techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch. Well, I hope that means, as they said, that that will deliver operational independence from politicians, especially. But, as I said here in March 2019 on a different subject, the Welsh Government and Plaid Cymru White Paper, 'Securing Wales' Future', which called for continued membership of the EU single market, would mean no control of our borders, our trade and our laws, and would therefore be Brexit in name only. Speaking here last week, the First Minister extolled the virtues of Wales and the UK being inside the single market, although he appeared to back-pedal on this yesterday after Keir Starmer's statement that Labour has ruled out rejoining the single market as party policy, but claimed that he could remove trade and travel barriers nonetheless. What advice would you therefore give as Counsel General to both the First Minister and Mr Starmer about the legal barriers applying to this?
Welsh: Diolch. Wel, gobeithio bod hynny'n golygu, fel y dywedasant, y bydd hynny'n sicrhau eu bod yn gweithredu'n annibynnol ar wleidyddion, yn enwedig. Ond fel y dywedais yma ym mis Mawrth 2019 ar bwnc gwahanol, ni fyddai Papur Gwyn Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru, 'Diogelu Dyfodol Cymru', a oedd yn galw am barhau i fod yn aelod o farchnad sengl yr UE, yn golygu na fyddai gennym unrhyw reolaeth dros ein ffiniau, ein masnach a'n cyfreithiau, ac felly mewn enw'n unig y byddai gennym Brexit. Wrth siarad yma yr wythnos diwethaf, canmolodd y Prif Weinidog rinweddau Cymru a'r DU oddi mewn i'r farchnad sengl, er ei fod yn ymddangos fel pe bai'n camu'n ôl o hyn ddoe ar ôl datganiad Keir Starmer fod Llafur wedi diystyru ailymuno â'r farchnad sengl fel polisi'r blaid, ond honnodd y gallai ddileu rhwystrau masnach a theithio er hynny. Pa gyngor y byddech chi'n ei roi felly fel Cwnsler Cyffredinol i'r Prif Weinidog a Mr Starmer ynghylch y rhwystrau cyfreithiol sy'n gysylltiedig â hyn?
English: Well, the first bit of advice I'd give is to maintain the importance of international law and the rule of law. The second bit of advice I'd give is to oppose and not to support any bits of legislation that undermine those principles, one of them would be to, obviously, oppose the direction of the bill of rights, which, in fact, is transferring legal rights to citizens from UK courts to the European Court of Human Rights, so it's actually moving away the rights of people, and would be essentially to underpin those principles in all legislation that we have to ensure that they are entrenched constitutionally and to actually support those steps that are necessary to enable the devolved nations - the devolved Parliaments of the United Kingdom - to be able to ensure that they're also entrenched within their own legal systems.
Welsh: Wel, y darn cyntaf o gyngor y byddwn yn ei roi yw y dylid cynnal pwysigrwydd cyfraith ryngwladol a rheolaeth y gyfraith. Yr ail ddarn o gyngor y byddwn yn ei roi yw gwrthwynebu a pheidio â chefnogi unrhyw ddeddfwriaeth sy'n tanseilio'r egwyddorion hynny, ac un ohonynt, yn amlwg, fyddai gwrthwynebu cyfeiriad y bil hawliau, sydd, mewn gwirionedd, yn trosglwyddo hawliau cyfreithiol i ddinasyddion o lysoedd y DU i Lys Hawliau Dynol Ewrop, felly mae'n symud i ffwrdd oddi wrth hawliau pobl mewn gwirionedd, ac yn ei hanfod, byddai'n sail i'r egwyddorion hynny ym mhob deddfwriaeth sydd gennym i sicrhau eu bod wedi'u hymwreiddio'n gyfansoddiadol ac i gefnogi'r camau sy'n angenrheidiol i alluogi'r gwledydd datganoledig - Seneddau datganoledig y Deyrnas Unedig - i allu sicrhau eu bod hefyd wedi'u hymwreiddio o fewn eu systemau cyfreithiol eu hunain.
