techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Cabinet Secretary, you will no doubt agree that the way in which complaints are handled by public bodies is vitally important to people's faith in any system. You'll also be aware that under stage 2 of the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014, local authorities appoint independent investigating officers to look at complaints against the local authority. What is apparent however is that, even though independent investigating officers perform a statutory public service, they are not subject to any professional regulatory standards. Social workers are; doctors are; nursers are, but these independent investigating officers are not subject to any professional regulatory standards. There is currently no national register of investigators. I understand that some even have no social care practice experience either, which came as a bit of a surprise to me, to say the least. I'd therefore be grateful if the Minister for social services would agree to bring forward a statement on the role of independent investigating officers. I would ask that the statement look at whether we need to establish specific standards for investigators, registration and training, and what role a professional body could play in this. These investigators are an integral element of the social care community in Wales, but they are largely hidden from practice development staff and policy makers. I would be grateful if the Minister would commit to starting to change all this.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, byddwch yn sicr yn cytuno bod y ffordd yr ymdrinnir â chwynion gan gyrff cyhoeddus yn hanfodol bwysig i ffydd pobl mewn unrhyw system. Byddwch hefyd yn ymwybodol, o dan gyfnod 2 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014, fod awdurdodau lleol yn penodi swyddogion ymchwilio annibynnol i edrych ar gwynion yn erbyn yr awdurdod lleol. Yr hyn sy'n amlwg, fodd bynnag, yw, er bod swyddogion ymchwilio annibynnol yn perfformio gwasanaeth cyhoeddus statudol, nid ydynt yn ddarostyngedig i unrhyw safonau rheoleiddio proffesiynol. Mae gweithwyr cymdeithasol; mae meddygon; mae nyrsys, ond nid yw'r swyddogion ymchwilio annibynnol hyn yn ddarostyngedig i unrhyw safonau rheoleiddio proffesiynol. Ar hyn o bryd, nid oes unrhyw gofrestr genedlaethol ar gyfer ymchwilwyr. Deallaf nad oes gan rai ohonynt, hyd yn oed, unrhyw brofiad ymarfer gofal cymdeithasol ychwaith, a oedd yn syndod braidd i mi, a dweud y lleiaf. Byddwn i'n ddiolchgar, felly, pe byddai'r Gweinidog gwasanaethau cymdeithasol yn cytuno i gyflwyno datganiad ar swyddogaeth swyddogion ymchwilio annibynnol. Gofynnaf i'r datganiad ystyried a oes angen i ni sefydlu safonau penodol ar gyfer ymchwilwyr, cofrestru a hyfforddiant, a pha swyddogaeth y gallai corff proffesiynol ei chwarae yn hyn. Mae'r ymchwilwyr hyn yn rhan annatod o'r gymuned gofal cymdeithasol yng Nghymru, ond maen nhw wedi eu cuddio i raddau helaeth oddi wrth staff ymarfer datblygu a gwneuthurwyr polisi. Byddwn yn ddiolchgar pe byddai'r Gweinidog yn ymrwymo i ddechrau newid hyn i gyd.
English: I think you're absolutely right that people need to have confidence in a system if they complain. The Minister will, I understand, meet with the Member if he wishes to discuss - obviously, you've got very specific concerns, to address those.
Welsh: Credaf eich bod yn llygad eich lle fod pobl angen ffydd yn y system os ydyn nhw'n cwyno. Fe wnaiff y Gweinidog, yr wyf yn deall, gwrdd â'r Aelod os yw'n dymuno trafod - yn amlwg, mae gennych chi bryderon penodol iawn, i fynd i'r afael â nhw.
