techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: First Minister, I've been contacted by a number of constituents who have expressed concern over the level of their business rates, which is putting a strain on their business finances. As they fall outside the threshold for small business rate relief, they have to pay the full business rates, irrespective of the affordability. Unless these small business owners find smaller, cheaper premises than these properties they are stuck with huge rates bills. What plan does your Government have to raise the rate relief threshold and ensure that rate relief has an affordability consideration?
Welsh: Brif Weinidog, mae nifer o etholwyr wedi cysylltu â mi sydd wedi mynegi pryder ynghylch lefel eu hardrethi busnes, sy'n rhoi straen ar sefyllfa ariannol eu busnes. Gan eu bod y tu allan i'r trothwy ar gyfer rhyddhad ardrethi busnesau bach, mae'n rhaid iddynt dalu'r ardrethi busnes llawn, beth bynnag yw'r fforddiadwyedd. Oni bai bod y perchnogion busnesau bach hyn yn dod o hyd i safle llai, rhatach na'r safle y maent ynddo ar hyn o bryd, maen nhw'n gorfod talu biliau ardrethi enfawr. Pa gynllun sydd gan eich Llywodraeth i godi'r trothwy rhyddhad ardrethi a sicrhau bod rhyddhad ardrethi yn rhoi ystyriaeth i fforddiadwyedd?
English: Well, we've already put £98 million into the rate relief scheme. There is bound to be a threshold, unfortunately, and those who are, as they would see it, at the wrong end of the threshold, yes, they will have to pay business rates. What we cannot do is introduce a system where everybody gets business rate relief and nobody pays business rates. Like any business, businesses have to take decisions as to the size of their premises in order to understand what is affordable for them as a business.
Welsh: Wel, yr ydym eisoes wedi rhoi £98 miliwn i mewn i'r cynllun rhyddhad ardrethi. Mae'n rhaid cael trothwy, yn anffodus, a'r rhai sydd, fel y byddent hwy yn ei weld, ar ben anghywir y trothwy, bydd, bydd yn rhaid iddyn nhw dalu ardrethi busnes. Yr hyn na allwn ei wneud yw cyflwyno system lle mae pawb yn cael rhyddhad ardrethi busnes ac nad oes neb yn talu ardrethi busnes. Fel unrhyw fusnes, mae'n rhaid i fusnesau wneud penderfyniadau ynghylch maint eu safleoedd er mwyn deall yr hyn sy'n fforddiadwy iddyn nhw fel busnes.
English: We are working closely with the Abertawe Bro Morgannwg University Local Health Board. Support will be directed by the Welsh Government in agreement with the health board as to what assistance it requires.
Welsh: Rydym ni'n cydweithio'n agos â Bwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg. Bydd y Llywodraeth yn darparu cefnogaeth ar ôl cytuno â'r bwrdd iechyd pa gymorth sydd ei angen arno.
English: Thank you for that response, First Minister. Further to that, may I ask whether you are confident that you have the capacity within your department in the Assembly to provide the necessary support to this health board in Swansea, given that other health boards are also under special measures?
Welsh: Diolch yn fawr am yr ateb yna, Brif Weinidog. A allaf i, ymhellach i hynny, ofyn a ydych chi'n ffyddiog fod gennych chi'r 'capacity' yn rhengoedd eich adran chi yma yn y Cynulliad i roi'r cymorth angenrheidiol i'r bwrdd iechyd yma yn Abertawe, o gofio bod byrddau iechyd eraill hefyd o dan fesurau arbennig?
English: Only one health board is under special measures, namely Betsi Cadwaladr. We are most confident about the way in which we have ensured that Betsi Cadwaladr can turn around. So, what we have targeted in terms of the other health boards will ensure that we see improvements to those, in order to avoid, of course, any situation where they would have to go in the same direction as Betsi Cadwaladr.
Welsh: Dim ond un bwrdd iechyd sydd o dan fesurau arbennig, sef Betsi Cadwaladr. Rydym ni'n ffyddiog iawn yn y ffordd rydym ni wedi sicrhau bod Betsi Cadwaladr yn troi rownd. Felly, mae beth rŷm ni wedi'i dargedu ynglŷn â'r byrddau iechyd eraill yn mynd i sicrhau ein bod ni'n gweld gwelliannau er mwyn osgoi, wrth gwrs, unrhyw sefyllfa lle byddan nhw'n gorfod mynd yn yr un cyfeiriad.
