English: Thank you very much, acting Presiding Officer. I'm grateful to everybody who has participated. It was indeed deliberately set to be a wide-ranging motion and it's provoked a wide-ranging debate, and I'm grateful for that. I can't possibly respond to all the comments that have been made. I think Siân Gwenllian's points about the importance of diversity in the history of our nation were very important, and I was glad to see the Minister respond positively to that in terms of the importance of the black experience and the Welsh experience in our curriculum. The right - as the United Nations Convention on the Rights of the Child makes clear - of every child to their own language and culture is at the heart of what we believe an education system should be, and again, I was encouraged by what the Minister had to say about that. Siân makes a very powerful case against examinations as a form of assessment, not only for this year, but going forward, though I would take on board - and I think we all would - the points that David Rees makes about any change in the assessment system needing to take time, it needs to be embedded, it needs to be sold efficiently. But I would argue that that, of course, is a reason to start on that work now. What is the point of having a world-beating, groundbreaking, inspiring curriculum but we assess in methods that were developed towards the middle of the nineteenth century? It makes no sense whatsoever. I'm grateful to Suzy Davies for her contribution and for the Conservatives taking the trouble to amend what was a wide-ranging motion. It was nice that she didn't whinge about it, unlike others I could mention. Of course, we have some genuine differences of view, particularly about examinations, but I'm very glad to be able to accept amendments 3, 6 and 9, which we feel do strengthen and support the motion, and I think it is appropriate as parties across this Chamber that we do take time to address each other's motions and to do that in a fairly detailed manner. The points that Delyth made about how difficult it can be to be young at the best of times and how hard it is now were again powerfully made, and again, she referred to children's right to their language and culture and how important it is that we all take responsibility for promoting and supporting the well-being of our children and young people. I simply don't recognise Jenny Rathbone's characterisation of our motion. The issues facing children and young people in our country at the moment are broad and they are complex, and hence so is our motion. Unsurprisingly, Dai Lloyd makes a very powerful case for the right for young people to receive Welsh-medium education wherever they are. He points to the failure to ensure, after 20 years of devolution, that all our young people are able to leave school speaking both our national languages. That doesn't mean they all need to be in Welsh-medium education, of course, but we make the children in English-medium education study Welsh and they don't come out fluent, and that's not acceptable. He makes a passionate case for clause (e) in our motion. As he said, the fights of the families in Pontypridd for Welsh-medium education is a fight that should be a fight for us all. I've already referred to David Rees's contribution, which I think was well made. I obviously disagree with the points he made about the scope of the motion, but I think the points he made about the extent to which students have lost learning this year, and about how we can use moderation to ensure that teaching assessments are fair and that there is no bias built in - and I fully agree that we need to act quickly. If we are going to change assessment processes in the long term, that is a long-term process and we need to do it soon. Mandy Jones was right to address the impact of COVID on our young people, and she was right to say we need a decision on the exams; of course we disagree with her conclusions. I don't want Welsh education to be just as good or the same as the other parts of the UK; I think we need to be ambitious and we need to make it much better. Gareth Bennett - what can I say? Simply wrong in too many ways for me to go through, though I would associate myself with some of the comments that the Minister made in response to some of the things that he said. So, finally, to turn to the Minister's contribution: well, I'm sorry that the breadth of our motion was too complex and too much of a challenge for her. I assume she does have civil servants who can assist her in these matters. She did - . Did she succeed in making clear to me which of the points in our motion she thinks isn't a