techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, and thank you, Minister, for this action plan. HIV home tests are available throughout Wales, with the tests being posted to a laboratory, and the person will receive their results usually in around 72 hours. There is, however, an alternative test available, which allows a person to test themselves at home and receive their results in around 15 minutes. Waiting for an HIV result can be terrifying, and some people don't feel comfortable visiting a clinic, for a number of reasons. These 15-miniute tests are around £15, but, according to the Higgins trust, these tests are free in certain parts of England and Scotland where it is locally funded. With the current cost-of-living crisis, for some people, especially those in lower income categories, these can be unaffordable. The mental stress HIV can cause is truly awful. Will the Welsh Government consider funding a scheme in Wales that will allow people to access a free 15-minute home test, as this could encourage some more testing as people can test themselves discreetly without the added stress of visiting their local clinic, waiting days for a result, and the fear of judgment and stigmatisation? Sorry, my throat is bad.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd, a diolch, Gweinidog, am y cynllun gweithredu hwn. Mae profion cartref HIV ar gael ledled Cymru, a'r profion yn cael eu postio i labordy, a bydd yr unigolyn yn cael eu canlyniadau fel arfer mewn tua 72 awr. Fodd bynnag, mae prawf arall ar gael, sy'n caniatáu i unigolyn brofi ei hun gartref a chael ei ganlyniadau mewn tua 15 munud. Gall aros am ganlyniad HIV fod yn frawychus, ac nid yw rhai pobl yn teimlo'n gyfforddus yn ymweld â chlinig, am nifer o resymau. Mae'r profion 15 munud hyn tua £15, ond, yn ôl y Terrence Higgins Trust, mae'r profion hyn am ddim mewn rhai rhannau o Loegr a'r Alban lle mae'n cael ei ariannu'n lleol. O ystyried yr argyfwng costau byw presennol, i rai pobl, yn enwedig y rhai mewn categorïau incwm is, gall y rhain fod yn rhy ddrud. Mae'r straen meddyliol y gall HIV ei achosi yn wirioneddol ofnadwy. A wnaiff Llywodraeth Cymru ystyried ariannu cynllun yng Nghymru a fydd yn caniatáu i bobl gael prawf cartref 15 munud am ddim, gan y gallai hyn annog mwy o brofion gan y gall pobl brofi eu hunain yn ddiffwdan heb y straen ychwanegol o ymweld â'u clinig lleol, aros diwrnodau am ganlyniad, a'r ofn o farnu a stigma? Mae'n ddrwg gen' i, mae fy ngwddf yn dost.
English: Thank you, Altaf. Certainly, we're aware that that opportunity to do online tests and make sure that you get those delivered to home - I think that does open a new opportunity. In terms of the 15-minute tests, obviously, if people come back to us on that in the consultation, then that's something we'll have to consider. You suggest that HIV testing can be terrifying. I don't think it's as terrifying as it used to be, because we know there are things we can do if you do have HIV. And again, lets get back to just keep on repeating that - HIV, you can now get help for it and live a normal life. And that is the message we absolutely need to give. Free HIV testing is already, of course, available in Wales, and will continue to be, certainly as we roll out this programme.
Welsh: Diolch, Altaf. Yn sicr, rydym yn ymwybodol bod y cyfle hwnnw i wneud profion ar-lein a sicrhau eu bod nhw'n cael eu danfon i'ch cartrefi - rwy'n credu bod hynny yn agor cyfle newydd. O ran y profion 15 munud, yn amlwg, os bydd pobl yn dod yn ôl atom ynghylch hynny yn yr ymgynghoriad, yna mae hynny'n rhywbeth y bydd yn rhaid i ni ei ystyried. Rydych chi'n awgrymu y gall profion HIV fod yn frawychus. Nid wyf i'n credu ei fod mor frawychus ag yr oedd yn arfer bod, gan ein bod yn gwybod bod pethau y gallwn eu gwneud os oes gennych chi HIV. Ac eto, gadewch i ni ddal ati i ailadrodd hynny - HIV, gallwch gael cymorth gyda hynny bellach a byw bywyd normal. A dyna'r neges y mae angen i ni ei rhoi yn wirioneddol. Mae profion HIV am ddim ar gael eisoes, wrth gwrs, yng Nghymru, a byddan nhw'n parhau felly, yn sicr wrth i ni gyflwyno'r rhaglen hon.
English: The next statement has been withdrawn.
