techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: We need to make sure - . I fully agree with your aspiration that there shouldn't be disadvantage, but we have to begin to realise some of these things and we're not going to be able to realise those things if you remain ignorant of the facts - [Interruption.]
Welsh: Mae angen i ni wneud yn siŵr - . Cytunaf yn llwyr â'ch dyhead na ddylai fod anfantais, ond mae'n rhaid i ni ddechrau gwireddu rhai o'r pethau hyn, ac nid ydym yn mynd i allu eu gwireddu os ydych yn dal heb wybod y ffeithiau - [Torri ar draws.]
English: Thank you. You're out of time. You had far more time and there were no interventions, so I was generous. The proposal is to agree the motion without amendment. Does any Member object? [Interruption.] Sorry? No? Sorry, but can you all concentrate? The proposal is to agree the motion without amendment. Does any Member object? [Objection.] Thank you. It's only because it's nearly Christmas I'm being generous. Okay then, we'll defer voting under this item until voting time.
Welsh: Diolch. Mae eich amser ar ben. Fe gawsoch lawer mwy o amser ac nid oedd unrhyw ymyriadau, felly roeddwn yn hael. Y cynnig yw derbyn y cynnig heb ei ddiwygio. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Torri ar draws.] Mae'n ddrwg gennyf? Nac oes? Mae'n ddrwg gennyf, ond a all bawb ohonoch ganolbwyntio? Y cynnig yw derbyn y cynnig heb ei ddiwygio. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Diolch. Rwy'n hael am ei bod hi bron yn Nadolig. Iawn felly, gohiriwn y pleidleisio o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.
English: It has been agreed that voting time will take place before the short debate. So, unless three Members wish for the bell to be rung, I will proceed directly to the voting time. Fine, okay.
Welsh: Cytunwyd y bydd y cyfnod pleidleisio yn digwydd cyn y ddadl fer. Felly, oni bai bod tri Aelod yn dymuno i'r gloch gael ei chanu, symudaf yn syth at y cyfnod pleidleisio. O'r gorau, iawn.
English: We'll move to the voting time on the Plaid Cymru debate on small businesses and I call for a vote on the motion, tabled in the name of Rhun ap Iorwerth. If the proposal is not agreed, we will vote on the amendment tabled to the motion. Open the vote. Close the vote. For the motion eight, no abstentions, 41 against. Therefore, the motion is not agreed, and we proceed to vote on amendment 1.
Welsh: Symudwn at y cyfnod pleidleisio ar ddadl Plaid Cymru ar fusnesau bach a galwaf am bleidlais ar y cynnig a gyflwynwyd yn enw Rhun ap Iorwerth. Os na dderbynnir y cynnig, byddwn yn pleidleisio ar y gwelliant a gyflwynwyd i'r cynnig. Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid y cynnig 8, neb yn ymatal, 41 yn erbyn. Felly, gwrthodwyd y cynnig, a symudwn ymlaen i bleidleisio ar welliant 1.
English: If amendment 1 is agreed, amendments 2, 3, 4, 5 and 6 will be deselected. And so I call for a vote on amendment 1, tabled in the name of Jane Hutt. Open the vote. Close the vote. For the amendment 28, no abstentions, 21 against. Therefore, amendment 1 is agreed.
Welsh: Os derbynnir gwelliant 1, bydd gwelliannau 2, 3, 4, 5 a 6 yn cael eu dad-ddethol. Ac felly galwaf am bleidlais ar welliant 1 a gyflwynwyd yn enw Jane Hutt. Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid y gwelliant 28, neb yn ymatal, 21 yn erbyn. Felly, derbyniwyd gwelliant 1.
English: We now move to vote on the motion as amended.
Welsh: Symud ymlaen yn awr i bleidleisio ar y cynnig fel y'i diwygiwyd.
English: Open the vote. Close the vote. For the motion 45, no abstentions, four against. Therefore, the motion as amended is agreed.
Welsh: Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid y cynnig 45, neb yn ymatal, 4 yn erbyn. Felly, derbyniwyd y cynnig fel y'i diwygiwyd.
English: We now move to vote on the Welsh Conservatives' debate, and I call for a vote on the motion tabled in the name of Paul Davies. If the proposal is not agreed, we will vote on the amendment tabled to the motion. Open the vote. Close the vote. For the motion 48, no abstentions, one against. Therefore the motion is agreed.
