English: The first question I want to raise with the Minister is the issue of pace on this work. Now, I think it's very important to take time to do it right, but I'm sure that the Minister will agree with me that every day that we are not taking the actions we need to take is a day too long. So, I'd seek the Minister's assurance today that the October timetable will not be allowed to slip and that he will take personal responsibility for ensuring that it doesn't, given the importance of the issues. Again, in terms of evaluating the progress on the strategy once it's in place, I would put it to the Minister that we will need specific targets. We will need a national target about how we're going to reduce the percentages the Minister's rightly highlighted of our fellow citizens who are either obese or overweight, but we'll also need specific targets for specific organisations to act on, because as the Minister has rightly said himself, we don't need any more warm words on these issues and we do know that what gets measured gets done. With regard to the Minister's healthy environment heading and the suggestions for legislation, I wonder if the Minister would give further consideration to how the planning system might be used to ensure, for example, that we no longer have so many fast food outlets really, really close to schools. As I understand it at the moment, there is no capacity for local authorities to limit these on health grounds and I really think that many of us would very strongly support a limit. The Minister will be aware that this is actually particularly an issue in poorer communities where young people may choose to buy chips rather than pay for a healthier school dinner, so that they have a little bit more money in their pockets. With regard to healthier settings, I seek the Minister's reassurance that while there's a lot of emphasis here on physical activity in schools, he'll be aware of the Health, Social Services and Sport Committee's report with regard to physical activity. Will he ensure - working with the Minister for Education, who's here - that this will be built into the new curriculum? I'm particularly keen to see that we take steps to ensure that teachers, especially in primary schools, have the skills and the confidence to build physical confidence and physical activity into what they do with children at that very early age. Also, with regard to healthier settings, I seek the Minister's assurance that we will ensure that further education colleges are included in this. We know that there's a big drop-off of physical activity, particularly amongst women and girls, between the ages of 16 and 25, and it seems to me that ensuring that further education settings are providing opportunities for young people at that age range can be really, really important in helping to develop and maintain healthy habits, particularly for women and girls. The Minister's statement rightly highlights that levels of obesity are linked to areas of higher deprivation, and I hope that the Minister will take on board that the strategy should look at access to healthy foods. I would submit, Deputy Presiding Officer, that there are not very many mothers and fathers in Wales who do not know that an apple is better for their child than chips, but the truth is that potatoes are cheaper than apples. So, will he consider exploring, as the strategy's developed, access to healthier foods? I'm thinking particularly of food co-operatives. Some innovative work I saw in the Llanelli area where you've got local farmers coming together with local communities - picking up on Darren Millar's point about needing cooking skills, of