English: Small Business Saturday will now be in its ninth year, and, of course, it's a focal point in the calendar to help celebrate the success and importance of micro and small businesses to the Welsh economy - as Hefin David, if he were here, would remind us, the lifeblood of the economy, accounting for over 98 per cent of enterprises in Wales. These are often family businesses, small manufacturers or local retailers, and they make an invaluable contribution to the fabric of our communities and contribute over half of private sector employment and about a quarter of turnover. So, we are actively promoting Small Business Saturday through our social media channels. And I'm proud of our track record in developing a stronger entrepreneurial culture. Through Business Wales, the Welsh Government has demonstrated a long-term commitment to the SME sector of our economy to reduce the complexity in the way we support businesses here in Wales. Business Wales provides impartial advice from experienced business specialists, and, since 2016, has supported 12,400 individuals to pursue entrepreneurial ambitions, including helping over 5,000 entrepreneurs to start a business. Our support has led to the creation of over 25,000 jobs, demonstrating the impact and value to our communities. And providing the right support consistently should ensure that our values as a Government and our concern for the value of public money go hand in hand. Over 3,000 of the businesses supported have improved practice on equality, diversity and resource efficiency. They've made a commitment to sustainability and our Net Zero Wales ambitions through our green growth pledge. In terms of value for money, we know that every £1 invested in Business Wales can be linked to a minimum of £10 and up to £18 of net GVA uplift a year. In the last year, those businesses that receive support have a 77 per cent survival rate over a four-year period, compared with an unsupported average of 37 per cent. So, the support we provide makes a real difference. And many of our small businesses do show the potential for real growth potential. Last month, we celebrated our ten thousandth job milestone for the Business Wales accelerated growth programme. And through the pandemic, the Welsh Government has invested more than £2.6 billion in a targeted approach to support business. It is, and we have regularly said as a matter of fact, the most generous package within the UK, and that support for small businesses and Welsh communities has helped to protect hundreds of thousands of jobs that might otherwise have been lost. There was a point Huw Irranca made that small businesses aren't just economic entities; they are part of the community and they give back to their community in ways that you can't necessarily calculate in economic value. Now, of course, it wasn't acknowledged by any Conservative speaker in this debate, but this Government has provided all businesses in retail, leisure and hospitality sectors with a rateable value of up to £0.5 million with a business rate holiday up to April next year - a much more generous package than small businesses in England receive. We're retaining funding in this year in case we do need to provide further emergency business support, as the pandemic, sadly, is far from over. So, we will continue to take further action to support stronger local economies and the essential job of tackling poverty. And I regularly hear calls for us to work hand in hand with businesses and local government, which is exactly what we have been doing. The £35 million package that I announced is together with local authorities to deliver additional business grant activity and targeted investment aligned with our