techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. You are right - it is a commercial matter between the farmers, the collectors of the plastic farm waste and the plants that can, and do, recycle it. Obviously, farmers have a responsibility to ensure their plastic is disposed of correctly. I think farmers also recognise, of course, it's important to collect and treat the waste, and all other businesses have to pay for their recycling here in Wales. Having said that, officials have been in discussions with the Department for Environment, Food and Rural Affairs. DEFRA, specifically, didn't include farm plastic film on the list of candidate products for extended producer responsibility. We thought that was something that perhaps should be covered in a UK- wide scheme, and I've asked officials to continue to look at that. I can't guarantee that DEFRA will do it, but I think it's something that we could make, perhaps, some progress on. We could look at introducing an EPR scheme ourselves. So, again, I've asked officials to look at the options for that.
Welsh: Diolch. Rydych yn llygad eich lle - mae'n fater masnachol rhwng y ffermwyr, casglwyr y gwastraff fferm plastig a'r ffatrïoedd sy'n gallu ei ailgylchu ac sy'n gwneud hynny. Yn amlwg, mae gan ffermwyr gyfrifoldeb i sicrhau y ceir gwared ar eu plastig yn gywir. Credaf fod ffermwyr hefyd yn cydnabod, wrth gwrs, ei bod yn bwysig casglu a thrin y gwastraff, a bod yn rhaid i bob busnes arall dalu am eu hailgylchu yma yng Nghymru. Wedi dweud hynny, mae swyddogion wedi bod yn trafod gydag Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig. Nid oedd Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig, yn benodol, wedi cynnwys plastig ystwyth ffermydd ar y rhestr o ddarpar gynhyrchion ar gyfer cyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr. Roeddem o'r farn fod hynny'n rhywbeth y dylid ei gynnwys, o bosibl, mewn cynllun ar gyfer y DU gyfan, ac rwyf wedi gofyn i swyddogion barhau i edrych ar hynny. Ni allaf warantu y bydd Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig yn gwneud hynny, ond credaf ei fod yn rhywbeth y gallem wneud rhywfaint o gynnydd arno, o bosibl. Gallem ystyried cyflwyno cynllun cyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr ein hunain. Felly, unwaith eto, rwyf wedi gofyn i swyddogion edrych ar yr opsiynau ar gyfer hynny.
English: Any assistance, obviously, the Government can give to being a facilitator to solving the problem, I think, would be very welcome, as I said, given the amount of on-farm plastics that are used and, ultimately, moving to a scenario in years to come where plastics aren't used and there are alternatives. But I would like to take you up on the statistics that you gave me in the last questioning that we did on farm pollution. You very kindly corrected the record, because, at that time, you said there'd been a 200 per cent increase in the instances when, in fact, it was just under 200 instances. If you look back over the 20 years' worth of figures that Natural Resources Wales provide, they clearly show that the parameters are, in a good year, about 100 instances, and, in a bad year, under 200 - 194 is the highest, which, I believe, was hit in 2012-13. Given that these parameters have been relatively constant over the last 20 years, do you think that it is right that you've brought such draconian measures in rather than listening to, obviously, your own working group, which you set up yourself, that set up this document for you to consider with cross-sector buy-in to the recommendations that were brought forward? And, surely, the recommendations contained in this report offer a blueprint to go forward for the agricultural industry, given the evidence that this group collated.
