techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Questions now from the party spokespeople. The first question from the Conservative spokesperson, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau. Y cwestiwn cyntaf gan lefarydd y Ceidwadwyr, Andrew R.T. Davies.
English: Thank you, Presiding Officer. This morning, Minister, I met Hope Rescue centre. After meeting them, it highlighted the importance around puppy farming and the regulations around puppy farming. And many of us are aware, obviously, of the BBC programme that shamed, I would suggest, Wales's image around the rest of the UK, and indeed the world, when we saw such images coming out. The Welsh Government have consulted on Lucy's law, and the proposals within Lucy's law that will go some way to tackling some of the abuses in the puppy breeding industry. I understand that the Welsh Government are in the process of considering those consultations. Can you give us an indication today when you might well be coming forward with some proposals? Because we cannot go on periodically seeing such horrendous images on our tv screens, and hearing first-hand accounts, such as I heard this morning, that do shame Wales.
Welsh: Diolch, Lywydd. Y bore yma, Weinidog, cyfarfûm â chanolfan Achub Hope. Ar ôl eu cyfarfod, tynnwyd sylw at bwysigrwydd ffermio cŵn bach a'r rheoliadau sy'n ymwneud â ffermio cŵn bach. Ac mae llawer ohonom yn ymwybodol, yn amlwg, o raglen y BBC a wnaeth ddwyn gwarth yn fy marn i ar enw Cymru yng ngweddill y DU, a'r byd yn wir, pan welsom luniau o'r fath yn cael eu darlledu. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymgynghori ar gyfraith Lucy, a'r cynigion yng nghyfraith Lucy a fydd yn mynd beth o'r ffordd at fynd i'r afael â rhai o'r achosion o gam-drin yn y diwydiant bridio cŵn bach. Rwy'n deall bod Llywodraeth Cymru yn y broses o ystyried yr ymgynghoriadau hynny. A allwch roi syniad inni heddiw pryd y gallech fod yn cyflwyno argymhellion? Oherwydd ni allwn barhau i weld lluniau mor erchyll ar ein sgriniau teledu, a gwrando ar adroddiadau uniongyrchol, fel y clywais y bore yma, sy'n dwyn gwarth ar Gymru.
English: In relation to the actions I've taken following the documentary, obviously that is urgent, and we will do that over the next month or so. Certainly, the group will look at the breeding regulations for me very quickly - I would hope by the end of the year. In relation to the Lucy's law consultation, I didn't want to get any unintended consequences from that, but, again, I've asked the CVO to look at when we can bring that in much quicker than we'd anticipated due to all the other ongoing work we've got, particularly in relation to Brexit. I am aware that the CVO's office is particularly stretched. So, in relation to a timeline for Lucy's law, I think I will have to write to the Member, but I would hope certainly by the spring.
Welsh: O ran y camau a gymerais yn dilyn y rhaglen ddogfen, mae'n amlwg fod hynny'n fater brys, a byddwn yn gwneud hynny yn ystod y mis nesaf. Yn sicr, bydd y grŵp yn edrych ar y rheoliadau bridio yn gyflym iawn ar fy rhan - erbyn diwedd y flwyddyn buaswn yn gobeithio. Mewn perthynas â'r ymgynghoriad ar gyfraith Lucy, nid oeddwn am gael unrhyw ganlyniadau anfwriadol yn sgil hynny, ond unwaith eto, rwyf wedi gofyn i'r prif swyddog milfeddygol ystyried pa bryd y gallwn gyflwyno hynny'n llawer cyflymach nag a ragwelwyd gennym o ganlyniad i'r holl waith parhaus arall sydd gennym, yn enwedig mewn perthynas â Brexit. Rwy'n ymwybodol fod swyddfa'r prif swyddog milfeddygol dan bwysau neilltuol. Felly, mewn perthynas ag amserlen ar gyfer cyfraith Lucy, rwy'n credu y bydd yn rhaid i mi ysgrifennu at yr Aelod, ond yn sicr erbyn y gwanwyn, buaswn yn gobeithio.
