techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, I'm afraid that you're hiding behind the consultation a little bit, because what I'm asking is what assessment has your Government made in terms of the demand that will be required in terms of energy generation over the next 20 years, because surely you will have to have done that piece of work before, then, you can put forward a national development framework that is supposedly there to facilitate the achievement of those renewable energy targets. So, I really would like you to try and answer that question again, if you would. But I'd also like you to address this point, because, within the NDF, policy 8 sets out the strategic framework for biodiversity and economic resilience, something, of course, that you spoke at length about yesterday in a marine context. Now, feedback so far indicates that this needs strengthening, and the policy interestingly only requires that the development 'should enhance biodiversity', not that it must contribute to net biodiversity benefit as is stated, of course, in 'Planning Policy Wales.' Now, that is a clear change in policy from the Government, as the NDF will sit above 'Planning Policy Wales' and will dictate the policies that need to be fulfilled through the strategic and local development plans. So, can you explain to the Assembly why you believe this clear change of policy is justified?
Welsh: Wel, rwy'n ofni eich bod yn cuddio y tu ôl i'r ymgynghoriad braidd, oherwydd yr hyn rwy'n ei ofyn yw pa asesiad y mae eich Llywodraeth wedi'i wneud mewn perthynas â'r galw angenrheidiol o ran y cynhyrchiant ynni dros yr 20 mlynedd nesaf, oherwydd does bosibl y byddai'n rhaid i chi fod wedi gwneud y gwaith hwnnw ymlaen llaw, fel y gallwch gyflwyno fframwaith datblygu cenedlaethol sydd i fod yno i hwyluso'r gwaith o gyflawni'r targedau ynni adnewyddadwy hynny. Felly, hoffwn i chi geisio ateb y cwestiwn hwnnw eto, os gwnewch chi. Ond hoffwn i chi hefyd roi sylw i'r pwynt hwn oherwydd, o fewn y fframwaith datblygu cenedlaethol, mae polisi 8 yn amlinellu'r fframwaith strategol ar gyfer bioamrywiaeth a chydnerthedd economaidd, rhywbeth, wrth gwrs, y siaradoch chi'n faith yn ei gylch ddoe mewn yng nghyd-destun y môr. Nawr, mae'r adborth hyd yn hyn yn dangos bod angen cryfhau hyn, ac yn ddiddorol nid yw'r polisi ond yn mynnu y dylai'r datblygiad 'wella bioamrywiaeth', nid dweud bod yn rhaid iddo gyfrannu at fudd net ar gyfer bioamrywiaeth fel y dywedir, wrth gwrs, yn 'Polisi Cynllunio Cymru.' Nawr, mae hwnnw'n newid amlwg ym mholisi'r Llywodraeth, oherwydd bydd y fframwaith datblygu cenedlaethol yn cael blaenoriaeth ar 'Polisi Cynllunio Cymru' a bydd yn pennu'r polisïau sydd angen eu cyflawni drwy'r cynlluniau datblygu strategol a lleol. Felly, a allwch chi egluro i'r Cynulliad pam eich bod yn credu y gellir cyfiawnhau'r newid polisi amlwg hwn?
English: Yes, that is not the case, and those are discussions that I am continuing to have with the Minister. The NDF falls in her portfolio. Obviously, from a renewable energy point of view, we've had a great deal of discussion, but whilst the consultation is live I cannot comment on specific projects and assessments, but, believe me, the assessments have been done and they will come forward once the NDF has been published.
Welsh: Ie, nid yw hynny'n wir, ac mae'r rheini'n drafodaethau rwy'n dal i'w cael gyda'r Gweinidog. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol yn ei phortffolio hi. Yn amlwg, o safbwynt ynni adnewyddadwy, rydym wedi trafod llawer, ond tra bod yr ymgynghoriad yn mynd rhagddo ni allaf wneud sylwadau ar brosiectau ac asesiadau penodol, ond credwch fi, mae'r asesiadau wedi cael eu gwneud ac fe'u cyflwynir pan fydd y fframwaith datblygu cenedlaethol wedi'i gyhoeddi.
