English: Diolch ichi, Dirprwy Lywydd. I'm pleased to open this Senedd debate today on the growing concern around the shocking increase of drink spiking in nightclubs in Wales and across the UK. I'm sure many of us in this Chamber will have heard some horrific stories, whether in our inboxes as Senedd Members or through our friends and family, that this is an issue that affects every part of Wales. It saddens me to say that many women have told me that they are now too afraid to go out and enjoy themselves in our nightclubs for fear of their own safety. And to make matters worse, we're not even talking just about spiking drinks any more. In recent weeks and months, reports have been rife of women being spiked by injections in our nightclubs, too. Something has to change. And change quickly. Some will ask why I, as a man, am opening this debate today, on an issue that disproportionately affects women. And whilst I don't seek to speak today to minimise or mansplain any of the issues at play here or the stories that our women tell, the reason I wanted to speak today is clear: that we, as men, stand alongside our sisters, partners, colleagues and friends, and even women we don't know, to get the message to other men that this behaviour is totally abhorrent, unacceptable and has no place in our society. Everyone should be able to go out and have a good time with friends or family in our nightclubs without fear of being spiked by these sick and depraved individuals. But I'm afraid to say that it's an issue that's on the rise. In 2019, there were 1,020 reported cases of drink spiking within England and Wales. However, in September and October alone this year, there were 198 confirmed reports of drink spiking, alongside 24 reports of injection. And cases involving under-18s have more than doubled, from 32 in 2015 to 71 in 2018. And between January and September 2019, 68 cases had been recorded. But even that data is of limited value, because we also know that most of these incidents simply aren't reported. A study by StopTopps showed that around 98 per cent of victims - 98 per cent - did not report these incidents to the police, and many felt that they would not be believed. In addition, those who get spiked don't always realise they have been spiked, or write it off as nothing, or, worryingly, perhaps don't even realise it's a crime in the first place. That's another reason we've tabled this debate today - to raise awareness of this issue and to encourage people who do get spiked to report it to the police, not only because it's a crime, but because it would give us a clearer idea of the scale of the problem, and for police to identify potential hotspots for this kind of activity so it can be tackled and the criminals who do this can get caught so they can't harm anyone else in the future. The rising cases of spiking have led many to take action over this issue. Most notable, perhaps, is the recent Girls Night In boycott that occurred over a fortnight ago. They organised a co-ordinated boycott of night-time establishments across the UK to encourage the night-time industry to take the issue seriously, as well as the safety of young women. It's important though, I think, that we don't tar the entire night-time industry with the same brush. Some venues have taken this seriously, and should be praised for it - nightclubs such as Swansea's Sin City in my region, which I confess I've spent a little bit of time in over the years. It has been one of those venues. They've acted proactively, ordering 12,500 StopTopps - a