Welsh: Mae'r datganiad nesaf wedi'i dynnu yn ôl.
English: So, we will move on to item 7, a statement by the Minister for Social Justice, an update on Ukraine, and I call on the Minister, Jane Hutt.
Welsh: Felly, symudwn ymlaen i eitem 7, datganiad gan y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol, diweddariad ar Wcráin, a galwaf ar y Gweinidog, Jane Hutt.
English: Diolch yn fawr, Mark Isherwood. Thank you very much for all your very helpful questions. Obviously, every time we meet, there are new figures - new figures to update from last week, when I issued my written statement. But, just to update you, as of 14 June, in terms of submitted applications to Wales, 4,017; confirmed applications, 3,293; visas issued, 2,699; estimated arrivals, 1,717. Now, those are for the individuals sponsored - those who are matching with a sponsor, the individual route as part of Homes for Ukraine.
Welsh: Diolch yn fawr, Mark Isherwood. Diolch yn fawr am eich holl gwestiynau defnyddiol iawn. Yn amlwg, bob tro y byddwn yn cyfarfod, mae ffigurau newydd - ffigurau newydd i roi diweddariad yn eu cylch ers yr wythnos diwethaf, pan gyhoeddais fy natganiad ysgrifenedig. Ond, i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi, ar 14 Mehefin, o ran ceisiadau a gyflwynwyd i Gymru, 4,017; ceisiadau a gadarnhawyd, 3,293; fisâu a gyhoeddwyd, 2,699; amcangyfrif o unigolion sydd wedi cyrraedd, 1,717. Nawr, maen nhw ar gyfer yr unigolion a noddir - y rhai sy'n cael eu paru â noddwr, y llwybr unigol fel rhan o'r cynllun Cartrefi i Wcráin.
English: Diolch yn fawr, Sioned Williams. Thank you for acknowledging the huge challenge, but also the responsibilities that we have to get this right in terms of the way in which we provide our support. As I said in my statement on the supersponsor scheme, we developed it as the safest route for our refugees from Ukraine, but, as you will appreciate, even from the latest figures, we now have, in fact, 3,435 visas issued under that supersponsor scheme, and we want to make sure that we can accommodate. They won't necessarily all come anyway in terms of turning into arrivals, as outlined in the earlier question, because some of them have ticked more than one box in terms of which route they come through. But, clearly, we have a commitment to meet that need. Anyone who was actually in the system by Friday, when the scheme was paused, those are all progressing, those applications. It's just that you couldn't tick that box from Friday in terms of the supersponsor route. So, that would apply to new applicants, but they might well have ticked the other box in terms of being able to come through the individual sponsor scheme. But we will reopen that as quickly as possible - I've said this month. We will reopen that, and I will come back to the Senedd to update you on this.
Welsh: Diolch yn fawr, Sioned Williams. Diolch i chi am gydnabod yr her enfawr, ond hefyd y cyfrifoldebau sydd gennym ni i wneud hyn yn iawn o ran y ffordd yr ydym yn darparu ein cefnogaeth. Fel y dywedais yn fy natganiad ar y cynllun uwch-noddwyr, fe wnaethom ei ddatblygu fel y llwybr mwyaf diogel i'n ffoaduriaid o Wcráin, ond, fel y byddwch yn gwerthfawrogi, hyd yn oed o'r ffigurau diweddaraf, mae gennym ni bellach, mewn gwirionedd, 3,435 o fisâu wedi'u cyhoeddi o dan y cynllun uwch-noddwyr yna, ac rydym ni eisiau sicrhau y gallwn ni ddarparu ar gyfer hynny. Ni fyddan nhw i gyd yn dod beth bynnag o reidrwydd o ran cyrraedd yma, fel yr amlinellwyd yn y cwestiwn cynharach, gan fod rhai ohonyn nhw wedi ticio mwy nag un blwch o ran pa lwybr y byddan nhw'n ei ddilyn. Ond, yn amlwg, mae gennym ni ymrwymiad i ddiwallu'r angen hwnnw. Mae unrhyw un a oedd yn y system mewn gwirionedd erbyn dydd Gwener, pan ohiriwyd y cynllun, maen nhw i gyd yn symud ymlaen, y ceisiadau hynny. Ond nid oeddech yn gallu rhoi tic yn y blwch hwnnw o ddydd Gwener ymlaen o ran y llwybr uwch-noddwyr. Felly, byddai hynny'n berthnasol i ymgeiswyr newydd, ond mae'n ddigon posibl eu bod wedi ticio'r blwch arall o ran gallu dod drwy'r cynllun noddi unigol. Ond byddwn yn ailagor hynny cyn gynted â phosib - rwyf wedi dweud y mis hwn. Byddwn yn ailagor hynny, a dof yn ôl i'r Senedd i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi am hyn.