Welsh: Yn amlwg, rwy'n credu y byddai unrhyw gymorth y gall y Llywodraeth ei roi i fod yn hwylusydd i ddatrys y broblem yn cael ei groesawu'n fawr, fel y dywedais, o ystyried faint o blastigau fferm a ddefnyddir, ac yn y pen draw, wrth newid i senario ymhen blynyddoedd i ddod pan na fydd plastigau'n cael eu defnyddio a bydd dewisiadau eraill ar gael. Ond hoffwn eich holi ynglŷn â'r ystadegau a roesoch i mi yn y sesiwn gwestiynau ddiwethaf a gawsom ar lygredd ffermydd. Buoch yn ddigon caredig i gywiro'r cofnod, oherwydd, ar y pryd, fe nodoch chi gynnydd o 200 y cant yn yr achosion er mai cynnydd o ychydig llai na 200 o achosion a gafwyd mewn gwirionedd. Os edrychwch yn ôl dros yr 20 mlynedd o ffigurau a ddarparwyd gan Cyfoeth Naturiol Cymru, maent yn dangos yn glir fod y paramedrau, mewn blwyddyn dda, oddeutu 100 o achosion, ac mewn blwyddyn wael, o dan 200 - 194 yw'r uchaf, a gyrhaeddwyd yn 2012-13, rwy'n credu. O ystyried bod y paramedrau hyn wedi bod yn gymharol gyson dros yr 20 mlynedd diwethaf, a ydych yn credu ei bod yn iawn eich bod wedi cyflwyno mesurau mor llym yn hytrach na gwrando, yn amlwg, ar eich gweithgor eich hun, a sefydlwyd gennych, ac a luniodd y ddogfen hon i chi ei hystyried gyda chefnogaeth draws-sector i'r argymhellion a gyflwynwyd? Ac yn sicr, mae'r argymhellion yn yr adroddiad hwn yn cynnig glasbrint ar gyfer y dyfodol i'r diwydiant amaethyddol, o ystyried y dystiolaeth a gasglwyd gan y grŵp hwn.
English: Thank you. Llywydd, I also wrote to you and placed a copy of that letter in the library for Members to be able to access. I don't see it as draconian. I have heard that word used. We have seen an increase in the number of major polluting incidents, and I'm sure you yourself have seen them, and, certainly, in my discussions with the farming unions, they themselves accept that this is unacceptable and more needs to be done. I've had a lot of correspondence on the incidents. The new regulations will come into force next January. There will be transitional periods for some elements. But you will have heard me say in my answer to Joyce Watson that I'm continuing to work with the group that you refer to. Obviously, I've had their report. NFU Cymru have employed somebody specifically to look at this. I've met with her, and officials are still continuing to have discussions. But I think it's really important that we stop these major agricultural pollutants. I'm also the Minister for environment, and I have a lot of correspondence from people, particularly about the state of rivers, following some of these major incidents.
Welsh: Diolch. Lywydd, ysgrifennais atoch hefyd a rhoddais gopi o'r llythyr hwnnw yn y llyfrgell er mwyn i'r Aelodau allu ei weld. Ni chredaf fod hyn yn llym. Rwyf wedi clywed y gair hwnnw'n cael ei ddefnyddio. Rydym wedi gweld cynnydd yn nifer y digwyddiadau llygru mawr, ac rwy'n siŵr eich bod wedi eu gweld, ac yn sicr, yn fy nhrafodaethau gydag undebau'r ffermwyr, maent yn derbyn bod hyn yn annerbyniol a bod angen gwneud mwy. Rwyf wedi cael llawer o ohebiaeth ar y digwyddiadau. Daw'r rheoliadau newydd i rym fis Ionawr. Bydd cyfnodau pontio ar gyfer rhai elfennau. Ond byddwch wedi fy nghlywed yn dweud yn fy ateb i Joyce Watson fy mod yn parhau i weithio gyda'r grŵp y cyfeiriwch ato. Yn amlwg, rwyf wedi cael eu hadroddiad. Mae Undeb Cenedlaethol Amaethwyr Cymru wedi cyflogi rhywun i edrych ar hyn yn benodol. Rwyf wedi cyfarfod â hi, ac mae swyddogion yn parhau i gael trafodaethau. Ond credaf ei bod yn bwysig iawn ein bod yn atal y llygryddion amaethyddol mawr hyn. Rwy'n Weinidog yr amgylchedd hefyd, a chaf lawer o ohebiaeth gan bobl, yn enwedig ar gyflwr afonydd, yn dilyn rhai o'r digwyddiadau mawr hyn.
