techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I welcome the statement from the Minister today and the actions set out to tackle the current unacceptable level of violence against women, domestic abuse and sexual violence, which is scarring our society here in Wales. The latest statistics, as the Minister mentioned, show clearly that we need to do more to tackle the situations that lead to these types of violence at root, and that we need to create a step change in social attitudes in order to eliminate behaviours that cause trauma, that cause suffering, that cause psychological and physical harm and that, in too many cases, kill. Up to the last financial year, according to a recent report by Welsh Women's Aid, the waiting list for people who needed support services as a result of sexual violence was over 300, and nearly 700 people were unable to gain access to refuge. The difficulties in terms of accessing support were compounded during the pandemic as survivors were left feeling alone due to the limited means available of accessing support and accessing services. And it was a particularly difficult time for survivors who are members of groups of already disadvantaged people in our society, for example people with disabilities. The quote contained in the report by Welsh Women's Aid is worth recounting, I think, so that we can all hear what it is like to find yourself in that situation:
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'r datganiad gan y Gweinidog heddiw a'r camau sydd wedi eu hamlinellu i fynd i'r afael â'r lefel annerbyniol bresennol o drais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol sydd yn creithio ein cymdeithas yma yng Nghymru. Mae'r ystadegau diweddaraf, fel mae'r Gweinidog wedi sôn, yn dangos yn glir fod angen gwneud mwy i fynd i'r afael â'r sefyllfa sy'n arwain at y mathau yma o drais wrth eu gwraidd, a bod angen creu newid sylweddol o ran agweddau cymdeithasol er mwyn gwaredu ar ymddygiad sy'n creu trawma, sy'n creu dioddefaint, sy'n creu niwed seicolegol a chorfforol ac, mewn gormod o achosion, yn lladd. Hyd at y flwyddyn ariannol ddiwethaf, yn ôl adroddiad diweddar gan Gymorth i Ferched Cymru, roedd y rhestr aros ar gyfer pobl oedd angen gwasanaethau cefnogi yn sgil trais rhywiol dros 300, a bron i 700 yn methu â chael mynediad at loches. Cafodd yr anawsterau, wrth gwrs, o ran cael gafael ar gymorth eu dwysáu yn ystod y pandemig, wrth i oroeswyr gael eu gadael yn teimlo fel eu bod nhw ar eu pennau eu hunain yn sgil y modd cyfyngedig oedd ar gael o gyrchu cymorth a mynediad at wasanaethau. A bu'n gyfnod arbennig o anodd i oroeswyr sy'n perthyn i grwpiau o bobl sy'n barod dan anfantais yn ein cymdeithas, fel, er enghraifft, pobl ag anableddau. Mae'r dyfyniad sydd wedi ei gynnwys yn yr adroddiad Cymorth i Ferched yn werth ei adrodd yn uchel dwi'n meddwl, inni i gyd gael clywed sut beth yw canfod eich hun yn y sefyllfa yna:
English: 'I couldn't phone services, friends or families and certainly couldn't risk accessing any help because everything was being monitored. Being deaf had its own issues but I am aware that accessing services wouldn't have been able to meet my needs if I had managed to make a call, I wouldn't have been able to hear the response.'
Welsh: 'Doeddwn i ddim yn gallu ffonio gwasanaethau, ffrindiau na theuluoedd ac yn sicr ni allwn fentro cael unrhyw gymorth oherwydd bod popeth yn cael ei fonitro. Roedd bod yn fyddar yn â'i broblemau ei hun ond rwy'n ymwybodol na fyddai cael gafael ar wasanaethau wedi gallu diwallu fy anghenion pe byddwn i wedi llwyddo i wneud galwad, ni fyddwn wedi gallu clywed yr ymateb.'
English: Such experiences are a symptom, I think, of the current deficiencies in the strategy and the way in which services are funded.
Welsh: Mae profiadau fel hyn yn symptom, dwi'n credu, o'r diffygion presennol yn y strategaeth a'r modd y mae gwasanaethau yn cael eu hariannu.
