techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, the leader of Plaid Cymru seems to think that we don't have free school meals in Wales. We do. We have free school breakfasts. That point is glossed over. Secondly, we are providing an extra £10 million a year between 2019-20 to 2022-23, providing free school meals. That's despite having no additional funding from the UK Government. The reality is - . And she points out, as she's done before, the general election manifesto for the Labour Party - of course we'd like to be more generous, but we need to see the election of a Labour Government in London in order for that to happen. The reality is she couldn't be more generous; Plaid Cymru haven't got more money hidden in a stash somewhere. We need to see a Government across the whole of the UK that's committed to fairness, committed to social justice and committed to opportunity, as we are here in Wales.
Welsh: Wel, mae'n ymddangos bod arweinydd Plaid Cymru yn credu nad oes gennym ni brydau ysgol am ddim yng Nghymru. Mae gennym ni. Mae gennym ni frecwastau ysgol am ddim. Mae'r pwynt hwnnw'n cael ei anwybyddu. Yn ail, rydym ni'n darparu £10 miliwn ychwanegol y flwyddyn rhwng 2019-20 a 2022-23, gan ddarparu prydau ysgol am ddim. Mae hynny er nad ydym ni'n cael unrhyw gyllid ychwanegol gan Lywodraeth y DU. Y gwir amdani yw - . Ac mae hi'n nodi, fel y mae wedi ei wneud o'r blaen, maniffesto etholiad cyffredinol y Blaid Lafur - hoffem ni fod yn fwy hael, wrth gwrs, ond mae angen i ni weld Llywodraeth Lafur yn cael ei hethol yn Llundain er mwyn i hynny ddigwydd. Y gwir amdani yw na allai hi fod yn fwy hael; nid oes gan Blaid Cymru fwy o arian wedi ei guddio mewn stôr yn rhywle. Mae angen i ni weld Llywodraeth ar draws y DU gyfan sydd wedi ymrwymo i degwch, wedi ymrwymo i gyfiawnder cymdeithasol ac wedi ymrwymo i gyfle, fel yr ydym ni yma yng Nghymru.
English: Our investment in transport connectivity, together with the economic action plan, demonstrates our commitment to more cross-border working and growing the economic links with our neighbours.
Welsh: Mae ein buddsoddiad mewn cysylltedd trafnidiaeth, ynghyd â'r cynllun gweithredu economaidd, yn dangos ein hymrwymiad i fwy o weithio trawsffiniol a thyfu'r cysylltiadau economaidd gyda'n cymdogion.
English: I thank the First Minister for his response. Last week, I chaired a Wales policy forum in Newport on building a western powerhouse, and I was surprised to listen to quite a lot of negative commentary from particularly the Plaid Cymru benches about this. And, yesterday, I think, a Plaid economist said it was 'an attack on the integrity of Wales'. Will the First Minister for the Welsh Government confirm that he supports our working more closely with the west of England, and in particular with Marvin Rees and with Tim Bowles, the two directly-elected mayors we have there, and will he ensure that the Welsh Government, to the extent it has powers, as well as the Cardiff city region, will work with those directly-elected mayors and with the UK Government to do everything possible to ensure we get the best benefit we can from the abolition of the tolls and the strength of the economy over the Severn to link in with us here in south Wales?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am ei ymateb. Yr wythnos diwethaf, cadeiriais fforwm polisi Cymru yng Nghasnewydd ar greu pwerdy gorllewinol, ac roeddwn ni'n synnu o wrando ar gryn dipyn o sylwadau negyddol yn enwedig o feinciau Plaid Cymru am hyn. A ddoe, rwy'n credu, dywedodd economegydd Plaid Cymru ei fod yn ymosodiad ar uniondeb Cymru. A wnaiff y Prif Weinidog ar ran Llywodraeth Cymru gadarnhau ei fod yn cefnogi ein gwaith agosach gyda gorllewin Lloegr, ac yn benodol gyda Marvin Rees a Tim Bowles, y ddau faer a etholwyd yn uniongyrchol sydd gennym ni yno, ac a wnaiff ef sicrhau y bydd Llywodraeth Cymru, i'r graddau y mae ganddi bwerau, yn ogystal â dinas-ranbarth Caerdydd, yn gweithio gyda'r meiri hynny a etholwyd yn uniongyrchol a chyda Llywodraeth y DU i wneud popeth posibl i sicrhau ein bod ni'n cael y budd gorau y gallwn o ddiddymu'r tollau a chryfder yr economi dros bont Hafren i gysylltu â ni yma yn ne Cymru?