English: Thank you - an interesting response. Of course, the court of human rights is outside the EU structure completely and, as you know, the UK played an integral part in establishing it, but there we are. Well, of course, the UK Government has been seeking to negotiate an agreement to tackle the barriers that do exist in order to maximise opportunities for low-friction trade and safeguard the integrity of the UK single market - something that any UK Government would encounter barriers with. In the meantime, is it not the case in law that, although the job is not finished and the UK needs to go further and faster to deliver the opportunities of Brexit for the entire UK, because of Brexit the UK Government has been able to deliver the fastest vaccine roll-out anywhere in Europe, cut VAT and red tape, strike 73 trade deals and announce the delivery of new free ports, including an initial one in Wales? And further is it not also the case that the UK has topped the chart in attracting the most fintech investment across Europe, that the UK has reclaimed the top spot in Europe and the second place internationally after the US in the global soft power index, and, brilliantly, that Welsh food and drink exports hit a record high in 2021, including a £51 million increase to the EU?
Welsh: Diolch - ymateb diddorol. Wrth gwrs, mae'r llys hawliau dynol y tu allan i strwythur yr UE yn llwyr ac fel y gwyddoch, chwaraeodd y DU ran annatod yn y gwaith o'i sefydlu, ond dyna ni. Wel, wrth gwrs, mae Llywodraeth y DU wedi bod yn ceisio negodi cytundeb i fynd i'r afael â'r rhwystrau sy'n bodoli er mwyn manteisio i'r eithaf ar gyfleoedd ar gyfer masnach heb lawer o wrthdaro a diogelu uniondeb marchnad sengl y DU - rhywbeth y byddai unrhyw Lywodraeth yn y DU yn wynebu rhwystrau yn ei gylch. Yn y cyfamser, onid yw'n wir yn y gyfraith, er nad yw'r gwaith wedi'i orffen a bod angen i'r DU weithredu ymhellach ac yn gyflymach i ddarparu cyfleoedd Brexit i'r DU gyfan, fod Llywodraeth y DU oherwydd Brexit wedi gallu cyflwyno'r brechlyn yn gynt nag unrhyw le yn Ewrop, wedi torri treth ar werth a biwrocratiaeth, wedi llwyddo i gael 73 o gytundebau masnach ac wedi cyhoeddi bod porthladdoedd rhydd newydd yn cael eu darparu, gan gynnwys un cychwynnol yng Nghymru? Ac ar ben hynny, onid yw'n wir hefyd fod y DU wedi cyrraedd y brig ar ddenu'r mwyaf o fuddsoddiad technoleg ariannol yn Ewrop gyfan, ac wedi cyrraedd y brig yn Ewrop a'r ail le y tu ôl i'r Unol Daleithiau yn rhyngwladol yn y mynegai cymell tawel byd-eang, ac yn arbennig, fod allforion bwyd a diod o Gymru wedi cyrraedd y lefel uchaf erioed yn 2021, gan gynnwys cynnydd o £51 miliwn i'r UE?
English: Well, the first thing, many of those changes are dependent on a change in Government. I suppose I can say that that is looking increasingly likely day by day, and I look forward to working with the next Labour Government sooner rather than later - perhaps imminently, I might even say - to actually talk about constitutional reform. As far as the leader of the Labour Party is concerned, well, of course, he has empowered Gordon Brown to prepare a constitutional commission. There is a report that is awaited there that will obviously be of considerable interest, I think, to all of us within Wales, in terms of the issue of constitutional reform. But it is also the case that constitutional reform doesn't come from what is decided in Westminster or within the UK, and that is why we have our own independent commission, and that is to actually be able to assess ourselves what the future of Wales should look like, and also to put that then to the people of Wales. Because any significant constitutional change of that type ultimately is something that belongs to the ownership of or belongs to the people of Wales, and is ultimately decided by the people of Wales through our own elections.
