techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, Llywydd, the Member is sadly badly informed about plans in Hywel Dda, because alongside all other health boards in Wales, there were very few operations scheduled for this week because this week is always the busiest week for unplanned admissions to our hospitals. Every year, as she says, it's entirely predictable, and because of that, it was planned for by that local health board. Now, it has been a very busy and very challenging two weeks in the health service here in Wales, but the system has proved resilient to it because of the plans that local health boards, supported by the Welsh Government and that additional investment, have put in place. My understanding is that today, some planned surgery will have recommenced in Hywel Dda, and I want to put on record my gratitude to the staff of that health board and to staff right across Wales for the enormous efforts that they have made while this Assembly has been in recess, working right across Christmas and the new year to deal with the unprecedented demands, and to their colleagues there in social care in the Hywel Dda area who, yesterday and across the weekend, worked flat out to make sure that wherever they were able to provide help to move patients into the community, that they went well beyond what would normally be expected to help to do that. That's why the system has proved resilient, because of the enormous commitment of the people who work in it, and I think it's very good to have had the chance to put our appreciation of that on the record here this afternoon.
Welsh: Wel, Llywydd, yn anffodus, nid oes gan yr Aelod lawer o wybodaeth am y cynlluniau yn Hywel Dda, oherwydd ynghyd â'r holl fyrddau iechyd eraill yng Nghymru, ychydig iawn o lawdriniaethau a drefnwyd ar gyfer yr wythnos hon, oherwydd yr wythnos hon yw'r wythnos brysuraf o ran derbyniadau heb eu cynllunio i'n hysbytai. Bob blwyddyn, fel y dywed, mae'n gwbl ragweladwy, ac oherwydd hynny, cynlluniwyd ar ei gyfer gan y bwrdd iechyd lleol hwnnw. Nawr, mae hi wedi bod yn bythefnos brysur iawn a heriol iawn yn y gwasanaeth iechyd yma yng Nghymru, ond mae'r system wedi bod yn gydnerth oherwydd y cynlluniau y mae'r byrddau iechyd lleol, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru a'r buddsoddiad ychwanegol, wedi eu rhoi ar waith. Fy nealltwriaeth i yw y bydd rhywfaint o lawdriniaethau a oedd wedi'u cynllunio wedi ailddechrau yn Hywel Dda heddiw, ac rwyf eisiau diolch ar goedd i staff y bwrdd iechyd hwnnw a staff ledled Cymru am eu hymdrechion mawr tra bu'r Cynulliad hwn yn cael egwyl dros y Nadolig a'r flwyddyn newydd i ymdrin â'r galwadau digynsail, ac i'w cydweithwyr yno ym maes gofal cymdeithasol yn ardal bwrdd iechyd Hywel Dda a oedd, ddoe a thros y penwythnos, yn gweithio'n ddi-baid i sicrhau, ble bynnag yr oeddent yn gallu helpu i symud cleifion i'r gymuned, eu bod yn mynd ymhell y tu hwnt i'r hyn y byddai disgwyl iddynt ei wneud fel arfer i helpu i wneud hynny. Dyna pam mae'r system wedi bod yn gydnerth, oherwydd ymrwymiad aruthrol y bobl sy'n gweithio ynddi, ac rwy'n credu ei bod hi'n dda iawn cael y cyfle i ddweud ar goedd cymaint yr ydym ni'n gwerthfawrogi hynny y prynhawn yma.
English: The next item is questions to the Counsel General in respect of his law officer responsibilities, and the first question is from David Melding.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol mewn perthynas â'i gyfrifoldebau fel swyddog cyfreithiol, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan David Melding.
English: I frequently have discussions with others about our relationship within the United Kingdom and strengthening our place within it. We believe Wales's interests are best served by being a part of the United Kingdom, and the United Kingdom is better and stronger for having Wales in it.
Welsh: Byddaf yn trafod yn aml gyda phobl eraill ein perthynas o fewn y Deyrnas Unedig ac am gryfhau ein lle ynddi. Credwn fod Cymru ar ei hennill o fod yn rhan o'r Deyrnas Unedig, a bod y Deyrnas Unedig yn well ac yn gryfach o gael Cymru ynddi.
