English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Between 2003 and 2014, there have been no fewer than seven reports expressing concerns about the state of advocacy services in Wales. The Children and Young People Committee of the third Assembly published three reports and made a range of recommendations and repeated calls about the provision of advocacy services for looked-after children and other vulnerable groups of children. Between 2012 and 2014, the then children's commissioner also published three reports with recommendations on statutory advocacy provision. I think it is also sobering to remind ourselves where this advocacy journey we are on actually began, as it almost coincides with the birth of this institution and the publication of the Waterhouse report, 'Lost in Care', back in February 2000. That report, 17 years ago, found that victims of decades of widespread sexual and physical abuse of children in north Wales care homes had not been believed or listened to. It recommended that all looked-after children should have access to an independent advocate. It is, therefore, high time Welsh Government and local authorities in Wales put this issue to bed once and for all. I think it is important today to remind ourselves why independent advocacy services matter. Simply put, advocacy gives a voice to our most vulnerable children and helps keep them safe. The National Youth Advocacy Service Cymru told our committee that independent advocacy is fundamentally a provision to safeguard and protect the most vulnerable children and young people in Wales. This was a message emphasised by the children's commissioner who told us clearly that advocacy services are not an optional extra - they are absolutely necessary safeguards for our most vulnerable children. She also reminded our committee that, from Waterhouse and other inquiries to the events that have occurred more recently in Rotherham, children's voices have not been listened to and have been overshadowed when they have been at their most vulnerable. There are around 25,000 children who would be eligible for support in Wales. In 2016, 2,936 were on the child protection register, 5,554 were looked-after children, excluding those on the child protection register, and 15,884 were classed as children in need. The committee recognises that progress has been made. I welcome that the existing statutory duty to provide advocacy to looked-after children and other relevant groups was restated in the recent Social Services and Well-being (Wales) Act 2014. But much more needs to be done to make sure that this is translated into a reality in the lives of our most vulnerable children. Much of the committee's inquiry is focused on the need to implement a consistent national approach to advocacy in line with recommendations set out in the reports published by the children's commissioner - work that began four years ago. Although we recognise that there's been progress in recent months in this area, the committee now wants to see urgent progress made in delivering this national approach. The committee made eight clear recommendations, which, if implemented appropriately, would go some considerable way to alleviating the problems identified by the multiple reports over the years. I am pleased to see that the Cabinet Secretary has listened to the committee and responded positively to most of the recommendations we have made. The commitment by Welsh Government to deliver a national approach for statutory advocacy provision is one that is very much welcomed by the committee and across the sector. I cannot stress enough, though, that this needs to be a meaningful and successful transition to a national approach and not one that falls short of expectations. Clear arrangements need to be in place to ensure this approach is implemented, co-ordinated and monitored on an ongoing basis. Achieving the national approach by June 2017 will be an important milestone, but fully delivering the approach beyond this date will be the measure of success. I know that key stakeholders have valid concerns about the sustainability of the model, especially once the implementation manager finishes post in June and in the absence of a stakeholder advisory group. I am pleased that Welsh