English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I welcome the opportunity to debate the roll-out of the COVID vaccine programme today. The vaccination programme is our top priority, and we're doing everything we can to vaccinate as many people as quickly and as safely as possible with the minimum amount of wastage. We should all reflect upon how far we've come in such a short space of time. The vaccines we're using were only approved in December, with Pfizer in early December and the most recent, Oxford-AstraZeneca, less than a month ago. In Wales, we're now delivering the fastest growing vaccine programme within the UK, with the quickest rate over the last week of any UK nation, and we're doing so in line with the advice of the Joint Committee on Vaccination and Immunisation, and we will not be throwing away the independent expert advice of the JCVI, Public Health Wales and the chief medical officer. That advice on priority groups is based on protecting and saving the maximum number of lives, and I will not depart from it. A huge amount of work was completed nationally and locally before any patients could be safely and legally vaccinated, including creating and then using vaccine-specific training, patient group directions and protocols, professional guidance and patient information resources. None of this can take place before vaccines are approved and the characteristics are known. As of today, we have vaccinated at least 312,305 people in Wales. That's an increase of more than 22,700 on yesterday's figures. That's almost one in 10 of our population, and that is thanks to a Herculean effort by everyone involved. This is the biggest challenge we have faced as a nation in peacetime, and the planning, logistics and mobilisation of people involved has been an immense undertaking. And we do have a robust plan for delivery. The roll-out of the AstraZeneca vaccine and the involvement of primary care in administration has meant that we have been able to substantially increase the pace of vaccine delivery, especially over the last two weeks, and we are now vaccinating someone every five seconds, which is a startling figure and shows you something about the pace of our delivery here in Wales. We hit two markers in our vaccine strategy last week in offering all front-line Welsh ambulance service staff their first dose of the vaccine. We also exceeded our end of January marker to have more than 250 GP practices deploying the vaccine. I announced on Monday we had at least 329 GP locations and over 300 practices involved in running vaccine clinics. Our approach encompasses all primary care professionals, including dentists, optometrists and pharmacists as well as GPs in the delivery of the vaccine programme. This includes a community pharmacy pilot, community vaccination centres and, from last weekend, clusters of GP practices running clinics in local communities. And those three GP cluster clinics that ran last weekend administered over 3,000 vaccines with the Pfizer vaccine, despite the snow. Many of those, of course, in the priority over-80s group. This is a significant step forward in terms of increasing our capacity to deliver the vaccine outside of mass-vaccination centres and closer to home, especially in those communities where access to these larger centres is difficult. Health boards will continue to work with GP practices across Wales to establish whether this can be rolled out more widely and to further build the capacity and speed at which the Pfizer vaccine can be deployed. And we are also making strong progress towards our final marker - that is, offering a vaccine to all care home residents and staff by the end of this month. We're currently vaccinating on average around 1,000 care home residents a day. Already over 11,000 care home residents at least, or nearly 70 per cent of this priority group at least, have already received their first dose, and more than three quarters of our care home staff have also received their first dose. And on the original motion, whilst I recognise and respect the UK Government's role in securing these vital vaccines, and I do have a practical, grown-up working relationship with Whitehall Ministers, the subject of vaccine supply is always part of our discussions. We all recognise that we cannot succeed without it, and the provision of vaccines is, of course, a matter of fact. We started before other European countries because the independent regulator approved the vaccines for use. The vaccine supply chain itself is complex, and our plans adapt constantly to changes to delivery volumes and schedules, all of which have the potential to impact on achieving the milestones in our plan. Currently, health boards have a