English: Can I just say how much those sentiments are supported on this side of the Assembly as well? You may have heard the First Minister in evidence yesterday to the External Affairs and Additional Legislation Committee saying that the Prime Minister will be taking the Dunlop review's findings as seriously as the Government that commissioned that review. And I notice that this review, of course, is looking at ways to strengthen and sustain the union. And one of the things reported as a likely finding - and I quote the great authority of the Scottish Herald, which I'm sure colleagues opposite will find very reassuring - is that there will be a recommendation to replace the Joint Ministerial Committee system with a new inter-governmental structure, serviced by an independent secretariat, to command greater confidence from the devolved administrations. This has been a core appeal of the Welsh Government, and I, in this Chamber, have commended much of the work in terms of strengthening the governance structures within the United Kingdom that have been made by the Welsh Government, and much of that has been enthusiastically supported on this side of the Chamber. So, can you now assure us that you will continue to work in this vain, as we're in new constitutional ground because of the fact that we will be leaving shortly the European Union, and that's the spirit in which you should co-operate with the UK Government, and use your leverage to the maximum and achieve productive results like the one you are seemingly likely to achieve when we hear the recommendations of the Dunlop review?
Welsh: A gaf i ddweud cymaint yw'r gefnogaeth i'r teimladau hynny ar yr ochr hon i'r Cynulliad hefyd? Efallai y clywsoch chi Brif Weinidog Cymru yn cyflwyno tystiolaeth ddoe i'r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol yn dweud y bydd Prif Weinidog y DU yn cymryd canfyddiadau adolygiad Dunlop o ddifrif, gymaint ag y gwnaiff y Llywodraeth a gomisiynodd yr adolygiad hwnnw. Ac rwy'n sylwi bod yr adolygiad hwn, wrth gwrs, yn edrych ar ffyrdd o gryfhau a chynnal yr Undeb. Ac un o'r pethau a adroddir fel canfyddiad tebygol - a dyfynnaf awdurdod mawr Herald yr Alban, yr wyf yn siŵr y bydd y cyd-Aelodau gyferbyn yn ei gael yn galonogol iawn - yw y bydd argymhelliad i ddisodli system Cyd-bwyllgor y Gweinidogion gyda strwythur rhynglywodraethol, wedi'i wasanaethu gan ysgrifenyddiaeth annibynnol, i ennyn mwy o hyder o'r gweinyddiaethau datganoledig. Bu hyn yn un o apeliadau craidd Llywodraeth Cymru, ac rwyf fi, yn y Siambr hon, wedi cymeradwyo llawer o'r gwaith y mae Llywodraeth Cymru wedi ei wneud i gryfhau strwythurau llywodraethu y Deyrnas Unedig, a bu cefnogaeth frwd i lawer o hynny ar yr ochr hon i'r Siambr. Felly, a allwch chi ein sicrhau nawr y byddwch yn parhau i weithio gyda hyn mewn golwg, gan ein bod mewn maes cyfansoddiadol newydd oherwydd y ffaith y byddwn yn gadael yr Undeb Ewropeaidd cyn hir, a dyna'r ysbryd y dylech fod yn cydweithio â Llywodraeth y DU ynddo, a defnyddio eich dylanwad i'r eithaf a chyflawni canlyniadau cynhyrchiol fel yr un yr ydych yn debygol o'i gyflawni pan fyddwn yn clywed argymhellion adolygiad Dunlop?
English: Now that the dust has settled on the general election, it is clear that the separate nations of the United Kingdom have once again chosen different paths, and only in England do the Conservatives have a majority. Wales will once again be under the rule of a Conservative Government even though it did not vote for one. Once again, Wales gets the Government that England wants. For how much longer will the Welsh Government allow this situation to continue? Do you agree that you have an opportunity to forge a different path? And why do you therefore not commit to demanding significant constitutional changes, to demand more powers for this Senedd along the lines of the referendum of 2011, to ensure that a range of policies can be delivered by a Government that we in Wales actually elected?
