English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Can I thank the External Affairs and Additional Legislation Committee for their report? It is the result of a great deal of hard work, experience and extensive evidence gathering. I was very grateful to have the opportunity to give evidence to the committee, and I know that the First Minister was too. Mae nifer o heriau yn ein hwynebu ni ar y foment, fel dywedodd Cadeirydd y pwyllgor, David Rees, pan gyfeiriodd e at gymhlethdod y pethau sy'n ein wynebu ni, a'r ffaith hefyd bod pethau yn newid yn ddyddiol. Rydym yn gallu gweld hynny jest wrth edrych ar bethau sydd wedi newid rhwng yr adroddiad a ni yn siarad heddiw. Between the report being drafted and published on 27 January, the Welsh Government, along with Plaid Cymru, published our White Paper, 'Securing Wales' Future', and the weeks that have followed have been equally eventful: the publication of the UK Government's White Paper; the passage a couple of weeks ago of the European Union (Notification of Withdrawal) Bill; Scottish developments in relation to a second independence referendum; a confirmed date for the invocation of article 50 tomorrow; and a promised White Paper on the great repeal Bill on Thursday of this week. This very fast pace of change means that it is essential that we are able to remain agile and able to adapt swiftly to new situations and challenges as they arise. We've certainly attempted to do that over the autumn and into this year, by contributing constructively to the Joint Ministerial Committee meetings, and through a series of bilateral meetings that have been held with UK Ministers. And there are some signs, Dirprwy Lywydd, that we are having a genuine impact on the development of the UK negotiating position. We believe they've moved towards our position in relation to our clear and consistent call for full and unfettered access to the single market, and in our emphasis on the importance of a smooth transition. There are, nonetheless, areas that remain of considerable concern. Last week, Simon Thomas referred to the ongoing debate over repatriation. Eluned Morgan this afternoon referred to that as powers reverting to Wales, and while Suzy Davies took a more optimistic view of this, I want to put the Welsh Government's position on the record absolutely clearly again this afternoon. Powers that have been devolved to the National Assembly for Wales have never left us. We have chosen to exercise those powers through our participation at the European level. When that level is no longer there, the powers will still be here. And if the UK Government wishes to do anything different, it will have to act to take those powers away from us, and that would be absolutely unacceptable. In its report, the committee identifies a series of issues that are of significant importance to Wales, and there is much alignment between the report and the White Paper shared between Plaid Cymru and the Welsh Government on the vital importance of trade, environment, agriculture, marine and fisheries, and European structural and investment funds in particular. There are six recommendations in the report for the Welsh Government to consider, and the First Minister responded formally and positively to the committee on 10 March. The first recommendation was that we should publish all the evidence on which the Welsh Government's position in relation to Brexit is based. And we go a long way to doing that in the White Paper, where there are substantial annexes, which set out the evidence base that we have drawn on in relation to sectoral analysis, macroeconomic forecasting and EU migration in Wales. We've certainly gone much further than the UK Government has in publishing evidence, and we will continue to publish economic and other analyses in the future. The reason why we accept the recommendation in principle is simply that there is some advice that comes to Government - legal advice, privileged advice that comes from other Governments on provisions that they are developing, and so on - which we're unable to put into the public domain. But information