English: Well, there is no difficulty with working cross-border. Everyone else does it. If we say we're not going to work across the border, it's a sign of an inferiority complex. And so we are more than happy to work not just with colleagues in England, but in Ireland as well and, indeed, with our European partners, who are incredibly important to us. We are an internationalist Government - we look out, and that means looking beyond Wales's borders in every way. What this can't be, though, is a power grab by the UK Government to set up some kind of cross-border body that escapes the control of the Welsh Government. That we will not put up with. One of the problems is, of course, that there's no equivalent level of Government in England that we can talk to, in reality. There's only the UK Government. The mayors don't have the powers that we have got, and it's a shame for people in England. And we saw this: there was a great opportunity for us when the regional development agencies went - all our competition disappeared. It was great news for us; it was not good news for the English regions. So, yes, of course we will work with partners outside Wales, but there has to be a defined way of doing that that doesn't impinge on the powers and responsibilities of the Government and the Assembly.
Welsh: Wel, nid oes unrhyw anhawster gyda gweithio'n draws-ffiniol. Mae pawb arall yn ei wneud. Os byddwn ni'n dweud nad ydym ni'n mynd i weithio ar draws y ffin, mae'n arwydd o deimlo'n israddol. Ac felly rydym ni'n fwy na pharod i weithio nid yn unig â chydweithwyr yn Lloegr, ond yn Iwerddon hefyd ac, yn wir, gyda'n partneriaid Ewropeaidd, sy'n hynod bwysig i ni. Rydym ni'n Llywodraeth rhyng-genedlaetholaidd - rydym ni'n edrych tuag allan, ac mae hynny'n golygu edrych y tu hwnt i ffiniau Cymru ym mhob ffordd. Fodd bynnag, yr hyn na all hyn fod yw achos o gipio grym gan Lywodraeth y DU i sefydlu rhyw fath o gorff trawsffiniol sy'n dianc rhag rheolaeth Llywodraeth Cymru. Ni fyddwn yn goddef hynny. Un o'r problemau, wrth gwrs, yw nad oes lefel gyfatebol o Lywodraeth yn Lloegr y gallwn ni siarad â hi, mewn gwirionedd. Dim ond Llywodraeth y DU sydd yna. Nid oes gan y meiri y pwerau sydd gennym ni, ac mae hynny'n drueni i bobl yn Lloegr. A gwelsom hyn: roedd cyfle gwych i ni pan aeth yr asiantaethau datblygu rhanbarthol - diflannodd ein holl gystadleuaeth. Roedd yn newyddion gwych i ni; nid oedd yn newyddion da i ranbarthau Lloegr. Felly, byddwn, wrth gwrs y byddwn yn gweithio gyda phartneriaid y tu allan i Gymru, ond mae'n rhaid cael ffordd ddiffiniedig o wneud hynny nad yw'n effeithio ar bwerau a chyfrifoldebau'r Llywodraeth a'r Cynulliad.
English: It's just now becoming clearer that the impact of reducing the tolls on the Severn Bridge will increase traffic by around 20 per cent, as driving becomes a cheaper and more attractive alternative to public transport, as well as the impact on property prices around south-east Wales from the measure. What assessment has the First Minister made of the new public transport and active travel measures outlined in the report published last week by the future generations commissioner?
Welsh: Dim ond nawr y mae'n dod yn fwy eglur y bydd effaith gostwng y tollau ar Bont Hafren yn cynyddu traffig gan oddeutu 20 y cant, wrth i yrru ddod yn ddewis rhatach a mwy deniadol yn hytrach na thrafnidiaeth gyhoeddus, yn ogystal ag effaith y mesur ar brisiau eiddo ar draws y de-ddwyrain. Pa asesiad mae'r Prif Weinidog wedi ei wneud o'r mesurau trafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol newydd a amlinellwyd yn yr adroddiad a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf gan y comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol?