English: I had a meeting yesterday with South Wales Police, and they reported a massive increase in domestic violence as well as a significant number in the increase of murders. Obviously, the numbers, numerically, for murders are very small, but still it's symptomatic of some of the stresses that have been caused by the lockdown and everything that's gone with it, particularly the economic consequences of it all. And I was just reflecting on what we need to do to respond - all of us. Because the police can't be everywhere all of the time. If we see it, we say it and it's sorted, as they say endlessly on the trains in relation to terrorism. But we all have an obligation. If we see something we don't think is right, where somebody is being abused, particularly if it's a child, we surely need to tell somebody - not try and sort it ourselves, but tell people who are authorised to sort these things out. Because otherwise we will always go on to this vicious cycle of violence, because the children who witness domestic violence, I'm sure you would agree, Minister, after your longstanding -
Welsh: Cefais gyfarfod ddoe gyda Heddlu De Cymru, a nodwyd cynnydd enfawr mewn trais yn y cartref yn ogystal â chynnydd sylweddol mewn llofruddiaethau. Yn amlwg, mae'r niferoedd, o ran rhif, ar gyfer llofruddiaethau yn fach iawn, ond mae'n dal i fod yn symptomatig o'r straen a achoswyd gan y cyfyngiadau symud a phopeth yn eu sgil, yn enwedig canlyniadau economaidd y cyfan. Ac roeddwn yn myfyrio ar yr hyn y mae angen i ni ei wneud i ymateb - pob un ohonom. Oherwydd ni all yr heddlu fod ym mhobman drwy'r amser. Os gwelwn ni hynny, dywedwn ni hynny ac mae wedi'i ddatrys, fel y dywedan nhw yn ddiddiwedd ar y trenau mewn cysylltiad â therfysgaeth. Ond mae gan bob un ohonom rwymedigaeth. Os gwelwn rywbeth sydd o'i le yn ein tyb ni, pan fo rhywun yn cael ei gam-drin, yn enwedig os yw'n blentyn, mae'n rhaid i ni ddweud wrth rywun siawns - peidio â cheisio ei ddatrys ein hunain, ond dweud wrth bobl sydd wedi'u hawdurdodi i ddatrys y pethau hyn. Oherwydd fel arall, byddwn bob amser yn mynd i mewn i'r cylch dieflig hwn o drais, oherwydd y plant sy'n dyst i drais yn y cartref, rwy'n siŵr y byddech yn cytuno, Gweinidog, ar ôl eich anogaeth -
English: - encouragement in all this, are the ones who either go on to being victims themselves or being perpetrators. And we have to put a stop to this revolving door. So, I hope - . I look forward to the report on Everyone's Invited by Estyn, because I'm sure that will give us some important markers for what we need to do to change.
Welsh: - hirsedydlog yn hyn i gyd, yw'r rhai sydd naill ai'n mynd ymlaen i fod yn ddioddefwyr eu hunain neu'n gyflawnwyr. Ac mae'n rhaid i ni roi terfyn ar y drws troi hwn. Felly, gobeithio - . Rwy'n edrych ymlaen at yr adroddiad ar Everyone's Invited gan Estyn, oherwydd yr wyf yn siŵr y bydd hwnnw'n rhoi rhai marcwyr pwysig i ni o ran yr hyn y mae angen i ni ei wneud i newid.
English: [ Inaudible.] - in the education Bill, but now is the time for that detail, please, and what moneys will follow to ensure that these ambitions are reached. Thank you.
Welsh: [ Anghlywadwy.] - yn y Bil addysg, ond nawr yw'r amser ar gyfer y manylion hynny, os gwelwch yn dda, a pha arian a fydd yn dilyn i sicrhau y cyrhaeddir yr uchelgeisiau hyn. Diolch.