Welsh: Symudwn ymlaen yn awr i bleidleisio ar ddadl y Ceidwadwyr Cymreig, a galwaf am bleidlais ar y cynnig a gyflwynwyd yn enw Paul Davies. Os na dderbynnir y cynnig, byddwn yn pleidleisio ar y gwelliant a gyflwynwyd i'r cynnig. Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid y cynnig 48, neb yn ymatal, 1 yn erbyn. Felly, derbyniwyd y cynnig.
English: We now move to - [Interruption.] If you're leaving the Chamber, please do so quickly and quietly. We are now going to - . We are now moving to the short debate. If Members are leaving the Chamber, please do so quickly and quietly.
Welsh: Symudwn ymlaen yn awr at - [Torri ar draws.] Os ydych yn gadael y Siambr, gwnewch hynny'n gyflym ac yn dawel os gwelwch yn dda. Rydym yn awr yn mynd i - . Symudwn yn awr at y ddadl fer. Os oes Aelodau'n gadael y Siambr, gwnewch hynny'n gyflym ac yn dawel os gwelwch yn dda.
English: Diolch. Thank you, Deputy Presiding Officer. I've agreed to give a minute of my time to Mark Isherwood. There is a brief opening presentation with a difference at the start of this short debate. So, can I firstly ask you all to close your eyes for a minute or so?
Welsh: Diolch. Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwyf wedi cytuno i roi munud o fy amser i Mark Isherwood. Ceir cyflwyniad agoriadol byr go wahanol ar ddechrau'r ddadl fer hon. Felly, a gaf fi ofyn yn gyntaf i bawb ohonoch gau eich llygaid am funud neu ddwy?
English: Shared space or shared services remain a significant issue for people living with vision loss in Wales, where no kerbs, no safe crossing points, pavement obstacles and a reliance on eye contact turns high streets into no-go zones for blind and partially sighted people and guide dogs. A Flintshire constituent told me, 'Both of my children and I have vision loss, and if we want to access the village shops and facilities, we have to cross the road unassisted by a pedestrian crossing, or walk in the road itself'. This, she said, is risky and scary. She added, 'I've visited the Senedd, and the lack of marking of the steps and slopes outside the building makes it very difficult for someone with vision loss to navigate safely.' As the RNIB states, local authorities should work with blind and partially sighted people under their public sector equality duty to assess existing shared spaces and involve them when new schemes are put forward. Of course, the same goes for the Assembly.
Welsh: Mae mannau neu wasanaethau a rennir yn parhau i fod yn fater arwyddocaol i bobl sydd wedi colli eu golwg yng Nghymru, lle y mae diffyg cyrbiau a mannau croesi diogel, rhwystrau ar balmentydd a dibyniaeth ar gyswllt llygad yn troi'r stryd fawr yn llefydd na all pobl ddall a rhannol ddall a chŵn tywys fynd iddynt. Dywedodd etholwr yn Sir y Fflint wrthyf, 'Mae nam ar olwg fy nau blentyn a minnau, ac os ydym am fynd i siopau a chyfleusterau'r pentref, mae'n rhaid i ni groesi'r ffordd heb gymorth croesfan i gerddwyr, neu gerdded yn y ffordd ei hun'. Mae hyn, meddai, yn beryglus a brawychus. Ychwanegodd, 'Rwyf wedi ymweld â'r Senedd, ac mae diffyg marciau ar y stepiau a'r llethrau y tu allan i'r adeilad yn ei gwneud yn anodd iawn i rywun sydd â nam ar y golwg eu cerdded yn ddiogel.' Fel y dywed yr RNIB, dylai awdurdodau lleol weithio gyda phobl ddall a rhannol ddall o dan ddyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus i asesu mannau a rennir sy'n bodoli eisoes a'u cynnwys wrth gyflwyno cynlluniau newydd. Wrth gwrs, mae'r un peth yn wir am y Cynulliad.
English: Thank you. I now call on the leader of the house, Jane Hutt, to reply to the debate.
Welsh: Diolch. Galwaf yn awr ar arweinydd y tŷ, Jane Hutt, i ymateb i'r ddadl.
English: Thank you, leader of the house, I should say, for giving way on that. Just for the record, I did identify one area where the Welsh health service was ahead of that across the border in England, but there are also other areas where we are falling behind a little bit, and we need to make sure that we are ahead across the board. I'm sure you'll agree.