Welsh: Wel, y peth cyntaf, mae llawer o'r newidiadau hynny'n dibynnu ar newid Llywodraeth. Mae'n debyg y gallaf ddweud bod hynny'n edrych yn fwyfwy tebygol yn ddyddiol, ac edrychaf ymlaen at weithio gyda'r Llywodraeth Lafur nesaf yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach - efallai'n fuan iawn hyd yn oed - i drafod diwygio cyfansoddiadol. Mewn perthynas ag arweinydd y Blaid Lafur, wel, wrth gwrs, mae wedi grymuso Gordon Brown i baratoi comisiwn cyfansoddiadol. Mae adroddiad i'w ddisgwyl a fydd yn amlwg o ddiddordeb sylweddol i bob un ohonom yng Nghymru, o ran diwygio cyfansoddiadol. Ond mae'n wir hefyd nad yw diwygio cyfansoddiadol yn dod o'r hyn a benderfynir yn San Steffan neu o fewn y DU, a dyna pam fod gennym ein comisiwn annibynnol ein hunain, ac mae hwnnw yn ein galluogi i asesu ein hunain sut y dylai dyfodol Cymru fod, a chyflwyno hynny wedyn i bobl Cymru. Oherwydd mae unrhyw newid cyfansoddiadol sylweddol o'r math hwnnw yn y pen draw yn rhywbeth sy'n perthyn i berchnogaeth neu sy'n eiddo i bobl Cymru, ac sy'n cael ei benderfynu yn y pen draw gan bobl Cymru drwy ein hetholiadau ein hunain.
English: I agree with you there, Cwnsler Cyffredinol: the answer is here in Wales. And I was rather concerned when the First Minister, last week, seemed to suggest that the answer was a Labour Government in Westminster. Now, Brexit is totally incompatible with the Good Friday agreement and it's leading toward the reunification of Ireland. The leader of the Labour Party won't admit that Brexit is a disaster. The Westminster Government and the Westminster Labour Party won't allow self-determination for the Scottish people. The Westminster Government is trying to repeal Welsh primary legislation, whilst the Labour leader in Westminster bans his shadow Cabinet members from supporting workers. Cwnsler Cyffredinol, are you a member of Labour for Indy yet? [ Laughter.]
Welsh: Cytunaf â chi, Gwnsler Cyffredinol: mae'r ateb yma yng Nghymru. Ac roeddwn braidd yn bryderus pan oedd y Prif Weinidog, yr wythnos diwethaf, fel pe bai'n awgrymu mai Llywodraeth Lafur yn San Steffan oedd yr ateb. Nawr, mae Brexit yn gwbl anghydnaws â chytundeb Dydd Gwener y Groglith ac mae'n arwain tuag at ailuno Iwerddon. Ni fydd arweinydd y Blaid Lafur yn cyfaddef bod Brexit yn drychineb. Ni fydd Llywodraeth San Steffan a Phlaid Lafur San Steffan yn caniatáu hunanbenderfyniaeth i bobl yr Alban. Mae Llywodraeth San Steffan yn ceisio diddymu deddfwriaeth sylfaenol Gymreig, tra bo'r arweinydd Llafur yn San Steffan yn gwahardd aelodau cabinet yr wrthblaid rhag cefnogi gweithwyr. Gwnsler Cyffredinol, a ydych chi'n aelod o Lafur dros Annibyniaeth eto? [ Chwerthin.]
English: Well, thank you for that very pejorative question, and I will give a perhaps less pejorative answer to it. The points you make about Brexit, I don't think there's any real dispute for fair-minded, fair-thinking people that Brexit has not been good for Wales, it has not been good for the United Kingdom, and it has not been good for Europe. The constitutional question is how do we actually develop frictionless trade with Europe, which is something we all want to see, and, of course, the First Minister dealt with that very thoroughly yesterday. In terms of those who are entitled to attend picket lines, well, I was very pleased to join the Member not so long ago, at Cardiff station, supporting those people in the railway network who were taking industrial action against Network Rail, the rail companies, and, effectively, against the UK Government, but not against the Welsh Government.
