English: One of the standout quotes in that report was from someone trying to guide young people through that confusing new reality. They said: 'a lot of young people that we've got have major anxiety issues, mental health issuesSchool is a good kind of structured approach for them and there's support for themWhen that support stops, when that structure and that routine stops, what we find is that young people retreat into their bedroomsand don't leave'. And it is this confusion and this letting go at too early an age that makes me think we need to move to a system of compulsory education or training up to 18. This is a change that has been introduced in England, with cross-party support, and where levels of NEETs in young people is now below that of Wales. Central to the debate that brought about that change was a recognition that people from the most deprived backgrounds, who had the most to gain from continuing education, would be less likely to participate voluntarily. So, the value of this policy, I believe, is that it puts the onus and responsibility on Government and not on young people themselves. We could develop the perfect pathway for every teenager in Wales, but, by placing the responsibility on them to find their own way, we're self-evidently going to lose a whole tranche of children most vulnerable to becoming NEET in the first place. And, while raising the age of participation would not capture them all, it would mean that they all should be offered opportunities and that there is some oversight of 16 and 17-year-olds, who are, essentially, still children. I do not contend, though, that we merely copy the example of England. I think we would do well to look to Ontario, where this change was introduced in a comprehensive way, giving learners genuine and clear choices about how to complete their education journey. It involves the whole community, not just schools and colleges. The 2006 Act passed in Ontario is clear in its ambition. It says that the province as a whole will 'Affirm that no initiative is more essential to the province's future than a plan that ensures young people keep learning until they graduate or turn 18, whether it is in classroom or through equivalent learning opportunities, such as an apprenticeship or workplace training program'. I think England took the idea of raising the participation age forward without fully learning from Ontario's accompanying initiatives, like the student success programme, for example. Student success teams in Ontario provide extra attention and support for individual students who need it. They have the opportunity to benefit from individualised attention and support, choose from more options for learning, such as expanded co-operative education, specialist high skills majors, dual credits and e-learning. And, crucially, they are given help to solve problems they previously may have faced alone. By following more closely the example of Ontario, we would avoid some of the mistakes we've seen in England. Indeed, I think we already have two obvious advantages to delivering this kind of change in Wales, distinct to our own policy agenda. Firstly, we have a genuinely comprehensive form of secondary education and less marketisation of the schools and college system. This will reduce complexity in delivering different options for learning in different settings. Secondly, the history of raising the participation age is one of policymakers putting the cart before the horse. First, the age limit has been increased, but only after that change does there come proper evaluation and reform of the curriculum. So, in Wales at the moment, we have the