English: Thank you, Presiding Officer. Minister, we're in the middle of a general election campaign, just in case no-one had noticed. Obviously, environmental policy will be closely co-ordinated across the UK, but you have responsibility here in Wales. Your party, at a UK level, says that if it was to become the Government on 13 December they would move to a net zero target by 2030. Your policy is 2050 here in Wales, something we all subscribe to. Do you believe it is credible to move to net zero by 2030? And if you do believe it is credible, will you as a Government be doing that as well?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Weinidog, rydym yng nghanol ymgyrch etholiad cyffredinol, rhag ofn nad oedd neb wedi sylwi. Yn amlwg, bydd polisi amgylcheddol yn cael ei gydlynu'n agos ar draws y DU, ond mae gennych gyfrifoldeb yma yng Nghymru. Dywed eich plaid chi, ar lefel y DU, pe bai'n dod yn Llywodraeth ar 13 Rhagfyr y byddent yn symud i darged sero net erbyn 2030. Eich polisi chi yw 2050 yma yng Nghymru, rhywbeth rydym i gyd yn ei gefnogi. A ydych yn credu ei bod yn gredadwy y gallwn symud i sero net erbyn 2030? Ac os ydych yn credu ei fod yn gredadwy, a fyddwch chi fel Llywodraeth yn gwneud hynny hefyd?
English: So, this Welsh Government took the advice from our advisory body, the UK Climate Change Committee. They advised us that the target that we should reach for here in Wales, because this is the Welsh Government that you're questioning now, should be 95 per cent. I've asked the committee to go back and see if we can go further to net zero by 2050. They're the people who advise us and that's the advice I take. What the UK Labour Government comes forward with on the evidence that they've gathered for, obviously, the UK - . This is devolved to Wales, please bear in mind, but we are part of the UK when it comes to our climate change targets. I'd be very interested to see that evidence and then we could look at it further.
Welsh: Cymerodd y Llywodraeth hon gyngor gan ein corff ymgynghorol, sef Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd. Dywedodd y pwyllgor hwnnw wrthym mai'r targed y dylem geisio ei gyrraedd yma yng Nghymru, gan mai i Lywodraeth Cymru y gofynnwch y cwestiwn yn awr, yw 95 y cant. Rwyf wedi gofyn i'r pwyllgor edrych i weld a allwn fynd ymhellach i sero net erbyn 2050. Hwy yw'r bobl sy'n ein cynghori a dyna'r cyngor rwy'n ei gymryd. Mae'r hyn y mae Llywodraeth Lafur y DU yn ei gyflwyno yn seiliedig ar y dystiolaeth y maent hwy wedi'i chasglu, yn amlwg, ar gyfer y DU - . Mae hyn wedi'i ddatganoli i Gymru, cofiwch, ond rydym yn rhan o'r DU mewn perthynas â'n targedau newid hinsawdd. Byddai gennyf ddiddordeb mawr mewn gweld y dystiolaeth honno ac yna gallem ei hystyried ymhellach.
English: I accept that, because that's the point I made in my opening remarks - that you were responsible for policy here in Wales, but environmental policy is co-ordinated across the UK, as well, to make that overall gain. I assume from your answer - and if you could just clarify, because I think it is really important, because there are many comments that say it would be devastating to move to net zero by 2030 - . The GMB union, for example, says it would be completely devastating to whole swathes of communities the length and breadth of the United Kingdom, and here in Wales. But I take it that your policy stays the same - it is 2050 and you cannot see a credible route to move to net zero by 2030 in your capacity as Minister and with the evidence that you have before you at the moment.