Welsh: Wel, diolch ichi am y cwestiwn difrïol iawn hwnnw, a rhoddaf ateb sydd efallai'n llai difrïol iddo. Y pwyntiau a wnewch am Brexit, nid wyf yn credu bod unrhyw anghydweld gwirioneddol ymhlith pobl resymol a diduedd nad yw Brexit wedi bod yn dda i Gymru, nad yw wedi bod yn dda i'r Deyrnas Unedig, ac nad yw wedi bod yn dda i Ewrop. Y cwestiwn cyfansoddiadol yw sut yr awn ati i ddatblygu masnach heb wrthdaro gydag Ewrop, sy'n rhywbeth yr ydym i gyd am ei weld, ac wrth gwrs, ymdriniodd y Prif Weinidog â hynny'n drwyadl iawn ddoe. O ran y rheini sydd â hawl i fynychu llinellau piced, wel, roeddwn yn falch iawn o ymuno â'r Aelod ychydig yn ôl, yng ngorsaf Caerdydd, i gefnogi'r bobl yn y rhwydwaith rheilffyrdd a oedd yn gweithredu'n ddiwydiannol yn erbyn Network Rail, y cwmnïau rheilffyrdd, ac i bob pwrpas, yn erbyn Llywodraeth y DU, ond nid yn erbyn Llywodraeth Cymru.
English: Thank you for the question. The UK Government's announcement of its intention to repeal the Trade Union (Wales) Act 2017 is yet another example of its contempt for the devolution settlement, its disrespect for this democratically elected Senedd, and its flagrant disregard for the rights of workers in Wales.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Mae cyhoeddiad Llywodraeth y DU am ei bwriad i ddiddymu Deddf yr Undebau Llafur (Cymru) 2017 yn enghraifft arall eto o'i dirmyg tuag at y setliad datganoli, ei amarch tuag at y Senedd hon a etholwyd yn ddemocrataidd, a'i diystyrwch amlwg o hawliau gweithwyr yng Nghymru.
English: I thank the Counsel General for that response. This legislature is supposed to be sovereign in specific areas. Rightly or wrongly, it should be our choice in our national Senedd to legislate and to make some rules and regulations. I'm pleased that our Senedd did pass legislation to protect our trade union members, but of course, like with any other Welsh legislation, the continuation of this legislation is reliant on the goodwill of Westminster, and, as we've seen, there isn't much goodwill to be seen there. Whilst I don't doubt the sincerity of your First Minister and party in bringing forward the legislation, don't you think that it's unsustainable to say that the only way of ensuring the continuation of this Act, and others, is to wait until Labour are in power once again in Westminster? The Conservatives have been in power in Westminster for 70 years out of the last 100, and so, statistically, there isn't much assurance there. Wouldn't it be better to push for independence for Wales, in order to guarantee these rights and to secure further rights for the workforce of Wales?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i'r Cwnsler Cyffredinol am yr ateb. Mae'r ddeddfwrfa hon i fod yn sofran mewn meysydd penodol. Hynny ydy, boed yn gywir neu'n anghywir, ein dewis ni yn ein Senedd genedlaethol ni ydy i ddeddfu a gosod rhai rheolau. Dwi'n falch bod ein Senedd wedi penderfynu pasio Deddf i amddiffyn ein hundebwyr llafur, ond wrth gwrs, fel efo unrhyw ddeddfwriaeth Gymreig arall, mae parhad y Ddeddf hon yn ddibynnol ar ewyllys da San Steffan. Ac fel rydyn ni wedi ei weld, does yna ddim llawer o ewyllys da yn bodoli yno. Tra nad ydw i'n amau diffuantrwydd eich Prif Weinidog a'ch plaid wrth gyflwyno'r Ddeddf, ydych chi ddim yn meddwl ei fod yn safbwynt anghynaliadwy i ddweud mai'r unig ffordd o sicrhau parhad y Ddeddf hon, ac eraill, ydy i aros tan bod Llafur mewn grym unwaith eto yn San Steffan? Mae'r Ceidwadwyr wedi bod mewn grym yn San Steffan ers 70 mlynedd allan o 100 o flynyddoedd, ac felly, yn ystadegol o leiaf, does yna ddim llawer o sicrwydd yno. Oni fyddai hi'n well gwthio am annibyniaeth i Gymru er mwyn gwarantu'r hawliau yma a sicrhau rhagor o hawliau i weithlu Cymru?