chance to do this the right way around. As my committee's 'Mind over matter' report noted, the current reform of the curriculum presents a once-in-a-generation opportunity to mainstream emotional well-being and mental health in education. And, as the Minister has said, the point of these reforms is to construct a system powered by purpose and the type of citizens we'd like to see. This is about shaping our society for the better, not just developing more effective economic agents and consumers. Central to that bigger, more important mission is the necessity to hold on to our learners for as long as we can. We do have an opportunity to do the right thing the right way in the right order here in Wales. I believe we owe it to our young people to take it. As Michelle Obama wrote about her own schooling: 'Through my education, I didn't just develop skills, I didn't just develop the ability to learn, but I developed confidence.' I can't think of a time when our children need that confidence more than they do today, faced with economic uncertainty, social fracture and a deepening mental health crisis. Sometimes, as policy makers, we cannot see the wood for the trees. I believe that is what's happening here. None of us want to see our children and young people lonely and isolated, none of us disputes the damaging long-term effects of being NEET, none of us disputes the positive impact the right education setting has on the well-being of children and young people. All of us want an education system that responds to the emotional needs of our pupils, as well as the economy, and yet we seem shy of making the one change that would speak to all these things. Raising the participation age in Wales is surely an idea whose time has come. Thank you.
Welsh: Daw un o'r dyfyniadau sy'n sefyll allan yn yr adroddiad hwnnw gan rywun a oedd yn ceisio tywys pobl ifanc drwy'r realiti newydd dryslyd hwnnw. Meddai: Mae gan lawer o bobl ifanc broblemau mawr o ran pryder, problemau iechyd meddwl Mae'r ysgol yn fath da o ddull strwythuredig ar eu cyfer ac yn darparu cymorth iddynt Pan ddaw'r cymorth hwnnw i ben, pan fydd y strwythur a'r drefn reolaidd honno'n gorffen, yr hyn a welwn yw bod pobl ifanc yn encilio i'w hystafelloedd gwely ac yn aros yno. A'r dryswch hwn a'r gadael fynd yn rhy gynnar sy'n gwneud i mi feddwl bod angen i ni symud i system addysg neu hyfforddiant gorfodol hyd at 18 oed. Mae hwn yn newid sydd wedi'i gyflwyno yn Lloegr, gyda chefnogaeth drawsbleidiol, a lle mae lefelau NEET ymhlith pobl ifanc bellach yn is nag yng Nghymru. Yn ganolog i'r ddadl a sicrhaodd y newid hwnnw roedd cydnabyddiaeth y byddai pobl o'r cefndiroedd mwyaf difreintiedig, a fyddai'n elwa fwyaf o barhau ag addysg, yn llai tebygol o gyfranogi'n wirfoddol. Felly, credaf mai gwerth y polisi hwn yw ei fod yn rhoi'r baich a'r cyfrifoldeb ar y Llywodraeth ac nid ar y bobl ifanc eu hunain. Gallem ddatblygu'r llwybr perffaith ar gyfer pob plentyn yn ei arddegau yng Nghymru, ond drwy roi'r cyfrifoldeb arnynt i ganfod eu ffordd eu hunain, rydym yn amlwg yn mynd i golli cyfran gyfan o'r plant sy'n fwyaf agored i ddod yn NEET yn y lle cyntaf. Ac er na fyddai codi oedran cyfranogiad yn eu dal i gyd, byddai'n golygu y dylent oll gael cynnig cyfleoedd a bod rhywfaint o oruchwyliaeth ar rai 16 a 17 oed, sy'n dal i fod yn blant yn y bôn. Nid wyf yn dadlau, er hynny, mai dim ond efelychu enghraifft Lloegr y dylem ei wneud. Credaf y byddai'n dda o beth inni edrych at Ontario, lle cyflwynwyd y newid hwn mewn ffordd gynhwysfawr, gan roi dewisiadau go iawn a chlir i'r dysgwyr ynglŷn â sut i gwblhau eu taith addysg. Mae'n cynnwys y gymuned gyfan, nid ysgolion