English: Can I start by thanking the Cabinet Secretary and his staff for producing this comprehensive report? There have, undoubtedly, been many achievements here in Wales during the period of the Welsh Government's 2015-16 strategic equality plan and objectives, not least of which was the landmark legislation that the Cabinet Secretary referred to earlier on, the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015. There are many positive initiatives identified in the report that have already been covered, so I want to focus on one specific area. But, before I do, can I make brief reference to the section on our international obligations? I'm pleased that the European Commission against Racism and Intolerance recognised the work of the Welsh Government in introducing the Housing (Wales) Act 2014 in relation to Gypsy and Traveller accommodation assessments. Given what we've witnessed this week in the USA and Canada, coupled with the rise in hate crimes that we saw post the European referendum last year, our work in this area will undoubtedly remain a priority. However, I want to focus particularly on the area of improving the democratic diversity and governance of local authorities. I very much welcome the work that has been done through the expert group on local government diversity. There's no doubt that, like other parts of the UK, the lack of diversity amongst elected councillors in Wales has been an area of concern. Unfortunately, the improvements that we've seen in women securing senior posts in private and public sector employment in Wales has not been mirrored in representation at local council level. It's certainly good to see an increase in the representation of both women and younger people here in the National Assembly, but disappointing to note that it's not replicated when it comes to local councillors. It's understandable, therefore, that the perception of people in Wales is that councils are largely dominated by older white males, as diversity is generally not apparent. A survey of candidates in the 2012 local government elections in Wales showed that the majority were over 60, 99.5 per cent identified their ethnicity as white, 83 per cent state their religion as Christian, and only 30 per cent were female. At present, only two council leaders in Wales are women. There has, of course, been some progress when it comes to the election of women to our local authorities in Wales, but the progress is slow. A survey in 1999 showed that 19.5 per cent of councillors were women. This rose to 21.8 per cent after the 2004 elections, and, whilst there was no definitive survey for Wales following the 2008 election, research by the BBC suggested that the figure had risen to 22 per cent. Progress is, of course, always to be welcomed, but, at this rate, we will not achieve gender balance for our councils for another 35 to 40 years. Llywydd, the highest representation of women in councils is in Swansea, which is 39 per cent, which is still well below half; six councils are below 20 per cent, including Merthyr Tydfil County Borough Council - something that I will be working with the council to address in the years ahead.
Welsh: A gaf i ddechrau drwy ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet a'i staff am gynhyrchu'r adroddiad cynhwysfawr hwn? Bu, yn ddi-os, nifer o lwyddiannau yma yng Nghymru yn ystod cynllun ac amcanion cydraddoldeb strategol Llywodraeth Cymru 2015-16. Nid y lleiaf o'r rhain oedd y ddeddfwriaeth bwysig y cyfeiriodd Ysgrifennydd y Cabinet ati yn gynharach, sef Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015. Trafodwyd llawer o fentrau cadarnhaol a nodwyd yn yr adroddiad eisoes, felly rwyf eisiau canolbwyntio ar un maes penodol. Ond, cyn i mi ei wneud, a gaf i gyfeirio'n fyr at yr adran ar ein hymrwymiadau rhyngwladol? Rwy'n falch bod y Comisiwn Ewropeaidd yn erbyn Hiliaeth ac Anoddefgarwch wedi cydnabod gwaith Llywodraeth Cymru wrth gyflwyno Deddf Tai (Cymru) 2014 mewn cysylltiad ag asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr. O ystyried yr hyn yr ydym wedi bod yn dyst iddo'r wythnos hon yn yr Unol Daleithiau a Chanada, ynghyd â'r cynnydd mewn troseddau casineb a welsom yn dilyn y refferendwm Ewropeaidd y llynedd, bydd ein gwaith yn y maes hwn yn ddi-os yn parhau i fod yn flaenoriaeth. Fodd bynnag, rwyf am ganolbwyntio'n arbennig ar y maes gwella amrywiaeth democrataidd a llywodraethu awdurdodau lleol. Croesawaf yn fawr iawn y gwaith sydd wedi ei wneud drwy gyfrwng y grŵp arbenigol ar amrywiaeth llywodraeth leol. Does dim amheuaeth bod y diffyg amrywiaeth ymhlith cynghorwyr etholedig yng Nghymru, fel rhannau eraill o'r DU, wedi bod yn destun pryder. Yn anffodus, nid yw'r gwelliannau yr ydym wedi'u gweld o ran menywod yn sicrhau swyddi uwch mewn cyflogaeth yn y sector preifat a'r sector cyhoeddus yng Nghymru wedi cael eu hadlewyrchu yn y gynrychiolaeth ar lefel cyngor lleol. Mae'n sicr yn dda gweld cynnydd yng nghynrychiolaeth menywod a phobl iau yma yn y Cynulliad Cenedlaethol, ond mae'n siomedig nodi nad yw'n cael ei ailadrodd pan ddaw at gynghorwyr lleol. Mae'n ddealladwy, felly, mai canfyddiad pobl yng Nghymru yw bod cynghorau yn cael eu dominyddu i raddau helaeth gan ddynion gwyn hŷn, gan nad yw amrywiaeth yn amlwg yn gyffredinol. Dangosodd arolwg o ymgeiswyr yn etholiadau llywodraeth leol 2012 yng Nghymru fod y rhan fwyaf dros 60 oed, 99.5 y cant yn nodi eu hethnigrwydd fel gwyn, 83 y cant yn nodi eu crefydd fel Cristnogol, a dim ond 30 y cant oedd yn fenywod. Ar hyn o bryd, dim ond dau arweinydd cyngor yng Nghymru sy'n fenywod. Wrth gwrs, bu rhywfaint o gynnydd pan ddaw at ethol menywod i'n hawdurdodau lleol yng Nghymru, ond mae'r cynnydd yn araf. Dangosodd arolwg ym 1999 bod 19.5 y cant o gynghorwyr yn fenywod. Cododd hyn i 21.8 y cant ar ôl etholiadau 2004, ac, er nad oedd unrhyw arolwg terfynol ar gyfer Cymru yn dilyn etholiad 2008, awgrymodd ymchwil gan y BBC bod y ffigwr wedi codi i 22 y cant. Mae cynnydd, wrth gwrs, bob amser i'w groesawu, ond, ar y gyfradd hon, ni fyddwn yn cyflawni cydbwysedd rhwng y rhywiau ar gyfer ein cynghorau am 35 i 40 mlynedd arall. Lywydd, mae'r gynrychiolaeth uchaf o fenywod mewn cynghorau yn Abertawe, sef 39 y cant, sydd yn dal ymhell o dan yr hanner; mae chwe chyngor dan 20 y cant, gan gynnwys Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful - rhywbeth y byddaf yn gweithio gyda'r cyngor i fynd i'r afael ag ef yn y blynyddoedd i ddod.