English: Thank you, Deputy Presiding Officer. It's a new political term and here we are again with a new Wales Bill from Westminster. And, once again, it's disappointing that Westminster has decided to refuse to transfer powers to Wales that would improve the policy outcomes for our people, would ensure better accountability and, importantly, would deliver political equality for Wales. Presiding Officer, I want to concentrate on the policing element of the Plaid Cymru motion this afternoon. Historically, of course, policing in these isles has evolved over the past three centuries: it started with the first police service in Glasgow, and in the seventeenth century that was expanded to the whole of Britain. In fact, professional policing followed a pattern of developing very, very locally, with all local authorities in Wales responsible for policing by the middle of the nineteenth century. Soon, there was a policing framework on a governance level across England and Wales, with separate legislation, of course, for Scotland, reflecting the constitution as it was then. Isn't it now time for policing in Wales to reflect the constitutional reality and current policy, whilst keeping at its heart the historic element of local accountability? During the Silk commission process, which I'm sure you'll all recall, evidence was received on how the policy framework is set out for Wales by Westminster. More and more often, that framework is metropolitan in its outlook. Although emergency services in Wales do collaborate effectively, there was evidence gathered by Silk that it would be even better if policing were to be devolved. Indeed, policing, like the ambulance service and the fire and rescue service, is a part of day-to-day services, such as education and health. They are an integral part of the public service, and it's an anomaly, therefore, that policing in Wales should be different to all the other main public services in the fact that it is not devolved. Every one of these public services works closely together, and each has a knock-on effect on the other. For the sake of consistency and improved services for citizens, consistency in their accountability would benefit everyone. Indeed, the fact that policing is central to public services in Wales is reflected in the fact that the Welsh Government itself contributes significantly to the cost of policing, although it has no direct political power or legal power in the area. The Welsh Government is the only Government in these isles that makes a financial contribution to policing without having any direct power over that policy area. I would also like to refer to the broader point of the need for a Wales Bill that is sustainable. Despite my disappointment with this latest Bill, as with the previous one, and the one before that, and the one before that, I very much hope that it will be possible for parties to co-operate in order to ensure equality for Wales with the other nations within this state. Indeed, in policing, Wales is falling behind even Manchester and London now.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae'n dymor gwleidyddol newydd, a dyma ni unwaith eto gyda Mesur Cymru newydd gan San Steffan. Unwaith yn rhagor, mae hi'n siom bod San Steffan wedi penderfynu gwrthod trosglwyddo cyfrifoldebau i Gymru a fydd yn gwella canlyniadau polisi i'n pobl, yn sicrhau atebolrwydd gwell ac, yn bwysig, yn delifro cydraddoldeb gwleidyddol i Gymru. Lywydd, rwyf am ganolbwyntio ar yr elfen blismona yng nghynnig Plaid Cymru y prynhawn yma. Yn hanesyddol, wrth gwrs, mae plismona yr ynysoedd yma wedi esblygu dros y tair canrif ddiwethaf: yn y dechrau gyda'r gwasanaeth heddlu cyntaf yn Glasgow, ac yn yr ail ganrif ar bymtheg dros Brydain i gyd. Yn wir, dilynodd plismona proffesiynol patrwm o ddatblygu yn lleol iawn, iawn, gyda phob awdurdod lleol yng Nghymru yn gyfrifol am blismona erbyn canol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Yn fuan, daeth fframwaith ar gyfer plismona ar lefel llywodraethol dros Gymru a Lloegr gyda deddfwriaeth ar wahân, wrth gwrs, i'r Alban yn adlewyrchu'r cyfansoddiad ar y pryd. Nawr, onid yw hi'n amser i'r plismona yng Nghymru adlewyrchu'r realiti cyfansoddiadol a pholisi cyfoesol gan, wrth gwrs, gadw wrth wraidd yr elfen hanesyddol o atebolrwydd lleol? Yn ystod proses y comisiwn Silk - rydych chi'n cofio hynny, rwy'n siŵr - derbyniwyd tystiolaeth am sut y mae'r fframwaith polisi yn cael ei osod ar ran Cymru gan San Steffan. Yn fwyfwy, mae'r fframwaith yna yn fetropolitan yn ei weledigaeth. Er bod y gwasanaethau argyfwng yng Nghymru yn cydweithio yn dda, cafwyd tystiolaeth gan Silk y byddent yn gweithio'n well fyth drwy ddatganoli plismona. Yn wir, mae plismona, fel y gwasanaeth ambiwlans a'r gwasanaeth tân ac achub, yn rhan o wasanaethau dydd i ddydd, fel addysg ac iechyd, yn rhan annatod o'r gwasanaethau cyhoeddus, ac mae'n 'anomaly' felly fod plismona yng Nghymru yn wahanol i bob un prif wasanaeth cyhoeddus arall, yn y ffaith nad ydyw wedi'i ddatganoli. Mae pob un o'r gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio yn agos iawn gyda'i gilydd. Mae pob un yn cael effaith ar y llall, ac er lles cysondeb a gwell gwasanaeth i ddinasyddion, byddai cysondeb yn eu hatebolrwydd o fudd i bawb. Yn wir, mae'r ffaith bod plismona yn ganolog i wasanaethau cyhoeddus Cymru yn cael ei adlewyrchu yn y ffaith bod Llywodraeth Cymru ei hunan yn cyfrannu yn sylweddol tuag at blismona yn ariannol, er nad oes ganddi grym uniongyrchol gwleidyddol na chyfreithiol yn y maes. Llywodraeth Cymru yw'r unig Lywodraeth yr ynysoedd yma sydd yn cyfrannu yn ariannol tuag at blismona heb rym uniongyrchol dros y maes yna. Hoffwn hefyd gyfeirio at y pwynt ehangach o'r angen am Fesur Cymru sydd yn gynaliadwy. Er fy siom gyda'r Mesur diweddaraf, fel y Mesur cyn hynny, a'r un cyn hynny, a'r un cyn hynny, rwy'n gobeithio'n fawr iawn bod modd i'r pleidiau gydweithio i sicrhau cydraddoldeb cenedlaethol i Gymru gyda'r cenhedloedd eraill yn y wladwriaeth yma. Yn wir, ym maes plismona, mae Cymru y tu ôl, yn awr, hyd yn oed Manceinion a Llundain.