English: Any future policies or targets need to be underpinned by evidence to ensure that they deliver the most effective change. This includes assessing the associated practicalities, such as the social, economic and technical impacts. We need to gather evidence to make sure we are targeting the right areas in the right way. The Member almost precipitated some of my lines by referring to the First Minister's manifesto. Indeed, there was a manifesto commitment to improve air quality through the development of a clean air Act for Wales. This is something that I welcome, and work on the clean air programme that we're doing now already may identify gaps and opportunities where new legislation will be required to reduce air pollution. That is something that's on the table and we'll address going forward. But it's also important that we recognise, as we said, that we need to take action now, and we do already have some extensive legislative powers and tools at our disposal that allow us to do that. These include planning, infrastructure and communication measures, amongst others. Assessment of air quality and associated environmental risks occurs at a number of levels. Local authorities are responsible for managing air pollution in their areas as part of the local air quality management regime, established under Part IV of the Environment Act 1995. We have issued extensive statutory guidance setting out what is expected of local authorities in fulfilling their local air quality management duties. Our guidance states that local authorities must take a risk-based approach to the assessment of local air quality. This focuses monitoring on the locations where members of the public are more likely to be exposed to excessive levels of air pollution, such as schools, hospitals and nurseries, among others, known as sensitive-receptor locations. National and local monitoring and modelling were established for different purposes. In order to develop an improved understanding of air quality across Wales, we are working with both local and UK partners to understand how local data can be better integrated with national data. We're also working with Public Health Wales to develop more local evidence, where it is needed, to complement existing evidence on airborne pollution. Last year, a pilot project to test a new public health-driven approach to air pollution risk assessment was completed in the Cwm Taf health board area. A paper has been drafted to summarise and promote the work amongst stakeholders, and this will aid us in developing a public health-driven approach to enhance local air quality management risk assessment in Wales. Welsh Government is taking a broad range of actions to tackle transport emissions across the whole of Wales. Many will support air quality improvements and the decarbonisation of transport. This includes encouraging modal shift. All of us must become less reliant on the private car and move towards more sustainable models of transport, such as walking, cycling and public transport. I wonder how many people in this Chamber and in this building today got here by car. But, as the Member said, this is why we need to work across Government with all the levers that are at our disposal, because, while this is a health and environmental issue, many of the things that will achieve that change rely on transport, which is why the emphasis on working across Government is so important to make sure that those alternatives are there for people. This Welsh Government has invested over £60 million over three years from 2018 to create active travel routes across Wales to support safer, healthier and more attractive options for citizens. We also have