English: Can I say at the outset that I certainly support the thrust of this motion and also regret that the draft Wales Bill does not provide for the devolution of policing and justice? The UK Tory Government funding cuts to policing in England led to significant reductions in the number of PCSOs there. So, we should congratulate the last Welsh Labour Government on agreeing to fund the employment of additional PCSOs here, despite the cuts enforced on Welsh police authorities by the Home Office. We also suffered the disastrous Westminster-imposed privatisation of the probation services; something that would not have happened here if responsibility for probation had been devolved to Wales. However, I hope, Llywydd, you'll forgive me if I want to move into one or two other areas of the Bill that I'd like to address, just to get the discussion going on one or two other things perhaps for further debate. The first is around votes for 16 to 17-year-olds, because I've met with a number of young people in my constituency, and I've been impressed by their level of engagement and interest in the political process and the work of the National Assembly. And I think it's vital that we here in the Assembly not only applaud that level of engagement, but also build on it and ensure that it's fostered and sustained. In the draft Wales Bill, there is the opportunity to take this degree of engagement to new heights, as the Bill gives us the potential to extend the voting rights in Welsh elections to those 16 and 17-year-olds. Some argue that 16 and 17-year-olds don't have the life experience to take on the responsibility of voting. I'm afraid I don't agree with that. For example, during this current EU referendum campaign, I've witnessed young people coming together to debate the issues. Their discussions have been constructive and have focused on the hopes and aspirations for the UK's future involvement with Europe, rather than descending into scaremongering and misinformation on issues such as immigration. It would be a massive plus for Wales if we were able to invest that degree of trust in our young people to allow them to participate fully in our democratic, political processes by extending the right to vote to them. As we know, there are also other areas of the Bill that we need clarification on as we go forward. Colleagues will know that, following the general election last year, the Tory Government in Westminster launched another attack on working people with the publication of the Trade Union Bill - a cynical and vindictive assault on trade unions that particularly targeted those unions like my own, Unison, who organise and represent workers in the public services. So, I want to thank the previous Welsh Government and particularly the former public services Minister for the robust stand taken in not only campaigning against that Bill, but also in making it clear that those parts of this Wales Bill relating to the Trade Union Bill relating to public services would be opposed here in Wales. Having won the dispute with the UK Government over the abolition of the Agricultural Wages Board, I'm confident that this current Assembly will take an equally robust stance when it considers its position on those parts of the Trade Union Bill relating to public services in Wales that still remain, despite the Tory Government's climbdown on many of its initial proposals. We have strong grounds to remain confident of our legal position in this area, and I hope, therefore, that the Wales Bill will ultimately put this issue to bed and will confirm that employment matters relating to public services in Wales are clearly not reserved and are under the absolute control of a devolved Welsh Government.