balance plan that is kept under constant review, in line with that changing information on the supply schedules. I'll be writing to the vaccines Minister for formal confirmation that we will be provided with sufficient vaccine in the short term to be able to vaccinate our mid-February milestone of cohorts one to four, to provide clarity and assurance that is needed to inform our expectations in the planning process, and I'll publish the letter and the response through correspondence with the Health, Social Care and Sport Committee, so Members will have access to it. On perceived red tape, health boards are already making the process of onboarding volunteers - [ Inaudible.] - as streamlined as possible. There will, of course, be some parts of the process that are necessary to ensure patient safeguarding. There are already clear targets published in the vaccine plan, with daily information on the number of people vaccinated already being published and more detail being planned week on week. An army of people is involved in the deployment programme, including the military. A sustainable infrastructure has been our priority and it is now paying dividends. We already have 30 mass-vaccination centres and are using 70 acute and community hospital sites to roll out more centres as we progress through cohorts one to four. Health boards already vaccinate seven days a week and work extended hours. We're monitoring take-up of late and early appointments, and we'll continue to review as we move through the age cohorts to ensure that we reach as many people as quickly as possible. And of course, Wales already has a Minister in charge of vaccines and that is me. It is ludicrous to suggest that the Welsh Government would ever turn down a supply of vaccines that are essential to protect our people. This never has been done nor would be done, and the suggestion is wholly without foundation. It is wearing and irresponsible to use this national Parliament as a platform for scaremongering fiction, and I'm disappointed to hear Conservatives helping to promote fake news and being prepared to vote for it. I am committed to transparency in the roll-out programme. Last week, we began daily releases of data, showing -
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'r cyfle i drafod cyflwyno'r rhaglen frechu COVID heddiw. Y rhaglen frechu yw ein prif flaenoriaeth, ac rydym yn gwneud popeth yn ein gallu i frechu cynifer o bobl â phosibl cyn gynted ac mor ddiogel â phosibl gyda'r lleiafswm o wastraff. Dylem i gyd ystyried pa mor bell rydym wedi dod mewn cyfnod mor fyr. Dim ond ym mis Rhagfyr y cymeradwywyd y brechlynnau rydym yn eu defnyddio, gyda Pfizer ddechrau mis Rhagfyr a'r diweddaraf, Rhydychen-AstraZeneca, lai na mis yn ôl. Yng Nghymru, rydym bellach yn darparu'r rhaglen frechu sy'n tyfu gyflymaf yn y DU, gyda'r gyfradd gyflymaf dros yr wythnos ddiwethaf yn unrhyw wlad yn y DU, ac rydym yn gwneud hynny'n unol â chyngor y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu, ac ni fyddwn yn diystyru cyngor arbenigol annibynnol y Cyngor ar Imiwneiddio a Brechu, Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r prif swyddog meddygol. Mae'r cyngor ar grwpiau blaenoriaeth yn seiliedig ar ddiogelu ac achub y nifer fwyaf o fywydau sy'n bosibl, ac nid wyf yn mynd i wyro oddi wrtho. Cwblhawyd llawer iawn o waith yn genedlaethol ac yn lleol cyn y gellid brechu unrhyw gleifion yn ddiogel ac yn gyfreithiol, gan gynnwys creu ac yna defnyddio hyfforddiant ar frechlynnau penodol, cyfarwyddiadau a phrotocolau ar gyfer grwpiau o gleifion, canllawiau proffesiynol ac adnoddau gwybodaeth cleifion. Ni all hyn ddigwydd cyn i frechlynnau gael eu cymeradwyo a chyn bod eu priodoleddau'n hysbys. Erbyn heddiw, rydym wedi brechu o leiaf 312,305 o bobl yng Nghymru. Dyna gynnydd o fwy na 22,700 ar ffigurau ddoe. Mae hynny bron yn un o bob 10 o'n poblogaeth, a diolch i ymdrech anferthol pawb sy'n gysylltiedig. Dyma'r her fwyaf rydym wedi'i hwynebu fel cenedl mewn adeg o heddwch, ac mae cynllunio, logisteg a pharatoi'r bobl sy'n rhan o'r ymdrech wedi bod yn waith aruthrol. Ac mae gennym gynllun cadarn ar gyfer cyflawni. Mae cyflwyno brechlyn AstraZeneca ac ymwneud gofal sylfaenol yn ei ddarparu wedi golygu ein bod wedi gallu cyflymu'r broses o ddarparu brechlynnau'n sylweddol, yn enwedig dros y pythefnos diwethaf, ac rydym bellach yn brechu rhywun bob pum eiliad, sy'n ffigur syfrdanol ac yn dweud rhywbeth wrthych am gyflymder ein darpariaeth yma yng Nghymru. Gwnaethom gyrraedd dau nod yn ein strategaeth frechu yr wythnos diwethaf drwy gynnig eu dos cyntaf o'r brechlyn i holl staff rheng flaen gwasanaeth ambiwlans Cymru. Gwnaethom hefyd ragori ar ein nod ar gyfer diwedd mis Ionawr i gael mwy na 250 o bractisau