English: Thank you, Minister, for that important update. The experiences of those surviving and fighting within the worst-hit regions in Ukraine are really harrowing and traumatising. I just want to raise the issue around mental health, because, with so many of their relatives now residing here in Wales, it's sadly inevitable that the brutal realities of war are going to impact those who are now safe in our country. I have had correspondence from one constituent who is hosting a refugee from Ukraine. Last month, her son was horrifically injured due to a land mine, and if he survives, he'll be scarred for life. She's distraught about this; she's so distraught that she's so far away and unable to help the one she loves. Her host family are doing everything they can to console and help her and have even arranged for money to be sent over to help pay for his surgery. The longer the war goes on, the more refugees will be impacted, as their friends and family who remain in Ukraine are caught up in the brutality of the events. So, what emotional and mental health support are we able to give to Ukrainians and their host families - you mentioned in particular the welcome centre - so that when that worst news does arrive, we're ensuring that help is there in all forms when people need it the most?
Welsh: Diolch, Gweinidog, am y diweddariad pwysig yna. Mae profiadau'r rhai hynny sy'n goroesi ac yn ymladd yn y rhanbarthau sy'n dioddef waethaf yn Wcráin yn wirioneddol frawychus ac yn drawmatig. Hoffwn i sôn am iechyd meddwl, oherwydd, gyda chymaint o'u perthnasau bellach yn byw yma yng Nghymru, mae'n anochel, yn anffodus, fod realiti creulon rhyfel yn mynd i effeithio ar y rhai hynny sydd bellach yn ddiogel yn ein gwlad. Rwyf wedi cael gohebiaeth gan un etholwr sy'n lletya ffoadur o Wcráin. Fis diwethaf, cafodd ei mab ei anafu'n ofnadwy oherwydd ffrwydrad tir, ac os bydd yn goroesi, bydd wedi ei greithio am oes. Mae hi'n gofidio am hyn; mae hi mor ofidus ei bod hi mor bell i ffwrdd ac yn methu â helpu'r un sydd mor annwyl iddi. Mae'r teulu sy'n rhoi llety iddi yn gwneud popeth o fewn eu gallu i'w chysuro a'i helpu ac maen nhw hyd yn oed wedi trefnu i arian gael ei anfon i helpu i dalu am ei lawdriniaeth. Po hiraf y bydd y rhyfel yn parhau, y mwyaf o ffoaduriaid fydd yn cael eu heffeithio, gan fod eu ffrindiau a'u teulu sy'n aros yn Wcráin yn cael eu dal yn erchyllterau'r digwyddiadau. Felly, pa gymorth emosiynol ac iechyd meddwl ydym ni'n gallu ei roi i'r Wcrainiaid a'r teuluoedd sy'n eu lletya - fe wnaethoch chi sôn yn benodol am y ganolfan groeso - fel ein bod ni'n sicrhau, pan fydd y newyddion gwaethaf hynny'n cyrraedd, fod cymorth ar gael ar bob ffurf pan fydd ei angen ar bobl fwyaf?
English: Minister, thank you very much for this important update. In the Homes for Ukraine guidance - I think that is what you were referring to - little has been mentioned about the long-term protection offered, despite the Welsh Government's willingness to be a supersponsor. The Welsh Government has already recognised the problem of modern slavery here in Wales. Vulnerable people can be exploited by criminal networks and forced into modern slavery. In 2021 there were 479 Welsh referrals for victims of modern slavery - over half were children and around half were from countries like Sudan. As the circumstances for Ukraine refugees arriving in Wales will be similar to those from Sudan, what is the Welsh Government doing to ensure the safety of the Ukrainian refugees under the Modern Slavery Act 2015, once they have been placed? And what information are you providing refugees to ensure they know their rights and how they are protected? Thank you.