Welsh: A gaf fi ddweud ar y cychwyn fy mod yn sicr yn cefnogi byrdwn y cynnig hwn a hefyd yn gresynu nad yw Bil drafft Cymru yn darparu ar gyfer datganoli plismona a chyfiawnder? Arweiniodd toriadau Llywodraeth Dorïaidd y DU i gyllid plismona yn Lloegr at ostyngiadau sylweddol yn niferoedd Swyddogion Cymorth Cymunedol yr Heddlu yno. Felly, dylem longyfarch Llywodraeth Lafur ddiwethaf Cymru ar gytuno i ariannu'r cynllun i gyflogi Swyddogion Cymorth Cymunedol yr Heddlu ychwanegol yma, er gwaethaf y toriadau a orfodir ar awdurdodau heddlu Cymru gan y Swyddfa Gartref. Hefyd, dioddefasom yn sgil camau trychinebus San Steffan i breifateiddio'r gwasanaethau prawf, rhywbeth na fyddai wedi digwydd yma pe bai cyfrifoldeb dros y gwasanaeth prawf wedi cael ei ddatganoli i Gymru. Fodd bynnag, rwy'n gobeithio, Lywydd, y maddeuwch i mi am symud at un neu ddau o feysydd eraill y Bil yr hoffwn eu trafod, er mwyn cychwyn y drafodaeth ar un neu ddau o bethau eraill efallai ar gyfer dadl bellach. Y cyntaf yw pleidleisiau i rai 16 i 17 oed, gan fy mod wedi cwrdd â nifer o bobl ifanc yn fy etholaeth, a gwnaeth eu lefel o ymwneud a diddordeb yn y broses wleidyddol a gwaith y Cynulliad Cenedlaethol argraff arnaf. Ac rwy'n meddwl ei bod yn hanfodol ein bod ni yma yn y Cynulliad nid yn unig yn canmol y lefel honno o ymwneud, ond hefyd yn adeiladu arni a sicrhau ei bod yn cael ei meithrin a'i chynnal. Yn y Bil Cymru drafft, mae cyfle i godi'r raddfa hon o ymwneud i uchelfannau newydd, gan fod y Bil yn rhoi potensial i ymestyn hawliau pleidleisio yn etholiadau Cymru i rai 16 a 17 oed. Mae rhai yn dadlau nad oes gan rai 16 a 17 oed brofiad bywyd i allu ysgwyddo'r cyfrifoldeb o bleidleisio. Rwy'n ofni nad wyf yn cytuno â hynny. Er enghraifft, yn ystod yr ymgyrch gyfredol ar gyfer refferendwm yr UE, rwyf wedi bod yn dyst i bobl ifanc yn dod at ei gilydd i drafod y materion. Mae eu trafodaethau wedi bod yn adeiladol ac wedi canolbwyntio ar obeithion a dyheadau ar gyfer ymwneud y DU ag Ewrop yn y dyfodol, yn hytrach na chodi bwganod a lledaenu camwybodaeth ar faterion fel mewnfudo. Byddai'n fantais enfawr i Gymru pe baem yn gallu buddsoddi'r raddfa honno o ymddiriedaeth yn ein pobl ifanc i'w galluogi i gymryd rhan lawn yn ein prosesau democrataidd gwleidyddol drwy ymestyn yr hawl i bleidleisio iddynt. Fel y gwyddom, mae yna hefyd feysydd eraill yn y Bil sy'n galw am eglurhad wrth i ni symud ymlaen. Yn dilyn yr etholiad cyffredinol y llynedd, bydd fy nghyd-Aelodau'n gwybod bod y Llywodraeth Dorïaidd yn San Steffan wedi lansio ymosodiad arall ar bobl sy'n gweithio drwy gyhoeddi'r Bil Undebau Llafur - ymosodiad sinigaidd a dialgar ar undebau llafur a oedd yn mynd ati'n arbennig i dargedu undebau fel fy un i, sef Unsain, sy'n trefnu ac yn cynrychioli gweithwyr yn y gwasanaethau cyhoeddus. Felly, rwyf am ddiolch i Lywodraeth flaenorol Cymru ac yn arbennig y Gweinidog gwasanaethau cyhoeddus blaenorol am y safiad cadarn a ddangoswyd nid yn unig wrth ymgyrchu yn erbyn y Bil hwnnw, ond hefyd o ran ei gwneud yn glir y byddai'r rhannau o Fil Cymru sy'n ymwneud â'r Bil Undebau Llafur mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu gwrthwynebu yma yng Nghymru. Ar ôl ennill yr anghydfod gyda Llywodraeth y DU ynghylch diddymu'r Bwrdd Cyflogau Amaethyddol, rwy'n hyderus y bydd y Cynulliad presennol yn arddel safbwynt yr un mor gadarn pan fydd yn ystyried ei safiad ar y rhannau o'r Bil Undebau Llafur mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru sy'n dal yno, er gwaethaf y camu'n ôl a welwyd gan y Llywodraeth Dorïaidd ar nifer o'i chynigion cychwynnol. Mae gennym sail gref dros barhau'n hyderus ynglŷn â'n safbwynt cyfreithiol yn y maes hwn, ac rwy'n gobeithio, felly, y bydd Bil Cymru yn y pen draw yn cau'r drws ar y mater hwn ac yn cadarnhau ei bod yn amlwg nad yw materion cyflogaeth sy'n ymwneud â gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn faterion i'w cadw'n ôl a'u bod dan reolaeth lwyr Llywodraeth Cymru ddatganoledig.