English: Trefnydd, you'll be aware that the Minister for health has issued a written statement on the coronavirus, a statement that is very helpful. It refers to the need to keep our legislation in Wales under review, I think in light of the fact that the UK Government is introducing legislation with the purpose of mitigating any effects of the coronavirus and looking at treatment options - enforcing supported isolation, for instance, in England. I recognise that there are going to be regular updates, written statements, from the Minister for health, and also, I think, an update for AMs from the Chief Medical Officer later today. That's all good practice. Perhaps we could also factor into that oral statements on the situation, as this is a fast-moving situation and it does have the potential to be exceptionally serious. We know that there are already many demands on the NHS, particularly over the winter period. If the full extent of the coronavirus infection is realised, and, obviously, it may not be realised to its fullest extent, but if we do get anywhere near that, then there will be demands on the health service. I know that there are discussions going on and I think that the Minister's at the Cabinet Office briefing rooms meeting - COBRA - this week, so if we could have continual updates and oral reports to this Chamber as the situation develops, I think we would, all of us as Assembly Members, find that very helpful in corresponding with our constituents who will, understandably, be getting more concerned and worried as the news filters through over the weeks and months to come. Secondly, changing tack, the south Wales metro: developing the metro must be a key part of the Government's strategy to deal with the climate emergency and to get people off the roads. We know that you, with your other hat on, have been bringing forward a green budget, and dealing with the climate emergency is key to that budget, so the metro and funding for the metro must be important over the years to come. But could we have an update from the Minister for transport on where we are with the metro? In my area, I know a number of concerns have been raised with me recently. The town of Monmouth, for instance, has been firstly off the metro map, then it was on the metro map, then it was back on - there were a number of maps going around, some official, some not. So, I wonder if we could have clarity from the Minister and from the Welsh Government as to what that map looks like at the moment. I think the metro is a great idea; I think we're all united in thinking that, but, clearly, in an area like south-east Wales, if people living in the rural fringes, such as my constituency, feel that they're going to be left off that map further down the line, then that doesn't reassure them. It doesn't look as though the Welsh Government is doing everything it can to get people off the roads and onto public transport, as I'm sure would be your key objective in the future to deal with climate change.
Welsh: Trefnydd, fe fyddwch chi'n ymwybodol bod y Gweinidog Iechyd wedi cyhoeddi datganiad ysgrifenedig ar y coronafeirws, sy'n ddatganiad defnyddiol iawn. Mae'n cyfeirio at yr angen i barhau i adolygu ein deddfwriaeth yng Nghymru, rwy'n credu yng ngoleuni'r ffaith bod Llywodraeth y DU yn cyflwyno deddfwriaeth gyda'r diben o liniaru unrhyw effeithiau o'r coronafeirws ac edrych ar opsiynau triniaeth - gorfodi ynysu gyda chymorth, er enghraifft, yn Lloegr. Rwy'n cydnabod y bydd yr wybodaeth ddiweddaraf yn cael ei chyfleu yn rheolaidd, datganiadau ysgrifenedig, gan y Gweinidog Iechyd, a hefyd, rwy'n credu, yr wybodaeth ddiweddaraf i ACau gan y Prif Swyddog Meddygol yn hwyrach heddiw. Mae hynny i gyd yn arfer da. Efallai y byddai modd inni hefyd ystyried datganiadau llafar ar y sefyllfa, gan fod hon yn sefyllfa sy'n symud yn gyflym a bod ganddi'r potensial i fod yn eithriadol o ddifrifol. Gwyddom fod llawer o alwadau ar y GIG eisoes, yn enwedig dros gyfnod y gaeaf. Os caiff maint llawn haint y coronafeirws ei wireddu, ac, yn amlwg, efallai na chaiff ei wireddu i'r graddau llawnaf, ond os byddwn ni'n mynd yn agos at hynny, yna bydd galwadau ar y gwasanaeth iechyd. Rwy'n gwybod bod trafodaethau ar y gweill a chredaf fod y Gweinidog yng nghyfarfod ystafelloedd briffio Swyddfa'r Cabinet - COBRA - yr wythnos hon. Felly, pe byddai modd inni gael diweddariadau parhaus ac adroddiadau llafar i'r Siambr hon wrth i'r sefyllfa ddatblygu, rwy'n credu y byddem ni, bob un ohonom ni Aelodau'r Cynulliad, yn cael hynny'n ddefnyddiol iawn o ran gohebu â'n hetholwyr a fydd, yn ddealladwy, yn mynd yn fwy pryderus ac yn poeni wrth i'r newyddion dreiddio yn ystod yr wythnosau a'r misoedd i ddod. Yn ail, i newid trywydd, metro de Cymru: mae'n rhaid bod datblygu'r metro yn rhan allweddol o strategaeth y Llywodraeth i ymdrin â'r argyfwng hinsawdd a chael pobl oddi ar y ffyrdd. Rydym ni'n gwybod eich bod chi, yn eich swyddogaeth arall, wedi bod yn cyflwyno cyllideb werdd, ac mae ymdrin â'r argyfwng hinsawdd yn allweddol i'r gyllideb honno, felly mae'n rhaid i'r metro a chyllid ar gyfer y Metro fod yn bwysig dros y blynyddoedd i ddod. Ond a gawn ni'r wybodaeth ddiweddaraf gan y Gweinidog Trafnidiaeth ynghylch ble'r ydym ni arni o ran y metro? Yn fy ardal i, gwn fod nifer o bryderon wedi'u codi gyda mi'n ddiweddar. Er enghraifft, yn gyntaf, roedd tref Trefynwy oddi ar fap y metro, yna roedd ar y map metro, yna roedd yn ôl arni - roedd nifer o fapiau'n mynd o gwmpas, rhai'n swyddogol, rhai ddim. Felly, tybed a gawn ni eglurder gan y Gweinidog a Llywodraeth Cymru ynglŷn â sut olwg sydd ar y map ar hyn o bryd? Rwy'n credu bod y metro'n syniad gwych; rwy'n credu ein bod ni i gyd yn unedig yn credu hynny. Ond, yn amlwg, mewn ardal fel y De-ddwyrain, os bydd pobl sy'n byw ar gyrion yr ardaloedd gwledig, fel fy etholaeth i, yn teimlo eu bod yn mynd i gael eu hepgor o'r map hwnnw ymhellach i lawr y lein, yna nid yw hynny'n tawelu eu meddyliau. Nid yw'n ymddangos bod Llywodraeth Cymru yn gwneud popeth o fewn ei gallu i dynnu pobl oddi ar y ffyrdd a'u cael i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, fel rwy'n siŵr y byddai eich prif amcan yn y dyfodol i ymdrin â newid hinsawdd.