English: I'd just like to follow up, as Dai Lloyd started his questions, by asking the Minister whether he agrees with me that history is not something that should be read but should be experienced by each generation so that it understands how it fits into the continuum of a nation's history. That's absolutely vital to the success of any nation. As Alexis de Tocqueville wrote nearly 200 years ago, as the past ceases to shed its light on the future, the mind of man wanders in obscurity. Therefore, national monuments and accessibility to them is absolutely vital in the education of any civilised person, but also it's essential to the understanding of how the nation has developed as it has and where we all fit within it. And so I'm delighted to welcome the success of Cadw and its events programme and to laud the extent to which Cadw has been able to popularise its monuments and its activities through re-enactments and art exhibitions and live performances. History, when I was young, was taught as a kind of dry-as-dust subject and it's vital that we get away from that if we are to enthuse the younger generation to understand the importance of these things, not just for the economic value, although that's vitally important as well, as Suzy Davies pointed out earlier on, but the revenue that is raised is for a purpose, and that is to bring the monuments that we inherit from the past into a better state of repair and also to make them even more accessible to future generations than is the case in ours. I realise it may be a little premature for the Minister to make any comment on the recommendations of the culture committee very recently on the historic environment, but the collaboration with the National Trust is a very important element, I think, of Cadw's success for the future, to increase its revenues and improve its digital interpretation tools across historic sites in Wales, and I wonder if the Minister is able to give us any further update upon what Cadw intends to do in this respect. My second and last point is to welcome the last part of the statement, where the Minister mentioned Cadw's track record of working with partners to deliver events that bring history alive for communities and his affirmation that these relationships will continue to be built upon. In our report of the culture committee, in recommendation 10, we requested that there should be a clear timeline of progress, measurable milestones, for the development of the Historic Wales partnership, and I wonder whether we're in a position as yet to give any indication of what those timelines and measurable milestones might be today or in the near future.
Welsh: Hoffwn i ddilyn hynny, fel y dechreuodd Dai Lloyd yn ei gwestiynau, drwy ofyn i'r Gweinidog a yw ef yn cytuno â mi nad rhywbeth y dylid ei ddarllen yw hanes ond y dylai gael ei brofi gan pob cenhedlaeth fel ei bod yn deall sut mae'n perthyn i ddilyniant hanes cenedl. Mae hynny'n gwbl hanfodol i lwyddiant unrhyw genedl. Fel yr ysgrifennodd Alexis de Tocqueville bron 200 mlynedd yn ôl, wrth i'r gorffennol beidio â thaflu ei oleuni ar y dyfodol, bydd meddwl dyn yn crwydro yn y tywyllwch. Gan hynny, iddyn nhw mae henebion cenedlaethol a hygyrchedd yn gwbl hanfodol i addysg unrhyw un diwylliedig, ond maen nhw hefyd yn hanfodol ar gyfer deall sut y mae'r genedl wedi datblygu fel y gwnaeth a sut yr ydym i gyd yn rhan o hynny. Ac felly rwy'n falch iawn o groesawu llwyddiant Cadw a'i rhaglen o ddigwyddiadau a chanmol i ba raddau y mae Cadw wedi gallu poblogeiddio ei henebion a'i gweithgareddau drwy ail-greu sefyllfaoedd ac arddangosfeydd celf a pherfformiadau byw. Pan oeddwn yn ifanc, roedd Hanes yn cael ei ddysgu fel rhyw fath o bwnc sych. Mae'n hanfodol ein bod yn symud oddi wrth hynny os ydym am ennyn diddordeb y genhedlaeth iau i ddeall pwysigrwydd y pethau hyn, nid yn unig ar gyfer y gwerth economaidd, er bod hynny'n hanfodol bwysig hefyd, fel y nododd Suzy Davies yn gynharach, ond bod y refeniw a godir yn cael ei godi at ddiben penodol, a hynny yw adfer yr henebion a etifeddwn o'r gorffennol i gyflwr gwell a hefyd eu gwneud yn fwy hygyrch ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol nag yr oedden nhw yn achos ein cenhedlaeth ni. Rwy'n sylweddoli y gallai fod ychydig yn rhy gynnar i'r Gweinidog wneud unrhyw sylwadau ar argymhellion y Pwyllgor Diwylliant yn ddiweddar iawn ar yr amgylchedd hanesyddol, ond mae'r cydweithio gyda'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn elfen bwysig iawn, yn fy marn i, o lwyddiant Cadw ar gyfer y dyfodol, i gynyddu ei refeniw a gwella ei offerynnau dehongli digidol a dulliau ledled y safleoedd hanesyddol yng Nghymru. Felly, tybed a allai'r Gweinidog roi unrhyw diweddariad pellach ar yr hyn y mae Cadw yn bwriadu ei wneud yn hyn o beth. Fy ail bwynt a'r olaf yw croesawu rhan olaf y datganiad, lle soniodd y Gweinidog am hanes Cadw o weithio gyda phartneriaid i gyflwyno digwyddiadau sy'n dod â hanes yn fyw i gymunedau a'i gadarnhad y bydd y cysylltiadau hyn yn parhau i gael eu harfer. Yn ein hadroddiad o'r pwyllgor diwylliant, yn argymhelliad 10, roeddem yn gofyn am amserlen glir o gynnydd, cerrig milltir eto i roi unrhyw arwydd o'r hyn allai'r cyfnodau amser a'r cerrig milltir mesuradwy fod heddiw neu yn y dyfodol agos.