techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yes, because - . Well, let me see if I can explain it. Wood comes from trees, and trees grow. [ Laughter.] And trees - . You can plant trees, they will grow, and they are replaceable in the way that coal, for example, as a fossil fuel, isn't. And I come back to the point I made earlier on - well, a few weeks ago in this Chamber: it's because of the EU that the UK cleaned up its act. The UK was one of the worst polluters in Europe. There was a river - I believe it was the River Irwell in Salford - that would catch alight if a lit match was thrown into it. Air quality was bad. We contributed hugely to acid rain. Our beaches were filthy. All those things have changed because European regulations have cleaned up Britain, and the last thing I'd want to see is us going back to those dark days in the 1980s where, for example, the River Ogmore in Bridgend used to run different colours according to what had been put into it upriver. I saw it run green, red, black - take your pick, really. The level of pollution was horrendous. Those days can never return.
Welsh: Ydym, oherwydd - . Wel, gadewch i mi weld os gallaf ei esbonio. Mae pren yn dod o goed, ac mae coed yn tyfu. [ Chwerthin.] Ac mae coed - . Gallwch blannu coed, byddan nhw'n tyfu, a gellir eu hadnewyddu mewn ffordd na ellir adnewyddu glo, er enghraifft, fel tanwydd ffosil. A dychwelaf at y pwynt a wneuthum yn gynharach - wel, ychydig wythnosau yn ôl yn y Siambr hon: oherwydd yr UE y gwnaeth y DU lanhau ei hamgylchedd. Roedd y DU yn un o'r llygrwyr gwaethaf yn Ewrop. Roedd afon - Afon Irwell yn Salford oedd hi, rwy'n credu - a fyddai'n cynnau pe byddai matsien wedi'i goleuo yn cael ei thaflu iddi. Roedd ansawdd yr aer yn wael. Roeddem ni'n cyfrannu'n sylweddol at law asid. Roedd ein traethau yn fochaidd. Mae'r holl bethau hynny wedi newid gan fod rheoliadau Ewropeaidd wedi glanhau Prydain, a'r peth olaf y byddwn i eisiau ei weld yw i ni ddychwelyd i'r dyddiau tywyll hynny yn y 1980au pan, er enghraifft, roedd Afon Ogwr ym Mhen-y-bont ar Ogwr yn llifo mewn gwahanol liwiau yn dibynnu ar yr hyn a roddwyd ynddi i fyny'r afon. Fe'i gwelais yn llifo'n wyrdd, yn goch, yn ddu - dewiswch chi, mewn gwirionedd. Roedd lefel y llygredd yn erchyll. Ni all y dyddiau hynny fyth ddychwelyd.
English: You do need to get to a question.
Welsh: Mae angen i chi ddod i gwestiwn.
English: I will. You seem to have a blind faith in EU directives and regulations, and yet - [ Interruption.]
Welsh: Mi wnaf. Mae'n ymddangos bod gennych chi ffydd ddall yng nghyfarwyddebau a rheoliadau'r UE, ac eto - [ Torri ar draws.]
English: And now I can't hear whether he is getting to a question.
Welsh: A nawr ni allaf glywed pa un a yw'n dod i gwestiwn.
English: Yes. Thank you, Gareth.
Welsh: Iawn. Diolch, Gareth.
English: And yet the EU supports wood burning, and we have people in Wales facing potential health risks as a result of that wood burning. There were at least three fires in south Wales at a wood recycling plant last year alone. Natural Resources Wales, which you oversee, gave a licence to a biomass incinerator neighbouring residential properties near Barry Dock. There's black, acrid smoke - [ Interruption.]
Welsh: Ac eto mae'r UE yn cefnogi llosgi coed, ac mae gennym ni bobl yng Nghymru sy'n wynebu peryglon posibl i iechyd o ganlyniad i'r llosgi coed hwnnw. Roedd o leiaf tri thân yn y de mewn gwaith ailgylchu pren y llynedd yn unig. Rhoddodd Cyfoeth Naturiol Cymru, yr ydych chi'n ei oruchwylio, drwydded i losgydd biomas drws nesaf i eiddo preswyl ger Doc y Barri. Ceir mwg du, llosgol - [ Torri ar draws.]
English: Okay. I do need a question now.
Welsh: Iawn. Mae angen cwestiwn arnaf i nawr.
English: How do you respond to the acrid, black smoke being suffered by residents near that wood-burning incinerator?
Welsh: Sut ydych chi'n ymateb i'r mwg du, llosgol a ddioddefir gan drigolion ger y cyfleuster llosgi pren hwnnw?
