English: I think this is an excellent report. I think the way it's presented is very clear and it clearly shows the way that we should go. I particularly welcome the emphasis on health inequalities and the social gradient because the evidence is absolutely clear that there's a higher prevalence of illness and early death in more economically disadvantaged areas. We know in Cardiff itself the difference between two wards, where perhaps you can get to them within 10 minutes, is nine to 11 years of longer life in the more affluent area. That cannot be acceptable. It also can't be acceptable the number of childhood deaths that take place in disadvantaged areas compared to those more affluent areas. Again, that is something I think that we have to work at and we have to challenge. So, I welcome the emphasis on the health inequalities. I also welcome the very clear priority on the first 1,000 days of a child's life and of those days being absolutely crucial. I think that is an area where we have to put our emphasis on. The information about adverse childhood experiences I think should really dictate how we carry on our policy in this Assembly, because the evidence is so strong about what happens later if you do experience, say, four or more of those adverse childhood experiences. So, I think all the information is there on how we need to move. Obviously, establishing good, healthy eating habits and exercise very early on is very important. The only thing I was surprised that wasn't in this report, and I may have missed it, but I don't actually believe I saw any reference to breastfeeding at all. I do actually think that that is one of the crucial areas that we need to take into account because, if we just look at the overweight issue, we know that there's evidence to show that children who are breastfed are much less likely to have overweight children. We know that the World Health Organization recommends breastfeeding exclusively for the first six months, and there's also evidence to show that breastfeeding decreases the risk of babies getting infections. For the mother, there are health benefits too, including reduced risk of breast cancer and ovarian cancer and osteoporosis. It's absolutely vitally important. So, I am surprised that there is nothing in this report, unless I've missed it, that says, when we work really hard at the first 1,000 days, 'Breastfeeding is one of the paramount things', because it builds the bond with the mother, and we do know, looking at health inequalities, that breastfeeding is less taken up in areas that are poorer. It is absolutely vitally important that we put an effort in to ensure that mothers can be encouraged to breastfeed. We know that health professionals are under pressure and it takes time and effort to try to help mothers to breastfeed, because sometimes it's not easy and you need to spend time with new mothers. I know that there's also evidence that shows that young mothers in particular - the breastfeeding rates for young mothers is lower than the average. So, I think, again, that is something that we need to tackle. In Wales, the highest breastfeeding rates are in Powys Teaching Local Health Board, at 72 per cent, and the lowest are in Cwm Taf, at 50 per cent. Looking at the babies leaving the neonatal units, I met, as I think others did, with the Royal College of Paediatrics and Child Health, and they highlighted the different rates of breastfeeding across the UK when women leave the neonatal units. The highest percentage was 85 per cent, and the lowest was 43 per cent, and Wales was at 43 per cent. So, I don't want to take anything off this report, because I think it is a brilliant report, and I think this is the way that we should be tackling these issues, but I do think that breastfeeding is a bigger mission, and there's no emphasis on breastfeeding in the report. It helps, at the earliest stage possible, to establish that bond - and we know the value and the nutrition of breast milk - but you do have to make an effort to make it happen, in some situations, and I think we should be putting more resources into that. And I know that it is difficult, sometimes, for particularly young mothers to feel able to breastfeed when they feel there is a social stigma. Only recently, in my own constituency of Cardiff North, there was an incident in a local cafe - we keep hearing about them every so often, this sort of thing happens - where somebody was abusive to someone who was breastfeeding. So, that climate is still there. So, it is an area we need to work at, and I think it is an area where we can make a difference to the long-term chances of children.