Government has at least accepted in principle the recommendation to provide a detailed update on the move towards a national approach in June. But I would ask the Cabinet Secretary to fully sign up to this and to come back to the committee later in the year to discuss the progress we hope will have been made. This committee does not intend this report to sit on a shelf. And we plan to monitor progress on the national approach vigorously. It was disappointing to note Welsh Government rejected our recommendation calling for annual monitoring of local authority spending on advocacy services and funding based on population needs. We feel it is imperative that these essential services are funded on the basis of need. That funding, in two years, will go into the rate support grant to be monitored by regional partnership boards, and there are very real concerns, especially in the climate of such pressure on social services, as to how this funding will be monitored and reflect the growing needs of the looked-after, child protection and children in need population. Before I conclude these opening remarks, I want to thank everyone who gave evidence to our inquiry. I want to place on record special thanks to the All Wales Children and Young People's Advocacy Providers Group, which is made up of organisations who I know have campaigned tirelessly on this issue for years. Our thanks also to the children's commissioner and her team for their persistence and commitment on this issue, without which I do not believe we would have made the progress we have to date. In closing, I want to emphasise to Members that this is an issue that will not go away. Successive Governments and local authorities have so far failed to adopt a model that has met the needs of our most vulnerable young people. We want to see a clear commitment from Welsh Government to end this cycle of reports being published without a great deal of progress being made. This needs to be something we get right. The safety of our most vulnerable children depends on it.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rhwng 2003 a 2014, ni fu llai na saith adroddiad yn mynegi pryderon am gyflwr gwasanaethau eiriolaeth yng Nghymru. Cyhoeddodd Pwyllgor Plant a Phobl Ifanc y trydydd Cynulliad dri adroddiad a gwnaeth nifer o argymhellion a galwadau mynych ynghylch darparu gwasanaethau eiriolaeth i blant sy'n derbyn gofal a grwpiau eraill o blant agored i niwed. Rhwng 2012 ac 2014 hefyd, cyhoeddodd y comisiynydd plant ar y pryd dri adroddiad gydag argymhellion ar ddarparu eiriolaeth statudol. Rwy'n credu ei bod yn sobreiddiol inni atgoffa ein hunain hefyd lle y dechreuodd y daith eiriolaeth rydym arni mewn gwirionedd, gan ei fod bron yn cyd-daro â genedigaeth y sefydliad hwn a chyhoeddi adroddiad Waterhouse, 'Ar Goll mewn Gofal', yn ôl ym mis Chwefror 2000. Canfu'r adroddiad hwnnw, 17 mlynedd yn ôl, nad oedd dioddefwyr degawdau o gam-drin plant yn rhywiol a chorfforol ar raddfa eang mewn cartrefi gofal yng ngogledd Cymru wedi cael eu credu na'u clywed. Argymhellodd y dylai pob plentyn sy'n derbyn gofal gael mynediad at eiriolwr annibynnol. Felly, mae'n hen bryd i Lywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol yng Nghymru ddatrys y mater unwaith ac am byth. Rwy'n credu ei bod yn bwysig inni atgoffa ein hunain heddiw pam y mae gwasanaethau eiriolaeth annibynnol yn bwysig. Yn syml, mae eiriolaeth yn rhoi llais i'n plant mwyaf agored i niwed ac yn helpu i'w cadw'n ddiogel. Dywedodd Gwasanaeth Eiriolaeth Ieuenctid Cenedlaethol Cymru wrth ein pwyllgor fod eiriolaeth annibynnol yn ei hanfod yn ddarpariaeth i ddiogelu ac amddiffyn y plant a'r bobl ifanc mwyaf agored i niwed yng Nghymru. Roedd hon yn neges a bwysleisiwyd gan y comisiynydd plant a ddywedodd wrthym yn glir nad yw gwasanaethau eiriolaeth yn opsiwn ychwanegol - maent yn fesurau diogelu cwbl angenrheidiol i'n plant mwyaf agored i niwed. Atgoffodd ein pwyllgor hefyd, o Waterhouse ac ymchwiliadau eraill i'r digwyddiadau a ddigwyddodd yn fwy diweddar yn Rotherham, na wrandawyd ar leisiau plant a bod plant wedi'u bwrw i'r cysgod pan oeddent yn fwyaf agored i niwed. Mae tua 25,000 o blant a fyddai'n gymwys i gael cymorth yng Nghymru. Yn 2016, roedd 2,936 ar y gofrestr amddiffyn plant, roedd 5,554 yn blant sy'n