priorities. We will also use our procurement levers to help small business to benefit from public sector procurement opportunities. Now, in a recent debate on the foundational economy, I highlighted the success of small businesses and the NHS. I'm delighted to hear that, as a result of ongoing business advice, the family-run Swansea-based Slice & Dice secured £1 million of new business and created more new jobs through winning a place on the over £5.5 million NHS fresh vegetable supplier framework. So, we're doing what we said we would do and not simply talking the talk. We're committed to do more on the benefits of procurement, and we're putting social partnership on a statutory footing through the Social Partnership and Public Procurement (Wales) Bill. But I have also spoken regularly in this Chamber, and outside, about needing to provide greater access and success for small and medium businesses to win a greater share of the even larger sum of private sector procurement and supply chains, where small businesses could and should have an even more successful role. I won't respond to all the negativity in some of the comments made; I'd want to see a unifying approach for the way that this debate should be run and our support for businesses in each of our constituencies and regions. We're supportive of the motion, but the Government will vote against the motion to ensure we can reach the amendment, which we also support as well. I hope that, ultimately, all Members of the Senedd will manage to vote the same way in the last vote on this subject. But this Government will continue to provide and develop the support and opportunity for small businesses to ensure that they continue to flourish and provide good local employment opportunities in every community across Wales. Many thanks, Deputy Llywydd.
Welsh: Bydd Dydd Sadwrn Busnesau Bach yn ei nawfed flwyddyn bellach, ac wrth gwrs, mae'n ganolbwynt yn y calendr i helpu i ddathlu llwyddiant a phwysigrwydd busnesau micro a bach i economi Cymru - sef anadl einioes yr economi, fel y byddai Hefin David yn ein hatgoffa pe bai yma, gan mai dyna yw dros 98 y cant o fentrau yng Nghymru. Busnesau teuluol, gweithgynhyrchwyr bach neu fanwerthwyr lleol yw'r rhain yn aml, ac maent yn gwneud cyfraniad amhrisiadwy i wead ein cymunedau ac yn cyfrannu dros hanner cyflogaeth y sector preifat a thua chwarter y trosiant. Felly, rydym wrthi'n weithredol yn hyrwyddo Dydd Sadwrn Busnesau Bach drwy ein sianeli cyfryngau cymdeithasol. Ac rwy'n falch o'n hanes o ddatblygu diwylliant entrepreneuraidd cryfach. Drwy Busnes Cymru, mae Llywodraeth Cymru wedi dangos ymrwymiad hirdymor i sector BBaChau ein heconomi i leihau'r cymhlethdod yn y ffordd rydym yn cefnogi busnesau yma yng Nghymru. Mae Busnes Cymru yn darparu cyngor diduedd gan arbenigwyr busnes profiadol, ac ers 2016, mae wedi cynorthwyo 12,400 o unigolion i ddilyn uchelgeisiau entrepreneuraidd, gan gynnwys helpu dros 5,000 o entrepreneuriaid i ddechrau busnes. Mae ein cefnogaeth wedi arwain at greu dros 25,000 o swyddi, gan ddangos yr effaith a'r gwerth i'n cymunedau. A dylai darparu'r cymorth cywir yn gyson sicrhau bod ein gwerthoedd fel Llywodraeth a'n hawydd i weld gwerth am arian cyhoeddus yn mynd law yn llaw. Mae dros 3,000 o'r busnesau a gefnogwyd wedi gwella arferion cydraddoldeb, amrywiaeth a defnydd effeithlon o adnoddau. Maent wedi ymrwymo i gynaliadwyedd a'n huchelgeisiau Cymru Sero Net drwy ein haddewid twf gwyrdd. Mewn perthynas â gwerth am arian, gwyddom y gellir cysylltu pob £1 a fuddsoddir yn Busnes Cymru ag o leiaf £10 a hyd at £18 yn fwy o werth ychwanegol gros net y flwyddyn. Yn y flwyddyn ddiwethaf, mae gan fusnesau sy'n cael cymorth gyfradd oroesi o 77 y cant dros gyfnod o bedair