course - but using the surplus produce that would otherwise be thrown away to provide at very low cost to local communities. Just two very brief further points. With regard to healthier people, I'm very pleased to see the Minister's reference to the First 1000 Days. The Minister will, I'm sure, be very well aware of the importance of breastfeeding in ensuring early child health and reducing the risks of obesity. I believe it's very important that we promote that positively to women, but also that we don't put pressure on them. I think it would be a crucial part of this strategy to ensure that there is support for women, going forward - not pressure, because we know that's unhelpful - but support for women, going forward. Finally, I'd like to pick up on the Minister's own point about the tone of the way in which we discuss these issues with our fellow citizens. The Minister is very right to say that if people feel judged, they will not co-operate, they won't participate - in fact, those at high risk turn to comfort eating. But I'd also add to what the Minister has said - that it's very important that there's nothing in the tone of these discussions that can contribute to the kind of anxiety about weight and body image that we know has such a terrible effect, particularly on young women, but increasingly also on young men, and that, if it's not properly managed, can lead to eating disorders. The Minister's referred himself to the impact of obesity and weight issues on mental health. That is, of course, true for people who carry too much weight, but it can also go the other way. So, I'm seeking the Minister's assurance today that when we look at the language we use, we don't put ourselves in a position where we risk worsening that agenda.
Welsh: Mae'r cwestiwn cyntaf yr hoffwn i ei ofyn i'r Gweinidog yn ymwneud â chyflymdra'r gwaith hwn. Nawr, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn cymryd amser i'w wneud yn iawn, ond rwy'n siŵr y gwnaiff y Gweinidog gytuno â mi bod pob diwrnod o beidio â chymryd y camau sydd eu hangen ddiwrnod yn ormod. Felly, rwy'n ceisio sicrwydd gan y Gweinidog heddiw na chaiff amserlen mis Hydref lithro ac y bydd ef yn cymryd cyfrifoldeb personol am sicrhau hynny, o gofio pwysigrwydd y materion. Unwaith eto, o ran gwerthuso cynnydd y strategaeth pan fydd hi ar waith, byddwn yn dweud wrth y Gweinidog y bydd angen targedau penodol. Bydd angen targed cenedlaethol ar gyfer sut yr ydym ni'n mynd i leihau'r canrannau y mae'r Gweinidog wedi eu nodi'n gywir o'n cyd-ddinasyddion sy'n ordew neu dros bwysau. Ond hefyd bydd angen targedau penodol i sefydliadau penodol weithredu arnynt, oherwydd fel y dywedodd y Gweinidog yn gywir ei hun, does dim angen mwy o eiriau cynnes am y materion hyn ac rydym yn gwybod bod yr hyn sy'n cael ei fesur yn cael ei wneud. O ran pennawd amgylchedd iach y Gweinidog a'r awgrymiadau ar gyfer deddfwriaeth, tybed a fyddai'r Gweinidog yn rhoi ystyriaeth bellach i sut y gellid defnyddio'r system gynllunio i sicrhau, er enghraifft, nad oes gennym ni mwyach gymaint o siopau bwyd cyflym yn agos iawn i ysgolion. Rwyf ar ddeall nad oes gan awdurdodau lleol y gallu ar hyn o bryd i gyfyngu ar y rhain ar sail iechyd ac rwy'n credu y byddai llawer ohonom yn gryf o blaid cyfyngiad. Bydd y Gweinidog yn gwybod bod hyn yn arbennig o wir mewn cymunedau tlotach lle gall pobl ifanc ddewis prynu sglodion yn hytrach na thalu am ginio ysgol iachach, fel bod ganddyn nhw ychydig mwy o arian yn eu pocedi. O ran lleoliadau iachach, hoffwn i gael sicrwydd gan y Gweinidog, er bod llawer o bwyslais yma ar weithgarwch corfforol mewn ysgolion, y bydd yn ymwybodol o adroddiad y