techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, Llywydd, following the overnight news about Airbus, I wanted to be absolutely clear that the Welsh Government will do all we can to support the company and its workforce in these very difficult times. But the global nature of the current crisis in aviation means that local solutions will not be sufficient by themselves to ensure the future of this important strategic industry. And we continue to work with the UK Government to press them to provide targeted assistance for the aviation sector.
Welsh: Wel, Llywydd, yn dilyn y newyddion dros nos am Airbus, roeddwn i eisiau bod yn gwbl eglur y bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud popeth o fewn ein gallu i gynorthwyo'r cwmni a'i weithlu yn y cyfnod anodd iawn hwn. Ond mae natur fyd-eang yr argyfwng presennol yn y diwydiant hedfan yn golygu na fydd atebion lleol yn ddigon ynddynt eu hunain i sicrhau dyfodol y diwydiant strategol pwysig hwn. Ac rydym ni'n parhau i weithio gyda Llywodraeth y DU i bwyso arnyn nhw i ddarparu cymorth wedi'i dargedu ar gyfer y sector hedfan.
English: Thank you for that, First Minister, and I appreciate the continued support of the Welsh Government. But I must say I am absolutely furious and, frankly, upset. For months now, I have been telling the UK Government that they must intervene to support jobs in the aviation and aerospace sector, and, honestly, I've heard nothing back. This is an industry that had full order books. This is not the fault of the company nor its workforce. When the Governments needed ventilators a few months ago, this workforce stepped up to the plate and produced 10,000 ventilators. The UK Government has a - [ Inaudible.] First Minister, will you speak directly with Boris Johnson and tell him that he must act now?
Welsh: Diolch am hynna, Prif Weinidog, ac rwy'n gwerthfawrogi cymorth parhaus Llywodraeth Cymru. Ond mae'n rhaid i mi ddweud fy mod i'n gwbl gandryll ac, a bod yn onest, wedi fy siomi. Ers misoedd bellach, rwyf i wedi bod yn dweud wrth Lywodraeth y DU bod yn rhaid iddyn nhw ymyrryd i gefnogi swyddi yn y sector hedfan ac awyrofod, ac, yn onest, nid wyf i wedi clywed dim byd yn ôl. Mae hwn yn ddiwydiant a oedd â llyfrau archebion llawn. Nid bai'r cwmni na'i weithlu yw hyn. Pan roedd angen peiriannau anadlu ar y Llywodraethau ychydig fisoedd yn ôl, camodd y gweithlu hwn ymlaen a chynhyrchu 10,000 o beiriannau anadlu. Mae gan Lywodraeth y DU - [ Anghlywadwy.] Prif Weinidog, a wnewch chi siarad yn uniongyrchol â Boris Johnson a dweud wrtho bod yn rhaid iddo weithredu nawr?
English: Llywydd, I thank Jack Sargeant for that and for his long-standing commitment to Airbus and to its workforce. When I last visited there on 30 January, it was with Jack, and we were there to celebrate apprenticeship week. We met a fantastic group of very talented, very bright, very committed young people, looking to a successful future in an industry in which, at that point, had a very successful future in front of it. What we have to do, working together with the UK Government, is to find a way of helping this industry to bridge between the difficulties it faces today and the successful future that is still there for it, provided we can help it through the difficult couple of years ahead. And there are many actions that can be taken - things we will do to continue to support apprenticeships, to develop skills of the workforce, to invest in research and development, and then there is the part the UK Government has to play. Our colleague Ken Skates spoke yesterday with Ministers in the Department for Business, Energy and Industrial Strategy. He was talking to the Secretary of State at BEIS on Friday. This week of course I will talk to any Minister in the UK Government to press the case for the sort of sector-specific help that is now needed, as the French Government has done, as the German Government has done, to demonstrate that the world-leading aviation sector that we have in Wales and in the United Kingdom goes on being supported by Governments here at all levels.