English: Well, first of all, I have to take the decision as to whether the black route should proceed. I always look at alternatives. Some of them are not clear, from the report, as to how they'd actually operate in practice, but, as a Government, of course, we've been very, very committed to investment in public transport. We see that, of course, through the rail network and the substantial investment that will be put into the south Wales metro and other parts of Wales over the next few years.
Welsh: Wel, yn gyntaf oll, mae'n rhaid i mi wneud y penderfyniad o ran ba un a ddylai'r llwybr du fynd rhagddo ai peidio. Rwyf i bob amser yn ystyried dewisiadau eraill. Nid yw rhai ohonynt yn eglur, o'r adroddiad, ynghylch sut y byddent yn gweithredu'n ymarferol, ond, fel Llywodraeth, wrth gwrs, rydym ni wedi bod yn ymrwymedig dros ben i fuddsoddi mewn trafnidiaeth gyhoeddus. Rydym ni'n gweld hynny, wrth gwrs, drwy'r rhwydwaith rheilffyrdd a'r buddsoddiad sylweddol a fydd yn cael ei wneud ym metro de Cymru ac mewn rhannau eraill o Gymru dros yr ychydig flynyddoedd nesaf.
English: The First Minister is right, of course: there is a broader political purpose at work here. In creating these two vast conurbations, Mersey Dee in the north, Severnside in the south, straddling the Welsh border like a colossus, they're there to reintegrate Wales into England's political economy. But this has been part of your Government's agenda as well. Can the First Minister honestly say that turning Newport into a commuter suburb of greater Bristol does anything - anything - positive for people on low or average wages in Newport? And, instead of this obsession with cross-border linkages and cross-border connectivity, how about some connectivity within Wales? How about actually having transport links in Wales so that actually trying to get from the south to the north of our country isn't like an odyssey of classical proportions?
Welsh: Mae'r Prif Weinidog yn iawn, wrth gwrs: mae diben gwleidyddol ehangach ar waith yn y fan yma. Wrth greu'r ddau gytref helaeth hyn, Mersi Dyfrdwy yn y gogledd, Glannau Hafren yn y de, sy'n croesi ffin Cymru fel cawr, maen nhw yno i ailintegreiddio Cymru i economi wleidyddol Lloegr. Ond mae hyn wedi bod yn rhan o agenda eich Llywodraeth chi hefyd. A all y Prif Weinidog ddweud yn onest bod troi Casnewydd yn faestref cymudo i Fryste fwyaf yn gwneud unrhyw beth - unrhyw beth - cadarnhaol i bobl ar gyflogau isel neu gyfartalog yng Nghasnewydd? Ac, yn hytrach na'r obsesiwn hwn â chysylltiadau trawsffiniol a chysylltedd trawsffiniol, beth am rywfaint o gysylltedd o fewn Cymru? Beth am gael cysylltiadau trafnidiaeth yng Nghymru fel bod ceisio cael o dde i ogledd ein gwlad ddim yn antur ar raddfa glasurol?
English: Well, I don't think building an economic Berlin wall is the answer, if I'm honest. The reality is that the economic and commercial flows go from west to east. That doesn't have to interfere with our identity. That's something that we should be proud of. That doesn't mean that it's a threat to Wales. If we see it that way, we're victims of our own inferiority complex. There are much better links to the north than there ever were. We've got a flight twice a day and the trains run every two hours; when I came here in 1999, there was no train going north at all - there was no direct train. That has improved. We've seen incremental improvements on the A470 as well, but, you know, a road is not the answer as far as north to south is concerned. But really, not even the unionists of Northern Ireland would say, 'We don't want to work with the Republic'. They see the value of cross-border working; they don't see it particularly as a threat to themselves. We should embrace it - control it and embrace it - and make sure that it works in favour of our own people.
