English: So, energy prices have skyrocketed to unprecedented levels over the last year. The price cap increase in April saw the average gas and electricity bill increase to north of £2,000 a year, a rise of £700. In the last 18 months alone, the cost of heating a home has doubled. This will hit the poorest and most vulnerable households the hardest, with many having to go without, rationing or even, as Delyth mentioned, self-disconnecting. On top of this, energy bill arrears are currently greater in Wales than in any other UK nation. Yesterday, Jordan, a pupil from Ysgol Cefn Coch in Penrhyndeudraeth asked me, 'Why is it that fuel is so expensive, and what are you doing about it in the Senedd?' Children are talking about this, and it's causing huge anxieties. Can you, Minister, honestly answer Jordan and say that, as a Government, you are doing everything within your abilities? This is why we must ensure that those that are entitled to access the winter fuel support scheme are aware of it in the first place, with some estimates of take-up being as low as 50 per cent. Yes, the Minister said in her response that awareness was crucial, so the Welsh Government should launch a co-ordinated awareness campaign to improve on this figure, and also release take-up statistics to allow for improvement and proper scrutiny. We also know that things are going to get worse before they get better, with energy bills predicted to rise around £2,800 on average after the next price cap review in October, and may well rise again in January if Ofgem decide to review every three months, rather than every six months. And today the BBC are reporting energy experts saying that they expect energy bills to reach £3,000 a year. All this while energy companies are making record profits. The consequences of these rises would be devastating for so many. We have to ensure that all those who need help are entitled to it, by expanding the eligibility criteria for the winter fuel support scheme and adding a discretionary element for those in unexpected need. In my own constituency, we have some of the highest fuel poverty rates in the UK. Meanwhile, we're generating so much electricity, yet not reaping the rewards for it. Take Tanygrisiau, for example - a highly impoverished community with unacceptably high levels of people in fuel poverty. Yet, above Tanygrisiau lies Stwlan reservoir, owned and run by First Hydro-Engie UK, with a generating capacity of 360 MW, all of which goes to the grid while the community directly beneath it suffers from extreme fuel poverty. How can this be fair? The Minister made an announcement about a new fuel support scheme, and that's fantastic and really welcome to hear. But rural poverty is a huge issue that the winter fuel support scheme and current support schemes are failing to tackle. Firstly, not all local authorities are issuing the winter fuel support scheme to those off-grid residents, because of the wording of the Welsh Government's scheme. And secondly, for those that do issue the support to people off-grid, the limit is set at £200, which will buy you 200 litres at today's oil prices, but oil distributors won't deliver anything less than 500 litres. So, £200 is no good to people off-grid. The same problems obviously apply to the fuel voucher schemes and discretionary payments. Off-grid residents are being discriminated against because of this and it must be resolved. So, high energy prices are here to stay and wages are not rising accordingly, with the Tory Government in London doing all they can to halt wage growth for fear of inflation. We therefore need to be proactive and willing to be constantly improving on what support we do provide here. So, we welcome what the Minister has said and accept that the main levers are with the UK Government, but we need to maximise what we can do in this Senedd. Diolch.