Welsh: Gweinidog, diolch yn fawr i chi am y diweddariad pwysig hwn. Yng nghanllawiau Cartrefi i Wcráin - rwy'n credu mai dyna'r hyn yr oeddech chi'n cyfeirio ato - ychydig sydd wedi'i grybwyll am yr amddiffyniad hirdymor sy'n cael ei gynnig, er gwaethaf parodrwydd Llywodraeth Cymru i fod yn uwch-noddwr. Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi cydnabod problem caethwasiaeth fodern yma yng Nghymru. Gall rhwydweithiau troseddol fanteisio ar bobl sy'n agored i niwed a'u gorfodi i gaethwasiaeth fodern. Yn 2021 cafwyd 479 o atgyfeiriadau o Gymru ar gyfer dioddefwyr caethwasiaeth fodern - roedd dros hanner yn blant ac roedd tua hanner yn dod o wledydd fel Swdan. Gan y bydd yr amgylchiadau ar gyfer ffoaduriaid o Wcráin sy'n cyrraedd Cymru yn debyg i'r rhai o Swdan, beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i sicrhau diogelwch ffoaduriaid o Wcráin o dan Ddeddf Caethwasiaeth Fodern 2015, ar ôl iddyn nhw gael eu lleoli? A pha wybodaeth ydych chi'n ei darparu i ffoaduriaid i sicrhau eu bod yn gwybod beth yw eu hawliau a sut y byddan nhw'n cael diogelu? Diolch.
English: Thank you very much, Altaf Hussain. Well, we have published dedicated safeguarding and modern slavery guidance. It's on the website, but it's also provided in packs like the ones I've just shown you. And also, guidance to our Welsh public bodies. We've referred to the Ukraine visa schemes, and we've got advice, also, in terms of violence against women, domestic abuse and sexual violence and online safety. The welcome centres also are crucial in terms of their opportunities to provide information and raise awareness. Welcome centres are displaying gangmaster and labour abuse authority posters as well, to alert Ukrainians to risk of unscrupulous employers and traffickers and providing advice about how Ukrainians can stay safe. And we've set up concerns about modern slavery risks with the UK Government. We've co-ordinated meetings with partner organisations in Wales, such as Safe Haven in north Wales, as well. So, this is very key to the support we're giving to our Ukrainian refugees.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Altaf Hussain. Wel, rydym ni wedi cyhoeddi canllawiau penodol ar ddiogelu a chaethwasiaeth fodern. Mae ar y wefan, ond mae hefyd yn cael ei ddarparu mewn pecynnau fel y rhai rydw i newydd eu dangos i chi. A hefyd, canllawiau i'n cyrff cyhoeddus yng Nghymru. Rydym ni wedi cyfeirio at gynlluniau fisa Wcráin, ac mae gennym ni gyngor, hefyd, o ran trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol a diogelwch ar-lein. Mae'r canolfannau croeso hefyd yn hanfodol o ran eu cyfleoedd i ddarparu gwybodaeth a chodi ymwybyddiaeth. Mae canolfannau croeso yn arddangos posteri awdurdod gangfeistr ac cham-drin llafur hefyd, i rybuddio pobl o Wcráin am risg o gyflogwyr diegwyddor a masnachwyr pobl a rhoi cyngor ar sut y gall pobl o Wcráin aros yn ddiogel. Ac rydym ni wedi sefydlu pryderon am risgiau caethwasiaeth fodern gyda Llywodraeth y DU. Rydym ni wedi cydlynu cyfarfodydd gyda sefydliadau partner yng Nghymru, fel Safe Haven yn y gogledd, hefyd. Felly, mae hyn yn allweddol iawn i'r gefnogaeth rydym ni'n ei rhoi i'n ffoaduriaid o Wcráin.
English: Item 8 is next, the motion to vary the order of consideration of Stage 3 amendments to the Tertiary Education and Research (Wales) Bill. I call on the Minister for Education and the Welsh Language to formally move.
Welsh: Eitem 8 sydd nesaf, sef y cynnig i amrywio trefn ystyried gwelliannau Cyfnod 3 i'r Bil Addysg Drydyddol ac Ymchwil (Cymru). Dwi'n galw ar Weinidog y Gymraeg ac Addysg i wneud y cynnig. Jeremy Miles.
English: Formally move.
Welsh: Rwy'n gwneud y cynnig.
English: I have no speakers to this item, so the proposal is to agree the motion. Does any Member object? No. The motion is therefore agreed in accordance with Standing Order 12.36.
Welsh: Does yna neb yn siarad ar y ddadl yma, felly y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes. Felly, mae'r cynnig yna wedi'i dderbyn, yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.