Welsh: Diolch i chi, arweinydd y tŷ, dylwn ddweud, am ildio ar hynny. Ar gyfer y cofnod, fe wnes nodi un maes lle roedd gwasanaeth iechyd Cymru ar y blaen i'r hyn a geir ar draws y ffin yn Lloegr, ond mae yna feysydd eraill hefyd lle rydym yn colli tir braidd, ac mae angen i ni wneud yn siŵr ein bod ar y blaen ym mhob dim. Rwy'n siŵr eich bod yn cytuno.
English: Whilst decisions on branch closures are commercial matters for the banks, we recognise the negative impact that closures can have on local businesses. We welcome the recent review by Professor Griggs, which made recommendations to improve the way in which banks engage with communities.
Welsh: Er mai mater masnachol i'r banciau yw penderfyniadau am gau canghennau, rŷm ni'n cydnabod yr effaith negyddol mae hyn yn gallu ei chael ar fusnesau lleol. Rydym ni'n croesawu'r adolygiad diweddar gan yr Athro Griggs, sydd wedi gwneud argymhellion ynghylch gwella'r ffordd y mae banciau'n ymgysylltu â chymunedau.
English: Thank you for that response. We know, of course, that the Federation of Small Businesses report in October demonstrated the clear impact that it has on small businesses - for example, businesses having to close earlier and losing business because they have to travel further to bank their money. The British Bankers Association has also clearly demonstrated that loans to companies in areas where banks have closed fall substantially. You referred to the report in your response, so can you expand upon what you as a Government are going to do, and what discussions have you hade with the banks in order to look at alternative models of retaining services in some of these towns that have lost their branches?
Welsh: Diolch i chi am eich ateb. Rydym yn gwybod, wrth gwrs, fod adroddiad Ffederasiwn y Busnesau Bach ym mis Hydref yn dangos yn glir yr effaith mae hyn yn ei chael ar fusnesau bach - er enghraifft, busnesau'n gorfod cau yn gynt a cholli busnes oherwydd bod yn rhaid teithio'n bellach i fancio'r arian. Ac mae'r British Bankers Association hefyd wedi dangos yn glir fod benthyca i fusnesau mewn ardaloedd lle mae canghennau wedi cau yn disgyn yn sylweddol. Felly, rydych chi wedi cyfeirio at yr adroddiad roeddech yn sôn amdano fe yn eich ateb. A allwch chi ymhelaethu ar beth yn union rydych chi'n mynd i'w wneud fel Llywodraeth, a pha drafodaethau rydych chi wedi'u cael gyda'r banciau, efallai, er mwyn edrych ar fodelau amgen o gadw gwasanaethau yn rhai o'r trefi yma sydd wedi colli canghennau?
English: One of the things we've done, of course, is to ensure that funding is available to post offices, particularly in rural areas, so that they can ensure that the services currently provided by banks are maintained by them - for example, paying in cheques, withdrawing money, and so on. But, what I would tell the banks is that it's very important to ensure that, where businesses do use the banks at the moment in order to cash their takings, those resources should be available in future to allow them to do that, be that in a post office or through some alternative method that is convenient for those businesses.
Welsh: Un o'r pethau rŷm ni wedi'i wneud yw sicrhau bod arian ar gael i swyddfeydd post, yn enwedig y rheini yn yr ardaloedd gwledig, er mwyn iddyn nhw allu sicrhau bod y gwasanaethau sydd ar gael ar hyn o bryd gan fanciau yn cael ei barhau ganddyn nhw, sef, er enghraifft, talu sieciau i mewn, tynnu arian allan. Ond byddwn i'n dweud wrth y banciau ei bod hi'n bwysig dros ben i sicrhau, lle mae busnesau yn defnyddio banciau ar hyn o bryd i ddodi arian gleision mewn i'r banc, fod yna adnoddau ar gael yn y dyfodol er mwyn gadael iddyn nhw wneud hynny, efallai mewn swyddfa bost neu mewn rhyw ffordd arall sydd yn gyfleus i'r busnesau hynny.