Welsh: Wel, nid wyf i'n credu mai adeiladu wal Berlin economaidd yw'r ateb, a dweud y gwir. Y gwir amdani yw bod y llifau economaidd a masnachol yn mynd o'r gorllewin i'r dwyrain. Nid oes rhaid i hynny amharu ar ein hunaniaeth ni. Mae hynny'n rhywbeth y dylem ni fod yn falch ohono. Nid yw hynny'n golygu ei fod yn fygythiad i Gymru. Os byddwn ni'n ei weld felly, rydym ni'n ddioddefwyr ein teimlad o israddoldeb ein hunain. Ceir cysylltiadau llawer gwell i'r gogledd na fu erioed. Mae gennym ni awyren ddwywaith y dydd ac mae'r trenau yn rhedeg bob dwy awr; pan ddeuthum i yma ym 1999, nid oedd yr un trên yn mynd i'r gogledd o gwbl - nid oedd trên uniongyrchol. Mae hynny wedi gwella. Rydym ni wedi gweld gwelliannau graddol ar yr A470 hefyd, ond, fel y gwyddoch, nid ffordd yw'r ateb cyn belled ag y mae mynd o'r gogledd i'r de yn y cwestiwn. Ond mewn gwirionedd, ni fyddai unoliaethwyr Gogledd Iwerddon hyd yn oed yn dweud, 'Nid ydym ni eisiau gweithio gyda'r Weriniaeth'. Maen nhw'n gweld gwerth gweithio traws-ffiniol; nid ydyn nhw'n ei weld fel bygythiad iddyn nhw eu hunain yn arbennig. Dylem ni ei groesawu - ei reoli a'i groesawu - a gwneud yn siŵr ei fod yn gweithio o blaid ein pobl ein hunain.
English: A tailored programme of work is under way to independently review the clean air action plan for Port Talbot and develop a future plan of work to further improve air quality in the region. In addition, officials had a meeting this morning with Natural Resources Wales and Neath Port Talbot council.
Welsh: Mae rhaglen waith wedi'i theilwra ar y gweill i adolygu'n annibynnol y cynllun gweithredu aer glân ar gyfer Port Talbot ac i ddatblygu cynllun gwaith ar gyfer y dyfodol i wella ansawdd aer ymhellach yn y rhanbarth. Hefyd, cafodd swyddogion gyfarfod y bore yma gyda Chyfoeth Naturiol Cymru a chyngor Castell-nedd Port Talbot.
English: I know that NRW regulates the steelworks in accordance with the permit issued under the environmental permitting regime. We, of course, have our commitment to improving and proactively tackling poor air quality in the area. In April, the Minister for Environment set out plans to re-examine the action plan - the approach it takes and the evidence that underpins it - and I understand that the Minister will be meeting with Tata, with NRW and with Neath Port Talbot council soon to support that process.
Welsh: Gwn fod Cyfoeth Naturiol Cymru yn rheoleiddio'r gwaith dur yn unol â'r drwydded a gyflwynir o dan y drefn trwyddedu amgylcheddol. Mae gennym ni, wrth gwrs, ein hymrwymiad i wella a mynd ati'n rhagweithiol i fynd i'r afael ag ansawdd aer gwael yn yr ardal. Ym mis Ebrill, cyflwynodd Gweinidog yr Amgylchedd gynlluniau i ail-edrych ar y cynllun gweithredu - y dull y mae'n ei ddefnyddio a'r dystiolaeth sy'n sail iddo - a deallaf y bydd y Gweinidog yn cyfarfod gyda Tata, gyda Cyfoeth Naturiol Cymru a gyda chyngor Castell-nedd Port Talbot yn fuan i gynorthwyo'r broses honno.
English: First Minister, it has been just over six months now since the 50-mph zone on the M4 was extended between Port Talbot and the Earlswood turning for Swansea, at the time, your Minister telling us that this was in advance of completed detailed modelling that would be taking place in the summer. Well, summer's over, so can you tell us what those three months have produced in terms of data, whether the detailed modelling has actually been completed, and in particular, whether any of the traffic has been diverted to the distributor road?
Welsh: Prif Weinidog, bu ychydig dros chwe mis erbyn hyn ers i'r parth 50 mya ar yr M4 gael ei ymestyn rhwng Port Talbot a throad Earlswood ar gyfer Abertawe, gyda'ch Gweinidog yn dweud wrthym ar y pryd bod hyn cyn cwblhau modelu manwl a fyddai'n digwydd yn yr haf. Wel, mae'r haf ar ben, felly a allwch chi ddweud wrthym ni beth mae'r tri mis hynny wedi ei gynhyrchu o ran data, pa un a yw'r modelu manwl wedi ei gwblhau, ac yn benodol, pa un a yw unrhyw gyfran o'r traffig wedi cael ei ddargyfeirio i'r ffordd ddosbarthu?