type of anti-spiking lid - as well as their standing policy to replace any drinks in the venue that people suspect have been spiked. But I know that that won't be the experience in every nightclub in every town and every city in Wales, and those that can do more should do more. However, we all know it can't be down to these business owners alone. Whilst some in the night-time industry have taken action, the onus cannot wholly be on the nightclubs here, particularly in an industry that has suffered through immense financial difficulty over the last 18 months due to COVID restrictions. But there's always more that can be done by Government in this area, which is why I welcome, for example, the £30 million UK-wide investment to help tackle this issue. That includes £5 million on the safety of women at night fund, in addition to the £25 million given to the safer streets fund. This financial investment by the UK Government is vital in supporting schemes such as Ask for Angela, which is a system that helps people feel safe from sexual assault by using a codeword to identify when they're in danger or in an uncomfortable situation. We've also called on the Welsh Government to consider a range of practical ideas in our motion today to secure the safety of women in nightclubs. The enhancement of CCTV within venues, for example, will help give greater evidence when prosecuting these crimes, and can provide people with the confidence to report them, particularly those I mentioned earlier who were afraid that they wouldn't be believed. And increased provision of bottle stoppers and drinks covers at venues would also help tackle this problem too, and make drink spiking almost impossible. And helping staff identify earlier the signs that someone has been spiked can also help them treat these issues when they do happen. That's why the Welsh Government's amendments today are disappointing, because it's the Welsh Government that needs to step in and work with stakeholders to ensure the safety of those going out at night. Instead of shirking their responsibility, the Welsh Government should be supporting our motion, which is an important step in cracking down on spiking and making venues a safer environment for everyone to enjoy. And the current situation demands action, as now it's not only drinks that are being spiked, but there is a concerning trend of people being injected with needles. It has added another cruel element of danger to what is already an extremely important issue. Since September - September - there have been 218 incidents of this type reported in the UK, and we know many more will have been unreported. And we ought to be taking that much more seriously, the problem of spiking people by injection. It is part of an escalation of abuse directed overwhelmingly towards women. It's among the most grievous crimes that anyone could conceive. Let's make no bones about it - an action like that is undertaken because of an intention to rape women, and it must be treated with the gravity that those implications deserve. But the key question is this: what will change once the media interest in this story has died down? What will change after this motion has been debated and voted on today? Will we leave this Chamber having done all we can to safeguard and protect women? And that's why I call on everyone to support our motion today.