English: I want to thank the Welsh Government for their continued work on this strategy, and also the Minister for ensuring that the onus of violence against women does not fall on women to modify their behaviour. For too long in our history the narrative has focused on the actions of the victim and not enough on how we put an end to violence against women, because there are no victims without perpetrators. It is positive to see that, in many local authorities across Wales, work is already taking place to address the issue of violence against women. In my own constituency of Bridgend, Bridgend County Borough Council has introduced a groundbreaking perpetrator scheme. Within the scheme, effort is put in to safeguarding victims and also rehabilitating perpetrators to end any future cycles of abuse. And with the recent cases of spiking in the night-time economy, we cannot let the narrative shift from the root cause of the problem. We must start by changing the culture that has allowed attacks such as these to occur so frequently. So I just wanted to end by asking the Minister, I suppose, how much you are aware of the perpetrator schemes and how they're spreading across Wales, and your support for those. And also I would like to recognise, as you said, the many survivors who have contributed to this scheme. They have been incredibly brave and selfless in sharing their stories so that they can protect and save lives.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Lywodraeth Cymru am ei gwaith parhaus ar y strategaeth hon, a hefyd i'r Gweinidog am sicrhau nad yw merched yn gorfod ysgwyddo'r cyfrifoldeb am drais yn erbyn menywod drwy orfod addasu eu hymddygiad. Ers gormod o amser yn ein hanes, mae'r naratif wedi canolbwyntio ar weithredoedd y dioddefwr a dim digon ar sut yr ydym yn rhoi terfyn ar drais yn erbyn menywod, oherwydd nid oes dioddefwyr heb gyflawnwyr. Mae'n gadarnhaol gweld bod gwaith eisoes yn cael ei wneud mewn llawer o awdurdodau lleol ledled Cymru i fynd i'r afael â thrais yn erbyn menywod. Yn fy etholaeth i ym Mhen-y-bont ar Ogwr, mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr wedi cyflwyno cynllun cyflawnwyr arloesol. O fewn y cynllun, gwneir ymdrech i ddiogelu dioddefwyr a hefyd adsefydlu cyflawnwyr i ddod ag unrhyw gylchoedd cam-drin i ben yn y dyfodol. A gyda'r achosion diweddar o gynnydd sydyn yn yr economi nos, ni allwn adael i'r naratif symud o wraidd y broblem. Mae'n rhaid i ni ddechrau drwy newid y diwylliant sydd wedi caniatáu i ymosodiadau fel y rhain ddigwydd mor aml. Felly, roeddwn am orffen drwy ofyn i'r Gweinidog, mae'n debyg, faint yr ydych yn ymwybodol o'r cynlluniau cyflawnwyr a sut y maen nhw'n lledaenu ar draws Cymru, a'ch cefnogaeth i'r rheini. A hefyd hoffwn gydnabod, fel y dywedoch chi, y nifer fawr o oroeswyr sydd wedi cyfrannu at y cynllun hwn. Maen nhw wedi bod yn hynod ddewr ac anhunanol wrth rannu eu straeon fel y gallan nhw ddiogelu ac achub bywydau.
English: Thank you very much to Sarah Murphy, and also thank you for drawing attention to the very good practice in Bridgend with the perpetrator scheme. Just recognising the importance of - I mean, it's a statutory duty for local authorities to be delivering, five years on from the legislation coming into force, but working in partnership and to recognise that this is something fundamental in terms of how we address this. I will take the opportunity just to respond not in answer to Sarah Murphy, but to a question that was raised with me earlier on as well by Sioned Williams. We're very disappointed about the Law Commission's report on hate crime today, the fact that they haven't recommended that sex or gender be added as a protected characteristic in terms of our call for misogyny to be recognised. I'm very disappointed about other decisions not to add age as a protected characteristic in hate crime laws, and include also people who are homeless, sex workers or alternative sub-cultures. So, we realise we've got to make our representations to the UK Government, but I'd like to assure Sarah Murphy that we are working very closely with non-devolved partners in police, as is Bridgend council, and thank the local authority for taking the initiative and being ahead in terms of what we want to achieve in the strategy.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i Sarah Murphy, a diolch i chi hefyd am dynnu sylw at yr arfer da iawn ym Mhen-y-bont ar Ogwr gyda'r cynllun cyflawnwyr. Gan gydnabod pwysigrwydd - hynny yw, mae'n ddyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i gyflawni, bum mlynedd ar ôl i'r ddeddfwriaeth ddod i rym, ond gweithio mewn partneriaeth a chydnabod bod hyn yn rhywbeth sylfaenol o ran sut yr ydym yn mynd i'r afael â hyn. Fe fanteisiaf ar y cyfle i ymateb, nid i Sarah Murphy, ond i gwestiwn a godwyd gyda mi yn gynharach hefyd gan Sioned Williams. Rydym yn siomedig iawn ynghylch adroddiad Comisiwn y Gyfraith ar droseddau casineb heddiw, y ffaith nad ydyn nhw wedi argymell y dylid ychwanegu rhyw neu rywedd fel nodwedd warchodedig o ran ein galwad am gydnabod casineb at ferched. Rwy'n siomedig iawn am benderfyniadau eraill i beidio ag ychwanegu oedran fel nodwedd warchodedig mewn cyfreithiau troseddau casineb, a chynnwys hefyd bobl sy'n ddigartref, gweithwyr rhyw neu is-ddiwylliannau eraill. Felly, rydym yn sylweddoli bod yn rhaid i ni gyflwyno ein sylwadau i Lywodraeth y DU, ond hoffwn sicrhau Sarah Murphy ein bod yn gweithio'n agos iawn gyda phartneriaid nad ydyn nhw wedi'u datganoli yn yr heddlu, fel y mae cyngor Pen-y-bont ar Ogwr, a diolch i'r awdurdod lleol am gymryd y cam a bod ar y blaen o ran yr hyn yr ydym eisiau ei gyflawni yn y strategaeth.