English: Cabinet Secretary, I was delighted to join the First Minister yesterday at the Living Wage Week launch event at the Bigmoose Coffee Company and to welcome the rise in the real living wage rate to £9 an hour. We already have a number of accredited employers paying the real living wage. In my constituency, the Vale of Glamorgan, it includes Barry Town Council, Glamorgan Voluntary Services, Citizens Advice, Santander - branches of - and more employers are coming on board in the new year, including Cardiff Airport. Supporting the real living wage campaign will help tackle low pay, counter the growth of indebtedness and use of food banks and support a fair work economy. It makes economic sense and is the hallmark of a caring, compassionate and fair society. Can we have a statement on Welsh Government measures to support employers in the public, private and third sectors to adopt the real living wage in Wales?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, roeddwn i'n falch iawn o ymuno â'r Prif Weinidog ddoe yn nigwyddiad lansio Wythnos Cyflog Byw yn Bigmoose Coffee Company ac o groesawu'r cynnydd yn y gyfradd cyflog byw go iawn i £9 yr awr. Mae gennym ni eisoes nifer o gyflogwyr achrededig sy'n talu'r cyflog byw go iawn. Yn fy etholaeth i, Bro Morgannwg, maen nhw'n cynnwys Cyngor Tref y Barri, Gwasanaethau gwirfoddol Morgannwg, Cyngor ar Bopeth, Santander - canghennau ohono - ac mae mwy o gyflogwyr yn ymuno â nhw yn y flwyddyn newydd, gan gynnwys Maes Awyr Caerdydd. Bydd cefnogi'r ymgyrch cyflog byw go iawn yn helpu i fynd i'r afael â chyflog isel, yn gwrthsefyll twf dyled a defnydd banciau bwyd gan gefnogi economi gwaith teg. Mae'n gwneud synnwyr economaidd ac mae'n nodweddu cymdeithas ofalgar, dosturiol a theg. A gawn ni ddatganiad ar fesurau Llywodraeth Cymru i gefnogi cyflogwyr yn y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r trydydd sector i fabwysiadu cyflog byw go iawn yng Nghymru?
English: Thank you for that question. As you said, yesterday the First Minister launched Living Wage Week in Wales, announcing the new rate, and in doing so outlined many of the actions being taken by the Welsh Government to promote the living wage across the economy, reiterating the commitment in the programme for Government to take action on the living wage. This includes action right across the public sector - the Welsh Government, our sponsored bodies, NHS Wales, national parks and local authorities. You mentioned Cardiff Airport, they've just recently announced they are bringing forward their own commitment and, of course, our higher education institutions are also increasingly adopting it. I think we all need to make that commitment. We all need to talk about the living wage and to spread that message very widely. You'll be aware, in parallel, earlier this year, the First Minister established the fair work commission. We are waiting for it to conclude its work. It's already met with a range of stakeholders, including trade unions, businesses and representative organisations. And I think probably after the commission has reported would be the appropriate time for the relevant Minister to bring forward a statement.
Welsh: Diolch i chi am y cwestiwn yna. Fel y dywedasoch, ddoe, lansiodd y Prif Weinidog Wythnos Cyflog Byw yng Nghymru, gan gyhoeddi'r gyfradd newydd, a thrwy wneud hynny amlinellwyd llawer o'r camau a gymerir gan Lywodraeth Cymru i hyrwyddo'r cyflog byw ar draws yr economi, gan ailadrodd yr ymrwymiad yn y rhaglen ar gyfer Llywodraethu i weithredu ynghylch cyflog byw. Mae hyn yn cynnwys gweithredu ar draws y sector cyhoeddus - Llywodraeth Cymru, y cyrff a noddir gennym, GIG Cymru, parciau cenedlaethol ac awdurdodau lleol. Soniasoch am Faes Awyr Caerdydd, maen nhw wedi cyhoeddi'n ddiweddar eu bod nhw'n cyflwyno eu hymrwymiad eu hunain ac, wrth gwrs, mae ein sefydliadau addysg uwch hefyd yn ei fabwysiadu'n gynyddol. Credaf fod angen i bob un ohonom wneud yr ymrwymiad hwnnw. Mae angen i bob un ohonom ni siarad am y cyflog byw a lledaenu'r neges honno'n eang iawn. Byddwch yn ymwybodol, ochr yn ochr â hyn, fod y Prif Weinidog wedi sefydlu'r comisiwn gwaith teg yn gynharach eleni. Rydym yn disgwyl i'r gwaith gael ei gwblhau ganddo. Mae eisoes wedi cwrdd ag ystod o randdeiliaid, gan gynnwys undebau llafur, busnesau a sefydliadau cynrychioliadol. Ac rwyf o'r farn, yn fwy na thebyg, mai ar ôl i'r comisiwn gyflwyno'r adroddiad fyddai'r amser priodol i'r Gweinidog perthnasol gyflwyno datganiad.