English: Thank you for that indicative timeline, and I look forward to receiving the letter, Minister. One thing that is crystal clear is, sadly, enforcement agencies - and I talk of local authorities here - have been hollowed out over many years, especially in trading standards departments, and whilst we might wish to put regulation in place and laws in place to stamp out this practice, unless they're enforced on the ground, they will be meaningless. In the meeting that the chief veterinary officer will be having with local authorities that you indicated in your first response to me, will the capacity issue be addressed? And will there be an overall assessment of what local authorities can achieve, because I've had it highlighted to me where there is good practice in certain local authorities, and in other local authorities there is no practice at all? And surely what we need is a unified approach so we can get the gold standard across the 22 local authorities that we have here in Wales. So, can you confirm that that will be on the agenda when the chief veterinary officer meets local authority representatives and, above all, the Welsh Government will undertake a piece of work to understand what is required on the enforcement side to make sure that these enforcement rules can be implemented in local authority areas?
Welsh: Diolch i chi am yr amserlen ddangosol honno, ac edrychaf ymlaen at gael y llythyr, Weinidog. Un peth sy'n gwbl glir, yn anffodus, yw bod asiantaethau gorfodi - ac rwy'n sôn am awdurdodau lleol yma - wedi cael eu torri at yr asgwrn dros flynyddoedd lawer, yn enwedig adrannau safonau masnach, ac er efallai ein bod yn dymuno rhoi rheoliadau a deddfau ar waith a chael gwared ar yr arfer hwn, oni bai eu bod yn cael eu gorfodi ar lawr gwlad, byddant yn ddiystyr. Yn y cyfarfod y bydd y prif swyddog milfeddygol yn ei gael gydag awdurdodau lleol a nodwyd gennych yn eich ateb cyntaf i mi, a fydd capasiti'n cael sylw? Ac a geir asesiad cyffredinol o'r hyn y gall awdurdodau lleol ei gyflawni, oherwydd dywedwyd wrthyf fod arferion da i'w gweld mewn rhai awdurdodau lleol, ond mewn awdurdodau lleol eraill, nid oes gweithredu o gwbl? Ac yn sicr, yr hyn sydd ei angen arnom yw ymagwedd unedig fel y gallwn gael y safon aur ar draws y 22 o awdurdodau lleol sydd gennym yma yng Nghymru. Felly, a allwch gadarnhau y bydd hynny ar yr agenda pan fydd y prif swyddog milfeddygol yn cyfarfod â chynrychiolwyr awdurdodau lleol ac yn fwy na dim, y bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud gwaith i ddeall beth sydd ei angen ar yr ochr orfodi i sicrhau y gellir gweithredu'r rheolau gorfodi hyn yn ardaloedd yr awdurdodau lleol?
English: Certainly, the idea of meeting with all 22 local authorities was to find out what they perceive as barriers, for instance, to them being able to enforce. Capacity could be an issue. Obviously, local authorities have had to take some very difficult decisions over the last decade of austerity, but I think we do need to understand what the issues are, and then, I think, from that meeting, we will then decide on what action needs to be taken. So, I'm not saying we would have a review straight away, but, depending on what comes out of that meeting - . I can't remember the date of the meeting, but I think it's within the next month, certainly, that the CVO will be meeting all 22 local authorities, because I want to hear from them the difficulties - if there are difficulties - and what we don't want is a postcode lottery. So, as you say, it's absolutely right that we get some parity across those 22 local authorities.