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Jack Sargeant am hynna ac am ei ymrwymiad hirsefydlog i Airbus ac i'w weithlu. Pan ymwelais yno ddiwethaf ar 30 Ionawr, yng nghwmni Jack oedd hynny, ac roeddem ni yno i ddathlu wythnos prentisiaethau. Cyfarfuom â grŵp gwych o bobl ifanc hynod ddawnus, hynod beniog a hynod ymroddgar, a oedd yn edrych ar ddyfodol llwyddiannus mewn diwydiant a oedd â dyfodol llwyddiannus iawn o'i flaen bryd hynny. Yr hyn y mae'n rhaid i ni ei wneud, gan weithio gyda Llywodraeth y DU, yw dod o hyd i ffordd o helpu'r diwydiant hwn i bontio rhwng yr anawsterau y mae'n eu hwynebu heddiw a'r dyfodol llwyddiannus sy'n dal yno iddo, ar yr amod y gallwn ni ei helpu drwy'r blynyddoedd anodd sydd i ddod. Ac mae llawer o gamau y gellir eu cymryd - pethau y byddwn ni'n eu gwneud i barhau i gefnogi prentisiaethau, i ddatblygu sgiliau'r gweithlu, i fuddsoddi mewn ymchwil a datblygu, ac yna mae'r rhan sydd gan Lywodraeth y DU i'w chwarae. Siaradodd ein cydweithiwr Ken Skates ddoe â Gweinidogion yn yr Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol. Roedd yn siarad â'r Ysgrifennydd Gwladol yn yr Adran ddydd Gwener. Yr wythnos hon, wrth gwrs, byddaf yn siarad ag unrhyw Weinidog yn Llywodraeth y DU i ddadlau'r achos dros y math o gymorth penodol i'r sector sydd ei angen nawr, fel y mae Llywodraeth Ffrainc wedi'i wneud, fel y mae Llywodraeth yr Almaen wedi'i wneud, i ddangos bod y sector hedfan blaenllaw yn y byd sydd gennym ni yng Nghymru ac yn y Deyrnas Unedig yn parhau i gael ei gefnogi gan Lywodraethau yma ar bob lefel.
English: I've unmuted. Thank you. I received a briefing, alongside Welsh Conservative MPs in north-east Wales, from Airbus last night. We note that tomorrow, when the announcements are likely to have detail added to them - we hope that it is going to be dealt with without compulsory redundancies. But I hope to touch on that later in a topical question. On 9 April Airbus announced it was cutting production because of new rules on distancing and said that it was reducing temporary production and support labour supplied by Guidant Global. On 28 April Guidant Global furloughed their almost 500 workforce at Airbus and served them with a risk-of-redundancy notice. And yesterday Airbus announced that the job losses were in addition to reductions of more than 700 temps and subcontractors at UK commercial sites. But in addition to the work the Welsh Government will be doing directly, and with the UK Government, for Airbus, what support have you been providing, or what will you be providing, for those Guidant Global employees?
Welsh: Rwyf i wedi dad-dawelu. Diolch. Cefais fy mriffio, ynghyd ag ASau Ceidwadwyr Cymru yn y gogledd-ddwyrain, gan Airbus neithiwr. Rydym ni'n nodi yfory, pan fydd y cyhoeddiadau yn debygol o gael manylion wedi'u hychwanegu atyn nhw - rydym ni'n gobeithio y bydd y mater yn cael ei drin heb ddiswyddiadau gorfodol. Ond rwy'n gobeithio sôn am hynny yn nes ymlaen mewn cwestiwn amserol. Cyhoeddodd Airbus ar 9 Ebrill ei fod yn torri cynhyrchiant oherwydd rheolau newydd ar gadw pellter a dywedodd ei fod yn lleihau cynhyrchiant dros dro ac yn cefnogi llafur wedi'i gyflenwi gan Guidant Global. Ar 28 Ebrill, rhoddodd Guidant Global ei weithlu o bron i 500 yn Airbus ar ffyrlo gan gyflwyno hysbysiad perygl diswyddiad iddyn nhw. A ddoe cyhoeddodd Airbus bod y colledion swyddi yn ychwanegol at ostyngiadau o fwy na 700 o weithwyr dros dro ac isgontractwyr mewn safleoedd masnachol yn y DU. Ond yn ogystal â'r gwaith y bydd Llywodraeth Cymru yn ei wneud yn uniongyrchol, a chyda Llywodraeth y DU, ar gyfer Airbus, pa gymorth ydych chi wedi bod yn ei ddarparu, neu beth fyddwch chi'n ei ddarparu, i'r gweithwyr Guidant Global hynny?