English: In the past few months, two major banks have closed branches in Delyn - HSBC in Flint and Barclays in Holywell, with NatWest now being the latest to announce they're closing a branch in Holywell as well. Whilst I recognise the steps these banks have taken to ensure that personal banking customers can access their accounts within the post office, in many areas, the future of these post offices are far from certain as well. On Friday last week, I was discussing this in Sweeney Ted's Barbers in Holywell - and I can confirm people have only walked out with their hair cut - with regard to the problems created by this other bank closure and the specific impact perhaps on rural communities and those businesses that have to travel further with substantial amounts of money. So, I'm sure, you, First Minister, share my concern, and other Members, of the impact of these branch closures, and I'd like to ask what Welsh Government advice and support is available for small businesses in town centres that are impacted by such closures.
Welsh: Yn y misoedd diwethaf, mae dau fanc mawr wedi cau canghennau yn Nelyn - HSBC yn y Fflint a Barclays yn Nhreffynnon, a NatWest yw'r diweddaraf i gyhoeddi ei fod yn cau cangen yn Nhreffynnon hefyd. Er fy mod yn cydnabod y camau y mae'r banciau hyn wedi eu cymryd i sicrhau y gall cwsmeriaid bancio personol gael mynediad at eu cyfrifon yn y swyddfa bost, mewn llawer o ardaloedd, mae dyfodol y swyddfeydd post hyn yn bell o fod yn sicr hefyd. Ddydd Gwener yr wythnos diwethaf, roeddwn i'n trafod hyn yn siop torri gwallt Sweeney Ted yn Nhreffynnon - a gallaf gadarnhau bod pobl wedi cerdded allan â dim ond eu gwalltiau wedi eu torri - o ran y problemau a grëwyd yn sgil cau'r banc arall hwn a'r effaith benodol efallai ar gymunedau gwledig a'r busnesau hynny sy'n gorfod teithio ymhellach gyda symiau sylweddol o arian. Felly, rwy'n siŵr, eich bod, Brif Weinidog, yn rhannu fy mhryder i, a'r Aelodau eraill, am effaith cau'r canghennau hyn, a hoffwn ofyn pa gyngor a chymorth sydd ar gael gan Lywodraeth Cymru i fusnesau bach yng nghanol trefi sy'n cael eu heffeithio gan achosion o gau o'r fath.
English: Well, it comes down to ensuring that the post office is able to deliver the kind of banking services that businesses would expect. The nature of banking has changed over the years. Fewer and fewer people visit banks. What is absolutely crucial is that people have the facility to withdraw cash, that people have the facility to deposit cheques and cash into a financial institution and also, of course, that small businesses are able to deposit cash at the end of the day when their businesses close. It's hugely important that where banks leave communities, the post office is able to do that, therefore providing a continuity of service. And that's why, of course, we've provided financial support to post offices over the years, to make sure that communities do have their post offices that can deliver a wide range of services.
Welsh: Wel, mae'n fater yn y pen draw o sicrhau bod swyddfa'r post yn gallu darparu'r math o wasanaethau bancio y byddai busnesau yn eu disgwyl. Mae natur bancio wedi newid dros y blynyddoedd. Mae llai a llai o bobl yn mynd i fanciau. Yr hyn sy'n gwbl hanfodol yw bod gan bobl y cyfleuster i godi arian, bod gan bobl y cyfleuster i adneuo sieciau ac arian parod mewn sefydliad ariannol a hefyd, wrth gwrs, bod busnesau bach yn gallu adneuo arian parod ar ddiwedd y dydd pan fydd eu busnesau'n cau. Mae'n hynod bwysig, lle mae banciau yn gadael cymunedau, bod y swyddfa bost yn gallu gwneud hynny, gan gynnig dilyniant gwasanaeth. A dyna pam, wrth gwrs, yr ydym ni wedi rhoi cymorth ariannol i swyddfeydd post dros y blynyddoedd, i sicrhau bod gan gymunedau eu swyddfeydd post sy'n gallu cynnig amrywiaeth eang o wasanaethau.
English: First Minister, you may be aware that Lloyds Bank is proposing to close three branches in my constituency. Presiding Officer, I should declare an interest in this question as a former employee of Lloyds Bank. Not only are these closures in my constituency totally out of keeping with the numbers closing at a UK level, but the branches are crucial to many people who live in and around those communities and their closure would have a destructive impact. I accept that this is a commercial matter for the bank, but, following on from previous questions, what specific support can the Welsh Government provide to these communities, and what can the Welsh Government do to mitigate the negative impacts that these branch closures will have on communities?