a cholegau yn unig. Mae Deddf 2006 a basiwyd yn Ontario yn glir yn ei huchelgais. Mae'n dweud y bydd y dalaith yn ei chyfanrwydd yn Cadarnhau nad oes unrhyw fenter yn fwy hanfodol i ddyfodol y dalaith na chynllun sy'n sicrhau bod pobl ifanc yn parhau i ddysgu nes iddynt raddio neu droi'n 18 oed, boed hynny yn yr ystafell ddosbarth neu drwy gyfleoedd dysgu cyfatebol, megis prentisiaeth neu raglen hyfforddiant yn y gweithle. Rwy'n credu bod Lloegr wedi cymryd y syniad o godi'r oedran cyfranogi mewn addysg heb ddysgu'n iawn o fentrau cysylltiedig Ontario, fel y rhaglen lwyddiant myfyrwyr, er enghraifft. Mae timau llwyddiant myfyrwyr yn Ontario yn rhoi sylw a chefnogaeth ychwanegol i fyfyrwyr unigol sydd eu hangen. Cânt gyfle i elwa o sylw a chymorth unigol, a dewis o blith rhagor o opsiynau ar gyfer dysgu, fel addysg gydweithredol estynedig, dysgu sgiliau arbenigol lefel uwch, credydau deuol ac e-ddysgu. Ac yn hollbwysig, cânt gymorth i ddatrys problemau y gallent fod wedi'u hwynebu ar eu pen eu hunain cyn hynny. Drwy ddilyn enghraifft Ontario yn fwy manwl, byddem yn osgoi rhai o'r camgymeriadau a welsom yn Lloegr. Yn wir, rwy'n credu bod gennym ddwy fantais amlwg yn barod ar gyfer cyflawni'r math hwn o newid yng Nghymru sy'n unigryw yn ein hagenda bolisi ein hunain. Yn gyntaf, mae gennym ffurf wirioneddol gyfun ar addysg uwchradd a llai o farchnadeiddio ar y system ysgolion a cholegau. Bydd hyn yn lleihau cymhlethdod wrth gyflwyno opsiynau dysgu gwahanol mewn lleoliadau gwahanol. Yn ail, mae hanes codi'r oedran cyfranogi yn un o lunwyr polisi yn rhoi'r cart o flaen y ceffyl. Yn gyntaf, codwyd y terfyn oedran, ond ni cheir gwerthuso priodol a diwygio'r cwricwlwm tan ar ôl y newid hwnnw. Felly, yng Nghymru ar hyn o bryd, mae gennym gyfle i wneud hyn yn y drefn gywir. Fel y nododd adroddiad 'Cadernid meddwl' fy mhwyllgor, mae'r gwaith presennol o ddiwygio'r cwricwlwm yn cynnig cyfle unwaith mewn cenhedlaeth i brif ffrydio lles emosiynol ac iechyd meddwl mewn addysg. Ac fel y dywedodd y Gweinidog, diben y diwygiadau hyn yw llunio system sy'n cael ei phweru â phwrpas a'r math o ddinasyddion yr hoffem eu gweld. Mae hyn yn ymwneud â siapio ein cymdeithas er gwell, nid dim ond datblygu asiantau a defnyddwyr economaidd mwy effeithiol. Yn ganolog i'r genhadaeth fwy a phwysig honno mae'r angen i ddal ein gafael ar ein dysgwyr cyhyd ag y gallwn. Mae gennym gyfle i wneud y peth iawn yn y ffordd iawn yn y drefn iawn yma yng Nghymru. Credaf mai ein dyletswydd i'n pobl ifanc yw manteisio ar y cyfle hwnnw. Fel yr ysgrifennodd Michelle Obama am ei hysgol ei hun: Drwy fy addysg, nid datblygu sgiliau'n unig a wneuthum, nid datblygu'r gallu i ddysgu yn unig: datblygais hyder hefyd. Ni allaf feddwl am adeg pan fo mwy o angen yr hyder hwnnw ar ein plant na heddiw, yn wyneb ansicrwydd economaidd, rhaniadau cymdeithasol ac argyfwng iechyd meddwl sy'n gwaethygu. Weithiau, fel gwneuthurwyr polisi, ni allwn weld yr hyn sydd o flaen ein llygaid. Credaf mai dyna sy'n digwydd yn y fan hon. Nid oes neb ohonom am weld ein plant a'n pobl ifanc yn unig ac wedi'u hynysu, nid oes yr un ohonom yn amau effeithiau hirdymor peidio â bod mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant, ac nid oes yr un ohonom yn anghytuno â'r effaith gadarnhaol a gaiff y lleoliad addysgol priodol ar les plant a phobl ifanc. Mae pob un ohonom am gael system addysg sy'n ymateb i anghenion emosiynol ein disgyblion, yn ogystal â'r economi, ac eto mae'n ymddangos ein bod yn amharod i wneud yr un newid a fyddai'n mynd i'r afael â'r holl bethau hyn. Yn sicr, mae codi oedran cyfranogi mewn addysg yng Nghymru yn syniad y mae ei amser wedi dod. Diolch.