Welsh: Felly, mae prisiau ynni wedi codi i lefelau digynsail dros y flwyddyn ddiwethaf. Yn sgil y cynnydd yn y cap ar brisiau ym mis Ebrill, gwelwyd cynnydd cyfartalog yn y bil nwy a thrydan i dros £2,000 y flwyddyn, cynnydd o £700. Yn ystod y 18 mis diwethaf yn unig, mae cost gwresogi cartref wedi dyblu. Bydd hyn yn taro'r aelwydydd tlotaf a mwyaf bregus galetaf, gyda llawer yn gorfod mynd heb bethau, yn gorfod dogni neu ddatgysylltu drostynt eu hunain hyd yn oed, fel y soniodd Delyth. Ar ben hyn, mae ôl-ddyledion biliau ynni yn fwy yng Nghymru ar hyn o bryd nag mewn unrhyw wlad arall yn y DU. Ddoe, gofynnodd Jordan, disgybl o Ysgol Cefn Coch ym Mhenrhyndeudraeth i mi, 'Pam y mae tanwydd mor ddrud, a beth rydych chi'n ei wneud yn ei gylch yn y Senedd?' Mae plant yn sôn am hyn, ac mae'n achosi pryderon enfawr. Weinidog, a wnewch chi ateb Jordan yn onest a dweud, fel Llywodraeth, eich bod yn gwneud popeth yn eich gallu? Dyna pam y mae'n rhaid inni sicrhau bod y rheini sydd â hawl i fanteisio ar y cynllun cymorth tanwydd y gaeaf yn ymwybodol ohono yn y lle cyntaf, gyda rhai amcangyfrifon fod y nifer sy'n manteisio arno mor isel â 50 y cant. Do, dywedodd y Gweinidog yn ei hymateb fod ymwybyddiaeth yn hanfodol, felly dylai Llywodraeth Cymru lansio ymgyrch ymwybyddiaeth gydgysylltiedig i wella'r ffigur hwn, a rhyddhau ystadegau ynghylch y nifer sy'n manteisio arno i ganiatáu gwella a chraffu priodol. Gwyddom hefyd y bydd pethau'n gwaethygu cyn iddynt wella, a rhagwelir y bydd biliau ynni'n codi tua £2,800 ar gyfartaledd ar ôl yr adolygiad nesaf o'r cap ar brisiau ym mis Hydref, ac mae'n ddigon posibl y byddant yn codi eto ym mis Ionawr os bydd Ofgem yn penderfynu adolygu bob tri mis, yn hytrach na phob chwe mis. A heddiw mae'r BBC yn adrodd bod arbenigwyr ynni yn dweud eu bod yn disgwyl i filiau ynni gyrraedd £3,000 y flwyddyn. Hyn i gyd tra bo cwmnïau ynni'n gwneud yr elw mwyaf erioed. Byddai canlyniadau'r codiadau hyn yn ddinistriol i gymaint o bobl. Rhaid inni sicrhau bod gan bawb sydd angen cymorth hawl iddo, drwy ehangu'r meini prawf cymhwysedd ar gyfer cynllun cymorth tanwydd y gaeaf ac ychwanegu elfen ddisgresiwn i'r rheini sydd mewn angen annisgwyl. Yn fy etholaeth i, mae gennym rai o'r cyfraddau tlodi tanwydd uchaf yn y DU. Yn y cyfamser, rydym yn cynhyrchu cymaint o drydan, ond eto nid ydym yn elwa ar yr enillion. Cymerwch Tanygrisiau, er enghraifft - cymuned dlawd iawn gyda lefelau annerbyniol o uchel o bobl mewn tlodi tanwydd. Ac eto, uwchben Tanygrisiau mae cronfa ddŵr Stwlan, sy'n eiddo i ac yn cael ei rhedeg gan First Hydro-Engie UK, gyda chapasiti cynhyrchu o 360 MW, sydd i gyd yn mynd i'r grid tra bo'r gymuned yn union oddi tani'n dioddef o dlodi tanwydd eithafol. Sut y gall hyn fod yn deg? Gwnaeth y Gweinidog gyhoeddiad am gynllun cymorth tanwydd newydd, ac mae hynny'n wych ac i'w groesawu'n fawr. Ond mae tlodi gwledig yn broblem enfawr nad yw cynllun cymorth tanwydd y gaeaf a'r cynlluniau cymorth presennol yn mynd i'r afael â hi. Yn gyntaf, nid yw pob awdurdod lleol yn cynnig cynllun cymorth tanwydd y gaeaf i drigolion sydd oddi ar y grid, oherwydd geiriad cynllun Llywodraeth Cymru. Ac yn ail, i'r rheini sy'n rhoi'r cymorth i bobl oddi ar y grid, mae'r terfyn wedi'i osod ar £200, a fydd yn prynu 200 litr i chi ar brisiau olew heddiw, ond ni fydd dosbarthwyr olew yn darparu llai na 500 litr. Felly, nid yw £200 yn ddigon da i bobl oddi ar y grid. Mae'r un problemau'n amlwg yn berthnasol i'r cynlluniau talebau tanwydd a thaliadau disgresiwn. Mae gwahaniaethu'n digwydd yn erbyn preswylwyr sydd oddi ar y grid oherwydd hyn a rhaid ei ddatrys. Felly, mae prisiau ynni uchel yma i aros ac nid yw cyflogau'n codi'n unol â hynny, gyda'r Llywodraeth Dorïaidd yn Llundain yn gwneud popeth yn ei gallu i atal twf cyflogau am ei bod yn ofni chwyddiant. Felly, mae angen inni fod yn rhagweithiol a bod yn barod i barhau i wella'r cymorth a ddarparwn yma. Felly, rydym yn croesawu'r hyn y mae'r Gweinidog wedi'i ddweud ac yn derbyn mai Llywodraeth y DU sydd â'r prif ddulliau, ond mae angen inni wneud y gorau o'r hyn y gallwn ei wneud yn y Senedd hon. Diolch.