techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Good afternoon, Minister. I do echo and endorse the comments made by Sam Rowlands and thank him for raising this issue, and also those comments by Joyce Watson as well. The same also applies to our town and community councils across Wales. There are 735 community and town councils in Wales, covering approximately 94 per cent of the land area and 70 per cent of the population of Wales. There's a huge untapped potential here, especially in rural areas, to better shape and deliver place-based services in dialogue with communities. I wonder if I could ask you what your vision, long term, short term, is for those town and community councils and the steps that you're taking to ensure their success? Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Prynhawn da, Weinidog. Rwy'n adleisio ac yn ategu'r sylwadau a wnaeth Sam Rowlands, ac yn diolch iddo am godi'r mater hwn, a'r sylwadau gan Joyce Watson hefyd. Mae'r un peth yn wir am ein cynghorau tref a chymuned ledled Cymru hefyd. Mae 735 o gynghorau tref a chymuned yng Nghymru, sy'n gweithredu dros oddeutu 94 y cant o arwynebedd tir a 70 y cant o boblogaeth Cymru. Mae potensial enfawr heb ei gyffwrdd yma, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig, i lunio a darparu gwasanaethau seiliedig ar leoedd yn well mewn deialog â chymunedau. Tybed a gaf fi ofyn i chi beth yw eich gweledigaeth, yn hirdymor, ac yn y tymor byr, ar gyfer y cynghorau tref a chymuned hynny a'r camau yr ydych yn eu cymryd i sicrhau eu llwyddiant? Diolch yn fawr iawn.
English: I have raised the cost-of-living crisis with the Chief Secretary to the Treasury several times, however, the UK Government support still does not go far enough. We will continue to assist those most vulnerable through this crisis and push the UK Government to recognise the impacts facing Wales.
Welsh: Rwyf wedi codi'r argyfwng costau byw gyda Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys sawl gwaith, fodd bynnag, nid yw cymorth Llywodraeth y DU yn ddigon da o hyd. Byddwn yn parhau i gynorthwyo'r rhai sydd fwyaf agored i niwed drwy'r argyfwng hwn ac yn pwyso ar Lywodraeth y DU i gydnabod yr effeithiau sy'n wynebu Cymru.
English: Thank you, Minister. People in my constituency of Islwyn and across Wales are facing a truly unprecedented cost-of-living crisis. The Office for Budget Responsibility has said that in 2022-23 we will see the biggest fall in living standards since records began. We know that the poorest in society will be impacted the most, particularly those on benefits in constituencies like mine. Minister, I welcome what the Welsh Government has done so far, in partnership with local authorities, to try and address the challenges individuals and their families face, including the £150 payment for all households in tax bands A to D, an extension of the winter fuel support scheme worth £200 for eligible households, and the £25 million for local authorities to provide discretionary support. But we know that the problem is deeper than this. We know that the UK Government have the levers to provide that vital support, but as their inaction at the recent spring statement showed, the Tories simply do not care about the financial challenges that the most vulnerable face. Minister, as individuals and families face this unprecedented squeeze on their household finances, what can be done to get the UK Government to act responsibly and support the most vulnerable in our communities?
Welsh: Diolch, Weinidog. Mae pobl yn fy etholaeth i yn Islwyn a ledled Cymru yn wynebu argyfwng costau byw gwirioneddol ddigynsail. Mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi dweud y byddwn yn gweld y gostyngiad mwyaf erioed mewn safonau byw yn 2022-23. Gwyddom mai'r bobl dlotaf mewn cymdeithas fydd yn cael eu heffeithio fwyaf, yn enwedig y rhai ar fudd-daliadau mewn etholaethau fel fy un i. Weinidog, rwy'n croesawu'r hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud hyd yn hyn mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol i geisio mynd i'r afael â'r heriau y mae unigolion a'u teuluoedd yn eu hwynebu, gan gynnwys y taliad o £150 i bob aelwyd ym mandiau treth A i D, sy'n estyniad i'r cynllun cymorth tanwydd y gaeaf gwerth £200 i aelwydydd cymwys a'r £25 miliwn i awdurdodau lleol ddarparu cymorth dewisol. Ond rydym yn gwybod bod y broblem yn ddyfnach na hyn. Gwyddom fod gan Lywodraeth y DU ddulliau o ddarparu'r cymorth hanfodol hwnnw, ond fel y dangosodd eu diffyg gweithredu yn natganiad y gwanwyn yn ddiweddar, nid yw'r Torïaid yn poeni am yr heriau ariannol y mae'r rhai mwyaf agored i niwed yn eu hwynebu. Weinidog, wrth i unigolion a theuluoedd wynebu'r pwysau digynsail hwn ar gyllid eu haelwydydd, beth y gellir ei wneud i annog Llywodraeth y DU i weithredu'n gyfrifol a chefnogi'r rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymunedau?