English: I think we'd all agree that we want to see pollution incidents pushed back and down, and, hopefully, towards zero level, but, sadly, we know that's most probably impossible. But, as I said, with the 20-year projection, which is shared by Natural Resources Wales, there hasn't been this massive increase and, in fact, it's in line with pollution instances over those 20 years. As I said, you did bring this working group together, and they did bring a blueprint out, which had recommendations contained in it. You chose not to sign up to those recommendations and go for the belt-and-braces approach that, basically, could put many businesses out in vulnerable communities the length and breadth of Wales because those regulations are so draconian. I'd be pleased to understand - I'm sure many would be pleased to understand - why you did not take up the recommendations within this report that was brought together from all sections of interested parties and, as I said, was a blueprint to take these regulations forward, which everyone has signed up to do, to drive down agricultural pollution across Wales.
Welsh: Credaf y byddai pob un ohonom yn cytuno ein bod am weld achosion o lygredd yn cael eu gwthio i lawr i ddim, gobeithio, ond yn anffodus, gwyddom fod hynny'n amhosibl yn ôl pob tebyg. Ond fel y dywedais, gyda'r amcanestyniad 20 mlynedd, a rennir gan Cyfoeth Naturiol Cymru, ni chafwyd y cynnydd enfawr hwn, ac mewn gwirionedd, mae'n cyd-fynd ag achosion o lygredd dros yr 20 mlynedd hynny. Fel y dywedais, sefydlwyd y gweithgor gennych, a chynhyrchwyd glasbrint ganddynt, a oedd yn cynnwys argymhellion. Fe ddewisoch chi beidio â derbyn yr argymhellion hynny a dewis ymagwedd or-ofalus, a allai, yn y bôn, amharu ar fusnesau mewn cymunedau agored i niwed ledled Cymru gan fod y rheoliadau hynny mor llym. Buaswn yn falch o ddeall - rwy'n siŵr y byddai llawer yn falch o ddeall - pam na dderbynioch chi yr argymhellion yn yr adroddiad hwn a luniwyd gan bawb a chanddynt fuddiant yn hyn o beth, ac fel y dywedais, roedd yn lasbrint er mwyn rhoi'r rheoliadau hyn ar waith, sy'n rhywbeth roedd pawb wedi ymrwymo i'w wneud, er mwyn lleihau llygredd amaethyddol ledled Cymru.
English: Well, when I first came into post, which was three years ago, I was very keen to have a voluntary approach. I worked with the farming unions, with other stakeholders, to do that, but we did see an increase in the agricultural pollution. And we're still seeing - [ Interruption.] No, we're still seeing a significant number of major polluting incidents. We had one - I think it was the week before last or the week before that - where the entire slurry store, unfortunately, was there polluting the land and the water. So, I think it's really important that we get to grips with this, particularly in light of Brexit. This will damage our sustainable value brand if we don't get on top of it now.
Welsh: Wel, pan ddeuthum i'r swydd gyntaf, dair blynedd yn ôl, roeddwn yn awyddus iawn i gael ymagwedd wirfoddol. Bûm yn gweithio gydag undebau'r ffermwyr, gyda rhanddeiliaid eraill, er mwyn gwneud hynny, ond gwelsom gynnydd mewn llygredd amaethyddol. Ac rydym yn dal i weld - [ Torri ar draws.] Na, rydym yn dal i weld nifer sylweddol o ddigwyddiadau llygru mawr. Cawsom un - credaf mai'r wythnos cyn yr wythnos diwethaf neu'r wythnos cyn hynny - lle roedd y storfa slyri gyfan, yn anffodus, yn llygru'r tir a'r dŵr. Felly, credaf ei bod yn bwysig iawn ein bod yn mynd i'r afael â hyn, yn enwedig yng ngoleuni Brexit. Bydd yn niweidio ein brand gwerth cynaliadwy os nad awn i'r afael â hyn ar unwaith.
