English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and I'm pleased to open today's debate as the Member in charge of the Autism (Wales) Bill. I'd like to take this opportunity from the outset to thank Catherine Hunt and her team for their tremendous support and guidance during the development and passage of this Bill. Can I also thank National Autistic Society Cymru and the countless stakeholders and people up and down Wales who have helped make this Bill a reality? I'd like to thank each of the committees who have considered and reported on this Bill and those who have contributed to the committee's work by providing evidence. I'm grateful to those committees for their scrutiny of the Bill and the useful recommendations that they have made. I've written to the Chairs of the committees outlining my response to the recommendations and the letter has been published ahead of this debate. I've carefully considered each of the reports and their recommendations, and I hope that Members have been able to see my response and recognise that I've listened to concerns raised. Where possible, I have accepted the recommendations and am committed to undertaking any further research or tabling amendments to the Bill in order to alleviate concerns. I'd like to briefly say a few words in response to the Health, Social Care and Sport Committee's recommendation around the remedies available to citizens should they not receive the services they expect. I fully support the rationale of this recommendation. However, as I explained in my written response, I am unable to implement it at this time. I can assure Members that, should the general principles be agreed, I would be happy to work with Members, or to consider any amendments tabled during the amending periods, with the aim of strengthening the Bill in this respect. I acknowledge that members of the Health, Social Care and Sport Committee were unable to reach consensus on whether this Bill is the best way of achieving the improvements needed in autism services, but the fact that improvements are needed is emphasised throughout its report. I believe that my Bill will drive the necessary improvements. As I said when I introduced this Bill, evidence from the two consultations that I ran showed that services for people with autism are inconsistent across Wales and, in some areas, inadequate. This was evident in the health committee's report, which stated that families it heard from have been waiting for 10 years for the autism strategy to deliver the services they need, but still they are struggling. These families are real people in all of our constituencies. Children and young people with autism aren't fulfilling their potential. Parents are despairing because the services that they need aren't available. We shouldn't still be in a situation where parents say that services aren't there and everything was a fight. These families deserve better. People with autism have waited long enough. Urgent action is needed now to ensure that more support services are put in place. That's not just my view; that's the conclusion of the health committee, based on the evidence it received directly from families. The lived experience shared with the committee is testament that current arrangements are not fit for purpose. The committee concluded that the current difficulties that people with autism and their families face in accessing support are unacceptable. That's why this Bill is so important. This Bill will ensure that a national autism strategy for Wales will be a statutory requirement and the services that people with autism can expect to receive will be enshrined in law. I agree with the health committee that there is a pressing need to improve autism support services and that this must be addressed as a matter of priority. I firmly believe that legislating in this way is the most effective route for delivering the improvements needed to ensure that people with autism get the support they deserve. My Bill identifies autism as a condition that requires greater attention, and it sends out a strong message that Wales is committed to ensuring that people with autism receive high quality, accessible services wherever they live in Wales on a permanent basis.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd, ac rwy'n falch o agor y ddadl heddiw fel yr Aelod sy'n gyfrifol am y Bil Awtistiaeth (Cymru). Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn ar y cychwyn i ddiolch i Catherine Hunt a'i thîm am eu cymorth aruthrol a'u harweiniad yn ystod datblygiad a hynt y Bil hwn. A gaf fi ddiolch hefyd i Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth Cymru a'r rhanddeiliaid a'r bobl ddi-rif ar hyd a lled Cymru sydd wedi helpu i wneud y Bil hwn yn realiti? Hoffwn ddiolch i bob un o'r pwyllgorau sydd wedi bod yn ystyried ac yn adrodd ar y Bil a'r rhai sydd wedi cyfrannu at waith y pwyllgor drwy ddarparu tystiolaeth. Rwy'n ddiolchgar i'r pwyllgorau hynny am eu gwaith yn craffu ar y Bil a'r argymhellion defnyddiol y maent wedi'u gwneud. Rwyf wedi ysgrifennu at Gadeiryddion y pwyllgorau yn amlinellu fy ymateb i'r argymhellion a chyhoeddwyd y llythyr cyn y ddadl hon. Rwyf wedi ystyried pob un o'r adroddiadau a'u hargymhellion yn ofalus, ac rwy'n gobeithio bod yr Aelodau wedi gallu gweld fy ymateb a chydnabod fy mod wedi gwrando ar y pryderon a godwyd. Lle y bo modd, rwyf wedi derbyn yr argymhellion ac rwyf wedi ymrwymo i ymgymryd â gwaith ymchwil pellach neu gyflwyno gwelliannau i'r Bil er mwyn lliniaru pryderon. Hoffwn ddweud ychydig eiriau'n fyr mewn ymateb i argymhelliad y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon ynglŷn â'r rhwymedïau sydd ar gael i ddinasyddion os nad ydynt yn cael y gwasanaethau y maent yn eu disgwyl. Llwyr gefnogaf y rhesymeg wrth wraidd yr argymhelliad hwn. Fodd bynnag, fel yr eglurais yn fy ymateb ysgrifenedig, ni allaf ei roi ar waith ar hyn o bryd. Os derbynnir yr egwyddorion cyffredinol, gallaf sicrhau'r Aelodau y buaswn yn hapus i weithio gydag Aelodau, neu i ystyried unrhyw welliannau a gyflwynir yn ystod y cyfnodau diwygio, gyda'r nod o gryfhau'r Bil yn hyn o beth. Rwy'n cydnabod bod aelodau o'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon wedi methu cyrraedd consensws ar ba un ai'r Bil hwn yw'r ffordd orau o gyflawni'r gwelliannau sydd eu hangen mewn gwasanaethau awtistiaeth, ond pwysleisir y ffaith fod angen gwelliannau yn ei adroddiad drwyddo draw. Credaf y bydd fy Mil yn ysgogi'r gwelliannau angenrheidiol. Fel y dywedais pan gyflwynais y Bil hwn, dangosodd tystiolaeth o'r ddau ymgynghoriad a gynhaliwyd gennyf fod gwasanaethau ar gyfer pobl ag awtistiaeth yn anghyson ledled Cymru ac mewn rhai ardaloedd, maent yn annigonol. Roedd hyn yn amlwg yn adroddiad y pwyllgor iechyd, a ddywedodd fod teuluoedd y clywodd ganddynt wedi bod yn aros ers 10 mlynedd i'r strategaeth awtistiaeth ddarparu'r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt, ond maent yn dal i'w chael hi'n anodd. Pobl go iawn ym mhob un o'n hetholaethau yw'r teuluoedd hyn. Nid yw plant a phobl ifanc sydd ag awtistiaeth yn cyflawni eu potensial. Mae rhieni'n anobeithio am nad yw'r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt ar gael. Ni ddylem ddal i fod mewn sefyllfa lle y mae rhieni'n dweud nad yw'r gwasanaethau yno a bod popeth yn frwydr. Mae'r teuluoedd hyn yn haeddu gwell. Mae pobl ag awtistiaeth wedi aros yn ddigon hir. Mae angen gweithredu ar frys yn awr i sicrhau bod rhagor o wasanaethau cymorth yn cael eu rhoi ar waith. Nid fy marn i yn unig yw honno; dyna gasgliad y pwyllgor iechyd, yn seiliedig ar y dystiolaeth a gafodd yn uniongyrchol gan deuluoedd. Mae'r profiad byw a rennir gyda'r pwyllgor yn tystio i'r ffaith nad yw'r trefniadau presennol yn addas i'r diben. Daeth y pwyllgor i'r casgliad fod yr anawsterau presennol sy'n wynebu pobl ag awtistiaeth a'u teuluoedd wrth geisio cael cymorth yn annerbyniol. Dyna pam y mae'r Bil hwn mor bwysig. Bydd y Bil yn sicrhau bod strategaeth awtistiaeth genedlaethol Cymru yn ofyniad statudol, a bydd y gwasanaethau y gall pobl ag awtistiaeth ddisgwyl eu cael wedi eu hymgorffori yn y gyfraith. Rwy'n cytuno gyda'r pwyllgor iechyd fod angen dybryd i wella gwasanaethau cymorth awtistiaeth a bod rhaid rhoi sylw i hyn fel blaenoriaeth. Rwy'n credu'n gryf mai deddfu yn y modd hwn yw'r ffordd fwyaf effeithiol ar gyfer cyflawni'r gwelliannau sydd eu hangen i sicrhau bod pobl ag awtistiaeth yn cael y cymorth y maent yn ei haeddu. Mae fy Mil yn nodi bod awtistiaeth yn gyflwr sy'n galw am fwy o sylw, ac mae'n anfon neges gref fod Cymru wedi ymrwymo i sicrhau bod pobl ag awtistiaeth yn cael gwasanaethau hygyrch o ansawdd uchel lle bynnag y maent yn byw yng Nghymru ar sail barhaol.