English: Can I thank my successor as Chair of the Petitions Committee for bringing this forward today? As was said earlier by my successor as Chair of the Petitions Committee, this came from a Standing Order change that allows consideration of any petition that has more than 5,000 signatures for debate on the floor of the Chamber. It's an excellent example of the direct involvement of the public in the work of the Assembly in a Plenary session. I was Chair of the Petitions Committee at the time of our recommendation to the Business Committee of the 5,000-signature threshold and when it was agreed to ask for a debate on the petition. Can I thank the Business Committee for allowing this debate today? I would also like to thank Rhun ap Iorwerth and the Plaid Cymru group for withdrawing a debate on this issue earlier this year. I do not think that we'd have been allowed a debate on the petition if we'd had a Plaid Cymru debate six weeks ago. I think that people would have said, 'We've already debated it'. So, can I honestly say thank you very much for allowing this to happen and for allowing the debate on the petition to actually take place? I and, I'm sure, the rest of the Members here really appreciate you doing that. The petition meets all the key criteria: it has more than 5,000 signatures; it has genuine public interest; and it is a problem that is going to have to be addressed at some stage. At the Petitions Committee, we agonised over the number of signatures necessary to automatically request a debate. Set it too high and no-one will ever meet the threshold. Set it too low, and the requests will be a regular occurrence and, dare I say it, the Business Committee would not be really pleased to be receiving one every week. The number 5,000 came from the 100,000 at Westminster, and we are approximately 5 per cent of the population, and it has worked. The number has been reached, but only once, over an issue that really has engaged the public. On live music itself, if I look at Swansea and the live music venues I attended in the late 1970s and the early 1980s, the Patti Pavilion is now a restaurant, the Marina Nite Spot, which was known locally Dora's, is now closed, Top Rank closed and is currently being demolished. There have been new venues opened, but they tend to be smaller. A number of pubs and clubs provide live music. In Morriston that includes, or included up until recently, places like the Millers Arms, Morriston RFC, Ynystawe cricket and football club and Morriston golf club. Whilst welcome, these are small venues. We also have the Liberty Stadium, which has hosted Pink and the Stereophonics, and a number of other major groups. But there's a difference, isn't there, between 20,000 to 30,000 and 100? And that little gap there is really where we've lost out and lost out massively. I don't believe that you can have too many music venues. People like listening to live music. The opportunity should be there. It is also true that late-night live music and flats and houses do not always make good neighbours, and sports grounds sometimes have difficulties with neighbours regarding noise and the ball going into their gardens. On both I have the same answer: who was there first? If the music venue or sports pitch was there first, the developer and the people moving in knew what they were moving into. They knew what was there. It is blatantly unfair to move in and then start complaining about something that was there before the building was built, never mind before you moved in. Even more unfair is if licensing takes that into account. If you move in next to a music venue, expect to hear music. You know what its licence is. If you do not like music or music up until the time of the licence, don't move in there. What we cannot have is a music venue curtailed by people moving into new developments and then getting the music stopped or finished so early that people do not attend. Conversely, you should not be able to set up a late-night music venue in the middle of a residential street. We need a system that's fair to everybody. If it's there, you know what you're moving into. I'll speak for myself: there's a garage in front of my house. If somebody decided to build a music venue there, I'd be unhappy. But it wasn't there when I moved in and I didn't have a choice. When you make a choice to move in next to a music venue, then you've got to accept that's what you're moving in next to. You can't say, 'I've been here now for some time. I don't like it.' You knew what you were moving into. There should be no late-night licences for any new venues in residential streets, but if it exists, it shouldn't be punished because somebody else has built houses or flats near it. That's what's I call 'chwarae teg'. Thank you.
