English: That is why we've invested in Health and Care Research Wales to enable us to put in place resources and infrastructure to support that research community, industry and people here in Wales. What is happening in Wales today across various fields of health and social care research is something that we should be genuinely proud of. NHS Wales is on the cusp of realising the significant benefits that can be delivered by advances in precision medicine for patients by offering the right test or treatment at the right time. Our work on new genetic and genomic technology is allowing us to develop a much more detailed understanding of the link between our genes and our health, helping us to develop new, advanced therapies and person-centred treatment. The pace of change in this area is rapid. We continue to be a member of the UK Clinical Research Collaboration and the experimental and precision medicine funders group and to co-fund a number of precision medicine fellowships. A flagship initiative here in Wales, HealthWise Wales, launched by the then Minister for public health to my left in her new role, is the largest study of its kind in Europe, with more than 30,000 people registered. The power of such a study to contribute towards our understanding of health, well-being and lifestyle choices is significant and it will no doubt be used in coming years to develop policy, services and treatments. In addition, the secure anonymised information linkage databank, otherwise known as SAIL, based in Swansea University, brings together and links anonymised person-level data about the people of Wales. It provides this in a safe and secure way as a resource for conducting research. The data security and information governance that underpin the SAIL databank are internationally recognised as exemplars. The data resource is used to support a range of high-quality research projects in Wales and across the UK, including Dementias Platform UK, the multiple sclerosis register and the UK Biobank. Now, there are too many research examples to mention in my brief contribution today, but, to give an example, the research done by the Wales National Centre for Population Health & Wellbeing Research, again based in Swansea, is at the forefront of research to inform obesity prevention initiatives, which, as we have discussed on more than one occasion, is a significant policy priority for us. Bangor University's research on family attitudes and experiences following the implementation of our groundbreaking Human Transplantation (Wales) Act 2013 is another good example of Welsh research informing and improving made-in-Wales policies. We remain acutely aware, across the Government, of the challenges posed by Brexit, as we work to ensure safe passage for the future of health and care research in Wales, and to do so with a climate that continues to support our increasing success in research and wider prosperity. Finally, the CMO report looks at some of the health protection threats we face, including antimicrobial resistance, threats from diseases that are preventable, those that are communicable, and the changing environmental hazards that affect us all. These are serious issues that we must be prepared to tackle head on if we are to make progress and reduce the significant impact upon people's health and well-being. We will continue to invest, therefore, in our national health protection service and infrastructure to ensure we remain resilient to the threats that we face. Members will know that antimicrobial resistance is a worldwide problem. In Wales, we must play our part in preventing infections as well as reducing the inappropriate use of antibiotics. The figures are heading the right direction here in Wales, but we must continue to both support and challenge our NHS and social care to meet the challenging targets that we have set. We are also working to eradicate hepatitis B and C as a significant threat to public health. The Welsh Government is committed to eradicate hepatitis by 2030, and our NHS is working hard to identify and treat people. The rise of sexually transmitted infections remains a matter of concern. The Welsh Government has accepted the recommendations of an independent review of sexual health services, which we've debated previously here. The aim is to reduce infections, with improved services, education and better patient experience. We must also do what we can to counteract health threats in the environment, and Ministers share the CMO's assessment that an integrated approach is required to tackle air quality and other hazards. In conclusion, I'd like to thank the chief medical officer, Dr Frank Atherton, for a thought-provoking report and recommendations. We will carefully consider it, and it will continue to challenge and inform our choices for the future health and well-being of our services and people here in Wales.