English: Thank you, Llywydd. Minister, I want to refer, if I may, to the consultation document of your own Government on disposing of radioactive waste - geological disposal. Now, I will quote from that document, and it says: 'Radioactive waste disposal is a devolved matter - the Welsh Government is responsible for determining the policy for this within Wales'. But, looking at paragraph 99 of Schedule 7B to the Government of Wales Act 2006, that states that powers over nuclear energy and nuclear installations are reserved. That reservation includes nuclear safety and accountability for nuclear incidents. There are no exceptions as far as I can see, no carve-outs, as there are in the Scottish context, and, in the explanatory note of the Government of Wales Act 2017, it states entirely clearly in paragraph 99 that it reserves all related issues to nuclear energy and nuclear installations. Can you therefore confirm to us this afternoon that legislating on disposal of radioactive material is beyond the competence of this Assembly, which is contrary to what you claim in your own consultation document?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Weinidog, dwi eisiau cyfeirio, os caf i i gychwyn, at ddogfen ymgynghori'ch Llywodraeth chi ar waredu gwastraff ymbelydrol yn ddaearegol. Nawr, mi ddyfynnaf i o'r ddogfen ymgynghorol honno. Mae'n dweud: 'Mae gwaredu gwastraff ymbelydrol yn fater sydd wedi'i ddatganoli. Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am bennu'r polisi' ar gyfer gwaredu gwastraff ymbelydrol yng Nghymru. Ond, wrth edrych ar baragraff 99 o Schedule 7B o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, mae hwnnw'n dweud bod pwerau dros ynni niwclear ac installations niwclear wedi'u cadw nôl. Mae'r neilltuad yna'n cynnwys diogelwch niwclear ac atebolrwydd am ddigwyddiadau niwclear. Does dim eithriadau, hyd y gwelaf i, dim carve-outs, fel sydd yng nghyd-destun yr Alban, ac, yn nodiadau esboniadol Deddf Cymru 2017, mae'n dweud yn gwbl glir - mae paragraff 99 yn dweud ei bod yn cadw nôl pob mater perthnasol i ynni niwclear ac installations niwclear. Allwch chi felly gadarnhau i ni'r prynhawn yma bod deddfu ar waredu gwastraff ymbelydrol y tu hwnt i gymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad yma, sydd, wrth gwrs, i'r gwrthwyneb i'r hyn rŷch chi'n ei honni yn eich dogfen ymgynghorol chi?
English: The radioactive waste management disposal, which I think is what you're referring to, is not the same as nuclear waste. The higher activity radioactive waste has been created in Wales, and that's why Welsh Government agreed to take part in the UK Government programme for its disposal.
Welsh: Nid yw gwaredu gwastraff ymbelydrol, sef yr hyn y cyfeiriwch ato, rwy'n credu, yr un fath â gwastraff niwclear. Crëwyd y gwastraff ymbelydrol actifedd uwch yng Nghymru, a dyna pam fod Llywodraeth Cymru wedi cytuno i gymryd rhan yn rhaglen Llywodraeth y DU i gael gwared arno.
English: Well, perhaps you can explain to us, therefore, what the role of the Welsh Government is in looking at where that nuclear waste, which has been in the news recently, is going. Because it's clear to me that that is not devolved. Indeed, paragraph 3 (2) (4) of Schedule 23 to the Environmental Permitting (England and Wales) Regulations 2016, and I will quote in English, states:
Welsh: Wel, mae'n bosib y gallwch chi esbonio i ni, felly, beth yw rôl Llywodraeth Cymru yn y gwaith o edrych ar le mae'r gwastraff niwclear arfaethedig, sydd wedi bod yn y newyddion yn ddiweddar, yn mynd. Oherwydd, mae'n glir i ni nad yw hwnnw wedi'i ddatganoli. Yn wir, mae paragraff 3 (2) (4) o Atodlen 23 i Reoliadau Trwyddedu Amgylcheddol (Cymru a Lloegr) 2016 yn dweud, ac mi ddyfynnaf i yn Saesneg:
English: 'If it appears to the Secretary of State' -
Welsh: Os yw'r Ysgrifennydd Gwladol -
English: on a UK level -
Welsh: ar lefel Deyrnas Unedig -
English: 'that adequate facilities are not available for the safe disposal or accumulation of radioactive waste, the Secretary of State may - (a) provide such facilities, or (b) make arrangements for their provision by such persons as the Secretary of State may think fit.'
Welsh: o dan yr argraff nad oes cyfleusterau digonol ar gael ar gyfer gwaredu neu gronni gwastraff ymbelydrol yn ddiogel, gall yr Ysgrifennydd Gwladol - (a) ddarparu'r cyfryw gyfleusterau, neu (b) wneud trefniadau iddynt gael eu darparu gan bwy bynnag y barna'r Ysgrifennydd Gwladol eu bod yn gymwys i wneud hynny.