derbyn gofal, ac eithrio'r rhai ar y gofrestr amddiffyn plant, ac roedd 15,884 wedi'u dosbarthu fel plant mewn angen. Mae'r pwyllgor yn cydnabod bod cynnydd wedi'i wneud. Rwy'n croesawu bod y ddyletswydd statudol bresennol i ddarparu eiriolaeth i blant sy'n derbyn gofal a grwpiau perthnasol eraill wedi'i hailddatgan yn Neddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn ddiweddar. Ond mae angen gwneud llawer mwy i sicrhau bod hyn yn cael ei droi'n realiti ym mywydau ein plant mwyaf agored i niwed. Mae llawer o ymchwiliad y pwyllgor yn canolbwyntio ar yr angen i roi dull cenedlaethol cyson ar waith mewn perthynas ag eiriolaeth yn unol â'r argymhellion a nodwyd yn yr adroddiadau a gyhoeddwyd gan y comisiynydd plant - gwaith a ddechreuodd bedair blynedd yn ôl. Er ein bod yn cydnabod bod cynnydd wedi'i wneud yn y misoedd diwethaf yn y maes hwn, mae'r pwyllgor yn awr yn awyddus i weld cynnydd brys o ran cyflwyno'r dull gweithredu cenedlaethol hwn. Gwnaeth y pwyllgor wyth argymhelliad clir, a fyddai, os cânt eu gweithredu'n briodol, yn mynd gryn dipyn o'r ffordd tuag at liniaru'r problemau a nodwyd gan yr adroddiadau lluosog dros y blynyddoedd. Rwy'n falch o weld bod Ysgrifennydd y Cabinet wedi gwrando ar y pwyllgor ac wedi ymateb yn gadarnhaol i'r rhan fwyaf o'r argymhellion a wnaed gennym. Mae'r ymrwymiad gan Lywodraeth Cymru i gyflwyno dull cenedlaethol o ddarparu eiriolaeth statudol yn un sy'n cael ei groesawu'n fawr gan y pwyllgor ac ar draws y sector. Ni allaf bwysleisio digon, fodd bynnag, fod angen i hyn bontio'n ystyrlon a llwyddiannus i ddull cenedlaethol ac nid un sy'n llai na'r disgwyliadau. Mae angen trefniadau clir ar waith i sicrhau bod y dull hwn yn cael ei weithredu, ei gydlynu a'i fonitro'n barhaus. Bydd cyflawni'r dull cenedlaethol erbyn mis Mehefin 2017 yn garreg filltir bwysig, ond cyflawni'r dull yn llawn y tu hwnt i'r dyddiad hwnnw fydd mesur llwyddiant. Gwn fod gan randdeiliaid allweddol bryderon dilys ynghylch cynaliadwyedd y model, yn enwedig pan fydd y rheolwr gweithredu yn gorffen yn ei swydd ym mis Mehefin ac yn absenoldeb grŵp cynghori rhanddeiliaid. Rwy'n falch fod Llywodraeth Cymru o leiaf wedi derbyn mewn egwyddor yr argymhelliad i ddarparu'r manylion diweddaraf ar y symud tuag at ddull cenedlaethol ym mis Mehefin. Ond hoffwn ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet gymeradwyo hyn yn llawn a dod yn ôl at y pwyllgor yn ddiweddarach yn y flwyddyn i drafod y cynnydd y gobeithiwn y bydd wedi cael ei wneud. Nid yw'r pwyllgor yn bwriadu i'r adroddiad hwn orwedd ar silff. Ac rydym yn bwriadu monitro cynnydd y dull cenedlaethol yn drylwyr. Roedd yn siomedig nodi bod Llywodraeth Cymru wedi gwrthod ein hargymhelliad yn galw am fonitro gwariant awdurdodau lleol ar wasanaethau eiriolaeth a chyllid yn seiliedig ar anghenion y boblogaeth yn flynyddol. Teimlwn fod yn rhaid ariannu'r gwasanaethau hanfodol hyn ar sail angen. Bydd y cyllid hwnnw, mewn dwy flynedd, yn mynd i mewn i'r grant cynnal ardrethi i gael ei fonitro gan fyrddau partneriaeth rhanbarthol, ac mae pryderon gwirioneddol, yn enwedig mewn hinsawdd lle y ceir y fath bwysau ar wasanaethau cymdeithasol, ynglŷn â sut y bydd y cyllid hwn yn cael ei fonitro ac yn adlewyrchu anghenion cynyddol poblogaeth plant sy'n derbyn gofal, amddiffyn plant a phlant mewn angen. Cyn i mi gloi'r sylwadau agoriadol hyn, hoffwn ddiolch i bawb a roddodd dystiolaeth i'n hymchwiliad. Rwyf am gofnodi fy niolch yn arbennig i Grŵp Darparwyr Eiriolaeth Plant a Phobl Ifanc Cymru Gyfan, sy'n cynnwys sefydliadau y gwn eu bod wedi ymgyrchu'n ddiflino ar y mater hwn ers blynyddoedd. Diolch hefyd i'r comisiynydd plant a'i thîm am eu dyfalbarhad a'u hymrwymiad ar y mater hwn; heb hynny, nid wyf yn credu y byddem wedi gallu gwneud y cynnydd a wnaethom hyd yn hyn. Wrth gloi, hoffwn bwysleisio wrth yr Aelodau fod hwn yn fater na fydd yn diflannu. Mae Llywodraethau dilynol ac awdurdodau lleol hyd yn hyn wedi methu mabwysiadu model sydd wedi bodloni anghenion ein pobl ifanc mwyaf agored i niwed. Rydym am weld ymrwymiad clir gan Lywodraeth Cymru i roi diwedd ar y cylch hwn o adroddiadau sy'n cael eu cyhoeddi heb lawer iawn o gynnydd yn cael ei wneud. Mae angen i hyn fod yn rhywbeth a gawn yn iawn. Mae diogelwch ein plant mwyaf agored i niwed yn dibynnu arno.