a bold ambition to reduce the carbon footprint of buses and taxis in Wales to zero by 2028. This action supports improvements to air quality in our towns and cities, and shows leadership in the drive to low carbon and low emission transport. This spring, we'll publish the clean air zone framework for Wales. Any local authority in Wales may introduce a clean air zone in order to address local air quality issues, and clean air zones have the potential to bring about real improvements in air quality by encouraging behaviour change and raising awareness of air pollution. In December last year, we published 'Planning Policy Wales', which has been completely rewritten in light of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. Air quality is embedded throughout 'Planning Policy Wales' edition 10, in addition to a dedicated section on air quality and soundscape. This is to ensure air quality is considered early on in the planning process, rather than a merely technical consideration, almost as an add-on, and to be central rather than a supplementary at the end of the process. Further support in technical guidance on noise and air quality will be published within the next two years. Work on domestic combustion policy is an integral part of the clean air programme. This month, Welsh Government held the first meeting of a task and finish group made up of representatives from industry, health, DEFRA and local authorities to support and oversee the delivery of future domestic combustion policy in Wales. As you've already heard today, a multi-faceted and holistic approach is required, which looks at fuels, appliances, maintenance, legislation and behaviour changes, amongst other things, to fully address the air quality issues, given the scale of the problem. All manner of intervention will be considered as part of this work, including prohibiting the sale or quantity of some solid fuels, and banning their use where it is deemed necessary. In March, the first meeting of the cross-governmental communications behaviour change group will take place. This work is vital to improving air quality across Wales. Whilst we develop policies to tackle air quality at Government level, we need to raise awareness of air pollution at an individual and community level too. It's important that we encourage everybody to ask, 'What can I do to take action to reduce our emissions?' The communications group will be working with external stakeholders to develop air quality education and communications messaging to inform the Welsh public of the actions we can take to tackle air pollution together. The Member also referred to the complex issues that we face within the Port Talbot area, with the combination of factors there. You will be aware that the Minister for Economy and Transport and I, in my previous role, met with Tata Steel, Neath Port Talbot council and Natural Resources Wales at the end of last year to reaffirm this Government's commitment to making continuous air quality improvements in Port Talbot. Over the next 12 months, the Welsh Government will be undertaking work to improve and better understand the issues in the area, and this includes a review and update of the Port Talbot air quality action plan to ensure we have fit-for-purpose governance arrangements in the area and remedial actions needed are targeted effectively. This work will be informed by the outcome of a peer review from the University of the West of England, which is due imminently. In addition, the Welsh Government is taking action to address exceedances of legal limits for nitrogen dioxide, in as soon a time as possible, on the M4 between junctions 41 and 42 at Port Talbot. Measures being