Welsh: Brif Weinidog, efallai eich bod chi'n ymwybodol bod banc Lloyds yn cynnig cau tair cangen yn fy etholaeth i, a, Llywydd, dylwn i ddatgan diddordeb yn y cwestiwn hwn fel cyn-weithiwr ym manc Lloyds. Nawr, nid yn unig mae cau'r canghennau yma yn fy etholaeth i yn gwbl anghymesur â'r nifer sy'n cau ar lefel Brydeinig, ond maent yn hanfodol i lawer o bobl sy'n byw yn, ac o gwmpas, y cymunedau hynny, ac felly, bydd eu cau yn cael effaith ddinistriol. Rwy'n derbyn mai mater masnachol gan y banc yw hyn, ond, yn dilyn ymlaen ar y cwestiynau blaenorol, pa gefnogaeth benodol y gall Llywodraeth Cymru ei chynnig i'r cymunedau hyn, a beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i helpu i liniaru'r effeithiau negyddol y bydd cau'r canghennau hyn yn eu cael ar gymunedau?
English: I understand that Newport, Fishguard and Milford Haven have plans to close branches. What's vitally important is that those services that are available now through the banks are available in an alternative method, and that means working through the post office to ensure that those services are available there. That will ensure that the services are available for local people and will ensure more work and business for the post offices, helping to make the post officer sustainable. However, what we don't want to see happening - and this is something that we have ensured has not happened in rural areas in the past - is post offices closing and services wiped out completely from communities. That is something that we don't wish to see and it's why we've been supporting them financially.
Welsh: Rwy'n deall bod Trefdraeth, Abergwaun ac Aberdaugleddau â chynlluniau i'w cau nhw. Beth sy'n hollbwysig yw bod y gwasanaethau sydd ar gael ar hyn o bryd trwy'r banciau ar gael mewn ffordd arall os yw'r canghennau'n cau. Mae hynny'n meddwl gweithio drwy'r swyddfa bost er mwyn sicrhau bod y gwasanaethau ar gael drwy'r swyddfa bost. Mae hynny, wrth gwrs, yn sicrhau bod y gwasanaeth ar gael i bobl leol, ac yn sicrhau bod mwy o fasnach a gwaith i'r swyddfa bost, i helpu'r swyddfa bost i gadw i fynd hefyd. Ond beth na fyddwn i eisiau gweld - ac mae hyn yn rywbeth rŷm ni wedi sicrhau sydd ddim wedi digwydd yn yr ardaloedd gwledig yn enwedig - yw swyddfa bost yn cau hefyd ac felly'r gwasanaethau yn cael eu colli yn gyfan gwbl mewn cymuned. Byddai hynny'n rhywbeth y byddwn i ddim eisiau ei weld, a dyna pam, wrth gwrs, rŷm ni wedi bod yn eu cefnogi nhw'n ariannol.
English: Yes. It enables Welsh Ministers to revoke a development plan, if requested to do so by a local authority.
Welsh: Gwnaf. Mae'n galluogi Gweinidogion Cymru i ddirymu cynllun datblygu, os bydd awdurdod lleol yn gofyn iddyn nhw wneud hynny.
English: Okay. Thanks, First Minister. Well, last week, you described this as a nonsense; it clearly isn't. So, first of all, will you accept that you were wrong last week? And I'll re-pose the question that I asked last week: will you support, in this Chamber, saving Cardiff greenfield sites by voting to revoke the LDP?
Welsh: Iawn. Diolch, Brif Weinidog. Wel, yr wythnos diwethaf, fe wnaethoch chi ddisgrifio hyn fel lol; mae'n amlwg nad ydyw. Felly, yn gyntaf oll, a wnewch chi dderbyn eich bod chi'n anghywir yr wythnos diwethaf? Ac ail-ofynnaf y cwestiwn a ofynnais yr wythnos diwethaf: a wnewch chi gefnogi, yn y Siambr hon, achub safleoedd tir glas Caerdydd trwy bleidleisio i ddirymu'r CDLl?
English: Well, those are matters for Cardiff council. Unfortunately, he didn't listen to my answer. Last week, he said that the Assembly had the power to revoke local development plans. That is not true; it's Welsh Ministers who have that power. In the original legislation, in 2004, the Assembly was mentioned, but, of course, those powers were transferred to the Executive after the Government of Wales Act 2006. So, again, as I said, there is no vote on the floor of this Assembly. It's a matter for a local authority to make an application to revoke its local development plan, and it's then for Welsh Ministers to consider and not the National Assembly itself.
