techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I would certainly endorse that and note that there is a model that we could look at in Ireland. Other nations have certainly looked at that model and have decided to adopt that model or to adopt parts of it. That has certainly happened in Canada, for example. But there are very good relations between our offices and the relevant offices in Ireland, so it would be no problem to put you in touch with them and to include them in the dialogue too. There is great willingness to support the work in Wales, and that's certainly something to be looked into and discussed further, in my view.
Welsh: Buaswn i eisiau ategu hynny a nodi bod yna fodel i'w archwilio yn Iwerddon. Mae yna wledydd eraill wedi edrych ar y model ac wedi penderfynu efelychu neu gymryd rhannau o'r model. Mae hynny wedi digwydd yng Nghanada, er enghraifft. Ond mae yna gysylltiadau ffrwythlon rhwng ein swyddfa ni a'r swyddfeydd perthnasol yn Iwerddon, ac wedyn fyddai dim anhawster eich rhoi chi mewn cyswllt a'u cynnwys nhw yn rhan o'r ddeialog. Mae yna barodrwydd mawr i gefnogi'r gwaith yng Nghymru, ac mae hynny'n sicr yn rhywbeth i'w archwilio a'i drafod ymhellach, yn fy marn i.
English: Great. Thank you very much for that. Back to you, Chair.
Welsh: Grêt. Diolch yn fawr am hynny. Nôl i chi, Gadeirydd.
English: I think we've already suggested that we see local authorities as being a crucial part of this picture. The way that data on addresses is recorded and reported and shared among public bodies is complex, but we do see local authorities as the starting point. Therefore, ensuring that appropriate collaboration with them is crucially important and will be a starting point in terms of getting that data right from the outset, and also it's where there is that closest link with local residents too. And I think we do have to recognise that an agency such as the Ordnance Survey, what they do is record usage; they have no role in deciding which forms are the standardised forms. They simply report what they see on a sign, for example, because the purpose of a map is to help someone find their way, of course. But their work can be difficult, because sometimes, within our villages, names are spelt in many different ways, either in the village itself or on the signs that direct people to that village. So, there is confusion in the current situation that we do need to overcome in order to avoid conflict and inconsistency, and confusion, ultimately.
Welsh: Dwi'n meddwl ein bod ni eisoes wedi awgrymu, ar y pwynt yma, ein bod ni'n gweld awdurdodau lleol yn allweddol i'r darlun. Hynny yw, mae'r ffordd mae data cyfeiriadau yn cael eu cofnodi a'u cadw a'u rhannu ymhlith asiantaethau cyhoeddus yn gymhleth, ond rŷn ni yn gweld awdurdodau lleol fel y man cychwyn. Wedyn, mae sicrhau y cydweithio priodol gyda nhw yn hanfodol, ac yn mynd i fod yn ddechrau ar gael y data yna yn iawn o'r man cychwyn, a hefyd yn y man lle mae'r cyswllt agosaf gyda'r trigolion. A dwi'n meddwl bod yn rhaid inni gydnabod, er enghraifft, bod asiantaeth fel Arolwg Ordnans, beth maen nhw'n ei wneud yw cofnodi defnydd; does dim rôl gyda nhw mewn penderfynu pa ffurfiau yw'r rhai safonol. Maen nhw'n cofnodi ar sail yr hyn maen nhw'n ei weld ar arwydd, er enghraifft, achos diben map yw helpu rhywun i ffeindio'r ffordd. Ond mae eu gwaith nhw yn gallu bod yn anodd, achos weithiau, o fewn ein pentrefi ni, mae enwau'n cael eu sillafu mewn sawl gwahanol ffordd - hynny yw, un ai yn y pentref ei hun neu ar arwyddion sy'n cyfeirio pobl i gyrraedd y pentref. Wedyn, mae yna ddryswch yn y sefyllfa bresennol mae'n rhaid inni ei oresgyn er mwyn osgoi gwrthdaro ac anghysondeb a jest dryswch yn y pen draw.
