English: Right. I don't believe, for example, that I would receive correspondence or would be offered services through the medium of Welsh by Betsi Cadwaladr health board under the pre-standards regime, because they know that there are requirements placed upon them in terms of the way that they plan their services. I don't believe that the Welsh Government would have ensured that all materials were available through the medium of Welsh in terms of the public health crisis that we've faced. And I say that too as I compare my experiences as a citizen in Wales to the experiences of others, in Ireland, in Canada, where there are no similar requirements placed on public bodies. So I've changed my views on standards, if I'm honest, since 2011. I was agnostic, because I'd had experiences as a council leader of language schemes, and I saw that language schemes were a bureaucratic process, where there was no real impact. But now, I don't see, with my council in Wrexham, for example, any problem with them noting my language of choice and ensuring that every contact that they have with me now, digitally, is through the medium of Welsh. So that's the impact of the standards. I agree with you that the process itself is bureaucratic, but that process only happens once. And I have to deal with the process as it's set out in the Welsh language Measure at the moment. Now, what I do when the regulations are laid is that I effectively regulate those bodies captured. And what we've tried to do in these past two years is to improve the relationships, to make changes, so that we reach a point where these public bodies themselves see standards as being beneficial to them. Because the standards are quite clear in informing them what the requirements placed upon them are. And I think we have seen a change of attitude, but, more importantly, a change of behaviour among these bodies, because they understand exactly now what the requirements placed upon them are. I also understand that we and the Government need to be entirely clear in avoiding duplication, in ensuring that the work that needs to be done before we impose standards is effective and efficient. So that's why I am very eager to ensure that my officials do meet with Government officials, and have open discussions about the lessons that have been learnt, within previous processes, yes, but also the fact that we have changed the way that we do things - in the most recent case, in relation to railways, where we have changed the way in which that preparatory work happens, and perhaps there may be scope for further change, I don't know. We do have to be careful as to what is legally correct in this area, but I am very eager that we reduce bureaucracy wherever possible. But I would want you to also focus on the impact that these regulations have in terms of the rights of Welsh speakers to use the Welsh language in their day-to-day engagement with public bodies captured under standards. And those experiences don't happen within public bodies that are still working under language schemes.
Welsh: Reit. Dwi ddim yn credu, er enghraifft, y buaswn i'n derbyn gohebiaeth neu'n cael cynnig gwasanaeth yn y Gymraeg gan fwrdd iechyd Betsi Cadwaladr o dan y drefn cyn safonau, o achos eu bod nhw'n gwybod bod yna ofynion o ran y ffordd maen nhw'n cynllunio eu gwasanaethau. Dwi ddim yn credu y byddai Llywodraeth Cymru wedi mynd ati i sicrhau bod yr holl ddefnydd ar gael yn y Gymraeg o ran yr argyfwng iechyd. A dwi'n dweud hynny hefyd wrth i mi gymharu fy mhrofiadau i fel dinesydd yng Nghymru i brofiadau pobl eraill, yn Iwerddon, yng Nghanada, lle does yna ddim gofynion tebyg ar gyrff cyhoeddus. Felly, dwi wedi newid fy marn ar safonau, i fod yn onest efo chi, ers 2011. Roeddwn i yn agnostig, achos roeddwn i wedi cael profiad fel arweinydd cyngor o gynlluniau iaith, ac roeddwn i'n gweld bod cynlluniau iaith yn broses fiwrocrataidd, lle doedd yna ddim traweffaith. Erbyn hyn, dydw i ddim yn gweld, efo fy nghyngor i yn Wrecsam, er enghraifft, unrhyw broblem efo nhw'n nodi fy newis iaith ac yn sicrhau bod pob ymwneud â fi erbyn hyn, yn ddigidol, yn y Gymraeg. Nawr, dyna'r draweffaith. Dwi'n cytuno efo chi bod y broses ei hun yn fiwrocrataidd, ond dim ond unwaith mae'r broses yna'n digwydd. Ac mae'n rhaid i mi ddelio efo'r broses sydd wedi cael ei gosod lawr ym Mesur y Gymraeg ar hyn o bryd. Beth dwi'n ei wneud ar ôl i'r rheoliadau gael eu gosod ydy dwi i fod i reoleiddio yn effeithiol ac yn ymarferol, a beth dŷn ni wedi trio ei wneud yn y cyfnod o'r ddwy flynedd olaf yma ydy gwella'r berthynas, gwneud newidiadau, fel ein bod ni'n cyrraedd pwynt lle mae'r cyrff cyhoeddus yma eu hunain yn gweld safonau o fudd achos bod y safonau yn eithaf clir ynglŷn â dweud wrthyn nhw beth yn union ydy'r gofynion. A dwi'n meddwl ein bod ni wedi gweld newid yn agwedd, ond, yn bwysicach fyth, newid ymddygiad gan y cyrff yma, o achos eu bod nhw'n deall yn union rŵan beth ydy'r gofynion arnyn nhw. Dwi'n deall hefyd fod angen i ni a'r Llywodraeth fod yn gwbl glir ynglŷn ag osgoi dyblygu, sicrhau bod y gwaith sydd yn rhaid ei wneud cyn inni osod safonau yn effeithiol ac yn effeithlon. Felly dyna pam dwi yn awyddus iawn bod fy swyddogion i yn cyfarfod efo swyddogion y Llywodraeth, ac yn trafod yn agored hwyrach wersi sydd wedi eu dysgu o fewn y prosesau blaenorol, ond hefyd y ffaith ein bod ni wedi newid y ffordd dŷn ni'n gwneud pethau - yn yr achos mwyaf diweddar yma, o ran rheilffyrdd, lle dŷn ni wedi newid y ffordd y mae'r gwaith paratoi yn digwydd, a hwyrach bod yna ffordd inni newid pethau ymhellach, wn i ddim. Mae'n rhaid inni fod yn ofalus ynglŷn â beth sydd yn gyfreithiol gywir i'w wneud hefyd, ond dwi'n awyddus iawn ein bod ni'n lleihau'r fiwrocratiaeth lle mae'n bosib. Ond buaswn i eisiau i chi ganolbwyntio hefyd ar y traweffaith y mae'r rheoliadau yma yn eu cael o ran hawliau siaradwyr Cymraeg i ddefnyddio'r Gymraeg yn eu hymwneud pob dydd efo'r cyrff cyhoeddus sydd o dan y safonau. A dydy'r profiadau yna ddim yn digwydd o fewn cyrff cyhoeddus sydd yn dal yn gweithredu cynlluniau iaith.