English: The pandemic caused whole-system disruption to health services. However, it provided the opportunity, in the wake of the pandemic, to redesign service delivery, ensuring sustainable models for the future. Therefore, with people starting to feel more confident about accessing care outside hospital settings, we now, more than ever, need to adopt a shared care model in providing eye health care. The resources that NHS Wales has are limited, so we need to take the opportunities to transform services, in the way that has been presented in the document 'Future Approach for Optometry Services'. The NHS has to take advantage of non-medical advanced practice, by moving more services into primary care. The 'Future Approach for Optometry Services' document is based on work and extensive consultation. The document was approved by key stakeholders, including Optometry Wales and the Royal College of Ophthalmologists, and work is now under way to consider further the potential costs in terms of developing the agreed future approach. In order to help to move the provision to primary care, we will need to amend the optometry contract and increase the number of optometrists who have additional qualifications. To achieve the best outcome from investment, the Welsh Government will continue to talk to stakeholders, to ensure that optometry services are appropriately funded. We as a society will benefit by investing in a skilled workforce and ensuring that patients can obtain services more easily and have better outcomes. Unlike other professions, such as general medical services, pharmacy and dentistry, optometry doesn't have a contract. This is therefore a unique opportunity to decide on the best approach for the future. We have considered and learnt from what we have done in the past, to ensure that legislative changes are made to deliver the best outcome for patients and for health professionals. And we have learned lessons from that. If optometry works with NHS Wales in a new, strategic and collaborative partnership, which will build on already strong foundations that have already been set, future eye care will certainly improve. Of course, we will need to monitor the new contract arrangements carefully. We will establish a new national Wales eye care service committee, which will have a clear terms of reference, including performance management against contractual obligations and deliverable patient outcomes. Generally, if we are to succeed, we will have to see changing behaviours from the public, and we have to agree to think about what we are doing in terms of the patient's circumstances. Patients don't always understand the difference between primary and secondary care, but they do understand the need for good eye health care. 'The Future Approach for Optometry Services' describes the new ways of working and clinical pathways. With a new contract for general ophthalmic services underpinning this, this innovative future approach ensures that Wales's eye care services will continue to lead the way across the UK. Thank you.
Welsh: Fe wnaeth y pandemig darfu ar wasanaethau iechyd, a hynny ar draws y system gyfan. Ond cafwyd cyfle hefyd, yn sgil y pandemig, i ailgynllunio'r ffordd rŷn ni'n darparu gwasanaethau, a sicrhau bod gyda ni fodelau sy'n gynaliadwy ar gyfer y dyfodol. Felly, gyda phobl yn dechrau teimlo'n fwy hyderus ynglŷn â chael gofal mewn lleoliadau ar wahân i'r ysbyty, mae angen i ni nawr, yn fwy nag erioed, fabwysiadu model rhannu gofal wrth ddarparu gofal iechyd llygaid. Mae'r adnoddau sydd gan wasanaeth iechyd Cymru yn gyfyngedig, felly mae angen manteisio ar y cyfleoedd i drawsnewid gwasanaethau, yn y ffordd sydd wedi ei chyflwyno yn y ddogfen 'Dull Gweithredu ar gyfer Gwasanaethau Optometreg yn y Dyfodol'. Rhaid i'r gwasanaeth iechyd fanteisio ar ymarferwyr anfeddygol ond profiadol, drwy symud mwy o wasanaethau i ofal sylfaenol. Mae'r ddogfen 'Dull Gweithredu ar gyfer Gwasanaethau Optometreg yn y Dyfodol' yn seiliedig ar waith ac ymgynghori helaeth. Cafodd y ddogfen ei chymeradwyo gan randdeiliaid allweddol, gan gynnwys Optometreg Cymru a Choleg Brenhinol yr Offthalmolegwyr, ac mae gwaith ar y gweill nawr i ystyried ymhellach y costau posibl o ddatblygu'r dull y cytunwyd arno ar gyfer y dyfodol. Er mwyn helpu i symud y ddarpariaeth gwasanaethau i ofal sylfaenol, fe fydd yn rhaid diwygio'r contract optometreg, a chynyddu nifer yr optometryddion sydd â chymwysterau ychwanegol. I gyflawni'r canlyniad gorau wrth fuddsoddi, bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i drafod â rhanddeiliaid i sicrhau bod gwasanaethau optometreg yn cael eu hariannu'n briodol. Byddwn ni fel cymdeithas yn elwa drwy feithrin gweithlu sydd â'r sgiliau priodol, sy'n sicrhau bod cleifion yn gallu cael gafael ar wasanaethau yn haws, ac yn cael canlyniadau gwell. Yn wahanol i'r proffesiynau eraill, fel gwasanaethau meddygol cyffredinol, fferylliaeth a deintyddiaeth, does gan optometreg ddim contract. Mae cyfle unigryw gyda ni, felly, i benderfynu ar y dull gorau ar gyfer y dyfodol. Rŷn ni wedi ystyried ein ffordd o weithredu yn y gorffennol, i sicrhau bod newidiadau deddfwriaethol yn cael eu gwneud i gael y canlyniadau gorau i gleifion ac i weithwyr iechyd proffesiynol, a dŷn ni wedi dysgu gwersi o hyn. Os bydd y maes optometreg yn gweithio gyda'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru, mewn partneriaeth newydd, strategol a chydweithredol, a fydd yn adeiladu ar y sylfeini cadarn sydd wedi cael eu gosod yn barod, bydd gofal iechyd llygaid yn sicr o wella yn y dyfodol. Wrth gwrs, fe fydd angen monitro trefniadau'r cytundeb newydd yn ofalus. Byddwn ni'n sefydlu pwyllgor cenedlaethol newydd ar gyfer gwasanaethau gofal llygaid i Gymru, pwyllgor sydd â chylch gorchwyl clir a fydd yn cynnwys rheoli perfformiad yn erbyn rhwymedigaethau'r contract a chanlyniadau i gleifion y gellir eu cyflawni. Yn gyffredinol, os ydym ni am lwyddo, rhaid inni weld newid mewn ymddygiad gan y cyhoedd. Rhaid cytuno i fynd ati bob amser wrth ystyried beth rydym yn ei wneud o ran amgylchiadau'r claf. Nid yw cleifion bob amser yn deall y gwahaniaeth rhwng gofal sylfaenol a gofal eilaidd, ond maen nhw yn deall bod angen gofal iechyd llygaid da. Mae'r dulliau gweithio a'r llwybrau clinigol newydd yn cael eu disgrifio yn y ddogfen 'Dull Gweithredu ar gyfer Gwasanaethau Optometreg yn y Dyfodol'. Gyda chontract gwasanaethau offthalmeg cyffredinol newydd Cymru yn sylfaen iddo, mae'r dull arloesol hwn ar gyfer y dyfodol yn sicrhau mai gwasanaeth gofal llygaid Cymru fydd y gwasanaeth mwyaf blaengar yn y Deyrnas Unedig i gyd. Diolch.