that we have that is capable of being published we are very keen to add to the debate, in the way that Suzy Davies suggested. Recommendations 2 and 3 refer to administrative changes in the role of the Brussels office and the way in which the Welsh Government has acted to make sure that we are able to respond to the challenges that lie ahead. And, in this regard, I think we can show that we reacted quickly to the outcome of the referendum in establishing a dedicated European transition team, which leads the development of strategic policy and co-ordinates work across the organisation. That new team works closely with the existing team in our Brussels office, who help us on transition matters, as well as conducting ongoing EU business. I've already referred to the fast pace with which things are changing in relation to Brexit, and it is very important for us to be able to remain agile as an organisation. We will, therefore, be keeping the use of our resources under review, including the role of the team in Brussels, so that we can maximise our influence and secure the best outcomes for Wales. And, in particular, we will need to reassess the situation when we gain greater clarity about the role that the Welsh Government can play in the negotiations that lie ahead, something that we have been pushing the UK Government to engage with us on for many weeks and months. Recommendation 4 - a register of risks. The only reason why we accept this simply in principle is because we are undertaking a fresh risk assessment exercise, as we move into the next phase of the work, after the triggering of article 50 and the start of negotiations with EU partners. We will share information on risks and mitigation measures once this exercise is completed, in line with the views of the committee, and I hope that that will inform some of the future work that the committee will wish to undertake. The fifth recommendation in the report asks the Welsh Government to take steps to ensure maximum EU funding is secured and utilised. Well, we've heard a number of contributions on that this afternoon. The Welsh Government lies far more at the sceptical end of the debate. We say that it is absolutely essential that those people who made promises to the people of Wales, on which people cast their votes in the referendum, show us that the guarantees that they offered will be delivered, and will be delivered in full. And I've said that I recognise the steps that the Chancellor of the Exchequer took to provide certainty in relation to funding up to 2020. Those were helpful guarantees; they have given some confidence to our partners in the use of European funding. But they now need to move beyond that. Under the current round of European funding, had we continued, Wales would have continued to benefit from the current round not to 2020, but to 2023. There are a series of programmes that we would have gone on being able to participate in well beyond 2023. Those are the guarantees that we need from the UK Government now, and I'm afraid they will not be as easily secured as some Members of the Assembly have wished to suggest this afternoon. Recommendation 6 asks us to press the UK for direct involvement in negotiations. The First Minister has made it clear to the Prime Minister and other UK Ministers on a series of occasions now that we must be fully involved. This is particularly vital in the areas of our devolved responsibility, where we say plainly to the UK Government, 'We must be at the table when those negotiations are being carried out, in order to ensure that the interests of Wales are protected.' Simon Thomas referred last week to the possible development of a Council of Ministers model in the future, and we have put those ideas on the table as well. Dirprwy Lywydd, we remain committed to seeking common ground, and to working constructively with all partners as we approach the next phase of our exit from the European union. With the UK Government due to invoke article 50 tomorrow, we look forward to further work of the committee and with the committee to aid the development of our approach to getting the best possible outcome for Wales.