English: Good afternoon and welcome to this Plenary session. Before we begin, I want to set out a few points. This meeting will be held in a hybrid format, with some Members in the Senedd Chamber and others joining by video-conference. All Members participating in proceedings of the Senedd, wherever they may be, will be treated equally. A Plenary meeting held using video-conference, in accordance with the Standing Orders of the Welsh Parliament, constitutes Senedd proceedings for the purposes of the Government of Wales Act 2006. Some of the provisions of Standing Order 34 will apply for today's Plenary meeting, and these are noted on your agenda. And as we begin our work this week, again, I'm sure that we will all have the people of Ukraine in our thoughts at this time, and today, on International Women's Day, that we specifically remember the women and girls who are currently in Ukraine trying to flee the country or hiding from the bombing that they're experiencing. So, we will keep them all at the forefront of our thoughts and in our hearts.
Welsh: Prynhawn da, a chroeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn. Cyn inni ddechrau, dwi angen nodi ychydig o bwyntiau. Cynhelir y cyfarfod yma ar ffurf hybrid, gyda rhai Aelodau yn Siambr y Senedd ac eraill yn ymuno drwy gyswllt fideo. Bydd yr holl Aelodau sy'n cymryd rhan yn nhrafodion y Senedd, ble bynnag y bônt, yn cael eu trin yn gyfartal. Mae Cyfarfod Llawn a gynhelir drwy gynhadledd fideo, yn unol â Rheolau Sefydlog Senedd Cymru, yn gyfystyr â thrafodion y Senedd at ddibenion Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Bydd rhai o ddarpariaethau Rheol Sefydlog 34 yn gymwys ar gyfer y Cyfarfod Llawn yma heddiw, ac mae'r rheini wedi eu nodi ar eich agenda. Ac wrth inni gychwyn ar ein gwaith yr wythnos yma, eto dwi'n siŵr ein bod ni i gyd yn cadw mewn cof pobl Wcráin ar y foment yma, a heddiw, ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod, ein bod ni'n cofio yn benodol y menywod a'r merched hynny sydd ar hyn o bryd yn Wcráin yn ceisio ffoi eu gwlad, neu'n ceisio osgoi a chuddio oddi wrth y bomio ar eu gwlad. Felly, cadwn ni nhw i gyd yn ein cof a'n calonnau.
English: The first item this afternoon is questions to the First Minister, and the first question is from Carolyn Thomas.
Welsh: Yr eitem gyntaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Carolyn Thomas.
English: I thank Carolyn Thomas for that question, Llywydd. Full-fibre broadband connectivity has been provided to 9,200 homes and businesses across north Wales through our current £56 million investment. The Access Broadband Cymru and the local broadband fund schemes are also available to improve broadband connectivity.
Welsh: Diolch i Carolyn Thomas am y cwestiwn yna, Llywydd. Darparwyd cysylltedd band eang ffeibr llawn i 9,200 o gartrefi a busnesau ledled y gogledd drwy ein buddsoddiad presennol o £56 miliwn. Mae cynlluniau Allwedd Band Eang Cymru a'r gronfa band eang lleol hefyd ar gael i wella cysylltedd band eang.
English: Thank you for the answer, First Minister. Digital connectivity has never been more important, and urgent action is needed to ensure no community is left behind. For broadband infrastructure to be cost-effective, it will need to be designed comprehensively with long-term benefits in mind that serve everyone. Communities right across north Wales, including rural Wales, are underserved by corporate providers due to being less profitable. Installing such a network would help mitigate digital exclusion, create skilled jobs and attract high-tech industries. In Liverpool, a joint venture project has been championed by Liverpool city metro mayor, Steve Rotheram, and this partnership means that public investment gives the authority a stake in the organisation, and, in turn, rather than profitability being the only concern, social benefit, and the public can continue to reap the benefits for years to come. Does the First Minister agree with me that such a joint venture project would be in the interests of the Welsh public, and would officials be willing to investigate such an option to dynamically drive forward digital connectivity in north Wales, which is currently happening on a piecemeal, very slow basis? Diolch.