Welsh: Hoffwn ddiolch i fy olynydd fel Cadeirydd y Pwyllgor Deisebau am gyflwyno hyn heddiw. Fel y dywedwyd yn gynharach gan fy olynydd fel Cadeirydd y Pwyllgor Deisebau, deilliodd hyn o newid Rheol Sefydlog sy'n caniatáu i unrhyw ddeiseb â mwy na 5,000 o lofnodion gael ei hystyried ar gyfer dadl ar lawr y Siambr. Mae'n enghraifft ragorol o ymwneud uniongyrchol y cyhoedd yng ngwaith y Cynulliad mewn Cyfarfod Llawn. Roeddwn yn Gadeirydd y Pwyllgor Deisebau ar adeg ein hargymhelliad i'r Pwyllgor Busnes ynglŷn â'r trothwy o 5,000 llofnod a phan gytunwyd i ofyn am ddadl ar y ddeiseb. A gaf fi ddiolch i'r Pwyllgor Busnes am ganiatáu'r ddadl hon heddiw? Hoffwn ddiolch hefyd i Rhun ap Iorwerth a grŵp Plaid Cymru am dynnu dadl ar y mater hwn yn ôl yn gynharach eleni. Nid wyf yn credu y byddem wedi cael caniatâd i gynnal dadl ar y ddeiseb pe baem wedi cael dadl Plaid Cymru chwe wythnos yn ôl. Rwy'n credu y byddai pobl wedi dweud, 'Rydym eisoes wedi'i drafod'. Felly, a gaf fi ddweud yn onest diolch yn fawr iawn i chi am ganiatáu i hyn ddigwydd ac am ganiatáu i'r ddadl ar y ddeiseb gael ei chynnal mewn gwirionedd? Rwyf fi, a gweddill yr Aelodau yma, rwy'n siŵr, yn gwerthfawrogi'n fawr eich bod wedi gwneud hynny. Mae'r ddeiseb yn bodloni'r holl feini prawf allweddol: mae ganddi fwy na 5,000 o lofnodion; mae hi o fudd go iawn i'r cyhoedd; ac mae'n broblem sy'n mynd i orfod cael sylw ar ryw adeg. Yn y Pwyllgor Deisebau, buom yn crafu pen dros nifer y llofnodion a'i gwnâi'n angenrheidiol i ofyn am ddadl yn awtomatig. O'i osod yn rhy uchel ni fyddai neb byth yn cyrraedd y trothwy. O'i osod yn rhy isel, byddai'r ceisiadau yn ddigwyddiad rheolaidd ac os caf ddweud, ni fyddai'r Pwyllgor Busnes yn hynod o falch o gael cais bob wythnos. Daeth y nifer o 5,000 o'r 100,000 yn San Steffan, ac rydym oddeutu 5 y cant o'r boblogaeth, ac mae wedi gweithio. Mae'r nifer wedi'i chyrraedd, ond dim ond unwaith, dros fater sydd o ddifrif wedi ennyn sylw'r cyhoedd. Ar gerddoriaeth fyw ei hun, os edrychaf ar Abertawe a'r lleoliadau cerddoriaeth fyw a fynychwn yn y 1970au hwyr a'r 1980au cynnar, mae Pafiliwn Patti yn fwyty bellach, y Marina Nite Spot, a gâi ei alw'n Dora yn lleol, wedi cau erbyn hyn, mae'r Top Rank wedi cau ac yn cael ei ddymchwel ar hyn o bryd. Agorwyd lleoliadau newydd, ond maent yn tueddu i fod yn llai o faint. Mae nifer o dafarndai a chlybiau'n darparu cerddoriaeth fyw. Yn Nhreforys mae hynny'n cynnwys, neu roedd yn cynnwys tan yn ddiweddar, llefydd fel y Millers Arms, Clwb Rygbi Treforys, clwb criced a phêl-droed Ynystawe a chlwb golff Treforys. Er bod croeso iddynt, lleoliadau bach yw'r rhain. Mae gennym Stadiwm Liberty hefyd, sydd wedi cynnal cyngherddau gan Pink a'r Stereophonics, a nifer o grwpiau mawr eraill. Ond mae gwahaniaeth, onid oes, rhwng 20,000 i 30,000 a 100? A'r bwlch bach hwnnw mewn gwirionedd yw lle rydym ar ein colled ac ar ein colled yn aruthrol. Nid wyf yn credu y gallwch gael gormod o leoliadau cerddoriaeth. Mae pobl yn hoffi gwrando ar gerddoriaeth fyw. Dylai'r cyfle fod yno. Mae hefyd yn wir nad yw cerddoriaeth fyw hwyr y nos a fflatiau a thai bob amser yn gymdogion da, ac mae meysydd chwaraeon weithiau'n cael anawsterau gyda chymdogion ynglŷn â sŵn a'r bêl yn mynd i mewn i'w gerddi. Ar y ddau beth, mae gennyf yr un ateb: pwy oedd yno yn gyntaf? Os mai'r lleoliad cerddoriaeth neu'r maes chwarae oedd yno yn gyntaf, roedd y datblygwr a'r bobl a symudodd i mewn yn gwybod i ble roeddent yn symud. Roeddent yn gwybod beth oedd yno. Mae'n gwbl annheg i rywun symud i mewn a dechrau cwyno wedyn am rywbeth a oedd yno cyn i'r adeilad gael ei adeiladu, heb sôn am cyn i chi symud i mewn. Mae'n fwy annheg byth os yw'r drefn drwyddedu yn ystyried hynny. Os symudwch y drws nesaf i leoliad cerddoriaeth, dylech ddisgwyl clywed cerddoriaeth. Rydych yn gwybod beth yw ei drwydded. Os nad ydych yn hoffi cerddoriaeth neu gerddoriaeth hyd at yr amser ar y drwydded, peidiwch â symud yno. Yr hyn na allwn ei gael yw lleoliad cerddoriaeth sy'n cael ei gyfyngu gan bobl sy'n symud i ddatblygiadau newydd ac yn rhoi diwedd ar y gerddoriaeth neu'n sicrhau ei bod yn dod i ben mor gynnar fel na fydd pobl yn mynychu. I'r gwrthwyneb, ni ddylech allu sefydlu lleoliad cerddoriaeth hwyr y nos yng nghanol stryd breswyl. Mae arnom angen system sy'n deg i bawb. Os yw yno, byddwch yn gwybod beth sydd yno wrth i chi symud. Fe siaradaf amdanaf fy hun: mae garej o flaen fy nhŷ. Pe bai rhywun yn penderfynu adeiladu lleoliad cerddoriaeth yno, fe fyddwn yn anhapus. Ond nid oedd yno pan symudais i mewn ac ni chefais ddewis. Pan fyddwch yn dewis symud drws nesaf i leoliad cerddoriaeth, yna mae'n rhaid i chi dderbyn mai dyna rydych yn symud drws nesaf iddo. Ni allwch ddweud, 'Rwyf wedi bod yma yn awr ers peth amser. Nid wyf yn ei hoffi.' Roeddech yn gwybod beth oedd yno wrth i chi symud. Ni ddylai fod unrhyw drwyddedau hwyr y nos ar gyfer unrhyw leoliadau newydd ar strydoedd preswyl, ond os yw'n bodoli, ni ddylid ei gosbi am fod rhywun arall wedi adeiladu tai neu fflatiau yn agos ato. Dyna rwy'n ei alw'n 'chwarae teg'. Diolch.