techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yes, they are working exceptionally hard and have done so not only over the past 18 months, but in light of warnings about a lack of capacity in previous years. Now, six years ago, the Royal College of General Practitioners carried out a survey of GPs in Wrexham and a third of them said that they intended to leave the profession within five years. Six years later, that has come to pass, so do you regret that you failed to take sufficient action at that point, given the warnings on the loss of doctors in the Wrexham area, and what are you doing do now to put that right?
Welsh: Yn iawn, maen nhw'n gweithio'n eithriadol o galed ac wedi gweithio'n eithriadol o galed nid dim ond dros y 18 mis diwethaf, ond yn wyneb rhybuddion ynglŷn â diffyg capasiti yn y blynyddoedd cyn hynny. Nawr, chwe blynedd yn ôl, mi wnaeth Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu arolwg o feddygon teulu yn Wrecsam pan ddywedodd traean ohonyn nhw eu bod nhw'n bwriadu gadael y proffesiwn o fewn pum mlynedd. Chwe blynedd yn ddiweddarach, wrth gwrs, mae hynny wedi'i wireddu, felly ydych chi'n difaru ichi fethu â gweithredu'n ddigonol yr adeg honno, yn wyneb y rhybuddion ynglŷn â cholli doctoriaid yn ardal Wrecsam, a beth ŷch chi'n ei wneud nawr i wneud yn iawn am hynny?
English: Well, at the current time, Llywydd, 770 GPs are working in north Wales and eight posts are vacant. So, I just don't accept what the Member says. Over the entire year, 29 posts have been advertised in the north. The number of people training in this field in north Wales has increased over the years, and next year 42 people will come into the profession in north Wales, more than in any year in the past, to be trained as GPs north Wales. Of course there is more to do; we want to expand the primary care teams, physiotherapists, pharmacists, paramedics and so on, to do more in terms of helping people in north Wales to receive the care and the services that they want to see. But there are people working exceptionally hard now; they're working with us to prepare for those things that are going to assist people to do all of that in future in north Wales.
Welsh: Wel, ar y foment bresennol, Llywydd, mae 770 o feddygon teulu yn gweithio yng ngogledd Cymru ac mae wyth swydd yn wag. So, dwi jest ddim yn derbyn beth mae'r Aelod yn ei ddweud. Dros y flwyddyn i gyd, mae 29 o swyddi wedi cael eu hysbysebu yn y gogledd. Mae nifer y bobl sy'n hyfforddi yn y maes yn y gogledd wedi cynyddu dros y blynyddoedd, a'r flwyddyn nesaf bydd 42 o bobl yn dod i'r gogledd, mwy nag mewn unrhyw flwyddyn yn y gorffennol, i gael eu hyfforddi fel meddygon teulu yn y gogledd. Wrth gwrs, mae mwy i'w wneud; dŷn ni eisiau ehangu'r timau gofal sylfaenol, ffisiotherapyddion, fferyllwyr, parafeddygwyr ac yn y blaen, i wneud mwy o ran helpu pobl yng ngogledd Cymru i gael y gwasanaethau maen nhw eisiau eu gweld. Ond mae'r bobl sy'n gweithio'n galed nawr yn gweithio'n galed gyda ni i baratoi am bethau sy'n mynd i fod yn helpu pobl i wneud hynny yn y dyfodol ac yng ngogledd Cymru hefyd.
English: First Minister, according to the community health council, people in parts of Wales are facing a crisis of access to GPs. The Betsi health board estimates that in the local practices it manages demand for appointments has increased by up to 20 per cent, so of course this is exerting real pressure now on our front-line GPs, with them consulting more than ever whilst also using the phone to treat and serve our most vulnerable people. In Wales, however, this problem has its roots elsewhere. Under the capitation allowance in England, practices cannot have more than 2,000 patients per doctor. With an ageing population of 65-plus, this number is then reduced further to 1,750 patients. However, in Wales, the Welsh Government allows an unrestricted number of patients per doctor. Your regulations also pay no attention to the number of patients over the age of 65. According to the July 2021 GP practice analysis produced by the shared services partnership, at one of my surgeries locally, with two registered doctors, there are 6,072 registered patients. To address waiting times, and then acknowledging the realities of modern life in England after the 2015 election of the UK Conservative Government, they amended the working hours of general practice to include two evenings to 8 p.m. plus a Saturday morning. So, you haven't taken those changes on board.
