eu bywydau hefyd. Ni ddylid anghofio aberth dewr y rhai a ymladdodd dros ein rhyddid ac a roddodd eu bywydau dros ein gwlad. Eleni, rydym wedi coffáu digwyddiadau arwyddocaol. Er eu bod efallai wedi'u nodi mewn ffordd wahanol oherwydd COVID-19, ni wnaeth leihau ein gwerthfawrogiad, ein cydnabyddiaeth a'n parch mewn unrhyw fodd. Buom yn nodi 80 mlynedd ers brwydr Prydain a dathlwyd 75 mlynedd ers Diwrnod VE a Diwrnod VJ hefyd. Eleni cefais y fraint o siarad â chyn-filwyr o'r ail ryfel byd a chefais fy nghyffwrdd a fy ysbrydoli gan eu profiadau. Un o'r rhain oedd Mr Ronald Jones. Er gwaethaf anafiadau yn ystod yr ymosodiad ar Ffrainc, dychwelodd Mr Jones, cyn-sarjant o Ail Blatŵn 17eg Cwmni Maes y Peirianwyr Brenhinol, yn ddewr i faes y gad ar ddau achlysur gwahanol. Bydd llawer ohonom yn ymwybodol o straeon rhyfeddol eraill tebyg, ac rydym wedi clywed y rheini'n cael eu rhannu mewn cyfraniadau heddiw - atgofion y dylid eu rhannu a'u cadw am genedlaethau i ddod. Rydym yn falch iawn o'r genhedlaeth hynod honno a ddaeth o'n blaenau, ac rwy'n falch o'r cyfan a wnawn heddiw yng Nghymru i gefnogi ein cyn-filwyr a chymuned ehangach y lluoedd arfog, gan gydweithio tuag at achos cyffredin, drwy grŵp arbenigol y lluoedd arfog a'r grŵp trawsbleidiol, gan fynd ati ar y cyd i roi llais i gymuned y lluoedd arfog. Mae ein hadroddiad blynyddol yn nodi ehangder y cymorth sydd ar gael a'r cynnydd cydweithredol rydym wedi'i wneud, o'r gefnogaeth barhaus o £700,000 y flwyddyn i GIG Cymru i Gyn-filwyr; darparu £120,000 i fynd i'r afael ag unigrwydd ac unigedd cymdeithasol, cyllid sydd wedi galluogi Blesma i sefydlu eu prosiect brecinio a chynhwysiant digidol; hyrwyddo rhaglen Cefnogi Addysg Plant y Lluoedd Arfog, SSCE Cymru, a sicrhaodd gyllid ymddiriedolaeth y cyfamod mewn cydweithrediad â'r fyddin yng Nghymru ar gyfer pedwar swyddog cyswllt ysgolion rhanbarthol; ac roeddwn yn falch o allu cadarnhau £275,000 ychwanegol y flwyddyn am ddwy flynedd o 2021 ymlaen er mwyn galluogi swyddogion cyswllt rhagorol a gweithredol y lluoedd arfog i barhau yn eu rolau. Rydym yn parhau i gyfarfod a gweithio gyda'n rhanddeiliaid allweddol gyda'i gilydd, gan ystyried a datrys unrhyw faterion a nodir. Gan weithio ochr yn ochr â Llywodraeth y DU, rydym yn cefnogi ac yn cymryd rhan yn y cynllun cerdyn rheilffordd i gyn-filwyr, i alluogi cyn-filwyr ac aelodau o'u teuluoedd i deithio am bris gostyngol ar draws y DU. Byddwn bob amser yn ymdrechu i fynd ymhellach yn ein cefnogaeth i'r rhai sydd wedi gwasanaethu ac sy'n parhau i wasanaethu a'u teuluoedd. Dyna pam y mae Llywodraeth Cymru bellach wedi cyflwyno'r fenter Great Place to Work for Veterans o fewn y Llywodraeth yma, i gydnabod y sgiliau a'r galluoedd y mae cyn-filwyr yn eu cynnig i'r gweithle. Ar 30 Tachwedd, byddaf yn lansio ein dogfen 'Manteisio ar Dalent Filwrol'. Wedi'i chreu mewn partneriaeth â Llywodraeth yr Alban a Busnes yn y Gymuned Cymru, mae'r ddogfen wedi'i hanelu at wŷr a gwragedd priod a phartneriaid personél sy'n gwasanaethu ac mae'n nodi'r cymorth sydd ar gael i gyflogwyr. Sefydlwyd grwpiau gweithredu newydd i fynd i'r afael â materion yn ymwneud â chyflogaeth, pontio, gwybodaeth ac ymwybyddiaeth, a chyllid, yn dilyn ein hymarfer cwmpasu cynhwysfawr ar y lluoedd arfog. Mae'r grwpiau eisoes yn cyfarfod ac yn gwneud cynnydd ac yn cynnwys cynrychiolwyr o sefydliadau sy'n cefnogi cyn-filwyr a'u teuluoedd. Er bod cyfnod y cofio yn naturiol yn cynnig cyfle i dalu teyrnged i wasanaeth blaenorol, byddai'n esgeulus ohonof i beidio â manteisio ar y cyfle heddiw i dalu teyrnged i aelodau presennol ein lluoedd arfog, sydd wedi camu i'r adwy eleni i gefnogi ein cymunedau a'n gwlad wrth inni wynebu heriau'r pandemig coronafeirws. Mae eu cymorth wedi bod yn ganolog i gefnogi ein GIG a'r rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymunedau drwy ddarparu arbenigedd, gwybodaeth a sgiliau hanfodol i helpu i fynd i'r afael â COVID-19, ond gwyddom fod eu cyfraniad yn mynd yn llawer pellach, ac mae'r Llywodraeth hon yn cydnabod nid yn unig y rôl flaenllaw y mae ein lluoedd arfog yn ei chwarae, ond y manteision cymdeithasol ac economaidd ehangach a roddant i'r cymunedau lle maent wedi'u lleoli. Rydym yn croesawu sefydlu Academi Heddwch Cymru, a dylem bob amser ymdrechu i sicrhau atebion heddychlon a chydnabod y rôl y mae ein lluoedd arfog wedi'i chwarae mewn gweithrediadau i gadw'r heddwch ledled y byd. Fel cynnydd, nid yw heddwch yn anochel. Rydym wedi dod mor bell wrth ddatblygu ein gwaith yn y maes hwn a thrwy barhau i weithio mewn partneriaeth yng Nghymru, byddwn yn adeiladu ar ein cefnogaeth i'r rhai sydd wedi gwasanaethu a'r rhai sy'n parhau i wasanaethu. Ni fyddwn yn anghofio, byddwn yn cofio, a byddwn bob amser yn cefnogi cymuned ein lluoedd arfog. Diolch yn fawr.