taken are highlighted in our plan to tackle roadside nitrogen dioxide concentrations in Wales. To bring all this together, we'll publish the clean air plan later this year. This plan will set out key pollutants and their effects on public health and the natural environment in Wales. It will include measures to achieve compliance with legislative requirements, identify cross-Government and sectoral actions required to achieve air quality improvements, and set up communication, engagement and education measures to encourage behavioural change to support a reduction in air pollution. A key role of this work will be to engage with children and young people to develop the plan to aid us in developing a strategy that promotes the well-being of current and future generations, because we know taking action is key to their future and they have a key part to play in realising our ambitions to tackle air quality and also to raise awareness amongst their peers. We've seen in the Young Dragons programme a number of primary schools across Wales taking part in monitoring and developing their own behaviour change campaigns, which could include walking buses, scooting to school and no idling measures outside the school grounds. I look forward to a nine-year-old knocking on somebody's window telling them to turn off their engine. In closing, I'd just like to reiterate this Government's commitment to action now and in the future to ensure we have the sustained improvements that we know we need in air quality health and well-being.
Welsh: Mae angen i unrhyw bolisïau neu dargedau yn y dyfodol gael eu hategu gan dystiolaeth i sicrhau eu bod yn darparu'r newid mwyaf effeithiol. Mae hyn yn cynnwys asesu'r pethau ymarfeol sy'n gysylltiedig, megis yr effeithiau cymdeithasol, economaidd a thechnegol. Mae angen inni gasglu tystiolaeth i sicrhau ein bod yn targedu'r meysydd cywir yn y ffordd gywir. Bu bron i'r Aelod achub y blaen ar rai o fy llinellau drwy gyfeirio at faniffesto'r Prif Weinidog. Yn wir, roedd y maniffesto'n cynnwys ymrwymiad i wella ansawdd aer drwy ddatblygu Deddf aer glân i Gymru. Mae hyn yn rhywbeth rwy'n ei groesawu, ac mae'n bosibl y gall y gwaith a wnawn eisoes ar y rhaglen aer glân nodi bylchau a chyfleoedd lle bydd angen deddfwriaeth newydd i leihau llygredd aer. Mae hynny'n rhywbeth sydd ar y bwrdd a byddwn yn mynd i'r afael ag ef yn y dyfodol. Ond mae'n bwysig hefyd ein bod yn cydnabod, fel y dywedasom, fod angen inni weithredu yn awr, ac mae llu o bwerau deddfwriaethol ac offer ar gael inni eisoes i'n galluogi i wneud hynny. Mae'r rhain yn cynnwys mesurau cynllunio, seilwaith a chyfathrebu, ymhlith pethau eraill. Mae asesu ansawdd aer a risgiau amgylcheddol cysylltiedig yn digwydd ar nifer o lefelau. Mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am reoli llygredd aer yn eu hardaloedd fel rhan o'r drefn reoli ansawdd aer lleol, a sefydlwyd o dan Ran IV o Ddeddf yr Amgylchedd 1995. Rydym wedi cyhoeddi canllawiau statudol helaeth yn nodi'r hyn y disgwylir i awdurdodau lleol ei wneud o ran cyflawni eu dyletswyddau rheoli ansawdd aer lleol. Mae ein canllawiau yn nodi bod yn rhaid i awdurdodau lleol fabwysiadu dull sy'n seiliedig ar risg o asesu ansawdd aer lleol. Mae hwn yn sicrhau bod y gwaith monitro yn canolbwyntio ar y lleoliadau lle mae aelodau o'r cyhoedd yn fwy tebygol o ddod i gysylltiad â lefelau gormodol o lygredd aer, megis ysgolion, ysbytai a meithrinfeydd, ymhlith mannau eraill, mannau a elwir yn lleoliadau sensitif ar gyfer gosod derbynyddion. Sefydlwyd prosesau monitro a modelu cenedlaethol a lleol at wahanol ddibenion. Er mwyn datblygu gwell dealltwriaeth o ansawdd aer ledled Cymru, rydym yn gweithio gyda phartneriaid lleol ac