Welsh: Gan fod yr etholiad cyffredinol bellach yn hen hanes, mae'n amlwg bod cenhedloedd unigol y Deyrnas Unedig unwaith eto wedi dewis llwybrau gwahanol, a dim ond yn Lloegr y mae gan y Ceidwadwyr fwyafrif. Bydd Cymru unwaith eto dan reolaeth Llywodraeth Geidwadol er na phleidleisiodd dros un. Unwaith eto, mae Cymru'n cael y Llywodraeth y mae ar Loegr ei eisiau. Am faint yn rhagor y bydd Llywodraeth Cymru yn caniatáu i'r sefyllfa hon barhau? A ydych yn cytuno eich bod yn cael cyfle i ffurfio llwybr gwahanol? A pham felly nad ydych yn ymrwymo i fynnu newidiadau cyfansoddiadol sylweddol, i fynnu mwy o bwerau i'r Senedd hon fel a wnaed yn refferendwm 2011, er mwyn sicrhau y gellir cyflawni ystod o bolisïau gan Lywodraeth yr ydym ni yng Nghymru wedi'i hethol mewn gwirionedd?
English: Well, the Member may have not followed the debate that the Government has been leading here in Wales, which has been calling for further devolution of powers to this Assembly, principally, and most recently, in the area of justice. And I know that he shares that aspiration very strongly. There is a need, in the context of the changing union, for there to be an ongoing debate, and the publication that the First Minister issued towards the end of last year seeks to contribute to that debate, and to lead that debate. And I think evidence suggests that we have been successful in moving the perception of the debate here in Wales, and, to some extent, with the UK Government, and we will continue to do that in the interests of the people of Wales.
Welsh: Wel, efallai nad yw'r Aelod wedi dilyn y ddadl y mae'r Llywodraeth wedi bod yn ei harwain yma yng Nghymru, sydd wedi bod yn galw am ddatganoli mwy o bwerau i'r Cynulliad hwn, yn bennaf, ac yn fwyaf diweddar, ym maes cyfiawnder. Ac rwy'n gwybod ei fod yn rhannu'r dyhead hwnnw'n gryf iawn. Yng nghyd-destun yr undeb sy'n newid, mae angen dadl barhaus, ac mae cyhoeddiad Prif Weinidog Cymru tua diwedd y flwyddyn ddiwethaf yn ceisio cyfrannu at y ddadl honno, ac arwain y ddadl honno. Ac rwy'n credu bod tystiolaeth yn awgrymu ein bod wedi llwyddo i newid dirnadaeth pobl o'r ddadl yma yng Nghymru, ac, i ryw raddau, dirnadaeth Llywodraeth y DU, a byddwn yn parhau i wneud hynny er budd pobl Cymru.
English: Regardless of the historic development of the union of the United Kingdom, the modern union is a union of consent, and that consent requires respect among the national and regional governments and the Parliaments of the United Kingdom. But this union is also fluid and full of stresses, which can hold it together but equally can threaten to pull it apart, in response to social and economic and political tensions, across different parts of that United Kingdom. And the process of Brexit, and the recent elections, have heightened those tensions. So, as we see that the process of Brexit and the recent elections have heightened those tensions, would the Counsel General and Brexit Minister give us his informed assessment of the implications for Wales, and the United Kingdom, of these tensions, not least the demand by the Scottish nationalist party for another referendum on independence in Scotland, and the continuing absence of a functioning Northern Ireland Executive? From his lofty viewpoint, having just marked the end of one decade, and looking forward to another, can he tell us: what is the future for Wales in the United Kingdom? I thought I'd start the new year with an easy question.
