English: Diolch, Llywydd. I move the amendment tabled in the name of Darren Millar. I would like to thank you, Minister, for the statement, although I do question why the Government has used its parliamentary time to bring forward a debate on further devolution of taxation and to drive yet another wedge, it seems, between Wales and the UK Government. Once again, it seems like we're banging on about devolution, rather than talking about the big issues facing the people of Wales, looking inwards at ourselves, obsessing over process, rather than the policy outcomes that will deliver real change for families across the country. We are at a delicate time in Wales's recovery from the pandemic, and I firmly believe that Welsh Government resources should be solely focused on delivering on the people's priorities: jobs and levelling up the economy, the NHS and helping young people to catch up with their education. You acknowledged today, Minister, that the UK Government - that you've been in conversations with them. I'm pleased you've acknowledge that. As we know, your own tax policy report in 2021-22, published earlier this year, acknowledges an agreement, as you referenced just now, at the Joint Exchequer Committee in 2021 that proposals for the vacant land tax could be moved forward onto the next stage. And I know that the UK Government has since requested more information and that has delayed this process, and I acknowledge your frustration at this delay today, Minister. What I'd say in response is that it is absolutely correct that these plans are fully scrutinised by all parties to ensure that they deliver on their aims and do not have a negative impact on the UK internal market as well as the house building and wider construction sector. To use a house building analogy, Llywydd, you wouldn't move into a new home without checking that it's been properly built first and that the structure is safe; you ask a surveyor to check for issues, you ask tradesmen to make sure the fixtures and fittings are as they should be. This is what the UK Government are doing, and the additional layers of scrutiny should be welcomed and not seen as a hindrance. This is the thing, Minister: you are asking the Welsh Parliament to support the eventual devolution of a vacant land tax without actually really saying what the Welsh Government's plans are. Members, the Minister is trying to sell us a house without allowing us to look at the plans first. So, Minister, what would a vacant land tax look like in Wales, and do you know what impact this would have on house builders and the wider construction industry? Llywydd, I do broadly understand what the Welsh Government is aiming to achieve through the introduction of a vacant land tax, however, it's important to recognise that there are a number of reasons, as the Minister has referenced, as to why new developments may stall. Research found that of all stalled developments in Wales, 13 per cent have a stall due to site-specific issues, such as ground conditions, ecological and flooding matters and suitability of the land itself, 6 per cent have stalled due to planning negotiations, a further 6 per cent have stalled due to lack of finance. The report also notes that 47 per cent of non-residential stalled sites have come to a halt because of planning negotiations, and these are issues that would not be solved by a vacant land tax. There have been some positive developments to tackle these issues in Wales, for example, the previous Welsh Government introduced the stalled sites fund, and it would be useful if the Minister could outline how successful this fund has been and whether