English: That data is being analysed at the moment. The output will be published so that Members and the public can see it, and that will be done as soon as possible.
Welsh: Mae'r data hynny yn cael eu dadansoddi ar hyn o bryd. Bydd yr allbwn yn cael ei gyhoeddi fel y gall yr Aelodau a'r cyhoedd ei weld, a bydd hynny'n cael ei wneud cyn gynted â phosibl.
English: First Minister, obviously, as well as industry, as we've heard, it's clear that transport-related pollution from the M4 and local roads adds to the air quality challenges in Port Talbot. Now, the Swansea bay and western Valleys metro could significantly reduce the number of cars on the roads, but clearly this requires funding. Therefore, what discussions has your Government had with the UK Government and Network Rail since the publication of Professor Barry's 'The Case for Investment' report in July? And how confident are you currently that the UK Government will listen to requests for fair rail funding for Wales, being as we've never had fair rail funding in Wales?
Welsh: Prif Weinidog, yn amlwg, yn ogystal â diwydiant, fel yr ydym wedi clywed, mae'n amlwg bod llygredd cysylltiedig â thrafnidiaeth o'r M4 a ffyrdd lleol yn ychwanegu at yr heriau ansawdd aer ym Mhort Talbot. Nawr, gallai metro bae Abertawe a chymoedd y gorllewin leihau nifer y ceir ar y ffyrdd yn sylweddol, ond yn amlwg mae angen cyllid i wneud hyn. Felly, pa drafodaethau mae eich Llywodraeth wedi eu cael gyda Llywodraeth y DU a Network Rail ers cyhoeddi adroddiad 'Yr Achos dros Fuddsoddi' yr Athro Barry ym mis Gorffennaf? A pha mor hyderus ydych chi ar hyn o bryd y bydd Llywodraeth y DU yn gwrando ar geisiadau am gyllid rheilffyrdd teg i Gymru, gan nad ydym ni erioed wedi cael cyllid rheilffyrdd teg yng Nghymru?
English: Well, he asked me whether I'm optimistic about fair rail funding, and the honest answer is 'no', because history tells us otherwise. We've received 1.1 per cent of the investment in infrastructure, despite the fact that our population share should be far, far higher. That's England and Wales, of course, without Scotland as well. In terms of Swansea, much of Swansea's rail network, of course, was taken up in the 1960s, so much of the solution will lie in non-heavy rail options. Discussions are ongoing between officials - and, indeed, with the Minister - with, for example, local authorities and, of course, the authorities that are dealing with the city deal. What is hugely important, of course, is to make sure that all communities are properly served. I know that there was a suggestion at one point that Neath would no longer be on the main line. That was never true; I can give people that absolute assurance. That is absolutely clear. So, we need to make sure that we are able to connect more communities via a number of modes of transport in the Swansea bay area.
Welsh: Wel, gofynnodd i mi a wyf i'n ffyddiog ynghylch cyllid rheilffyrdd teg, a'r ateb gonest yw 'nac ydw', gan fod hanes yn dweud yn wahanol wrthym ni. Rydym ni wedi derbyn 1.1 y cant o'r buddsoddiad mewn seilwaith, er gwaethaf y ffaith y dylai ein cyfran boblogaeth fod yn uwch o lawer. Cymru a Lloegr yw hynny, wrth gwrs, heb yr Alban hefyd. O ran Abertawe, wrth gwrs, tynnwyd llawer o rwydwaith rheilffyrdd Abertawe ymaith yn y 1960au, wrth gwrs, felly bydd llawer o'r atebion i'w cael mewn dewisiadau nad ydynt yn rhai rheilffyrdd trwm. Mae trafodaethau yn parhau rhwng swyddogion - ac, yn wir, gyda'r Gweinidog - gyda, er enghraifft, awdurdodau lleol ac, wrth gwrs, yr awdurdodau sy'n ymdrin â'r fargen ddinesig. Yr hyn sy'n hynod bwysig, wrth gwrs, yw gwneud yn siŵr bod pob cymuned yn cael ei gwasanaethu'n briodol. Gwn y bu awgrym ar un adeg na fyddai Castell-nedd ar y brif reilffordd mwyach. Ni fu hynny erioed yn wir; gallaf roi'r sicrwydd pendant hwnnw i bobl. Mae hynny'n gwbl eglur. Felly, mae angen i ni wneud yn siŵr ein bod ni'n gallu cysylltu mwy o gymunedau trwy nifer o foddau trafnidiaeth yn ardal bae Abertawe.