Welsh: Yn fy marn i, mae hwn yn adroddiad ardderchog. Rwy'n credu bod y ffordd y mae'n cael ei fynegi yn glir iawn ac mae'n dangos yn glir y ffordd y dylem fynd. Croesawaf yn arbennig y pwyslais ar anghydraddoldebau iechyd a graddiant cymdeithasol oherwydd mae'r dystiolaeth yn gwbl glir bod mwy o salwch a marwolaethau cynnar yn fwy cyffredin mewn ardaloedd mwy difreintiedig yn economaidd. Rydym yn gwybod yng Nghaerdydd ei hun bod y gwahaniaeth rhwng dwy ward, lle efallai y gallwch eu cyrraedd o fewn 10 munud, yn naw i 11 mlynedd o fywyd hirach yn yr ardal fwy cefnog. Ni all hynny fod yn dderbyniol. Hefyd, ni all nifer y marwolaethau ymhlith plant sy'n digwydd mewn ardaloedd difreintiedig o'i gymharu â'r ardaloedd mwy cyfoethog hynny fod yn dderbyniol. Unwaith eto, mae hynny'n rhywbeth yr wyf yn credu y mae'n rhaid inni weithio arno ac mae'n rhaid i ni ei herio. Felly, rwy'n croesawu'r pwyslais ar yr anghydraddoldebau iechyd. Rwyf hefyd yn croesawu'r flaenoriaeth glir iawn i'r 1,000 o ddyddiau cyntaf ym mywyd plentyn a bod y dyddiau hynny yn hollbwysig. Credaf fod hwn yn faes y mae'n rhaid i ni bwysleisio arno. Dylai'r wybodaeth am brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod, rwy'n credu, bennu sut y byddwn yn cynnal ein polisi yn y Cynulliad hwn. Mae'r dystiolaeth mor gryf am yr hyn sy'n digwydd yn nes ymlaen os byddwch yn cael profiad, dyweder, o bedwar neu fwy o'r profiadau niweidiol hynny yn ystod plentyndod. Felly, rwy'n meddwl bod yr holl wybodaeth yno ar sut y mae angen inni weithredu. Yn amlwg, mae sefydlu arferion bwyta da ac iach ac ymarfer corff yn gynnar iawn yn bwysig iawn. Yr unig beth yr oeddwn i'n synnu nad oedd yn yr adroddiad hwn, ac efallai fy mod wedi colli hynny, ond nid wyf yn credu fy mod wedi gweld unrhyw gyfeiriad at fwydo ar y fron o gwbl. Rwyf o ddifrif yn credu mai dyna un o'r meysydd allweddol y mae angen inni ei ystyried, oherwydd, os ydym yn edrych ar fater bod yn rhy drwm, rydym yn gwybod fod tystiolaeth i ddangos bod plant sy'n cael eu bwydo ar y fron yn llawer llai tebygol o gael plant rhy drwm. Rydym yn gwybod bod Sefydliad Iechyd y Byd yn argymell bwydo ar y fron yn unig am y chwe mis cyntaf, ac mae tystiolaeth hefyd i ddangos bod bwydo ar y fron yn lleihau'r risg o fabanod yn cael heintiau. Ar gyfer y fam, mae manteision iechyd hefyd, gan gynnwys llai o risg o ganser y fron a chanser yr ofari ac osteoporosis. Mae'n hanfodol bwysig. Felly, rwy'n synnu nad oes dim yn yr adroddiad hwn, oni bai fy mod i wedi ei golli, sy'n dweud, pan fyddwn yn gweithio yn galed iawn yn y 1000 diwrnod cyntaf, 'Bwydo o'r Fron yw un o'r pethau hollbwysig', gan ei fod yn meithrin perthynas gyda'r fam, ac rydym yn gwybod, drwy edrych ar anghydraddoldebau iechyd, bod llai yn bwydo ar y fron mewn ardaloedd tlotach. Mae'n hanfodol bwysig ein bod yn gwneud ymdrech i sicrhau y gellir annog mamau i fwydo ar y fron. Rydym yn gwybod bod gweithwyr iechyd proffesiynol dan bwysau ac mae'n cymryd amser ac ymdrech i geisio helpu mamau i fwydo ar y fron, oherwydd weithiau nid yw'n hawdd ac mae angen i chi dreulio amser gyda mamau newydd. Gwn hefyd fod tystiolaeth sy'n dangos bod mamau ifanc yn arbennig - mae'r cyfraddau bwydo ar y fron i famau ifanc yn is na'r cyfartaledd. Felly, rwy'n credu, unwaith eto, mae hynny'n rhywbeth y mae angen inni fynd i'r afael ag ef. Yng Nghymru, mae'r cyfraddau bwydo ar y fron uchaf ym Mwrdd Iechyd Lleol Addysgu Powys, ar 72 y cant, a'r isaf yng Nghwm Taf, ar 50 y cant. O edrych ar y babanod sy'n gadael yr unedau newyddenedigol, cyfarfûm, fel y credaf y gwnaeth eraill, â'r Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant, ac roeddent yn tynnu sylw at y gwahanol gyfraddau bwydo ar y fron ledled y DU pan fydd menywod yn gadael yr unedau newyddenedigol. Roedd y ganran uchaf yn 85 y cant, a'r isaf ar 43 y cant, ac roedd Cymru ar 43 y cant. Felly, nid wyf eisiau tynnu dim oddi ar yr adroddiad hwn, oherwydd rwy'n credu ei fod yn adroddiad gwych, ac rwy'n credu mai dyma'r ffordd y dylem fod yn mynd i'r afael â'r materion hyn. Ond rwy'n credu bod bwydo ar y fron yn genhadaeth fwy, a does dim pwyslais ar fwydo ar y fron yn yr adroddiad. Mae'n helpu, ar y cam cynharaf posibl, i sefydlu'r bond hwn - ac rydym yn gwybod am werth a maeth llaeth y fron - ond mae'n rhaid ichi wneud ymdrech i wneud iddo ddigwydd, mewn rhai sefyllfaoedd, ac rwy'n meddwl y dylem fod yn rhoi mwy o adnoddau i mewn i hynny. Ac rwy'n gwybod ei bod yn anodd, weithiau, i famau ifanc yn enwedig deimlo y gallant fwydo ar y fron pan fyddant yn teimlo bod stigma cymdeithasol. Yn ddiweddar, yn fy etholaeth i, sef Gogledd Caerdydd, roedd digwyddiad mewn caffi lleol - rydym yn clywed amdanyn nhw bob hyn a hyn, mae'r math hwn o beth yn digwydd - lle'r oedd rhywun yn ddifrïol gyda rhywun oedd yn bwydo ar y fron. Felly, mae'r hinsawdd hwnnw yn dal i fod yno. Felly, mae'n faes y mae angen i ni weithio arno, ac rwy'n meddwl ei fod yn faes lle gallwn wneud gwahaniaeth hirdymor i obeithion plant.