English: Well, his party, as far as I'm aware, is in favour of more coal, which means more opencast, actually, because that's the only way to really get at coal in Wales now. It would be very difficult to sink any deep mines, even if we wanted to, to access that coal, and hugely expensive because of the geological faults, particularly in south Wales. I'm not sure whether he's saying that somehow the EU is polluting Britain with biomass. And he cites the River Irwell - there's work to be done there, clearly, with plastic. But the point is this: I don't make the point that somehow all environmental regulations will fall away as soon as we leave the EU; I make the point that it was the EU that forced Britain to clean up its act. The UK had an awful record when it came to pollution. It was forced to clean up beaches, clean up rivers, clean up the sea, because of European regulation. I would not want to see a situation in the future where we went backwards because of some crazed free-market ideology that said that environmental regulation is something that should be light touch. Absolutely not; we pride ourselves on our environment in Wales, we pride ourselves on the fact that it's been cleaned up so much over the past 30 years, and it will not go backwards.
Welsh: Wel, mae ei blaid ef, cyn belled ag yr wyf i'n ymwybodol, o blaid mwy o lo, sy'n golygu mwy o gloddio brig, a dweud y gwir, oherwydd dyna'r unig ffordd o gael gafael ar lo yng Nghymru erbyn hyn. Byddai'n anodd iawn suddo unrhyw byllau glo dwfn, hyd yn oed pe byddem ni eisiau, i gael gafael ar y glo hwnnw, ac yn ddrud iawn oherwydd y ffawtiau daearegol, yn enwedig yn y de. Nid wyf i'n siŵr a yw'n dweud rywsut bod yr UE yn llygru Prydain gyda biomas. Ac mae'n cyfeirio at Afon Irwell - mae gwaith i'w wneud yn y fan honno, yn amlwg, gyda phlastig. Ond y pwynt yw hwn: nid wyf i'n gwneud y pwynt y bydd yr holl reoliadau amgylcheddol yn diflannu rywsut cyn gynted ag y byddwn ni'n gadael yr UE; rwy'n gwneud y pwynt mai'r UE wnaeth orfodi Prydain i lanhau ei hamgylchedd. Roedd gan y DU hanes gwael iawn o ran llygredd. Fe'i gorfodwyd i lanhau traethau, i lanhau afonydd, i lanhau'r môr, oherwydd rheoliadau Ewropeaidd. Ni fyddwn eisiau gweld sefyllfa yn y dyfodol lle byddem yn symud tuag at yn ôl oherwydd rhyw fath o ideoleg marchnad rydd wallgof sy'n dweud bod rheoleiddio amgylcheddol yn rhywbeth a ddylai fod yn ysgafn. Dim o gwbl; rydym ni'n ymfalchïo yn ein hamgylchedd yng Nghymru, rydym ni'n ymfalchïo yn y ffaith ei fod wedi cael ei lanhau gymaint dros y 30 mlynedd diwethaf, ac ni fydd yn symud tuag at yn ôl.
English: The effectiveness of its spending is, in the first instance, a matter for each authority and its elected members, including through scrutiny.
Welsh: Mater i bob awdurdod lleol a'i aelodau etholedig yw effeithiolrwydd ei wario, yn y lle cyntaf, gan gynnwys drwy waith craffu.
English: 'An easy and lazy option when it comes to local government is to blame austerity and the Tories.' Gosh, First Minister, it sounds a bit like you and your Government. Let me read it again: 'an easy and lazy option when it comes to local government is to blame austerity and the Tories. It too often ignores other factors, such as poor decision making, when it comes to both budgets and service delivery.' First Minister, these are the words of the former Labour leader of your local council, Jeff Jones. [ Interruption.] The latest figures available for useable reserves over the last financial year show that four Welsh councils hold over £100 million each in reserves, and three of these are Labour-led. First Minister, is it poor decision making to cut so many services when sitting on millions and millions of pounds?
Welsh: Dewis hawdd a diog pan ddaw i lywodraeth leol yw rhoi'r bai ar gyni cyllidol a'r Torïaid. Jiw, Prif Weinidog, mae'n swnio braidd fel chi a'ch Llywodraeth. Gadewch i mi ei ddarllen eto: dewis hawdd a diog pan ddaw i lywodraeth leol yw rhoi'r bai ar gyni cyllidol a'r Torïaid. Yn rhy aml mae'n anwybyddu ffactorau eraill, fel gwneud penderfyniadau gwael, pan ddaw i gyllidebau a darparu gwasanaethau. Prif Weinidog, dyma eiriau cyn-arweinydd Llafur eich cyngor lleol, Jeff Jones. [ Torri ar draws.] Mae'r ffigurau diweddaraf sydd ar gael ar gyfer cronfeydd wrth gefn defnyddiadwy dros y flwyddyn ariannol ddiwethaf yn dangos bod gan bedwar o gynghorau yng Nghymru dros £100 miliwn yr un mewn cronfeydd wrth gefn, ac arweinir tri o'r rhain gan y blaid Lafur. Prif Weinidog, a yw'n achos o benderfyniad gwael torri cynifer o wasanaethau tra eu bod yn eistedd ar filiynau a miliynau o bunnoedd?