English: The next item is the debate on broadcasting, and I call on the Deputy Minister for Arts and Sport to move the motion. Dawn Bowden.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r ddadl ar ddarlledu, a dwi'n galw ar Ddirprwy Weinidog y Celfyddydau a Chwaraeon i wneud y cynnig yma. Dawn Bowden.
English: I appreciate the points that you've been making in your opening contribution, but, of course, you say there is a coalition of support for these matters. The Labour Party isn't a part of that coalition. As far as I'm aware, the policy of Welsh Labour is not to devolve broadcasting.
Welsh: Rwy'n gwerthfawrogi'r pwyntiau yr ydych chi wedi bod yn eu gwneud yn eich cyfraniad agoriadol, ond, wrth gwrs, rydych chi'n dweud bod clymblaid o gefnogaeth i'r materion hyn. Nid yw'r Blaid Lafur yn rhan o'r glymblaid honno. Hyd y gwn i, polisi Llafur Cymru yw peidio â datganoli darlledu.
English: The policy of Welsh Labour is yet to be developed in this area, but this is very much part of the co-operation agreement between Welsh Government and Plaid Cymru that was necessary for a range of issues that we needed to deliver the programme for government. So, that is something that we are still developing. In terms of the scrutiny, as I said, it's got to stand up to scrutiny both here and at UK level, so it will be essential that we do continue to engage with that range of relevant stakeholders, experts and partners, alongside the work of the panel, to identify that robust and credible evidence base to take forward the actions. So, Llywydd, today I just thank you very much for the opportunity to take part in this debate, and I look forward to hearing the contribution of other Members and what they have to say this afternoon. Diolch yn fawr.
Welsh: Nid yw polisi Llafur Cymru wedi'i ddatblygu eto yn y maes hwn, ond mae hyn yn rhan fawr o'r cytundeb cydweithredu rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru a oedd yn angenrheidiol ar gyfer amrywiaeth o faterion roeddem ni eu hangen i gyflawni'r rhaglen lywodraethu. Felly, mae hynny'n rhywbeth yr ydym ni'n dal i'w ddatblygu. O ran y craffu, fel y dywedais i, mae'n rhaid iddo sefyll yn erbyn craffu yma ac ar lefel y DU, felly bydd yn hanfodol ein bod yn parhau i ymgysylltu â'r ystod honno o randdeiliaid, arbenigwyr a phartneriaid perthnasol, ochr yn ochr â gwaith y panel, i nodi'r sylfaen dystiolaeth gadarn a chredadwy honno i fwrw ymlaen â'r camau gweithredu. Felly, Llywydd, heddiw diolch yn fawr i chi am y cyfle i gymryd rhan yn y ddadl hon, ac rwy'n edrych ymlaen at glywed cyfraniad Aelodau eraill a'r hyn sydd ganddyn nhw i'w ddweud y prynhawn yma. Diolch yn fawr.
English: I have selected the amendment to the motion and I call on Tom Giffard to move that amendment, tabled in the name of Darren Millar. Tom Giffard.
Welsh: Rwyf wedi dethol yr un gwelliant i'r cynnig, a dwi'n galw ar Tom Giffard i gynnig y gwelliant hwnnw, a gyflwynwyd yn enw Darren Millar. Tom Giffard.
English: Firstly, where's the equivalent support for radio in Wales, which is equally as important as television? Secondly, where is the support for English language programming for Wales? We used to have one. We used to have a channel called BBC Choice, BBC 2W, which I had the pleasure of contributing to at times. Where is the English language broadcasting platform that only a Welsh Parliament would deliver?
Welsh: Yn gyntaf, ble mae'r gefnogaeth gyfatebol i radio yng Nghymru, sydd yr un mor bwysig â theledu? Yn ail, ble mae'r gefnogaeth i raglennu Saesneg i Gymru? Roedd yn arfer bod gennym ni. Roeddem ni'n arfer bod â sianel o'r enw BBC Choice, BBC 2W, y cefais y pleser o gyfrannu ati ar adegau. Ble mae'r llwyfan darlledu Saesneg mai dim ond Senedd i Gymru a fyddai'n ei gyflawni?
English: I'm not sure where to start with that.
Welsh: Dwi ddim yn siŵr lle i ddechrau o ran hynny.
