English: So, to remind you, then, in November the Equality and Social Justice Committee held a joint debate with the Public Accounts and Public Administration Committee on the implementation of the Act, reflecting the work of the auditor general and the Public Accounts Committee's work in the fifth Parliament. The remit of the Equality and Social Justice Committee specifically includes scrutinising the well-being of future generations in the sixth Senedd, though, as I said in November, every committee must see it as their responsibility to incorporate the principles and aims of the Act into their day-to-day work. And there's obviously more that we can all do to ensure that it is embedded into all aspects of our work. The report we're debating today arose out of our committee's annual scrutiny of the well-being of future generations commissioner back in February. All four of its recommendations have been accepted variously by PAPAC and the Welsh Government, so this is not about probing further why x or y recommendation has been rejected or only accepted in principle. Today the Senedd must address the fundamental issues that flow from acceptance of these recommendations, and these go well beyond the efficiency and effectiveness of the current well-being of future generations commissioner as postholder, and her office. We have to ensure that all our independent commissioners and their offices are using their resources and their scrutiny powers to maximum effect. So, as Sophie Howe's seven-year term of office comes to an end in February next year, this is a really good time to be reviewing the funding arrangements for the well-being of future generations commissioner, and all these other independent scrutinising bodies. PAPAC, with its additional public administration responsibilities, must get to grips with the rationale behind the resourcing arrangements of all five Wales commissioners. All these posts were created at different times and with different legislative drivers. Page 7 of our report spells out that the well-being of future generations commissioner has a budget of £1.5 million, and that compares with, for example, £3.3 million for the Welsh Language Commissioner and over £5 million for the public services ombudsman. The children's commissioner was created in the first Senedd, the others created in subsequent Senedds, and there's no coherence, really, around the way in which the funding and resourcing has been given to them. So, this is a good opportunity to get some proper underpinning to that, and so we must look forward to the systematic review of how Wales's commissioners are resourced and whether this adequately reflects their current remit. Are they achieving maximum efficiency in the way they carry out their duties for the whole of Wales, or could they be doing things differently, sharing some of their back-room expenses, et cetera? Recommendation 2 was for the Welsh Government. We simply can't go on adding to the alphabet soup of public bodies without there being additional resource implications. An overcomplicated administrative landscape makes it difficult for stakeholder organisations to understand how and where decisions are made, so it must be impenetrable for the Welsh citizen. I was delighted to hear the Minister for Climate Change say this morning that the marine energy plan has been rolled into the net-zero plan, but we need a lot more of that intellectual coherence to ensure that governance is understood and easy to scrutinise. The future generations report back in 2020 recommended that the Welsh Government should stop complicating an already complex landscape, and the Minister for Social Justice has told us that there will be fewer than 10 additional public bodies subject to the well-being of future generations Act, and there's a review taking place, including a public consultation, into the workings of the Act and of the commissioner. We must be mindful that any increase in the future generation commissioner's duties either has resource implications or, alternatively, it potentially dilutes the commissioner's capacity to scrutinise the growing list of bodies she is responsible for. So, officials are looking into the scope and responsibilities of the Act and whether or not the Act needs revising. There is a potential for a conflict of interest there, which the Senedd needs to be mindful of. Back in February, in our scrutiny session, the commissioner raised specific concerns about the newest layer, which is the corporate joint committees, and the interrelationship between public services boards, regional partnership boards and CJCs is unclear even to the commissioner, who has the job of scrutinising how well they're interacting