English: It's sad to hear those statistics today in terms of domestic violence. I visited the police sergeant responsible for Dwyfor Meirionnydd recently, and he said that over the last year or two, the number of cases of domestic violence has increased incredibly. What saddened me even more was a visit with the Wales Air Ambulance last Friday in Dinas Dinlle, and they said that their calls have now increased significantly, and they were going out because of domestic violence. It demonstrates the challenge facing us, so thank you very much for your statement. I want to focus on one particular point. In objective six in your written statement, you say: 'Provide victims with equal access to appropriately resourced high quality needs led, strength based, gender responsive services across Wales.' Will you expand on what exactly you mean by 'equal access'? I've noted in the past, in a conversation with you here in the Chamber, the fact that there is only one sexual assault referral centre in north Wales, which is in Colwyn Bay, and we need to see more of these. So, what exactly does providing 'equal access' to all victims mean, and will you ensure that rural communities don't miss out? Thank you.
Welsh: Mae'n drist clywed yr ystadegau yna heddiw o ran trais yn y cartref. Roeddwn i'n ymweld â'r heddlu a oedd yn gyfrifol, y sarjant a oedd yn gyfrifol, am Ddwyfor Meirionnydd yn ddiweddar, ac yntau'n dweud, dros y flwyddyn neu ddwy ddiwethaf, mae niferoedd yr achosion trais yn y cartref wedi cynyddu yn aruthrol. Beth oedd yn fy nhristáu i yn fwy, hyd yn oed, oedd ymweliad ag Ambiwlans Awyr Cymru ddydd Gwener diwethaf yn Ninas Dinlle, a hwythau'n dweud bod eu galwadau nhw'n bellach wedi cynyddu yn sylweddol, yn mynd allan oherwydd trais yn y cartref. Mae'n dangos lefel yr her sydd o'n blaenau ni, felly diolch yn fawr iawn i chi am eich cyflwyniad. Dwi jest eisiau canolbwyntio ar un pwynt yn benodol, sef amcan 6 sydd yn eich cyhoeddiad ysgrifenedig. Rydych chi'n sôn am: 'Rhoi mynediad cyfartal i ddioddefwyr at wasanaethaua'r rheini'n wasanaethau holistaidd o ansawdd uchel y darperir adnoddau priodol ar eu cyfer, sy'n seiliedig ar gryfderau' ac sy'n ymatebol ledled Cymru. A wnewch chi, os gwelwch yn dda, ymhelaethu ar beth yn union rydych chi'n ei olygu wrth 'fynediad cyfartal'? Dwi wedi nodi o'r blaen mewn sgwrs efo chi yma yn y Siambr y ffaith mai dim ond un canolfan atgyfeirio ymosodiadau rhywiol sydd gennym ni yng ngogledd Cymru, ym Mae Colwyn, a bod angen gweld mwy o'r rhain, er enghraifft. Beth yn union mae 'rhoi mynediad cyfartal' i bob dioddefwr yn ei olygu, ac a wnewch chi sicrhau bod cymunedau gwledig ddim yn colli allan? Diolch yn fawr iawn.
