English: I think you've just made a number of builders very happy, knowing you would welcome large-scale building in Cowbridge and the Vale of Glamorgan. The UK Government's freeze on local housing allowances means that most people and families receiving local housing allowance rates face a gap between rates paid and their rent. This increases the risk of homelessness, as it becomes more and more difficult for people to keep up with paying rent, on top of covering essentials, such as food and energy bills. Over the last 50 years, the housing mix has changed. There's been a decline in council housing and a large increase in the number of privately rented properties. The privately rented sector is now the second most common tenure after owner occupation. There's been a growth in the number of private landlords. Yes, I realise that all private landlords are not modern-day Rachmans. In fact, most private landlords are good landlords and treat their tenants well. A lot of these only own one property, and many of these were bought via a mortgage. Social tenants in Wales are already protected over the winter from rent increases, as social rents are set annually, with the next change in social rents not due until April 2023. Registered social landlords are facing huge pressures, especially where they have to refinance loans. Superficially, freezing rents in the private rental sector is attractive, but it freezes rents as they are now, and some rents are too high and others too low, relative to properties of the same type. With interest rates rising, it could lead to properties having to be sold. If what happens is that the properties are sold and then bought by first-time buyers, that would be a great thing. Reducing the number of privately rented properties, increasing the number of owner occupiers: good. But, unfortunately, we have the wild west of housing, Airbnb, and that is what worries me, that people will take these houses from renting to families and put them into Airbnb. This removes the property from the housing market. When properties being sold are used as Airbnb in east Swansea, then this has to be a problem all around Wales. Can I just quote from Crisis, which is something Mabon spoke about earlier, who are the major housing charity? An immediate flood of notices to quit and letters notifying of rent increases are what they fear would happen with what Plaid Cymru are putting forward today. Crisis would advise learning from the recent announcements of similar legislation in Scotland. During the delay between announcement and enactment, colleagues across the housing sector in Scotland reported tenants being issued with notices to quit and letters notifying them of rent increases. I thought rent controls. I want rent officers to be brought back. Because landlords can evict tenants with a section 21 notice once the fixed term expires, Welsh tenants lack any real rent controls. The landlord can ask them to pay a higher rent and evict them, or find new tenants if they refuse. This demonstrates the ease with which tenants can be evicted and is intimately linked to the lack of rent controls. A moratorium on evictions looks attractive, but could simply postpone evictions until it's lifted. If tenants decide not to pay rent to their landlords, they may accrue serious rent arrears that then provide a ground for eviction. From 1 December, new tenancies in Wales will be subject to a six-month no-fault eviction ban, and the Welsh Government are consulting on extending this to existing tenancies. I just think no-fault evictions should be ended now. Never should anybody be asked to leave for no fault. That is fundamentally wrong and it breaks the balance between landlord and tenant. I'll finally come back to supply. With a shortage of supply and a strong demand, rents rise. The only effective solution is the large-scale building of council houses. It worked before and it'll work again.