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o agor y ddadl hon yn y Senedd heddiw am y pryder cynyddol ynghylch y cynnydd syfrdanol mewn sbeicio diodydd mewn clybiau nos yng Nghymru a ledled y DU. Rwy'n siŵr fod llawer ohonom yn y Siambr hon wedi clywed straeon erchyll, naill ai yn ein mewnflychau fel Aelodau o'r Senedd neu gan ein ffrindiau a'n teuluoedd, ac mae hwn yn fater sy'n effeithio ar bob rhan o Gymru. Mae'n flin gennyf ddweud bod llawer o fenywod wedi dweud wrthyf eu bod bellach yn rhy ofnus i fynd allan i fwynhau eu hunain yn ein clybiau am eu bod yn poeni am eu diogelwch eu hunain. Ac i wneud pethau'n waeth, nid sôn am sbeicio diodydd yn unig a wnawn mwyach. Dros yr wythnosau a'r misoedd diwethaf, cafwyd llu o adroddiadau o fenywod yn cael eu sbeicio gan bigiadau yn ein clybiau nos hefyd. Mae'n rhaid i rywbeth newid. A newid yn gyflym. Bydd rhai yn gofyn pam fy mod i, fel dyn, yn agor y ddadl hon heddiw, ar fater sy'n effeithio'n anghymesur ar fenywod. A thra nad wyf am siarad heddiw i fychanu neu 'ddynsbonio' unrhyw un o'r materion o dan sylw yma neu'r straeon y mae ein menywod yn eu hadrodd, mae'r rheswm roeddwn am siarad heddiw'n glir: er mwyn i ni, fel dynion, sefyll ochr yn ochr â'n chwiorydd, partneriaid, cydweithwyr a ffrindiau, a hyd yn oed menywod nad ydym yn eu hadnabod, i gyfleu'r neges i ddynion eraill fod yr ymddygiad hwn yn gwbl wrthun, yn annerbyniol ac nad oes lle iddo yn ein cymdeithas. Dylai pawb allu mynd allan a chael amser da gyda ffrindiau neu deulu yn ein clybiau nos heb ofni cael eu sbeicio gan yr unigolion ffiaidd ac atgas hyn. Ond mae arnaf ofn ei bod yn broblem sydd ar gynnydd. Yn 2019, cafwyd 1,020 o achosion o sbeicio diodydd yng Nghymru a Lloegr. Fodd bynnag, ym mis Medi a mis Hydref eleni yn unig, cadarnhawyd 198 o achosion o sbeicio diodydd, ynghyd â 24 achos o sbeicio drwy bigiad. Ac mae achosion sy'n ymwneud â phobl dan 18 oed wedi mwy na dyblu, o 32 yn 2015 i 71 yn 2018. A rhwng mis Ionawr a mis Medi 2019, cafodd 68 o achosion eu cofnodi. Ond cyfyngedig yw gwerth y data hwnnw hyd yn oed, gan ein bod hefyd yn gwybod nad yw'r heddlu'n cael gwybod am y rhan fwyaf o'r digwyddiadau. Dangosodd astudiaeth gan StopTopps nad oedd oddeutu 98 y cant o ddioddefwyr - 98 y cant - wedi rhoi gwybod i'r heddlu am y digwyddiadau hyn, ac roedd llawer yn teimlo na fyddai pobl yn eu credu. Yn ogystal, nid yw'r rheini sy'n cael eu sbeicio bob amser yn sylweddoli eu bod wedi cael eu sbeicio, neu maent yn ei anwybyddu fel rhywbeth nad yw o bwys, neu'n anffodus, efallai nad ydynt yn sylweddoli ei bod yn drosedd yn y lle cyntaf. Dyna reswm arall pam ein bod yn cyflwyno'r ddadl hon heddiw - i godi ymwybyddiaeth o'r broblem ac i annog pobl sy'n cael eu sbeicio i roi gwybod i'r heddlu, nid yn unig am ei bod yn drosedd, ond am y byddai'n rhoi syniad cliriach i ni o faint y broblem, ac i'r heddlu nodi mannau problemus posibl ar gyfer y math hwn o weithgarwch i allu mynd i'r afael ag ef ac i allu dal y troseddwyr sy'n gwneud hyn fel na allant niweidio unrhyw un arall yn y dyfodol. Mae'r achosion cynyddol o sbeicio wedi ysgogi nifer o bobl i gymryd camau i fynd i'r afael â'r mater hwn. Y mwyaf nodedig, efallai, yw boicot diweddar Girls Night In a ddigwyddodd dros bythefnos yn ôl. Fe wnaethant drefnu boicot cydgysylltiedig o sefydliadau bywyd nos ledled y DU i annog y diwydiant bywyd nos i fod o ddifrif ynglŷn â'r mater, yn ogystal â diogelwch menywod ifanc. Credaf ei bod yn bwysig, serch hynny, nad ydym yn paentio'r diwydiant bywyd nos cyfan gyda'r un brwsh. Mae rhai lleoliadau wedi rhoi ystyriaeth ddifrifol i hyn, a dylid eu canmol am hynny - clybiau nos fel Sin City yn Abertawe yn fy rhanbarth, lle mae'n rhaid imi gyfaddef fy mod wedi treulio rhywfaint o amser dros