English: Well, I think there are two points there, aren't there? There's one about end-of-life care, which is a significant priority in primary care, which is no surprise given the profile of our population and the numbers involved, and there's much greater engagement and involvement from primary care in providing good end-of-life care - it's part of standard business in primary care, so not just our district nurses and our GPs. There is something there about our end-of-life care work that is definitely about how we deliver that in primary care. The second point, I guess, is part of what Paul Sartori are also - . I visited them, and it was a very enjoyable and instructive visit too. There's something broader about the way in which we recycle moneys from primary care clusters, and I'll have more to say about funding primary care clusters when we get to some of the detail of the budget. You'll have to bear with me for a relatively brief period of time. Going back to some of the comparisons made in work in other parts of the UK, we're aware of the work commissioned in Scotland by children's hospices across Scotland to understand their level of unmet paediatric palliative care need and to identify their population and demographic characteristics. NHS National Services Scotland, who undertook that work in 2018, have been invited to the next end-of-life care board in December to see what we in Wales can learn from that work and how best to apply it. Alongside this, we are working with Tŷ Hafan and other hospices to understand the scale of service and workforce development that will be required to meet future palliative care needs in Wales. So, we continue to work closely with both statutory and third sector partners to deliver on our ambition that I set out to become the world's first compassionate country. To do so, we must be a nation that publicly facilitates, supports and celebrates care for one another during life's most testing times, especially those relating to life-threatening and life-limiting illness, to chronic disability, frail ageing, dementia, grief, and long-term care. Now, with collaboration and co-operation, we will support our communities to become more resilient to be able to cope with the challenges that life brings. And I really am grateful to Byw Nawr and the end-of-life care board for driving the compassionate country work forward in Wales, and I'll be meeting Byw Nawr again in the new year. All of us, though, in our interactions with public and private sector organisations, can encourage them to embed this approach in everything that they do as well. As Members will know, the end-of-life-care board has been working with Cardiff University, Marie Curie and the Wales Cancer Research Centre to review the level of bereavement services across Wales, and that final report was received by officials and the end-of-life care board last week. They are currently considering the findings. I will provide an update to Members in due course, but I'm happy to confirm that it will be published ahead of the December end-of-life care board meeting, and I'll make sure that's directly provided to Members, as I know there is significant interest across parties in the work of that review. I'm also happy to confirm that I intend to make a Government statement in the new year on end-of-life care and how the information in the bereavement review's work will be taken forward. So, to conclude, I believe we can be proud as a country of the significant progress we have made to widen access to hospice and palliative care here in Wales, but we know that there is more to do. So, we'll continue to work closely with the end-of-life care board and all of our statutory and third sector partners to make sure that everyone in Wales has access to high-quality end-of-life care in their location of choice.