with the well-being of future generations Act. The commissioner also reminded us about the implementation gap, something we often talk about - the tendency to push out legislation, policy, guidance and direction from Government with little understanding of how it will be delivered or adequately resourced in practice. During our scrutiny, the commissioner also reminded us of her powers under section 20 of the Act. Her review of procurement had found that public bodies were not adequately applying the future generations Act to their procurement decisions. This is something that, of course, our committee will revisit in our Stage 1 scrutiny of the Social Partnership and Public Procurement (Wales) Bill. Sophie Howe is now conducting a section 20 review into the machinery of Welsh Government, which is a timely piece of work in the context of this debate. Recommendation 3 called for the Welsh Government to set out how it uses training and professional development to ensure its own employees fully understand and comply with the Act. It's a very large institution, and the Minister cannot simply be in charge of everything that officials are doing. So, it's really important that the Permanent Secretary is ensuring that all layers of Welsh Government understand the importance of the Act. Recommendation 4, also accepted by the Government, sets out plans for embedding the Act in all aspects of public life that could be shaped by this legislation and making sure that the implementation of the Act is fit for purpose. So, I very much look forward to the way that the Minister is going to take forward that communication, and particularly with wider society in the context of all of the other things going on in our lives, including the climate emergency. So, there are positive signs of progress in terms of implementing the Act, and it's great that all of our recommendations have been accepted. However, there is ample room for improvement, particularly in relation to the gap between policy and practice. And, given the cross-cutting nature of the Act, we're very pleased to be able to raise these issues on the Senedd stage, because at the end of the day it's all our responsibility.
Welsh: Felly, i'ch atgoffa, ym mis Tachwedd, cynhaliodd y Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol ddadl ar y cyd â'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus ar weithrediad y Ddeddf, gan adlewyrchu gwaith yr archwilydd cyffredinol a gwaith y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yn y pumed Senedd. Mae cylch gwaith y Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol yn benodol yn cynnwys craffu ar lesiant cenedlaethau'r dyfodol yn y chweched Senedd, er, fel y dywedais ym mis Tachwedd, rhaid i bob pwyllgor ysgwyddo'r cyfrifoldeb o ymgorffori egwyddorion a nodau'r Ddeddf yn eu gwaith o ddydd i ddydd. Ac mae'n amlwg bod mwy y gallwn i gyd ei wneud i sicrhau ei fod yn rhan annatod o bob agwedd ar ein gwaith. Cododd yr adroddiad yr ydym yn ei drafod heddiw o waith craffu blynyddol ein pwyllgor ar y comisiynydd llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn ôl ym mis Chwefror. Mae pob un o'i bedwar argymhelliad wedi'u derbyn mewn sawl ffordd gan y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus a Llywodraeth Cymru, felly nid yw hyn yn ymwneud â holi ymhellach pam fod argymhelliad x neu y wedi'i wrthod neu wedi'i dderbyn mewn egwyddor yn unig. Heddiw, rhaid i'r Senedd fynd i'r afael â'r materion sylfaenol sy'n deillio o dderbyn yr argymhellion hyn, ac mae'r rhain yn mynd ymhell y tu hwnt i effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd y comisiynydd llesiant cenedlaethau'r dyfodol presennol fel deiliad y swydd, a'i swyddfa. Rhaid inni sicrhau bod ein holl gomisiynwyr annibynnol a'u swyddfeydd yn defnyddio eu hadnoddau a'u pwerau craffu i'r eithaf. Felly, wrth i gyfnod saith mlynedd Sophie Howe ddod i ben ym mis Chwefror y flwyddyn nesaf, mae'n adeg dda iawn i adolygu'r trefniadau ariannu ar gyfer comisiynydd llesiant cenedlaethau'r dyfodol, a'r holl gyrff craffu annibynnol eraill hyn. Rhaid i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus, gyda'i gyfrifoldebau gweinyddu cyhoeddus ychwanegol, fynd i'r afael â'r rhesymeg sy'n sail i drefniadau ariannu pob un o'r pum comisiynydd yng Nghymru. Crëwyd yr holl swyddi hyn ar wahanol adegau a chyda gwahanol ysgogiadau deddfwriaethol. Mae tudalen 7 o'n hadroddiad yn nodi bod gan gomisiynydd llesiant cenedlaethau'r dyfodol gyllideb o £1.5 miliwn, ac mae hynny'n cymharu â £3.3 miliwn, er enghraifft, ar gyfer Comisiynydd y Gymraeg a dros £5 miliwn ar gyfer yr ombwdsmon gwasanaethau cyhoeddus. Crëwyd y comisiynydd plant yn y Senedd gyntaf, cafodd y lleill eu creu mewn Seneddau