Welsh: Waeth beth fo datblygiad hanesyddol undeb y Deyrnas Unedig, mae'r u ndeb fodern yn un o gydsyniad, ac mae'r cydsyniad hwnnw'n gofyn am barch ymysg llywodraethau cenedlaethol a rhanbarthol a seneddau'r Deyrnas Unedig. Ond mae'r undeb hwn hefyd yn gyfnewidiol ac yn llawn straen, sy'n gallu ei ddal gyda'i gilydd ond sy'n gallu yn yr un modd fygwth ei dynnu ar wahân, mewn ymateb i densiynau cymdeithasol ac economaidd a gwleidyddol, yng ngwahanol rannau y Deyrnas Unedig honno. Ac mae'r broses Brexit, a'r etholiadau diweddar, wedi dwysáu'r tensiynau hynny. Felly, wrth inni weld bod proses Brexit a'r etholiadau diweddar wedi dwysáu'r tensiynau hynny, a wnaiff y Cwnsler Cyffredinol a'r Gweinidog Brexit roi ei asesiad hyddysg i ni o'r goblygiadau i Gymru, a'r Deyrnas Unedig, o'r tensiynau hyn, yn enwedig y galw gan Blaid Genedlaethol yr Alban am refferendwm arall ar annibyniaeth yn yr Alban, ac absenoldeb parhaus llywodraeth weithredol yng Ngogledd Iwerddon? O'i safbwynt goleuedig, a ninnau newydd nodi diwedd un degawd, ac yn edrych ymlaen at un arall, a wnaiff ddweud wrthym ni: beth yw dyfodol Cymru yn y Deyrnas Unedig? Meddyliais y byddwn i'n dechrau'r flwyddyn newydd gyda chwestiwn hawdd.
English: Well, as his question implies, we were the first Government to draw attention, over two years ago, to the constitutional challenges presented by Brexit, which he highlights in his question. And the 20 propositions in reforming our union describes the UK as a voluntary association of nations. Wales remains committed to that association, but it must be based on the recognition of popular sovereignty in each part of the UK, and not the outmoded version of parliamentary sovereignty, which we often have cited. I hope very much that the constitution, democracy and rights commission, which the UK Government has committed to establish within the next 12 months, will consider those proposals, rather than focusing on narrower interests. The UK, as his question implies, was constructed really not through any conscious plan, but as a result of pragmatic and politically expedient decisions. But the devolved institutions of Wales, and other parts of the UK, were established on the basis of popular endorsement, through referenda, which bring with them their own source of legitimacy, and that will be essential for the UK Government to recognise in any future discussions and negotiations over the future of the union.
Welsh: Wel, fel mae ei gwestiwn yn awgrymu, ni oedd y Llywodraeth gyntaf i dynnu sylw, dros ddwy flynedd yn ôl, at yr heriau cyfansoddiadol y mae Brexit yn eu cyflwyno, ac mae'n tynnu sylw at hynny yn ei gwestiwn. Ac mae'r 20 o gynigion o ran diwygio ein hundeb yn disgrifio'r DU fel cymdeithas wirfoddol o genhedloedd. Mae Cymru'n dal yn ymrwymedig i'r gymdeithas honno, ond rhaid iddi fod yn seiliedig ar gydnabod sofraniaeth boblogaidd ym mhob rhan o'r DU, ac nid y fersiwn hen ffasiwn o sofraniaeth seneddol, a grybwyllwyd gennym yn aml. Rwy'n gobeithio'n fawr y bydd y comisiwn cyfansoddiad, democratiaeth a hawliau, y mae Llywodraeth y DU wedi ymrwymo i'w sefydlu o fewn y 12 mis nesaf, yn ystyried y cynigion hynny, yn hytrach na chanolbwyntio ar fuddiannau mwy cul. Nid yw'r DU, fel y mae ei gwestiwn yn ei awgrymu, wedi'i llunio mewn gwirionedd drwy unrhyw gynllun ymwybodol, ond o ganlyniad i benderfyniadau pragmatig a gwleidyddol hwylus. Ond sefydlwyd sefydliadau datganoledig Cymru, a rhannau eraill o'r DU, ar sail cefnogaeth boblogaidd, drwy refferenda, sy'n dod â'u ffynhonnell eu hunain o ddilysrwydd iddynt, a bydd hynny'n hanfodol er mwyn i Lywodraeth y DU ei gydnabod mewn unrhyw drafodaethau yn y dyfodol a thrafodaethau dros ddyfodol yr undeb.
English: My discussions with counterparts often cover our respective devolution settlements. As the Welsh Government's constitutional policy, 'Reforming our Union: Shared Governance in the UK', notes, as a result of the Wales Act 2017, the reserved-powers model is now the preferred model for legislative devolution. But, importantly, unhelpful asymmetries remain.