meddygon teulu i ddarparu'r brechlyn. Cyhoeddais ddydd Llun fod gennym o leiaf 329 o leoliadau meddygon teulu a thros 300 o bractisau'n ymwneud â rhedeg clinigau brechu. Mae ein dull o weithredu yn cynnwys pob gweithiwr proffesiynol gofal sylfaenol, gan gynnwys deintyddion, optometryddion a fferyllwyr yn ogystal â meddygon teulu yn rhan o'r gwaith o gyflwyno'r rhaglen frechu. Mae hyn yn cynnwys cynllun peilot fferylliaeth gymunedol, canolfannau brechu cymunedol, ac ers y penwythnos diwethaf, clystyrau o bractisau meddygon teulu'n rhedeg clinigau mewn cymunedau lleol. Ac fe roddodd y tri chlwstwr o bractisau meddygon teulu a oedd yn gweithredu y penwythnos diwethaf dros 3,000 o frechiadau gyda'r brechlyn Pfizer, er gwaethaf yr eira. Mae llawer o'r rheini, wrth gwrs, yn y grŵp blaenoriaeth i bobl dros 80 oed. Mae hwn yn gam sylweddol ymlaen o ran cynyddu ein gallu i ddarparu'r brechlyn y tu allan i ganolfannau brechu torfol ac yn nes adref, yn enwedig yn y cymunedau lle mae mynediad at y canolfannau mwy o faint yn anodd. Bydd byrddau iechyd yn parhau i weithio gyda phractisau meddygon teulu ledled Cymru i weld a ellir cyflwyno hyn yn ehangach ac i adeiladu capasiti a chyflymder pellach ar gyfer darparu'r brechlyn Pfizer. Ac rydym hefyd yn gwneud cynnydd cadarn tuag at ein nod nesaf - sef cynnig brechlyn i holl breswylwyr a staff cartrefi gofal erbyn diwedd y mis hwn. Ar hyn o bryd rydym yn brechu tua 1,000 o breswylwyr cartrefi gofal bob dydd ar gyfartaledd. Eisoes mae dros 11,000 o breswylwyr cartrefi gofal fan lleiaf, neu bron i 70 y cant o'r grŵp blaenoriaeth hwn o leiaf, eisoes wedi cael eu dos cyntaf, ac mae mwy na thri chwarter staff ein cartrefi gofal hefyd wedi cael eu dos cyntaf. Ac ar y cynnig gwreiddiol, er fy mod yn cydnabod ac yn parchu rôl Llywodraeth y DU yn sicrhau'r brechlynnau hanfodol hyn, ac mae gennyf berthynas waith ymarferol, aeddfed â Gweinidogion Whitehall, mae'r cyflenwad o frechlynnau bob amser yn rhan o'n trafodaethau. Rydym i gyd yn cydnabod na allwn lwyddo hebddo, ac mae darparu brechlynnau, wrth gwrs, yn fater o ffaith. Dechreuasom cyn gwledydd eraill Ewrop oherwydd bod y rheoleiddiwr annibynnol wedi cymeradwyo'r brechlynnau i'w defnyddio. Mae'r gadwyn gyflenwi brechlynnau ei hun yn gymhleth, ac mae ein cynlluniau'n addasu'n gyson i newidiadau i feintiau ac amserlenni cyflenwadau, ac mae gan bob un allu i effeithio ar y gwaith o gyflawni'r cerrig milltir yn ein cynllun. Ar hyn o bryd, mae gan fyrddau iechyd gynllun cydbwysedd sy'n cael ei adolygu'n gyson, yn unol â'r wybodaeth newidiol am yr amserlenni cyflenwi. Byddaf yn ysgrifennu at y Gweinidog brechlynnau i gael cadarnhad ffurfiol y cawn ddigon o frechlyn yn y tymor byr i allu brechu ein carreg filltir canol mis Chwefror o garfanau un i bedwar, er mwyn rhoi'r eglurder a'r sicrwydd sydd eu hangen i lywio ein disgwyliadau yn y broses gynllunio, a byddaf yn cyhoeddi'r llythyr a'r ymateb drwy ohebiaeth â'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, felly bydd yr Aelodau'n gallu ei gweld. O ran y canfyddiad o fiwrocratiaeth, mae byrddau iechyd eisoes yn gwneud y broses o gynnwys gwirfoddolwyr - [ Anghlywadwy.] - mor syml â phosibl. Wrth gwrs, bydd rhai rhannau o'r broses yn angenrheidiol i sicrhau diogelwch cleifion. Mae targedau clir eisoes wedi'u cyhoeddi yn y cynllun brechu, gyda gwybodaeth ddyddiol am nifer y bobl a frechwyd eisoes yn cael ei chyhoeddi a mwy o fanylion yn cael eu cynllunio o wythnos i wythnos. Mae llu o bobl yn rhan o'r rhaglen ddarparu, gan gynnwys y fyddin. Seilwaith cynaliadwy yw ein blaenoriaeth wedi bod ac mae bellach yn talu ar ei ganfed. Eisoes, mae gennym 30 o ganolfannau brechu torfol ac rydym yn defnyddio 70 o safleoedd ysbyty acíwt a chymunedol i gyflwyno mwy o ganolfannau wrth inni symud ymlaen drwy garfanau un i bedwar. Mae byrddau iechyd eisoes yn brechu saith diwrnod yr wythnos ac yn gweithio oriau estynedig. Rydym yn monitro'r nifer sy'n manteisio ar apwyntiadau hwyr a chynnar, a byddwn yn parhau i adolygu wrth inni symud drwy'r carfannau oedran i sicrhau ein bod yn cyrraedd cynifer o bobl â phosibl. Ac wrth gwrs, mae gan Gymru Weinidog sy'n gyfrifol am frechlynnau eisoes, sef fi. Mae'n chwerthinllyd awgrymu y byddai Llywodraeth Cymru yn gwrthod cyflenwad o frechlynnau sy'n hanfodol i ddiogelu ein pobl. Nid yw hyn erioed wedi'i wneud ac ni fyddai byth yn cael ei wneud, ac mae'r awgrym yn gwbl ddi-sail. Mae defnyddio'r Senedd genedlaethol hon fel llwyfan ar gyfer ffuglen sy'n codi bwganod yn flinderus ac yn anghyfrifol, ac rwy'n siomedig o glywed y Ceidwadwyr yn helpu i hyrwyddo newyddion ffug ac yn barod i bleidleisio drosto. Rwyf wedi ymrwymo i dryloywder yn y rhaglen gyflwyno. Yr wythnos diwethaf, dechreuasom ryddhau data bob dydd, i ddangos -