English: As you said, it's a choice, isn't it? It's a choice of the Tory Government, which is now in disarray - it can't even agree with itself - to disallow those things within the Wales TUC Act that we currently allow. And one of those things, of course, that is permitted, is the paid-for facility time, which is advantageous to both those people being represented and those companies who employ people. It very often results in very early resolutions rather than escalation of issues that people feel that they need representation on. And, very often, very simple things that can be resolved at an early stage - things like health and safety, pay negotiations. In other words, talking to each other and representing both sides. We've seen, by what the UK Government haven't done with regards the latest round of industrial action that has happened with train drivers, they've actually driven it the other way. Now, we don't want to see that sort of outcome here in Wales, which is why we've put it -
Welsh: Fel y dywedoch chi, mae'n ddewis, onid yw? Mae'n ddewis gan y Llywodraeth Dorïaidd, sydd bellach mewn anhrefn - ni all gytuno â hi ei hun hyd yn oed - i wrthod y pethau hynny yn Neddf undebau llafur Cymru yr ydym yn eu caniatáu ar hyn o bryd. Ac un o'r pethau hynny a ganiateir, wrth gwrs, yw'r amser cyfleuster y telir amdano, sy'n fanteisiol i'r bobl sy'n cael eu cynrychioli ac i'r cwmnïau sy'n cyflogi pobl. Mae'n aml iawn yn arwain at benderfyniadau cynnar iawn yn hytrach na dwysáu materion y mae pobl yn teimlo'u bod angen cynrychiolaeth yn eu cylch. Ac yn aml iawn, gellir datrys pethau syml iawn yn gynnar - pethau fel iechyd a diogelwch, trafodaethau cyflog. Mewn geiriau eraill, drwy siarad â'i gilydd a chynrychioli'r ddwy ochr. Rydym wedi gweld, yn ôl yr hyn nad yw Llywodraeth y DU wedi'i wneud yn ystod y cylch diweddaraf o weithredu diwydiannol sydd wedi digwydd gyda gyrwyr trenau, eu bod wedi'i yrru i'r cyfeiriad arall. Nawr, nid ydym am weld y math hwnnw o ganlyniad yma yng Nghymru, a dyna pam ein bod wedi'i roi -
English: Joyce, can you ask your question, please?
Welsh: Joyce, a wnewch chi ofyn eich cwestiwn, os gwelwch yn dda?
English: My question is, to you, Counsel General: therefore, do you think that it would be unwise for the UK Government to try and take that action here in Wales and cause all that mayhem?
Welsh: Fy nghwestiwn i chi, Gwnsler Cyffredinol, yw hwn: a ydych yn credu felly y byddai'n annoeth i Lywodraeth y DU geisio cymryd y camau hynny yma yng Nghymru ac achosi'r holl anrhefn hwnnw?
English: Well, listen, I agree with all the points that you've made. And I'd make this point as well: much of the legislation that has come into place, which is to do with facility time, is legislation that is agreed to be sound and purposeful across political parties. There have been many Conservative spokespersons who've recongised the importance of that. And if you think about it with an employer, in terms of when you have a large number of employees that you have to engage with, having representatives who can speak on behalf of the workforce, who can deal with the issues, the disciplinary issues and so on, who can deal with all the complexities of health and safety, and who can deal with all the various negotiations that take place, if you don't have that, you actually have quite a dysfunctional company. My concern is that the move to the legislation would not only undermine social partnership, but would actually contribute to that dysfunction within workplaces. It is not a good thing for employers. This is not just about things that are good for trade unions, and so on; this is actually good for industrial, modern, twenty-first century practice.
Welsh: Wel, gwrandewch, rwy'n cytuno â'r holl bwyntiau a wnaethoch. Ac rwyf am wneud y pwynt hwn hefyd: mae llawer o'r ddeddfwriaeth sydd wedi dod i rym, sy'n ymwneud ag amser cyfleuster, yn ddeddfwriaeth y cytunir ar draws y pleidiau gwleidyddol ei bod yn gadarn ac yn bwrpasol. Mae llawer o lefarwyr Ceidwadol wedi dweud eu bod wedi cydnabod pwysigrwydd hynny. Ac os meddyliwch am hynny gyda chyflogwr, pan fo gennych nifer fawr o weithwyr y mae'n rhaid ichi ymgysylltu â hwy, mae cael cynrychiolwyr sy'n gallu siarad ar ran y gweithlu, sy'n gallu ymdrin â'r materion, y materion disgyblu ac yn y blaen, sy'n gallu ymdrin â holl gymhlethdodau iechyd a diogelwch, ac sy'n gallu ymdrin â'r holl drafodaethau amrywiol sy'n digwydd, os nad oes gennych hynny, mae gennych gwmni sy'n eithaf camweithredol mewn gwirionedd. Fy mhryder i yw y byddai symud i'r ddeddfwriaeth nid yn unig yn tanseilio partneriaeth gymdeithasol, ond y byddai'n cyfrannu at y camweithredu hwnnw mewn gweithleoedd. Nid yw'n beth da i gyflogwyr. Nid yw hyn yn ymwneud yn unig â phethau sy'n dda i undebau llafur, ac yn y blaen; mae hyn yn dda ar gyfer arferion diwydiannol, modern, yn yr unfed ganrif ar hugain.
