English: Diolch, Gadeirydd. I move the Plaid Cymru amendment. This is certainly a timely debate. COP26 is a moment when humanity will either redeem itself or carry on condoning waste and destruction, a moment when we are poised on a precipice to allow the future to be or not to be - that really is what's at stake in Glasgow. I'm glad that we're talking about recovery - it is an apt word, because to recover means to regain possession of something that was lost or stolen. When we talk about the environment, about tackling climate emergency, restoring biodiversity, yes, we're talking about regaining ground, trying to put right the wrongs of previous decades, the coal and ash and pollution that have choked our children. But we are also trying to regain ground for the future, to repossess a chance for generations that are yet to come. That sense of protecting space, of preserving something already stolen from the future that we can snatch back from the brink, that is what recovery should be about too. There is much in this motion that we agree with. Our amendment seeks to push it further, to call on the Welsh Government to implement a marine development plan, to provide certainty to energy developers and ensure that renewable developments aren't sited in areas that are ecologically sensitive. That is, to ensure that the climate and nature emergencies aren't at odds with one another. We call for investment in decarbonisation research, especially in key sectors like steel, to make sure that communities and workforces aren't left behind by this recovery, but are empowered by it - that the Welsh workforce can lead a second revolution of industry, but this time, green industry, in hydrogen and marine energy. We call for legally binding nature recovery targets so that our habitats and species are again recovered, to ensure that we don't see yet more species stolen away and disappearing from our shores and our landscapes. Cadeirydd, we call for the devolution of the Crown Estate, to ensure that the millions of pounds of profits generated from our own natural resources are governed by the Government of Wales, and don't get locked away by the Treasury. I know that the First Minister has signalled his openness to this idea. That conference of the parties, COP, that meeting of minds and mindsets in Glasgow, it sets the frame for everything that we talk about today, because the decisions made there about targets and time frames will determine how much space there is for recovery, how much pressure will be on government, how much time there is for hope before despair. The space, the gap between what needs to happen and what realpolitik considers palatable and reluctantly allows to be borne, could be substantial. The gap between 1.5 degrees celsius and 2 degrees, or 2.7 degrees - those are the limits that encase a catastrophe. The gap between 2035 and 2050, those dates seemingly so far in the future - that gap will close and choke us before we've had time to draw breath. The recovery we talk about has to be put into action, and urgently, because so much could still yet be lost. We are in a state, Cadeirydd, where vying, various and competing emergencies are happening simultaneously - climate, nature, poverty, inequality. They are all man-made and man-fuelled disasters. We cannot let them consume us. The recovery from COVID, from climate emergency, must be just. Communities that have suffered with flooding and fears over coal tips must have investment and defences. Poorer families struggling with rising heating bills must be supported with those bills, and with insulation. Communities who have historically had the least amplified voice must be listened to, and workforces must be allowed an opportunity to gain new skills, to be part of the new and exciting green industries. This recovery must belong to the people of Wales and be driven by them. That space can yet be saved. There is still time.