Welsh: Diolch am yr ateb, Prif Weinidog. Ni fu cysylltedd digidol erioed yn bwysicach, ac mae angen gweithredu ar frys i sicrhau nad oes unrhyw gymuned yn cael ei gadael ar ôl. Er mwyn i seilwaith band eang fod yn gost-effeithiol, bydd angen ei gynllunio yn gynhwysfawr gyda manteision hirdymor mewn golwg sy'n gwasanaethu pawb. Mae cymunedau ar draws y gogledd, gan gynnwys Cymru wledig, yn cael gwasanaeth annigonol gan ddarparwyr corfforaethol gan eu bod nhw'n cynnig llai o elw. Byddai gosod rhwydwaith o'r fath yn helpu i liniaru allgáu digidol, yn creu swyddi medrus ac yn denu diwydiannau uwch-dechnoleg. Yn Lerpwl, hyrwyddwyd prosiect menter ar y cyd gan faer metro dinas Lerpwl, Steve Rotheram, ac mae'r bartneriaeth hon yn golygu bod buddsoddiad cyhoeddus yn rhoi cyfran i'r awdurdod yn y sefydliad, ac, yn sgil hynny, yn hytrach na chael elw fel yr unig ystyriaeth, gall budd cymdeithasol, a'r cyhoedd barhau i elwa am flynyddoedd i ddod. A yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi y byddai prosiect menter ar y cyd o'r fath o fudd i'r cyhoedd yng Nghymru, ac a fyddai swyddogion yn fodlon ymchwilio i ddewis o'r fath i fwrw ymlaen yn ddynamig â chysylltedd digidol yn y gogledd, sy'n digwydd ar sail dameidiog ac araf iawn ar hyn o bryd? Diolch.
English: Llywydd, I thank Carolyn Thomas for that. I'm pleased to be able to say to her that Welsh Government officials have already met with the company who are working with our colleague Steve Rotheram, in the Liverpool city region and developing that very innovative solution for that city. We will continue to work through the North Wales Economic Ambition Board, who have made digital connectivity one of their priority areas. There's £25 million being provided for digital connectivity, and there are, as I know the Member will know, four different components to the plan that the north Wales growth deal has developed: connected campuses to make sure that young people have access to broadband; connected corridors to make sure that businesses are connected; key sites, both public and private; and then reaching the final few per cent of people who are at the hardest, most distant end from digital connectivity. Three of those four purposes could be served by an arrangement of the sort that has been developed in the Liverpool city region, and we will continue to work closely with the economic ambition board to see whether the idea that has been developed in Liverpool and whether there are aspects of that that could be successfully transferred as part of the effort being made in north Wales.
Welsh: Llywydd, diolch i Carolyn Thomas am hynna. Rwy'n falch o allu dweud wrthi fod swyddogion Llywodraeth Cymru eisoes wedi cyfarfod â'r cwmni sy'n gweithio gyda'n cydweithiwr Steve Rotheram, yn ninas-ranbarth Lerpwl ac yn datblygu'r ateb arloesol iawn hwnnw ar gyfer y ddinas honno. Byddwn yn parhau i weithio drwy Fwrdd Uchelgais Economaidd Gogledd Cymru, sydd wedi gwneud cysylltedd digidol yn un o'u meysydd blaenoriaeth. Mae £25 miliwn yn cael ei ddarparu ar gyfer cysylltedd digidol, ac fel y gwn y bydd yr Aelod yn gwybod, ceir pedair elfen wahanol i'r cynllun y mae bargen twf y gogledd wedi ei ddatblygu: campysau cysylltiedig i wneud yn siŵr bod gan bobl ifanc fynediad at fand eang; coridorau cysylltiedig i wneud yn siŵr bod busnesau yn gysylltiedig; safleoedd allweddol, cyhoeddus a phreifat; ac yna cyrraedd yr ychydig y cant olaf o bobl sydd ar y pen caletaf, mwyaf pell o gysylltedd digidol. Gellid gwasanaethu tri o'r pedwar diben hynny drwy drefniant o'r math a ddatblygwyd yn ninas-ranbarth Lerpwl, a byddwn yn parhau i weithio yn agos gyda'r bwrdd uchelgais economaidd i weld a ellid trosglwyddo'r syniad a ddatblygwyd yn Lerpwl ac agweddau ar hwnnw, yn llwyddiannus yn rhan o'r ymdrech sy'n cael ei gwneud yn y gogledd.