Welsh: Yn sicr, y bwriad o gyfarfod â phob un o'r 22 awdurdod lleol oedd cael gwybod, er enghraifft, beth y maent yn ei weld fel rhwystrau i orfodi. Gallai capasiti fod yn broblem. Yn amlwg, mae awdurdodau lleol wedi gorfod gwneud penderfyniadau anodd iawn dros y degawd diwethaf o gyni, ond rwy'n credu bod angen i ni ddeall beth yw'r problemau, ac o'r cyfarfod hwnnw, rwy'n credu y byddwn yn penderfynu wedyn pa gamau sydd angen eu cymryd. Felly, nid wyf yn dweud y byddem yn cael adolygiad yn syth, ond, yn dibynnu ar yr hyn a ddaw allan o'r cyfarfod hwnnw - . Ni allaf gofio dyddiad y cyfarfod, ond rwy'n credu y bydd o fewn y mis nesaf, yn sicr, pan fydd y prif swyddog milfeddygol yn cyfarfod â phob un o'r 22 awdurdod lleol, oherwydd rwyf am glywed am yr anawsterau - os oes anawsterau - ganddynt hwy, ac nid ydym am gael loteri cod post. Felly, fel y dywedwch, mae'n hollol iawn ein bod yn sicrhau cysondeb ar draws y 22 awdurdod lleol.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. Minister, back in 2013, when the former rural affairs Minister, Alun Davies, maxed out on the modulation, if you remember, taking the maximum 15 per cent out of pillar 1 into pillar 2, it was touted at the time as something that would lead to, in his words, 'transformational change'. Has it?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Weinidog, yn ôl yn 2013, pan wnaeth y cyn-Weinidog materion gwledig, Alun Davies, wthio modiwleiddio i'r eithaf, os cofiwch, gan symud yr uchafswm o 15 y cant o golofn 1 i golofn 2, cafodd ei ddisgrifio ar y pryd fel rhywbeth a fyddai'n arwain at 'newid trawsnewidiol' yn ei eiriau ef. A yw wedi gwneud hynny?
English: I think we have seen some change. Is it transformational? I don't think we've perhaps seen the change that we would want in some areas. I don't think you can generalise and say sweepingly - . It's something I'm actually considering whether we take forward, because, post Brexit, I'll certainly be in a position to look at that. But I think it's really important that we work with the farming unions. I know they were unhappy with it back in 2013. It's something that is constantly raised with me and I think we need to look at it in the whole.
Welsh: Rwy'n credu ein bod wedi gweld rhywfaint o newid. A yw'n drawsnewidiol? Nid wyf yn credu ein bod wedi gweld y newid y byddem yn dymuno ei weld mewn rhai mannau o bosibl. Nid wyf yn credu y gallwch gyffredinoli a dweud yn ysgubol - . Mae'n rhywbeth rwy'n ystyried a ydym yn bwrw ymlaen ag ef mewn gwirionedd oherwydd, ar ôl Brexit, byddaf yn sicr mewn sefyllfa i edrych ar hynny. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn ein bod yn gweithio gyda'r undebau ffermio. Gwn eu bod yn anhapus ag ef yn ôl yn 2013. Mae'n rhywbeth sy'n cael ei ddwyn i fy sylw'n gyson ac rwy'n credu bod angen i ni edrych arno yn ei gyfanrwydd.
English: So, five years later, you're not sure; you don't know. Maybe that suggests that somebody needs to do a piece of work looking at the use of that particular money, because farmers were, of course, told, at the time, that the money taken out from their direct payments would actually come back to them through the rural development programme. The reality, of course, is very different, because we've seen how the programme budget reduced significantly in 2016, from £956 million, as a result of amending the rate of domestic co-financing provided by the Welsh Government, to what is now a total budget of £828 million for the programme period, of course, which ends next year. Now, worse still, as of the end of August this year, you've only spent 41 per cent of the total RDP budget. So, having picked the pockets of Welsh farmers on the premise that that money will be maximised in relation to economic development in rural Wales, can you assure everyone that there will be no further erosion of RDP funds by further reductions of the co-financing rate? And do you acknowledge that there is now, at this late stage, a very real risk that your Government will fail to spend the budget effectively and in full?