yn y DU i ddeall sut y gellir integreiddio data lleol yn well gyda data cenedlaethol. Rydym hefyd yn gweithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru ar ddatblygu mwy o dystiolaeth leol, lle mae ei hangen, i ategu'r dystiolaeth bresennol ar lygredd aer. Y llynedd, cwblhawyd prosiect peilot i brofi dull newydd a arweinir gan iechyd y cyhoedd o asesu risg llygredd aer yn ardal bwrdd iechyd Cwm Taf. Mae papur wedi'i ddrafftio i grynhoi a hyrwyddo'r gwaith ymhlith rhanddeiliaid, a bydd hyn yn ein cynorthwyo i ddatblygu dull a arweinir gan iechyd y cyhoedd o wella'r gwaith o asesu risg rheoli ansawdd aer lleol yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru yn mynd ag ystod eang o gamau gweithredu i fynd i'r afael ag allyriadau trafnidiaeth ledled Cymru gyfan. Bydd llawer ohonnt yn cefnogi gwelliannau ansawdd aer a datgarboneiddio trafnidiaeth. Mae hyn yn cynnwys annog newid moddol. Mae'n rhaid i bob un ohonom fod yn llai dibynnol ar geir preifat a newid i fodelau trafnidiaeth mwy cynaliadwy, megis cerdded, beicio a thrafnidiaeth gyhoeddus. Tybed faint o bobl yn y Siambr hon ac yn yr adeilad hwn a ddaeth yma heddiw mewn car. Ond fel y dywedodd yr Aelod, dyma pam fod angen inni weithio ar draws y Llywodraeth gyda'r holl ddulliau sydd gennym at ein defnydd, oherwydd, er bod hwn yn fater iechyd ac amgylcheddol, mae llawer o'r pethau a fydd yn cyflawni'r newid hwnnw'n dibynnu ar drafnidiaeth, a dyna pam fod pwyslais ar weithio ar draws y Llywodraeth mor bwysig i sicrhau bod y dewisiadau amgen hynny ar gael i bobl. Mae'r Llywodraeth hon wedi buddsoddi dros £60 miliwn dros dair blynedd o 2018 i greu llwybrau teithio llesol ledled Cymru i gefnogi opsiynau mwy diogel, iachach a mwy deniadol i ddinasyddion. Mae gennym nod uchelgeisiol hefyd i leihau ôl troed carbon bysiau a thacsis yng Nghymru i sero erbyn 2028. Mae'r camau hyn yn cefnogi gwelliannau i ansawdd aer yn ein trefi a'n dinasoedd, ac yn dangos arweiniad yn yr ymdrech i sicrhau trafnidiaeth garbon isel ac allyriadau isel. Y gwanwyn hwn, byddwn yn cyhoeddi'r fframwaith parthau aer glân i Gymru. Gall unrhyw awdurdod lleol yng Nghymru gyflwyno parth aer glân er mwyn mynd i'r afael â materion ansawdd aer lleol, ac mae gan barthau aer glân botensial i ddarparu gwelliannau go iawn i ansawdd aer drwy annog newid ymddygiad a chodi ymwybyddiaeth o lygredd aer. Ym mis Rhagfyr y llynedd, cyhoeddwyd 'Polisi Cynllunio Cymru' gennym, ac mae wedi ei ailysgrifennu'n gyfan gwbl yng ngoleuni Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae ansawdd aer wedi'i ymgorffori drwy gydol 'Polisi Cynllunio Cymru' argraffiad 10, yn ogystal ag adran benodol ar ansawdd aer a seinwedd. Gwnaed hyn er mwyn sicrhau y caiff ansawdd aer ei ystyried yn gynnar yn y broses gynllunio, yn hytrach na'i bod yn ystyriaeth dechnegol yn unig, bron fel ychwanegiad, ac i fod yn elfen ganolog yn hytrach nag atodiad ar ddiwedd y broses. Bydd cymorth pellach ar ffurf canllawiau technegol ar sŵn ac ansawdd aer yn cael ei gyhoeddi o fewn y ddwy flynedd nesaf. Mae gwaith ar bolisi hylosgi domestig yn rhan annatod o'r rhaglen aer glân. Y mis hwn, cynhaliodd Llywodraeth Cymru gyfarfod cyntaf grŵp gorchwyl a gorffen sy'n cynnwys cynrychiolwyr o'r byd diwydiant, iechyd, DEFRA ac awdurdodau lleol i gefnogi a goruchwylio'r broses o roi polisi hylosgi domestig ar waith yn y dyfodol yng Nghymru. Fel y clywsoch heddiw, mae angen dull amlhaenog a chyfannol o weithredu, sy'n edrych ar danwyddau, cyfarpar, cynnal a chadw, deddfwriaeth a newidiadau mewn ymddygiad, ymhlith pethau eraill, i fynd i'r afael yn llawn â'r materion ansawdd aer, o ystyried maint y broblem. Bydd pob math o ymyrraeth yn cael ei ystyried yn rhan o'r gwaith