priority? She didn't. There are some specifics I wish she had addressed, particularly the issue with regard to students being able to go home for Christmas. I don't know what other people's inbox is like, but the messages that I'm getting from students and their families - that is what they are most frightened about right now, because they want to know that there's an end, particularly those of them who are first-year students who may be in accommodation with people they don't know very well; they want to know that there's an end, and the Minister has assured us that there is going to be a plan. I hope it will be a good one, but I think she needs to come forward with that plan soon, and make it clear that those students will be able to go home to their families with proper testing around them to make sure they can do so safely. Now, to come back to the Minister's response overall to our motion: well, we are used, of course, as opposition parties in this Chamber, to dismissive 'everything is fine - delete all' amendments. Basically, what we got from the Minister this evening, I'm afraid, was a dismissive 'everything is fine' speech. That was a little bit disappointing. A lot of what she said implied that everything is fine; a lot of the contributions we've had from others, acknowledging progress and acknowledging - and I think I do want to stress this - how hard people working in the system are working to make this right at this very difficult time, and I would say that probably goes for the Minister and her officials too - . But simply to dismiss the complex points in our motion and to react as if there are no issues that need to be addressed is a bit disappointing. Acting Presiding Officer, I don't make any apologies for my party bringing a wide-ranging motion to this Assembly. I agree, for example, with the Conservative amendment that says that we could do with another whole debate on apprenticeships and work-based learning, and hopefully, if the Government doesn't bring one forward soon, we can make an opportunity to do that. These are huge, complex issues. They matter. And if we can't discuss them in this place, and if the Minister can't cope with having to answer so many of them at once, then something is somewhat wrong. I commend this motion with amendments 3, 6, and 9 to the Senedd. Diolch yn fawr iawn, bawb.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd dros dro. Rwy'n ddiolchgar i bawb sydd wedi cymryd rhan. Yn wir, fe'i gosodwyd yn fwriadol i fod yn gynnig eang ei gwmpas ac mae wedi ysgogi dadl eang ei chwmpas, ac rwy'n ddiolchgar am hynny. Ni allaf ymateb i'r holl sylwadau sydd wedi'u gwneud. Credaf fod pwyntiau Siân Gwenllian am bwysigrwydd amrywiaeth yn hanes ein cenedl yn bwysig iawn, ac roeddwn yn falch o weld y Gweinidog yn ymateb yn gadarnhaol i hynny o ran pwysigrwydd y profiad du a phrofiad Cymru yn ein cwricwlwm. Fel y mae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn yn dweud yn glir, mae hawl pob plentyn i'w iaith a'i ddiwylliant ei hun yn ganolog i'r hyn y credwn y dylai system addysg fod, ac unwaith eto, cefais fy nghalonogi gan yr hyn oedd gan y Gweinidog i'w ddweud am hynny. Mae Siân yn cyflwyno achos pwerus iawn yn erbyn arholiadau fel ffurf ar asesiad, nid yn unig ar gyfer eleni, ond wrth symud ymlaen, er y byddwn yn ystyried - a chredaf y byddem i gyd yn ystyried - y pwyntiau y mae David Rees yn eu gwneud ynglŷn â bod angen i newid yn y system asesu gymryd amser, mae angen ei wreiddio, mae angen ei werthu'n effeithlon. Ond byddwn yn dadlau bod hynny, wrth gwrs, yn rheswm dros ddechrau ar y gwaith hwnnw nawr. Beth yw diben cael cwricwlwm arloesol, ysbrydoledig o'r radd flaenaf ond ein bod yn asesu mewn dulliau a ddatblygwyd tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg? Nid yw'n gwneud synnwyr o gwbl. Rwy'n ddiolchgar i Suzy Davies am ei chyfraniad ac i'r Ceidwadwyr am fynd i'r drafferth i ddiwygio'r hyn oedd yn gynnig eang ei gwmpas. Roedd yn braf na wnaeth hi gwyno am y peth, yn wahanol i eraill y gallwn sôn amdanynt. Wrth gwrs, mae gennym farn sylfaenol wahanol, yn enwedig ynglŷn ag arholiadau, ond rwy'n falch iawn o allu derbyn gwelliannau 3, 6 a 9, sydd, yn ein barn ni, yn cryfhau ac yn cefnogi'r cynnig, a chredaf ei bod yn briodol fel pleidiau ar draws y Siambr hon ein bod yn cymryd amser i fynd i'r afael â chynigion ein gilydd a gwneud hynny mewn modd eithaf manwl. Gwnaeth Delyth bwyntiau grymus ynglŷn â pha mor anodd yw bod yn ifanc ar yr adegau gorau a pha mor anodd ydyw yn awr, ac unwaith eto, cyfeiriodd at hawl plant i'w hiaith a'u diwylliant a pha mor bwysig yw hi ein bod i gyd yn ysgwyddo cyfrifoldeb am hyrwyddo a chefnogi lles