English: My understanding, Minister, is that this wasn't exclusively a contract to connect rural communities, because I do recall that the Penylan notspot in my constituency was one of the early wins of this contract. As they no longer bother me about this issue, I can rather assume that they're now very happy bunnies. But I recently visited, with the Climate Change and Rural Affairs Committee, Ceredigion - in the last two weeks - and there farmers were very concerned that they had almost no connectivity at all, which, for rural communities, is a massive problem. How they are expected to run their business and submit their basic payment proposals online when they don't actually have any connection in their homes is obviously a major issue for their businesses, particularly when new technology is increasingly being used to enable farmers to be more efficient. For example, in New Zealand I understand they're using pasture meter sensor technology to examine every blade of grass on people's land to ensure the right piece of grass to be directing their animals to. So, we are clearly going to need that sort of technology in the future here in Wales, with all the challenges posed by Brexit. So, I'm a bit unclear as to why the fact that wireless technology is not devolved in some way prevents us insisting with BT that, in this second contract, they use the wireless connections they now have, since they took over EE, because it's perfectly clear that it's going to be almost impossible to connect every single remote farm in every part of wales, or it's going to be hugely expensive. Surely, wireless technology is going to a much more efficient way of doing it. But technology has moved on so much in the last five years, since you signed the contract with BT, that it seems that we're in danger of missing a trick. You didn't mention in your statement that Airband community internet is providing wireless solutions for around 2,000 business premises. Why is it therefore not possible to insist with BT that they use wireless solutions to connect the more remote communities? That would enable them to get much more quickly connected, and clearly they are not going to be able to run these rural businesses in the future unless they are connected. So, I'd be grateful for some guidance on that.
Welsh: Fy nealltwriaeth i, Weinidog, yw nad oedd hwn yn gontract i gysylltu cymunedau gwledig yn unig, oherwydd rwy'n cofio fod man gwan Penylan yn fy etholaeth i yn un o fuddugoliaethau cynnar y contract hwn. Gan nad ydynt bellach yn fy nhrafferthu i ynglŷn â'r mater hwn, gallaf gymryd yn ganiataol eu bod yn awr yn bobl hapus iawn. Ond yn ddiweddar, ymwelais, gyda'r Pwyllgor Newid yn yr Hinsawdd a Materion Gwledig, â Cheredigion - yn ystod y bythefnos diwethaf - ac roedd ffermwyr yno yn bryderus iawn nad oedd ganddynt fawr o gysylltedd o gwbl, sydd, ar gyfer cymunedau gwledig, yn broblem enfawr. Mae sut mae disgwyl iddynt redeg eu busnes a chyflwyno eu cynigion taliad sylfaenol ar-lein pan nad oes ganddynt mewn gwirionedd unrhyw gysylltiad yn eu cartrefi yn amlwg yn broblem fawr ar gyfer eu busnesau, yn enwedig pan fydd technoleg newydd yn cael ei defnyddio fwyfwy i alluogi ffermwyr i fod yn fwy effeithlon. Er enghraifft, yn Seland Newydd rwy'n deall eu bod yn defnyddio technoleg synhwyrydd mesurydd porfa i archwilio pob blewyn o laswellt ar dir pobl i sicrhau eu bod yn cyfeirio eu hanifeiliaid i'r darn iawn o laswellt. Felly, rydym yn amlwg yn mynd i fod angen y math hwnnw o dechnoleg yn y dyfodol yma yng Nghymru, gyda'r holl heriau a ddaw yn sgil Brexit. Felly, rwyf braidd yn aneglur pam mae'r ffaith nad yw technoleg ddi-wifr wedi'i datganoli mewn rhyw ffordd yn ein hatal rhag mynnu gyda BT eu bod, yn yr ail gytundeb hwn, yn defnyddio'r cysylltiadau di-wifr sydd ganddynt erbyn hyn, ers iddynt gymryd EE drosodd, oherwydd mae'n hollol glir ei bod yn mynd i fod bron yn amhosibl cysylltu pob fferm anghysbell unigol ym mhob rhan o Gymru, neu mae'n mynd i fod yn hynod ddrud. Does bosib nad yw technoleg ddi-wifr yn mynd i fod yn ffordd llawer mwy effeithlon o wneud hynny. Ond mae technoleg wedi symud ymlaen cymaint yn y pum mlynedd diwethaf, ers i chi lofnodi contract gyda BT, fel ei bod yn ymddangos ein bod mewn perygl o golli cyfle. Nid wnaethoch sôn yn eich datganiad bod rhyngrwyd cymunedol Airband yn darparu atebion di-wifr ar gyfer tua 2,000 o safleoedd busnes. Pam, felly, nad yw'n bosibl i fynnu gyda BT eu bod yn defnyddio atebion di-wifr i gysylltu'r cymunedau mwy anghysbell? Byddai hynny'n eu galluogi i gael eu cysylltu yn llawer cyflymach, ac yn amlwg nid ydynt yn mynd i fod yn gallu rhedeg y busnesau gwledig hyn yn y dyfodol oni bai eu bod wedi eu cysylltu. Felly, byddwn yn ddiolchgar am rywfaint o arweiniad ar hynny.