English: First of all, I would like to thank the Petitions Committee for bringing both petitions to the attention of the Senedd, and thank you for bringing them together in a single debate, which is the right and appropriate thing to do. And I'd like to thank too those people who arranged both petitions, Elfed Wyn Jones and Angharad Owen, who worked so hard to gather so many signatures. I know that Elfed Wyn Jones had intended to walk from the farm where he lives in Meirionnydd to the Senedd in Cardiff to present the petition, and had hoped to attend the debate, but, of course, because of restrictions, that wasn't possible. But he has been walking the same distance on the farm, back in Trawsfynydd, and has drawn attention to this issue that he feels so passionately about. In the Children, Young People and Education Committee, we have been discussing the Curriculum and Assessment (Wales) Bill, gathering evidence from a number of different sources. And I have been trying to make the point consistently during those evidence sessions that we do need to think not only of the content of the Bill as it currently stands, but we also need to think about those issues that aren't currently contained within the Bill - those that need to be on the face of the Bill but aren't currently there. And I do believe that both issues covered today, which do interweave - they both need to be on the face of the Bill, and Plaid Cymru has been consistently making this point. We need to ensure that the people of Wales are aware of our past as a people, our past as a nation in all its rich diversity. The lockdown has highlighted the importance of our national identity and it has also highlighted the need to give particular and urgent attention to deal with and eradicate race inequality. We need major structural change. Just as we need to provide education on healthy relationships on a cross-curricular basis in order to create societal change and in order to generate that change in the relationship between men and women, we also need to highlight the importance of the diversity of Wales to be cross-curricular, which deserves the same consistency and status as healthy relationships and sex education. The only way to do that is to actually upgrade these issues to be on the face of the Bill and to include them as a mandatory element in all schools in order to secure consistency for all pupils.
Welsh: Yn gyntaf, hoffwn i ddiolch i'r Pwyllgor Deisebau am ddod â'r ddwy ddeiseb yma i sylw'r Senedd, a diolch am eu gosod nhw efo'i gilydd, sef y peth iawn a'r peth priodol i'w wneud. A diolch i drefnwyr y ddwy ddeiseb, Elfed Wyn Jones ac Angharad Owen, am fwrw ati mor ddygn i gasglu cymaint o enwau. Dwi'n gwybod yr oedd Elfed Wyn Jones wedi bwriadu cerdded o'r fferm lle mae o'n byw ym Meirionnydd i'r Senedd yng Nghaerdydd er mwyn cyflwyno'r ddeiseb, a bod yn bresennol yn y ddadl, ond, wrth gwrs, oherwydd y cyfyngiadau, doedd hynny ddim yn bosib. Ond mae o wedi bod yn cerdded yr un pellter ar y fferm, yn ôl yn Nhrawsfynydd, ac wedi cael sylw i'r pwnc y mae o yn teimlo'n angerddol yn ei gylch yn sgil hynny. Yn y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg, rydyn ni wedi bod yn trafod y Bil Cwricwlwm ac Asesu (Cymru), wrth gwrs, gan dderbyn tystiolaeth o sawl cyfeiriad. A dwi wedi bod yn trio gwneud y pwynt yn gyson yn ystod y sesiynau trafod fod angen meddwl nid yn unig am gynnwys y Bil fel y mae o ar hyn o bryd, ond bod angen meddwl hefyd am unrhyw beth sydd ddim yn y Bil - unrhyw beth sydd angen bod ar wyneb y Bil ond sydd ddim yno ar hyn o bryd. A dwi yn credu bod y ddau fater sydd dan sylw heddiw ac sydd yn gweu i'w gilydd - maen nhw angen bod ar wyneb y Bil, ac mae Plaid Cymru wedi bod yn dweud hyn yn gyson. Mae angen sicrhau bod pobl Cymru yn gwybod am ein gorffennol fel pobl, am ein gorffennol fel gwlad, a hynny yn ei holl amrywiaeth cyfoethog. Mae'r cyfnod clo wedi tanlinellu pwysigrwydd ein hunaniaeth genedlaethol, ac mae o hefyd wedi tanlinellu'r angen i roi sylw arbennig a brys i ddileu anghydraddoldeb ar sail hil. Mae angen newid strwythurol mawr, ac yn union fel y mae angen dysgu perthnasoedd iach fel thema drawsgwricwlaidd er mwyn creu newid o fewn ein cymdeithas ni, ac er mwyn creu y newid hynny yn y berthynas rhwng menywod a dynion, mae angen hefyd i ddyrchafu hunaniaeth ac amrywiaeth Cymru i fod yn thema addysgol drawsgwricwlaidd sy'n haeddu'r un statws a chysondeb â pherthnasoedd iach ac addysg ryw. A'r unig ffordd i sicrhau hynny ydy dyrchafu'r maes, dyrchafu hunaniaeth ac amrywiaeth Cymru, i fod ar wyneb y Bil, a'i gynnwys o fel elfen fandadol ymhob ysgol er mwyn sicrhau cysondeb i bob disgybl.