English: Well, Llywydd, the Member makes an important point that the difficulties in the aviation sector go beyond Airbus, go beyond the direct employees of Airbus, but go into the supply chain as well - 150 firms, we think, with 1,500 additional jobs that rely on Airbus as part of their business futures. So, the response that the Welsh Government will make, including bringing together in a submit all those local players and Welsh national players who have a part to play in responding to the difficulties that Airbus itself faces and the knock-on effects that that has for others in the supply chain more broadly, will be a way in which we will look to design together the sort of response that supports this sector, because it has a successful future. We need to get it through the next couple of years, and we need to do that without losing really experienced and very skilled people who this company will need again when order books pick up and the global economy recovers. Our efforts will be very much directed at that impact in the round that we will see across the economy of north-east Wales.
Welsh: Wel, Llywydd, mae'r Aelod yn gwneud pwynt pwysig bod yr anawsterau yn y sector hedfan yn mynd y tu hwnt i Airbus, yn mynd y tu hwnt i gyflogeion uniongyrchol Airbus, ond yn mynd i mewn i'r gadwyn gyflenwi hefyd - 150 o gwmnïau, rydym ni'n credu, gyda 1,500 o swyddi ychwanegol sy'n dibynnu ar Airbus yn rhan o'u dyfodol busnes. Felly, bydd yr ymateb y bydd Llywodraeth Cymru yn ei wneud, gan gynnwys dod â'r holl chwaraewyr lleol hynny ynghyd mewn cyflwyniad, a chwaraewyr cenedlaethol yng Nghymru sydd â rhan i'w chwarae wrth ymateb i'r anawsterau y mae Airbus ei hun yn eu hwynebu a'r sgil-effeithiau y mae hynny'n eu cael i eraill yn y gadwyn gyflenwi yn fwy cyffredinol, yn ffordd y byddwn ni'n ystyried llunio gyda'n gilydd y math o ymateb sy'n cefnogi'r sector hwn, oherwydd mae ganddo ddyfodol llwyddiannus. Mae angen i ni ei helpu drwy'r ddwy flynedd nesaf, ac mae angen i ni wneud hynny heb golli pobl brofiadol a medrus iawn y bydd y cwmni hwn eu hangen eto pan fydd llyfrau archebion yn ail-lenwi a'r economi fyd-eang yn gwella. Bydd ein hymdrechion eu cael eu cyfeirio'n bendant at yr effaith gyffredinol honno y byddwn ni'n ei gweld ar draws economi'r gogledd-ddwyrain.
English: I thank the First Minister for his answers, and I'm sure that we're all thinking of the staff members and their families who are living through this very uncertain time. I fully understand, of course, the points the First Minister makes about the vital role of the UK Government, but we may find ourselves in a situation where there will be some Airbus jobs that will be lost, and, obviously, our priority must be ensuring minimising the number of those jobs that are lost here in Wales. So, to a certain extent, there's an element of competition there. I wonder - . The First Minister mentions the summit, and that is obviously very welcome. I wonder what discussions the Welsh Government has had or will have with Airbus about what steps we might be able to take to give the Welsh workforce the best possible advantage. Are there, for example, things that need to be done in the field of infrastructure, whether that be digital infrastructure, practical infrastructure, that could be offered as not an immediate solution, but as a short-term solution to make it more attractive for Airbus to stay here and keep the work here if there is some inevitable loss - not that we would wish, of course, any workers to lose their jobs anywhere?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am ei atebion, ac rwy'n siŵr ein bod ni i gyd yn meddwl am yr aelodau staff a'u teuluoedd sy'n byw drwy'r cyfnod ansicr iawn hwn. Rwy'n deall yn iawn, wrth gwrs, y pwyntiau y mae'r Prif Weinidog yn eu gwneud am swyddogaeth hanfodol Llywodraeth y DU, ond efallai y byddwn ni'n canfod ein hunain mewn sefyllfa lle bydd rhai swyddi Airbus yn cael eu colli, ac, yn amlwg, mae'n rhaid mai ein blaenoriaeth yw sicrhau bod nifer y swyddi sy'n cael eu colli yma yng Nghymru cyn lleied a phosibl. Felly, i ryw raddau, ceir elfen o gystadleuaeth yn y fan yna. Tybed - . Mae'r Prif Weinidog yn sôn am yr uwchgynhadledd, ac mae honno i'w chroesawu'n fawr, yn amlwg. Tybed pa drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru wedi'u cael neu y byddan nhw'n eu cael gydag Airbus ynghylch y camau y gallem ni eu cymryd i roi'r fantais orau bosibl i weithlu Cymru. A oes, er enghraifft, pethau y mae angen eu gwneud ym maes seilwaith, boed hynny'n seilwaith digidol, yn seilwaith ymarferol, y gellid ei gynnig nid fel ateb ar unwaith, ond fel ateb byrdymor i'w gwneud yn fwy deniadol i Airbus aros yma a chadw'r gwaith yma os oes rhywfaint o golled anochel - nid y byddem ni'n dymuno, wrth gwrs, i unrhyw weithwyr golli eu swyddi yn unman?