Welsh: Felly, bum mlynedd yn ddiweddarach, nid ydych yn siŵr; nid ydych yn gwybod. Efallai fod hynny'n awgrymu bod angen i rywun wneud gwaith i edrych ar y defnydd o'r arian penodol hwnnw, oherwydd wrth gwrs, dywedwyd wrth ffermwyr ar y pryd y byddai'r arian a gâi ei dynnu o'u taliadau uniongyrchol yn dod yn ôl iddynt mewn gwirionedd drwy'r rhaglen datblygu gwledig. Mae'r realiti, wrth gwrs, yn wahanol iawn, oherwydd gwelsom sut y gostyngodd cyllideb y rhaglen yn sylweddol yn 2016, o £956 miliwn, o ganlyniad i ddiwygio'r gyfradd gydgyllido ddomestig a ddarperir gan Lywodraeth Cymru, i'r hyn sydd bellach yn gyllideb gyfan o £828 miliwn ar gyfer cyfnod y rhaglen, wrth gwrs, sy'n dod i ben y flwyddyn nesaf. Nawr, yn waeth byth, o ddiwedd mis Awst eleni, dim ond 41 y cant o gyfanswm cyllideb y cynllun datblygu gwledig a wariwyd gennych. Felly, ar ôl mynd ag arian o bocedi ffermwyr Cymru ar y sail y câi'r arian ei gynyddu i'r eithaf mewn perthynas â datblygu economaidd yn y Gymru wledig, a allwch roi sicrwydd i bawb na fydd rhagor o erydu ar gronfeydd y cynllun datblygu gwledig oherwydd gostyngiadau pellach yn y gyfradd gydgyllido? Ac a ydych yn cydnabod, ar y cam diweddar hwn, fod perygl real iawn y bydd eich Llywodraeth yn methu gwario'r gyllideb yn effeithiol ac yn llawn?
English: Well, I certainly don't want to see that and that's the discussion I've had with officials. I met with the head of Rural Payments Wales last week just to discuss this very issue. As you know, it's a seven-year programme. The proposals for the remaining activity under the current RDP have been agreed, last December. The proposals will require a modification to the programme. So, they are obviously subject to European Commission approval. But the message I give out is that we must max this money as much as possible, and I certainly don't want that to be a failure.
Welsh: Wel, yn sicr, nid wyf am weld hynny a dyna'r drafodaeth a gefais gyda swyddogion. Cyfarfûm â phennaeth Taliadau Gwledig Cymru yr wythnos diwethaf i drafod yr union fater hwn. Fel y gwyddoch, mae'n rhaglen saith mlynedd. Mae'r cynigion ar gyfer gweddill y gweithgarwch o dan y cynllun datblygu gwledig presennol wedi'u cytuno fis Rhagfyr diwethaf. Bydd angen addasu'r rhaglen ar gyfer y cynigion. Felly, maent yn amlwg yn amodol ar gymeradwyaeth y Comisiwn Ewropeaidd. Ond y neges rwy'n ei rhoi yw fod yn rhaid i ni wneud y mwyaf o'r arian hwn, ac yn sicr nid wyf am i hynny fod yn fethiant.
English: We must max this out as much as possible - that doesn't sound like a categoric assurance to me that that money will be used in full and effectively. And, of course, the worry is that if the money is late being allocated then, of course, as is very often in other spheres, it's going to be a case of that money being pushed out of the door in blind panic at the end just in order to make sure that the money's spent. Now, I've written today to the Chair of the Public Accounts Committee, asking that they look at the Welsh Government's handling, and the effectiveness, of RDP funding, especially, of course, in light of comments by National Farmers Union Cymru that their members tell them that, and I quote: 'Opportunities to access RDP funds have been limited for farming businesses, application windows have been sporadic and often under-resourced with applicants turned away. The application and claim process has been complex and costly, with many farmers having to resort to paying advisers and consultants to assist.' Now these implementation issues, of course, are all firmly under your Government's control, and your 'Sustainable Farming and our Land' proposals are based on quite similar adviser-led approaches. So, will you, as they ask, and as I'm now asking you today, to do - will you urgently commission an independent review of the rural development programme in Wales so that we can learn lessons and have confidence in any new schemes that the Government wish to pursue?
