English: As we approach Small Business Saturday, I and my Welsh Conservative colleagues welcome this debate on entrepreneurship in Wales, and very much welcome the principles of the Government's motion. I agree that unlocking entrepreneurship is essential in order to enable the creation of a strong and vibrant economy. I also agree that the Welsh Government has a key role in creating the right environment for this underlying entrepreneurial talent to thrive. Also, the Cabinet Secretary, in his opening remarks, talked about building the correct business base as well, which I also agree with. I also very much agree that it's very important to celebrate and encourage younger people when they start up in business themselves. I certainly am a big fan of role models going into schools to tell younger people about the positive life option available to them of self-employment and running their own business. With regard to Plaid's amendment, I was originally a little bit sceptical because my concern is that we don't want to see lots of empty buildings with the creation of more hubs. But I've heard the wider explanation from Plaid in regard to their amendment, and I'm happy to indicate our support for that amendment this afternoon. The national imperative for entrepreneurship exists today, as it did 18 years ago, when the Assembly was first established. I don't think, in 18 years, we have anywhere near harnessed entrepreneurial potential, perhaps, as we should have done. I have to say, regrettably, I think the data speaks for itself. I know that the Cabinet Secretary mentioned an increase in enterprise births, but, from the research I've undertaken, there are fewer registered enterprise births in Wales in comparison to the UK as a whole, and business births in Wales represent a smaller proportion of businesses than any other UK region. It's clear that a strong, self-supporting economy and a culture of entrepreneurialism is built on appropriate business support. We know that the Welsh Government has traditionally favoured non-repayable loans, which will still account for over two-thirds of all capital lending to Welsh firms, and this is in spite, of course, of the Welsh Government's stated aim to transition to an investment-led culture in relation to business lending practices. From my perspective, the Welsh firms fully deserve the financial support of the Welsh Government, but Welsh taxpayers also deserve strong commitments from the Welsh Government that the money extended to private firms will eventually be repaid and will be recycled to benefit other business start-ups and other vital public services. So, in this regard, I do think that the Welsh Government is failing to create the right and correct business environment. That said, I think that the development bank is the right organisation to support SMEs over the long term. It will be, of course, essential that the development bank has the right level of funding to provide intelligent and better targeted financial support to boost growth amongst SMEs. In an environment where we have seen business start-ups fall by a quarter, I do think that the Welsh Government needs to show that Wales is very much open for business, and remove some of the obstacles and barriers that face entrepreneurs, through a permanent scheme for small business rate relief and a new approach to enterprise zones, which I think has been, I'm sad to say, a failure, given the data that we have received so far. The figures don't make positive reading. Each new job created as a result of this flagship policy has come at a cost of £74,000, with £221 million having been invested since 2012. Now, enterprise zones were set up by the Welsh Government to grow the local economy and to provide new jobs, but there is little evidence of that to date. I appreciate that the Cabinet Secretary may say, in his 40 seconds, that he has got to have a longer term approach here. Yes, let's see that happen. I hope that does come to be the case. I suggest that we do need a new approach that will see the Welsh Government collaborate closely with the UK Government on the industrial strategy to help Welsh businesses create better, higher-paid jobs. In that regard, the strategy makes very clear commitments to advancing Wales's city and growth deals. I was heartened last week when the Chancellor gave reference to a mid Wales growth deal. I was very heartened by that, and that's, of course, a recommendation that the Economy, Infrastructure and Skills Committee recently made as well. I very much hope that the Government will be responding positively to that. I'm looking at the clock and my time's out, but I do hope that the Cabinet Secretary will manage to address many of my points in the 40 seconds that he has.