English: I will ask again, therefore: does the Welsh Government have sufficient powers in order to veto any site that is identified for nuclear waste - radioactive waste, to make the distinction that you made in your previous response? Because, again, it appears to me that the Secretary of State has the final say.
Welsh: Mi ofynnaf i eto, felly: oes gan Lywodraeth Cymru ddigon o bwerau gweithredol i allu rhoi veto ar unrhyw safle sy'n cael ei hadnabod ar gyfer wastraff niwclear - gwastraff ymbelydrol, er mwyn gwneud y gwahaniaeth yr oeddech chi'n ei wneud yn eich ateb blaenorol? Oherwydd, eto, mae'n ymddangos i fi bod gan yr Ysgrifennydd Gwladol y penderfyniad terfynol.
English: We made it very clear as a Government - and certainly the UK Government as well - that we didn't identify any sites, the UK Government didn't identify any sites. It was for a community to decide if they wanted to be a site. So, the work that was undertaken, the consultation meetings - well, they were then done on a webinar, as you know, one in south Wales and one in north Wales - were for communities to come forward if they wanted to put their community forward. It's not for the Welsh Government to veto or the UK Government to veto; it's absolutely for the communities themselves. And we did not have a view on whether there should be any site here in Wales; it was for the community to be willing to host it and in those discussions going forward. So, it's not for anybody - either Government - to veto it.
Welsh: Fe ddywedasom yn glir iawn fel Llywodraeth - ac yn sicr, dywedodd Llywodraeth y DU hefyd - nad oeddem wedi nodi unrhyw safleoedd, nad oedd Llywodraeth y DU wedi nodi unrhyw safleoedd. Mater i gymuned oedd penderfynu a oeddent am fod yn safle. Felly, mae'r gwaith a wnaed, y cyfarfodydd ymgynghori - wel, fe'u cynhaliwyd ar weminar, fel y gwyddoch, un yn ne Cymru ac un yng ngogledd Cymru - fel y gallai'r cymunedau gynnig eu hunain pe baent yn awyddus i wneud hynny. Nid yw hyn yn rhywbeth y gall Llywodraeth Cymru na Llywodraeth y DU roi feto arno; mae'n benderfyniad i'r cymunedau eu hunain. Ac nid oedd gennym farn ynglŷn ag a ddylid cael unrhyw safle yma yng Nghymru; mater i'r gymuned oedd bod yn barod i'w croesawu a chymryd rhan yn y trafodaethau hynny wrth symud ymlaen. Felly, nid yw'n rhywbeth y gall unrhyw un - y naill Lywodraeth na'r llall - roi feto arno.
English: Well, I don't quite understand the point that you're making, because, at the end of the day, it's a decision for Government. I understand the fact that you wish to respect the views of communities, and I would agree with you in that regard, but the environmental licensing regulations make it entirely clear, and I will read again:
Welsh: Wel, dwi ddim cweit yn deall y pwynt rŷch chi'n trio'i wneud, oherwydd, ar ddiwedd y dydd, penderfyniad y Llywodraeth yw e. Rwy'n deall y ffaith eich bod chi am barchu dymuniadau cymunedau, ac fe fyddwn i'n cytuno â chi yn hynny o beth, ond mae'r rheoliadau trwyddedu amgylcheddol dwi wedi cyfeirio atyn nhw'n ei gwneud hi'n gwbl glir, ac mi ddarllenaf i eto:
English: 'If it appears to the Secretary of State that adequate facilities are not available' -
Welsh: Os yw'r Ysgrifennydd Gwladol o dan yr argraff nad oes cyfleusterau digonol ar gael -
English: that is, where a community doesn't want responsibility in this area -
Welsh: hynny yw, dyw cymuned ddim eisiau cael y cyfrifoldeb am hwn -
English: 'the Secretary of State may - (a) provide such facilities' -
Welsh: gall yr Ysgrifennydd Gwladol - (a) ddarparu'r cyfryw gyfleusterau -
English: a veto, so it's going to happen come what may -
Welsh: veto, a dweud ei fod yn mynd i ddigwydd, doed a ddelo -
English: 'or (b) make arrangements for their provision by such persons as the Secretary of State may think fit.'