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddiolch i'r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol am eu hadroddiad? Mae'n ganlyniad llawer iawn o waith caled, profiad a chasglu tystiolaeth helaeth. Roeddwn yn ddiolchgar iawn o gael y cyfle i roi tystiolaeth i'r pwyllgor, ac rwy'n gwybod bod y Prif Weinidog hefyd. There are a number of challenges facing us at the moment, as the committee Chair, David Rees, said when he referred to the complexity of these issues and the fact that things are changing on a daily basis. We can see that just by looking at what's changed between the publication of the report and our discussion today. Rhwng drafftio'r adroddiad a'i gyhoeddi ar 27 Ionawr, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru, ynghyd â Phlaid Cymru, ein Papur Gwyn, 'Sicrhau Dyfodol Cymru', ac mae'r wythnosau sydd wedi dilyn wedi bod yr un mor brysur: cyhoeddi Papur Gwyn Llywodraeth y DU; pasio Bil yr Undeb Ewropeaidd (Hysbysu Gadael) rai wythnosau yn ôl; datblygiadau yn yr Alban mewn perthynas ag ail refferendwm annibyniaeth; cadarnhau dyddiad ar gyfer rhoi erthygl 50 ar waith yfory; a Phapur Gwyn a addawyd ar y Bil diddymu mawr ddydd Iau yr wythnos hon. Mae cyflymder y newidiadau hyn yn golygu ei bod yn hanfodol ein bod yn gallu cadw'n hyblyg ac yn gallu addasu'n gyflym i sefyllfaoedd a heriau newydd wrth iddynt godi. Rydym yn sicr wedi ceisio gwneud hynny yn ystod yr hydref ac ar ddechrau'r flwyddyn hon, drwy gyfrannu'n adeiladol at gyfarfodydd Cydbwyllgor y Gweinidogion, a thrwy gyfres o gyfarfodydd dwyochrog a gynhaliwyd â Gweinidogion y DU. Ac mae rhai arwyddion, Dirprwy Lywydd, ein bod yn cael effaith wirioneddol ar ddatblygu safbwynt negodi'r DU. Rydym yn credu eu bod wedi symud tuag at ein safbwynt ni o ran ein galwad glir a chyson am fynediad llawn a dilyffethair i'r farchnad sengl, ac o ran ein pwyslais ar bwysigrwydd trosglwyddiad llyfn. Er hynny, mae meysydd sy'n parhau i fod yn destun pryder sylweddol. Yr wythnos diwethaf, cyfeiriodd Simon Thomas at y drafodaeth barhaus am ailwladoli. Cyfeiriodd Eluned Morgan y prynhawn yma at hynny fel dychwelyd pwerau i Gymru, ac er bod Suzy Davies wedi bod yn fwy optimistaidd ynglŷn â hyn, hoffwn roi safbwynt Llywodraeth Cymru ar y cofnod yn hollol glir eto y prynhawn yma. Nid yw'r pwerau sydd wedi eu datganoli i Gynulliad Cenedlaethol Cymru erioed wedi ein gadael. Rydym wedi dewis arfer y pwerau hynny drwy gyfranogi ar lefel Ewropeaidd. Pan nad yw'r lefel honno yno mwyach, bydd y pwerau'n dal i fod yma. Ac os yw Llywodraeth y DU yn dymuno gwneud unrhyw beth yn wahanol, bydd rhaid iddi weithredu i gymryd y pwerau hynny oddi arnom, a byddai hynny'n gwbl annerbyniol. Yn ei adroddiad, mae'r pwyllgor yn nodi cyfres o faterion sydd o bwysigrwydd mawr i Gymru, ac mae llawer o aliniad rhwng yr adroddiad a'r Papur Gwyn a rennir rhwng Plaid Cymru a Llywodraeth Cymru am bwysigrwydd hanfodol masnach, yr amgylchedd, amaethyddiaeth, y môr a physgodfeydd, a chronfeydd strwythurol a chronfeydd buddsoddi Ewropeaidd yn benodol. Mae chwech o argymhellion yn yr adroddiad i Lywodraeth Cymru eu hystyried, ac ymatebodd y Prif Weinidog yn ffurfiol ac yn gadarnhaol i'r pwyllgor ar 10 Mawrth. Yr argymhelliad cyntaf oedd y dylem gyhoeddi'r holl dystiolaeth y mae safbwynt Llywodraeth Cymru ar Brexit yn seiliedig arni. Ac rydym yn gwneud y rhan fwyaf o hynny yn y Papur Gwyn, lle mae atodiadau mawr, sy'n nodi'r sail dystiolaeth yr ydym wedi ei defnyddio ar gyfer dadansoddiadau sectoraidd, rhagolygon macro-economaidd a mudo o'r UE i Gymru. Rydym yn sicr wedi mynd yn llawer pellach na Llywodraeth y DU o ran cyhoeddi tystiolaeth, a byddwn yn parhau i gyhoeddi dadansoddiadau economaidd ac eraill yn y dyfodol. Yn syml, y rheswm pam yr ydym yn derbyn yr argymhelliad mewn egwyddor yw bod rhywfaint o gyngor sy'n dod i'r Llywodraeth - cyngor cyfreithiol, cyngor breintiedig sy'n dod gan Lywodraethau eraill am ddarpariaethau y maent yn eu datblygu, ac yn y blaen - nad ydym yn gallu eu gwneud yn gyhoeddus. Ond o ran yr wybodaeth sydd gennym ac y gellir ei chyhoeddi, rydym