such initiatives will be extended. Also, the Cardiff capital region, meanwhile, has announced a £45 million fund to kick start house building in the area after it found that 55 per cent of stalled sites were being held up by things like the cost of remediation and the removal of pollutants from the land. There is a wide range of issues that need to be tackled here, Minister, and so I would welcome more detail about how you are working in collaboration with house builders to help them overcome challenges experienced during the development process, rather than further hindering them by imposing a new tax on development. Also, how is the Welsh Government reforming the planning process so that it is more flexible and responsive to local needs? And finally, turning to the overarching theme of today's debate, tax devolution, I would like to reaffirm the Welsh Conservative manifesto position of no new taxes. I believe that the Welsh Government already has the powers to level up across the country and to finally tackle long-standing issues in Wales. Yet, when it comes to delivery, successive Welsh Labour Governments have often had very little to show for their efforts. Proposals for a vacant land tax ignore the fact that the Welsh Government already has many of the tools that it needs to deliver the housing that Welsh families need. Minister, why should the people of Wales believe that this is a Government that will be one of action and not one of inaction? I remain unconvinced about the need for a vacant land tax in Wales, particularly given the wide range of issues that hinder house building that quite simply a vacant land tax would not solve. With this in mind, Llywydd, I ask Members to reject the Government motion and support our amendment. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Llywydd. Rwy'n cynnig y gwelliant a gyflwynwyd yn enw Darren Millar. Hoffwn ddiolch i chi, Gweinidog, am y datganiad, ond rwy'n cwestiynu pam mae'r Llywodraeth wedi defnyddio ei hamser seneddol i gyflwyno dadl ar ddatganoli trethi ymhellach ac i achosi rhaniad arall, mae'n debyg, rhwng Cymru a Llywodraeth y DU. Unwaith eto, mae'n ymddangos ein bod yn sôn am ddatganoli, yn hytrach na sôn am y materion mawr sy'n wynebu pobl Cymru, gan edrych o'r tu allan ar ein hunain, bod ag obsesiwn ynghylch proses, yn hytrach na'r canlyniadau polisi a fydd yn sicrhau newid gwirioneddol i deuluoedd ledled y wlad. Rydym ar adeg anodd yn adferiad Cymru o'r pandemig, ac rwy'n credu yn gryf y dylai adnoddau Llywodraeth Cymru ganolbwyntio'n llwyr ar gyflawni blaenoriaethau'r bobl: swyddi a chodi gwastad yr economi, y GIG a chynorthwyo pobl ifanc i ddal i fyny â'u haddysg. Fe wnaethoch chi gydnabod heddiw, Gweinidog, fod Llywodraeth y DU - eich bod wedi bod mewn sgyrsiau â nhw. Rwy'n falch eich bod wedi cydnabod hynny. Fel y gwyddom, mae eich adroddiad polisi treth eich hun yn 2021-22, a gyhoeddwyd yn gynharach eleni, yn cydnabod cytundeb, fel y gwnaethoch chi gyfeirio ato yn awr, yng Nghydbwyllgor y Trysorlys yn 2021 y gellid symud cynigion ar gyfer y dreth ar dir gwag ymlaen i'r cam nesaf. Ac rwy'n gwybod bod Llywodraeth y DU wedi gofyn am fwy o wybodaeth ers hynny ac mae hynny wedi gohirio'r broses hon, ac rwy'n cydnabod eich rhwystredigaeth yn yr oedi hwn heddiw, Gweinidog. Yr hyn yr wyf i'n ei ddweud mewn ymateb yw ei bod yn gwbl gywir bod pob ochr yn craffu'n llawn ar y cynlluniau hyn er mwyn sicrhau eu bod yn cyflawni eu hamcanion ac nad ydyn nhw'n cael effaith negyddol ar farchnad fewnol y DU yn ogystal â'r sector adeiladu tai ac adeiladu ehangach. I ddefnyddio cyfatebiaeth adeiladu tŷ, Llywydd, ni fyddech yn symud i gartref