English: Thank you for your question. Decisions on the constitutional future of Wales are a matter for the people of Wales to determine through this democratically elected Senedd. We established the Independent Commission on the Constitutional Future of Wales to engage with the Welsh public and consider options for future Wales governance.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Mae penderfyniadau ar ddyfodol cyfansoddiadol Cymru yn fater i bobl Cymru benderfynu arnynt drwy'r Senedd hon a etholwyd yn ddemocrataidd. Sefydlwyd y Comisiwn Annibynnol ar Ddyfodol Cyfansoddiadol Cymru i ymgysylltu â'r cyhoedd yng Nghymru ac i ystyried opsiynau ar gyfer llywodraethu Cymru yn y dyfodol.
English: Thank you very much, Counsel General, for that response. There is no doubt that there is an increase in the numbers supporting independence for Wales, and the current mess in Westminster highlights on a daily basis why we can't continue to be part of this corrupt union that shows so much contempt towards our people. If you'd been in Wrexham on Saturday, you would have experienced the incredible feeling that there is a huge growth in demand for independence for Wales. What was striking about the march in Wrexham was the number of young people who were there and the large numbers who came from the border area and were calling for independence, not because of narrow and introspective nationalism, but because they want to extend Wales's horizons and believe that we can build a fairer Wales in having the powers to do so. Don't you fear that you're busily putting yourself on the wrong side of history, and that we should prepare for an independence referendum here in Wales, as there will be in Scotland?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i'r Cwnsler Cyffredinol am yr ymateb. Does yna ddim amheuaeth fod yna gynnydd yn y niferoedd sydd yn cefnogi annibyniaeth i Gymru, ac mae llanast San Steffan yn amlygu'n ddyddiol pam na allwn ni barhau i fod yn yr undeb llwgr yma sy'n dangos cymaint o ddirmyg tuag at ein pobl. Pe byddech chi wedi bod yn Wrecsam ar ddydd Sadwrn, yna mi fyddech chi wedi teimlo gwefr ryfeddol efo'r ymdeimlad clir fod yna dwf amlwg yn y galw am annibyniaeth i Gymru. Yr hyn oedd yn drawiadol am orymdaith Wrecsam oedd nifer y bobl ifanc oedd yno a'r nifer fawr oedd yn dod o ardal y ffin yn galw am annibyniaeth, nid oherwydd cenedlaetholdeb gul a mewnblyg, ond oherwydd eu bod nhw am ymestyn gorwelion Cymru ac yn credu y gallwn ni adeiladu Cymru decach o gael y pwerau i wneud hynny. Ydych chi ddim yn ofni eich bod chi'n prysur osod eich hun ar yr ochr anghywir i hanes, ac y dylid paratoi am refferendwm ar annibyniaeth yma yng Nghymru, fel fydd yn yr Alban?
English: Thank you, again, very much for that question. The Welsh Government did not see the Bill before it was introduced. It requires, and is now receiving, careful consideration. We certainly continue to hold fundamental concerns about its potential regressive impact on human rights in the UK and on our positive agenda in Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, unwaith eto, am y cwestiwn hwnnw. Ni welodd Llywodraeth Cymru y Bil cyn iddo gael ei gyflwyno. Mae'n galw am, ac mae bellach yn cael ystyriaeth ofalus. Yn sicr, rydym yn parhau i fod â phryderon sylfaenol am ei effaith anflaengar bosibl ar hawliau dynol yn y DU ac ar ein hagenda gadarnhaol yng Nghymru.