yn awyddus iawn i'w hychwanegu at y ddadl, yn y modd a awgrymwyd gan Suzy Davies. Mae argymhellion 2 a 3 yn cyfeirio at newidiadau gweinyddol i rôl y swyddfa ym Mrwsel a'r ffordd y mae Llywodraeth Cymru wedi gweithredu i wneud yn siŵr ein bod yn gallu ymateb i'r heriau sydd o'n blaenau. Ac, yn hyn o beth, rwy'n meddwl y gallwn ddangos ein bod wedi ymateb yn gyflym i ganlyniad y refferendwm i sefydlu tîm pontio Ewropeaidd pwrpasol, sy'n arwain y gwaith o ddatblygu polisïau strategol ac yn cydlynu gwaith ar draws y sefydliad. Mae'r tîm newydd hwnnw'n gweithio'n agos â'r tîm presennol yn ein swyddfa ym Mrwsel, sy'n ein helpu ni ar faterion pontio, yn ogystal â chynnal busnes parhaus yr UE. Rwyf eisoes wedi cyfeirio at gyflymder newid pethau o ran Brexit, ac mae'n bwysig iawn inni allu parhau yn hyblyg fel sefydliad. Byddwn, felly, yn parhau i adolygu sut y defnyddir ein hadnoddau, gan gynnwys swyddogaeth y tîm ym Mrwsel, fel y gallwn gael y dylanwad mwyaf posibl a sicrhau'r canlyniadau gorau i Gymru. Ac, yn benodol, bydd angen inni ailasesu'r sefyllfa pan gawn fwy o eglurder am y rhan y gall Llywodraeth Cymru ei chwarae yn y trafodaethau sydd o'n blaenau, rhywbeth yr ydym wedi bod yn pwyso ar Lywodraeth y DU i ymgysylltu â ni yn ei gylch ers wythnosau a misoedd lawer. Argymhelliad 4 - cofrestr o risgiau. Yr unig reswm pam yr ydym yn derbyn hyn mewn egwyddor yw oherwydd ein bod yn cynnal ymarfer asesu risg newydd, wrth inni symud at gam nesaf y gwaith, ar ôl sbarduno erthygl 50 a dechrau negodi â phartneriaid yn yr UE. Byddwn yn rhannu gwybodaeth am risgiau a mesurau lliniaru cyn gynted â bod yr ymarfer hwn wedi'i gwblhau, yn unol â barn y pwyllgor. Rwy'n gobeithio y bydd hynny'n llywio rhywfaint o'r gwaith y bydd y pwyllgor yn dymuno ei wneud yn y dyfodol. Mae'r pumed argymhelliad yn yr adroddiad yn gofyn i Lywodraeth Cymru gymryd camau i wneud yn siŵr ein bod yn sicrhau ac yn defnyddio cymaint â phosibl o gyllid yr UE. Wel, rydym wedi clywed nifer o gyfraniadau am hynny y prynhawn yma. Mae Llywodraeth Cymru yn llawer agosach at ben amheus y ddadl. Rydym yn dweud ei bod yn gwbl hanfodol bod y bobl hynny a wnaeth addewidion i bobl Cymru, y bu pobl yn pleidleisio arnynt yn y refferendwm, yn dangos inni y bydd y gwarantau yr oeddent yn eu cynnig yn cael eu cyflwyno, ac yn cael eu cyflwyno yn llawn. Ac rwyf wedi dweud fy mod yn cydnabod y camau a gymerodd Canghellor y Trysorlys i roi sicrwydd ynglŷn â chyllid hyd at 2020. Roedd y rheini'n warantau defnyddiol; maent wedi rhoi rhywfaint o hyder i'n partneriaid i ddefnyddio cyllid Ewropeaidd. Ond nawr mae angen iddynt symud y tu hwnt i hynny. O dan y rownd bresennol o gyllid Ewropeaidd, pe baem wedi parhau, byddai Cymru wedi parhau i elwa ar y rownd bresennol nid tan 2020, ond tan 2023.Mae cyfres o raglenni y byddem wedi gallu parhau i gymryd rhan ynddynt ymhell y tu hwnt i 2023. Dyna'r gwarantau sydd eu hangen arnom gan Lywodraeth y DU erbyn hyn, ac rwy'n ofni na fydd hi mor hawdd eu sicrhau ag y mae rhai Aelodau Cynulliad wedi dymuno ei awgrymu y prynhawn yma. Mae argymhelliad 6 yn gofyn inni bwyso ar y DU i gael cyfraniad uniongyrchol mewn trafodaethau. Mae Prif Weinidog Cymru wedi ei gwneud yn glir i Brif Weinidog a Gweinidogion eraill y DU ar sawl achlysur nawr bod yn rhaid inni chwarae rhan lawn. Mae hyn yn arbennig o bwysig yn y meysydd lle mae gennym gyfrifoldeb datganoledig, lle'r ydym yn dweud yn blaen wrth Lywodraeth y DU, 'Mae'n rhaid inni fod wrth y bwrdd pan gynhelir y trafodaethau hynny, i sicrhau bod buddiannau Cymru yn cael eu diogelu.' Cyfeiriodd Simon Thomas yr wythnos diwethaf at y posibilrwydd o ddatblygu model Cyngor y Gweinidogion yn y dyfodol, ac rydym wedi rhoi'r syniadau hynny ar y bwrdd hefyd. Dirprwy Lywydd, rydym yn dal i fod yn ymroddedig i ddod o hyd i dir cyffredin, ac i weithio'n adeiladol gyda'r holl bartneriaid wrth inni nesáu at gam nesaf gadael yr Undeb Ewropeaidd. Bydd Llywodraeth y DU yn sbarduno erthygl 50 yfory, ac rydym yn edrych ymlaen at fwy o waith gan y pwyllgor a gyda'r pwyllgor i gynorthwyo gyda'r gwaith o ddatblygu ein dull ni o gael y canlyniad gorau posibl i Gymru.