English: Before I start, can I declare an interest in that my wife's a radiographer in ABMU, but I won't discuss the warmth or the coldness of her hands? First Minister, ABMU's in targeted intervention because of cancer services and unscheduled care. Both parts of those rely upon diagnostic services. We have seen problems with diagnostic services in the past, with waiting lists being perhaps of a length that was unacceptable to everybody, but will you join me in congratulating ABMU and the staff, in particular, who have actually seen those waiting lists come down, and therefore we've seen diagnostics getting better in ABMU?
Welsh: Cyn i mi ddechrau, a gaf i ddatgan buddiant gan fod fy ngwraig yn radiograffydd yn PABM, ond ni fyddaf yn trafod cynhesrwydd nac oerni ei dwylo? Brif Weinidog, mae PABM mewn sefyllfa ymyrraeth wedi'i thargedu oherwydd gwasanaethau canser a gofal heb ei drefnu. Mae'r ddwy ran o hynny yn dibynnu ar wasanaethau diagnostig. Rydym wedi gweld problemau gyda gwasanaethau diagnostig yn y gorffennol, gyda hyd rhestrau aros nad oedd yn dderbyniol i bawb o bosibl, ond a wnewch chi ymuno â mi i longyfarch Prifysgol PABM a'r staff, yn arbennig, sydd wedi gweld y rhestrau aros hynny yn dod i lawr mewn gwirionedd, ac felly rydym wedi gweld diagnosteg yn gwella yn PABM?
English: Yes, I will, and at the end of July there was a reduction of 78 per cent in the number of people waiting over eight weeks for one of the specified diagnostic tests, compared to July 2015.
Welsh: Gwnaf, mi wnaf, ac ar ddiwedd mis Gorffennaf bu gostyngiad o 78 y cant yn nifer y bobl sy'n aros dros wyth wythnos am un o'r profion diagnostig penodedig, o'i gymharu â mis Gorffennaf 2015.
English: First Minister, the health board's integrated performance report of July 2014 states, and I quote, that 'The Health Board continues to experience significant challenges in the delivery of the Urgent Suspected Cancer referral target in particular.' At that time, they were reaching 86 per cent of the target rather than the 95 per cent that the Government was looking for. Notwithstanding the point made by David Rees now, being that those issues were reported two years ago, what support did you give ABMU at that time? What is different about the support that you're giving them now, and if it was needed two years ago, why wasn't it given then?
Welsh: Brif Weinidog, mae adroddiad perfformiad integredig y bwrdd iechyd ym mis Gorffennaf 2014 yn datgan, a dyfynnaf, bod Y Bwrdd Iechyd yn parhau i brofi heriau sylweddol o ran cyflawni'r targed atgyfeirio Amheuaeth o Ganser Brys yn arbennig.' Ar y pryd, roeddent yn cyrraedd 86 y cant o'r targed yn hytrach na'r 95 y cant yr oedd y Llywodraeth yn ei ddisgwyl. Er gwaethaf y pwynt a wnaethpwyd gan David Rees yn awr, sef bod y materion hynny wedi eu hadrodd ddwy flynedd yn ôl, pa gefnogaeth a roesoch chi i PABM ar y pryd? Beth sy'n wahanol am y cymorth yr ydych yn ei roi iddynt nawr, ac os oedd ei angen ddwy flynedd yn ôl, pam na chafodd ei roi bryd hynny?
English: Well, if you look at the figures, if we look at the 62-day performance for cancer, more people are starting their treatment within the target time of the 62-day pathway for cancer. The same thing applies to the 31-day pathway - 80.4 per cent higher. If we look at 12-hour waits in A&E last year, those figures have reduced by 63 per cent since March of this year. So, we are seeing great differences in terms of not just diagnostics, but in terms of cancer treatment, and indeed in terms of A&E performance.