English: What are we trying to fix? A democratic deficit. I do not believe we should go cap in hand to the UK Government in terms of the future of broadcasting and the media here in Wales. We should not have to ask for permission to have content in our own official languages here in Wales. We have seen cut after cut to S4C, and yet we are supposed to be grateful because they have now pledged. We do not know what the impact of the future of the BBC and what's being considered by the UK Government will have on broadcasting here in Wales. I certainly do not trust a UK Tory Government to protect our broadcasting and media.
Welsh: Beth ydym ni'n ceisio ei drwsio? Diffyg democrataidd. Dydw i ddim yn credu y dylem ni fynd â'n cap yn ein llaw at Lywodraeth y DU o ran dyfodol darlledu a'r cyfryngau yma yng Nghymru. Ni ddylem orfod gofyn am ganiatâd i gael cynnwys yn ein hieithoedd swyddogol ein hunain yma yng Nghymru. Rydym ni wedi gweld toriad ar ôl toriad i S4C, ac eto rydym ni i fod yn ddiolchgar am eu bod bellach wedi addo. Ni wyddom beth fydd effaith dyfodol y BBC a'r hyn sy'n cael ei ystyried gan Lywodraeth y DU ar ddarlledu yma yng Nghymru. Yn sicr, dydw i ddim yn ymddiried mewn Llywodraeth Dorïaidd yn y DU i ddiogelu ein darlledu a'n cyfryngau.
English: The pandemic has seen us change our daily habits, including our work, our family lives and our social lives, a period that saw households across Wales tune in to weekly Welsh Government press conferences, eager to know more about the pandemic in Wales and our response to it. The word 'our' is significant here. I believe that it is by no means an exaggeration to say that the COVID-19 pandemic has truly shown the value and vital importance of a strong, independent Welsh media. We saw glimpses of Wales's potential to achieve this throughout the pandemic, but they were only glimpses. Our media and news outlets were continuously competing and often drowned out by UK-wide, England-focused outlets, pumping England-only information to the whole of the UK, either unaware of or indifferent towards the variations in restrictions and responses to the pandemic by the devolved administrations. We only have to reference the trumped-up Freedom Day in July last year, with the usual Boris bluster and hyperbole. Despite being urged to make it clear that the lifting of restrictions only applied to England, he refused, meaning that millions of people in Wales, Scotland and Northern Ireland were left totally confused. This Anglo-centric news and sharing of public information was not only irresponsible and reckless, but also dangerous, as it had a direct impact on people's health, and, possibly, lives.
Welsh: Mae'r pandemig wedi ein gweld yn newid ein harferion dyddiol, gan gynnwys ein gwaith, ein bywydau teuluol a'n bywydau cymdeithasol, cyfnod lle bu aelwydydd ledled Cymru yn ymuno â chynadleddau wythnosol Llywodraeth Cymru i'r wasg, yn awyddus i wybod mwy am y pandemig yng Nghymru a'n hymateb iddo. Mae'r gair 'ein' yn arwyddocaol yma. Rwy'n credu nad gor-ddweud o bell ffordd yw dweud bod pandemig COVID-19 wedi dangos gwerth a phwysigrwydd hanfodol cyfryngau Cymreig cryf, annibynnol. Fe wnaethom ni weld cipolwg ar botensial Cymru i gyflawni hyn drwy gydol y pandemig, ond dim ond cipolwg oedd y rhain. Roedd ein cyfryngau a'n siopau newyddion yn cystadlu'n barhaus ac yn aml yn cael eu boddi gan allfeydd ledled y DU yn canolbwyntio ar Loegr, gan bwmpio gwybodaeth i Loegr yn unig i'r DU gyfan, naill ai'n anymwybodol neu'n ddifater tuag at yr amrywiadau mewn cyfyngiadau ac ymatebion i'r pandemig gan y gweinyddiaethau datganoledig. Nid oes ond rhaid i ni gyfeirio at y Diwrnod Rhyddid a gafodd ei chwalu ym mis Gorffennaf y llynedd, gyda dwndwr a gormodiaith arferol Boris. Er iddo gael ei annog i'w gwneud yn glir mai dim ond i Loegr y cafodd y cyfyngiadau eu codi, fe wnaeth e wrthod, gan olygu bod miliynau o bobl yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon wedi'u gadael yn gwbl ddryslyd. Roedd y newyddion Eingl-ganolog hwn a rhannu gwybodaeth gyhoeddus nid yn unig yn anghyfrifol ac yn fyrbwyll, ond hefyd yn beryglus, gan ei fod yn cael effaith uniongyrchol ar iechyd pobl, ac, o bosibl, ar fywydau.