English: I'm grateful to the Government for allocating time to debate this important report, and I'd like to echo the Minister's words and pay tribute to Aled Roberts. Aled was an excellent person, not only a talented politician, but a compassionate public servant who was willing to stand up for our Welsh-speaking communities. He understood what our language has to offer modern Wales as we look to the future, a language that had been in decline for years, as if it were being ignored and weakened. But thanks to Aled's work and the work done by others, these old-fashioned attitudes started to change. Aled loved the language and understood how important it is; he ensured that it received the attention it deserved. This was clear from his work as a Member of the Assembly and throughout his time as Welsh Language Commissioner. Indeed, without Aled's leadership, I fear that we would not be able to celebrate the language's success today. Furthermore, I must pay tribute to the work done by Gwenith Price, deputy Welsh language commissioner. As this annual report notes, Aled's passing left a void in the commissioner's office, and Gwenith, alongside her dedicated team, ensured that Aled's legacy continues. I believe I speak for the whole Siambr when I express our thanks for the dedicated leadership given to this role. Turning to the report's contents, it's clear to me that the office of the Welsh Language Commissioner has been active in its role and responsibility and has acted proactively to promote and safeguard our language. Indeed, it gave me a great deal of pleasure to see the Welsh Language Commissioner's contribution to the International Association of Language Commissioners; it's important that we learn from our linguistic partners, but, through collaboration, we can also help to provide a platform to promote and safeguard the Welsh language. With opportunities such as the Cymru men's football team's participation in the world cup, I hope that the Welsh Government and the office of the Welsh Language Commissioner will take full advantage of the attention that Wales will receive, and will take the opportunity to promote the use of our language. In addition, I was pleased to see that efforts have been made to modernise the outputs, rooting the language in technological opportunities now available to us. These opportunities include launching a new website for the Welsh Language Commissioner and using podcasts and broadcasts, and these initiatives must continue. In doing so, we are exporting the language beyond its traditional audience and developing a new market of Welsh speakers that we can attract and captivate. Indeed, after reading this report, it's clear that Aled, Gwenith and the team have done more than just discharging their responsibilities. If truth be told, they have successfully engendered new interest, to ensure that we forge ahead to reach our target of a million Welsh speakers by 2050. By persevering with this work, and by continuing to establish the Welsh language as a language that belongs to everyone, as the Minister said, I'm confident that we are on the right track to reach our target. Also, good luck to Efa Gruffudd Jones in her new post; she has our support in that role. Thank you.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Llywodraeth am sicrhau amser i drafod yr adroddiad pwysig hwn, a hoffwn ailadrodd geiriau'r Gweinidog a thalu teyrnged i Aled Roberts. Roedd Aled yn berson gwych, nid yn unig yn wleidydd medrus ond hefyd yn was cyhoeddus caredig a oedd yn barod i sefyll ar ei draed a churo'r drwm dros ein cymunedau Cymraeg. Roedd yn deall beth sydd gan ein hiaith i'w chynnig i'r Gymru fodern wrth edrych i'r dyfodol, iaith a oedd ar drai ers blynyddoedd, ac fel petai'n cael ei hanwybyddu a'i gwanhau. Ond oherwydd gwaith Aled ac eraill, dechreuodd yr agweddau hen ffasiwn hyn newid. Roedd Aled yn caru'r iaith ac yn deall pa mor bwysig ydoedd; roedd yn sicrhau ei bod yn cael sylw haeddiannol. Roedd hyn yn amlwg yn ei waith fel Aelod Cynulliad a thrwy gydol ei gyfnod fel Comisiynydd y Gymraeg hefyd. Yn wir, heb arweinyddiaeth Aled, rwy'n ofni na fyddem yn gallu dathlu llwyddiant yr iaith heddiw. Yn ogystal â hyn, ni allaf lai na thalu teyrnged hefyd i waith Gwenith Price, dirprwy gomisiynydd y Gymraeg. Fel y noda'r adroddiad blynyddol hwn, roedd marwolaeth Aled wedi gadael bwlch yn swyddfa'r comisiynydd, a Gwenith gyda chymorth ei thîm ymroddgar fu'n sicrhau bod etifeddiaeth Aled yn parhau. Rwy'n credu fy mod i'n siarad ar ran y Siambr i gyd wrth fynegi ein diolch am yr arweinyddiaeth ymroddgar a roesoch chi, Gwenith, yn y rôl hon. Wrth droi at gynnwys yr adroddiad hwn, mae'n amlwg i mi fod swyddfa Comisiynydd y Gymraeg wedi bod yn weithgar yn ei rôl a'i chyfrifoldeb a hefyd wedi gweithredu mewn modd rhagweithiol i hyrwyddo a diogelu ein hiaith. Yn wir, rhoes gryn bleser i mi weld cyfraniad Comisiynydd y Gymraeg at Gymdeithas Ryngwladol y Comisiynwyr Iaith; mae'n bwysig i ni ddysgu gan ein partneriaid ieithyddol ond, trwy gydweithio, gallwn hefyd helpu i ddarparu llwyfan ar gyfer hyrwyddo a diogelu'r Gymraeg. Gyda chyfleoedd fel presenoldeb tîm pêl-droed Cymru yng nghwpan y byd, rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru a swyddfa Comisiynydd y Gymraeg yn manteisio ar y sylw mae Cymru'n ei chael, ac yn ei defnyddio fel cyfle i annog defnydd o'n hiaith. Yn ogystal â hyn, roeddwn i'n falch o weld bod ymdrechion wedi'u gwneud i foderneiddio'r allbwn, gan wreiddio'r iaith yn y cyfleoedd technolegol sydd o'n blaenau. Mae'r cyfleoedd hyn yn cynnwys lansio gwefan newydd Comisiynydd y Gymraeg a defnyddio podlediadau a darllediadau, a rhaid i'r pethau hyn barhau. Wrth wneud hyn, rydym yn allforio'r iaith y tu hwnt i'w chynulleidfa draddodiadol, ac yn datblygu marchnad newydd o siaradwyr Cymraeg y gallwn ni eu denu a'u swyno. Yn wir, ar ôl darllen yr adroddiad hwn, mae'n amlwg bod Aled, Gwenith a'u tîm wedi gwneud mwy na chyflawni eu gwaith a'u cyfrifoldebau. Mewn gwirionedd, maen nhw wedi llwyddo i ennyn diddordeb a sicrhau ein bod yn bwrw ati i gyrraedd ein targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Trwy ddal ati i wneud hyn, a pharhau i gydweithio a gwreiddio'r Gymraeg fel iaith sy'n perthyn i bawb, fel dywedodd y Gweinidog, rwy'n hyderus ein bod ar y trywydd iawn i gyrraedd ein targed. Hefyd, pob lwc i Efa Gruffudd Jones yn ei swydd newydd; mae ganddi ein cefnogaeth yn y rôl. Diolch.