hwn, gan gynnwys gwaharddiad ar werthu, neu gyfyngu ar faint a werthir o rai mathau o danwydd solet, a gwahardd pobl rhag eu defnyddio lle tybir bod angen gwneud hynny. Ym mis Mawrth, bydd cyfarfod cyntaf y grŵp trawslywodraethol ar gyfathrebu newid ymddygiad yn cael ei gynnal. Mae'r gwaith hwn yn hanfodol i wella ansawdd aer ledled Cymru. Er ein bod yn datblygu polisïau i fynd i'r afael ag ansawdd aer ar lefel y Llywodraeth, mae angen i ni godi ymwybyddiaeth o lygredd aer ar lefel unigolion a chymunedau hefyd. Mae'n bwysig ein bod yn annog pawb i ofyn, 'Beth y gallaf ei wneud i leihau ein hallyriadau?' Bydd y grŵp cyfathrebu yn gweithio gyda rhanddeiliaid allanol i ddatblygu addysg ar ansawdd aer a negeseuon cyfathrebu i roi gwybod i'r cyhoedd yng Nghymru ynglŷn â'r camau y gallwn eu cymryd i fynd i'r afael â llygredd aer gyda'n gilydd. Cyfeiriodd yr Aelod hefyd at y materion cymhleth rydym yn eu hwynebu yn ardal Port Talbot, gyda'r cyfuniad o ffactorau yno. Fe fyddwch yn ymwybodol fod Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth a minnau, yn fy rôl flaenorol, wedi cyfarfod â Tata Steel, cyngor Castell-nedd Port Talbot a Cyfoeth Naturiol Cymru ddiwedd y llynedd i ailddatgan ymrwymiad y Llywodraeth hon i wneud gwelliannau parhaus i ansawdd aer ym Mhort Talbot. Dros y 12 mis nesaf, bydd Llywodraeth Cymru yn ymgymryd â gwaith i wella a deall y problemau yn yr ardal yn well, ac mae hyn yn cynnwys adolygiad a diweddariad o gynllun gweithredu ar ansawdd aer Port Talbot i sicrhau bod gennym drefniadau llywodraethu sy'n addas i'r diben yn yr ardal a bod y camau unioni angenrheidiol wedi eu targedu'n effeithiol. Bydd y gwaith hwn yn cael ei lywio gan ganlyniad adolygiad cymheiriaid gan Brifysgol Gorllewin Lloegr, sydd ar fin cael ei gwblhau. Yn ychwanegol at hyn, bydd Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i fynd i'r afael ag achosion lle'r aed uwchlaw'r terfynau cyfreithiol ar gyfer nitrogen deuocsid, cyn gynted ag y bo modd, ar yr M4 rhwng cyffyrdd 41 a 42 ym Mhort Talbot. Amlygir y mesurau sy'n cael eu rhoi ar waith i fynd i'r afael â chrynodiadau nitrogen deuocsid ar ymylon ffyrdd yng Nghymru yn ein cynllun. I ddod â hyn oll ynghyd, byddwn yn cyhoeddi'r cynllun aer glân yn ddiweddarach eleni. Bydd y cynllun hwn yn nodi llygryddion allweddol a'u heffeithiau ar iechyd y cyhoedd a'r amgylchedd naturiol yng Nghymru. Bydd yn cynnwys mesurau i sicrhau cydymffurfiaeth â gofynion deddfwriaethol, yn nodi camau gweithredu trawslywodraethol a chamau gweithredu sydd eu hangen gan y sectorau i gyflawni gwelliannau ansawdd aer, ac yn sefydlu mesurau cyfathrebu, ymgysylltu ac addysgu i annog newid ymddygiad er mwyn cefnogi gostyngiad mewn llygredd aer. Un o swyddogaethau allweddol y gwaith hwn fydd ymgysylltu â phlant a phobl ifanc i ddatblygu'r cynllun er mwyn ein cynorthwyo i ddatblygu strategaeth sy'n hyrwyddo lles cenedlaethau'r presennol a chenedlaethau'r dyfodol, gan ein bod yn gwybod bod gweithredu yn allweddol i'w dyfodol a bod ganddynt ran allweddol i'w chwarae yn gwireddu ein huchelgais i fynd i'r afael ag ansawdd aer yn ogystal â chodi ymwybyddiaeth ymhlith eu cyfoedion. Rydym wedi gweld nifer o ysgolion cynradd ledled Cymru sy'n cymryd rhan yn rhaglen Dreigiau Ifanc yn monitro a datblygu eu hymgyrchoedd newid ymddygiad eu hunain, a allai gynnwys bysiau cerdded, mynd i'r ysgol ar sgwteri a mesurau dim oedi ger tir yr ysgol. Edrychaf ymlaen at weld plentyn naw oed yn curo ar ffenestr rhywun i ddweud wrthynt am ddiffodd eu hinjan. I gloi, hoffwn ailddatgan ymrwymiad y Llywodraeth hon i weithredu yn awr ac yn y dyfodol er mwyn sicrhau ein bod yn gweld y gwelliannau parhaus y gwyddom fod eu hangen arnom o ran iechyd a lles ansawdd aer.