English: Minister, I'm sure that you'll recognise, and from the answers that you've given so far, you definitely do recognise the importance of keeping people in employment to support them through the cost-of-living crisis. So, just to clarify, in addition to the UK Government's £9 billion package to help families in the UK with their fuel bills, including a £150 council tax rebate for households in property bands A to D, they - as in the UK Government - have also protected 25,900 jobs in Caerphilly through the furlough scheme and provided support for 5,700 self-employed individuals worth £51.6 million. Caerphilly will also benefit from over £1.3 million in UK Government community renewal fund investment. So, Minister, do you agree with me that the hardship currently being faced by families in Islwyn would be far greater without the huge sums of money being provided by the UK Conservative Government? Thank you.
Welsh: Weinidog, rwy'n siŵr y byddwch yn cydnabod, ac o'r atebion yr ydych wedi'u rhoi hyd yn hyn, rydych yn bendant yn cydnabod pwysigrwydd cadw pobl mewn gwaith i'w cefnogi drwy'r argyfwng costau byw. Felly, er eglurder, yn ogystal â phecyn £9 biliwn Llywodraeth y DU i helpu teuluoedd yn y DU gyda'u biliau tanwydd, gan gynnwys ad-daliad treth gyngor o £150 ar gyfer aelwydydd ym mandiau eiddo A i D, maent hefyd wedi diogelu - Llywodraeth y DU, hynny yw - 25,900 o swyddi yng Nghaerffili drwy'r cynllun ffyrlo ac wedi darparu cymorth gwerth £51.6 miliwn i 5,700 o unigolion hunangyflogedig. Bydd Caerffili hefyd yn elwa o dros £1.3 miliwn o fuddsoddiad cronfa adfywio cymunedol Llywodraeth y DU. Felly, Weinidog, a ydych yn cytuno â mi y byddai'r caledi y mae teuluoedd yn Islwyn yn ei wynebu ar hyn o bryd yn llawer mwy heb y symiau enfawr o arian sy'n cael eu darparu gan Lywodraeth Geidwadol y DU? Diolch.
English: Our package of support that we're able to offer people living in Wales is almost double that which we've received in consequentials from the UK Government. So, you will get the £150 payment in households in bands A to D in Wales, but you'll also get it in all of the other remaining bands if you are somebody who is in receipt of the council tax reduction scheme, recognising that there will be people beyond those bands A to D who are struggling and will be needing some extra assistance with their bills. We've also, earlier on this year, provided a £200 payment to those households on the lowest incomes. We did that without any extra support from the UK Government and it's not something that was available to people across the border in England, and we've committed to providing that additional £200 again later on this year, but we're looking to expand the number of households that will benefit from that. And just to be clear, this is not money that will have to be paid back to the Welsh Government. Unlike the UK Government's lending scheme, we will actually be providing that as a grant to households and we look forward to doing so later on this year because we recognise that the cost-of-living crisis will be with us for some time - it's not just a one-off event.