Welsh: Rwy'n derbyn hynny, oherwydd dyna'r pwynt a wneuthum yn fy sylwadau agoriadol - eich bod yn gyfrifol am bolisi yma yng Nghymru, ond mae polisi amgylcheddol yn cael ei gydlynu ar draws y DU hefyd, er mwyn sicrhau'r budd cyffredinol hwnnw. Tybiaf o'ch ateb - ac os gallwch egluro, oherwydd credaf ei fod yn bwysig iawn, oherwydd ceir llawer o sylwadau sy'n dweud y byddai'n ddinistriol newid i sero net erbyn 2030 - . Mae undeb y GMB, er enghraifft, yn dweud y byddai'n gwbl ddinistriol i gymunedau ar hyd a lled y Deyrnas Unedig, ac yma yng Nghymru. Ond cymeraf fod eich polisi'n aros yr un fath - 2050 ydyw ac ni allwch weld llwybr credadwy i newid i sero net erbyn 2030 yn rhinwedd eich swydd fel Gweinidog a gyda'r dystiolaeth sydd ger eich bron ar hyn o bryd.
English: We're a long way from 2050, aren't we? At the moment, the UK Committee on Climate Change, which advises us, tells me that we should be aiming for a 95 per cent target. I, of course, want to reach net zero and I, of course, want to reach net zero earlier, and if the UKCCC comes back to me with advice that that's possible, I will look to it. Presumably, the UK Labour Government that hopefully will be in place after 12 December will also go to the UKCCC for advice and they will be able to then take that forward.
Welsh: Rydym yn bell o 2050, onid ydym? Ar hyn o bryd, mae Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, sy'n ein cynghori, yn dweud wrthyf y dylem fod yn anelu at darged o 95 y cant. Wrth gwrs, rwyf i eisiau cyrraedd sero net ac wrth gwrs, rwyf eisiau cyrraedd sero net yn gynharach, ac os daw Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd yn ôl ataf gyda chyngor fod hynny'n bosibl, byddaf yn edrych arno. Yn ôl pob tebyg, bydd Llywodraeth Lafur y DU, a fydd yn ei lle ar ôl 12 Rhagfyr, gobeithio, hefyd yn gofyn i Bwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd am gyngor a byddant yn gallu bwrw ymlaen â hynny wedyn.
English: I thought I had signed off a letter to you actually, so I do apologise if you haven't received that, and the answer was, yes, all farms can apply for that loan scheme. I thought it was really important to bring that loan scheme forward, because certainly the loan scheme we had last year - it's a support scheme we're having this year - was very well taken up and I've done all I can to publicise it to farmers to make sure that they do apply. But the answer to your specific question is that my understanding is that everyone can apply.
Welsh: Roeddwn o dan yr argraff fy mod wedi llofnodi llythyr i chi mewn gwirionedd, felly rwy'n ymddiheuro os nad ydych wedi derbyn hwnnw, a'r ateb oedd y bydd pob fferm yn gallu gwneud cais am y cynllun benthyciad hwnnw. Roeddwn yn meddwl ei bod yn bwysig iawn cyflwyno'r cynllun benthyciadau hwnnw, oherwydd, yn sicr, roedd y cynllun benthyciadau a oedd gennym y llynedd - cynllun cymorth sydd gennym eleni - yn un y manteisiodd llawer arno, ac rwyf wedi gwneud popeth y gallaf i'w hyrwyddo i ffermwyr er mwyn sicrhau eu bod yn gwneud cais. Ond yr ateb i'ch cwestiwn penodol chi yw fod pawb yn cael gwneud cais yn ôl yr hyn a ddeallaf.
English: We need to rapidly increase the scale and pace of tree planting in Wales to help tackle biodiversity decline and the climate change emergency. The First Minister's vision for a national forest programme will accelerate tree planting, delivering a wide range of economic, environmental and social benefits for the people of Wales.
Welsh: Mae angen inni gynyddu maint a chyflymu'r broses o blannu coed yng Nghymru er mwyn mynd i'r afael â dirywiad bioamrywiaeth a'r argyfwng newid hinsawdd. Bydd gweledigaeth y Prif Weinidog ar gyfer rhaglen goedwigo genedlaethol yn cyflymu'r gwaith o blannu coed, gan ddarparu ystod eang o fuddion economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol i bobl Cymru.
