English: Isn't it again revealing that when we're talking about something so fundamentally important to the future of Wales, you cannot help but take up the temptation of politicising this in that way? When we are looking at releasing our potential, you need to be a little bit more serious in your politics. The motion, as well as looking at the control that we could bring through the devolution of the Crown Estate, looks at other elements of control. We have mentioned the loss of hundreds of acres of land for forestry, planted by investors from outside of Wales to be used as carbon credits. It strips us of carbon credits that we need as a nation, and strips us too of the integrity of our communities - opportunities for our young people in farming, undermining of language. We're seeing the same thing with solar developments on Anglesey now. Solar can be a really important part of our renewable energy production, but let's be innovative in the way that we do it. What we have on Anglesey is proposal after proposal for thousands of acres of agricultural land earmarked for solar development by companies from outside Wales. 'Why here?' we ask. 'Oh, your land is cheaper than brownfield sites, thank you very much'. They'll wrest over farmed land, we're told, in Môn Mam Cymru, the mother of Wales, which has fed the nation for countless centuries. 'What about construction traffic as it's being built?', asked one constituent in another public meeting. 'Oh, don't worry, there'll be less farm traffic after it's built', came the unbelievable response. And the financial community benefit proposal from that particular solar farm was £50,000 over a 30-year life span of a solar farm. It's insulting and typifies the exploitation that we face. Let me deal with the Minister's comments to close, and whether she'd add 'exploitation' to the list of words that she's not comfortable with. She felt that we were too ready to bear a grievance, to be victims. Listen, this is about saying, 'Let's move on from the past'. Let's look at a way of dealing with our own resources in a way that enables us to plan our future as a nation around it - not as victims, not with a grievance, but with real positivity. And let's build a partnership within this Senedd that can help deliver that better future. We have, in the past, for whatever reason, not felt confident enough to challenge the exploitation - and I do use that again. Let's say that those days have now passed, and what we need to do now is look at our resources in the round, and how to make sure that they are used properly - yes, internationally, in partnership with partners from around the world, but for the benefit of our communities and our population.
Welsh: Onid yw'n ddadlennol eto, pan fyddwn yn sôn am rywbeth mor sylfaenol bwysig i ddyfodol Cymru, na allwch help ond ildio i'r demtasiwn o wleidydda hyn yn y modd hwnnw? A ninnau'n edrych ar ryddhau ein potensial, mae angen i chi fod ychydig yn fwy difrifol yn eich gwleidyddiaeth. Yn ogystal ag edrych ar y rheolaeth y gallem ei gael drwy ddatganoli Ystâd y Goron, mae'r cynnig yn edrych ar elfennau eraill o reolaeth. Rydym wedi sôn am golli cannoedd o erwau o dir ar gyfer coedwigaeth, tir a blannwyd gan fuddsoddwyr o'r tu allan i Gymru i'w defnyddio fel credydau carbon. Mae'n ein hamddifadu ni o gredydau carbon sydd eu hangen arnom fel cenedl, ac mae'n ein hamddifadu hefyd o gyfanrwydd ein cymunedau - cyfleoedd i'n pobl ifanc ym myd ffermio, tanseilio iaith. Gwelwn yr un peth gyda datblygiadau solar ar Ynys Môn yn awr. Gall solar fod yn rhan bwysig iawn o'n cynhyrchiant ynni adnewyddadwy, ond gadewch i ni fod yn arloesol yn y ffordd y'i gwnawn. Yr hyn sydd gennym ar Ynys Môn yw cynnig ar ôl cynnig ar gyfer miloedd o erwau o dir amaethyddol a glustnodwyd ar gyfer datblygiadau solar gan gwmnïau o'r tu allan i Gymru. 'Pam yma?' gofynnwn. 'O, mae eich tir yn rhatach na safleoedd tir llwyd, diolch yn fawr'. Clywn eu bod yn ymrafael dros dir fferm ym Môn Mam Cymru, sydd wedi bwydo'r genedl ers canrifoedd dirifedi. 'Beth am draffig adeiladu wrth iddo gael ei adeiladu?', gofynnodd un etholwr mewn cyfarfod cyhoeddus arall. 'O, peidiwch â phoeni, bydd llai o draffig fferm ar ôl iddo gael ei adeiladu', daeth yr ymateb anghredadwy. Ac roedd y cynnig budd cymunedol ariannol o'r fferm solar benodol honno yn £50,000 dros gyfnod oes fferm solar o 30 mlynedd. Mae'n sarhaus ac mae'n nodweddiadol o'r ecsbloetio a wynebwn. Gadewch imi ymdrin â sylwadau'r Gweinidog i orffen, ac a wnaiff hi ychwanegu 'ecsbloetio' at y rhestr o eiriau nad yw'n gyfforddus â hwy. Teimlai ein bod yn rhy barod i leisio anfodlonrwydd, i fod yn ddioddefwyr. Gwrandewch, mae hyn yn ymwneud â dweud, 'Gadewch inni symud ymlaen o'r gorffennol'. Gadewch inni edrych ar ffordd o ymdrin â'n hadnoddau ein hunain mewn ffordd sy'n ein galluogi i gynllunio ein dyfodol fel cenedl o'i gwmpas - nid fel dioddefwyr, nid mewn anfodlonrwydd, ond yn wirioneddol benderfynol. A gadewch inni adeiladu partneriaeth yn y Senedd hon a all helpu i gyflawni'r dyfodol gwell hwnnw. Yn y gorffennol, am ba reswm bynnag, nid ydym wedi teimlo'n ddigon hyderus i herio'r ecsbloetio - ac rwy'n defnyddio'r gair hwnnw eto. Gadewch inni ddweud bod y dyddiau hynny bellach wedi mynd, a'r hyn y mae angen i ni ei wneud yn awr yw edrych ar ein hadnoddau yn eu holl agweddau, a sut i sicrhau y cânt eu defnyddio'n iawn - ie, yn rhyngwladol, mewn partneriaeth â phartneriaid o bob cwr o'r byd, ond er budd ein cymunedau a'n poblogaeth ni.