English: Well, I thank Helen Mary Jones for that. She's absolutely right: our thoughts today must be focused on those people whose futures are now so uncertain. I had a meeting at 10 o'clock this morning with Unite the union, who represents the bulk of workers at Broughton. There were members of Broughton staff involved in that call, and it's a very sober and shocked atmosphere at the plant this morning. Helen Mary Jones is right, as well, that the plant at Broughton has always had to compete with other Airbus sites elsewhere in Europe. It's because of the joint working with the trade union that the management there will tell you that it is at the leading edge of production, of efficiency, of health and safety - all the things that the company values, Broughton has been at a leading edge. That's partly because of the help they've had from the Welsh Government and others. Our investment in the advanced manufacturing research centre was absolutely designed to give Broughton an edge in attracting the wing of the future research to north Wales, and we will go on doing that. If there are things that we can do that will help Broughton persuade Airbus globally to bring more work to north Wales, where they have this dedicated, skilled and very committed workforce, then, of course, we will do that, as we have in the past, and will intensify whatever efforts we can to assist them in that way.
Welsh: Wel, diolchaf i Helen Mary Jones am hynna. Mae yn llygad ei lle: mae'n rhaid i'n meddyliau ni heddiw ganolbwyntio ar y bobl hynny y mae eu dyfodol mor ansicr erbyn hyn. Cefais gyfarfod am 10 o'r gloch y bore yma gydag undeb Unite, sy'n cynrychioli'r rhan fwyaf o'r gweithwyr ym Mrychdyn. Roedd aelodau o staff Brychdyn yn rhan o'r alwad honno, ac mae'r awyrgylch yn ddifrifol a syfrdan iawn yn y gwaith y bore yma. Mae Helen Mary Jones yn iawn, hefyd, y bu'n rhaid i'r gwaith ym Mrychdyn gystadlu erioed â safleoedd Airbus eraill mewn rhannau eraill o Ewrop. Oherwydd y cydweithio gyda'r undeb llafur y bydd y rheolwyr yno yn dweud wrthych chi ei fod ar flaen y gad o ran cynhyrchu, effeithlonrwydd, iechyd a diogelwch - yr holl bethau y mae'r cwmni yn eu gwerthfawrogi, mae Brychdyn wedi bod ar flaen y gad. Mae hynny'n rhannol oherwydd y cymorth y maen nhw wedi ei gael gan Lywodraeth Cymru ac eraill. Cynlluniwyd ein buddsoddiad yn y ganolfan ymchwil gweithgynhyrchu uwch yn llwyr i roi mantais i Frychdyn o ran denu adain yr ymchwil yn y dyfodol i ogledd Cymru, a byddwn yn parhau i wneud hynny. Os oes pethau y gallwn ni eu gwneud a fydd yn helpu Brychdyn i berswadio Airbus yn fyd-eang i ddod â mwy o waith i ogledd Cymru, lle mae ganddyn nhw'r gweithlu ymroddgar, medrus ac ymroddedig iawn hwn, yna, wrth gwrs, byddwn yn gwneud hynny, fel yr ydym ni wedi ei wneud yn y gorffennol, a byddwn yn dwysáu pa ymdrechion bynnag y gallwn i'w cynorthwyo yn y modd hwnnw.