Welsh: Rwy'n credu eich bod newydd wneud nifer o adeiladwyr yn hapus iawn, o wybod y byddech yn croesawu adeiladu ar raddfa fawr yn y Bont-faen a Bro Morgannwg. Mae rhewi lwfansau tai lleol gan Lywodraeth y DU yn golygu bod y rhan fwyaf o bobl a theuluoedd sy'n derbyn lwfansau tai lleol yn wynebu bwlch rhwng y cyfraddau a delir a'u rhent. Mae hyn yn cynyddu'r risg o ddigartrefedd, wrth iddi fynd yn fwyfwy anodd i bobl ddal i fyny â thalu rhent, yn ogystal â thalu am bethau hanfodol, fel bwyd a biliau ynni. Dros y 50 mlynedd diwethaf, mae'r cymysgedd tai wedi newid. Gwelwyd gostyngiad yn y nifer o dai cyngor a chynnydd mawr yn y nifer o dai sy'n cael eu rhentu'n breifat. Y sector rhentu preifat bellach yw'r ail fath mwyaf cyffredin o ddeiliadaeth ar ôl perchen-feddiannaeth. Cafwyd cynnydd yn nifer y landlordiaid preifat. Ydw, rwy'n sylweddoli nad yw pob landlord preifat yn Rachmans cyfoes. Mewn gwirionedd, mae'r rhan fwyaf o landlordiaid preifat yn landlordiaid da ac yn trin eu tenantiaid yn dda. Nid yw llawer o'r rhain ond yn berchen ar un eiddo, a phrynwyd llawer ohonynt drwy forgais. Mae tenantiaid cymdeithasol yng Nghymru eisoes wedi'u diogelu dros y gaeaf rhag codiadau rhent, gan fod rhenti cymdeithasol yn cael eu gosod yn flynyddol, gyda'r newid nesaf i renti cymdeithasol ddim i ddod tan Ebrill 2023. Mae landlordiaid cymdeithasol cofrestredig yn wynebu pwysau enfawr, yn enwedig lle mae'n rhaid iddynt ail-gyllido benthyciadau. Yn arwynebol, mae rhewi rhenti yn y sector rhentu preifat yn ddeniadol, ond mae'n rhewi rhenti fel y maent ar hyn o bryd, ac mae rhai rhenti'n rhy uchel ac eraill yn rhy isel, o'i gymharu ag eiddo o'r un math. Gyda chyfraddau llog yn codi, gallai olygu bod eiddo'n gorfod cael ei werthu. Os mai'r hyn sy'n digwydd yw bod yr eiddo'n cael ei werthu ac yna'n cael ei brynu gan brynwyr tro cyntaf, byddai hynny'n beth gwych. Lleihau nifer yr eiddo sy'n cael ei rentu'n breifat, gan gynyddu nifer y perchen-feddianwyr: da. Ond yn anffodus, mae gennym orllewin gwyllt y maes tai, Airbnb, a dyna sy'n fy mhoeni i, y bydd pobl yn troi'r tai hyn o fod yn cael eu rhentu gan deuluoedd i fod yn eiddo Airbnb. Mae hyn yn tynnu'r eiddo o'r farchnad dai. Pan fydd eiddo sy'n cael eu gwerthu'n cael eu defnyddio fel Airbnb yn nwyrain Abertawe, rhaid bod hon yn broblem ledled Cymru gyfan. A gaf fi roi dyfyniad gan Crisis, yr elusen dai fawr y siaradodd Mabon amdani yn gynharach? Maent yn ofni gweld llif uniongyrchol o hysbysiadau ymadael a llythyrau'n hysbysu am godiadau rhent yn sgil yr hyn y mae Plaid Cymru yn ei gyflwyno heddiw. Byddai Crisis yn awgrymu y dylid dysgu o gyhoeddiadau diweddar ynghylch deddfwriaeth debyg yn Yr Alban. Yn ystod yr oedi rhwng cyhoeddi a deddfu, dywedodd cydweithwyr ar draws y sector tai yn yr Alban fod tenantiaid yn cael hysbysiadau ymadael a llythyrau'n eu hysbysu am godiadau rhent. Fe feddyliais am reoli rhenti. Rwyf eisiau gweld swyddogion rhent yn dod yn ôl. Am y gall landlordiaid droi tenantiaid allan gyda hysbysiad adran 21 pan fydd y tymor sefydlog yn dod i ben, nid oes gan denantiaid Cymru unrhyw fesurau rheoli rhenti go iawn. Gall y landlord ofyn iddynt dalu rhent uwch a'u troi allan, neu ddod o hyd i denantiaid newydd os ydynt yn gwrthod. Mae hyn yn dangos pa mor hawdd yw hi i denantiaid gael eu troi allan ac mae'n gysylltiedig iawn â diffyg mesurau rheoli rhenti. Mae moratoriwm ar droi allan yn edrych yn ddeniadol, ond efallai mai gohirio troi allan hyd nes y dôi i ben yn unig a wnâi. Os bydd tenantiaid yn penderfynu peidio â thalu rhent i'w landlordiaid, gallent gronni ôl-ddyledion rhent difrifol sydd wedyn yn creu sail ar gyfer troi allan. O 1 Rhagfyr ymlaen, bydd tenantiaethau newydd yng Nghymru yn ddarostyngedig i waharddiad ar droi allan heb fai am chwe mis, ac mae Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ar ymestyn hyn i gynnwys tenantiaethau sy'n bodoli eisoes. Rwyf fi o'r farn y dylid dod â throi allan heb fai i ben yn awr. Ni ddylid gofyn i unrhyw un adael heb fai. Mae hynny'n sylfaenol anghywir ac mae'n torri'r cydbwysedd rhwng landlord a thenant. Fe ddof yn ôl at y cyflenwad i orffen. Gyda'r cyflenwad yn brin a'r galw'n fawr, mae rhenti'n codi. Yr unig ateb effeithiol yw adeiladu tai cyngor ar raddfa fawr. Fe weithiodd o'r blaen ac fe wnaiff weithio eto.