English: Acting leader of the house, may I ask for a statement from the Cabinet Secretary for Finance on Welsh Government support for the retail industry? The Welsh retail industry is under considerable pressure due to the growth in the number of customers shopping online and the increased burden of business rates. Welsh retailers already pay a quarter of all Welsh business rates and it is becoming increasingly expensive to operate from property, so much so that the Welsh Retail Consortium has projected that over a fifth of shops could close as the next decade progresses. The Chancellor, in this budget, announced funding to cut business rates by a third over two years, saving 90 per cent of all shops in England up to £8,000 each year. Can we have a statement on what measures the Welsh Government is taking to support the retail sector in Wales, please?
Welsh: Arweinydd y tŷ dros dro, a gaf i ofyn am ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid ynghylch cefnogaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer y diwydiant manwerthu? Mae'r diwydiant manwerthu yng Nghymru o dan gryn bwysau oherwydd twf yn nifer y cwsmeriaid sy'n siopa ar-lein a'r baich ychwanegol o ardrethi busnes. Mae manwerthwyr Cymru eisoes yn talu chwarter yr holl ardrethi busnes yng Nghymru ac mae'n dod yn fwyfwy drud i weithredu o safle, gymaint felly fel bod Consortiwm Manwerthu Cymru yn rhagweld y gallai dros un o bob pump o siopau gau wrth i'r degawd nesaf fynd yn ei flaen. Yn y gyllideb hon, cyhoeddodd y Canghellor gyllid i dorri ardrethi busnes gan draean dros ddwy flynedd, gan arbed hyd at £8,000 y flwyddyn ar gyfer 90 y cant o'r holl siopau yn Lloegr. A gawn ni ddatganiad ar ba gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i gefnogi'r sector manwerthu yng Nghymru, os gwelwch yn dda?
English: I think you make an important point about people's shopping habits having changed. We have done a great deal as a Welsh Government to support many businesses in relation to rate relief. Obviously, again, you will have heard the First Minister say that Cabinet will be making a decision around the additional funding we are receiving.
Welsh: Credaf eich bod yn gwneud pwynt pwysig o ran bod arferion siopa pobl wedi newid. Rydym wedi gwneud llawer iawn fel llywodraeth yng Nghymru i gefnogi llawer o fusnesau o ran cymorth gydag ardrethi. Yn amlwg, unwaith eto, byddwch wedi clywed y Prif Weinidog yn dweud y bydd y Cabinet yn gwneud penderfyniadau ynghylch y cyllid ychwanegol yr ydym yn ei gael.
English: Could I request an update on what the Welsh Government is doing for those with complex care needs, especially those people with muscular dystrophy? I hosted an event last week - a cross-party event - with regard to muscular dystrophy, and we had many families there who raised concerns about the lack of medical awareness among key staff in the NHS. Two of the people at the meeting told the group that they or their family member had been to a hospital where medical staff were sadly not listening to the specific needs and pharmaceutical requirements of these patients and, in one case, medical staff asked the patient to take medication that could have - had she taken it - led to her death. I think this is something that needs to get more political priority. We need to understand how specialists are engaging with those with muscular dystrophy. There may not be hundreds of thousands of people suffering from this condition in Wales, but when they do have it it is something that they have for life. So, I would like to have a statement from the Welsh Government on an update on what's happening in this area, so that we can go back to those people who have concerns and raise them appropriately.