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Rwy'n cynnig gwelliant Plaid Cymru. Mae hon yn sicr yn ddadl amserol. Mae COP26 yn foment pan fydd y ddynoliaeth naill ai'n unioni ei cham neu'n parhau i esgusodi gwastraff a dinistr, moment pan ydym yn sefyll ar ymyl y dibyn i ganiatáu i'r dyfodol fod neu beidio - dyna sydd yn y fantol yn Glasgow. Rwy'n falch ein bod yn sôn am adferiad - mae'n air addas, oherwydd mae adfer yn golygu adennill meddiant ar rywbeth a gollwyd neu a gafodd ei ddwyn. Pan soniwn am yr amgylchedd, am fynd i'r afael ag argyfwng hinsawdd, adfer bioamrywiaeth, rydym yn sôn am adennill tir, ceisio unioni camweddau degawdau blaenorol, y glo a'r lludw a llygredd sydd wedi tagu ein plant. Ond rydym hefyd yn ceisio adennill tir ar gyfer y dyfodol, i adfeddiannu cyfle i genedlaethau sydd eto i ddod. Yr ymdeimlad hwnnw o ddiogelu lle, o gadw rhywbeth sydd eisoes wedi'i ddwyn gan y dyfodol y gallwn ei gipio'n ôl o'r dibyn, dylai adferiad ymwneud â hynny hefyd. Mae llawer yn y cynnig hwn rydym yn cytuno ag ef. Mae ein gwelliant yn ceisio ei wthio ymhellach, i alw ar Lywodraeth Cymru i weithredu cynllun datblygu morol, i roi sicrwydd i ddatblygwyr ynni a sicrhau nad yw datblygiadau ynni adnewyddadwy wedi'u gosod mewn ardaloedd sy'n sensitif yn ecolegol. Hynny yw, er mwyn sicrhau nad yw'r argyfyngau hinsawdd a natur yn gweithio'n groes i'w gilydd. Rydym yn galw am fuddsoddi mewn ymchwil datgarboneiddio, yn enwedig mewn sectorau allweddol fel dur, i sicrhau nad yw cymunedau a gweithluoedd yn cael eu gadael ar ôl gan yr adferiad hwn, ond eu bod yn cael eu grymuso ganddo - y gall gweithlu Cymru arwain ail chwyldro diwydiannol, ond y tro hwn, diwydiant gwyrdd, mewn hydrogen ac ynni morol. Rydym yn galw am dargedau adfer natur sy'n gyfreithiol rwymol fel bod ein cynefinoedd a'n rhywogaethau'n cael eu hadfer eto, er mwyn sicrhau nad ydym yn gweld mwy fyth o rywogaethau'n cael eu dwyn ac yn diflannu o'n glannau a'n tirweddau. Gadeirydd, rydym yn galw am ddatganoli Ystad y Goron, i sicrhau bod y miliynau o bunnoedd o elw sy'n deillio o'n hadnoddau naturiol ein hunain yn cael eu llywodraethu gan Lywodraeth Cymru, ac nad ydynt yn cael eu cloi ymaith gan y Trysorlys. Gwn fod y Prif Weinidog wedi dangos ei fod yn agored i'r syniad hwn. Mae cynhadledd y partïon, COP, lle mae meddyliau a meddylfryd yn cyfarfod yn Glasgow yn gosod y ffrâm ar gyfer popeth rydym yn sôn amdano heddiw, oherwydd bydd y penderfyniadau a wneir yno am dargedau a fframiau amser yn pennu faint o ofod sydd yna ar gyfer adferiad, faint o bwysau a fydd ar y llywodraeth, faint o amser sydd yna ar gyfer gobaith cyn anobaith. Gallai'r gofod, y bwlch rhwng yr hyn y mae angen iddo ddigwydd a'r hyn y mae realpolitik yn ei ystyried yn dderbyniol ac caniatáu'n amharod iddo gael ei oddef, fod yn sylweddol. Y bwlch rhwng 1.5 gradd celsius a 2 radd, neu 2.7 gradd - dyna'r terfynau sy'n cynnwys trychineb. Mae'r bwlch rhwng 2035 a 2050, dyddiadau sy'n ymddangos mor bell yn y dyfodol - bydd y bwlch hwnnw'n cau ac yn ein tagu cyn inni gael amser i dynnu anadl. Rhaid rhoi'r adferiad y soniwn amdano ar waith, ac ar frys, oherwydd gellid colli cymaint o hyd. Gadeirydd, rydym mewn sefyllfa lle mae argyfyngau amrywiol sy'n cystadlu yn digwydd ar yr un pryd - hinsawdd, natur, tlodi, anghydraddoldeb. Maent i gyd yn drychinebau a wnaed gan bobl ac sy'n cael eu gyrru gan bobl. Ni allwn adael iddynt ein tagu. Rhaid i'r adferiad o COVID, o argyfwng yr hinsawdd, fod yn gyfiawn. Rhaid diogelu a buddsoddi mewn cymunedau sydd wedi dioddef llifogydd ac ofnau ynghylch tomenni glo. Rhaid cynorthwyo teuluoedd tlotach sy'n cael trafferth gyda biliau gwresogi cynyddol, a rhoi cymorth iddynt gydag insiwleiddio. Rhaid gwrando ar gymunedau sydd heb gael llais yn hanesyddol, a rhaid caniatáu cyfle i weithluoedd feithrin sgiliau newydd, i fod yn rhan o'r diwydiannau gwyrdd newydd a chyffrous. Rhaid i'r adferiad fod yn eiddo i bobl Cymru a chael ei yrru ganddynt. Gellir achub y gofod hwnnw eto. Mae amser o hyd.