English: Thank you very much, Dirprwy Lywydd. And may I say at the outset how much of a pleasure it is for me to be on my feet on a weekly basis here in the Siambr discussing issues with regard to the creative industries? I'm very grateful to the Conservatives for raising this matter. And it appears that we, in this debate here, have discovered something very interesting here in the Senedd across the parties, at last. And I see that the First Minister is smiling once again, after the celebration yesterday, that we have a basis for unanimity in e-sports. And I think that the term for e-sports in Welsh, 'chwaraeon electronig', explains more clearly what the nature of this sport is. So, it's play in the digital arena and in the electronic area, that often happens on the internet. But I'm very grateful to all Members who have contributed, and I think that we have had a debate that is the basis for us to develop our policy as a Government further. I did refer in the statement last week on the creative industries to this particular sector, but I accept that we can't call a sector where there are 450 million people playing worldwide a sector that is exclusively a gaming sector - it is a digital practice and an electronic practice and there's an opportunity for Wales to contribute in that regard, and that is an issue that is of particular interest to the Welsh Government. I accept that the Bazalgette review, which is referred to in the motion, has quite rightly highlighted the importance of innovation within the creative industries and the possibility of developing that sector on the agenda of the UK. And it's important to say that we in Wales are already contributing in this direction. There's the contribution of Mochi Mode from the University of South Wales in 2017 as a new business start-up and the success that they have had. There's also the contribution made by Glyndŵr University in north Wales, which was recognised in 2018 as hub of the year in this particular field, and that too is a very important contribution for us as a Government to benefit from. Now, these growth areas do develop intellectual potential and we agree with that. And I think it's very important that we don't set up a false argument in terms of this intellectual development with regard to e-sports against the idea of physical development through physical activity, because both things are just as essential for young people, I would imagine, and for people of all ages in their development as citizens and as people. And in that regard we do welcome the inquiries that the DCMS has held into this field, and we will be following what they do very carefully and try to benefit from that research as we develop what we do here in Wales. It's important for me to say - and this was the point of our amendment as a Government - that the Welsh Government has actively supported the growth of the video games sector. We had a trade mission to the games development conference in San Francisco, where eight Welsh games companies demonstrated their products. They had an opportunity to meet with investors and to attend networking events, and the indications that we're aware of are that these businesses from Wales have secured over £300,000 worth of new work to date, following the conference, with a further £1 million worth of deals in negotiation. We accept that this is a new sector, and that there are challenges faced within it. But, it's important that we are already looking at several initiatives across Government in this particular area. The major events unit, within the department that I share with the Minister, is working proactively with partners in Wales, the UK and internationally, including a number of e-sports rights owners and organisers, to identify and pursue opportunities to attract major e-sports events to Wales. These include discussing with the UK Interactive Entertainment Association, the European Gaming League and ESL, the owners of several major international properties in this sector. Sport Wales has also had discussions with the British Esports Association. It appears to me, therefore, that we have a basis for agreement on this issue today, and I do welcome that very much. Having accepted that, we do see that there is a challenge for us as a Government to be more interactive and proactive, and to recognise that e-sports does develop new technologies that allow people to increase their social activity. We don't see e-sports as something that is necessarily isolating for people, but that there is an opportunity, rather, for them to take part in an extended global society. So, there is no conflict, as I suggested earlier, between physical health and interest in the digital sphere and e-sports. So, to conclude, because I don't see any serious opposition in this debate, for once - and that gives me great pleasure as one of the Assembly Members who thought, after devolution, that almost every party in Wales could work together - perhaps we've had a glimpse of a happy digital future today. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddweud yn gyntaf gymaint o bleser ydy hi i mi fod ar fy nhraed yn wythnosol yn y Siambr yma yn trafod materion yn ymwneud â'r diwydiannau creadigol? A dwi'n ddiolchgar i'r Ceidwadwyr am ddod â'r pwnc yma gerbron, ac mae'n ymddangos ein bod ni, yn y ddadl yma yn barod, wedi canfod unoliaeth annisgwyl a phleserus iawn yn y Cynulliad Cenedlaethol ar draws y pleidiau, o'r diwedd. A dwi'n gweld bod y Prif Weinidog yn gwenu, ar ôl y dathliad mawr ddoe, fod gyda ni sail i unoliaeth mewn chwaraeon electronig. Dwi'n meddwl bod y term 'chwaraeon electronig' yn esbonio'n gliriach efallai yn y Gymraeg nag ydy e-sports yn Saesneg beth yw natur y chwaraeon yma, sef mai chwarae mewn defnyddiau digidol ac electronig a olygir, a hynny yn aml, ac fel arfer, yn digwydd ar y we. Ond dwi'n ddiolchgar iawn i bob Aelod sydd wedi cyfrannu, a dwi'n meddwl ein bod ni wedi cael trafodaeth sydd yn sail i ni ddatblygu ein polisi fel Llywodraeth ymhellach. Fe wnes i gyfeirio'n fyr yn y datganiad yr wythnos diwethaf ar y diwydiannau creadigol at y sector yma. Ond dwi'n derbyn nad ydy galw sector lle mae yna dros 450 o filiynau o bobl yn chwarae drwy'r byd - allwn ni ddim galw hwnna yn sector sydd yn sector gemau yn unig. Mae o'n sector ymarferiad digidol ac electronig ac mae'r cyfle i Gymru i gyfrannu i hwnna yn fater sydd o ddiddordeb arbennig i Lywodraeth Cymru. Dwi'n derbyn bod adroddiad Bazalgette, y cyfeirir ato fo yn y cynnig, wedi rhoi cysylltiad rhwng y diwydiant chwaraeon electronig a'r posibiliadau datblygu ar yr agenda yn y Deyrnas Unedig. Ac mae'n bwysig dweud ein bod ni yng Nghymru yn barod yn cyfrannu yn y cyfeiriad yma. Mae cyfraniad Mochi Mode, o Brifysgol De Cymru, yn 2017 fel busnes newydd a'r llwyddiant a gawson nhw. Mae cyfraniad Prifysgol Glyndŵr yn y gogledd yn cael ei chydnabod yn 2018 yn ganolfan y flwyddyn mewn hwb yn y maes yma yn gyfraniad sydd yn bwysig i ni fel Llywodraeth i fanteisio arno fo. Mae'r meysydd twf yma yn datblygu potensial deallusol ac rydyn ni'n cytuno â hynny. A dwi'n meddwl ei bod hi'n bwysig iawn nad ydyn ni'n gosod dadl ffug rhwng y datblygiad deallusol wrth chwaraeon electronig yn erbyn y syniad o ddatblygiad corfforol drwy chwaraeon corfforol, oherwydd mae'r ddau beth yr un mor angenrheidiol i bobl ifanc, buaswn i'n tybio, ag i bobl o bob oed yn eu datblygiad fel dinasyddion ac fel personau. Yn yr ystyr yna, dŷn ni yn croesawu'r ymchwiliadau mae adran diwylliant Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn ei wneud yn y maes yma, ac mi fyddwn ni yn dilyn yn ofalus yr hyn y maen nhw yn ei gyhoeddi ac yn ceisio manteisio arno fo wrth ddatblygu yr hyn rŷm ni'n ei wneud yma yng Nghymru. Mae'n bwysig imi ddweud - a dyma oedd pwynt ein gwelliant ni fel Llywodraeth - fod Llywodraeth Cymru wedi rhoi cefnogaeth weithredol gadarn i dwf y sector yma. Yn y daith fasnach lwyddiannus i'r gynhadledd datblygu gemau yn San Francisco, roedd yna wyth cwmni gemau o Gymru yn arddangos eu cynnyrch. Bu cyfle i gwrdd â buddsoddwyr a mynd i ddigwyddiadau rhyngweithiol. Mae'r rhagolygon yr ydym ni'n ymwybodol ohonyn nhw yn dangos bod yna fusnesau o Gymru wedi sicrhau dros £300,000 o waith newydd ers y gynhadledd yna, gyda chytundebau gwerth £1 miliwn arall yn cael eu trafod ar yr un pryd. A derbyn bod y sector yma yn newydd a bod yna heriau yn cael eu hwynebu, mae'n bwysig datgan ein bod ni eisoes yn edrych ar sawl menter ar draws y Llywodraeth sydd yn ymwneud â hyn. Mae'r uned digwyddiadau mawr, sydd o fewn yr adran rydw i yn ei rhannu â'r Gweinidog, yn trafod yn rhyngweithiol gyda phartneriaid yng Nghymru, yn y Deyrnas Unedig a thu hwnt, gan gynnwys perchnogion hawliau a threfnwyr chwaraeon electronig, i achub ar gyfleoedd i ddenu digwyddiadau e-chwaraeon sylweddol i Gymru. Mae hynny'n cynnwys trafod gyda'r Gymdeithas Adloniant Rhyngweithiol Rhyngwladol yn y Deyrnas Unedig, Cynghrair Gemau Ewrop ac ESL, sef perchnogion sawl eiddo mawr rhyngwladol yn y sector yma. Mae Chwaraeon Cymru hefyd wedi trafod â Chymdeithas E-chwaraeon Prydain. Mae'n ymddangos i mi, felly, bod gyda ni sail i gytundeb ar y pwnc yma heddiw, a dwi'n croesawu hynny'n fawr iawn. Wedi derbyn hynny, rydym ni yn gweld bod yna her inni fel Llywodraeth i fod yn fwy rhyngweithiol, ac i gydnabod bod technoleg chwaraeon electronig yn datblygu ffurfiau newydd sydd hefyd yn galluogi pobl i gynyddu eu gweithgarwch cymdeithasol. Dydyn ni ddim yn gweld chwaraeon electronig fel rhywbeth sydd, o angenrheidrwydd, yn cau pobl i mewn uwchben eu sgriniau, ond bod yna gyfle iddyn nhw gymryd rhan mewn cymdeithas estynedig fyd-eang. Felly, does yna ddim gwrthdrawiad, fel yr awgrymais yn gynharach, rhwng iechyd corfforol a diddordeb digidol a diddordeb mewn chwaraeon electronig. Felly, i grynhoi, gan nad wyf i ddim yn gweld unrhyw wrthwynebiad difrifol yn y ddadl hon, am unwaith - ac mae hynny'n rhoi pleser mawr i mi, fel un o'r Aelodau Cynulliad a oedd yn meddwl ar ôl datganoli y byddai bron pob plaid yng Nghymru yn gallu cydweithio â'i gilydd - efallai ein bod ni wedi cael rhagweliad o ddyfodol electronig llawen yn nemocratiaeth Cymru heddiw. Diolch yn fawr i chi.