Welsh: Rhaid inni wneud y mwyaf o hyn gymaint ag sy'n bosibl - nid yw hynny'n swnio fel sicrwydd pendant i mi y defnyddir yr arian hwnnw'n llawn ac yn effeithiol. Ac wrth gwrs, os yw'r arian yn hwyr yn cael ei ddyrannu, fel sy'n digwydd yn aml iawn mewn meysydd eraill, y pryder yw y bydd yr arian hwnnw'n cael ei wthio allan drwy'r drws mewn panig dall ar y diwedd er mwyn gwneud yn siŵr fod yr arian yn cael ei wario. Nawr, ysgrifennais at Gadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus heddiw i ofyn iddynt edrych ar y ffordd y mae Llywodraeth Cymru'n trin cyllid y rhaglen datblygu gwledig, a'i effeithiolrwydd, yn enwedig, wrth gwrs, yng ngoleuni sylwadau gan Undeb Cenedlaethol Amaethwyr Cymru fod eu haelodau'n dweud wrthynt, ac rwy'n dyfynnu: Mae'r cyfleoedd i fusnesau ffermio allu manteisio ar gronfeydd y cynllun datblygu gwledig wedi bod yn gyfyngedig, mae'r cyfnodau ar gyfer cyflwyno ceisiadau wedi bod yn ysbeidiol ac yn aml heb ddigon o adnoddau gydag ymgeiswyr yn cael eu troi ymaith. Mae'r broses wneud ceisiadau a hawlio wedi bod yn gymhleth ac yn gostus, gyda llawer o ffermwyr yn gorfod troi at dalu cynghorwyr ac ymgynghorwyr i'w cynorthwyo. Nawr, mae'r materion gweithredol hyn, wrth gwrs, i gyd o dan reolaeth eich Llywodraeth, ac mae argymhellion eich 'Ffermio Cynaliadwy a'n Tir' yn seiliedig ar argymhellion dan arweiniad cynghorwyr sy'n eithaf tebyg. Felly, a wnewch chi, fel y maent yn gofyn, ac fel rwyf i'n gofyn i chi ei wneud heddiw - a wnewch chi gomisiynu adolygiad annibynnol ar frys o'r rhaglen datblygu gwledig yng Nghymru fel y gallwn ddysgu gwersi a chael hyder mewn unrhyw gynlluniau newydd y dymuna'r Llywodraeth eu dilyn?
English: I think it's not the right time to have a review. As you know, we are out to consultation at the moment on 'Sustainable Farming and our Land' and I think people's views around the RDP are something that they can put forward in that consultation, particularly, as you say, when the scheme that we are proposing will use advisers in the way you suggest.
Welsh: Rwy'n credu nad dyma'r amser iawn i gael adolygiad. Fel y gwyddoch, rydym yn ymgynghori ar hyn o bryd ar 'Ffermio Cynaliadwy a'n Tir' ac rwy'n credu bod barn pobl am y cynllun datblygu gwledig yn rhywbeth y gallant ei gyflwyno yn yr ymgynghoriad hwnnw, yn enwedig, fel y dywedwch, pan fydd y cynllun yr ydym yn ei gynnig yn defnyddio cynghorwyr yn y ffordd rydych chi'n awgrymu.
English: Gathering my thoughts - .
Welsh: I gael trefn ar fy meddyliau - .
English: Diolch. 'Sustainable Farming and our Land' sets out my proposals for the future of farming in Wales. My ambition is to keep farmers on the land in sustainable farms, producing both food and environmental benefits in a system that enhances the well-being of farmers, communities and the people of Wales.
Welsh: Diolch. Mae 'Ffermio Cynaliadwy a'n Tir' yn amlinellu fy argymhellion ar gyfer dyfodol ffermio yng Nghymru. Fy uchelgais yw cadw ffermwyr ar y tir mewn ffermydd cynaliadwy, i gynhyrchu bwyd a manteision amgylcheddol mewn system sy'n gwella lles ffermwyr, cymunedau a phobl Cymru.
English: Denbighshire County Council's scrutiny committee's report into the Llantysilio mountain fire raises a number of questions directed to a number of different agencies. I'm wondering if you could tell me what lessons the Welsh Government has taken from this whole episode and, particularly given that a number of the recommendations in their report refer to Natural Resources Wales, what advice you've given to NRW on their role in working with landowners and other agencies to avoid similar situations in the future.
Welsh: Mae adroddiad pwyllgor craffu Cyngor Sir Ddinbych ar y tân ar fynydd Llantysilio yn codi nifer o gwestiynau a gyfeiriwyd at nifer o wahanol asiantaethau. Tybed a allech ddweud wrthyf pa wersi y mae Llywodraeth Cymru wedi'u dysgu o'r digwyddiad hwn, ac yn enwedig o ystyried bod nifer o'r argymhellion yn eu hadroddiad yn cyfeirio at Cyfoeth Naturiol Cymru, pa gyngor a roddwyd gennych i CNC ar eu rôl yn gweithio gyda thirfeddianwyr ac asiantaethau eraill er mwyn osgoi sefyllfaoedd tebyg yn y dyfodol.