Welsh: Prif Weinidog, yn ôl y cyngor iechyd cymuned, mae pobl mewn rhannau o Gymru yn wynebu argyfwng o ran mynediad at feddygon teulu. Mae bwrdd iechyd Betsi yn amcangyfrif bod y galw am apwyntiadau wedi cynyddu hyd at 20 y cant yn y meddygfeydd lleol y mae'n eu rheoli, felly wrth gwrs mae hyn yn rhoi pwysau gwirioneddol erbyn hyn ar ein meddygon teulu rheng flaen, wrth iddyn nhw ymgynghori yn fwy nag erioed gan ddefnyddio'r ffôn hefyd i drin a gwasanaethu ein pobl fwyaf agored i niwed. Yng Nghymru, fodd bynnag, mae gwreiddiau'r broblem hon mewn mannau eraill. O dan y lwfans y pen yn Lloegr, ni all meddygfeydd fod â mwy na 2,000 o gleifion i bob meddyg. Gyda phoblogaeth sy'n heneiddio o 65 neu hŷn, mae'r nifer hwn yn lleihau ymhellach wedyn i 1,750 o gleifion. Fodd bynnag, yng Nghymru, mae Llywodraeth Cymru yn caniatáu nifer diddiwedd o gleifion i bob meddyg. Nid yw eich rheoliadau yn rhoi unrhyw sylw ychwaith i nifer y cleifion dros 65 oed. Yn ôl dadansoddiad meddygfeydd mis Gorffennaf 2021 a luniwyd gan y bartneriaeth cydwasanaethau, yn un o fy meddygfeydd yn lleol, sydd â dau feddyg cofrestredig, ceir 6,072 o gleifion cofrestredig. Er mwyn mynd i'r afael ag amseroedd aros, ac yna cydnabod realiti bywyd modern yn Lloegr ar ôl etholiad Llywodraeth Geidwadol y DU yn 2015, fe wnaethon nhw ddiwygio oriau gwaith ymarfer cyffredinol i gynnwys dwy noson tan 8 p.m. yn ogystal â bore Sadwrn. Felly, nid ydych chi wedi ystyried y newidiadau hynny.
English: Can you come to your question now, please, Janet? You're 50 per cent over time.
Welsh: A wnewch chi ddod at eich cwestiwn nawr, os gwelwch yn dda, Janet? Rydych chi 50 y cant dros amser.
English: Will you confirm what steps you will take with your health Minister to review the number of patients that any single practice can have on the books, and also -
Welsh: A wnewch chi gadarnhau pa gamau y byddwch chi'n eu cymryd gyda'ch Gweinidog iechyd i adolygu nifer y cleifion y gall unrhyw un feddygfa eu cynnwys ar ei chofrestr, a hefyd -
English: No, no 'and also'. Can you get to your question?
Welsh: Na, dim 'a hefyd'. A wnewch chi ddod at eich cwestiwn?
English: - review the working hours of our practices? Thank you.
Welsh: - adolygu oriau gwaith ein meddygfeydd? Diolch.
English: Llywydd, we work with the General Practitioners Committee Wales, we're in negotiation with them at the moment, as we do every year, about how we best organise and deliver general practice services in Wales. We talk to Welsh GPs for Welsh solutions to the problems that we face. We don't spend our whole time, as the Members opposite do, looking over the border as though it were some land of milk and honey. What we do is we talk to the people who work in the system here in Wales and with them we devise the solutions that best meet our needs and circumstances.
Welsh: Llywydd, rydym ni'n gweithio gyda Phwyllgor Meddygon Teulu Cymru, rydym ni'n cynnal trafodaethau gyda nhw ar hyn o bryd, fel y byddwn ni'n ei wneud bob blwyddyn, ynglŷn â'r ffordd orau o drefnu a darparu gwasanaethau ymarfer cyffredinol yng Nghymru. Rydym ni'n siarad â meddygon teulu yng Nghymru i gael atebion addas i Gymru i'r problemau sy'n ein hwynebu. Nid ydym ni'n treulio ein holl amser, fel y mae'r Aelodau gyferbyn yn ei wneud, yn edrych dros y ffin fel pe bai'n rhyw wlad o laeth a mêl. Yr hyn yr ydym ni'n ei wneud yw siarad â'r bobl sy'n gweithio yn y system yma yng Nghymru a gyda nhw rydym ni'n llunio'r atebion sy'n diwallu ein hanghenion ac yn cyd-fynd â'n hamgylchiadau orau.