Welsh: Wel, os edrychwch chi ar y ffigurau, os edrychwn ni ar y perfformiad 62 diwrnod ar gyfer canser, mae mwy o bobl yn dechrau ar eu triniaeth o fewn targed amser y llwybr 62 diwrnod ar gyfer canser. Mae'r un peth yn wir am y llwybr 31 diwrnod - 80.4 y cant yn uwch. Os edrychwn ar arosiadau 12 awr mewn adrannau Damweiniau ac Achosion Brys y llynedd, mae'r ffigurau hynny wedi gostwng 63 y cant ers mis Mawrth eleni. Felly, rydym yn gweld gwahaniaethau mawr o ran nid yn unig diagnosteg, ond o ran triniaeth canser, ac yn wir o ran perfformiad adrannau Damweiniau ac Achosion Brys.
English: First Minister, the reason ABMU are to receive targeted intervention is due to poor performance in unscheduled cancer care. The most recent figures show that just 83 per cent of patients diagnosed via the urgent suspected-cancer route start treatment within 62 days. We all know that timely treatment and intervention reduces the risk that the cancer will spread and increases the chances of survival. What support is the Welsh Government giving to ABMU to enable them to eliminate delays in treatment and to improve the cancer survival rates in my region?
Welsh: Brif Weinidog, y rheswm y mae PABM yn mynd i dderbyn ymyrraeth wedi'i thargedu yw oherwydd perfformiad gwael mewn gofal canser heb ei drefnu. Mae'r ffigurau diweddaraf yn dangos mai dim ond 83 y cant o gleifion sydd wedi cael diagnosis trwy'r llwybr amheuaeth o ganser brys sy'n dechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod. Rydym i gyd yn gwybod bod triniaeth ac ymyrraeth brydlon yn lleihau'r risg y bydd y canser yn lledaenu ac yn cynyddu'r siawns o oroesi. Pa gymorth y mae Llywodraeth Cymru yn ei roi i PABM er mwyn eu galluogi i ddileu oedi wrth roi triniaeth ac i wella'r cyfraddau goroesi canser yn fy rhanbarth i?
English: I think I've already answered that question when I gave the statistics in terms of the 62-day performance and the 31-day performance. Sometimes, of course, clinicians tell me that it's not that easy to start treatment within 62 days because of the nature of the cancer itself, its position in the body and, indeed, the need to look very carefully at having the most targeted treatment for the individual. If you're an individual with cancer, of course, well, yes, you need to have certainty as quickly as possible. I understand that - the very human need. That's why, of course, we're seeing the improvements in the performance of ABMU in that field.
Welsh: Rwy'n credu fy mod eisoes wedi ateb y cwestiwn yna pan roddais yr ystadegau o ran y perfformiad 62 diwrnod a'r perfformiad 31 diwrnod. Weithiau, wrth gwrs, mae clinigwyr yn dweud wrthyf nad yw mor hawdd â hynny i ddechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod oherwydd natur y canser ei hun, ble y mae yn y corff ac, yn wir, yr angen i edrych yn ofalus iawn ar gael y driniaeth sydd wedi'i thargedu fwyaf ar gyfer yr unigolyn. Os ydych yn unigolyn sydd â chanser, wrth gwrs, wel, ie, mae angen i chi gael sicrwydd cyn gynted â phosibl. Rwy'n deall hynny - yr angen dynol iawn hwnnw. Dyna pam, wrth gwrs, yr ydym yn gweld y gwelliannau ym mherfformiad PABM yn y maes hwnnw.
English: We'll continue to support health and social care organisations in Wales through our quarterly national seasonal planning meetings, which support their seasonal planning arrangements. And, of course, as part of that, preparedness for the forthcoming winter period is paramount.
Welsh: Byddwn yn parhau i gefnogi sefydliadau iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru trwy ein cyfarfodydd cynllunio tymhorol cenedlaethol a gynhelir bob chwarter, sy'n cefnogi eu trefniadau cynllunio tymhorol. Ac, wrth gwrs, yn rhan o hynny, mae bod yn barod ar gyfer cyfnod y gaeaf sydd i ddod yn hollbwysig.
English: Thank you, First Minister. Last winter, we saw unprecedented levels of demand on unscheduled care. People struggling to get access to a GP over the winter months put enormous strain on our A&E departments as patients go there to seek medical treatment. According to the RCN, our hospitals are so full all year round that the system cannot cope with the seasonal spike in demand. We have to address the GP-access issue if we are to avoid the scenes we saw last winter with ambulances stacked up outside hospitals. What plans does the Welsh Government have to improve the out-of-hours GP service and make greater use of community pharmacies in treating minor ailments this winter? Will you be running a publicity campaign highlighting the role of pharmacies in treating minor ailments?