Welsh: Dyna pam ein bod wedi buddsoddi yn Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru er mwyn ein galluogi ni i gyflwyno adnoddau a seilwaith i gefnogi'r gymuned ymchwil, y diwydiant a phobl yma yng Nghymru. Mae'r hyn sy'n digwydd yng Nghymru heddiw mewn amryw o feysydd ymchwil iechyd a gofal cymdeithasol yn rhywbeth y dylem ni fod yn wirioneddol falch ohono. Mae GIG Cymru ar fin gwireddu'r manteision sylweddol y gellir eu sicrhau drwy ddatblygiadau mewn meddygaeth fanwl i gleifion drwy gynnig y prawf neu'r driniaeth briodol ar yr adeg briodol. Mae ein gwaith ar dechnoleg enetig a genomig newydd yn ein galluogi ni i ddatblygu dealltwriaeth lawer mwy manwl o'r cysylltiad rhwng ein genynnau a'n hiechyd, gan ein helpu i ddatblygu therapïau uwch newydd a thriniaeth newydd sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn. Mae pethau'n newid yn gyflym eithriadol yn y maes hwn. Rydym ni'n parhau i fod yn aelod o Gydweithrediaeth Ymchwil Clinigol y DU a'r grŵp cyllidwyr meddygaeth arbrofol a manwl ac yn dal i gyd-ariannu nifer o gymrodoriaethau meddygaeth fanwl. Menter flaenllaw yma yng Nghymru, Doeth am Iechyd Cymru, a lansiwyd gan y Gweinidog Iechyd Cyhoeddus ar y pryd, i'r chwith i mi yn ei swydd newydd, yw'r astudiaeth fwyaf o'i math yn Ewrop, gyda dros 30,000 o bobl wedi'u cofrestru. Mae gallu astudiaeth o'r fath i gyfrannu at ein dealltwriaeth o iechyd, lles a dewisiadau ffordd o fyw yn bwysig ac mae'n siŵr y caiff ei defnyddio yn y blynyddoedd i ddod i ddatblygu polisi, gwasanaethau a thriniaethau. Hefyd, mae'r gronfa ddata cysylltu gwybodaeth ddienw ddiogel, a adwaenir fel arall wrth yr enw SAIL, sydd wedi'i lleoli ym Mhrifysgol Abertawe, yn cyfuno a chysylltu data dienw ar lefel unigolyn am bobl Cymru. Mae'n darparu hyn mewn ffordd ddiogel fel adnodd ar gyfer gwneud gwaith ymchwil. Caiff y systemau diogelu data a llywodraethu gwybodaeth sy'n sail i gronfa ddata SAIL eu cydnabod yn rhyngwladol fel esiamplau. Defnyddir yr adnodd data i gefnogi amrywiaeth o brosiectau ymchwil o ansawdd uchel yng Nghymru a ledled y DU, gan gynnwys Dementias Platform UK, y gofrestr sglerosis ymledol a Biobanc y DU. Nawr, mae gormod o enghreifftiau o ymchwil i'w crybwyll yn fy nghyfraniad byr heddiw, ond, i roi enghraifft, mae ymchwil y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Ymchwil ar Iechyd a Llesiant y Boblogaeth, sydd unwaith eto yn Abertawe, ar flaen y gad o ran ymchwil i fod yn sail i fentrau atal gordewdra, sydd, fel yr ydym ni wedi'i drafod ar fwy nag un achlysur, yn flaenoriaeth polisi sylweddol inni. Mae ymchwil Prifysgol Bangor ar agweddau a phrofiadau teuluol yn sgil gweithredu ein Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 arloesol yn enghraifft dda arall o ymchwil yng Nghymru yn llywio ac yn gwella polisïau a wnaed yng Nghymru. Rydym ni'n dal yn ymwybodol iawn, ym mhob rhan o'r Llywodraeth, o'r heriau sy'n dod yn sgil Brexit, wrth inni weithio i sicrhau rhwydd hynt i ddyfodol ymchwil iechyd a gofal yng Nghymru, ac i wneud hynny mewn hinsawdd sy'n parhau i gefnogi ein llwyddiant cynyddol mewn ymchwil a'n ffyniant ehangach. Yn olaf, mae adroddiad y prif swyddog meddygol yn edrych ar rai o'r bygythiadau i ddiogelwch iechyd yr ydym ni'n eu hwynebu, gan gynnwys ymwrthedd i gyffuriau, bygythiadau o glefydau y gellir eu hosgoi, rhai trosglwyddadwy, a'r peryglon amgylcheddol sy'n newid sy'n effeithio arnom ni i gyd. Mae'r rhain yn faterion difrifol y mae'n rhaid inni fod yn barod i fynd i'r afael â nhw'n uniongyrchol os ydym ni am wneud cynnydd a lleihau'r effaith sylweddol ar iechyd a lles pobl. Felly, byddwn yn parhau i fuddsoddi yn ein gwasanaeth diogelu iechyd cenedlaethol a'n seilwaith i sicrhau ein bod yn parhau i allu gwrthsefyll y bygythiadau sy'n ein hwynebu. Bydd yr Aelodau'n gwybod bod ymwrthedd i gyffuriau yn broblem fyd-eang. Yng Nghymru, rhaid inni wneud ein rhan i atal heintiau yn ogystal â lleihau'r defnydd amhriodol o wrthfiotigau. Mae'r ffigurau'n mynd i'r cyfeiriad cywir yma yng Nghymru, ond rhaid inni barhau i gefnogi a herio ein GIG a'n gwasanaethau gofal cymdeithasol i gyrraedd y targedau heriol yr ydym ni wedi'u pennu. Rydym ni hefyd yn gweithio i ddileu hepatitis B ac C fel bygythiad sylweddol i iechyd y cyhoedd. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ddileu hepatitis erbyn 2030, ac mae ein GIG yn gweithio'n galed i ganfod a thrin pobl sydd â'r clefyd. Mae'r cynnydd mewn heintiau a drosglwyddir yn rhywiol yn parhau i fod yn destun pryder. Mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn argymhellion adolygiad annibynnol o wasanaethau iechyd rhywiol, ac rydym ni wedi trafod y rhain o'r blaen. Y nod yw lleihau heintiau, gyda gwell gwasanaethau, addysg a gwell profiad i gleifion. Mae'n rhaid inni hefyd wneud yr hyn a allwn ni i wrthweithio bygythiadau iechyd yn yr amgylchedd, ac mae Gweinidogion yn cytuno ag asesiad y prif swyddog meddygol bod angen dull integredig i fynd i'r afael ag ansawdd aer a pheryglon eraill. I gloi, hoffwn ddiolch i'r prif swyddog meddygol, Dr Frank Atherton, am adroddiad ac argymhellion sy'n ysgogi'r meddwl. Byddwn yn ei ystyried yn ofalus, a bydd yn parhau i herio a llywio ein dewisiadau ar gyfer iechyd a lles ein gwasanaethau a'n pobl yma yng Nghymru yn y dyfodol.