Welsh: Wel, rwy'n credu bod dau bwynt yno, onid oes? Mae un yn ymwneud â gofal diwedd oes, sy'n flaenoriaeth bwysig mewn gofal sylfaenol, ac nid yw hynny'n syndod o ystyried proffil ein poblogaeth a'r niferoedd dan sylw, ac mae llawer mwy o ymgysylltu ac ymwneud mewn gofal sylfaenol o ran darparu gofal diwedd oes da - mae'n rhan o'r gwaith arferol mewn gofal sylfaenol, felly nid ein nyrsys ardal a'n meddygon teulu yn unig. Mae rhywbeth yno ynglŷn â'n gwaith gofal diwedd oes sy'n bendant yn ymwneud â sut y darparwn hynny mewn gofal sylfaenol. Mae'r ail bwynt, mae'n debyg, yn rhan o'r hyn y mae Paul Sartori hefyd - . Ymwelais â hwy, ac roedd yn ymweliad pleserus ac addysgiadol iawn hefyd. Mae rhywbeth ehangach ynglŷn â'r ffordd rydym yn ailgylchu arian o glystyrau gofal sylfaenol, a bydd gennyf fwy i'w ddweud am ariannu clystyrau gofal sylfaenol pan gawn rai o fanylion y gyllideb. Bydd yn rhaid i chi fod yn amyneddgar am gyfnod cymharol fyr o amser. Gan ddychwelyd at rai o'r cymariaethau a wnaed â gwaith mewn rhannau eraill o'r DU, rydym yn ymwybodol o'r gwaith a gomisiynwyd yn yr Alban gan hosbisau plant ledled yr Alban i ddeall lefel eu hangen am ofal lliniarol pediatrig heb ei ddiwallu ac i nodi nodweddion eu poblogaeth a'u demograffeg. Mae Gwasanaethau Cenedlaethol GIG yr Alban, a wnaeth y gwaith hwnnw yn 2018, wedi'u gwahodd i'r bwrdd gofal diwedd oes nesaf ym mis Rhagfyr i weld beth y gallwn ni yng Nghymru ei ddysgu o'r gwaith hwnnw a'r ffordd orau o'i gymhwyso. Ochr yn ochr â hyn, rydym yn gweithio gyda Tŷ Hafan a hosbisau eraill i ddeall faint o waith fydd ei angen ar ddatblygu gwasanaethau a'r gweithlu er mwyn diwallu anghenion gofal lliniarol yn y dyfodol yng Nghymru. Felly, rydym yn parhau i weithio'n agos gyda'r sector statudol a phartneriaid y trydydd sector i wireddu'r uchelgais a nodais i fod yn wlad dosturiol gyntaf y byd. I wneud hynny, mae'n rhaid i ni fod yn wlad sy'n hwyluso, cefnogi a dathlu gofal am ein gilydd yn gyhoeddus yn ystod cyfnodau anodd bywyd, yn enwedig y rhai sy'n ymwneud â salwch sy'n peryglu bywyd ac sy'n cyfyngu ar fywyd, anabledd cronig, heneiddio'n fregus, dementia, galar, a gofal hirdymor. Nawr, gyda chydweithrediad a thrwy gydweithio, byddwn yn cynorthwyo ein cymunedau i fod yn fwy gwydn i allu ymdopi â heriau bywyd. Ac rwy'n ddiolchgar iawn i Byw Nawr ac i'r bwrdd gofal diwedd oes am ddatblygu'r gwaith ar y wlad dosturiol yng Nghymru, a byddaf yn cyfarfod â Byw Nawr eto yn y flwyddyn newydd. Fodd bynnag, wrth inni ryngweithio â sefydliadau sector cyhoeddus a sector preifat, gall pob un ohonom eu hannog i ymgorffori'r ymagwedd hon ym mhob dim a wnânt hwythau hefyd. Fel y gŵyr yr Aelodau, bu'r bwrdd gofal diwedd oes yn gweithio gyda Phrifysgol Caerdydd, Marie Curie a Chanolfan Ymchwil Canser Cymru i adolygu lefel y gwasanaethau profedigaeth ledled Cymru, a daeth yr adroddiad terfynol hwnnw i law swyddogion a'r bwrdd gofal diwedd oes yr wythnos diwethaf. Maent yn ystyried y canfyddiadau ar hyn o bryd. Byddaf yn rhoi'r newyddion diweddaraf i'r Aelodau maes o law, ond rwy'n falch o gadarnhau y bydd yn cael ei gyhoeddi cyn cyfarfod mis Rhagfyr y bwrdd gofal diwedd oes, a byddaf yn gwneud yn siŵr ei fod yn cael ei ddarparu'n uniongyrchol i'r Aelodau, gan fy mod yn gwybod bod cryn ddiddordeb ar draws y pleidiau yng ngwaith yr adolygiad hwnnw. Rwyf hefyd yn falch o gadarnhau fy mod yn bwriadu gwneud datganiad gan y Llywodraeth yn y flwyddyn newydd ar ofal diwedd oes a sut y bydd yr wybodaeth yng ngwaith yr adolygiad ar gymorth profedigaeth yn cael ei datblygu. Felly, i gloi, credaf y gallwn ymfalchïo fel gwlad yn y cynnydd sylweddol a wnaed gennym ar ehangu mynediad at ofal hosbis a gofal lliniarol yma yng Nghymru, ond gwyddom fod mwy i'w wneud. Felly, byddwn yn parhau i weithio'n agos gyda'r bwrdd gofal diwedd oes a'n holl bartneriaid statudol a thrydydd sector i sicrhau bod pawb yng Nghymru yn gallu cael gofal diwedd oes o safon uchel mewn lleoliad o'u dewis.