techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. The Welsh Government's planning policy for housing is set out in 'Planning Policy Wales'. Further guidance is provided in technical advice notes. 'Technical Advice Note 1: Joint Housing Land Availability Studies' provides advice on calculating housing land supply. 'Technical Advice Note 2: Planning and Affordable Housing' provides advice on the delivery of affordable housing.
Welsh: Diolch. Nodir polisi cynllunio Llywodraeth Cymru ar gyfer tai yn 'Polisi Cynllunio Cymru'. Darperir canllawiau pellach mewn nodiadau cyngor technegol. Mae 'Nodyn Cyngor Technegol 1: Cydastudiaethau Argaeledd Tir Ar Gyfer Tai' yn darparu cyngor ar gyfrifo'r cyflenwad o dir ar gyfer tai. Mae 'Nodyn Cyngor Technegol 2: Cynllunio a Thai Fforddiadwy' yn darparu cyngor ar ddarparu tai fforddiadwy.
English: Thank you. Well, commenting in June in our mutual local paper, after the First Minister had approved a planning application in Llay on the basis of a recommendation by an independent inspector, you said that controversial issues such as this will continue until a council adopts a local development plan. I recently, at the request of residents, attended a public inquiry in Penyffordd, Flintshire. I know you can't comment on that, but the concern was expressed to me that, because their local development plan had not been concluded, quote, developers were taking advantage of the situation by citing five years' supply and loopholes in TAN 1 to get the planning through. In October the leader of Conwy County Borough Council wrote to you saying that the calculation methodology of five-year land supply within TAN 1, revised by the Welsh Government in January 2015, is undermining local development plans across Wales. And in your response, which was actually quite helpful, you said that the lack of a five-year housing land supply may be one of the considerations - one of the considerations - determining a planning application; however, applications that do not meet the relevant policy requirements may be refused by the authority and planning inspector. Could you expand on that? How should a local authority, an applicant, and particularly a planning inspector, interpret that statement in this context?
Welsh: Diolch. Wel, yn eich sylwadau ym mis Mehefin yn ein papur newydd lleol, ar ôl i'r Prif Weinidog gymeradwyo cais cynllunio yn Llai ar sail argymhelliad gan arolygydd annibynnol, dywedasoch y byddai materion dadleuol fel hyn yn parhau hyd nes bod y cyngor yn mabwysiadu cynllun datblygu lleol. Yn ddiweddar, ar gais trigolion, mynychais ymchwiliad cyhoeddus ym Mhenyffordd, Sir y Fflint. Gwn na allwch wneud sylwadau ar hynny, ond mynegwyd pryder i mi, oherwydd nad oedd eu cynllun datblygu lleol wedi'i gwblhau, ac rwy'n dyfynnu, fod datblygwyr yn manteisio ar y sefyllfa drwy gyfeirio at gyflenwad pum mlynedd a bylchau yn Nodyn Cyngor Technegol 1 er mwyn sicrhau'r cais cynllunio. Ym mis Hydref, ysgrifennodd arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy atoch i ddweud bod y fethodoleg gyfrifo ar gyfer y cyflenwad tir pum mlynedd yn Nodyn Cyngor Technegol 1, a ddiwygiwyd gan Lywodraeth Cymru ym mis Ionawr 2015, yn tanseilio cynlluniau datblygu lleol ledled Cymru. Ac yn eich ymateb, a oedd yn eithaf defnyddiol mewn gwirionedd, dywedasoch y gallai'r diffyg cyflenwad tir ar gyfer tai dros bum mlynedd fod yn un o'r ystyriaethau - un o'r ystyriaethau - wrth bennu cais cynllunio; fodd bynnag, gall ceisiadau nad ydynt yn bodloni'r gofynion polisi perthnasol gael eu gwrthod gan yr awdurdod a'r arolygydd cynllunio. A allech ymhelaethu ar hynny? Sut y dylai awdurdod lleol, ymgeisydd, ac arolygydd cynllunio yn arbennig ddehongli'r datganiad hwnnw yn y cyd-destun hwn?