Welsh: Mae'r pecyn cymorth y gallwn ei gynnig i bobl sy'n byw yng Nghymru bron ddwywaith yr hyn a gawsom mewn symiau canlyniadol gan Lywodraeth y DU. Felly, byddwch yn cael y taliad o £150 mewn aelwydydd ym mandiau A i D yng Nghymru, ond byddwch hefyd yn ei gael ym mhob un o'r bandiau eraill os ydych yn derbyn arian o gynllun gostyngiadau'r dreth gyngor, gan gydnabod y bydd yna bobl y tu hwnt i'r bandiau A i D hynny sy'n ei chael hi'n anodd ac y bydd angen cymorth ychwanegol arnynt gyda'u biliau. Yn gynharach eleni hefyd, rydym wedi darparu taliad o £200 i'r aelwydydd sydd ar yr incwm isaf. Fe wnaethom hynny heb unrhyw gymorth ychwanegol gan Lywodraeth y DU ac nid yw'n rhywbeth a oedd ar gael i bobl dros y ffin yn Lloegr, ac rydym wedi ymrwymo i ddarparu'r £200 ychwanegol hwnnw eto yn ddiweddarach eleni, ond rydym yn bwriadu ehangu nifer yr aelwydydd a fydd yn elwa o hwnnw. Ac er eglurder, nid yw hwn yn arian y bydd yn rhaid ei dalu'n ôl i Lywodraeth Cymru. Yn wahanol i gynllun benthyca Llywodraeth y DU, byddwn yn darparu hwnnw fel grant i aelwydydd ac edrychwn ymlaen at wneud hynny yn ddiweddarach eleni oherwydd ein bod yn cydnabod y bydd yr argyfwng costau byw yn parhau am beth amser - nid digwyddiad untro yn unig ydyw.
English: I regularly engage with the Minister for Economy on a range of issues, including tourism. We have delivered a budget allocation of over £16.9 million per year to support tourism throughout Wales over the next three-year period, including eight projects in north Wales through the brilliant basics 2020-21 fund.
Welsh: Rwy'n ymgysylltu'n rheolaidd â Gweinidog yr Economi ar amrywiaeth o faterion, gan gynnwys twristiaeth. Rydym wedi darparu dyraniad cyllideb o dros £16.9 miliwn y flwyddyn i gefnogi twristiaeth ledled Cymru dros y tair blynedd nesaf, gan gynnwys wyth prosiect yng ngogledd Cymru drwy gronfa'r pethau pwysig 2020-21.
English: Well, the proposals were subject to a 12-week consultation. So, there was, I would argue, ample opportunity for businesses and representative bodies to engage with that consultation, and, indeed, they did. We had over 1,000 responses to that consultation, many of which supported the increase in the number of nights that a property must be offered for or actually let. So, we did have strong responses to that consultation. Since then, I've also met, as I said to Peter Fox, with the Wales Tourism Alliance, and we did discuss in detail that specific point you made about the issue regarding planning conditions on certain properties, and that's something that I did commit at that meeting to exploring further, and that's something that I'm currently in the process of taking some advice on.
Welsh: Wel, roedd y cynigion yn destun ymgynghoriad 12 wythnos. Felly, byddwn yn dadlau bod digon o gyfle i fusnesau a chyrff cynrychioliadol ymgysylltu â'r ymgynghoriad hwnnw, ac fe wnaethant hynny yn wir. Cawsom dros 1,000 o ymatebion i'r ymgynghoriad, ac roedd llawer ohonynt yn cefnogi'r cynnydd yn nifer y nosweithiau y mae'n rhaid cynnig neu osod eiddo. Felly, cawsom ymatebion cryf i'r ymgynghoriad hwnnw. Ers hynny, fel y dywedais wrth Peter Fox, rwyf hefyd wedi cyfarfod â Chynghrair Twristiaeth Cymru, a chawsom drafodaeth fanwl ar y pwynt penodol a wnaethoch ynghylch amodau cynllunio ar eiddo penodol, ac ymrwymais i archwilio'r mater hwnnw ymhellach yn y cyfarfod hwnnw, ac rwyf yn y broses o gael cyngor ar hynny ar hyn o bryd.
English: I prioritised funding for local government when setting the Welsh budget. In 2022-23, Wrexham County Borough Council will receive a 9.4 per cent increase in its core settlement allocation.