Welsh: Diolch yn fawr, Brif Weinidog. Y gaeaf diwethaf, gwelsom lefelau digynsail o alw am ofal heb ei drefnu. Rhoddodd y bobl oedd yn ei chael hi'n anodd cael gafael ar feddyg teulu dros fisoedd y gaeaf straen enfawr ar ein hadrannau damweiniau ac achosion brys wrth i gleifion fynd yno i gael triniaeth feddygol. Yn ôl y Coleg Nyrsio Brenhinol, mae ein hysbytai mor llawn drwy gydol y flwyddyn fel na all y system ymdopi â'r cynnydd sydyn yn y galw tymhorol. Mae'n rhaid i ni fynd i'r afael â'r mater mynediad at feddygon teulu os ydym yn mynd i osgoi'r sefyllfaoedd a welsom y gaeaf diwethaf gyda llu o ambiwlansys y tu allan i ysbytai. Pa gynlluniau sydd gan Lywodraeth Cymru i wella'r gwasanaeth meddygon teulu y tu allan i oriau a gwneud gwell defnydd o fferyllfeydd cymunedol wrth drin mân anhwylderau y gaeaf hwn? A fyddwch chi'n cynnal ymgyrch gyhoeddusrwydd i amlygu swyddogaeth fferyllfeydd wrth drin mân anhwylderau?
English: We do; the Choose Well campaign has been doing that for many years and, indeed, there's an app available for people who want to access it. We encourage people to look, in the first place, at a pharmacist, then to look at a community nurse, and then to think about the GP. It's quite right to say to people, 'Don't default to the A&E department first or, indeed, to a GP first.' So, that's already in train. In terms of out-of-hours, it's available in our DGHs and elsewhere. The issue in the winter is not the numbers of people coming through A&E, but the conditions that they have: there are many more, older people with respiratory conditions that are more complex, who need more time in A&E and, ultimately, admission. Last year, the preparedness plans worked well. It can be difficult, of course, to predict the demand on the NHS in the winter because of the weather, basically. But, nevertheless, we scrutinise the preparedness of each local health board to make sure that we can be satisfied that they are ready for the winter.
Welsh: Rydym yn gwneud hynny; mae'r ymgyrch Dewis Doeth wedi bod yn gwneud hynny ers blynyddoedd lawer ac, yn wir, mae yna ap ar gael i bobl sydd eisiau ei ddefnyddio. Rydym yn annog pobl i edrych, yn y lle cyntaf, ar fferyllydd, ac yna edrych ar nyrs gymunedol, ac yna meddwl am y meddyg teulu. Mae'n hollol iawn i ddweud wrth bobl, 'Peidiwch â mynd i'r adran damweiniau ac achosion brys fel dewis cyntaf na mynd, mewn gwirionedd, at feddyg teulu yn gyntaf.' Felly, mae hynny eisoes ar waith. O ran y gwasanaeth y tu allan i oriau, mae ar gael yn ein hysbytai cyffredinol dosbarth ac mewn mannau eraill. Nid nifer y bobl sy'n dod trwy adrannau damweiniau ac achosion brys yw'r broblem yn y gaeaf, ond y cyflyrau sydd ganddynt: mae llawer mwy o bobl hŷn â chyflyrau anadlol sy'n fwy cymhleth, sydd angen mwy o amser mewn adrannau damweiniau ac achosion brys ac sydd, yn y pen draw, yn cael eu derbyn i'r ysbyty. Y llynedd, gweithiodd y cynlluniau parodrwydd yn dda. Gall fod yn anodd, wrth gwrs, i ragweld y galw ar y GIG yn y gaeaf oherwydd y tywydd, yn y bôn. Ond, serch hynny, rydym yn craffu ar barodrwydd pob bwrdd iechyd lleol i wneud yn siŵr y gallwn fod yn fodlon eu bod yn barod ar gyfer y gaeaf.