Welsh: neu (b) wneud trefniadau iddynt gael eu darparu gan bwy bynnag y barna'r Ysgrifennydd Gwladol eu bod yn gymwys i wneud hynny.
English: It appears to me, Minister, that there is confusion here. We should have far greater clarity, and certainly the Welsh Government should should be far clearer on where responsibility lies, and throwing it back and saying, 'Well, it's not up to us; it's up to the community' - the principle is fine, but, at the end of the day, you are the Minister, you are the Government, and you should be making the case for the people of Wales.
Welsh: Mae'n ymddangos i fi, Gweinidog, fod yna ddryswych fan hyn. Mi ddylen ni fod lawer cliriach - yn sicr, mi ddylai Lywodraeth Cymru fod lawer cliriach - ynglŷn â ble mae'r cyfrifoldeb yn eistedd, a dyw taflu'r peth nôl a dweud, 'Wel, dyw e ddim lan i ni, mae lan i'r gymuned' - mae'r egwyddor yn iawn, ond, ar ddiwedd y dydd, chi yw'r Gweinidog, chi yw'r Llywodraeth a chi ddylai fod yn gwneud yr achos dros bobl Cymru.
English: So, I absolutely agree that it's right that we manage the waste now. I don't think we should leave it for future generations. Certainly, when I came into this portfolio and this was a question that was sort of bubbling around, and there would be these consultations going forward, I felt it was absolutely right that we dealt with it now, even though it's probably in 20 years' time that this would actually happen, rather than leaving it for future generations. My understanding is, as I set out to you in my earlier answers to your questions, that it would be for a community to be willing to host it, it wasn't for Governments - either Government; UK Government or Welsh Government - to impose on it. I'd be very happy to write to the Member if that is not clarifying his questions enough, but, certainly, a geological disposal facility can only be built in Wales if a community is willing to host it. FootnoteLink
Welsh: Felly, cytunaf yn llwyr ei bod yn iawn ein bod yn rheoli'r gwastraff yn awr. Ni chredaf y dylem ei adael ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Yn sicr, pan ddeuthum i'r portffolio hwn, ac roedd hwn yn gwestiwn a oedd yn cael ei ofyn, a byddai'r ymgynghoriadau hyn yn mynd rhagddynt wrth symud ymlaen, roeddwn yn teimlo ei bod yn gwbl iawn ein bod yn mynd i'r afael â hyn yn awr, er mai ymhen 20 mlynedd y byddai hyn yn digwydd yn ôl pob tebyg, yn hytrach na'i adael ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, fel y nodais yn fy atebion cynharach i'ch cwestiynau, mater i gymuned a fyddai'n barod i'w groesawu fyddai hyn, nid yn rhywbeth i Lywodraethau - y naill Lywodraeth na'r llall; Llywodraeth y DU neu Lywodraeth Cymru - ei orfodi arnynt. Rwy'n fwy na pharod i ysgrifennu at yr Aelod os nad yw hynny'n ddigon o eglurhad i'w gwestiynau, ond yn sicr, ni ellir adeiladu cyfleuster gwaredu daearegol yng Nghymru oni bai fod y gymuned yn barod i'w dderbyn. FootnoteLink
English: Thank you. I am gravely concerned about the global loss of biodiversity. The legislation we've introduced requires all public bodies, including Welsh Ministers, to proactively maintain and enhance biodiversity through the decisions they make. We also provide financial and practical support to community groups to take action in their local area.
Welsh: Diolch. Rwy'n bryderus iawn ynghylch colli bioamrywiaeth yn fyd-eang. Mae'r ddeddfwriaeth a gyflwynwyd gennym yn ei gwneud yn ofynnol i bob corff cyhoeddus, gan gynnwys Gweinidogion Cymru, fynd ati'n rhagweithiol i gynnal a gwella bioamrywiaeth drwy'r penderfyniadau a wnânt. Rydym hefyd yn darparu cymorth ariannol ac ymarferol i grwpiau cymunedol allu gweithredu yn eu hardal leol.