English: First Minister, during and before the pandemic you were a regular visitor to GP surgeries in Clwyd South, including in Chirk and Llangollen. Would you join me in congratulating all staff at GP surgeries for the incredible work they've done during the pandemic, including, of course, reception staff? Would you also join me in condemning all abusive behaviour towards primary care health staff?
Welsh: Prif Weinidog, yn ystod a chyn y pandemig roeddech chi'n ymwelydd rheolaidd â meddygfeydd teulu yn ne Clwyd, gan gynnwys yn y Waun a Llangollen. A wnewch chi ymuno â mi i longyfarch yr holl staff mewn meddygfeydd teulu am y gwaith anhygoel y maen nhw wedi ei wneud yn ystod y pandemig, gan gynnwys, wrth gwrs, staff derbynfa? A wnewch chi hefyd ymuno â mi i gondemnio'r holl ymddygiad ymosodol tuag at staff iechyd gofal sylfaenol?
English: I absolutely do that, Llywydd. I thank Ken Skates; it was at his invitation that I went both to Chirk, a little while ago now, but far more recently to the fantastic surgery in Llangollen, a twenty-first century surgery with all the facilities that you need to run a modern primary care service. It was hugely impressive, Llywydd, hearing directly from the staff there of the way in which they had organised their services during the coronavirus pandemic, the enormous number of vaccinations they were able to do in a single day because of the way that they'd organised the services for that local population, and to hear not just from GPs but, as Ken Skates has said, from the practice manager and others who provide that service. It is a brilliant example and hugely appreciated by that local population. I completely agree, as I'm sure Members right across the Chamber do, with what Ken Skates said: none of those people should be subject to abuse for doing the fantastic job that they have done on behalf of their local populations.
Welsh: Rwy'n sicr yn gwneud hynny, Llywydd. Diolchaf i Ken Skates; ar ei wahoddiad ef yr es i i'r Waun, gryn amser yn ôl erbyn hyn, ond yn llawer mwy diweddar i'r feddygfa wych yn Llangollen, meddygfa yr unfed ganrif ar hugain â'r holl gyfleusterau sydd eu hangen arnoch chi i redeg gwasanaeth gofal sylfaenol modern. Gwnaeth argraff enfawr arnaf i, Llywydd, i gael clywed yn uniongyrchol gan y staff yno am y ffordd yr oedden nhw wedi trefnu eu gwasanaethau yn ystod pandemig y coronafeirws, y nifer enfawr o frechiadau yr oedden nhw'n gallu eu gwneud mewn un diwrnod oherwydd y ffordd yr oedden nhw wedi trefnu'r gwasanaethau ar gyfer y boblogaeth leol honno, a chael clywed nid yn unig gan feddygon teulu ond, fel y dywedodd Ken Skates, gan reolwr y feddygfa ac eraill sy'n darparu'r gwasanaeth hwnnw. Mae'n enghraifft wych ac yn cael ei gwerthfawrogi yn enfawr gan y boblogaeth leol honno. Rwy'n cytuno yn llwyr, fel yr wyf i'n siŵr y mae'r Aelodau ar draws y Siambr, â'r hyn a ddywedodd Ken Skates: ni ddylai'r un o'r bobl hynny gael eu cam-drin am wneud y gwaith gwych y maen nhw wedi ei wneud ar ran eu poblogaethau lleol.
English: Llywydd, for those affected by the climate emergency, the Welsh Government aims to provide opportunities to take collective action that makes a difference. For example, our programme of events around COP26 is designed to give hope to those who feel overwhelmed by the scale of the crisis.
Welsh: Llywydd, i'r rhai sy'n cael eu heffeithio gan yr argyfwng hinsawdd, nod Llywodraeth Cymru yw rhoi cyfleon i gymryd camau ar y cyd sy'n gwneud gwahaniaeth. Er enghraifft, mae ein rhaglen o ddigwyddiadau o amgylch COP26 wedi ei chynllunio i roi gobaith i'r rhai sy'n teimlo eu bod wedi'u llethu gan faint yr argyfwng.