Welsh: Wel, materion i gyngor Caerdydd yw'r rheini. Yn anffodus, ni wrandawodd ar fy ateb. Yr wythnos diwethaf, dywedodd fod gan y Cynulliad y grym i ddirymu cynlluniau datblygu lleol. Nid yw hynny'n wir; Gweinidogion Cymru sydd â'r grym hwnnw. Yn y ddeddfwriaeth wreiddiol, yn 2004, cafodd y Cynulliad ei grybwyll, ond, wrth gwrs, trosglwyddwyd y pwerau hynny i'r Weithrediaeth yn dilyn Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Felly, unwaith eto, fel y dywedais, nid oes unrhyw bleidlais ar lawr y Cynulliad hwn. Mater i awdurdod lleol yw gwneud cais i ddirymu ei gynllun datblygu lleol, a chyfrifoldeb Gweinidogion Cymru wedyn yw ei ystyried, ac nid y Cynulliad Cenedlaethol ei hun.
English: First Minister, one of the problems with local development plans is that local authorities are constrained by the guidance issued by you and your Cabinet colleagues. And the big problem we've got up in Conwy and Denbighshire - areas that I represent - is that the requirements to create lots of new housing are completely unsustainable in terms of the local infrastructure that is there. What are you doing to improve your guidance on the infrastructure that is going to be required, to ensure that there are GP services, schools and roads, and other community services, available to those areas of new development that are going to be created?
Welsh: Brif Weinidog, un o'r problemau gyda chynlluniau datblygu lleol yw bod awdurdodau lleol wedi eu cyfyngu gan y canllawiau a gyhoeddwyd gennych chi a'ch cydweithwyr yn y Cabinet. A'r broblem fawr sydd gennym ni yng Nghonwy a Sir Ddinbych - ardaloedd yr wyf i'n eu cynrychioli - yw bod y gofynion i adeiladu llawer o dai newydd yn gwbl anghynaladwy o ran y seilwaith lleol sydd yno. Beth ydych chi'n ei wneud i wella eich canllawiau ar y seilwaith y bydd ei angen, i sicrhau bod gwasanaethau meddygon teulu, ysgolion a ffyrdd, a gwasanaethau cymunedol eraill, ar gael i'r ardaloedd hynny o ddatblygiad newydd sy'n mynd i gael eu creu?
English: Well, local authorities are responsible for that and there are tools available for them, of course. Section 106 enables them to look for community gain. They are able to see infrastructure develop, whether that's buildings such as schools or roads, via section 106. The community infrastructure levy, of course - soon to be devolved - is another way in which benefit can be drawn to a local community. It depends on how clever a local authority is willing to be. But it should never be the case that a major development takes place without any contribution by the developers to infrastructure, and that is something we would encourage local authorities to do.
Welsh: Wel, awdurdodau lleol sy'n gyfrifol am hynny, ac mae offerynnau ar gael iddyn nhw, wrth gwrs. Mae adran 106 yn eu galluogi i chwilio am fudd cymunedol. Maen nhw'n gallu gweld seilwaith yn datblygu, pa un a yw hynny'n adeiladau fel ysgolion neu ffyrdd, trwy adran 106. Mae'r ardoll seilwaith cymunedol, wrth gwrs - a fydd yn cael ei datganoli yn fuan - yn ffordd arall y gellir sicrhau budd i gymuned leol. Mae'n dibynnu ar ba mor glyfar y mae awdurdod lleol yn barod i fod. Ond ni ddylai fyth fod yn wir bod datblygiad mawr yn digwydd heb unrhyw gyfraniad gan y datblygwyr at seilwaith, ac mae hynny'n rhywbeth y byddem ni'n annog awdurdodau lleol i'w wneud.
English: Diolch, Lywydd. First Minister, Labour has led the Welsh Government for 17 years. Do you take responsibility for today's Programme for International Student Assessment results?
Welsh: Diolch, Lywydd. Brif Weinidog, mae Llafur wedi arwain Llywodraeth Cymru ers 17 mlynedd. A ydych chi'n cymryd cyfrifoldeb am ganlyniadau'r Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr heddiw?