Welsh: A gaf i ofyn am ddiweddariad ynghylch yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud ar gyfer y rhai ag anghenion gofal cymhleth, yn enwedig y bobl hynny â nychdod cyhyrol? Cynhaliais ddigwyddiad yr wythnos diwethaf - digwyddiad traws-bleidiol - ynghylch nychdod cyhyrol, a chawsom lawer o deuluoedd a gododd bryderon am y diffyg ymwybyddiaeth meddygol ymhlith staff allweddol yn y GIG. Dywedodd dau o bobl yn y cyfarfod wrth y grŵp eu bod nhw neu aelod o'u teulu wedi bod mewn ysbyty lle nad oedd staff meddygol, yn anffodus, yn gwrando ar anghenion penodol a gofynion fferyllol y cleifion hyn ac, mewn un achos, gofynnodd staff meddygol i glaf gymryd meddyginiaeth a allai - petai hi wedi ei chymryd - fod wedi arwain at ei marwolaeth. Credaf fod hyn yn rhywbeth sydd angen mwy o flaenoriaeth wleidyddol. Mae angen inni ddeall sut y mae arbenigwyr yn ymgysylltu gyda phobl â nychdod cyhyrol. Efallai nad oes cannoedd o filoedd o bobl yn dioddef o'r cyflwr hwn yng Nghymru, ond pan mae'r cyflwr ganddyn nhw, mae'n rhywbeth sydd ganddyn nhw drwy gydol eu hoes. Hoffwn, felly, gael datganiad gan Lywodraeth Cymru ar yr wybodaeth ddiweddaraf ynghylch yr hyn sy'n digwydd yn y maes hwn, fel y gallwn fynd yn ôl at y bobl hynny sydd â phryderon a'u codi nhw'n briodol.
English: Thank you. Obviously, there are many conditions that health boards have to look to address, and I'm sure that muscular dystrophy is something that the Cabinet Secretary for Health and Social Services will have discussed with health boards. I will ask the Cabinet Secretary if there is something specific in relation to muscular dystrophy, to write to the Member.
Welsh: Diolch. Yn amlwg, ceir llawer o gyflyrau y mae'n rhaid i fyrddau iechyd fynd i'r afael â nhw, ac rwyf yn siŵr bod nychdod cyhyrol yn rhywbeth y bydd Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol wedi ei drafod gyda byrddau iechyd. Gofynnaf i Ysgrifennydd y Cabinet os oes rhywbeth penodol ynglŷn â nychdod cyhyrol, i ysgrifennu at yr Aelod.
English: Cabinet Secretary, I've just had a letter from the managing director of Schaeffler in the UK confirming that they're beginning their 45-day consultation period, with a view to closing the long-established plant in Llanelli with the loss of some 220 jobs. Clearly, this is very disturbing news for Llanelli and for the country. We can hardly afford to have further losses to our manufacturing base, and for the economy of an area like mine, this could be a very serious blow. The Cabinet Secretary has kindly agreed to meet with me, I've spoken to the First Minister this morning and I'm touch with the trade unions, the company and the Engineering Employers' Federation, because I hope there's something we can do to persuade Schaeffler that they can adjust their business model and continue to make things that they can sell at a profit in Llanelli. I was disturbed to read that one of the reasons they cited was the continued uncertainty around Brexit as one of the factors that has influenced their decision making, because we have been pressing for the last two and a half years that certainty of access to the single market is essential to make sure that these multinational companies in all our communities feel that they can stay here. So, would the Government consider making a statement about what they can do to work with Schaeffler to see if there is a way forward for them staying in Llanelli?