English: Diolch, Llywydd, and thank you to everyone who's participated in this debate. It's a full debate and quite a complicated one, as we discussed earlier. Can I just begin by agreeing with Siân Gwenllian, and, in fact, the Minister, that we need our children growing up to not only respect but to understand all kinds of faiths. Part of the purpose of this Bill in the first place is to raise children to be less judgmental and less discriminatory, less prejudiced. That's why I've been pleased that RVE is itself a compulsory part of the curriculum. For Caroline Jones, I just want to say that we're not talking about a situation here where about all schools just have to learn only secular RVE. That's not the case at all. The Minister has already indicated that denominational RVE is a core part of what is taught in religious schools, and I have to point out that the SACREs that Darren Millar referred to in his contribution are made up primarily of religious representatives. So, it's not secular RVE, however much you want to think of it in those terms. The tension between the deeds and the agreed syllabus, Minister - I hear what you say on this, but that's actually the whole purpose of amendment 16, in defining what 'have regard' actually means and relating it specifically to RVE, because 'having regard' doesn't mean that you have to adopt exactly the same amount of each type of curriculum, it doesn't mean that you have to adopt the whole of either of the two types of curriculum that we're talking about here. But what it does mean is that, if you decide that part of a curriculum is not to be taught, you have to explain why - you have to show your workings of what thought you've applied to the decision that you're making. Actually, if you want me to not move amendment 18, for example, and I understand your perfectly sound reasons for doing that, that would make far more sense if you supported amendment 16, which gives the tools to both schools to defend a position, and children, not just parents, of course, to bring a complaint through the complaint procedures that you've described in other pieces of legislation, because at the moment it's not clear what they would need to show in order for a complaint to stick, or in fact to be defended. The comments, I'm afraid, Darren, that you made about the rights of parents and the rights of the state, that relationship changing - even though that might well be true, what we're considering here are the rights of children, and of course they've got the right to be educated in line with family beliefs under protocol 1 article 2, but that's a qualified right, as we've already heard, and it's not a right that's exercised in isolation. It cannot ever be a right that limits what a child learns, and that's what I can see this curriculum trying to do, and, albeit that I've tried to support schools of a religious character in the way I've approached it, and certainly with the amendments that I've been bringing forward, it's children first, and they're in a world that doesn't look like the world we've ever had. From that point of view, this opportunity for mutual understanding has got to be what trumps everything. Diolch yn fawr, Llywydd.
Welsh: Diolch, Llywydd, a diolch i bawb sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl hon. Mae'n ddadl lawn ac yn un eithaf cymhleth, fel y trafodwyd gennym yn gynharach. A gaf i ddechrau drwy gytuno â Siân Gwenllian, ac, mewn gwirionedd, y Gweinidog, fod angen i'n plant dyfu nid yn unig i barchu ond i ddeall pob math o grefyddau. Rhan o ddiben y Bil hwn yn y lle cyntaf yw magu plant i fod yn llai beirniadol ac yn llai gwahaniaethol, yn llai rhagfarnllyd. Dyna pam yr wyf wedi bod yn falch bod crefydd, gwerthoedd a moeseg ei hun yn rhan orfodol o'r cwricwlwm. Ar gyfer Caroline Jones, rwyf eisiau dweud nad ydym ni'n sôn am sefyllfa yn y fan yma lle mae'n rhaid i bob ysgol ddysgu crefydd, gwerthoedd a moeseg seciwlar yn unig. Nid yw hynny'n wir o gwbl. Mae'r Gweinidog eisoes wedi nodi bod crefydd, gwerthoedd a moeseg enwadol yn rhan greiddiol o'r hyn a addysgir mewn ysgolion crefyddol, ac mae'n rhaid i mi dynnu sylw at y ffaith bod y CYSAGau y cyfeiriodd Darren Millar atyn nhw yn ei gyfraniad yn cynnwys cynrychiolwyr crefyddol yn bennaf. Felly, nid yw'n faes llafur crefydd, gwerthoedd a moeseg seciwlar, pa faint bynnag yr ydych chi eisiau meddwl amdano yn y modd hwnnw. Y tensiwn rhwng y gweithredoedd a'r maes llafur y cytunwyd arno, Gweinidog - clywaf yr hyn a ddywedwch am hyn, ond dyna holl ddiben gwelliant 16 mewn gwirionedd, wrth ddiffinio ystyr 'rhoi sylw' mewn gwirionedd a'i gysylltu'n benodol â chrefydd, gwerthoedd a moeseg, oherwydd nid yw 'rhoi sylw' yn golygu bod yn rhaid i chi fabwysiadu yr un faint yn union o bob math o gwricwlwm, nid yw'n golygu bod yn rhaid i chi fabwysiadu y cyfan o'r ddau fath o gwricwlwm yr ydym yn sôn amdanyn nhw yn y fan yma. Ond yr hyn y mae'n ei olygu yw, os ydych chi'n penderfynu nad yw rhan o gwricwlwm i'w haddysgu, mae'n rhaid i chi egluro pam - mae'n rhaid i chi ddangos sut yr aethoch chi ati i gyrraedd y penderfyniad. Mewn gwirionedd, os ydych chi eisiau i mi beidio â chynnig gwelliant 18, er enghraifft, ac rwy'n deall eich rhesymau hollol ddilys dros wneud hynny, byddai hynny'n gwneud llawer mwy o synnwyr pe byddech yn cefnogi gwelliant 16, sy'n rhoi'r arfau i'r ddwy ysgol amddiffyn safbwynt, ac i blant, nid dim ond rhieni, wrth gwrs, i ddod â chwyn drwy'r gweithdrefnau cwyno yr ydych chi wedi eu disgrifio mewn darnau eraill o ddeddfwriaeth , oherwydd ar hyn o bryd nid yw'n glir beth fyddai angen iddyn nhw ei ddangos er mwyn i gŵyn gael ei chynnal, neu mewn gwirionedd i'r gŵyn gael ei hamddiffyn. Mae'r sylwadau, mae arnaf ofn, Darren, a wnaethoch chi ynghylch hawliau rhieni a hawliau'r wladwriaeth, bod y berthynas honno'n newid - er y gallai hynny fod yn wir, yr hyn yr ydym yn ei ystyried yn y fan yma yw hawliau plant, ac wrth gwrs mae ganddyn nhw yr hawl i gael eu haddysgu yn unol â chredoau teuluol o dan brotocol 1 erthygl 2, ond mae hwnnw'n hawl amodol, fel y clywsom eisoes, ac nid yw'n hawl sy'n cael ei arfer ar wahân. Ni all byth fod yn hawl sy'n cyfyngu ar yr hyn y mae plentyn yn ei ddysgu, a dyna y gallaf weld y cwricwlwm hwn yn ceisio ei wneud, ac, er fy mod i wedi ceisio cefnogi ysgolion o gymeriad crefyddol yn y modd yr wyf wedi mynd ati, ac yn sicr gyda'r gwelliannau yr wyf wedi bod yn eu cyflwyno, plant yn gyntaf yw hi, ac maen nhw mewn byd nad yw'n edrych fel y byd a fu gennym ni erioed. O'r safbwynt hwnnw, mae'n rhaid i'r cyfle hwn ar gyfer cyd-ddealltwriaeth fod yr hyn sy'n bwysicach na phopeth arall. Diolch yn fawr, Llywydd.