Pwyllgor Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Chwaraeon am weithgarwch corfforol. A wnaiff sicrhau - gan weithio gyda'r Gweinidog Addysg, sydd yma - y caiff hyn ei gynnwys yn y cwricwlwm newydd? Rwy'n arbennig o awyddus i'n gweld ni'n cymryd camau i sicrhau bod gan athrawon, yn enwedig mewn ysgolion cynradd, y sgiliau a'r hyder i gynnwys hyder corfforol a gweithgarwch corfforol yn yr hyn y maen nhw'n ei wneud gyda phlant mor ifanc â hynny. Hefyd, o ran lleoliadau iachach, rwy'n ceisio sicrwydd y Gweinidog y byddwn yn sicrhau bod hyn yn cynnwys colegau addysg bellach. Rydym yn gwybod bod gostyngiad mawr o ran gweithgarwch corfforol, yn enwedig ymhlith menywod a merched, rhwng 16 a 25 oed, ac mae'n ymddangos i mi y gallai sicrhau bod lleoliadau addysg bellach yn darparu cyfleoedd i bobl ifanc yn yr ystod oedran hwnnw fod yn bwysig iawn, iawn o ran helpu i ddatblygu a chynnal arferion iach, yn enwedig ar gyfer menywod a merched. Mae datganiad y Gweinidog yn tynnu sylw, yn briodol, at y cysylltiad rhwng lefelau gordewdra ac ardaloedd o amddifadedd uwch, ac rwy'n gobeithio y gwnaiff y Gweinidog ystyried y dylai'r strategaeth edrych ar y gallu i gael gafael ar fwyd iach. Byddwn i'n cynnig, Dirprwy Lywydd, nad oes llawer iawn o famau a thadau yng Nghymru sydd ddim yn gwybod bod afal yn well i'w plentyn na sglodion. Ond y gwir amdani yw bod tatws yn rhatach nag afalau. Felly, a wnaiff ystyried archwilio, wrth ddatblygu'r strategaeth, y gallu i gael gafael ar fwydydd iachach? Rwy'n meddwl yn benodol am gwmnïau bwyd cydweithredol. Rwyf wedi gweld rhywfaint o waith arloesol yn ardal Llanelli lle mae ffermwyr lleol yn dod ynghyd â chymunedau lleol - i nodi pwynt Darren Millar am yr angen am sgiliau coginio, wrth gwrs - ond yn defnyddio'r cynnyrch dros ben a fyddai fel arall yn cael ei daflu i'w ddarparu'n rhad iawn i gymunedau lleol. Dim ond dau bwynt byr iawn arall. O ran pobl iachach, rwy'n falch iawn o weld y Gweinidog yn cyfeirio at y 1000 Diwrnod Cyntaf. Bydd y Gweinidog, rwy'n siŵr, yn ymwybodol iawn o bwysigrwydd bwydo ar y fron i sicrhau iechyd cynnar plant a lleihau peryglon gordewdra. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn ein bod ni'n hyrwyddo hynny mewn modd cadarnhaol i fenywod, ond heb roi pwysau arnyn nhw ychwaith. Rwy'n credu y byddai'n rhan hanfodol o'r strategaeth hon i sicrhau bod cymorth ar gael i fenywod, yn y dyfodol - nid pwysau, oherwydd gwyddom nad yw hynny o gymorth - ond cymorth i fenywod, yn y dyfodol. Yn olaf, hoffwn fynd ar drywydd y pwynt a wnaed gan y Gweinidog ei hun am dôn y ffordd yr ydym yn trafod y materion hyn gyda'n cyd-ddinasyddion. Mae'r Gweinidog yn gywir iawn i ddweud, os yw pobl yn teimlo eu bod nhw'n cael eu barnu, na fyddant yn barod i gydweithredu, na wnant gymryd rhan - yn wir, mae'r rhai sydd mewn perygl uchel yn troi at fwyta am gysur. Ond byddwn i hefyd yn ychwanegu at yr hyn y mae'r Gweinidog wedi'i ddweud - ei bod hi'n bwysig iawn nad oes dim byd yn nhôn y trafodaethau hyn sy'n gallu cyfrannu at y math o bryder ynghylch pwysau a'r ddelwedd o'r corff yr ydym ni'n gwybod eu bod nhw'n cael effaith mor ofnadwy, yn enwedig ar fenywod ifanc, ond yn fwyfwy hefyd ar ddynion ifanc, ac, os na chaiff ei reoli'n briodol, sy'n gallu arwain at anhwylderau bwyta. Mae'r Gweinidog ei hun wedi cyfeirio at effaith materion pwysau a gordewdra ar iechyd meddwl. Mae hynny, wrth gwrs, yn wir am bobl sy'n cario gormod o bwysau, ond gall hefyd fynd y ffordd arall. Felly, rwy'n ceisio sicrwydd gan y Gweinidog heddiw, pan fyddwn ni'n edrych ar yr iaith i'w defnyddio, na fyddwn ni'n ein rhoi ein hunain mewn sefyllfa lle'r ydym ni mewn perygl o waethygu'r agenda honno.