English: Questions now from the party leaders. Leader of Plaid Cymru, Adam Price.
Welsh: Cwestiynau nawr gan arweinwyr y pleidiau. Arweinydd Plaid Cymru, Adam Price.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, this week, we've seen some encouraging news from Scotland, with the number of confirmed COVID-19 deaths there falling to three in total over the last five days, and Professor Devi Sridhar predicting that Scotland could be practically COVID-free in terms of non-imported cases by the end of the summer. In England, by way of contrast, it's been reported that the chief medical officer there expects to see the level of new daily infections remaining at the current level of around 3,000 a day for the foreseeable future. First Minister, do you think that a COVID-free Wales, in the terms described, is a realistic aspiration in the near term, and is aiming for zero, in a sense, the surest way of avoiding a second spike?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, yr wythnos hon, rydym ni wedi gweld rhywfaint o newyddion calonogol o'r Alban, wrth i nifer y marwolaethau COVID-19 a gadarnhawyd yno ostwng i gyfanswm o dri dros y pum diwrnod diwethaf, a'r athro Devi Sridhar yn rhagweld y gallai'r Alban fod fwy neu lai'n rhydd o COVID o ran achosion nad ydynt yn cael eu mewnforio erbyn diwedd yr haf. Yn Lloegr, mewn cyferbyniad, adroddwyd bod y prif swyddog meddygol yno yn disgwyl gweld lefel yr heintiau dyddiol newydd yn aros ar y lefel bresennol o tua 3,000 y dydd am y dyfodol rhagweladwy. Prif Weinidog, a ydych chi'n credu bod Cymru rhydd o COVID, yn y termau a ddisgrifiwyd, yn ddyhead realistig yn y tymor agos, ac sydd â'r nod o sero, mewn ffordd, yw'r ffordd fwyaf sicr o osgoi ail gyfres o achosion?
English: Well, I'm pleased to say in response to Adam Price that many of the key indicators in Wales continue to head in the right direction as well, with death numbers falling, with hospital admissions falling, with numbers of patients in critical care falling again in the last week for which we have complete figures. In one sense, aiming for a COVID-free Wales is of course what we would want to do, but I want to be realistic with people as well: we have a long and porous border; that it is difficult to regard Wales as an island for these purposes, and that our ability to make Wales COVID-free very much depends upon the efforts that are made across the United Kingdom in the same direction. We have heard - I know he has heard - stark warnings from the chief medical officer that, in the autumn, when the cold and the damp return, the conditions in which COVID may thrive will be with us again. So, while aiming to have COVID at the lowest possible level that we can in Wales, we shouldn't think that that means that we're out of the woods and that there aren't other dangers in front of us in the rest of this calendar year.
Welsh: Wel, rwy'n falch o ddweud mewn ymateb i Adam Price bod llawer o'r dangosyddion allweddol yng Nghymru yn parhau i fod ar y trywydd iawn hefyd, gyda niferoedd y marwolaethau yn gostwng, derbyniadau i ysbytai yn gostwng, nifer y cleifion mewn gofal critigol yn gostwng eto yn ystod yr wythnos ddiwethaf y mae gennym ni ffigurau cyflawn ar ei chyfer. Mewn un ystyr, y nod o Gymru rhydd o COVID yw'r hyn y byddem ni eisiau ei wneud wrth gwrs, ond rwyf i eisiau bod yn realistig gyda phobl hefyd: mae gennym ni ffin hir ac agored; ei bod hi'n anodd ystyried Cymru fel ynys at y dibenion hyn, a bod ein gallu i sicrhau bod Cymru yn rhydd o COVID yn dibynnu i raddau helaeth ar yr ymdrechion sy'n cael eu gwneud ledled y Deyrnas Unedig i'r un cyfeiriad. Rydym ni wedi clywed - gwn ei fod ef wedi clywed - rhybuddion difrifol gan y prif swyddog meddygol y bydd yr amodau y gallai COVID ffynnu ynddyn nhw gyda ni eto yn yr hydref, pan fydd yr oerfel a'r lleithder yn dychwelyd. Felly, er mai ein nod yw cael COVID ar y lefel isaf bosibl y gallwn ni yng Nghymru, ni ddylem feddwl bod hynny'n golygu ein bod ni heibio'r gwaethaf ac nad oes peryglon eraill o'n blaenau ni yn ystod gweddill y flwyddyn galendr hon.
