English: Diolch, Deputy Presiding Officer. We live in very difficult times. We've seen the biggest reduction in public service support for many, many years, and we've got the highest inflation rate for 41 years, with consumer prices jumping over 10 per cent. Food prices have gone up over 16 per cent in the last 12 months, which is the biggest jump since September 1977, when Jim Callaghan was our Prime Minister - a very long time ago. So, it's such an important winter and a challenging winter that we're going to be facing. Money worries are not the only cause of mental illness, but it certainly doesn't help. I appreciated the comments of Dr Kamila Hawthorne, who's now president of the Royal College of General Practitioners, today, who described the number of her patients in Mountain Ash whose problems are so intractable that she feels powerless to do anything to help them. She feels squeezed like a lemon at the end of the day. The level of distress that her patients' situation is causing her and so many other front-line GPs is a real barometer to the level of pain in our society. So, I thought it was useful that we discussed this report, 'Together Through Tough Times' that was produced last year. But I think it's a really timely reminder of what we must do collectively in our communities to support people in their distress. The research they commissioned, in collaboration with sister charities in Northern Ireland and Scotland, was carried out in four places across the UK: one in Haverfordwest, another in Portadown in Northern Ireland, in Glasgow, and in a suburb of Wolverhampton. It delivers three key messages for us: talking about mental well-being; supporting community hubs; and a strong, collaborative community and voluntary sector. These are the keys to enable us to get through tough times and to develop resilient communities that can support each other. Looking at the first point, it is vital that mental well-being has parity with physical health, and we often talk about that. People are never slow to come forward with talking about the time they're going to have to wait for a hip operation or the bad back they experience. We have to redouble our efforts to fight the stigma attached to mental distress.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rydym yn byw mewn cyfnod anodd iawn. Rydym wedi gweld y lleihad mwyaf yng nghefnogaeth gwasanaethau cyhoeddus ers blynyddoedd lawer, ac mae gennym y gyfradd chwyddiant uchaf ers 41 mlynedd, gyda phrisiau defnyddwyr yn cynyddu dros 10 y cant. Mae prisiau bwyd wedi cynyddu dros 16 y cant yn ystod y 12 mis diwethaf, sef y naid fwyaf ers Medi 1977, pan oedd Jim Callaghan yn Brif Weinidog - amser maith yn ôl. Felly, rydym yn wynebu gaeaf pwysig a heriol iawn. Nid pryderon ariannol yw'r unig beth sy'n gallu achosi salwch meddwl, ond yn sicr nid yw'n helpu. Roeddwn yn gwerthfawrogi sylwadau Dr Kamila Hawthorne heddiw, sydd bellach yn llywydd Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol, a ddywedodd fod gan nifer o'i chleifion yn Aberpennar broblemau mor anhydrin nes ei bod yn teimlo'n ddi-rym i wneud unrhyw beth i'w helpu. Mae'n teimlo fel pe bai wedi cael ei gwasgu fel lemwn ar ddiwedd y dydd. Mae lefel y trallod y mae sefyllfa ei chleifion yn ei hachosi iddi hi a chymaint o feddygon teulu rheng flaen eraill yn faromedr go iawn o lefel y boen yn ein cymdeithas. Felly, roeddwn yn credu y byddai'n ddefnyddiol i ni drafod yr adroddiad hwn, 'Gyda'n Gilydd drwy Adegau Anodd' a gynhyrchwyd y llynedd. Ond rwy'n credu ei fod yn atgoffa'n amserol iawn o'r hyn y mae'n rhaid inni ei wneud ar y cyd yn ein cymunedau i gefnogi pobl sydd mewn trallod. Cafodd yr ymchwil a gomisiynwyd ganddynt, ar y cyd â chwaer elusennau yng Ngogledd Iwerddon a'r Alban, ei wneud mewn pedwar lle ledled y DU: un yn Hwlffordd, un arall yn Portadown yng Ngogledd Iwerddon, un yn Glasgow, ac un mewn maestref yn Wolverhampton. Mae'n cyflwyno tair neges allweddol i ni: siarad am les meddyliol; cefnogi hybiau cymunedol; a sector cymunedol a gwirfoddol cryf, cydweithredol. Mae'r rhain yn allweddol i'n galluogi i oroesi drwy gyfnodau anodd a datblygu cymunedau cryf sy'n gallu cefnogi ei gilydd. O edrych ar y pwynt cyntaf, mae'n hanfodol fod lles meddyliol yn cael ei ystyried yn gydradd ag iechyd corfforol, ac rydym yn siarad am hynny yn aml. Mae pobl yn barod iawn i ddweud wrthyf am yr amser y bydd rhaid iddynt ei aros am lawdriniaeth ar y glun neu'r cefn drwg sydd ganddynt. Mae'n rhaid inni ddyblu ein hymdrechion i ymladd y stigma sydd ynghlwm wrth drallod meddwl.