English: The actions of the Welsh Government to date have been mixed in responding to this growing crisis. Whilst we have seen some solid pieces of preventative and progressive legislation and pots of money announced over the years, there needs to be a more root-and-branch look at how we can change and enhance our policies. For example, as I said yesterday, announcing pots of money just before Christmas is not enough, and announcing vague 10-year plans, which hardly anyone in the homelessness sector seem to know about, let alone AMs, is not actually a credible response to the problem. A First Minister who goes out and says he's going to end youth homelessness, while at the same time having a proposed budget item that removes the separate and protected funding stream for Supporting People and merges it with non-housing related items, seems like giving with one hand and pulling the rug from under at-risk people with the other. So, we need to decide if Supporting People is a priority, that has to be ring-fenced and protected to this particular aim, or if it's not, then that's something that the Government has to be clear about and has to tell us now. Plaid Cymru believes that two things are needed as a matter of urgency. Firstly, we need to move to a housing first policy. It has been good to see that there are pilots of this across Wales, and I'd like to see the outcome of those pilots. This isn't a flight of fancy; there are current pilots across the UK in Manchester, Newcastle, London and the midlands. And in the United States, the state of Utah, one of the most reliably Conservative and right-leaning states, has operated Housing First for over a decade. There was a 91 per cent decrease in the number of homeless people in that state between 2005 and 2016, and Housing First was introduced by Government in that state for a simple reason: with budgets under pressure, it made financial sense. We believe there is a clear evidence base now that it would reduce financial commitments related to homelessness here as well, and my colleague Rhun ap Iorwerth, I hope, will be outlining the financial benefits of housing first later on. This is not the only policy that those of us with a progressive political disposition can support. It cuts across party and ideological lines, regardless of the position that you come from when addressing the issue of homelessness. Secondly, we need to end priority need. We all know the problem. Someone is at real risk of homelessness and that person believes that they may be at risk, but when they go and seek support, they're told that, because they're not a family, because they don't have certain characteristics, they may not be deemed to be a priority for that particular service. And what we're hearing from Shelter, from Crisis and others is that people are now not going to seek help because they're self-analysing as not being a priority - usually young, single men - and then they're getting no support at all. So, I see that there is huge merit in ending this priority need. Again, according to - . I seem to be quoting Shelter - they're not paying me, I should say - but they tell us that it can be done without primary legislation, as the housing Act empowers the Minister to add or remove priority need groups. So, it's something that can be done relatively easily and I'd be willing to listen to see if that's something that you would be thinking of doing or something that we can work with the Government to do. As I've said, there is no one size that fits all. We have to take each case as it comes before us, whether you've got substance misuse problems, or domestic violence, or whether you've been made redundant. All of these are unique, but we have to treat everybody with the respect that they deserve. And, to have someone deemed a priority and someone else not, I think that's something that sits uncomfortably with those not only in the sector, but who are seeking support from those services as well. I'm not minded to support the amendment from the Welsh Government, because I don't think it goes as far as what we are saying here today, but I am willing to listen. Everybody in this Chamber recognises it's an important issue, but it's how we prioritise it from here on in and how we can move so that we are not here in a year's time discussing these very issues. So, I look forward to hearing everybody else's contributions here today. Diolch yn fawr.