English: First Minister, despite BT having been paid approximately £220 million to bring superfast broadband to around 96 per cent of premises between 2014 and 2018, and the organisation currently running a successor scheme to connect 39,000 premises, it still remains the fact that there are premises across Wales with unreliable internet. And in my constituency of Aberconwy, I have people who cannot receive any service. So, according to Business Wales, superfast broadband can have a positive impact on profit margins, staff productivity costs, and much more. Now, given the undeniable benefit there is, an immediate step that I feel you as our First Minister could take to provide a superfast internet hub for businesses in Aberconwy is to repurpose at least part of the underutilised building in Llandudno Junction - the Welsh Government building - to become a flexible digital working hub. Now, you did respond very positively to this idea on 9 November, so an update on that would be great, because, I tell you now, I've actually received enquiries from businesses wanting to actually go into that building. I wrote to you on 21 January, and I'm still yet to receive a reply, so an update would be really appreciated. Diolch, Llywydd.
Welsh: Prif Weinidog, er bod BT wedi cael tua £220 miliwn i ddod â band eang cyflym iawn i tua 96 y cant o adeiladau rhwng 2014 a 2018, a bod y sefydliad yn rhedeg cynllun olynol ar hyn o bryd i gysylltu 39,000 o adeiladau, mae'n dal i fod yn ffaith bod safleoedd ledled Cymru sydd â rhyngrwyd annibynadwy. Ac yn fy etholaeth i, Aberconwy, mae gen i bobl nad ydyn nhw'n gallu dderbyn unrhyw wasanaeth. Felly, yn ôl Busnes Cymru, gall band eang cyflym iawn gael effaith gadarnhaol ar elw, costau cynhyrchiant staff, a llawer mwy. Nawr, o gofio'r budd na ellir ei wadu, un cam yr wyf i'n teimlo y gallech chi fel ein Prif Weinidog ei gymryd ar unwaith i ddarparu canolfan rhyngrwyd cyflym iawn i fusnesau yn Aberconwy yw addasu o leiaf ran o'r adeilad nad yw'n cael ei ddefnyddio yng Nghyffordd Llandudno - adeilad Llywodraeth Cymru - i ddod yn ganolfan gweithio digidol hyblyg. Nawr, fe wnaethoch chi ymateb yn gadarnhaol iawn i'r syniad hwn ar 9 Tachwedd, felly byddai'r wybodaeth ddiweddaraf am hynny yn wych, oherwydd, dywedaf wrthych chi nawr, rwyf i wedi cael ymholiadau gan fusnesau a hoffai fynd i mewn i'r adeilad hwnnw. Ysgrifennais atoch chi ar 21 Ionawr, ac nid wyf i wedi cael ateb eto, felly byddai diweddariad yn cael ei werthfawrogi'n fawr. Diolch, Llywydd.
English: I declare an interest as a member of the 5G EDC project consortium - an unpaid member, Llywydd. We've heard about the societal benefits of a full-fibre spine in north Wales, First Minister, but another advantage to having that network in north Wales is the ability to go on and develop 5G technology for the future, in rural communities that perhaps are hard to reach with traditional methods. I want to see north Wales be a global leader with this. We've heard again where the UK Conservative Government has let north Wales down with regard to full-fibre technology within this space. First Minister, I know officials have had conversations already, but will you instruct them to have further conversations with Bangor University and their partners in developing this type of technology so that we can become the global leader? And how can the Welsh Government support further, in funding these types of projects, where the UK Conservative Government, and the Department for Digital, Culture, Media and Sport, fail to do so?
