English: Thank you, Janet. The fishing industry is extremely important to our communities here in Wales, and to the communities of Dwyfor Meirionnydd. The sector has huge potential and it's an ongoing surprise to me that the Government doesn't do more to invest in this sector and to secure its viability. I had the privilege of going crab and lobster fishing with Sion Williams from Porth Colmon over the summer months, and saw the huge contribution that his work makes to the local economy, but also the local community, as he provides food of excellent quality, full of protein and healthy, to local suppliers. Now, this afternoon's debate calls for the further development of a fisheries and aquaculture policy. And if there's one statistic that shows the huge weakness in the current system and why we desperately need a far clearer and stronger policy, then I will mention that statistic. Cefin mentioned the amount of fish landed in Welsh ports, but in terms of the fish landed from Welsh seas, do you know that 83,000 tonnes of food is landed from Welsh waters - 83,000 - and of that 83,000, as Cefin said at the very beginning of this debate, around 4,000 or sometimes 8,000 tonnes is landed by Welsh fishers? That is to say that less than 10 per cent of the catch from Welsh seas brings direct economic benefit to Welsh communities. That is the definition of an extractive economy. What other industry would the Government allow this to happen to? It also demonstrates the huge potential that there is to develop a prosperous, indigenous sector that can play a central role in regenerating coastal communities, providing quality jobs that provide healthy and sustainable produce. In speaking to fishers the length and breadth of Wales, their concern is that there has been no progress in the sector for over 10 years. The challenges and problems facing the sector remain the same as they were 10 years and more ago. If you consider regulation of fisheries, there is a huge problem in this area. Fishers are taking proactive steps to gather data and to improve practice by collaborating with public bodies, universities and so on in order to develop the sector, but this is not reflected in any of the Government's programmes. The industry is crying out for policies and strong regulatory regimes to enable it to develop a sustainable resource for future generations and to strengthen the Welsh brand and, in turn, to enhance the value of that brand. For example, there is not one harvesting regulation at the moment. The Minister should come out with me, with Sion Williams, and go from Porth Colmon on that boat in order to see the good practice that Sion is developing there. Any lobster that he caught that was laden with eggs was returned immediately to the sea. Lobsters under a particular size are expected to be thrown back into the sea, but there is no limit on the number of lobsters that can be taken. Now, fair play to Sion for being a responsible fisher, but there is no expectation on him to do that. Scallops are not only very tasty, but also in abundance in Cardigan bay, and contribute substantially to the fish landed by Welsh fishers. Whilst those who have the right to fish for scallops need a licence to do that, the fisher could use one boat or 100 boats. Once again, there is no control over the catch. Some will refer to the new Catch app that is being used to record and monitor data on fish landed, and that is an exciting development, but it doesn't give a clear and full picture either. It doesn't show which fish were thrown back, for example, which would enable the authorities to have a clearer picture of the health of our seas and what steps need to be taken to ensure better management for the future of the industry. That lack of regulation, therefore, on catch is one example of the fundamental weaknesses in the system. Fundamentally, the current system is failing our fishers and the seas. As things stand, everything is controlled directly by the Government, and it's clear now that that isn't sufficient and cannot be implemented fully. Unlike the red meat sector, where you have Hybu Cig Cymru doing excellent work, or in discussing natural resources such as our land and waters, where we have Natural Resources Wales as a regulator, you have no external body overseeing the fisheries and aquaculture sector. This is what I regularly hear from the sector, and that's why we brought this motion forward today. Finally, just to inform you that I will be establishing a new cross-party group on fisheries and aquaculture in a few months' time, and there's an invitation, therefore, to any Member to join that group in the new year when it is established. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Janet. Mae'r diwydiant pysgota yn un andros o bwysig i'n cymunedau ni yng Nghymru, ac i gymunedau Dwyfor Meirionnydd. Mae gan y sector botensial aruthrol ac mae'n syndod cyson i mi nad ydy'r Llywodraeth yn gwneud mwy i fuddsoddi yn y sector a sicrhau ei hyfywedd. Ces i'r fraint o fynd i bysgota cimychiaid a chrancod efo Sion Williams allan o Borth Colmon dros yr haf, a gweld y cyfraniad rhyfeddol roedd ei waith o yn ei wneud i'r economi leol, ond yn fwy na hynny, i'r gymuned leol, wrth iddo ddarparu bwyd rhagorol o ansawdd, yn iach ac yn llawn protein i gyflenwyr lleol. Rŵan, mae'r ddadl y prynhawn yma yn galw am ddatblygu polisi pysgodfeydd a dyframaethu ymhellach. Os oes yna un ystadegyn sy'n dangos y gwendid syfrdanol yn y system bresennol a pham bod taer angen polisi llawer cliriach a chryfach, yna mi wnaf i sôn wrthych chi am yr ystadegyn hwnnw. Mi ddaru Cefin ynghynt sôn am faint o bysgod sy'n cael eu glanio ym mhorthladdoedd Cymru, ond o ran y pysgod sy'n cael eu glanio o foroedd Cymru, wyddoch chi fod yna 83,000 tunnell o fwyd yn cael ei lanio o foroedd Cymru - 83,000 - ac o'r 83,000 yna, fel dywedodd Cefin reit ar ddechrau'r drafodaeth, mae tua 4,000 neu weithiau 8,000 tunnell yn cael ei lanio gan bysgotwyr Cymru? Hynny ydy, mae llai na 10 y cant o gynnyrch moroedd Cymru yn rhoi budd economaidd uniongyrchol i gymunedau Cymru. Dyna ydy'r diffiniad o economi echdynnol. Pa ddiwydiant arall fyddai'r Llywodraeth yn caniatáu i hyn ddigwydd iddo? Ond mae hefyd yn dangos y potensial aruthrol sydd yna i ddatblygu sector cynhenid, llewyrchus all chwarae rhan ganolog mewn adfywio cymunedau glan morol, gan roi swyddi o ansawdd sydd yn darparu cynnyrch iach a chynaliadwy. Wrth siarad efo pysgotwyr ar hyd a lled Cymru, eu pryder ydy nad oes yna symud ymlaen wedi bod yn y sector ers dros 10 mlynedd. Yr un ydy'r heriau a'r problemau sydd yn wynebu'r sector heddiw a oedd yn ei wynebu 10 mlynedd a rhagor yn ôl. Ystyriwch reoleiddio pysgodfeydd. Mae yna ddiffyg aruthrol yn y maes yma. Mae pysgotwyr yn cymryd camau rhagweithiol i gasglu data a gwella eu harferion drwy gydweithio efo cyrff cyhoeddus, efo prifysgolion, er mwyn datblygu'r sector, ond dydy hyn ddim yn cael ei adlewyrchu yn unrhyw un o raglenni'r Llywodraeth. Mae'r diwydiant yn galw allan am bolisïau a systemau rheoleiddio cadarn, er mwyn eu galluogi i ddatblygu adnodd cynaliadwy ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol a chryfhau'r brand Cymreig ac, yn ei dro, cryfhau gwerth y brand hwnnw. Er enghraifft, does yna ddim un rheolaeth gynaeafu ar hyn o bryd. Mi ddylai'r Gweinidog ddod allan efo fi at Sion Williams a mynd o Borth Colmon ar y cwch er mwyn gweld yr arfer da y mae Sion yn ei ddatblygu yno. Roedd unrhyw gimwch oedd o'n ei ddal a oedd yn llawn wyau yn cael ei roi yn ôl yn syth i'r môr. Mae disgwyliad o ran rhoi cimychiaid o dan ryw faint arbennig yn ôl i'r môr, ond does yna ddim cyfyngiad ar faint o gimychiaid mae hawl i'w cymryd o'r môr. Rŵan, chwarae teg i Sion am fod yn bysgotwr cydwybodol, ond eto does dim disgwyliad iddo wneud hyn. Mae cregyn bylchog nid yn unig yn andros o flasus, ond hefyd yn doreithiog ym mae Ceredigion, ac yn cyfrannu'n sylweddol at y cynnyrch sy'n cael ei lanio gan bysgotwyr Cymru. Tra bod yn rhaid i'r sawl sydd â hawl pysgota cregyn bylchog gael trwydded i wneud hynny, gallai'r pysgotwr ddefnyddio un cwch neu 100 o gychod. Unwaith eto, does yna ddim rheolaeth ar y cyniwair. Bydd rhai yn cyfeirio at yr ap Catch newydd sydd yn cael ei ddefnyddio i recordio a monitro data pysgod a laniwyd, ac mae hwnnw yn ddatblygiad cyffrous, ond dydy o ddim yn dangos y darlun cyfan, chwaith. Dydy o ddim yn dangos pa bysgod a luchiwyd yn ôl i'r môr, er enghraifft, a fyddai'n galluogi'r awdurdodau i gael darlun cliriach o iechyd ein moroedd a pha gamau sydd angen eu cymryd i sicrhau rheolaeth er lles dyfodol y diwydiant. Mae diffyg rheolaeth, felly, ar gyniwair cynnyrch y môr yn un enghraifft o'r gwendidau sylfaenol sydd yn y system. Yn elfennol, mae'r drefn bresennol yn methu ein pysgotwyr a'n moroedd. Fel y saif pethau, mae'r cyfan yn cael ei reoli yn uniongyrchol gan y Llywodraeth, ac mae'n berffaith amlwg erbyn hyn nad ydy hynny'n ddigonol, na chwaith yn bosibl i'w weithredu'n llawn. Yn wahanol i'r sector cig coch, lle mae gennych chi Hybu Cig Cymru yn gwneud gwaith ardderchog, neu wrth drafod adnoddau naturiol megis y tir a'r dŵr, mae gennym ni Cyfoeth Naturiol Cymru yn rheoleiddio, does yna ddim un corff allanol yn goruchwylio'r sector pysgodfeydd a dyframaethu. Dyma dwi'n ei glywed yn gyson gan y sector yma, a dyma pam ein bod ni wedi rhoi'r cynnig yma ymlaen heddiw. Ac yn olaf, jest i'ch hysbysu chi y byddaf i'n sefydlu grŵp trawsbleidiol newydd ar bysgodfeydd a dyframaethu ymhen rhai misoedd, a dyma wahoddiad, felly, i unrhyw Aelod ymuno â'r grŵp yn y flwyddyn newydd, pan fydd o'n cael ei sefydlu. Diolch.