Welsh: Mae camau gweithredu Llywodraeth Cymru hyd yma wedi bod yn gymysg wrth ymateb i'r argyfwng cynyddol hwn. Er ein bod wedi gweld peth deddfwriaeth solet sy'n flaengar ac yn ataliol a photiau o arian wedi'u cyhoeddi dros y blynyddoedd, mae angen edrych yn fwy trylwyr ar sut y gallwn newid a gwella ein polisïau. Er enghraifft, fel y dywedais ddoe, nid yw cyhoeddi potiau o arian cyn y Nadolig yn ddigon, ac nid yw cyhoeddi cynlluniau 10 mlynedd amwys, nad oes fawr neb yn y sector digartrefedd i'w gweld yn gwybod amdanynt, heb sôn am Aelodau'r Cynulliad, yn ateb credadwy i'r broblem mewn gwirionedd. Mae i Brif Weinidog Cymru fynd allan a dweud y bydd yn rhoi terfyn ar ddigartrefedd ymhlith pobl ifanc, tra'i fod ar yr un pryd yn cynnwys eitem cyllideb arfaethedig sy'n cael gwared ar ffrwd ariannu ar wahân a ddiogelir ar gyfer Cefnogi Pobl ac yn ei chyfuno ag eitemau nad ydynt yn gysylltiedig â thai, i'w weld fel rhoi ag un llaw a thynnu'r mat o dan draed pobl sydd mewn perygl gyda'r llall. Felly, mae angen inni benderfynu a yw Cefnogi Pobl yn flaenoriaeth sy'n rhaid ei chlustnodi a'i diogelu o ran y nod penodol hwn, neu os nad yw, mae hynny'n rhywbeth y mae'n rhaid i'r Llywodraeth fod yn glir yn ei gylch ac mae'n rhaid iddi ddweud wrthym yn awr. Cred Plaid Cymru fod angen dau beth ar frys. Yn gyntaf, mae angen inni symud at bolisi tai yn gyntaf. Mae wedi bod yn dda gweld cynlluniau peilot ar hyn ledled Cymru, a hoffwn weld canlyniad y cynlluniau peilot hynny. Nid breuddwyd ffŵl yw hon; ceir cynlluniau peilot ar hyn o bryd ar draws y DU yn Manceinion, Newcastle, Llundain a chanolbarth Lloegr. Ac yn yr Unol Daleithiau, mae talaith Utah, un o'r taleithiau mwyaf cyson Geidwadol sy'n gogwyddo tuag at yr asgell dde, wedi gweithredu Tai yn Gyntaf ers dros ddegawd. Cafwyd gostyngiad o 91 y cant yn nifer y bobl ddigartref yn y dalaith honno rhwng 2005 a 2016, a chyflwynwyd Tai yn Gyntaf gan y Llywodraeth yn y dalaith honno am reswm syml: gyda chyllidebau o dan bwysau, roedd yn gwneud synnwyr ariannol. Credwn fod yna sylfaen dystiolaeth glir bellach y byddai'n lleihau ymrwymiadau ariannol sy'n gysylltiedig â digartrefedd yma hefyd, a bydd fy nghyd-Aelod Rhun ap Iorwerth, gobeithio, yn amlinellu manteision ariannol tai yn gyntaf yn nes ymlaen. Nid polisi i'r rhai ohonom sydd o dueddfryd gwleidyddol blaengar yn unig yw hwn. Mae'n torri ar draws llinellau plaid ac ideoleg, waeth beth fo'ch safbwynt wrth fynd i'r afael â digartrefedd. Yn ail, mae angen inni roi diwedd ar angen blaenoriaethol. Mae pawb ohonom yn gwybod beth yw'r broblem. Mae rhywun mewn perygl gwirioneddol o ddigartrefedd ac mae'r person hwnnw'n credu y gallai fod mewn perygl, ond pan fyddant yn mynd i ofyn am gymorth, dywedir wrthynt, am nad ydynt yn deulu, am nad oes ganddynt nodweddion penodol, efallai na chânt eu hystyried yn flaenoriaeth ar gyfer y gwasanaeth penodol hwnnw. A'r hyn rydym yn ei glywed gan Shelter, gan Crisis ac eraill yw nad yw pobl yn mynd i chwilio am help yn awr am eu bod yn dadansoddi drostynt eu hunain nad ydynt yn flaenoriaeth - dynion ifanc sengl fel arfer - ac oherwydd hynny nid ydynt yn cael unrhyw gymorth o gwbl. Felly, gwelaf fod rhinwedd mawr mewn rhoi diwedd ar yr angen blaenoriaethol. Eto yn ôl - . Ymddengys fy mod yn dyfynnu Shelter - dylwn ddweud nad ydynt yn fy nhalu - ond maent yn dweud wrthym y gellir ei wneud heb ddeddfwriaeth sylfaenol, gan fod y Ddeddf Tai yn rhoi pŵer i'r Gweinidog ychwanegu neu ddileu grwpiau ag angen blaenoriaethol. Felly, mae'n rhywbeth y gellir ei wneud yn gymharol hawdd a buaswn yn barod i wrando i weld a yw hynny'n rhywbeth y byddech yn meddwl ei wneud neu'n rhywbeth y gallwn weithio gyda'r Llywodraeth i'w wneud. Fel y dywedais, nid oes un ateb sy'n gweddu i bawb. Rhaid inni edrych ar bob achos wrth iddo ddod ger ein bron, pa un a oes gennych broblemau camddefnyddio sylweddau neu drais domestig, neu eich bod wedi cael eich diswyddo. Mae'r rhain i gyd yn unigryw, ond rhaid inni drin pawb gyda'r parch y maent yn ei haeddu. A chredaf fod pennu bod rhywun yn flaenoriaeth ac nad yw rhywun arall yn flaenoriaeth yn anesmwytho pobl yn y sector, a'r bobl sy'n ceisio cymorth gan y gwasanaethau hynny hefyd. Nid wyf yn bwriadu cefnogi'r gwelliant gan Lywodraeth Cymru, oherwydd nid wyf yn credu ei fod yn mynd mor bell â'r hyn rydym yn ei ddweud yma heddiw, ond rwy'n barod i wrando. Mae pawb yn y Siambr hon yn cydnabod ei fod yn fater pwysig, ond sut rydym am ei flaenoriaethu o hyn allan a sut y gallwn symud ymlaen fel nad ydym yma mewn blwyddyn yn trafod y materion hyn. Felly, edrychaf ymlaen at glywed cyfraniadau pawb arall yma heddiw. Diolch yn fawr.