Welsh: Wrth i Ddydd Sadwrn y Busnesau Bychain agosáu, rwyf i a'm cyd-Aelodau o'r Ceidwadwyr Cymreig yn croesawu'r ddadl ar entrepreneuriaeth yng Nghymru, ac yn rhoi croeso gwresog iawn i'r egwyddorion sy'n sail i gynnig y Llywodraeth. Rwy'n cytuno bod rhyddhau entrepreneuriaeth yn hanfodol er mwyn creu economi gref a llewyrchus. Cytunaf hefyd bod gan Lywodraeth Cymru swyddogaeth allweddol o ran creu'r amgylchedd cywir er mwyn i'r doniau entrepreneuraidd sylfaenol hyn ffynnu. Hefyd, yn ei sylwadau agoriadol, fe wnaeth Ysgrifennydd y Cabinet siarad am adeiladu'r sylfaen busnes cywir hefyd, yr wyf i hefyd yn cytuno ag ef. Rwyf i hefyd yn cytuno'n llwyr ei bod yn bwysig iawn i annog a dathlu llwyddiant pobl ifanc pan fyddant yn sefydlu eu busnes eu hunain. Rwyf yn sicr yn gefnogwr brwd o bobl ysbrydoledig yn mynd i ysgolion i ddweud wrth bobl iau am y dewis bywyd cadarnhaol sydd ar gael iddyn nhw drwy fod yn hunangyflogedig a rhedeg eu busnes eu hunain. O ran gwelliant Plaid Cymru, roeddwn i braidd yn amheus ar y dechrau oherwydd fy mhryder i yw nad ydym ni eisiau gweld llawer o adeiladau gwag wrth greu mwy o ganolfannau. Ond rwyf wedi clywed yr esboniad ehangach gan Plaid Cymru o ran eu gwelliant, ac rwy'n hapus i ddangos ein cefnogaeth i'r gwelliant hwnnw y prynhawn yma. Mae'r Anghenraid Cenedlaethol am Entrepreneuriaeth yn bodoli heddiw, fel yr oedd 18 mlynedd yn ôl, pan sefydlwyd y Cynulliad gyntaf. Nid wyf yn credu, mewn 18 mlynedd, ein bod ni wedi dod yn agos at harneisio potensial entrepreneuraidd, fel y dylem ni, efallai, fod wedi gwneud. Mae'n rhaid imi ddweud, yn anffodus, fy mod i'n credu bod y data yn siarad drosto'i hun. Rwy'n gwybod y soniodd Ysgrifennydd y Cabinet am gynnydd yn nifer y mentrau newydd, ond, o'r ymchwil yr wyf i wedi ei wneud, mae llai o fentrau newydd cofrestredig yng Nghymru nag yn y DU yn ei chyfanrwydd, ac mae sefydlu busnesau yng Nghymru yn cynrychioli cyfran lai o fusnesau nag unrhyw ranbarth arall yn y DU. Mae'n amlwg bod economi gref, hunangynhaliol a diwylliant o entrepreneuriaeth yn seiliedig ar gymorth busnes priodol. Rydym ni'n gwybod bod Llywodraeth Cymru yn draddodiadol wedi ffafrio benthyciadau nad oes angen eu talu'n ôl, sy'n dal yn cyfrif am dros ddwy ran o dair o'r holl fenthyca cyfalaf cyfan i gwmnïau Cymru, ac mae hyn er gwaethaf, wrth gwrs, nod datganedig Llywodraeth Cymru i drosglwyddo i ddiwylliant ble mae pwyslais mwy ar fuddsoddi o ran arferion benthyca busnesau. O'm safbwynt i, mae cwmnïau Cymru'n llawn haeddu cymorth ariannol Llywodraeth Cymru, ond hefyd mae trethdalwyr Cymru yn haeddu ymrwymiadau cryf gan Lywodraeth Cymru y caiff yr arian a roddwyd i gwmnïau preifat ei ad-dalu yn y pen draw a'i ailgylchu er budd busnesau newydd eraill a gwasanaethau cyhoeddus hanfodol eraill. Felly, yn hyn o beth, rwyf yn credu bod Llywodraeth Cymru yn methu â chreu'r amgylchiadau busnes cywir a phriodol. Wedi dweud hynny, credaf mai'r banc datblygu yw'r sefydliad cywir i gefnogi busnesau bach a chanolig dros y tymor hir. Bydd hi'n hanfodol, wrth gwrs, y caiff y banc y lefel gywir o gyllid i ddarparu cymorth ariannol doeth a mwy penodol i hybu twf ymhlith busnesau bach a chanolig. Mewn amgylchedd lle'r ydym ni wedi gweld 25% yn llai o fusnesau newydd yn cael eu sefydlu, rwyf yn credu bod angen i Lywodraeth Cymru ddangos bod Cymru'n rhoi croeso mawr i fusnesau, a chael gwared ar rai o'r rhwystrau a'r llyffetheiriau sy'n wynebu entrepreneuriaid, drwy gynllun parhaol ar gyfer rhyddhad ardrethi i fusnesau bach a ffordd newydd o ymdrin â'r ardaloedd menter, y credaf y buont, mae'n drist gen i ddweud, yn fethiant, o ystyried y data a gawsom ni hyd yma. Nid yw'r ffigurau yn rhai cadarnhaol. Mae pob swydd newydd a grëwyd o ganlyniad i'r polisi blaenllaw hwn wedi dod ar gost o £74,000, gyda £221 miliwn wedi'i fuddsoddi ers 2012. Nawr, sefydlwyd ardaloedd menter gan Lywodraeth Cymru i hybu'r economi leol ac i ddarparu swyddi newydd, ond ychydig o dystiolaeth sydd o hynny hyd yn hyn. Rwy'n sylweddoli y gall Ysgrifennydd y Cabinet ddweud, yn ei 40 eiliad, bod yn rhaid iddo gael dull tymor hwy yn y fan yma. Ie, gadewch i ni weld hynny'n digwydd. Gobeithio'n wir mai dyna sut y bydd hi. Rwy'n awgrymu bod angen ffordd newydd o weithio a fydd yn gweld Llywodraeth Cymru yn cydweithio'n agos â Llywodraeth y DU ar y strategaeth ddiwydiannol i helpu busnesau Cymru i greu swyddi gwell sy'n talu'n well. Yn hynny o beth, mae'r strategaeth yn gwneud ymrwymiadau clir iawn i hyrwyddo bargeinion dinesig Cymru a bargeinion twf Cymru. Fe'm calonogwyd yr wythnos diwethaf pan gyfeiriodd y Canghellor at fargen twf Canolbarth Cymru. Fe'm calonogwyd yn fawr gan hynny, ac mae hynny, wrth gwrs, yn argymhelliad a wnaeth y Pwyllgor Economi, Seilwaith a Sgiliau yn ddiweddar hefyd. Rwy'n mawr obeithio y bydd y Llywodraeth yn ymateb yn gadarnhaol i hynny. Rwy'n edrych ar y cloc ac mae fy amser ar ben, ond rwy'n gobeithio y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn llwyddo i fynd i'r afael â llawer o'm mhwyntiau i yn y 40 eiliad sydd ganddo.