English: I thank the Member very much for those questions, searching questions. It is going to be, in this strategy, as you know, we are extending the remit of the strategy to include not just violence in the home, but violence in the street, in the workplace, and to look a lot more fully at sexual violence and sexual violence services, and to ensure that, when we say 'equal access', it comes back to that question from your colleague about sustainable commissioning and making sure that we have an all-Wales approach. So that's about standards that are going to be set in terms of that sustainable commissioning and the delivery of services, and making sure that we have effective strategic planning and a national framework of standards that can enhance and work towards those sustainable funding arrangements for the VAWDASV sector in Wales. So, that actually has to and will include rural communities. I remember the event that Joyce Watson led, when we looked specifically at domestic abuse and violence against women in rural communities, and that was led with the National Federation of Women's Institutes. We have that spread across as every local authority has that statutory responsibility, but in terms of overall funding, we will ensure that the whole of Wales, including rural areas, will be engaged, and the sexual assault referral centres, of course, have to be supported to meet needs across Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i'r Aelod am y cwestiynau yna, cwestiynau treiddgar. Mae'n mynd i fod, yn y strategaeth hon, fel y gwyddoch chi, rydym yn ymestyn cylch gwaith y strategaeth i gynnwys nid yn unig trais yn y cartref, ond trais ar y stryd, yn y gweithle, ac i edrych yn llawnach o lawer ar drais rhywiol a gwasanaethau trais rhywiol, a sicrhau, pan ddywedwn 'mynediad cyfartal', daw'n ôl at y cwestiwn hwnnw gan eich cyd-Aelod ynghylch comisiynu cynaliadwy a sicrhau bod gennym ddull gweithredu i Gymru gyfan. Felly mae hynny'n ymwneud â safonau a fydd yn cael eu pennu o ran y comisiynu cynaliadwy hwnnw a darparu gwasanaethau, a sicrhau bod gennym gynllunio strategol effeithiol a fframwaith safonau cenedlaethol a all wella a gweithio tuag at y trefniadau ariannu cynaliadwy hynny ar gyfer y sector VAWDASV yng Nghymru. Felly, mae'n rhaid i hynny gynnwys cymunedau gwledig a bydd yn eu cynnwys. Cofiaf y digwyddiad a arweiniwyd gan Joyce Watson, pan edrychom yn benodol ar gam-drin domestig a thrais yn erbyn menywod mewn cymunedau gwledig, ac arweiniwyd hynny gyda Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau'r Merched. Mae gennym y cyfrifoldeb statudol hwnnw gan fod gan bob awdurdod lleol y cyfrifoldeb statudol hwnnw, ond o ran cyllid cyffredinol, byddwn yn sicrhau y bydd Cymru gyfan, gan gynnwys ardaloedd gwledig, yn cael ei chynnwys, ac mae'n rhaid cefnogi'r canolfannau atgyfeirio ymosodiadau rhywiol, wrth gwrs, i ddiwallu anghenion ledled Cymru.
English: For the record, in 2018 I became a proud White Ribbon ambassador, and I very much welcome today's statement from the Minister. But, I want to start with a statement and a simple message that cannot be said enough: it is men that have to change if we are to tackle violence against women and misogyny. Deputy Presiding Officer, we've heard today from the Minister and Members across the Chamber of the shocking and deeply troubling statistics, which I won't repeat, but whenever I speak about violence against women, I always receive the same message: what about men? Now, whilst domestic abuse against men is a very real and very serious issue, it is important to note that of all homicides, 38 per cent of female victims are killed by a current or former partner. Now, the White Ribbon campaign is about getting men to understand that scale of the problem. It's also to understand that it is our problem as men - not women, men. But despite all of the work White Ribbon are doing and many other organisations are doing, some men are proving harder to reach than others. Minister, therefore, can I ask you what action the Welsh Government can take to encourage organisations, large or small, across Wales to take the White Ribbon promise and spread this extremely important message?
Welsh: Ar gyfer y cofnod, yn 2018 deuthum yn llysgennad balch y Rhuban Gwyn, ac rwy'n croesawu'n fawr y datganiad heddiw gan y Gweinidog. Ond, rwyf eisiau dechrau gyda datganiad a neges syml na ellir ei dweud digon: dynion sy'n gorfod newid os ydym ni am fynd i'r afael â thrais yn erbyn menywod a chasineb yn erbyn menywod. Dirprwy Lywydd, rydym wedi clywed heddiw gan y Gweinidog a'r Aelodau ar draws y Siambr am yr ystadegau brawychus a gofidus iawn, na fyddaf yn eu hailadrodd, ond pryd bynnag yr wyf yn siarad am drais yn erbyn menywod, rwyf bob amser yn cael yr un neges: beth am ddynion? Nawr, er bod cam-drin domestig yn erbyn dynion yn fater gwirioneddol a difrifol iawn, mae'n bwysig nodi bod 38 y cant o ddioddefwyr benywaidd yn cael eu lladd gan bartner presennol neu gyn-bartner. Nawr, mae ymgyrch y Rhuban Gwyn yn ymwneud â chael dynion i ddeall maint y broblem honno. Mae hefyd yn ymwneud â deall mai ein problem ni fel dynion ydyw - nid menywod, dynion. Ond er gwaethaf yr holl waith mae Rhuban Gwyn yn ei wneud ac mae llawer o sefydliadau eraill yn ei wneud, mae rhai dynion yn profi'n anoddach eu cyrraedd nag eraill. Gweinidog, felly, a gaf i ofyn i chi pa gamau y gall Llywodraeth Cymru eu cymryd i annog sefydliadau, mawr neu fach, ledled Cymru i gymryd addewid y Rhuban Gwyn a lledaenu'r neges hynod bwysig hon?