English: I welcome that statement from the Minister. I particularly welcome the First Minister's commitment to a national forest. I think those are very important statements. I also welcome what is written in the latest iteration of 'Woodlands for Wales', which I think was published last year. In that document, I believe the Government sets out advice on climate change policy that it requires to move from planting a few 100 hectares at the moment, to 2,000 and then to 4,000 hectares of woodland in order to meet our climate ambitions. Could the Minister tell me whether it is the policy of Welsh Government that we will reach the European average for woodland cover, which I think is something like 38 per cent? Is that the policy of the Government? If that is not the policy of the Government, what is the objective of the Government in terms of woodland cover across Wales, and does the Government have a timescale by which it can deliver that objective?
Welsh: Rwy'n croesawu'r datganiad hwnnw gan y Gweinidog. Yn arbennig, croesawaf ymrwymiad y Prif Weinidog i goedwig genedlaethol. Rwy'n credu bod y rheini'n ddatganiadau pwysig iawn. Rwyf hefyd yn croesawu'r hyn sydd wedi'i ysgrifennu yn fersiwn ddiweddaraf 'Coetiroedd i Gymru', a gyhoeddwyd y llynedd, rwy'n credu. Yn y ddogfen honno, credaf fod y Llywodraeth yn nodi cyngor ar y polisi newid hinsawdd fod angen iddo symud o blannu ychydig gannoedd o hectarau ar hyn o bryd, i 2,000 ac yna i 4,000 hectar o goetir er mwyn cyflawni ein huchelgeisiau mewn perthynas â'r hinsawdd. A allai'r Gweinidog ddweud wrthyf, ai polisi Llywodraeth Cymru yw cyrraedd y cyfartaledd Ewropeaidd ar gyfer gorchudd coetir, sy'n rhywbeth tebyg i 38 y cant, rwy'n credu? Ai dyna yw polisi'r Llywodraeth? Os nad dyna yw polisi'r Llywodraeth, beth yw amcan y Llywodraeth mewn perthynas â gorchudd coetir ledled Cymru, ac a oes gan y Llywodraeth amserlen ar gyfer cyflawni'r amcan hwnnw?
English: I would be the first person to say that we aren't planting sufficient numbers of trees, but we have seen steady but small progress over the last three years in particular. Just over the last three years, we've planted 16,387,612 trees. I'm not quite sure what percentage of land that covers, but that's the number that we have planted. Certainly, the progress that we are making to take forward the First Minister's vision for a national forest programme will help. Obviously, it's a long-term project, so I haven't got a target, as such. There was a target within the woodland strategy, which we haven't been fulfilling, so I would rather really push ahead with significant work, and I hope to bring forward some significant announcements around tree planting before the end of the year, but, clearly, if we are going to meet our climate change targets, we do need to rapidly increase the forest cover that we have in Wales, because that is an absolutely key way of being able to mitigate climate change through carbon sequestration.
Welsh: Fi fyddai'r cyntaf i ddweud nad ydym yn plannu digon o goed, ond rydym wedi gweld cynnydd cyson ond bychan dros y tair blynedd diwethaf yn enwedig. Dros y tair blynedd diwethaf yn unig, rydym wedi plannu 16,387,612 o goed. Nid wyf yn hollol siŵr pa ganran o dir y maent yn ei orchuddio, ond dyna faint rydym wedi'u plannu. Yn sicr, bydd y cynnydd rydym yn ei wneud i fwrw ymlaen â gweledigaeth y Prif Weinidog ar gyfer rhaglen goedwigo genedlaethol yn helpu. Yn amlwg, mae'n brosiect hirdymor, felly nid oes gennyf darged, fel y cyfryw. Roedd yna darged yn y strategaeth goetiroedd nad ydym wedi bod yn ei gyflawni felly byddai'n well gennyf fwrw ymlaen â gwaith arwyddocaol, ac rwy'n gobeithio cyflwyno cyhoeddiadau pwysig ynglŷn â phlannu coed cyn diwedd y flwyddyn, ond yn amlwg, os ydym am gyrraedd ein targedau newid hinsawdd, mae angen inni gynyddu'r gorchudd coed sydd gennym yng Nghymru yn gyflym, oherwydd mae honno'n ffordd gwbl allweddol o allu lliniaru newid yn yr hinsawdd drwy ddal a storio carbon.