English: Yes. There are three things that I can refer to. First of all, we are keeping a very close eye on what legislation might be needed and the timing of any such legislation in advance of Brexit. Secondly, we're working on, for example, providing support through our £50 million EU transition fund. We will launch a new business portal shortly, and, on top of that, we're expanding our overseas operations to protect existing markets. We will also be recruiting more officials. Thousands have been recruited in Whitehall. We can't reach that level, but we are looking to recruit an extra 198 members of staff in order to deal with what is the most important issue that we've faced in the last 20 years. Indeed, it's 21 years ago today that the referendum took place.
Welsh: Gwnaf. Ceir tri pheth y gallaf gyfeirio atynt. Yn gyntaf oll, rydym ni'n cadw llygad manwl iawn ar ba ddeddfwriaeth allai fod ei hangen ac amseriad unrhyw ddeddfwriaeth o'r fath cyn Brexit. Yn ail, rydym ni'n gweithio, er enghraifft, ar ddarparu cymorth drwy ein cronfa bontio'r UE gwerth £50 miliwn. Byddwn yn lansio porth busnes newydd maes o law, ac, yn ogystal â hynny, rydym ni'n ehangu ein gweithrediadau tramor i amddiffyn marchnadoedd presennol. Byddwn hefyd yn recriwtio mwy o swyddogion. Mae miloedd wedi eu recriwtio yn Whitehall. Ni allwn ni gyrraedd y lefel honno, ond rydym ni'n bwriadu recriwtio 198 o aelodau staff ychwanegol i ymdrin â'r mater pwysicaf yr ydym ni wedi ei wynebu yn yr 20 mlynedd diwethaf. Yn wir, 21 mlynedd yn ôl i heddiw y cynhaliwyd y refferendwm.
English: I thank the First Minister for that answer. Of course, crucial to preparations for leaving the European Union will be future migration policy, and today the Migration Advisory Committee has published a report. They say that EU migrants paid more in tax than they took in benefits, contributed more to the NHS workforce than the healthcare they accessed, and they had no effect on crime rates. Sadly, of course, the latest migration figures show that net migration from the EU is at its lowest level since 2012. As the First Minister stated yesterday in front of the external affairs committee, we have, effectively, full employment in Wales, but growing demands on public services and, of course, labour needs in the wider economy. So, as the Tories pull up the drawbridge on fantasy island Britain, is the First Minister any closer to progressing the suggestion for a Welsh work permit system?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ateb yna. Wrth gwrs, bydd polisi mewnfudo'r dyfodol yn hollbwysig i baratoadau ar gyfer gadael yr Undeb Ewropeaidd, ac mae'r Pwyllgor Cynghori ar Fewnfudo wedi cyhoeddi adroddiad heddiw. Maen nhw'n dweud bod mewnfudwyr o'r UE wedi talu mwy mewn treth nag y maen nhw wedi ei dderbyn mewn budd-daliadau, wedi cyfrannu mwy at weithlu'r GIG na'r gofal iechyd y maen nhw wedi ei dderbyn, ac na chawsant unrhyw effaith ar gyfraddau troseddu. Yn anffodus, wrth gwrs, mae'r ffigurau mewnfudo diweddaraf yn dangos bod mewnfudiad net o'r UE ar ei lefel isaf ers 2012. Fel y dywedodd y Prif Weinidog ddoe gerbron y pwyllgor materion allanol, mae gennym ni, i bob pwrpas, gyflogaeth lawn yng Nghymru, ond galw cynyddol am wasanaethau cyhoeddus ac, wrth gwrs, anghenion llafur yn yr economi ehangach. Felly, wrth i'r Torïaid gau'r bont godi ar ynys ffantasi Prydain, a yw'r Prif Weinidog yn nes o gwbl i ddatblygu'r awgrym ar gyfer system trwydded waith i Gymru?