English: Thank you, First Minister. You will be aware, I'm sure, that there have been floods again overnight, affecting businesses and homes in my region. Indeed, I was out this morning looking at the damage in Pontypridd, Cilfynydd and Rhydyfelin. The trauma, not to mention the destruction, is clear, and even in those area that weren't impacted last night but suffered last year, such as Clydach Terrace in Ynysybwl, Oxford Street in Nantgarw, I know from the tens of messages that I received overnight that they hadn't slept at all last night. You'll be aware that I'm continuing to campaign for an independent inquiry into flooding in 2020. Last night, once again, proves the need for this, but even without that, what are you going to do to ensure greater support for those who've suffered flooding in terms of their mental health and the clear trauma that they continue to suffer?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Fe fyddwch yn ymwybodol, dwi'n siŵr, fod llifogydd wedi bod unwaith eto dros nos gan effeithio busnesau a thai yn fy rhanbarth. Yn wir, bûm allan y bore yma yn gweld y difrod gyda fy llygaid fy hun ym Mhontypridd, Cilfynydd a Rhydyfelin. Mae'r trawma, heb sôn am y dinistr, yn amlwg, a hyd yn oed yn yr ardaloedd hynny na chafodd eu heffeithio neithiwr ond a ddioddefodd y llynedd, fel Clydach Terrace yn Ynysybwl, Oxford Street yn Nantgarw, dwi'n gwybod o'r degau o negeseuon wnes i eu derbyn dros nos eu bod nhw heb gysgu o gwbl neithiwr. Fe fyddwch chi'n ymwybodol fy mod i'n parhau i ymgyrchu am ymchwiliad annibynnol i lifogydd 2020. Mae neithiwr, unwaith eto, yn profi i mi'r angen am hyn, ond hyd yn oed heb hynny, beth ydych chi am ei wneud i sicrhau mwy o gefnogaeth i ddioddefwyr llifogydd o ran eu hiechyd meddwl a'r trawma amlwg maen nhw'n parhau i'w ddioddef?
English: Llywydd, I have seen some feedback from those working on the front line in Pontypridd and across RCT following the heavy rain that we experienced last night, and we are still waiting for updates. Generally speaking, to turn to your question, we have taken action to strengthen trauma services in Wales, including in the circumstances described by the Member. Traumatic Stress Wales has received over £1 million in funding this financial year. This will help to ensure that workers in those services that come into contact with people in traumatic circumstances do have the skills and training necessary to respond in the best possible way. Specifically, and having heard what the Member said about Ynysybwl, I do know that the constituency Member for the area wrote to the Minister Julie James on these issues in July. The Member received a response explaining the urgent actions that have been put in place in order to support those people who were impacted by the flooding, as well as the longer term actions that are being put in place by Natural Resources Wales.
Welsh: Llywydd, dwi wedi gweld adborth yn ôl oddi wrth pobl sy'n gweithio yn y rheng flaen ym Mhontypridd ac yn RCT i gyd ar ôl y glaw trwm neithiwr, ac rŷm ni'n dal i aros am y manylion diweddaraf. Yn gyffredinol, i droi at y cwestiwn, rydym ni wedi gweithredu i gryfhau gwasanaethau trawma yng Nghymru, gan gynnwys yn yr amgylchiadau mae'r Aelod wedi'u disgrifio. Mae Straen Trawmatig Cymru wedi derbyn dros £1 miliwn o gyllid y flwyddyn ariannol yma. Bydd hyn yn helpu i sicrhau bod gan weithwyr yn y gwasanaethau hynny sydd yn dod i gyswllt â phobl mewn sefyllfa trawmatig y sgiliau a'r hyfforddiant sydd eu hangen arnynt i ymateb yn y ffordd orau. Yn benodol, yn clywed beth ddywedodd yr Aelod am Ynysybwl, dwi'n gwybod bod Aelod etholaeth yr ardal wedi ysgrifennu at y Gweinidog Julie James am y materion hyn ym mis Gorffennaf. Fe wnaeth yr Aelod dderbyn ateb yn esbonio camau brys sydd wedi cael eu rhoi ar waith i gefnogi'r bobl hynny sydd wedi cael eu heffeithio gan y llifogydd, yn ogystal â'r camau mwy hirdymor sy'n cael eu rhoi ar waith gan Cyfoeth Naturiol Cymru.
