English: I certainly welcome the initiative that we're debating today to introduce planning guidelines for new developments to ensure that new buildings must include charging points and to make it easier for people to use electric vehicles in order to reduce carbon emissions, although it should be noted that electric vehicles by themselves don't reduce carbon emissions - it's simply a different source of power. Unless the base source is renewable, it simply shifts the problem elsewhere, so I think we should be careful in the language we use there. It will certainly improve local air quality, and that's to be welcomed, but overall air quality and overall emissions will not be affected unless we're using renewable sources of energy to begin with, so I think we should add that very important caveat. As I understand it, the Welsh Government are going out to consultation on electric vehicle charging points this summer, and they're already getting kick-back from some developers about the idea of having to provide ducting. I would urge the Government to be very robust about this and also to be imaginative about it - to explore with some of the power-generation companies the opportunity to pilot different approaches, where sources of charging points can be put in where the cost is borne by other people. As I understand it, there are some companies interested in discussing doing just this. We also need to think about the type of charging that we prioritise. Do we prioritise the current technology of the Nissan Leaf, for example, which takes, I understand, some five or six hours to charge, or do we leap ahead to the next generation of rapid-charging technologies, which will be able to do it in a fraction of the time? Which of those do we choose to prioritise first? We need to think about where they go as well. We should be moving to a cleaner form of transport, but that mustn't be at the expense of sustainable forms of transport. We must say, I think, at the outset that the charging points should not be allowed to be put in pavements, where they could be an impediment to walking and cycling and disabled people, but they must be on roads. We must also, I think, ask ourselves: should we be planning for a one-to-one replacement of petrol with electric vehicles, or shall we take this as an opportunity, as people are making a change, to try to promote a more intelligent approach, favouring, for example, public transport and active travel in urban areas and focusing the electric vehicle approach in rural areas instead? I think this is something that we should be considering. Finally, Llywydd, electric vehicles are going to be expensive, and this could entrench existing levels of transport poverty, where people in low-income families are forced to invest in running a car to access key employment and services, getting themselves into debt. I think we should be looking at car-sharing opportunities for electric vehicles. There are some examples of co-operative shared electric vehicle schemes in St David's and in Powys currently. There was an experiment with standard car clubs in Cardiff, as part of the sustainable travel city some years ago, and that's something, I think, we need to pick up with alacrity, because these are going to be out of the reach of many families, and not every family needs a car - most cars stand idle for 23 hours of the day in their drives. So, overall, as we are shifting to a different technology, we should seize the opportunity to get behaviour change as well.
Welsh: Yn sicr, rwy'n croesawu'r fenter rydym yn ei thrafod heddiw i gyflwyno canllawiau cynllunio ar gyfer datblygiadau newydd er mwyn sicrhau bod yn rhaid i adeiladau newydd gynnwys pwyntiau gwefru ac i'w gwneud hi'n haws i bobl allu defnyddio cerbydau trydan er mwyn lleihau allyriadau carbon, er y dylid nodi nad yw cerbydau trydan eu hunain yn lleihau allyriadau carbon - yn syml, ffynhonnell wahanol o bŵer yw hi. Oni bai bod y ffynhonnell sylfaenol yn adnewyddadwy, nid yw ond yn symud y broblem i rywle arall, felly rwy'n credu y dylem fod yn ofalus ynglŷn â'r iaith a ddefnyddiwn. Bydd yn sicr yn gwella ansawdd aer lleol, ac mae hynny i'w groesawu, ond ni fydd effaith ar ansawdd aer cyffredinol ac allyriadau cyffredinol oni bai ein bod yn defnyddio ffynonellau ynni adnewyddadwy yn y lle cyntaf, felly rwy'n credu y dylem ychwanegu'r cafeat pwysig hwnnw. Fel rwy'n deall, mae Llywodraeth Cymru yn cynnal ymgynghoriad ar bwyntiau gwefru cerbydau trydan yr haf hwn, ac eisoes maent yn cael adwaith gan rai datblygwyr ynglŷn â'r syniad o orfod darparu dwythellau. Buaswn yn annog y Llywodraeth i fod yn gadarn iawn ynglŷn â hyn a hefyd i arfer ei dychymyg - i ymchwilio gyda rhai o'r cwmnïau cynhyrchu pŵer y cyfle i dreialu dulliau gwahanol, lle y gellir gosod ffynonellau pwyntiau gwefru lle bydd pobl eraill yn ysgwyddo'r gost. Fel rwy'n deall, mae yna rai cwmnïau sydd â diddordeb mewn trafod hyn. Mae angen inni hefyd feddwl am y math o wefru a flaenoriaethwn. A ydym yn blaenoriaethu technoleg gyfredol Nissan Leaf, er enghraifft, sy'n cymryd oddeutu pum neu chwe awr yn ôl yr hyn a ddeallaf i wefru, neu a ydym yn llamu ymlaen at y genhedlaeth nesaf o dechnolegau gwefru cyflym, a fydd yn gallu ei wneud mewn rhan fach o'r amser? Pa rai rydym yn dewis rhoi blaenoriaeth iddynt yn gyntaf? Mae angen inni feddwl ble i'w rhoi yn ogystal. Dylem fod yn symud at ffurf lanach o drafnidiaeth, ond ni all hynny fod ar draul mathau cynaliadwy o drafnidiaeth. Rhaid inni ddweud ar y cychwyn, rwy'n meddwl, na ddylid caniatáu pwyntiau gwefru ar balmentydd, lle y gallent fod yn rhwystr i bobl gerdded a beicio ac i bobl anabl, ond rhaid iddynt fod ar ffyrdd. Rwy'n credu hefyd fod yn rhaid inni ofyn i ni'n hunain: a ddylem fod yn cynllunio ar gyfer cyfnewid yr holl gerbydau petrol am gerbydau trydan, neu a allwn fanteisio ar y cyfle hwn, wrth i bobl newid, i geisio hybu dull o weithredu sy'n fwy deallus, gan ffafrio, er enghraifft, trafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol mewn ardaloedd trefol a chanolbwyntio ar gerbydau trydan mewn ardaloedd gwledig yn lle hynny? Credaf fod hyn yn rhywbeth y dylem ei ystyried. Yn olaf, Lywydd, mae cerbydau trydan yn mynd i fod yn ddrud, a gallai hyn waethygu lefelau presennol o dlodi trafnidiaeth, lle y gorfodir pobl mewn teuluoedd incwm isel i fuddsoddi mewn rhedeg car i gyrraedd eu gwaith a gwasanaethau allweddol, a mynd i ddyled yn sgil hynny. Credaf y dylem edrych ar gyfleoedd i rannu ceir ar gyfer cerbydau trydan. Ceir rhai enghreifftiau o gynlluniau cydweithredol i rannu cerbydau trydan yn Nhyddewi ac ym Mhowys ar hyn o bryd. Cafwyd arbrawf gyda chlybiau hen geir yng Nghaerdydd, fel rhan o'r ddinas teithio cynaliadwy rai blynyddoedd yn ôl, ac mae hynny'n rhywbeth y credaf fod angen inni ei wneud yn gyflym, oherwydd mae'r rhain yn mynd i fod allan o gyrraedd llawer o deuluoedd, ac nid yw pob teulu angen car - mae'r rhan fwyaf o geir yn segur am 23 awr y dydd o flaen eu tai. Felly, yn gyffredinol, wrth inni newid i dechnoleg wahanol, dylem achub ar y cyfle i newid ymddygiad yn ogystal.