ein plant a'n pobl ifanc. Nid wyf yn cydnabod y modd y disgrifiodd Jenny Rathbone ein cynnig. Mae'r materion sy'n wynebu plant a phobl ifanc yn ein gwlad ar hyn o bryd yn eang ac maent yn gymhleth, ac felly hefyd ein cynnig. Nid yw'n syndod bod Dai Lloyd yn cyflwyno achos pwerus iawn dros yr hawl i bobl ifanc gael addysg cyfrwng Cymraeg ble bynnag y bônt. Mae'n nodi'r methiant i sicrhau, ar ôl 20 mlynedd o ddatganoli, fod ein holl bobl ifanc yn gallu gadael yr ysgol yn siarad ein dwy iaith genedlaethol. Nid yw hynny'n golygu bod angen i bob un ohonynt fod mewn addysg cyfrwng Cymraeg, wrth gwrs, ond rydym yn gwneud i'r plant mewn addysg cyfrwng Saesneg astudio Cymraeg ac nid ydynt yn rhugl ar y diwedd, ac nid yw hynny'n dderbyniol. Mae'n cyflwyno achos angerddol dros gymal (e) yn ein cynnig. Fel y dywedodd, mae brwydrau'r teuluoedd ym Mhontypridd dros addysg cyfrwng Cymraeg yn frwydr a ddylai fod yn frwydr i bob un ohonom. Rwyf eisoes wedi cyfeirio at gyfraniad David Rees, a oedd wedi'i wneud yn dda yn fy marn i. Rwy'n amlwg yn anghytuno â'r pwyntiau a wnaeth am gwmpas y cynnig, ond credaf fod y pwyntiau a wnaeth am y graddau y mae myfyrwyr wedi colli dysgu eleni, ac ynglŷn â sut y gallwn ddefnyddio cymedroli i sicrhau bod asesiadau addysgu'n deg ac nad oes unrhyw duedd wedi'i chynnwys - a chytunaf yn llwyr fod angen inni weithredu'n gyflym. Os ydym am newid prosesau asesu yn y tymor hir, mae honno'n broses hirdymor ac mae angen inni wneud hynny'n fuan. Roedd Mandy Jones yn iawn i fynd i'r afael ag effaith COVID ar ein pobl ifanc, ac roedd hi'n iawn i ddweud bod angen penderfyniad arnom ynglŷn â'r arholiadau; rydym yn anghytuno â'i chasgliadau wrth gwrs. Nid wyf am i addysg yng Nghymru fod yr un mor dda na'r un fath â rhannau eraill o'r DU; rwy'n credu bod angen inni fod yn uchelgeisiol ac mae angen inni ei wneud yn llawer gwell. Gareth Bennett - beth sydd yna i'w ddweud? Yn hollol anghywir mewn gormod o ffyrdd imi fynd drwyddynt, er y byddwn yn ategu rhai o'r sylwadau a wnaeth y Gweinidog wrth ymateb i rai o'r pethau a ddywedodd. Felly, yn olaf, i droi at gyfraniad y Gweinidog: wel, mae'n ddrwg gennyf fod ehangder ein cynnig yn rhy gymhleth ac yn ormod o her iddi. Tybiaf fod ganddi weision sifil a all ei chynorthwyo yn y materion hyn. Gwnaeth - . A lwyddodd i egluro i mi pa rai o'r pwyntiau yn ein cynnig sydd ddim yn flaenoriaeth yn ei barn hi? Naddo. Byddwn wedi hoffi pe bai wedi mynd i'r afael â rhai manylion, yn enwedig y mater ynglŷn â myfyrwyr yn gallu mynd adref ar gyfer y Nadolig. Nid wyf yn gwybod am fewnflwch pobl eraill, ond y negeseuon rwy'n eu cael gan fyfyrwyr a'u teuluoedd - dyna'r hyn y maent yn fwyaf ofnus yn ei gylch ar hyn o bryd, oherwydd maent am wybod bod yna ddiwedd, yn enwedig y rheini ohonynt sy'n fyfyrwyr blwyddyn gyntaf sydd o bosibl yn rhannu llety gyda phobl nad ydynt yn eu hadnabod yn dda iawn; maent am wybod bod yna ddiwedd, ac mae'r Gweinidog wedi ein sicrhau y bydd yna gynllun. Gobeithio y bydd yn un da, ond credaf fod angen iddi gyflwyno'r cynllun hwnnw'n fuan, a'i gwneud yn glir y bydd y myfyrwyr hynny'n gallu mynd adref at eu teuluoedd gyda phrofion priodol i sicrhau y gallant wneud hynny'n ddiogel. Nawr, i ddod yn ôl at ymateb y Gweinidog yn gyffredinol i'n cynnig: wel, fel gwrthbleidiau yn y Siambr hon, rydym yn gyfarwydd â gwelliannau 'mae popeth yn iawn - dileu popeth' diystyriol wrth gwrs. Yn y bôn, yr hyn a gawsom gan y Gweinidog heno, mae arnaf ofn, oedd araith ddiystyriol 'mae popeth yn iawn'. Roedd hynny braidd yn siomedig. Roedd llawer o'r hyn a ddywedodd yn awgrymu bod popeth yn iawn; roedd llawer o'r cyfraniadau a gawsom gan eraill yn cydnabod cynnydd ac yn cydnabod - a chredaf fy mod am bwysleisio hyn - pa mor galed y mae pobl sy'n gweithio yn y system yn gweithio i wneud hyn yn iawn ar yr adeg anodd hon, a byddwn yn dweud bod hynny'n wir am y Gweinidog a'i swyddogion hefyd mae'n debyg. Ond mae diystyru'r pwyntiau cymhleth yn ein cynnig ac ymateb fel pe na bai unrhyw faterion yn galw am sylw braidd yn siomedig. Lywydd Dros Dro, nid wyf yn ymddiheuro am fod fy mhlaid wedi cyflwyno cynnig eang ei gwmpas i'r Cynulliad hwn. Rwy'n cytuno, er enghraifft, â gwelliant y Ceidwadwyr sy'n dweud y gallem wneud â dadl gyfan arall ar brentisiaethau a dysgu seiliedig ar waith, ac os na fydd y Llywodraeth yn cyflwyno un yn fuan, gobeithio y gallwn greu cyfle i wneud hynny. Mae'r rhain yn faterion enfawr, cymhleth. Maent yn bwysig. Ac os na allwn eu trafod yn y lle hwn, ac os na all y Gweinidog ymdopi â gorfod ateb cynifer ohonynt ar unwaith, mae rhywbeth o'i le braidd. Rwy'n cymeradwyo'r cynnig hwn gyda gwelliannau 3, 6 a 9 i'r Senedd. Diolch yn fawr iawn, bawb.