English: Under the children's health plan that you published, First Minister, every child under seven is supposed to be given the same consistency of service in winter and summer. So, how do you respond to the Royal College of Paediatrics and Child Health's report today on babies born prematurely, which shows that they are given a second-rate service here in Wales? Only 31 per cent, for example, of premature babies are given a crucial second appointment by their second birthday. That is half the percentage across the rest of the UK. Having centralised the service for premature babies - the closure of the unit in Withybush and moving it to Glangwili - they are still given a second-rate service as compared to the best services throughout the UK. Is it empty rhetoric, therefore, when you are unable to provide what is crucially important and fundamental today?
Welsh: O dan y cynllun iechyd plant rydych chi wedi'i gyhoeddi, Brif Weinidog, mae pob un plentyn o dan saith mlwydd oed i fod i gael yr un cysondeb gwasanaeth yn y gaeaf a'r haf. Beth ydych chi yn ei ddweud, felly, am adroddiad y Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant heddiw ynglŷn â babanod sy'n cael eu geni'n gynnar, sydd yn dangos eu bod yn cael gwasanaeth eilradd ac isradd yma yng Nghymru? Dim ond, er enghraifft, 31 y cant o fabanod sy'n cael eu geni'n gynnar sy'n cael ail apwyntiad hollbwysig erbyn eu hail ben-blwydd. Mae hynny'n hanner y ganran ar draws gwledydd Prydain. Ac, ar ôl canoli'r gwasanaethau ar gyfer babanod sy'n cael eu geni'n gynnar - cau'r uned yn Llwynhelyg, er enghraifft, a symud i Glangwili - maen nhw'n dal i dderbyn gwasanaeth eilradd o'i gymharu â'r gorau drwy ynysodd Prydain. Ai rhethreg wag, felly, yw'r cynllun iechyd plant yma pan rydych yn methu â darparu yr hyn sy'n sylfaenol ac yn hollbwysig heddiw?
English: No, not at all, bearing in mind that, according to the report itself, approximately 90 per cent of the services are working well. There are some parts of the service that need improvement - that's true - and that's why we welcome such reports, so that we can identify where there is room for improvement. But we know, according to the Nuffield report, that there is very little difference between the health services across the United Kingdom. We will continue to ensure that the best treatments are available and that where things are good but could be better that they improve.
Welsh: Na, dim o gwbl, wrth gofio'r ffaith, yn ôl yr adroddiad ei hun, fod tua 90 y cant o wasanaethau yn gweithio'n iawn. Mae yna rai rhannau sydd eisiau gwella - mae hynny'n wir - a dyna pam rydym yn croesawu adroddiadau fel hyn er mwyn inni wybod lle mae pethau'n gorfod cael eu gwella. Rydym yn gwybod, wrth gwrs, yn ôl adroddiad Nuffield, mai bach iawn o wahaniaeth sydd rhwng y gwasanaethau iechyd ar draws y Deyrnas Unedig. Byddwn yn parhau i sicrhau bod y driniaeth orau ar gael, a lle mae pethau'n dda, ond lle gellir gwell, fod pethau'n gwella.
English: First Minister, winter pressures haunt us every year: we have these kinds of conversations and it's always the same groups of people - the elderly, the young and the chronically ill. However, in Pembrokeshire, the community resource teams, which are a joint collaboration between the health board and local government, have been incredibly effective in working together to ensure that people have access to the right services and in preventing hospital admissions. They focus on preventative care and they reduce the need for complex care packages. Basically, their job is to be out there to avert crises. They work in the community, in tandem with doctors. There's no coincidence, First Minister, that this is a health board that actually has a director of therapies and social sciences - a former occupational therapist. They're stopping people getting into hospitals, particularly the elderly and particularly those with respiratory problems. First Minister, would you, first of all, welcome the work they're doing, because they're one of the leading practitioners of this in Wales - them and Neath Port Talbot? Secondly, would you come to Pembrokeshire to, first of all, see them in action and also understand a little bit more about the benefits that a director of therapies and social services - allied healthcare professionals - can bring to the changing face of NHS healthcare, particularly over these next 10 to 15 years, when we need more of these people, not fewer?