Welsh: Rwy'n blaenoriaethu cyllid ar gyfer llywodraeth leol wrth osod cyllideb Cymru. Yn 2022-23, bydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam yn derbyn cynnydd o 9.4 y cant yn nyraniad ei setliad craidd.
English: Well, thank you, Minister. It's really heartening to hear you, Jane Dodds, Joyce Watson and Sam Rowlands paying tribute to councillors and to councils who have acted heroically during the course of the pandemic and faced criticism often that is unwarranted. The Welsh Local Government Association, of course, welcomed this year's settlement for councils as the best in decades, and it comes at a time when there is unprecedented joint working between the Welsh Government and Wrexham council on projects such as the Wrexham Gateway, the City of Culture bid and, of course, the Newbridge road repair scheme in my own constituency. You announced recently £2.8 million for that scheme. How important is this sort of joint working between the Welsh Government and local councils, and, Minister, would you assure my constituents that the Welsh Government is absolutely committed to helping Wrexham council and other local authorities navigate through what will be a very difficult period as we emerge from the COVID pandemic and face, together, the cost-of-living crisis?
Welsh: Wel, diolch i chi, Weinidog. Mae'n wirioneddol galonogol eich clywed chi, Jane Dodds, Joyce Watson a Sam Rowlands yn talu teyrnged i gynghorwyr ac i gynghorau sydd wedi gweithredu'n arwrol yn ystod y pandemig ac sydd wedi wynebu beirniadaeth, a hynny'n aml heb unrhyw gyfiawnhad. Croesawodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru y setliad i gynghorau eleni wrth gwrs fel y setliad gorau ers degawdau, a daw ar adeg pan fo cydweithredu na welwyd ei debyg o'r blaen rhwng Llywodraeth Cymru a chyngor Wrecsam ar brosiectau fel Porth Wrecsam, y cais Dinas Diwylliant ac wrth gwrs, y cynllun atgyweirio ffordd Newbridge yn fy etholaeth fy hun. Yn ddiweddar, fe gyhoeddoch chi £2.8 miliwn ar gyfer y cynllun hwnnw. Pa mor bwysig yw'r math hwn o gydweithio rhwng Llywodraeth Cymru a chynghorau lleol, ac a fyddech yn sicrhau fy etholwyr fod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo'n llwyr i helpu cyngor Wrecsam ac awdurdodau lleol eraill i lywio drwy gyfnod a fydd yn anodd iawn wrth inni ddod allan o'r pandemig COVID a wynebu, gyda'n gilydd, yr argyfwng costau byw?
English: Local authorities are independent, democratically accountable bodies that are responsible for scrutinising their own decisions. From May, each principal council will have a duty to encourage local people to participate in their decision making. This will provide councils with a fuller understanding of the public interest in their area.
Welsh: Mae awdurdodau lleol yn gyrff annibynnol sy'n atebol yn ddemocrataidd ac sy'n gyfrifol am graffu ar eu penderfyniadau eu hunain. O fis Mai ymlaen, bydd gan bob prif gyngor ddyletswydd i annog pobl leol i gymryd rhan yn eu penderfyniadau. Bydd hyn yn rhoi dealltwriaeth well i gynghorau o ddiddordebau'r cyhoedd yn eu hardal.
English: I thank the Minister for the answer. One such poor decision, I'm afraid, that would not have been taken in the public interest would be a recent one by Swansea Council in the area we both represent, Minister. You and I both attended the wonderful opening of the Swansea Arena, which was delivered by the Welsh Government, the UK Government and local council working together. It shows what can be achieved when everybody works together. However, that positive atmosphere was totally soured the following day when it was revealed that Swansea Council leader Rob Stewart named rooms in the new arena after Labour councillors. That was a move that was described as 'tin-eared', 'cronyism' and 'totally out of touch with the people of Swansea', and, thankfully, thanks to the pressure of the people of Swansea and its Conservative councillors, the leader later backtracked and decided to launch a consultation on the naming of the arena. But this whole debacle does raise serious questions about the current council's leadership and their ability to take decisions in the public interest. So, can I ask, Minister: what assessment have you made of the ability of the current leadership of Swansea Council to prioritise the interests of the people Swansea over the interests of the Labour Party?
