English: Thank you very much, Llywydd. It's a pleasure to introduce this motion in the name of Plaid Cymru this afternoon. As the motion recognises, the food sector is important and very significant for us here in Wales, but it is also fair to say that the pandemic has highlighted vulnerabilities in the current food system - vulnerabilities that may have been there for a while but have become more prominent over the past 12 months. And that in turn has highlighted to many of us how Welsh Government policies in food have tended to operate in silos. There's a great focus on the economic impact of the sector, and that's understandable, but not so much on the social, cultural and health impacts of the broader food sector. The motive behind this motion today is the need for us to think of the food system in a more holistic manner. We need a food system in Wales that better links production, manufacturing and processing, retail, the consumption of food and education. We need to bring all of those things together and have one single, integrated approach across the food system, from farm to fork and beyond. And what we mean, of course, by 'food system' is all of those stakeholders, all of the relationships related to growing, producing, supplying and using food. It includes fisheries, agriculture, food production, retail, food services, consumption and food waste, too, at the other end of the spectrum. It includes social and economic factors that drive options in terms of food, and it cuts across all policy areas, including the economy, the environment, of course, business, education, well-being, health, transport, trade, planning and local government. It is pertinent to almost everybody. And this moment is an opportunity for us to build back better, as people tend to say. But with COVID-19 having highlighted and intensified many of the vulnerabilities within our system, then building a more resilient and sustainable system will be an important part of the work in preventing similar crises to the ones that we have seen recently, as we move forward. And it will be a key part of our route towards a green recovery and a just recovery.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Mae'n bleser cyflwyno'r cynnig yma yn enw Plaid Cymru y prynhawn yma. Fel mae'r cynnig yn ei gydnabod, wrth gwrs, mae'r sector bwyd yn un pwysig ac yn un arwyddocaol iawn inni yma yng Nghymru. Ond mae yn deg i ddweud fod y pandemig wedi amlygu gwendidau yn y system fwyd presennol, gwendidau efallai sydd wedi bod yna, wrth gwrs, ers talwm ond wedi dod fwyfwy i'r amlwg, efallai, yn y flwyddyn ddiwethaf yma. Ac mae hynny yn ei dro hefyd wedi tanlinellu i nifer ohonon ni sut y mae polisïau Llywodraeth Cymru o safbwynt bwyd wedi tueddu i weithredu mewn rhigolau, neu seilos. Mae lot o ffocws ar effaith economaidd y sector, ac mae hynny'n ddealladwy, ond dim cymaint, efallai, ar effeithiau cymdeithasol, diwylliannol, iechyd ac eraill y system fwyd ehangach. Cymhelliad y ddadl yma y prynhawn yma, felly, yw'r angen inni feddwl am y system fwyd mewn ffordd fwy cyfannol, mwy holistaidd. Mae angen system bwyd arnon ni yng Nghymru sy'n cysylltu yn well y cynhyrchu bwyd, y gweithgynhyrchu a phrosesu, manwerthu, defnydd bwyd - consumption - ac addysg hefyd; dod â'r rheini at ei gilydd yn well. Un approach integredig ar draws y system fwyd, o'r fferm i'r fforc a thu hwnt. A'r hyn rydyn ni'n ei olygu, wrth gwrs, wrth 'system fwyd' yw'r holl rhanddeiliaid yna, yr holl berthnasoedd - y relationships - sy'n ymwneud â thyfu bwyd, cynhyrchu, prosesu, cyflenwi a defnyddio bwyd, ac mae'n cwmpasu amaethyddiaeth, pysgodfeydd, cynhyrchu bwyd, fel roeddwn i'n sôn, manwerthu, gwasanaethau bwyd, bwyta bwyd, a gwastraff bwyd hefyd, wrth gwrs, ar ben arall y sbectrwm. Mae'n cynnwys ffactorau cymdeithasol ac economaidd sy'n gyrru dewisiadau bwyd, ac mae'n torri ar draws pob agwedd ar bolisi, wrth gwrs, yn cynnwys yr economi, yr un amlwg, yr amgylchedd hefyd, wrth gwrs, yn amlwg i raddau, busnes hefyd, addysg, lles, iechyd, trafnidiaeth, masnach, cynllunio, llywodraeth leol - mae'n berthnasol bron iawn i bawb. Ac mae nawr, wrth gwrs, y foment hon, yn gyfle inni allu adeiladu nôl yn well, fel y mae pobl yn ei ddweud, ond gyda COVID-19 wedi amlygu ac wedi dwysáu nifer o'r gwendidau sy'n bodoli yn ein system fwyd ni, mae adeiladu system fwy gwydn a mwy cynaliadwy yn mynd i fod yn rhan bwysig o'r gwaith i atal argyfyngau tebyg i'r hyn sydd wedi digwydd yn ddiweddar wrth inni symud ymlaen. Ac mae'n mynd i fod yn rhan allweddol o'n llwybr ni tuag at adferiad gwyrdd ac adferiad cyfiawn.