English: Thank you. Presiding Officer, if I could just take the opportunity - the first example Mark Isherwood gave was in my constituency, but obviously this decision was taken by the First Minister, not by me. In relation to the general point you raise about TAN 1, it is a very difficult situation if the five-year land supply isn't demonstrated, and certainly it's happening not just in north-east Wales, and north Wales, as you referred to, it's happening in other local authorities too. Unfortunately, if a local planning authority hasn't got a five-year housing land supply, they are open to speculative planning applications for housing development. However, all such applications should be assessed against all relevant policy considerations, including the need to increase housing land supply, and the principle of sustainable development. That was the point I was trying to make.
Welsh: Diolch. Lywydd, hoffwn gymryd y cyfle - roedd yr enghraifft gyntaf a roddwyd gan Mark Isherwood yn fy etholaeth i, ond yn amlwg, gwnaed y penderfyniad hwn gan y Prif Weinidog, nid gennyf fi. O ran y pwynt cyffredinol a godwch ynghylch Nodyn Cyngor Technegol 1, mae'n sefyllfa anodd iawn os nad yw'r cyflenwad tir pum mlynedd yn cael ei ddangos, ac yn sicr, mae'n digwydd nid yn unig yng ngogledd-ddwyrain Cymru a gogledd Cymru, fel y sonioch chi, ond mae'n digwydd mewn awdurdodau lleol eraill hefyd. Yn anffodus, os nad oes gan awdurdod lleol gyflenwad pum mlynedd o dir ar gyfer tai, maent yn agored i geisiadau cynllunio hapfasnachol ar gyfer datblygu tai. Fodd bynnag, dylid asesu pob cais o'r fath yn erbyn yr holl ystyriaethau polisi perthnasol, gan gynnwys yr angen i gynyddu'r cyflenwad tir ar gyfer tai, ac egwyddor datblygu cynaliadwy. Dyna'r pwynt roeddwn yn ceisio'i wneud.
English: Cabinet Secretary, there have been quite a number of significant housing developments, or proposed developments, in the Taff Ely and Pontypridd area. One of the issues, of course, that arises during that process is the capacity in respect of local public services. In particular, I have in mind general practitioner services. Will they be able to cope with the actual additional housing in that particular capacity? Now, it seems to me that one of the concerns we've had - and I've heard it expressed by a number of GP practices now - is that they are not statutory consultees in those planning processes. It seems to me, with the scale of housing developments we have, that it's very important that we actually have a review as to who actually are statutory consultees, and that serious consideration should now be given to including bodies like local general practitioner practices to participate within that. It's a directly relevant part of the process and very necessary information to have, but which isn't included as a matter of course at the moment.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, mae nifer fawr o ddatblygiadau tai sylweddol, neu ddatblygiadau arfaethedig, yn ardal Taf Elái a Phontypridd. Un o'r problemau, wrth gwrs, sy'n codi yn ystod y broses honno yw capasiti gwasanaethau cyhoeddus lleol. Yn benodol, rwy'n meddwl am wasanaethau meddyg teulu. A fyddant yn gallu ymdopi â thai ychwanegol yn y cyswllt penodol hwnnw? Nawr, ymddengys i mi mai un o'r pryderon rydym wedi'u cael - ac rwyf wedi clywed nifer o bractisau meddygon teulu yn mynegi hyn bellach - yw nad ydynt yn ymgyngoreion statudol yn y prosesau cynllunio hynny. Ymddengys i mi, gyda maint y datblygiadau tai sydd gennym, ei bod yn bwysig iawn ein bod yn cynnal adolygiad ynghylch pwy sy'n ymgyngoreion statudol, ac y dylid ystyried cynnwys cyrff fel practisau meddyg teulu lleol yn hynny o beth. Mae'n rhan uniongyrchol berthnasol o'r broses ac yn wybodaeth angenrheidiol iawn i'w chael, ond nid yw wedi'i chynnwys fel mater o drefn ar hyn o bryd.
English: Thank you. Yes, I agree - the capacity of primary care facilities is an important material consideration when considering the planning merits of a proposed development. Obviously, the local health board is responsible for providing primary care services for its local population, so I would expect them to engage in the preparation of any development plans. They know what capacity they've got. It's important that a GP surgery feeds that information through to the local health board. We are having discussions at the current time as to whether health boards should be statutory consultees for major planning applications.
Welsh: Diolch. Ydw, rwy'n cytuno - mae capasiti cyfleusterau gofal sylfaenol yn ystyriaeth berthnasol a phwysig wrth ystyried rhinweddau cynllunio datblygiadau arfaethedig. Yn amlwg, y bwrdd iechyd lleol sy'n gyfrifol am ddarparu gwasanaethau gofal sylfaenol ar gyfer y boblogaeth leol, felly buaswn yn disgwyl iddynt gymryd rhan wrth baratoi unrhyw gynlluniau datblygu. Maent yn gwybod pa gapasiti sydd ganddynt. Mae'n bwysig fod meddygfeydd yn bwydo'r wybodaeth honno i'r bwrdd iechyd lleol. Rydym yn trafod ar hyn o bryd a ddylai'r byrddau iechyd fod yn ymgyngoreion statudol ar gyfer ceisiadau cynllunio mawr.
English: Thank you. Food price differences between countries or blocks like the EU and global prices are driven by currency values, supply and demand, trade rules and internal market regulations. The EU Commission monitors European food prices and the Food and Agriculture Organization of the United Nations runs an international food price index of major commodities.
Welsh: Diolch. Mae gwahaniaethau mewn prisiau bwyd rhwng gwledydd neu flociau fel yr UE a phrisiau byd-eang yn cael eu hysgogi gan werthoedd arian, cyflenwad a galw, rheolau masnach a rheoliadau'r farchnad fewnol. Mae Comisiwn yr UE yn monitro prisiau bwyd Ewropeaidd ac mae Sefydliad Bwyd ac Amaeth y Cenhedloedd Unedig yn cynnal mynegai prisiau bwyd rhyngwladol ar gyfer nwyddau sylweddol.
English: And that monitoring shows that food prices in the EU are substantially higher than outside the EU. Once we leave the EU, does the Cabinet Secretary agree that it will be for the UK Government to determine the extent to which we apply World Trade Organization tariffs against imports from outside the EU, and it's up to that Government whether to apply those at all or whether to negotiate free trade deals with particular countries? Does she also accept that, in the unlikely event of there being WTO tariffs between the UK and the EU, while that would be very difficult for some sectors of the agricultural economy, notably lamb, other sectors, notably beef and dairy, would potentially have significant opportunities as imports from countries such as the Republic of Ireland were restricted?
Welsh: A dengys y gwaith monitro hwnnw fod prisiau bwyd yn yr UE yn sylweddol uwch na'r tu allan i'r UE. Wedi i ni adael yr UE, a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno mai mater i Lywodraeth y DU fydd pennu i ba raddau y byddwn yn defnyddio tariffau Sefydliad Masnach y Byd yn erbyn mewnforion o'r tu allan i'r UE, a mater i'r Llywodraeth honno fydd penderfynu a ddylid eu defnyddio o gwbl neu negodi cytundebau masnach rydd â gwledydd penodol? Pe bai'r sefyllfa annhebygol yn codi lle byddai tariffau Sefydliad Masnach y Byd yn bodoli rhwng y DU a'r UE, er y buasai hynny'n anodd iawn i rai sectorau yn yr economi amaethyddol, yn enwedig cig oen, a yw'n derbyn hefyd y buasai sectorau eraill, yn arbennig cig eidion a llaeth, yn elwa o bosibl o gyfleoedd sylweddol wrth i gyfyngiadau gael eu rhoi ar fewnforion o wledydd fel Gweriniaeth Iwerddon?
English: I think Brexit - it's a massive issue. It's really threatening our industry and I think it's causing a great deal of uncertainty. It is obviously for the UK Government to have those trade discussions and bring forward a trade deal. However, we've made it very clear to the UK Government the shape that we think these negotiations and these discussions need to take. I think everybody accepts - I'm sure, even on this side of the house - that the political situation we've got at the moment is creating a lot of tension. We are having those ongoing discussions. Obviously, the First Minister, the Cabinet Secretary for Finance and I primarily are having discussions around trade, and what tariffs will be imposed. You're quite right: I'm really fearful for the lamb sector, and some of our scenario planning is of great concern. We also know that the British Retail Consortium has suggested that, without a new trade agreement, if the UK and EU imposed WTO tariffs, the average cost of food imported by retailers could increase by 22 per cent.
Welsh: Credaf fod Brexit - mae'n fater enfawr. Mae'n bygwth ein diwydiant o ddifrif a chredaf ei fod yn achosi llawer iawn o ansicrwydd. Yn amlwg, mater i Lywodraeth y DU yw cael y trafodaethau masnach hynny a sicrhau cytundeb masnach. Fodd bynnag, rydym wedi dweud yn glir iawn wrth Lywodraeth y DU sut y credwn y dylai'r negodi a'r trafodaethau hyn fynd rhagddynt. Credaf fod pawb yn derbyn - rwy'n siŵr, hyd yn oed ar yr ochr hon i'r tŷ - fod y sefyllfa wleidyddol sydd gennym ar hyn o bryd yn creu llawer o densiwn. Rydym yn cael y trafodaethau parhaus hynny. Yn amlwg, mae'r Prif Weinidog, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a minnau yn cael trafodaethau ynglŷn â masnach yn bennaf, a pha dariffau a gaiff eu gosod. Rydych yn llygad eich lle: rwy'n poeni'n fawr ynglŷn â'r sector cig oen, ac mae peth o'n gwaith cynllunio senario yn peri cryn bryder. Gwyddom hefyd fod Consortiwm Manwerthu Prydain wedi awgrymu, heb gytundeb masnach newydd, pe bai'r DU a'r UE yn gosod tariffau Sefydliad Masnach y Byd, y gallai cost gyfartalog bwyd a fewnforir gan fanwerthwyr gynyddu 22 y cant.
English: Unlike Mark Reckless, I'm not looking forward to the world of chlorinated chicken and hormone-fed beef, so I hope that we continue to have the high quality of food standards that we currently enjoy. The messages coming from the British Ports Authority if we were to leave the customs union are not very optimistic, in the sense that whilst we currently have a free passport of goods to and from Britain, were we to crash out of the European Union this could actually bring all transactions to a horrible halt. And where we're talking about fresh produce, why would anybody bother to import fresh produce if they don't think they're going to be able to get it to market in time? I just wondered what assessment the Government has made of the impact of leaving the customs union, and the impact it would have on the food that we currently import, particularly fresh produce from the European Union.
Welsh: Yn wahanol i Mark Reckless, nid wyf yn edrych ymlaen at fyd o gyw iâr wedi'i glorineiddio a chig eidion wedi'i fwydo â hormonau, felly gobeithiaf y gallwn barhau i fod â'r safonau bwyd uchel sydd gennym ar hyn o bryd. Nid yw'r negeseuon a ddaw gan Awdurdod Porthladdoedd Prydain pe baem yn gadael yr undeb tollau yn optimistaidd iawn, oherwydd er bod gennym basbort rhydd ar nwyddau i ac o Brydain ar hyn o bryd, pe baem yn gadael yr Undeb Ewropeaidd yn ddisymwth, gallai hynny roi terfyn ar bob trafodiad. A chan ein bod yn siarad am gynnyrch ffres, pam y buasai unrhyw un yn trafferthu mewnforio cynnyrch ffres os nad ydynt yn credu y gallant ei gael i'r farchnad mewn pryd? Tybed pa asesiad y mae'r Llywodraeth wedi'i wneud o effaith gadael yr undeb tollau, a'r effaith y byddai hynny'n ei chael ar y bwyd rydym yn ei fewnforio ar hyn o bryd, yn enwedig cynnyrch ffres o'r Undeb Ewropeaidd.
English: Thank you for that question. This forms part of our scenario planning, which I mentioned in my answer to Mark Reckless. Parts of this are indeed very, very scary. We are making our views very well known to the UK Government at every level that we should remain in the customs union. We need that free market that we've got right on our doorstep, and I would always hope that we will have a relationship with the EU. But from the discussions I had at the winter fair on Monday, people are very fearful at the uncertainty about the way the current discussions seem to be going, but we are, as a Welsh Government, particularly concerned that Brexit will drive food prices much higher unless we have a really excellent trade deal.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Mae hyn yn rhan o'n gwaith cynllunio senarios a grybwyllais yn fy ateb i Mark Reckless. Mae rhannau o hyn yn frawychus tu hwnt. Rydym yn sicrhau bod Llywodraeth y DU ar bob lefel yn hollol ymwybodol o'n barn y dylem barhau i fod yn rhan o'r undeb tollau. Mae arnom angen y farchnad rydd honno sydd ar garreg ein drws, a byddwn bob amser yn gobeithio y bydd gennym berthynas gyda'r UE. Ond o'r trafodaethau a gefais yn y ffair aeaf ddydd Llun, mae pobl yn ofnus iawn ynglŷn â'r ansicrwydd ynghylch y ffordd y mae'r trafodaethau presennol i'w gweld yn mynd rhagddynt, ond rydym ni, fel Llywodraeth Cymru, yn arbennig o bryderus y bydd Brexit yn arwain at brisiau bwyd uwch o lawer oni bai bod gennym gytundeb masnach rhagorol.
English: The taskforce published a detailed delivery plan on 7 November. It identified how we will take forward actions in three priority areas: delivering good quality jobs and the skills to do them; supporting better public services; and strengthening communities. Many and most actions in the plan will positively impact the people living in the Rhondda valleys.
Welsh: Cyhoeddwyd cynllun cyflawni manwl gan y tasglu ar 7 Tachwedd. Roedd yn nodi sut y byddwn yn bwrw ymlaen â chamau gweithredu mewn tri maes blaenoriaeth: darparu swyddi o ansawdd da a'r sgiliau i'w cyflawni; cefnogi gwasanaethau cyhoeddus gwell; a chryfhau cymunedau. Bydd llawer a'r rhan fwyaf o'r camau gweithredu yn y cynllun yn cael effaith gadarnhaol ar y bobl sy'n byw yng nghymoedd y Rhondda.
English: I thank you for your letter, Cabinet Secretary, which I received this morning, outlining how the recently published Valleys taskforce delivery plan will benefit people in the Rhondda constituency. In your letter, you talk about a number of things that you've just outlined there: improving childcare through a pilot scheme in Ferndale, supporting local builders, and 'improving public service provision through community hubs', whatever that means. All of this is really vague, Cabinet Secretary, and I can't see how it's going to impact at all on the 33.1 per cent of Rhondda working-age population who are economically inactive. That's a figure that's much higher than the Welsh average of 24.8 per cent, and the UK figure which is 22 per cent. The reasons for this economic inactivity are historic, and the economic problems as a result are chronic. That is why the Rhondda needs specific action from your Government. The results of this plan will be determined by the number of people who end up in good jobs. Can you tell us by how much do you hope to reduce economic inactivity in the Rhondda after you've implemented the Valleys taskforce plan? Can you give us a figure, please?
Welsh: Diolch am eich llythyr a dderbyniais y bore yma, Ysgrifennydd y Cabinet, sy'n amlinellu sut y bydd cynllun cyflawni tasglu'r Cymoedd, a gyhoeddwyd yn ddiweddar, o fudd i bobl yn etholaeth y Rhondda. Yn eich llythyr, soniwch am nifer o bethau rydych newydd eu hamlinellu: gwella gofal plant drwy gynllun peilot yng Nglynrhedynog, cefnogi adeiladwyr lleol, a 'gwella darpariaeth gwasanaethau cyhoeddus drwy hybiau cymunedol', beth bynnag y mae hynny'n ei olygu. Mae hyn oll yn amwys iawn, Ysgrifennydd y Cabinet, ac ni allaf weld sut y bydd yn effeithio o gwbl ar y 33.1 y cant o boblogaeth Rhondda o oedran gweithio sy'n economaidd anweithgar. Mae'r ffigur hwnnw'n llawer uwch na'r cyfartaledd yng Nghymru, sef 24.8 y cant, a'r ffigur ar gyfer y DU, sef 22 y cant. Mae'r rhesymau dros yr anweithgarwch economaidd hwn yn rhai hanesyddol, ac mae'r problemau economaidd o ganlyniad i hynny yn rhai cronig. Dyna pam fod y Rhondda angen i'ch Llywodraeth roi camau penodol ar waith. Pennir canlyniadau'r cynllun hwn gan nifer y bobl sydd mewn swyddi da yn y pen draw. A allwch ddweud wrthym i ba raddau rydych yn gobeithio lleihau anweithgarwch economaidd yn y Rhondda ar ôl i chi roi cynllun tasglu'r Cymoedd ar waith? A allwch roi ffigur i ni, os gwelwch yn dda?
English: I'm sure the Member for the Rhondda will join me in being very grateful for the way that many people from the Rhondda valleys have contributed to shaping our vision for the future. I'm sure that she's read the plan that we've outlined that we published on 7 November, and I'd be surprised if she could describe that plan as being vague. There are many tens of actions there with timescales and targets that outline exactly how we'll be answering the questions that she raises. But she does raise an important point, of course, because economic inactivity is a fundamental issue facing all communities in the Valleys, including the Rhondda constituency she represents. We have put in our plan a target for creating 7,000 additional jobs over the coming four years in order to ensure that the communities of the Valleys have the same opportunities to access high-quality work as communities elsewhere in Wales. That target is in the plan and the timescales are in the plan. I would advise the Member for the Rhondda to read it.
Welsh: Rwy'n siŵr y bydd yr Aelod dros y Rhondda yn ymuno â mi i ddiolch yn fawr am y modd y mae llawer o bobl o gymoedd y Rhondda wedi cyfrannu at y gwaith o lunio ein gweledigaeth ar gyfer y dyfodol. Rwy'n siŵr ei bod wedi darllen y cynllun rydym wedi'i amlinellu ac a gyhoeddwyd gennym ar 7 Tachwedd, a buaswn yn synnu pe gallai ddisgrifio'r cynllun hwnnw fel cynllun sy'n amwys. Mae degau o gamau gweithredu ynddo gydag amserlenni a thargedau sy'n amlinellu'n union sut y byddwn yn ateb y cwestiynau a ofynnwyd ganddi. Ond mae'n nodi pwynt pwysig iawn, wrth gwrs, gan fod anweithgarwch economaidd yn fater hollbwysig sy'n wynebu holl gymunedau'r Cymoedd, gan gynnwys yr etholaeth y mae'n ei chynrychioli yn y Rhondda. Rydym wedi cynnwys targed yn ein cynllun i greu 7,000 o swyddi ychwanegol dros y pedair blynedd nesaf er mwyn sicrhau bod cymunedau'r Cymoedd yn cael yr un cyfleoedd i gael gwaith o ansawdd uchel â chymunedau mewn mannau eraill yng Nghymru. Mae'r targed hwnnw yn y cynllun ac mae'r amserlenni yn y cynllun. Buaswn yn cynghori'r Aelod dros y Rhondda i'w ddarllen.
English: Cabinet Secretary, in your original speech on your taskforce activities, you identified the natural environment in the Valleys, and in particular the Rhondda valleys, as a good example of that, where large areas of common land exist at the very top of the Valleys, a hugely under-utilised asset that exists across south Wales. I'd be grateful to understand exactly, now some time has lapsed since your original identification of that environmental asset, how the Government is going to make better use of it to encourage greater economic activity within the Valleys, but, above all, a better lifestyle for people living in the Valleys by using that wonderful natural resource of the commons that exist across south Wales.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, yn eich araith wreiddiol ar weithgareddau eich tasglu, fe nodoch yr amgylchedd naturiol yn y Cymoedd, ac yn enwedig yng nghymoedd y Rhondda, fel enghraifft dda o hynny, lle y ceir ardaloedd mawr o dir comin ar flaenau'r Cymoedd, ased ar draws de Cymru nad yw'n cael ei ddefnyddio'n ddigonol o bell ffordd. Gan fod peth amser wedi bod bellach ers i chi nodi'r ased amgylcheddol hwnnw, buaswn yn falch o wybod sut yn union y mae'r Llywodraeth yn mynd i wneud gwell defnydd ohono i hybu mwy o weithgarwch economaidd yn y Cymoedd, ond yn anad dim, ffordd well o fyw i'r bobl sy'n byw yn y Cymoedd drwy ddefnyddio adnodd naturiol gwych y tir comin ar draws de Cymru.