Welsh: Diolch i'r Gweinidog am yr ateb. Un penderfyniad gwael, mae arnaf ofn, na wnaed er budd y cyhoedd oedd y penderfyniad diweddar gan Gyngor Abertawe yn yr ardal y mae'r ddau ohonom yn ei chynrychioli, Weinidog. Roeddech chi a minnau'n bresennol yn agoriad gwych Arena Abertawe, a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU a chynghorau lleol yn gweithio gyda'i gilydd. Mae'n dangos yr hyn y gellir ei gyflawni pan fydd pawb yn cydweithio. Fodd bynnag, cafodd yr awyrgylch cadarnhaol hwnnw ei suro'n llwyr y diwrnod canlynol pan ddatgelwyd bod arweinydd Cyngor Abertawe, Rob Stewart, wedi enwi ystafelloedd yn yr arena newydd ar ôl cynghorwyr Llafur. Roedd hwnnw'n gam a ddisgrifiwyd fel un 'clust fyddar', 'ffrindgarol', a 'heb unrhyw gysylltiad â phobl Abertawe', a, diolch byth, diolch i bwysau pobl Abertawe a'i chynghorwyr Ceidwadol, newidiodd yr arweinydd ei feddwl yn ddiweddarach a phenderfynu lansio ymgynghoriad ar enwi'r arena. Ond mae'r llanast hwn yn codi cwestiynau difrifol am arweinyddiaeth bresennol y cynghorau a'u gallu i wneud penderfyniadau er budd y cyhoedd. Felly, a gaf fi ofyn, Weinidog: pa asesiad a wnaethoch mewn perthynas â gallu arweinyddiaeth bresennol Cyngor Abertawe i flaenoriaethu buddiannau pobl Abertawe dros fuddiannau'r Blaid Lafur?
English: Llywydd, again I have to answer a straight question with a straight answer, and I think that the leader of Swansea Council absolutely puts first the people of Swansea in the work that he does. I think that he is ambitious for the people of Swansea and he has a strong vision for Swansea, as we saw that at the opening of the new arena. I will leave it there before I go further than the Llywydd allows me, but I think that you understand the point I make.
Welsh: Lywydd, unwaith eto mae'n rhaid imi ateb cwestiwn plaen gydag ateb plaen, a chredaf fod arweinydd cyngor Abertawe yn bendant yn rhoi pobl Abertawe yn gyntaf yn y gwaith y mae'n ei wneud. Rwy'n credu ei fod yn uchelgeisiol dros bobl Abertawe a bod ganddo weledigaeth gref ar gyfer Abertawe, fel y gwelsom yn agoriad yr arena newydd. Rwyf am ei adael yn y fan honno cyn imi fynd ymhellach nag y mae'r Llywydd yn caniatáu i mi ei wneud, ond rwy'n credu eich bod yn deall y pwynt rwy'n ei wneud.
English: I prioritised funding for local government when setting the Welsh budget. In 2022-23, the Isle of Anglesey will receive £114.6 million through the local government settlement, an increase of 9.2 per cent. This good settlement allows the council to set a budget to maintain and invest in services.
Welsh: Rhoddais flaenoriaeth i gyllid ar gyfer llywodraeth leol wrth osod cyllideb Cymru. Yn 2022-23, bydd Ynys Môn yn cael £114.6 miliwn drwy'r setliad llywodraeth leol, sef cynnydd o 9.2 y cant. Mae'r setliad da hwn yn galluogi'r cyngor i sefydlu cyllideb i gynnal a buddsoddi mewn gwasanaethau.
English: It's good to see some kind of loosening in terms of the budgets this year, but councils under the leadership of all parties will have faced major budgetary challenges over the past few years. But despite that, the situation in Anglesey has been transformed. In 2017-18 the Wales Audit Office criticised the council on Anglesey quite severely for how vulnerable its financial situation was and how fragile its situation was. But by now they've acknowledged the excellent work that has been done to transform the situation to place the council in a sufficiently strong position in terms of its budget. Now, it's important that we do appreciate and value the work of our councillors in all parts of Wales. So, does the Minister agree with me that this transformation has been possible because of the clear vision and stability of the leadership of Plaid Cymru and its partners on that council?
