English: I've mentioned before, Llywydd, that in Newport we've been having meetings for quite some time now, which I've been very pleased to convene, between the local health board, and public health particularly, Newport Live, which is the leisure trust, Newport City council, housing associations, including Newport City Homes, which took the stock transfer and the major estates from Newport City Council, sports clubs and a range of others. The purpose of those meetings is to try and get Newport's population more physically active and healthier. I hope very much that Welsh Government might support some of those initiatives coming out of those meetings, to see whether they're effective and they work and might be rolled out across Wales, because I do believe we need pilot schemes to test some of these partnerships. Because it seems to me that, unless we build partnerships of real width, and indeed of depth, we're not going to get the large-scale change we need to get Wales more physically active and healthy, with all the obvious benefits that brings. We need to get on the front foot with health, rather than being largely reactive, and I believe a more physically active population is a big part of that effort. So, I think similarly for active travel we need a whole-system partnership if we are going to make active travel for short journeys the routine choice. We will need planners to get on board, and we will need local authorities and public sector employers in terms of the way they facilitate their staff to make active travel journeys to work and from work. We will need schools, of course, perhaps to do even more around safe routes to schools, cycle training, and I hope sometimes the provision of bikes for children in more disadvantaged circumstances who haven't got bikes, perhaps through some community schemes where bikes are donated, repaired and made useable again. Also, of course, the voluntary sector and Welsh Government. We talk about whole-sector partnerships if we're going to have large-scale change; I think that applies to physical activity generally, and it applies to active travel as well. So, I hope that's the spirit within which we can take action forward at Welsh Government level, local government level, and with all the key partners after this debate takes place today. We heard earlier, Llywydd, from Lee Waters, in opening the debate, of the great benefits and the radical nature of the active travel Act. Well, can I say, Llywydd, that as the Minister who had the privilege of taking the active travel legislation through the Assembly and putting it on the statute book, I very much agree with my colleague Lee Waters and, I'm sure, many other speakers in this debate today? I do believe it's radical. I believe it could deliver a step change in terms of physical activity and health, the environment, the economy and general quality of life in Wales. So, given that promise, that potential, I hope very much that, after today, we will go on to implement the Active Travel (Wales) Act 2013 fully, enthusiastically and in a timely manner. Diolch yn fawr.
Welsh: Rwyf wedi crybwyll o'r blaen, Lywydd, ein bod wedi bod yn cael cyfarfodydd ers peth amser bellach yng Nghasnewydd, ac rwyf wedi bod yn falch iawn o'u galw ynghyd rhwng y bwrdd iechyd lleol, ac iechyd y cyhoedd yn arbennig, Casnewydd Fyw, sef yr ymddiriedolaeth hamdden, cyngor Dinas Casnewydd, cymdeithasau tai, gan gynnwys Cartrefi Dinas Casnewydd a gymerodd y gwaith trosglwyddo stoc a'r prif stadau gan gyngor Dinas Casnewydd, clybiau chwaraeon ac amryw o rai eraill. Pwrpas y cyfarfodydd hyn yw ceisio gwneud poblogaeth Casnewydd yn fwy egnïol yn gorfforol ac yn iachach. Rwy'n gobeithio'n fawr y gall Llywodraeth Cymru gefnogi rhai o'r mentrau sy'n deillio o'r cyfarfodydd hynny i weld a ydynt yn effeithiol, eu bod yn gweithio ac y gellid eu cyflwyno ledled Cymru, oherwydd rwy'n credu ein bod angen cynlluniau peilot i brofi rhai o'r partneriaethau hyn. Oherwydd oni bai ein bod yn adeiladu partneriaethau gwirioneddol eang, a dwfn yn wir, mae'n ymddangos i mi nad ydym yn mynd i gael y newid ar y raddfa fawr sydd ei angen arnom i gael Cymru'n fwy gweithgar yn gorfforol ac yn iach, gyda'r holl fanteision amlwg sy'n deillio o hynny. Mae angen i ni fod ar y droed flaen mewn perthynas ag iechyd, yn hytrach na bod yn adweithiol yn bennaf, ac rwy'n credu bod poblogaeth fwy egnïol yn gorfforol yn rhan fawr o'r ymdrech honno. Felly, yn yr un modd ar gyfer teithio llesol, rwy'n credu bod arnom angen partneriaeth system gyfan os ydym yn mynd i wneud teithio llesol ar gyfer teithiau byr yn ddewis rheolaidd. Bydd angen cynllunwyr arnom i gefnogi'r gwaith, a bydd arnom angen awdurdodau lleol a chyflogwyr yn y sector cyhoeddus o ran y ffordd y maent yn hwyluso teithiau llesol i ac o'r gwaith ymhlith eu staff. Wrth gwrs, bydd angen i ni gael ysgolion, efallai, i wneud hyd yn oed rhagor ar lwybrau diogel i ysgolion, hyfforddiant beicio, a darparu beiciau weithiau, gobeithio, i blant mewn amgylchiadau mwy difreintiedig nad oes ganddynt feiciau, efallai drwy gynlluniau cymunedol lle y caiff beiciau eu rhoi, eu trwsio a'u gwneud yn ddefnyddiadwy eto. Hefyd, wrth gwrs, y sector gwirfoddol a Llywodraeth Cymru. Rydym yn siarad am bartneriaethau sector cyfan os ydym yn mynd i gael newid ar raddfa fawr; credaf fod hynny'n berthnasol i weithgarwch corfforol yn gyffredinol, ac mae'n berthnasol i deithio llesol hefyd. Felly, rwy'n gobeithio y gallwn gamu ymlaen yn yr ysbryd hwnnw ar lefel Llywodraeth Cymru, ar lefel llywodraeth leol, gyda'r holl bartneriaid allweddol ar ôl y ddadl hon heddiw. Clywsom yn gynharach, Lywydd, gan Lee Waters, wrth agor y ddadl, am fanteision gwych a natur radicalaidd y Ddeddf teithio llesol. Wel, os caf ddweud, Lywydd, fel y Gweinidog a gafodd y fraint o dywys y ddeddfwriaeth teithio llesol drwy'r Cynulliad a'i rhoi ar y llyfr statud, cytunaf yn fawr iawn â fy nghyd-Aelod Lee Waters a llawer o siaradwyr eraill yn y ddadl hon heddiw, rwy'n siŵr. Rwy'n credu ei bod yn radical. Rwy'n credu y gallai gyflawni newid sylweddol o ran gweithgarwch corfforol ac iechyd, yr amgylchedd, yr economi ac ansawdd bywyd yn gyffredinol yng Nghymru. Felly, o ystyried yr addewid hwnnw, y potensial hwnnw, rwy'n gobeithio'n fawr iawn, ar ôl heddiw, y byddwn yn symud ymlaen i weithredu Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 yn llawn, yn frwdfrydig ac mewn modd amserol. Diolch yn fawr.