dilynol, ac nid oes unrhyw gydlyniad, mewn gwirionedd, o ran y ffordd y mae'r cyllid a'r adnoddau wedi'u darparu iddynt. Felly, dyma gyfle da i sicrhau sylfaen briodol yn hynny o beth, ac felly rhaid inni edrych ymlaen at yr adolygiad systematig o sut y darperir adnoddau i gomisiynwyr Cymru ac a yw hyn yn adlewyrchu eu cylch gwaith presennol yn ddigonol. A ydynt yn sicrhau'r effeithlonrwydd mwyaf posibl yn y ffordd y maent yn cyflawni eu dyletswyddau ar gyfer Cymru gyfan, ynteu a allent fod yn gwneud pethau'n wahanol, gan rannu rhai o'u treuliau ystafell gefn, ac yn y blaen? Argymhelliad ar gyfer Llywodraeth Cymru oedd argymhelliad 2. Ni allwn ddal ati i ychwanegu at gawl o gyrff cyhoeddus heb fod goblygiadau ychwanegol o ran adnoddau. Mae tirwedd weinyddol sydd wedi'i gorgymhlethu yn ei gwneud yn anodd i sefydliadau rhanddeiliaid ddeall sut a lle y gwneir penderfyniadau, felly mae'n rhaid ei fod yn ddyrys i ddinasyddion Cymru. Roeddwn wrth fy modd yn clywed y Gweinidog Newid Hinsawdd yn dweud y bore yma fod y cynllun ynni morol wedi'i symud i'r cynllun sero net, ond mae arnom angen llawer mwy o'r cydlyniad deallusol hwnnw i sicrhau bod pobl yn deall prosesau llywodraethu a sicrhau eu bod yn hawdd i'w craffu. Argymhellodd adroddiad cenedlaethau'r dyfodol yn ôl yn 2020 y dylai Llywodraeth Cymru roi'r gorau i gymhlethu tirwedd sydd eisoes yn gymhleth, ac mae'r Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol wedi dweud wrthym y bydd llai na 10 corff cyhoeddus ychwanegol yn ddarostyngedig i Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol, ac mae adolygiad ar y gweill, gan gynnwys ymgynghoriad cyhoeddus, ar weithrediadau'r Ddeddf a'r comisiynydd. Rhaid inni gofio bod goblygiadau ariannol i unrhyw gynnydd yn nyletswyddau comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol, neu fel arall gallai wanhau gallu'r comisiynydd i graffu ar y rhestr gynyddol o gyrff y mae'n gyfrifol amdanynt. Felly, mae swyddogion yn ymchwilio i gwmpas a chyfrifoldebau'r Ddeddf a ph'un a oes angen diwygio'r Ddeddf ai peidio. Mae'n bosibl y bydd buddiannau'n gwrthdaro, ac mae angen i'r Senedd fod yn ymwybodol o hynny. Yn ôl ym mis Chwefror, yn ein sesiwn graffu, cododd y comisiynydd bryderon penodol am yr haen fwyaf newydd, sef y cyd-bwyllgorau corfforaethol, ac mae'r gydberthynas rhwng byrddau gwasanaethau cyhoeddus, byrddau partneriaeth rhanbarthol a chyd-bwyllgorau corfforaethol yn aneglur hyd yn oed i'r comisiynydd, sydd â'r gwaith o graffu ar ba mor dda y maent yn rhyngweithio â Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Cawsom ein hatgoffa gan y comisiynydd hefyd am y bwlch gweithredu, rhywbeth yr ydym yn sôn amdano'n aml - y duedd sydd gan y Llywodraeth i wthio deddfwriaeth, polisi, arweiniad a chyfeiriad heb lawer o ddealltwriaeth ynglŷn â sut y caiff ei gyflawni na'i ariannu'n ddigonol yn ymarferol. Yn ystod ein gwaith craffu, fe'n hatgoffwyd gan y comisiynydd hefyd o'i phwerau o dan adran 20 o'r Ddeddf. Canfu ei hadolygiad o gaffael nad yw cyrff cyhoeddus yn cymhwyso Deddf cenedlaethau'r dyfodol yn ddigonol yn eu penderfyniadau caffael. Mae hyn yn rhywbeth y bydd ein pwyllgor, wrth gwrs, yn ailedrych arno yn ein gwaith craffu Cyfnod 1 ar y Bil Partneriaethau Cymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus (Cymru). Mae Sophie Howe bellach yn cynnal adolygiad adran 20 o beirianwaith Llywodraeth Cymru, sy'n waith amserol yng nghyd-destun y ddadl hon. Galwai argymhelliad 3 ar Lywodraeth Cymru i nodi sut y mae'n defnyddio hyfforddiant a datblygiad proffesiynol i sicrhau bod ei gweithwyr ei hun yn deall ac yn cydymffurfio â'r Ddeddf yn llawn. Mae'n sefydliad mawr iawn, ac ni all y Gweinidog fod yn gyfrifol am bopeth y mae swyddogion yn ei wneud. Felly, mae'n bwysig iawn fod yr Ysgrifennydd Parhaol yn sicrhau bod pob haen o Lywodraeth Cymru yn deall pwysigrwydd y Ddeddf. Mae argymhelliad 4, a gafodd ei dderbyn gan y Llywodraeth hefyd, yn nodi cynlluniau ar gyfer ymgorffori'r Ddeddf ym mhob agwedd ar fywyd cyhoeddus a allai gael ei llunio gan y ddeddfwriaeth hon a sicrhau bod gweithrediad y Ddeddf yn addas i'r diben. Felly, edrychaf ymlaen yn fawr at weld y ffordd y bydd y Gweinidog yn bwrw ymlaen â'r cyfathrebu hwnnw, ac yn enwedig gyda'r gymdeithas yn ehangach yng nghyd-destun yr holl bethau eraill sy'n digwydd yn ein bywydau, gan gynnwys yr argyfwng hinsawdd. Felly, ceir arwyddion cadarnhaol o gynnydd ar weithredu'r Ddeddf, ac mae'n wych fod ein holl argymhellion wedi'u derbyn. Fodd bynnag, mae digon o le i wella, yn enwedig mewn perthynas â'r bwlch rhwng polisi ac ymarfer. Ac o ystyried natur drawsbynciol y Ddeddf, rydym yn falch iawn o allu codi'r materion hyn ar lwyfan y Senedd, oherwydd mae'n gyfrifoldeb i bawb ohonom yn y pen draw.