English: So, at present I have not had the advice that I've asked for following that report, but, once I do, I will write to the Member or I will share the advice that I give to NRW, whichever is more appropriate. FootnoteLink
Welsh: Ar hyn o bryd nid wyf wedi cael y cyngor y gofynnais amdano yn dilyn yr adroddiad hwnnw, ond pan fyddaf wedi'i gael, fe ysgrifennaf at yr Aelod neu byddaf yn rhannu'r cyngor a roddaf i Cyfoeth Naturiol Cymru, beth bynnag fydd yn fwyaf priodol. FootnoteLink
English: The Summit to Sea project in mid Wales has been accused of reflecting the partners' focus on the environment and paying much less attention to the cultural, linguistic, social and economic aspects of sustainable development, which, of course, is fundamental to the development of the whole community. Minister, what can you do to ensure that, when projects like this are set up in the future, better community consultation is entered into before any project is allowed off the ground?
Welsh: Mae'r prosiect O'r Mynydd i'r Môr yng nghanolbarth Cymru wedi'i gyhuddo o adlewyrchu ffocws y partneriaid ar yr amgylchedd a rhoi llawer llai o sylw i agweddau diwylliannol, ieithyddol, cymdeithasol ac economaidd datblygu cynaliadwy, sydd, wrth gwrs, yn sylfaenol i ddatblygiad y gymuned gyfan. Weinidog, beth y gallwch ei wneud i sicrhau, pan sefydlir prosiectau o'r fath yn y dyfodol, y gwneir gwaith ymgynghori cymunedol gwell cyn y caniateir i unrhyw brosiect gael ei roi ar waith?
English: I absolutely agree that there are some projects that would, on refection, be better for having that community focus. I'm not aware specifically of the one that you raised with me. I think all those things that you say fall into what I look for when I'm going out to consultation - . So, I've made it very clear that, in Wales, we do have linguistic differences to other countries, so it's very important - . So, 'Sustainable Farming and our Land', for instance, which I just mentioned in my original answer to Llyr Huws Gruffydd - I made that very clear, that all those aspects of sustainable development need to come together. So, I think most things that we do in the community are always more collaborative if you have that initial contact with the community that, sadly, isn't always there.
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr fod yna rai prosiectau a fyddai, o'u hailweithredu, yn well o gael y ffocws cymunedol hwnnw. Nid wyf yn ymwybodol o'r un a nodwyd gennych yn benodol. Rwy'n credu bod popeth a ddywedwch wedi'i gynnwys yn yr hyn y chwiliaf amdano wrth ddechrau ymgynghori - . Felly, rwyf wedi dweud yn glir iawn fod gennym wahaniaethau ieithyddol i'r hyn a geir mewn gwledydd eraill yng Nghymru, felly mae'n bwysig iawn - . Felly, 'Ffermio Cynaliadwy a'n Tir', er enghraifft, y soniais amdano yn awr yn fy ateb gwreiddiol i Llyr Huws Gruffydd - dywedais yn glir iawn fod angen i'r holl agweddau hynny ar ddatblygu cynaliadwy ddod at ei gilydd. Felly, rwy'n credu bod y rhan fwyaf o'r pethau a wnawn yn y gymuned bob amser yn fwy cydweithredol os ydych chi wedi cael y cysylltiad cychwynnol â r gymuned nad yw yno bob amser, gwaetha'r modd.
English: Thank you. The Welsh Government provides substantial assistance to help farm businesses improve their financial and environmental performance. Through 'Sustainable Farming and our Land', the Welsh Government is developing a comprehensive modern agricultural policy, which will encourage resilience, sustainability and prosperity.
Welsh: Diolch. Mae Llywodraeth Cymru yn darparu cymorth sylweddol i helpu busnesau fferm i wella eu perfformiad ariannol ac amgylcheddol. Drwy 'Ffermio Cynaliadwy a'n Tir', mae Llywodraeth Cymru'n datblygu polisi amaethyddol modern, cynhwysfawr a fydd yn annog cadernid, cynaliadwyedd a ffyniant.