English: Many countries have successfully suppressed the virus to near-zero new cases. New Zealand is regarded as the world leader, but it's not alone. Greece, Slovenia, Austria, Norway have also suppressed the virus to the extent that restrictions there are now limited and new cases rare, and, like Wales, those countries are not islands either. I take the First Minister's point, but would he like to see an elimination strategy adopted across the whole of the UK, and will he ask the technical advisory cell to look at the experience specifically of those countries that have adopted an elimination strategy to see whether that could be adopted in full or in part in Wales?
Welsh: Mae llawer o wledydd wedi llwyddo i atal y feirws i nifer agos at sero o achosion newydd. Ystyrir Seland Newydd yn arweinydd byd-eang, ond nid yw ar ei phen ei hun. Mae Gwlad Groeg, Slofenia, Awstria, Norwy hefyd wedi atal y feirws i'r graddau bod y cyfyngiadau yno yn gyfyngedig erbyn hyn ac achosion newydd yn brin, ac, fel Cymru, nid yw'r gwledydd hynny yn ynysoedd ychwaith. Rwy'n derbyn pwynt y Prif Weinidog, ond a hoffai ef weld strategaeth ddileu yn cael ei mabwysiadu ar draws y DU gyfan, ac a wnaiff ef ofyn i'r gell cynghori technegol edrych yn benodol ar brofiad y gwledydd hynny sydd wedi mabwysiadu strategaeth ddileu i weld a ellid mabwysiadu hynny'n llawn neu'n rhannol yng Nghymru?
English: I'm very happy to ask the technical advisory group for their views on that. We already do get advice from them that draws on experience elsewhere in the world. When I was able to make an announcement on Monday about extended households here in Wales, it was very much informed by the New Zealand experience and things we have learnt from them. I think Adam Price points to some very interesting examples when he points, for example, to Norway and to Greece as places that have borders with other countries where the experience has been different, and, in that sense, if there are things that we can learn from them that will help us on the journey to bear down on coronavirus to the maximum possible extent, I would be very keen that we learn those lessons here in Wales and I'm very happy that we deploy the assistance we get through the technical advisory group to give us whatever lessons they think can be learned from experiences in those places, and then to apply it to be of assistance to us here in Wales.
Welsh: Rwy'n hapus iawn i ofyn i'r grŵp cynghori technegol am eu barn ar hynny. Rydym ni eisoes yn cael cyngor ganddyn nhw sy'n manteisio ar brofiad mewn mannau eraill yn y byd. Pan oeddwn i'n gallu gwneud cyhoeddiad ddydd Llun ar aelwydydd estynedig yma yng Nghymru, fe wnaeth profiad Seland Newydd a'r pethau yr ydym ni wedi eu dysgu ganddyn nhw yn sicr gyfrannu at hynny. Rwy'n credu bod Adam Price yn cyfeirio at rai enghreifftiau diddorol iawn pan ei fod yn cyfeirio, er enghraifft, at Norwy a Gwlad Groeg fel lleoedd sydd â ffiniau â gwledydd eraill lle bu'r profiad yn wahanol, ac, yn yr ystyr hwnnw, os oes pethau y gallwn ni eu dysgu ganddyn nhw a fydd yn ein helpu ar y siwrnai i gyfyngu'r coronafeirws i'r graddau mwyaf posibl, byddwn yn awyddus iawn ein bod ni'n dysgu'r gwersi hynny yma yng Nghymru ac rwy'n hapus iawn ein bod ni'n defnyddio'r cymorth yr ydym ni'n ei gael drwy'r grŵp cynghori technegol i roi pa wersi bynnag i ni y maen nhw'n credu y gellir eu dysgu o brofiadau yn y lleoedd hynny, ac yna eu defnyddio i fod o gymorth i ni yma yng Nghymru.