English: Can I thank Jack Sargeant for that very important statement preceding his question? And just to say, you are playing such an important role, Jack Sargeant, today in asking the question and revealing the challenges that you face by speaking up, by not being a bystander, by being a White Ribbon ambassador. So, you are a role model. All our male colleagues can be role models in this, and I hope you will all sign up to be White Ribbon ambassadors. You're a role model as a young man, you're widely respected and admired by your peers, so that's hugely powerful and important. I just wanted to also thank the Minister for Education and Welsh Language who recently took initiatives to tackle online misogyny. You may be aware that in partnership with the Football Association of Wales, he launched a campaign, including a very powerful film featuring Welsh football players discussing real life examples of online abuse. Education is the key, isn't it, to the change? But I was very proud, and I'm sure colleagues will be, when we saw Gwent Police cadets, young cadets, at the vigil that Joyce Watson organised a few weeks ago, alongside firefighters, the public services, people who want to be White Ribbon ambassadors. We can make that change if we can heed Jack Sargeant's call tonight, I would say, to get everyone on board for the White Ribbon campaign. We will certainly be calling for it, not just in the public sector, but in the private and third sectors as well.
Welsh: A gaf ddiolch i Jack Sargeant am y datganiad pwysig iawn yna cyn ei gwestiwn? A dim ond dweud, rydych yn chwarae rhan mor bwysig, Jack Sargeant, heddiw wrth ofyn y cwestiwn a datgelu'r heriau yr ydych chi'n eu hwynebu drwy siarad, drwy beidio â chadw'n dawel, drwy fod yn llysgennad Rhuban Gwyn. Felly, rydych chi'n esiampl i eraill. Gall ein holl gyd-Aelodau gwrywaidd fod yn esiamplau yn hyn o beth, a gobeithio y byddwch i gyd yn cofrestru i fod yn llysgenhadon Rhuban Gwyn. Rydych chi'n esiampl fel dyn ifanc, rydych chi'n cael eich parchu a'ch edmygu'n eang gan eich cyfoedion, felly mae hynny'n hynod bwerus a phwysig. Roeddwn i eisiau diolch hefyd i Gweinidog y Gymraeg ac Addysg a drefnodd mentrau yn ddiweddar i fynd i'r afael â chasineb at fenywod ar-lein. Efallai eich bod yn ymwybodol, mewn partneriaeth â Chymdeithas Bêl-droed Cymru, iddo lansio ymgyrch, gan gynnwys ffilm bwerus iawn yn cynnwys chwaraewyr pêl-droed Cymru yn trafod enghreifftiau bywyd go iawn o gam-drin ar-lein. Addysg yw'r allwedd, onid yw e, i'r newid? Ond roeddwn i'n falch iawn, ac rwy'n siŵr y bydd cyd-Aelodau, pan welsom gadetiaid Heddlu Gwent, cadetiaid ifanc, yn yr wylnos a drefnodd Joyce Watson ychydig wythnosau'n ôl, ochr yn ochr â diffoddwyr tân, y gwasanaethau cyhoeddus, pobl sydd eisiau bod yn llysgenhadon y Rhuban Gwyn. Gallwn wneud y newid hwnnw os gallwn ystyried galwad Jack Sargeant heno, byddwn yn dweud, i sicrhau bod pawb yn rhan o ymgyrch y Rhuban Gwyn. Byddwn ni'n sicr yn galw amdano, nid yn unig yn y sector cyhoeddus, ond yn y sector preifat a'r trydydd sector hefyd.