English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and I speak as Plaid Cymru shadow Secretary for health, but I speak also as a representative of a constituency in the Betsi Cadwaladr region, as do other Members here, and I'm sure I'm speaking on behalf of many of those when I say that communication from constituents, my contact with constituents, show beyond any doubt the strain on that particular health board and the difficulties that health board is having in delivering the services that we expect. It's over two years now since Betsi Cadwladr was placed in special measures. We know what we expect when a health board is placed in special measures: we expect improvements. We expect performance to improve. But whilst not for one second doubting the Government's aspiration to improve performance and managers' desire to turn the corner, whilst paying the sincerest possible tribute to the staff who work so hard on the front line, there is far too much evidence, I'm afraid, that this is a health board that continues to face terrible problems. That's not to ignore those things that have been done well within Betsi Cadwaladr, and I'm very grateful to the chief executive for contacting me and other Members yesterday, emphasising those areas where the board is performing well, but mental health workers tell me how difficult it is for them to respond to the needs of the people of north Wales, and that includes child and adolescent mental health. Yesterday, I mentioned a patient who couldn't get an acute mental health bed and had to be transported overnight to the south-east of England. Ophthalmic care is clearly under strain according to my inbox. The shortage of GPs is critical. When they're not extracting teeth, dentists are pulling their hair out because of the strain that they are facing. Orthopaedics continues to be a very grave problem. A consistent flow of patients on waiting lists are coming to see me. They may be waiting for a hip or a knee in order to ensure that they can live vibrant, healthy lives, and it is quite unacceptable that they are told that waiting times for emergency surgery in some cases is 106 weeks. We know from the experiences of last winter when the capacity for orthopaedic surgery was cut - because of winter pressures, so they told us - then the situation has got worse in terms of waiting lists. Waiting over two years for emergency treatment for a new hip is scandalous. There is no other word to describe it. So, we welcome the motion. We will reject the Labour Party amendment because I'm afraid I am not willing to note the 'significant support provided by the Welsh Government' to the board 'to work to stabilise and recover its position', because that suggests that they are providing sufficient support. That clearly isn't the case. Support takes a number of forms, of course - not just financial support. I want the board also to have support in terms of a Government that is far more innovative in its attitude to delivery of healthcare in Wales, which is truly pushing the integration agenda in order to enable care and health services to work together for example. Turning to our own amendments, you'll not be surprised to see me introducing an amendment that focuses on the workforce and the need to train more professionals for the health workforce. I hope I can rely on the support of all parties. There's nothing contentious in saying that we will -
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, ac rydw i'n siarad fel Ysgrifennydd cysgodol Plaid Cymru dros iechyd, ond rydw i'n siarad hefyd, fel nifer sylweddol o Aelodau eraill yma, fel cynrychiolydd etholaeth sydd yn rhanbarth Betsi Cadwaladr, ac rydw i'n siŵr fy mod i'n siarad ar ran sawl un o'r rheini pan rydw i'n dweud bod cyfathrebiaeth gan etholwyr, bod fy nghyswllt i efo etholwyr, yn dangos tu hwnt i amheuaeth y straen sydd ar y bwrdd hwnnw a thrafferthion y bwrdd hwnnw i ddelifro'r gwasanaeth iechyd yr ydym ni ei ddisgwyl ar hyn o bryd. Mae yna dros ddwy flynedd erbyn hyn ers i Betsi Cadwaladr gael ei roi mewn mesurau arbennig. Rydym ni'n gwybod beth yr ydym ni'n ei ddisgwyl pan fydd bwrdd yn mynd i fesurau arbennig: rydym ni'n disgwyl gwelliant. Rydym ni'n disgwyl bod perfformiad yn gwella. Ond tra ddim am eiliad yn amau dymuniad y Llywodraeth i wella perfformiad, tra ddim yn amau dymuniad rheolwyr i droi cornel, a thra yn talu'r deyrnged fwyaf diffuant a allaf i i'r staff sy'n gweithio mor galed ar y rheng flaen, mae yna lawer gormod o dystiolaeth, mae gen i ofn, fod hwn yn fwrdd iechyd sy'n dal i wynebu problemau affwysol. Nid ydy hynny i anwybyddu'r pethau yna sy'n cael eu gwneud yn dda o fewn Betsi Cadwaladr, ac rydw i'n ddiolchgar iawn i'r prif weithredwr am gysylltu efo fi ac Aelodau eraill ddoe yn pwysleisio'r ardaloedd hynny o waith lle mae'r bwrdd yn gwneud yn dda. Ond mae gweithwyr iechyd meddwl yn dweud wrthyf i mor anodd ydy hi iddyn nhw i ateb gofynion pobl y gogledd - a hynny'n cynnwys gofal i blant a phobl ifanc. Ddoe, mi wnes i sôn yn y Siambr yma am glaf yn methu cael gwely acíwt iechyd meddwl, ac yn gorfod cael ei gludo dros nos i dde-ddwyrain Lloegr. Mae gofal ophthalmig yn amlwg o dan straen yn ôl fy inbox fi. Mae diffyg meddygon teulu yn argyfwng. Pan nad ydynt yn tynnu dannedd, mae deintyddion yn tynnu'r gwallt o'u pennau oherwydd y straen maen nhw'n ei wynebu ar hyn o bryd. Mae orthopaedics yn parhau yn broblem ddifrifol iawn, iawn. Mae llif cyson o gleifion ar restrau aros yn dod i'm weld i, efallai'n aros am glun neu ben-glin er mwyn gwneud yn siŵr eu bod nhw'n gallu parhau i fyw bywyd bywiog ac iach. Ac mae'n gwbl annerbyniol eu bod nhw'n cael clywed bod amseroedd aros am lawdriniaeth frys mewn rhai achosion yn 106 o wythnosau. Rydym ni'n gwybod, ar ôl profiad y gaeaf diwethaf, pan oedd capasiti llawdriniaethau orthopaedig yn cael ei dorri - oherwydd pwysau'r gaeaf, medden nhw wrthym ni - mae hi wedi mynd yn waeth ar y rhestrau aros. Mae aros dros ddwy flynedd am driniaeth frys i gael clun newydd yn sgandal. Nid oes yna ddim gair arall i'w ddisgrifio. Felly, rydym ni'n croesawu'r cynnig. Mi wrthodom ni welliant y Blaid Lafur achos, mae'n ddrwg gen i, ond nid ydw i'n fodlon nodi'r 'cymorth sylweddol y mae Llywodraeth Cymru yn ei roi' i'r bwrdd 'weithio i sefydlogi ac adfer ei sefyllfa', achos mae hynny'n awgrymu eu bod nhw'n rhoi cymorth digonol. Ac nid yw hynny, yn amlwg, ddim yn wir. Mae cymorth yn cymryd sawl ffurf, wrth gwrs - nid dim ond cymorth ariannol. Rydw i eisiau i'r bwrdd elwa o gymorth ar ffurf Llywodraeth sy'n bod yn llawer mwy arloesol yn ei hagwedd at delivery gofal iechyd yng Nghymru, sydd wir yn gwthio'r agenda integreiddio er mwyn galluogi gwasanaethau iechyd a gofal i weithio efo'i gilydd, er enghraifft. Yn troi at ein gwelliant ni, ni fyddwch chi'n synnu i fy ngweld i'n cyflwyno gwelliant sydd â ffocws ar y gweithlu a'r angen i hyfforddi mwy o bobl ar gyfer y gweithlu iechyd. Rydw i'n gobeithio y gallaf i ddibynu ar gefnogaeth pob plaid. Nid oes unrhyw beth dadleuol mewn dweud y bydd angen -