English: First Minister, many people, including myself, are rightly concerned about the health of our planet and the mental health of our young people. I remember when people of my age in school were shown a documentary on Al Gore predicting a doomsday scenario unless radical changes were made, and the world as we know it would be over in 2006. I'm glad to stay we're still here. However, this is nothing compared to what children are now being shown on tv and social media. They are being far more politicised on the topic than my generation ever were. Whilst our children need to be aware of climate change and the climate crisis, we have a duty to ensure this is done in a sensitive way to protect their mental health. I want the next generation to be given a positive message on what steps we can take, and have a positive impact on protecting the environment. What we don't want to do is scare young people and make them feel helpless or resent the last generation. So, First Minister, do you think there is a better way we can educate the young children of Wales on climate change in a more sensitive way that does not have a negative impact on the mental health of young people, but works towards addressing the climate challenges we all face? Diolch, Llywydd.
Welsh: Prif Weinidog, mae llawer o bobl, gan fy nghynnwys i, yn pryderu yn gwbl briodol am iechyd ein planed ac iechyd meddwl ein pobl ifanc. Rwy'n cofio pryd cafodd rhaglen ddogfen ei dangos i bobl o fy oedran i yn yr ysgol, ar Al Gore yn rhagweld senario dydd y farn oni bai fod newidiadau radical yn cael eu gwneud, ac y byddai'r byd fel yr oeddem ni'n ei adnabod drosodd yn 2006. Rwy'n falch o ddweud ein bod ni yma o hyd. Fodd bynnag, nid yw hyn yn ddim byd o'i gymharu â'r hyn sy'n cael ei ddangos i blant ar y teledu a'r cyfryngau cymdeithasol erbyn hyn. Maen nhw'n cael eu gwleidyddoli yn llawer mwy ar y pwnc na chafodd fy nghenhedlaeth i erioed. Er bod angen i'n plant fod yn ymwybodol o'r newid yn yr hinsawdd a'r argyfwng hinsawdd, mae gennym ni ddyletswydd i sicrhau bod hyn yn cael ei wneud mewn ffordd sensitif i ddiogelu eu hiechyd meddwl. Rwyf i eisiau i'r genhedlaeth nesaf gael neges gadarnhaol ar ba gamau y gallwn ni eu cymryd, a chael effaith gadarnhaol ar ddiogelu'r amgylchedd. Yr hyn nad ydym ni eisiau ei wneud yw dychryn pobl ifanc a gwneud iddyn nhw deimlo'n ddiymadferth neu ddal dig at y genhedlaeth ddiwethaf. Felly, Prif Weinidog, a ydych chi'n credu bod ffordd well y gallwn ni addysgu plant ifanc Cymru am y newid yn yr hinsawdd mewn ffordd fwy sensitif nad yw'n cael effaith negyddol ar iechyd meddwl pobl ifanc, ond sy'n gweithio tuag at fynd i'r afael â'r heriau yr ydym ni i gyd yn eu hwynebu o ran yr hinsawdd? Diolch, Llywydd.
English: Llywydd, I thank Buffy Williams for that question. Our twenty-first century schools and colleges programme is already halfway through its second wave. The £2.3 billion-worth of investment will create new schools and colleges, enhance and improve our existing college and school infrastructure, and support the needs of local communities.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Buffy Williams am y cwestiwn yna. Mae ein rhaglen ysgolion a cholegau'r unfed ganrif ar hugain eisoes hanner ffordd drwy ei hail don. Bydd y buddsoddiad gwerth £2.3 biliwn yn creu ysgolion a cholegau newydd, yn gwella ein seilwaith colegau ac ysgolion presennol, ac yn cefnogi anghenion cymunedau lleol.