newydd heb wirio ei fod wedi'i adeiladu'n briodol yn gyntaf a bod y strwythur yn ddiogel; rydych yn gofyn i syrfëwr chwilio am broblemau, yn gofyn i syrfëwr sicrhau bod y gosodiadau a'r ffitiadau fel y dylen nhw fod. Dyma y mae Llywodraeth y DU yn ei wneud, a dylid croesawu'r haenau ychwanegol o graffu ac ni ddylid eu hystyried yn rhwystr. Dyma'r peth, Gweinidog: rydych yn gofyn i Senedd Cymru gefnogi datganoli treth ar dir gwag yn y pen draw heb ddweud beth yw cynlluniau Llywodraeth Cymru mewn gwirionedd. Aelodau, mae'r Gweinidog yn ceisio gwerthu tŷ i ni heb ganiatáu i ni edrych ar y cynlluniau yn gyntaf. Felly, Gweinidog, sut olwg fyddai ar dreth ar dir gwag yng Nghymru, ac a ydych chi'n gwybod pa effaith y byddai hyn yn ei chael ar adeiladwyr tai a'r diwydiant adeiladu ehangach? Llywydd, rwy'n deall yn fras yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn anelu at ei gyflawni drwy gyflwyno treth dir wag, fodd bynnag, mae'n bwysig cydnabod bod nifer o resymau, fel y mae'r Gweinidog wedi cyfeirio, ynghylch pam y gallai datblygiadau newydd arafu. Canfu ymchwil, o'r holl ddatblygiadau sydd wedi'u gohirio yng Nghymru, fod 13 y cant yn oedi oherwydd materion sy'n benodol i'r safle, fel amodau tir, materion ecolegol a llifogydd ac addasrwydd y tir ei hun, mae 6 y cant wedi'u hoedi oherwydd trafodaethau cynllunio, mae 6 y cant arall wedi'u hoedi oherwydd diffyg cyllid. Mae'r adroddiad hefyd yn nodi bod 47 y cant o safleoedd dibreswyl wedi'u hoedi wedi dod i ben oherwydd trafodaethau cynllunio, ac mae'r rhain yn faterion na fyddai'n cael eu datrys gan dreth ar dir gwag. Bu rhai datblygiadau cadarnhaol i fynd i'r afael â'r materion hyn yng Nghymru, er enghraifft, cyflwynodd Llywodraeth flaenorol Cymru y gronfa safleoedd segur, a byddai'n ddefnyddiol pe gallai'r Gweinidog amlinellu pa mor llwyddiannus fu'r gronfa hon ac a fydd mentrau o'r fath yn cael eu hymestyn. Hefyd, mae prifddinas-ranbarth Caerdydd, yn y cyfamser, wedi cyhoeddi cronfa o £45 miliwn i roi hwb i adeiladu tai yn yr ardal ar ôl iddi ganfod bod 55 y cant o safleoedd wedi'u gohirio yn cael eu hoedi gan bethau fel cost adfer a chael gwared ar lygryddion o'r tir. Mae ystod eang o faterion y mae angen mynd i'r afael â nhw yma, Gweinidog, ac felly byddwn yn croesawu mwy o fanylion am sut yr ydych yn cydweithio ag adeiladwyr tai i'w helpu i oresgyn heriau a brofwyd yn ystod y broses ddatblygu, yn hytrach na'u llesteirio ymhellach drwy osod treth newydd ar ddatblygu. Hefyd, sut mae Llywodraeth Cymru yn diwygio'r broses gynllunio fel ei bod yn fwy hyblyg ac ymatebol i anghenion lleol? Ac yn olaf, gan droi at thema gyffredinol y ddadl heddiw, datganoli trethi, hoffwn ailddatgan safbwynt polisi maniffesto'r Ceidwadwyr Cymreig sef dim trethi newydd. Rwy'n credu bod gan Lywodraeth Cymru eisoes y pwerau i godi'r gwastad ledled y wlad ac i fynd i'r afael â materion hirsefydlog yng Nghymru o'r diwedd. Ac eto, o ran cyflawni, yn aml nid yw Llywodraethau Llafur olynol yng Nghymru wedi cael fawr ddim i'w ddangos am eu hymdrechion. Mae cynigion ar gyfer treth ar dir gwag yn anwybyddu'r ffaith bod gan Lywodraeth Cymru lawer o'r dulliau sydd eu hangen eisoes i ddarparu'r tai sydd eu hangen ar deuluoedd Cymru. Gweinidog, pam ddylai pobl Cymru gredu mai Llywodraeth yw hon a fydd yn un sy'n gweithredu ac nid yn un o ddiffyg gweithredu? Nid wyf yn argyhoeddedig o hyd ynghylch yr angen am dreth ar dir gwag yng Nghymru, yn enwedig o ystyried yr ystod eang o faterion sy'n llesteirio adeiladu tai na fyddai treth ar dir gwag yn ei datrys. Gyda hyn mewn golwg, Llywydd, rwy'n gofyn i'r Aelodau wrthod cynnig y Llywodraeth a chefnogi ein gwelliant ni. Diolch yn fawr.