Welsh: Mae'n dda gweld rhywfaint o lacio ar gyllidebau eleni, ond, wrth gwrs, mi fydd cynghorau dan arweiniad pob plaid wedi wynebu heriau mawr efo cyllidebau mewn blynyddoedd diweddar. Ond er gwaethaf hynny, mae'r sefyllfa ym Môn wedi cael ei thrawsnewid. Yn 2017-18 mi wnaeth Swyddfa Archwilio Cymru feirniadu cyngor Môn yn eithaf llym ar y pryd am ba mor fregus oedd ei sefyllfa ariannol. Ond erbyn hyn maen nhw'n cydnabod y gwaith rhagorol sydd wedi cael ei wneud i wyrdroi'r sefyllfa a rhoi'r cyngor mewn sefyllfa digon cryf o ran ei gyllideb. Rŵan, mae'n bwysig ein bod ni i gyd yn gwerthfawrogi gwaith ein cynghorwyr ni ym mhob rhan o Gymru. Felly, ydy'r Gweinidog yn cytuno efo fi bod y trawsnewidiad yma wedi bod yn bosib oherwydd y weledigaeth glir a'r llywio cyllidol gofalus, a'r sefydlogrwydd hefyd, dan arweiniad Plaid Cymru a'i phartneriaid ar gyngor Môn?
English: I think we've seen improved financial situations in councils across Wales, to be fair, and that is in part in relation to and as a result of the past three years, certainly, in terms of the budgets that Welsh Government has been able to provide to local authorities in terms of prioritising local government alongside the health service. It doesn't mean, of course, that we're not facing some difficult periods ahead. Years 2 and 3 of the spending review look particularly difficult, which is one of the reasons why, in the last financial year, I was pleased to try and find additional capital funding, particularly for local authorities, so that they could carry it through to plans for years 2 and 3 if that's what they wished to do, or spend it sooner if they wanted. I think that authorities across Wales are in a much better position than they were, but there will still be some difficult choices ahead.
Welsh: Credaf ein bod wedi gweld sefyllfaoedd ariannol gwell mewn cynghorau ledled Cymru, a bod yn deg, ac mae hynny'n rhannol oherwydd y tair blynedd diwethaf, yn sicr, o ran y cyllidebau y mae Llywodraeth Cymru wedi gallu eu darparu i awdurdodau lleol mewn perthynas â blaenoriaethu llywodraeth leol ochr yn ochr â'r gwasanaeth iechyd. Nid yw'n golygu, wrth gwrs, nad oes cyfnodau anodd o'n blaenau. Mae blynyddoedd 2 a 3 yr adolygiad o wariant yn edrych yn arbennig o anodd, sef un o'r rhesymau pam, yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, yr oeddwn yn falch o geisio dod o hyd i gyllid cyfalaf ychwanegol, yn enwedig i awdurdodau lleol, fel y gallent ei drosglwyddo i gynlluniau ar gyfer blynyddoedd 2 a 3 os mai dyna y dymunent ei wneud, neu ei wario'n gynt os oeddent eisiau gwneud hynny. Credaf fod awdurdodau ledled Cymru mewn sefyllfa well o lawer nag yr oeddent, ond bydd rhai dewisiadau anodd i'w gwneud o hyd.
English: The apprenticeship levy was imposed on local authorities by the UK Government. Welsh Ministers were not consulted, and the UK Government did not consider its impact or the consequences on the devolution settlement.
Welsh: Gosodwyd yr ardoll brentisiaethau ar awdurdodau lleol gan Lywodraeth y DU. Nid ymgynghorwyd â Gweinidogion Cymru, ac ni wnaeth Llywodraeth y DU ystyried ei chanlyniadau na'i heffaith ar y setliad datganoli.