English: Thank you, First Minister. I'm really pleased that the ambitious long-term programme of education reform in Wales will continue during the sixth Senedd with a new curriculum for Wales, the Welsh language education Bill, the new additional learning needs system, and twenty-first century schools investment. Yesterday, Rhondda Cynon Taf County Borough Council cabinet members accepted proposals to transform Penrhys Primary School and Ysgol Gyfun Cwm Rhondda into twenty-first century schools. These are really exciting developments for both schools, who are in desperate need of brand-new facilities. Do you agree with me that twenty-first century schools facilities would make a world of difference to the well-being and education of pupils and staff? And will you commit to a further twenty-first century school investment to help close the gap on education inequalities in Wales?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Rwy'n falch iawn y bydd y rhaglen hirdymor uchelgeisiol o ddiwygio addysg yng Nghymru yn parhau yn ystod y chweched Senedd gyda chwricwlwm newydd i Gymru, Bil addysg Gymraeg, y system anghenion dysgu ychwanegol newydd, a buddsoddiad ysgolion yr unfed ganrif ar hugain. Ddoe, derbyniodd aelodau cabinet Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf gynigion i weddnewid Ysgol Gynradd Penrhys ac Ysgol Gyfun Cwm Rhondda yn ysgolion yr unfed ganrif ar hugain. Mae'r rhain yn ddatblygiadau cyffrous iawn i'r ddwy ysgol, sydd ag angen dybryd am gyfleusterau newydd sbon. A ydych chi'n cytuno â mi y byddai cyfleusterau ysgolion yr unfed ganrif ar hugain yn gwneud byd o wahaniaeth i lesiant ac addysg disgyblion a staff? Ac a wnewch chi ymrwymo i fuddsoddiad ysgolion yr unfed ganrif ar hugain pellach i helpu i gau'r bwlch ar anghydraddoldebau addysg yng Nghymru?
English: I thank the Member for that very important question. I can't imagine that there is any Member, in the Chamber or online, Llywydd, who have not seen the impact that the twenty-first schools programme has made in the area that they represent. It is an outstanding programme and is making exactly the sort of difference that Buffy Williams referred to in all parts of Wales. RCT has been, as we would expect, a very progressive council in this area, very ambitious for what the programme can do: £173 million spent in RCT alone during band A of the programme; £252 million to be spent during band B, and that includes, as Members will have heard, Ysgol Gyfun Cwm Rhondda. Very good news to know that the council confirmed that and the other school yesterday. Llywydd, just in the way that Buffy Williams suggested, it isn't just the number of schools that are being improved or built under the scheme - 170 in band A, 200 in band B - it's the quality of the buildings and it's those other agendas that those twenty-first century schools and colleges are now able to advance: the active travel agenda, the climate and biodiversity loss agenda, making them genuinely community schools, so that they have that impact on inequality in different parts of Wales. It is a tremendous programme and we are of course fully committed to it during this Senedd term.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn pwysig iawn yna. Ni allaf ddychmygu bod unrhyw Aelod, yn y Siambr neu ar-lein, Llywydd, nad yw wedi gweld yr effaith y mae'r rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain wedi ei chael yn yr ardal y maen nhw'n ei chynrychioli. Mae'n rhaglen ragorol ac mae'n gwneud yn union y math o wahaniaeth y cyfeiriodd Buffy Williams ato ym mhob rhan o Gymru. Mae RhCT wedi bod, fel y byddem ni'n ei ddisgwyl, yn gyngor blaengar iawn yn y maes hwn, yn uchelgeisiol iawn ar gyfer yr hyn y gall y rhaglen ei wneud: cafodd £173 miliwn ei wario yn RhCT yn unig yn ystod band A y rhaglen; bydd £252 miliwn i'w wario yn ystod band B, ac mae hynny yn cynnwys, fel y bydd yr Aelodau wedi clywed, Ysgol Gyfun Cwm Rhondda. Newyddion da iawn i wybod bod y cyngor wedi cadarnhau hynny a'r ysgol arall ddoe. Llywydd, yn union fel yr awgrymodd Buffy Williams, nid yw'n ymwneud â nifer yr ysgolion sy'n cael eu gwella neu eu hadeiladu o dan y cynllun yn unig - 170 ym mand A, 200 ym mand B - mae'n ymwneud ag ansawdd yr adeiladau a'r agendâu eraill hynny y gall yr ysgolion a'r colegau unfed ganrif ar hugain hynny eu datblygu erbyn hyn: yr agenda teithio llesol, yr agenda hinsawdd a cholli bioamrywiaeth, gan eu gwneud nhw'n ysgolion gwirioneddol gymunedol, fel eu bod nhw'n cael yr effaith honno ar anghydraddoldeb mewn gwahanol rannau o Gymru. Mae'n rhaglen ardderchog ac rydym ni, wrth gwrs, wedi ymrwymo'n llwyr iddi yn ystod y tymor Senedd hwn.