Welsh: Rwy'n datgan buddiant fel aelod o gonsortiwm prosiect 5G y Pwyllgor Datblygu Economaidd - aelod di-dâl, Llywydd. Rydym ni wedi clywed am fanteision cymdeithasol sylfaen ffeibr llawn yn y gogledd, Prif Weinidog, ond mantais arall o gael y rhwydwaith hwnnw yn y gogledd yw'r gallu i fynd ymlaen a datblygu technoleg 5G ar gyfer y dyfodol, mewn cymunedau gwledig sydd efallai yn anodd eu cyrraedd gyda dulliau traddodiadol. Hoffwn weld y gogledd yn arweinydd byd-eang yn hyn o beth. Rydym ni wedi clywed eto lle mae Llywodraeth Geidwadol y DU wedi siomi'r gogledd o ran technoleg ffeibr llawn yn y maes hwn. Prif Weinidog, gwn fod swyddogion eisoes wedi cael sgyrsiau, ond a wnewch chi eu cyfarwyddo nhw i gael sgyrsiau pellach gyda Phrifysgol Bangor a'u partneriaid i ddatblygu'r math hwn o dechnoleg fel y gallwn ni ddod yn arweinydd byd-eang? A sut gall Llywodraeth Cymru gefnogi ymhellach, wrth ariannu'r mathau hyn o brosiectau, lle mae Llywodraeth Geidwadol y DU, a'r Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, yn methu â gwneud hynny?
English: Llywydd, that's a very good example that Jack Sargeant cites of exactly the point I was making earlier, about the way in which the Welsh Government has had to step in to make good for the lack of investment - not just lack of investment, but lack of interest, Llywydd - in making sure that parts of north Wales have the investment that is needed. Jack Sargeant is right, Llywydd - our officials have already had discussions with the Digital Signal Processing Centre. It's another project where the North Wales Economic Ambition Board has been part of the development of the centre, including some millions of pounds in practical investment. There's an application that the Welsh Government has seen, and will be considering, to fund research into 5G and to deliver 5G broadband projects, particularly on Ynys Môn, and my officials will, indeed, be continuing those discussions with the centre.
Welsh: Llywydd, mae honna yn enghraifft dda iawn y mae Jack Sargeant yn cyfeirio ati o'r union bwynt yr oeddwn i'n ei wneud yn gynharach, am y ffordd y bu'n rhaid i Lywodraeth Cymru gamu i mewn i wneud iawn am y diffyg buddsoddiad - nid dim ond diffyg buddsoddiad, ond diffyg diddordeb, Llywydd - i wneud yn siŵr bod gan rannau o'r gogledd y buddsoddiad sydd ei angen. Mae Jack Sargeant yn iawn, Llywydd - mae ein swyddogion eisoes wedi cael trafodaethau gyda'r Ganolfan Prosesu Signalau Digidol. Mae'n brosiect arall lle mae Bwrdd Uchelgais Economaidd Gogledd Cymru wedi bod yn rhan o ddatblygiad y ganolfan, gan gynnwys rhai miliynau o bunnoedd mewn buddsoddiad ymarferol. Mae cais y mae Llywodraeth Cymru wedi ei weld, ac y bydd yn ei ystyried, i ariannu gwaith ymchwil i 5G ac i ddarparu prosiectau band eang 5G, yn enwedig ar Ynys Môn, a bydd fy swyddogion, yn wir, yn parhau â'r trafodaethau hynny gyda'r ganolfan.
English: Thank you very much to Rhys ab Owen for the question, Llywydd. We continue to work closely with police and crime commissioners and justice partners through the criminal justice in Wales board to ensure our race equality action plans tackle discrimination in the justice system. Next week, I will chair the policing partnership board for Wales, where these issues will be discussed.
Welsh: Diolch i Rhys ab Owen am y cwestiwn, Llywydd. Rydym yn parhau i weithio'n agos gyda chomisiynwyr yr heddlu a throseddu a phartneriaid cyfiawnder drwy fwrdd cyfiawnder troseddol Cymru er mwyn sicrhau bod ein cynlluniau gweithredu cydraddoldeb hiliol yn mynd i'r afael â gwahaniaethu yn y system gyfiawnder. Yr wythnos nesaf, byddaf yn cadeirio bwrdd partneriaeth plismona Cymru, lle bydd y materion hyn yn cael eu trafod.
