English: Now, I'm delighted to see that the Minister has retained her responsibility for this. Perhaps there's a bit of copper wire that's keeping her, around her ankles or something, which refuses to let her go. She will know, because she's signed many a letter to me, just how much correspondence we've had over the last few months, as we come to the end of this period. I could write her letters for her now. I mean no disrespect to her, but they contain the same paragraphs, just slightly ordered in different ways, just to break the boredom: 'We're liaising with BT'; 'There's promises that it will be completed by the end of December 2017'; 'The superfast company contract ends in December 2017, and we're not going to pay any more after that.' And then, this classic line: 'We make it clear that failure to do so will see severe financial penalties.' I'd like to understand, when the Minister replies - the Cabinet Secretary, sorry - just what the nature of those penalties are. Because I don't think my constituents are interested in penalties - they just want broadband. They want this contract delivered to them, and delivered to what has been promised. And just to give an example, I'm afraid, because this goes a bit further than just BT and some of the, I think, rather patronising attitude that some people have towards businesses in rural areas - some idea that you should put up with second-class service, simply because you've chosen to remain in your area - the letter I quoted a little bit from there was one of the most recent I've had with the Minister, which was with regards to the sawmills in Cenarth, which was mentioned by Leanne Wood in questions to Ken Skates earlier. Again, the promise has been to deliver superfast broadband to those sawmills by the end of December. Now, the sawmills have made several million pounds of investment in equipment that is run internationally - in Belgium; that's where the headquarters of this equipment is. If something goes wrong with the equipment, they go down the line to Belgium for it to get sorted out. We could have an argument about whether that's good or bad, but that's what sawmills do; that's what sawmills all over the western world do. And I don't want that sawmill moved from the Teifi valley closer to Belgium, or closer to an internet connection. It's employing 20 to 30 people in the Teifi valley - Welsh speakers as well. It's an indigenous Welsh-owned family business. The letter from the Minister says that she will do everything she can to deliver this. But I've got a copy of an e-mail from a Welsh Government official, and I'm afraid that reads very differently. The e-mail says, 'I'm not saying the broadband is good enough, but, just maybe, the sawmill management should have checked that before spending millions.' That's the attitude that pervades broadband connection in rural Wales, and we have to overcome that attitude and give serious attention to broadband provision and entitlement.
Welsh: Nawr, rwy'n falch o weld bod y Gweinidog wedi cadw'r cyfrifoldeb dros hyn. Efallai bod yna ddarn o wifren gopr yn ei chadw hi, o amgylch ei fferau neu rywbeth, sy'n gwrthod gadael iddi fynd. Fe fydd yn gwybod, oherwydd mae hi wedi llofnodi sawl llythyr ataf, faint o ohebiaeth rydym wedi'i chael dros yr ychydig fisoedd diwethaf, wrth i ni ddod at ddiwedd y cyfnod hwn. Gallwn ysgrifennu ei llythyrau drosti bellach. Heb unrhyw amarch iddi, maent yn cynnwys yr un paragraffau, wedi'u trefnu fymryn yn wahanol, er mwyn torri ar y diflastod: 'Rydym mewn cysylltiad â BT'; 'Mae yna addewidion y bydd wedi ei gwblhau erbyn diwedd mis Rhagfyr 2017'; 'Mae cytundeb y cwmni cyflymu yn dod i ben ym mis Rhagfyr 2017, ac ni fyddwn yn talu rhagor ar ôl hynny.' Ac yna, y llinell glasurol hon: 'Rydym yn ei gwneud hi'n glir y bydd methiant i wneud hynny'n arwain at gosbau ariannol llym.' Hoffwn ddeall, pan fydd y Gweinidog yn ateb - Ysgrifennydd y Cabinet, mae'n ddrwg gennyf - beth yw natur y cosbau hynny. Oherwydd nid wyf yn credu bod gan fy etholwyr ddiddordeb mewn cosbau - maent eisiau band eang. Maent eisiau i'r cytundeb hwn gael ei ddarparu ar eu cyfer, a'i ddarparu i wneud yr hyn a addawyd. Ac i roi enghraifft, mae arnaf ofn, oherwydd mae'r mater hwn yn mynd gam ymhellach na BT yn unig a rhywfaint o'r agwedd braidd yn nawddoglyd, rwy'n credu, sydd gan rai pobl tuag at fusnesau mewn ardaloedd gwledig - rhyw syniad y dylech oddef gwasanaeth eilradd, yn syml oherwydd eich bod wedi dewis aros yn eich ardal - y llythyr y dyfynnais ohono yn awr yw un o'r llythyrau mwyaf diweddar a gefais gan y Gweinidog, ac roedd yn ymwneud â'r melinau llifio yng Nghenarth, a grybwyllwyd gan Leanne Wood yn y cwestiynau i Ken Skates yn gynharach. Unwaith eto, yr addewid oedd y buasent yn cyflwyno band eang cyflym iawn i'r melinau llifio hynny erbyn diwedd mis Rhagfyr. Nawr, mae'r melinau llifio wedi buddsoddi sawl miliwn o bunnoedd mewn cyfarpar sy'n cael ei redeg yn rhyngwladol - yng Ngwlad Belg; dyna lle mae pencadlys y cyfarpar hwn. Os aiff rhywbeth o'i le gyda'r cyfarpar, maent yn mynd i lawr y lein i Wlad Belg er mwyn iddo gael ei drwsio. Gallem gael dadl ynglŷn ag a yw hynny'n beth da neu'n beth drwg, ond dyna beth y mae melinau llifio yn ei wneud; dyna beth y mae melinau llifio ledled y byd gorllewinol yn ei wneud. Ac nid wyf eisiau i'r felin lifio honno gael ei symud o Ddyffryn Teifi yn nes at Wlad Belg, neu'n nes at gysylltiad rhyngrwyd. Mae'n cyflogi 20 i 30 o bobl yn Nyffryn Teifi - Cymry Cymraeg yn ogystal. Mae'n fusnes teuluol, cynhenid sy'n eiddo i Gymry. Dywed y llythyr gan y Gweinidog y bydd yn gwneud popeth yn ei gallu i gyflawni hyn. Ond mae gennyf gopi o e-bost gan un o swyddogion Llywodraeth Cymru, ac mae arnaf ofn fod hwnnw'n wahanol iawn. Mae'r e-bost yn dweud, 'Nid wyf yn dweud bod y band eang yn ddigon da, ond efallai y dylai rheolwyr y felin lifio fod wedi gwirio hynny cyn gwario miliynau.' Dyna'r agwedd sy'n treiddio drwy'r broblem band eang yng nghefn gwlad Cymru, ac mae'n rhaid i ni oresgyn yr agwedd honno a rhoi sylw difrifol i ddarpariaeth band eang a hawl i fand eang.