Welsh: Brif Weinidog, mae pwysau'r gaeaf yn hunllef i ni bob blwyddyn: rydym yn cael y mathau hyn o sgyrsiau ac mae bob amser yn ymwneud â'r un grwpiau o bobl - yr henoed, yr ifanc a'r rhai â salwch cronig. Fodd bynnag, yn Sir Benfro, mae'r timau adnoddau cymunedol, sydd yn gydweithrediad ar y cyd rhwng y bwrdd iechyd a llywodraeth leol, wedi bod yn hynod effeithiol wrth weithio gyda'i gilydd i sicrhau bod pobl yn cael mynediad at y gwasanaethau cywir ac o ran atal derbyniadau i'r ysbyty. Maent yn canolbwyntio ar ofal ataliol ac maent yn lleihau'r angen am becynnau gofal cymhleth. Yn y bôn, eu gwaith yw bod ar gael i osgoi argyfyngau. Maent yn gweithio yn y gymuned, ar y cyd â meddygon. Nid cyd-ddigwyddiad, Brif Weinidog, yw'r ffaith fod hwn yn fwrdd iechyd a chanddo gyfarwyddwr therapïau a gwyddorau cymdeithasol mewn gwirionedd - therapydd galwedigaethol yn flaenorol. Maen nhw'n atal pobl rhag gorfod mynd i mewn i ysbytai, yn enwedig yr henoed ac yn enwedig y rhai sydd â phroblemau anadlu. Brif Weinidog, a wnewch chi, yn gyntaf oll, groesawu'r gwaith y maent yn ei wneud, oherwydd eu bod yn un o'r ymarferwyr blaenllaw yn hyn beth yng Nghymru - hwy a Chastell-nedd Port Talbot? Yn ail, a wnewch chi ddod i Sir Benfro, yn gyntaf oll, i'w gweld wrth eu gwaith a hefyd i ddeall ychydig mwy am y manteision y gall cyfarwyddwr therapïau a gwasanaethau cymdeithasol - gweithwyr gofal iechyd proffesiynnol perthynol - eu gwireddu ar gyfer wyneb newidiol gofal iechyd y GIG, yn enwedig dros y 10 i 15 mlynedd nesaf, pryd y bydd arnom angen mwy o'r bobl hyn, nid llai?
English: How can I refuse such an offer? In principle, I'd like to accept that, because I'm interested in the work that the Member has described. I can see the passion that she displays in advocating the work that she has seen them do. I'd like to see it for myself.
Welsh: Sut y gallaf i wrthod cynnig o'r fath? Mewn egwyddor, hoffwn dderbyn hynny, oherwydd mae gennyf ddiddordeb yn y gwaith y mae'r Aelod wedi'i ddisgrifio. Gallaf weld yr angerdd y mae hi'n ei ddangos wrth argymell y gwaith y mae hi wedi eu gweld yn ei wneud. Hoffwn ei weld drosof fy hun.
English: Well, as regards the numbers, there isn't a shortage. There are more doctors now than we had in 2005.
Welsh: Ynglŷn â'r niferoedd, nid oes prinder - mae mwy o ddoctoriaid nawr nag oedd yna yn 2005.
English: That's not true.
Welsh: Nid yw hynny'n wir.
English: Don't say that it isn't true; I'll give you the figures so that the information is correct. In 2005, there were 1,849 GPs in Wales and now there are 1,997. In the Betsi Cadwaladr area, there were 422 in 2005 and 437 in 2015. And the same is true in terms of the significant increase in the number of doctors in hospitals. Having said that, of course, there will be a campaign launched at the end of next month in order to attract more doctors to work in Wales.
Welsh: Peidiwch â dweud nad yw hynny'n wir. A gaf i roi'r ffigurau, felly, er mwyn bod y wybodaeth yn iawn? Yn 2005, roedd 1,849 o feddygon teulu yng Nghymru; yn awr, mae 1,997. Ynglŷn ag ardal Betsi Cadwaladr, roedd 422 yn 2005 a 437 yn 2015. Mae'r un peth yn wir ynglŷn â'r cynnydd sylweddol mewn doctoriaid mewn ysbytai. Wrth ddweud hynny, wrth gwrs, mae yna ymgyrch sydd yn mynd i gael ei lansio ar ddiwedd mis nesaf er mwyn denu mwy o ddoctoriaid i weithio yng Nghymru.