y blynyddoedd. Mae'n un o'r lleoliadau hynny. Maent wedi gweithredu'n rhagweithiol, gan archebu 12,500 o StopTopps - math o gaead gwrth-sbeicio - yn ogystal â'u polisi hirsefydlog i gyfnewid unrhyw ddiodydd yn y lleoliad y mae pobl yn amau eu bod wedi'u sbeicio. Ond gwn nad dyna fydd y profiad ym mhob clwb nos ym mhob tref a phob dinas yng Nghymru, a dylai'r rheini a all wneud mwy wneud hynny. Fodd bynnag, gŵyr pob un ohonom na all hyn fod yn gyfrifoldeb i berchnogion y busnesau hynny'n unig. Er bod rhai yn y diwydiant bywyd nos wedi cymryd camau, ni all y cyfrifoldeb fod ar y clybiau nos yn gyfan gwbl yma, yn enwedig mewn diwydiant sydd wedi dioddef trafferthion ariannol aruthrol dros y 18 mis diwethaf oherwydd cyfyngiadau COVID. Ond mae mwy y gall y Llywodraeth ei wneud bob amser yn y maes hwn, a dyna pam rwy'n croesawu, er enghraifft, y buddsoddiad o £30 miliwn ledled y DU i helpu i fynd i'r afael â'r mater hwn. Mae hynny'n cynnwys £5 miliwn i gronfa diogelwch menywod yn y nos, yn ychwanegol at y £25 miliwn a roddwyd i'r gronfa strydoedd mwy diogel. Mae'r buddsoddiad ariannol hwn gan Lywodraeth y DU yn hanfodol i gefnogi cynlluniau fel Ask for Angela, sef system sy'n helpu pobl i deimlo'n ddiogel rhag ymosodiad rhywiol drwy ddefnyddio allweddair i nodi pan fyddant mewn perygl neu mewn sefyllfa anghyfforddus. Rydym hefyd wedi galw ar Lywodraeth Cymru i ystyried ystod o syniadau ymarferol yn ein cynnig heddiw i sicrhau diogelwch menywod mewn clybiau nos. Bydd gwella teledu cylch cyfyng mewn lleoliadau, er enghraifft, yn helpu i roi mwy o dystiolaeth wrth erlyn y troseddau hyn, a gall roi hyder i bobl roi gwybod amdanynt, yn enwedig y rheini y soniais amdanynt yn gynharach a oedd yn ofni na fyddai pobl yn eu credu. A byddai darparu mwy o gaeadau poteli a gorchuddion diodydd mewn lleoliadau hefyd yn helpu i fynd i'r afael â'r broblem hon, ac yn gwneud sbeicio diodydd bron yn amhosibl. A gall helpu staff i nodi'r arwyddion yn gynharach fod rhywun wedi cael eu sbeicio eu helpu i drin y materion hyn pan fyddant yn codi. Dyna pam fod gwelliannau Llywodraeth Cymru heddiw yn siomedig, gan fod angen i Lywodraeth Cymru gamu i mewn a gweithio gyda rhanddeiliaid i sicrhau diogelwch y rheini sy'n mynd allan gyda'r nos. Yn hytrach na lleihau eu cyfrifoldeb, dylai Llywodraeth Cymru fod yn cefnogi ein cynnig, sy'n gam pwysig i fynd i'r afael â sbeicio a gwneud lleoliadau'n amgylchedd mwy diogel i bawb ei fwynhau. Ac mae'r sefyllfa bresennol yn galw am weithredu, gan nad diodydd yn unig sy'n cael eu sbeicio bellach, ac mae tuedd frawychus o chwistrellu pobl â nodwyddau. Mae wedi ychwanegu elfen greulon arall o berygl at yr hyn sydd eisoes yn fater hynod bwysig. Ers mis Medi - mis Medi - cafwyd adroddiadau am 218 digwyddiad o'r fath yn y DU, a gwyddom y bydd llawer mwy heb eu cofnodi. A dylem roi ystyriaeth lawer mwy difrifol i sbeicio pobl drwy bigiad. Mae'n rhan o gynnydd mewn camdriniaeth wedi'i thargedu tuag at fenywod yn bennaf. Mae ymhlith y troseddau mwyaf difrifol y gallai unrhyw un eu cyflawni. Nid oes ddwywaith amdani - mae gweithred o'r fath yn cael ei chyflawni oherwydd bwriad i dreisio menywod, ac mae'n rhaid ei thrin gyda'r difrifoldeb y mae'r ensyniadau hynny'n eu haeddu. Ond y cwestiwn allweddol yw hwn: beth fydd yn newid ar ôl i sylw'r cyfryngau i'r stori dawelu? Beth fydd yn newid ar ôl i'r cynnig hwn gael ei drafod ac ar ôl inni bleidleisio arno heddiw? A fyddwn yn gadael y Siambr hon wedi gwneud popeth a allwn i ddiogelu ac amddiffyn menywod? A dyna pam rwy'n galw ar bawb i gefnogi ein cynnig heddiw.