English: Thank you, First Minister, and thank you for the Government's work within the criminal justice system in Wales, which, of course, is not devolved to Wales.
Welsh: Diolch yn fawr, Brif Weinidog, a diolch yn fawr am waith y Llywodraeth yma o fewn y system gyfiawnder yng Nghymru sydd, drwy ryw ryfedd wyrth, heb gael ei ddatganoli i Gymru.
English: Now, we have known for decades about the prejudices faced by people of ethnic minority within the justice system globally. What we have not known, until recent years, is that racial prejudice within the justice system in Wales seems to be worse here in Wales than in England. Through the work of the Cardiff University Wales Governance Centre, we now know that black offenders receive the highest average custodial sentence length in Wales, whilst white offenders receive the lowest average custodial sentence length. New stop-and-search data by the governance centre show that matters in Wales are far worse than in England. For every 1,000 white persons living in Wales, eight were stopped and searched, and this compares to 56 per 1,000 people in the black community in Wales. Individuals from black, ethnic backgrounds in Wales were seven times over-represented within police use of restraint, six times over-represented in police use of weapons, such as tasers. Now, these are disgraceful figures, which should worry all of us within this Chamber. I'm pleased that Wales is called a nation of refuge, but it can't really be called genuinely a nation of refuge if people in the black population are far more likely to be dragged into the criminal justice system than their white contemporaries. Now, will the Prif Weinidog set up an inquiry to analyse the extent of the racial prejudice within our justice system so we can understand why it's happening and address that fully? Diolch yn fawr.
Welsh: Nawr, rydym ni'n gwybod ers degawdau am y rhagfarnau a wynebir gan bobl o leiafrifoedd ethnig yn y system gyfiawnder yn fyd-eang. Yr hyn nad oeddem ni'n ei wybod, tan y blynyddoedd diwethaf, yw ei bod yn ymddangos bod rhagfarn hiliol yn y system gyfiawnder yng Nghymru yn waeth yma yng Nghymru nag yn Lloegr. Trwy waith Canolfan Llywodraethiant Prifysgol Caerdydd, rydym ni bellach yn gwybod bod troseddwyr du yn cael yr hyd dedfryd o garchar cyfartalog uchaf yng Nghymru, tra bod troseddwyr gwyn yn cael yr hyd dedfryd o garchar cyfartalog isaf. Mae data stopio a chwilio newydd gan y ganolfan llywodraethiant yn dangos bod pethau yng Nghymru yn llawer gwaeth nag yn Lloegr. O bob 1,000 o bobl wyn sy'n byw yng Nghymru, stopiwyd a chwiliwyd wyth ohonyn nhw, ac mae hyn yn cymharu â 56 o bob 1,000 o bobl yn y gymuned bobl ddu yng Nghymru. Roedd unigolion o gefndiroedd du, ethnig yng Nghymru wedi'u gorgynrychioli saith gwaith yn nefnydd yr heddlu o ataliaeth, wedi'u gorgynrychioli chwe gwaith yn nefnydd yr heddlu o arfau, fel tasers. Nawr, mae'r rhain yn ffigurau gwarthus, a ddylai beri pryder i bob un ohonom ni yn y Siambr hon. Rwy'n falch bod Cymru yn cael ei galw yn genedl o loches, ond ni ellir ei galw yn genedl wirioneddol o loches os yw pobl yn y boblogaeth ddu yn llawer mwy tebygol o gael eu llusgo i mewn i'r system cyfiawnder troseddol na'u cymheiriaid gwyn. Nawr, a wnaiff y Prif Weinidog sefydlu ymchwiliad i ddadansoddi graddau'r rhagfarn hiliol yn ein system gyfiawnder fel y gallwn ni ddeall pam y mae'n digwydd a mynd i'r afael â hynny yn llawn? Diolch yn fawr.