blynedd, o'i gymharu â chyfartaledd o 37 y cant o fusnesau nad ydynt yn cael cymorth. Felly, mae'r cymorth a ddarparwn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol. Ac mae llawer o'n busnesau bach yn dangos potensial twf gwirioneddol. Y mis diwethaf, buom yn dathlu ein carreg filltir 10,000 o swyddi drwy raglen twf carlam Busnes Cymru. A thrwy'r pandemig, mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi mwy na £2.6 biliwn drwy ddull wedi'i dargedu i gefnogi busnesau. Dyna'r pecyn mwyaf hael yn y DU, ac rydym wedi dweud hynny'n gyson fel mater o ffaith, ac mae'r cymorth hwnnw i fusnesau bach a chymunedau Cymru wedi helpu i ddiogelu cannoedd o filoedd o swyddi a allai fod wedi'u colli fel arall. Gwnaeth Huw Irranca bwynt nad endidau economaidd yn unig yw busnesau bach; maent yn rhan o'r gymuned ac maent yn rhoi'n ôl i'w cymuned mewn ffyrdd na allwch o reidrwydd ei fesur mewn gwerth economaidd. Nawr, ni chafodd ei gydnabod gan unrhyw siaradwr Ceidwadol yn y ddadl hon wrth gwrs, ond mae'r Llywodraeth hon wedi rhoi hoe rhag talu ardrethi busnes hyd at fis Ebrill y flwyddyn nesaf i bob busnes yn y sectorau manwerthu, hamdden a lletygarwch sydd â gwerth ardrethol o hyd at £0.5 miliwn - pecyn llawer mwy hael nag y mae busnesau bach yn Lloegr yn ei gael. Rydym yn cadw cyllid eleni rhag ofn y bydd angen i ni ddarparu rhagor o gymorth argyfwng i fusnesau, gan fod y pandemig ymhell o fod ar ben, yn anffodus. Felly, byddwn yn parhau i gymryd camau pellach i gefnogi economïau lleol cryfach a'r gwaith hanfodol o drechu tlodi. A chlywaf alwadau arnom yn rheolaidd i weithio law yn llaw â busnesau a llywodraeth leol, a dyna'n union y buom yn ei wneud. Mae'r pecyn £35 miliwn a gyhoeddais ar gyfer gweithio gydag awdurdodau lleol i ddarparu gweithgarwch grantiau busnes ychwanegol a buddsoddiad wedi'i dargedu sy'n cyd-fynd â'n blaenoriaethau. Byddwn hefyd yn defnyddio ein dulliau caffael i helpu busnesau bach i elwa ar gyfleoedd caffael yn y sector cyhoeddus. Nawr, mewn dadl ddiweddar ar yr economi sylfaenol, tynnais sylw at lwyddiant busnesau bach a'r GIG. Rwy'n falch iawn o glywed, o ganlyniad i gyngor busnes parhaus, fod Slice & Dice, busnes teuluol yn Abertawe, wedi sicrhau £1 filiwn o fusnes newydd ac wedi creu mwy o swyddi newydd drwy ennill lle ar fframwaith cyflenwyr llysiau ffres y GIG sy'n werth dros £5.5 miliwn. Felly, rydym yn gwneud yr hyn y dywedasom y byddem yn ei wneud ac nid dim ond siarad amdano. Rydym wedi ymrwymo i wneud mwy ar fanteision caffael, ac rydym yn rhoi partneriaeth gymdeithasol ar sail statudol drwy'r Bil Partneriaeth Gymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus (Cymru). Ond rwyf hefyd wedi siarad yn rheolaidd yn y Siambr hon, a'r tu allan, am yr angen i ddarparu mwy o fynediad a llwyddiant i fusnesau bach a chanolig allu ennill cyfran fwy o'r swm mwy byth o gaffael sector preifat a chadwyni cyflenwi, lle gallai ac y dylai busnesau bach gael rôl hyd yn oed yn fwy llwyddiannus. Nid wyf am ymateb i'r agweddau negyddol yn rhai o'r sylwadau a wnaed; hoffwn weld dull o weithredu sy'n uno ar gyfer y ffordd y dylid cynnal y ddadl hon a'n cymorth i fusnesau ym mhob un o'n hetholaethau a'n rhanbarthau. Rydym yn cefnogi'r cynnig, ond bydd y Llywodraeth yn pleidleisio yn erbyn y cynnig er mwyn sicrhau y gallwn gyrraedd y gwelliant rydym hefyd yn ei gefnogi. Gobeithio, yn y pen draw, y bydd holl Aelodau'r Senedd yn llwyddo i bleidleisio yn yr un modd yn y bleidlais olaf ar y pwnc hwn. Ond bydd y Llywodraeth hon yn parhau i ddarparu a datblygu cymorth a chyfle i fusnesau bach er mwyn sicrhau eu bod yn parhau i ffynnu a darparu cyfleoedd cyflogaeth lleol da ym mhob cymuned ledled Cymru. Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd.