English: Diolch, Llywydd. I move the self-explanatory motion. We've rehearsed the argument that people require an accident and emergency service within reasonable distance of their homes here on many occasions. The clinical evidence is clear that there's a relationship between distance and mortality in emergency situations, which is even clearer for respiratory conditions; in other words, the sorts of conditions prominent in the poorest areas of Wales like my constituency of the Rhondda. But the Welsh Government is deciding now not to engage. Rather than taking responsibility and making the case as to why Wales should have fewer accident and emergency units, which would at least be the honest policy position, this Government is hiding behind the notion that they can't do anything: 'It's not possible', we are told. But we were told it was impossible before. My colleague Helen Mary Jones - who literally wrote the legislation that says they can intervene and stop this under the One Wales Government, which was the coalition that ran between 2007 and 2011 - will explain later how Plaid Cymru changed the impossible once before. But I want to add a further argument to the overwhelming case for retaining accident and emergency services at the Royal Glamorgan and every other existing hospital that has that facility. That argument is that we are highly likely to need all the capacity possible in the coming weeks to deal with COVID-19. Wales lacks critical care beds. It lacks the workforce necessary for staffing those critical care beds. It makes absolutely no sense to argue that now is a suitable time to allow more capacity to be lost. We should be planning on the basis of maximising what capacity we do have, and being prepared to adapt wards if necessary. But such is this Government's ideological obsession with moving services into the community - a euphemism for closing wards - that they've become incapable of seeing the importance of having secondary care when it's needed. Yesterday's statement on the COVID-19 illness was such a classic example of how embedded this obsession is that they probably don't even realise it. The statement yesterday made no reference to critical care beds. Surely, critical care beds can't be seen as less of a priority than having an online symptom checker, community testing facilities, or protective gear for GPs? Five per cent of people who will contract this virus will become critically ill, and that is not something that is likely to change with these measures. We need capacity to deal with ill people. Now, there's no doubt we want to see investment in the health services that keep people healthy and enable people to avoid needing to stay in hospitals; this is in just the same way that we want to see fires prevented before the fire service has to be called. But we still need the fire service for when a fire does occur; and we still need an accident and emergency unit for when accidents and emergencies happen. With the best will in the world, many of my constituents already have chronic conditions that can't be prevented, and some of them will inevitably, from time to time, need emergency treatment. They will be put at risk from having to travel further. Staff shortages have of course been cited as the chief problem - and this is real - but the board hasn't even tried. And why would they? The south Wales programme was approved by Labour and given the go ahead, and nobody was ever going to work in a unit that they knew was being run down. This is exactly why the Government needs to take responsibility, change course, and announce the south Wales programme no longer applies and the health needs of today support the Royal Glamorgan retaining its accident and emergency unit. You can do this. You've done it before. Do it again.