English: Two weeks ago, the Confederation of Forest Industries - Confor - stated that, at present, only a third of the budget is available to meet the Welsh Government's minimum target of creating 2,000 hectares of new woodland each year and to meet its climate energy aspirations. I understand that the Welsh forestry sector generates £528 million gross value added for Wales, supporting 10,000 jobs, and, of course, plays a major role in carbon dioxide sequestration, or carbon capture and storage. During the summer, I visited a BSW Timber group at Maelor Forest Nurseries Holdings in Bronington, Wrexham, just outside your constituency, who told me about the world-leading role they're playing in forestry genetics research and development - the only nursery in the UK carrying out this key work, developing species to make them more sustainable as the climate changes. They told me that they're investing heavily in this research and development and planning further long-term investments, that the Scottish Government is opening the door to them and trying to encourage them to go there, but they're looking to the Welsh Government to encourage them and incentivise them to stay in Wales and develop the lab they have there. So, what support will you give to ensure that this world-beating research stays in Wales and doesn't emigrate to Scotland?
Welsh: Bythefnos yn ôl, dywedodd y Cydffederasiwn Diwydiannau Coedwigoedd - Confor - mai un rhan o dair yn unig o'r gyllideb sydd ar gael ar hyn o bryd i gyrraedd targed gofynnol Llywodraeth Cymru o greu 2,000 hectar o goetir newydd bob blwyddyn ac i gyflawni ei dyheadau o ran yr hinsawdd. Deallaf fod sector coedwigaeth Cymru yn cynhyrchu £528 miliwn o werth ychwanegol gros i Gymru, gan gynnal 10,000 o swyddi, ac wrth gwrs, mae'n chwarae rhan fawr yn y gwaith o ddal a storio carbon. Yn ystod yr haf, ymwelais â grŵp BSW Timber yn Maelor Forest Nurseries Holdings yn Bronington, Wrecsam, ychydig y tu allan i'ch etholaeth, a ddywedodd wrthyf am y rôl flaenllaw y maent yn ei chwarae ym maes ymchwil a datblygu geneteg coedwigaeth - yr unig feithrinfa yn y DU sy'n cyflawni'r gwaith allweddol hwn, gan ddatblygu rhywogaethau i'w gwneud yn fwy cynaliadwy wrth i'r hinsawdd newid. Dywedasant wrthyf eu bod yn buddsoddi'n drwm yn y gwaith ymchwil a datblygu hwn a'u bod yn cynllunio buddsoddiadau pellach yn y tymor hir, a bod Llywodraeth yr Alban yn agor y drws iddynt ac yn ceisio'u hannog i fynd yno, ond maent yn gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn eu hannog a'u cymell i aros yng Nghymru a datblygu'r lab sydd ganddynt yno. Felly, pa gymorth fyddwch chi'n ei roi i sicrhau bod yr ymchwil hon, sydd gyda'r gorau drwy'r byd, yn aros yng Nghymru ac nad yw'n ymfudo i'r Alban?
English: I'm not aware that I have been asked for support, but there could be something in the pipeline that I haven't seen. But I'd certainly be very interested to visit there and have a look at their R&D. I think any R&D, particularly world-leading R&D, that's done in Wales, we would be very keen to keep here, in principle. So, I'd be very happy, if the Member would like to write to me around it, or ask them to write to me, and I'll certainly visit and take that forward.