Welsh: Mae fy nhrafodaethau â chymheiriaid yn aml yn ymdrin â'n priod setliadau datganoli. Gan fod polisi cyfansoddiadol Llywodraeth Cymru, 'Diwygio ein Hundeb: cydlywodraethu yn y DU', yn nodi, o ganlyniad i Ddeddf Cymru 2017, mai'r model cadw pwerau bellach yw'r model a ffefrir ar gyfer datganoli deddfwriaethol. Ond, yn bwysig ddigon, mae anghymesuredd annefnyddiol yn parhau.
English: Counsel General, what was important about the 2017 Act was, of course, that it did enshrine the Sewel convention. However, it enshrined it in a way that leaves it open to interpretation and to uncertainty about its actual status. Now, in the post-Brexit environment, where we see increasing strains on the incursion into devolved areas of responsibility, it seems to me the whole status of the Sewel convention is now seriously under jeopardy. Do you belive that now is the time for serious consideration to be given to a disputes procedure to be established between the nations of the UK, in respect of what is devolved and devolved powers of responsibility? And do you agree also with me that it is now time to consider that the Sewel convention should be put into a format that makes it justiciable?
Welsh: Cwnsler Cyffredinol, yr hyn a oedd yn bwysig am Ddeddf 2017, wrth gwrs, oedd ei bod yn ymgorffori confensiwn Sewel. Fodd bynnag, fe'i hymgorfforwyd mewn ffordd lle mae amwysedd ynghylch sut i'w ddehongli ac ansicrwydd ynghylch ei statws gwirioneddol. Nawr, yn yr amgylchedd ôl-Brexit, lle rydym yn gweld pwysau cynyddol ar yr ymyrryd mewn meysydd cyfrifoldeb datganoledig, ymddengys i mi fod holl statws confensiwn Sewel bellach dan fygythiad difrifol. A ydych chi'n credu mai dyma'r amser i roi ystyriaeth ddifrifol i sefydlu gweithdrefn anghydfodau rhwng cenhedloedd y DU, mewn perthynas â'r hyn sydd wedi'i ddatganoli a'r pwerau cyfrifoldeb datganoledig? Ac a ydych chi'n cytuno â mi hefyd ei bod hi bellach yn bryd ystyried y dylid rhoi confensiwn Sewel mewn diwyg sy'n rhoi sail gyfreithiol iddo?
English: The First Minister announced in this Chamber the creation of a Cabinet committee on justice to take forward the recommendations of the Commission on Justice in Wales. The Deputy Minister and Chief Whip and I are members of that Cabinet committee, and access to justice and equality before the law will be key issues as we deliberate how to take forward the report's recommendations.
Welsh: Cyhoeddodd y Prif Weinidog yn y Siambr hon fod pwyllgor Cabinet ar gyfiawnder yn cael ei greu i fwrw ymlaen gydag argymhellion y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru. Mae'r Dirprwy Weinidog a'r Prif Chwip a minnau yn aelodau o'r pwyllgor Cabinet hwnnw, a bydd mynediad at gyfiawnder a chydraddoldeb gerbron y gyfraith yn faterion allweddol wrth inni ystyried sut i fwrw ymlaen gydag argymhellion yr adroddiad.
English: It is clear that a weak justice system does lead to inequality throughout, and inequality can be identified in Wales, according to the Thomas commission report, and it mentions the over-representation of people from minority ethnic communities within the justice system and the lack of services for women and health and mental health within the system. And the report does mention that the current legal system could lead to grave disadvantages for the people of Wales, and that that is actually happening as we speak - things that people in England, Scotland and Northern Ireland aren't experiencing. So, what is your long-term vision for the future of the justice system in Wales in terms of creating equality? I've heard about the first steps that you are taking, but what's your long-term vision?
Welsh: Mae'n glir bod system gyfiawnder wan yn arwain at anghydraddoldeb drwyddi draw, ac mae anghydraddoldeb i'w weld yng Nghymru, yn ôl yr adroddiad gan gomisiwn Thomas, ac mae o'n sôn am orgynrychiolaeth pobl o leiafrifoedd ethnig fel troseddwyr yn y system gyfiawnder a diffyg cyfleusterau i fenywod a diffyg gwasanaethau iechyd ac iechyd meddwl tu mewn i'r system. Ac mae'r adroddiad yn sôn y gallai'r system gyfreithiol bresennol arwain at anfanteision difrifol i bobl Cymru ac, yn wir, fod hynny'n digwydd ar hyn o bryd - anfanteision nad ydy pobl yn Lloegr, yr Alban na Gogledd Iwerddon yn eu profi. Beth ydy eich gweledigaeth hirdymor chi ar gyfer dyfodol y system gyfiawnder yng Nghymru o ran creu cydraddoldeb? Dwi'n clywed y camau cyntaf dŷch chi'n mynd i gymryd, ond beth ydy eich gweledigaeth tymor hir chi?