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, rwyf newydd dderbyn llythyr gan reolwr-gyfarwyddwr Schaeffler yn y DU sy'n cadarnhau eu bod nhw'n dechrau eu cyfnod ymgynghori 45 diwrnod, gyda'r bwriad o gau'r ffatri hir sefydledig yn Llanelli, gan golli oddeutu 220 o swyddi. Yn amlwg, mae hyn yn newyddion cythryblus iawn i Lanelli ac i'r wlad. Prin y gallwn fforddio colledion pellach i'n sylfaen gweithgynhyrchu, ac i economi ardal fel fy un i, gallai hon fod yn ergyd ddifrifol iawn. Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi cytuno'n garedig i'm cyfarfod, rwyf wedi siarad gyda'r Prif Weinidog y bore yma ac rwyf mewn cysylltiad â'r undebau llafur, y cwmni a'r Ffederasiwn Cyflogwyr Peirianyddol, gan fy mod i'n gobeithio bod rhywbeth y gallwn ni ei wneud i ddarbwyllo Schaeffler y gallant addasu eu model busnes a pharhau i wneud pethau y gallant eu gwerthu am elw yn Llanelli. Cefais fraw wrth ddarllen mai un o'r rhesymau a nodwyd ganddynt oedd yr ansicrwydd parhaus ynghylch Brexit fel un o'r ffactorau sydd wedi dylanwadu ar eu penderfyniadau, oherwydd rydym wedi bod wedi pwyso am y ddwy flynedd a hanner diwethaf fod sicrwydd mynediad i'r farchnad sengl yn hanfodol i wneud yn siŵr bod y cwmnïau amlwladol hyn ym mhob un o'n cymunedau yn teimlo y gallan nhw aros yma. Felly, a fyddai'r Llywodraeth yn ystyried gwneud datganiad ynghylch yr hyn y gallant ei wneud i weithio gyda Schaeffler i weld a oes ffordd ymlaen iddyn nhw i aros yn Llanelli?
English: Thank you and, obviously, this is devastating news, as you say, not just for your own constituency in Llanelli, but for other parts of Wales, too, and our thoughts are definitely with the workers and their families. I'm very pleased you've spoken to the First Minister and, obviously, Ken Skates, the Cabinet Secretary for Economy and Transport. Obviously, Welsh Government stands ready to offer every assistance we can within our power to the plant, and I'm very pleased you will be having a meeting with Ken Skates. We should do everything we can to support the workers. However, I do think that the UK Government has some serious questions to answer. As you say, we've raised time and again over the last two and a half years the detrimental impact that their approach to Brexit is having. Businesses need clarity and they need the confidence that a deal will be struck that will not adversely affect them and, unfortunately, really, that's just been so woefully lacking and we're not getting that, and it is now starting to cost jobs in Wales.
Welsh: Diolch i chi ac, yn amlwg, mae'r rhain yn newyddion trychinebus, fel y dywedwch, nid yn unig ar gyfer eich etholaeth eich hun yn Llanelli, ond ar gyfer rhannau eraill o Gymru hefyd, ac mae ein meddyliau yn sicr gyda'r gweithwyr a'u teuluoedd. Rwyf yn falch iawn eich bod wedi siarad â'r Prif Weinidog ac, yn amlwg, Ken Skates, Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Thrafnidiaeth. Yn amlwg, mae Llywodraeth Cymru yn barod i gynnig pob cymorth o fewn ein gallu i'r ffatri, ac rwyf yn falch iawn y byddwch yn cael cyfarfod gyda Ken Skates. Dylem wneud popeth y gallwn i gefnogi'r gweithwyr. Fodd bynnag, credaf fod gan Lywodraeth y DU gwestiynau difrifol i'w hateb. Fel y dywedwch, rydym wedi tynnu sylw dro ar ôl tro yn ystod y ddwy flynedd a hanner diwethaf yr effaith andwyol y mae eu hagwedd tuag at Brexit yn ei chael. Mae busnesau angen eglurder ac maen nhw angen bod yn ffyddiog y bydd bargen yn cael ei tharo na fydd yn niweidiol iddyn nhw ac, yn anffodus, mewn gwirionedd, mae hynny wedi bod yn druenus o ddiffygiol ac nid ydym ni'n cael hynny, ac mae bellach yn dechrau costio swyddi yng Nghymru.