Welsh: Nid wyf yn ymwybodol fod rhywun wedi gofyn am gefnogaeth gennyf, ond gallai fod rhywbeth ar y gweill nad wyf wedi'i weld. Ond buaswn yn sicr yn awyddus iawn i ymweld â'r grŵp a chael golwg ar eu gwaith ymchwil a datblygu. Rwy'n credu y byddem yn awyddus iawn o ran egwyddor i sicrhau bod unrhyw waith ymchwil a datblygu, yn enwedig gwaith ymchwil a datblygu sydd gyda'r gorau yn y byd, ac sy'n cael ei wneud yng Nghymru, yn cael ei gadw yma. Felly, buaswn yn hapus iawn, os hoffai'r Aelod ysgrifennu ataf ynglŷn â hyn, neu os hoffai ofyn iddynt hwy ysgrifennu ataf, a byddaf yn sicr o ymweld â'r lle a bwrw ymlaen â hynny.
English: Minister, in 2017 the decline in softwood planting in Wales was time-predicted to lead to a 50 per cent reduction in the availability of softwood by 2045. The shortfall in production in conifer woodland in Wales since the turn of the century is of considerable concern and has affected the supply of timber. What measures are being taken to increase the planting of trees by NRW and to also replenish stocks felled in response to the deadly disease of larch?
Welsh: Weinidog, yn 2017 rhagwelwyd y byddai'r dirywiad yn y gwaith o blannu pren meddal yng Nghymru yn arwain at ostyngiad o 50 y cant yn nifer y coed meddal sydd ar gael erbyn 2045. Mae'r diffyg yng nghynhyrchiant coetiroedd conwydd yng Nghymru ers troad y ganrif yn peri cryn bryder ac mae wedi effeithio ar gyflenwad pren. Pa gamau sy'n cael eu cymryd i gynyddu nifer y coed y mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn eu plannu ac i ailgyflenwi stociau coed a gafodd eu cwympo mewn ymateb i glefyd y llarwydd marwol?
English: Thank you. I met just yesterday with the chair and officers of Natural Resources Wales, where tree planting - well, it's always a standing agenda item. And, certainly, we've given funding to NRW for them to be able to increase the tree planting. We have seen some specific tree planting around some diseases - you'll be aware of P. ramorum, for instance, which has forced clearances of large areas of larch, as you said, especially in the south Wales Valleys. So, NRW, when they do replant trees and replace them, they take the opportunity to make sure that the trees and the woodlands that are replanted are restructured with multispecies to help them become much more resilient to that disease.
Welsh: Diolch. Cyfarfûm â chadeirydd a swyddogion Cyfoeth Naturiol Cymru ddoe, lle mae plannu coed - wel, mae bob amser yn eitem sefydlog ar yr agenda. Ac yn sicr, rydym wedi rhoi arian i Cyfoeth Naturiol Cymru er mwyn iddynt allu cynyddu nifer y coed sy'n cael eu plannu. Rydym wedi gweld gwaith plannu coed penodol mewn perthynas â rhai clefydau - fe fyddwch yn ymwybodol o P. ramorum, er enghraifft, sydd wedi golygu bod rhaid clirio ardaloedd mawr o goed llarwydd, fel y dywedoch chi, yn enwedig yng Nghymoedd de Cymru. Felly, mae Cyfoeth Naturiol Cymru, pan fyddant yn ailblannu coed yn lle coed a dorrir, yn manteisio ar y cyfle i wneud yn siŵr bod y coed a'r coetiroedd sy'n cael eu hailblannu yn cael eu hailstrwythuro â choed amlrywogaeth i'w helpu i allu gwrthsefyll y clefyd hwnnw'n llawer gwell.
English: Thank you. The Wales animal health welfare framework group is undertaking an urgent and immediate review of the dog breeding regulations and will continue to engage with key stakeholders. The chief veterinary officer met with local authorities and the Welsh Local Government Association yesterday to discuss licensing and enforcement issues.
Welsh: Diolch. Mae grŵp fframwaith iechyd a lles anifeiliaid Cymru yn cynnal adolygiad brys o'r rheoliadau bridio cŵn a bydd yn parhau i ymgysylltu â rhanddeiliaid allweddol. Cyfarfu'r prif swyddog milfeddygol ag awdurdodau lleol a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ddoe i drafod materion trwyddedu a gorfodi.