English: Well, we as a Government, of course, are calling for the devolution of powers on justice here to Wales, so that we can provide a justice system that is fair for all sectors of society here and ensure - Siân Gwenllian mentioned the role of women and ethnic minorities in the justice system - that we have an alternative system available to address issues for both cohorts. For example, we've been very clear as a Government that we don't believe that there are sufficient facilities for women here in Wales. We don't want to see a women's prison, but we want to see alternative provision in centres where it would be possible for women to keep in touch with their families and their children, for example. There are too many women in the prison system generally, and having this alternative provision here in Wales would help us to deal with some of those important challenges. There are also important recommendations in the report, by the way, about the access to the law through the medium of Welsh. Chapter 11 deals with bilingual provision in our courts, in our legal education, in the coroners' courts and so on. That's an important part of the commission's agenda, and one of the things that the Cabinet committee that the First Minister has established will look at early on.
Welsh: Wel, rŷn ni fel Llywodraeth, wrth gwrs, yn galw am ddatganoli pwerau dros gyfiawnder yma i Gymru, fel ein bod ni'n gallu darparu gwasanaeth cyfiawnder sydd yn gymwys i bob elfen o gymdeithas yma yng Nghymru, a sicrhau - wnaeth Siân Gwenllian sôn am rôl menywod a sôn am leiafrifoedd ethnig yn y system gyfiawnder - bod darpariaeth wahanol ar gael i fynd i'r afael â'r sialensiau yn y ddau cohort hynny. Er enghraifft, rŷn ni wedi bod yn glir iawn, fel Llywodraeth, ein bod ni ddim yn credu bod digon o gyfleusterau yma i fenywod yng Nghymru. Dŷn ni ddim eisiau gweld carchar i fenywod, ond rŷn ni eisiau gweld darpariaeth amgen mewn canolfannau lle mae'n bosib i fenywod gadw cysylltiad â'u teuluoedd ac â'u plant, er enghraifft. Mae gormod o fenywod yn y system garchar yn gyffredinol a buasai cael darpariaeth amgen yma yng Nghymru yn gallu'n helpu ni i ddelio gyda rhai o'r sialensiau pwysig hynny. Mae argymhellion pwysig hefyd yn yr adroddiad, gyda llaw, ynglŷn â mynediad i'r gyfraith drwy'r Gymraeg yn y system gyfiawnder. Mae pennod 11 yn frith o argymhellion ynglŷn â darpariaeth well drwy gyfrwng y Gymraeg yn ein llysoedd ni, yn ein haddysg gyfreithiol ni, yn llysoedd y crwner ac ati. Felly, mae hyn yn rhan bwysig o agenda'r comisiwn, ac yn un o'r pethau y bydd pwyllgor y Cabinet y mae'r Prif Weinidog wedi'i sefydlu yn edrych arno'n gynnar.
English: Well, I've not had discussions on this specifically with UK Government law officers, but they should be in no doubt as to the Welsh Government's strong commitment to the independence of the Supreme Court. I also welcomed the court's first sitting in Cardiff last summer, and look forward very much to future sittings of the court here in Wales.
Welsh: Wel, nid wyf wedi trafod hyn yn benodol gyda swyddogion cyfraith Llywodraeth y DU, ond dylent fod yn gwbl sicr o ymrwymiad cryf Llywodraeth Cymru i annibyniaeth y Goruchaf Lys. Roeddwn hefyd yn croesawu eisteddiad cyntaf y llys yng Nghaerdydd yr haf diwethaf, ac rwy'n edrych ymlaen yn fawr at eisteddiadau'r llys yma yng Nghymru yn y dyfodol.