English: I'd like to ask the Government for clarity regarding when it intends to hold the debates and votes in relation to the terms of the UK's departure from the European Union, if a deal is actually reached. The First Minister confirmed while giving evidence to the External Affairs and Additional Legislation Committee yesterday that the Government intends to hold two debates and, presumably therefore, two votes, first on the withdrawal agreement reached between the UK and the EU, and then another in the form of a legislative consent motion on the withdrawal Bill itself. Given that the legislative consent motion will only be brought forward if the withdrawal Bill has been agreed to or it looks like passing unamended, it seems to me that the vote on the withdrawal agreement gives Assembly Members the best opportunity to express a view as to whether this Assembly accepts or rejects the deal. Could you ask, therefore, the leader of the house to confirm that the debate and the vote on the withdrawal agreement will be held here in Wales before the meaningful vote at Westminster, in order to ensure that the voices of the people of Wales, as expressed through this Assembly, will be meaningfully expressed as well?
Welsh: Hoffwn ofyn i'r Llywodraeth am eglurder ynghylch pryd y mae'n bwriadu cynnal y dadleuon a'r pleidleisiau o ran telerau ymadael y DU o'r Undeb Ewropeaidd, os deuir i gytundeb mewn gwirionedd. Cadarnhaodd y Prif Weinidog wrth iddo roi tystiolaeth i'r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol ddoe fod y Llywodraeth yn bwriadu cynnal dwy ddadl, ac mae'n debyg felly, dwy bleidlais, y gyntaf ar y cytundeb ymadael rhwng y DU a'r UE, ac un arall wedyn ar gynnig cydsyniad deddfwriaethol y Bil ymadael ei hun. O gofio mai dim ond os bydd y Bil ymadael wedi ei gytuno neu os bydd yn debygol o gael ei basio heb ei ddiwygio y bydd y cynnig cydsyniad deddfwriaethol yn cael ei gyflwyno, ymddengys i mi fod y bleidlais ar y cytundeb ymadael yn rhoi'r cyfle gorau i Aelodau'r Cynulliad fynegi barn ynghylch pa un a yw'r Cynulliad hwn yn derbyn neu'n gwrthod y cytundeb. A wnewch chi ofyn, felly, i arweinydd y tŷ gadarnhau y bydd y ddadl a'r bleidlais ar y cytundeb ymadael yn cael eu cynnal yma yng Nghymru cyn y bleidlais ystyrlon yn San Steffan, er mwyn sicrhau bod lleisiau pobl Cymru, fel y cânt eu mynegi drwy'r Cynulliad hwn, hefyd yn cael eu mynegi yn ystyrlon?
English: Thank you. I will ensure that Members are updated on that point in the business statement next week when the leader of the house returns.
Welsh: Diolch. Byddaf yn sicrhau bod Aelodau'n cael yr wybodaeth ddiweddaraf ar y pwynt hwnnw yn natganiad busnes yr wythnos nesaf pan fydd arweinydd y tŷ yn dychwelyd.
English: Many people in Wales, especially in my region, are very worried, very concerned and, in some cases, devastated by what is happening to family members in the Yemen with the conflict, and family members literally being bombed out of existence. What I'd like today is a statement from the Government about what you could do to help the Welsh Yemeni community in terms of mental health support for people in Wales, and also grief counselling. I think we really should do something, and I'd like a statement about what we could do, or what you could do as a Government, please.
Welsh: Mae llawer o bobl yng Nghymru, yn fy rhanbarth i yn enwedig, yn poeni'n arw, yn bryderus iawn ac, mewn rhai achosion, mewn cryn ofid oherwydd yr hyn sy'n digwydd i aelodau o'u teuluoedd yn Yemen oherwydd y gwrthdaro, ac mae aelodau o'u teuluoedd yn cael eu bomio allan o fodolaeth yn llythrennol. Yr hyn a hoffwn heddiw fyddai datganiad gan y Llywodraeth am yr hyn y gellid ei wneud i helpu'r gymuned Yemenïaidd yng Nghymru o ran cymorth iechyd meddwl ar gyfer pobl yng Nghymru, gan gynnwys gwasanaeth cwnsela i rai sydd mewn galar. Credaf yn wir y dylem wneud rhywbeth, a hoffwn gael datganiad am yr hyn y gallem ei wneud, neu'r hyn y gallech chi ei wneud fel Llywodraeth, os gwelwch yn dda.