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n gwneud y cynnig sy'n siarad drosto'i hun. Rydym wedi ailadrodd y ddadl fod pobl angen gwasanaeth damweiniau ac achosion brys o fewn pellter rhesymol i'w cartrefi yma ar sawl achlysur. Mae'r dystiolaeth glinigol yn glir fod perthynas rhwng pellter a chyfraddau marwolaeth mewn sefyllfaoedd o argyfwng, ac mae hynny hyd yn oed yn gliriach yn achos cyflyrau anadlol; mewn geiriau eraill, y mathau o gyflyrau sy'n amlwg yn ardaloedd tlotaf Cymru fel fy etholaeth i yn y Rhondda. Ond mae Llywodraeth Cymru yn penderfynu peidio â bwrw iddi yn awr. Yn hytrach na chymryd cyfrifoldeb a chyflwyno dadl ynglŷn â pham y dylai Cymru gael llai o unedau damweiniau ac achosion brys, a fyddai o leiaf yn safbwynt polisi gonest, mae'r Llywodraeth hon yn cuddio y tu ôl i'r syniad na allant wneud unrhyw beth: 'Nid yw'n bosibl', dywedir wrthym. Ond dywedwyd wrthym ei fod yn amhosibl o'r blaen. Bydd fy nghyd-Aelod, Helen Mary Jones - a fu'n gyfrifol yn llythrennol am ysgrifennu'r ddeddfwriaeth sy'n dweud y gallant ymyrryd a rhwystro hyn dan Lywodraeth Cymru'n Un, sef y glymblaid a gafwyd rhwng 2007 a 2011 - yn esbonio yn nes ymlaen sut y newidiodd Plaid Cymru yr hyn a oedd yn amhosibl unwaith o'r blaen. Ond rwyf am ychwanegu dadl arall at yr achos diwrthdro o blaid cadw gwasanaethau damweiniau ac achosion brys yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg a'r holl ysbytai eraill sydd â'r cyfleuster hwnnw. Y ddadl yw ein bod yn debygol iawn o fod angen yr holl gapasiti posibl yn ystod yr wythnosau nesaf i ymdopi â COVID-19. Ceir prinder gwelyau gofal critigol yng Nghymru. Nid oes ganddi'r gweithlu angenrheidiol ar gyfer staffio'r gwelyau gofal critigol hynny. Nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr o gwbl i ddadlau bod hon yn adeg addas i ganiatáu i fwy o gapasiti gael ei golli. Dylem fod yn cynllunio ar sail gwneud y defnydd gorau o'r capasiti sydd gennym, a bod yn barod i addasu wardiau os bydd angen. Ond mae'r fath obsesiwn ideolegol gan y Llywodraeth hon ynghylch symud gwasanaethau i mewn i'r gymuned - ffordd arall o ddweud cau wardiau - fel eu bod bellach yn methu gweld pwysigrwydd cael gofal eilaidd pan fo'i angen. Roedd y datganiad ddoe am salwch COVID-19 yn enghraifft glasurol o ba mor wreiddiedig yw'r obsesiwn hwn fel nad ydynt hyd yn oed yn sylweddoli hynny mae'n debyg. Nid oedd y datganiad ddoe yn cyfeirio o gwbl at welyau gofal critigol. Does bosibl fod gwelyau gofal critigol yn cael eu hystyried yn llai o flaenoriaeth na chael gwiriwr symptomau ar-lein, cyfleusterau ar gyfer cynnal profion yn y gymuned, neu gyfarpar diogelu i feddygon teulu? Bydd 5 y cant o'r bobl a fydd yn cael y feirws yn mynd yn ddifrifol wael, ac nid yw hynny'n rhywbeth sy'n debygol o newid gyda'r mesurau hyn. Mae angen capasiti arnom i drin pobl sâl. Nawr, nid oes amheuaeth ein bod eisiau gweld buddsoddiad yn y gwasanaethau iechyd sy'n cadw pobl yn iach ac yn galluogi pobl i osgoi gorfod aros mewn ysbytai; mae hyn yn wir yn yr un ffordd â'n bod am weld atal tanau cyn bod yn rhaid galw'r gwasanaeth tân. Ond mae'n dal i fod angen y gwasanaeth tân arnom pan fydd tân yn digwydd; ac mae'n dal i fod angen uned damweiniau ac achosion brys arnom pan fydd damweiniau ac achosion brys yn digwydd. Gyda phob ewyllys yn y byd, mae gan lawer o fy etholwyr gyflyrau cronig eisoes na ellir eu hatal, a bydd rhai ohonynt yn anochel yn gorfod cael triniaeth frys o bryd i'w gilydd. Byddant yn cael eu rhoi mewn perygl wrth orfod teithio ymhellach. Mae prinder staff, wrth gwrs, wedi cael ei chrybwyll fel y brif broblem - ac mae hyn yn real - ond nid yw'r bwrdd wedi gwneud unrhyw ymdrech. A pham y byddent yn gwneud hynny? Cafodd rhaglen de Cymru ei chymeradwyo gan Lafur a rhoddwyd caniatâd iddi barhau, ac nid oedd neb yn mynd i weithio mewn uned y gwyddent y byddai'n cau. Dyna'n union pam y mae angen i'r Llywodraeth gymryd cyfrifoldeb, newid llwybr, a chyhoeddi nad yw rhaglen de Cymru yn berthnasol mwyach a bod anghenion iechyd heddiw yn galw am gadw uned damweiniau ac achosion brys Ysbyty Brenhinol Morgannwg. Gallwch wneud hyn. Rydych chi wedi'i wneud o'r blaen. Gwnewch hynny eto.