English: I'm grateful to the Minister for her statement this afternoon, and I also welcome the cross-party unity that we see on this subject. I'm glad that she referenced the BBC programme last night, How the Holocaust Began, because I think it is an important aspect for us to understand - the way that ordinary people were both the victims and the perpetrators of the Holocaust. And I think that that programme did chart the development of the genocide in the second world war and before the second world war, and told again a story that we need to know and understand. I have borne witness to genocide twice in my life: in Rwanda and in the former Yugoslavia, and I think that creates a very real awareness that evil can always be there, that what happened in the 1940s wasn't a unique episode of evil, but it is something that can be just around the corner, even in today's world. Minister, we are losing the generation that bore witness to the Holocaust and the second world war; we're losing the human contact, the human link with the death camps in the second world war; and we're losing the testimony of those people, their voices speaking to us directly. And what I would like to ask you this afternoon is: how can we, in Wales today, ensure that young people growing up, particularly, understand the profound nature of what happened over 70 years ago? I would like to see us exploring ways in which young people can visit Auschwitz to understand the enormity of what happened there, but also that the Holocaust is a part of a curriculum, where people understand not simply the technicality and the numbers, but the human impact of a genocide against the Jewish and other peoples of Europe, so that we can hope that the people who are being educated today in Wales, although they will have lost the human connection, will have that human understanding of genocide and of what the Holocaust did to all of us today.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am ei datganiad hi'r prynhawn yma, ac rwyf innau hefyd yn croesawu'r undod trawsbleidiol a welwn ni ar y pwnc hwn. Rwy'n falch ei bod hi wedi cyfeirio at raglen gan y BBC neithiwr, How the Holocaust Began, oherwydd rwy'n credu bod honno'n agwedd bwysig i ni ddeall - sut yr oedd pobl gyffredin yn ddioddefwyr ac yn gyflawnwyr yn yr Holocost. Ac rwy'n credu i'r rhaglen honno olrhain datblygiad hil-laddiad yn yr ail ryfel byd a chyn yr ail ryfel byd, ac ailfynegi hanes y mae angen i ni wybod amdano a'i ddeall. Rwyf innau wedi bod yn dyst i hil-laddiad ddwywaith yn fy mywyd i: yn Rwanda ac yn yr hen Iwgoslafia, ac rwy'n credu bod hynny'n creu ymwybyddiaeth wirioneddol iawn o sut y gall drygioni fod bob amser yn bresennol, ac nad oedd yr hyn a ddigwyddodd yn y 1940au yn bennod unigryw o ddrygioni, ond mae hynny'n rhywbeth sy'n gallu bod rownd y gornel, hyd yn oed yn yr oes bresennol. Gweinidog, rydym ni'n colli'r genhedlaeth a dystiodd i'r Holocost a'r ail ryfel byd; rydym ni'n colli'r cyswllt dynol, y cysylltiad dynol gyda gwersylloedd marwolaeth yr Ail Ryfel Byd; ac rydym ni'n colli tystiolaeth y bobl hynny, y lleisiau sy'n gallu siarad yn uniongyrchol â ni. A'r hyn yr hoffwn i ei ofyn i chi'r prynhawn yma yw: sut y gallwn ni, yng Nghymru heddiw, sicrhau bod pobl ifanc sy'n tyfu i fyny, yn arbennig felly, yn deall dwyster yr hyn a ddigwyddodd dros 70 mlynedd yn ôl? Fe hoffwn i ein gweld ni'n archwilio ffyrdd i alluogi pobl ifanc i ymweld ag Auschwitz i ddeall anferthedd yr hyn a ddigwyddodd yno, ond bod yr Holocost yn rhan o'r cwricwlwm hefyd, lle gall pobl gael deall nid yn unig am y manylion technegol a'r niferoedd, ond effaith ddynol hil-laddiad Iddewon a phobloedd eraill yn Ewrop, er mwyn i ni obeithio y bydd y bobl sy'n cael eu haddysg heddiw yng Nghymru, er y byddan nhw wedi colli'r cysylltiad dynol, yn meddu ar y ddealltwriaeth ddynol honno o hil-laddiad ac o'r hyn y gwnaeth yr Holocost i bob un ohonom ni heddiw.