English: Well, there's very little upon which I'd agree with Jeff Jones, and that has not changed. The point is this: is she saying that all local authorities, regardless of which party runs them, are in some way operating badly? Because that's what she's suggesting, that somehow it's all poor decision making in all parts of Wales and that local government, in effect, is crying wolf, that, somehow, local government has lots of money and, if only for the fact that they delivered services in a different way, they would be able to access far more money. Well, no. We know how difficult it is on local authorities. We know that it is tight. We look forward to the ending of austerity and look forward to the Chancellor providing us with more resources before Christmas, which we can then help local government with. I just don't accept that the problem in local government in Wales is the fact that every local council is taking bad decisions. That clearly can't be right and we want to make sure that, if the Prime Minister is true to her word and the brakes are coming off austerity, we see further resources coming to Wales and further resources that we can then provide for our local authorities.
Welsh: Wel, prin iawn yw'r hyn y byddwn i'n cytuno â Jeff Jones yn ei gylch, ac nid yw hynny wedi newid. Y pwynt yw hwn: a yw hi'n dweud bod pob awdurdod lleol, ni waeth pa blaid sy'n ei redeg, yn gweithredu'n wael mewn rhyw ffordd? Oherwydd dyna'r hyn y mae'n ei awgrymu, ei fod rywsut yn achos o wneud penderfyniadau gwael ym mhob rhan o Gymru a bod llywodraeth leol, i bob pwrpas, yn gweiddi blaidd, bod gan lywodraeth leol lawer o arian, rywsut a, phe bydden nhw ond yn gallu darparu gwasanaethau mewn ffordd wahanol, y bydden nhw'n gallu cael gafael ar lawer mwy o arian. Wel, na. Rydym ni'n gwybod pa mor anodd yw hi ar awdurdodau lleol. Rydym ni'n gwybod ei bod hi'n dynn. Edrychwn ymlaen at ddiwedd cyni cyllidol ac edrychwn ymlaen at y Canghellor yn rhoi mwy o adnoddau i ni cyn y Nadolig, y gallwn eu defnyddio wedyn i helpu llywodraeth leol. Nid wyf i'n derbyn mai'r broblem mewn llywodraeth leol yw'r ffaith bod pob cyngor lleol yn gwneud penderfyniadau gwael. Mae'n amlwg na all hynny fod yn iawn, ac rydym ni eisiau gwneud yn siŵr, os yw Prif Weinidog y DU yn cadw at ei gair, ac yn rhoi terfyn ar gyni cyllidol, ein bod ni'n gweld mwy o adnoddau yn dod i Gymru a mwy o adnoddau y gallwn ni eu darparu wedyn i'n hawdurdodau lleol.
English: Gwynedd Council is among the councils that will suffer most as a result of cuts following the local government settlement: a cut of up to £11 million, and that's on top of years of dreadful cuts. On the other hand, the north Wales health board is operating on an annual financial deficit of around £26 million last year, despite the fact that the health board is in special measures and under your direct management as a Government. Is it fair to punish Gwynedd Council, an authority that has been praised for being robust in its financial arrangements, while rewarding a health board that is performing consistently poorly and is clearly failing at financial planning and to operate effectively for the benefit of the people of north Wales?
Welsh: Mae Cyngor Gwynedd ymhlith y cynghorau sydd yn mynd i ddioddef waethaf yn sgil toriadau yn dilyn y setliad llywodraeth leol: toriad o hyd at £11 miliwn, a hynny ar ben blynyddoedd o doriadau enbyd. Ar y llaw arall, mae bwrdd iechyd y gogledd yn gweithredu ar ddiffyg ariannol blynyddol oddeutu £26 miliwn y llynedd, er gwaethaf y ffaith bod y bwrdd iechyd mewn mesurau arbennig ac o dan eich rheolaeth uniongyrchol chi fel Llywodraeth. A ydy hi'n deg cosbi Cyngor Gwynedd, awdurdod sydd wedi'i ganmol am fod yn gadarn ei drefniadau ariannol, ond gwobrwyo bwrdd iechyd sydd yn perfformio yn gyson wael ac yn methu'n glir â chynllunio'n ariannol a gweithredu'n effeithiol er budd trigolion y gogledd?
English: Well, one of the arguments that some councils put forward is that money should be transferred from health to local government because of the fact that they say more and more money is going into health. The balance is very difficult, because health does attract more and more of a demand each year. But, as I said earlier, we wish to see the Chancellor giving Wales more resources and, by doing that, we hope that there'll be more funding available for local government, because I know that they're under pressure, and I'm not saying anything different, but, of course, the root of this lies in the fact that the money that we get from London has been squeezed. And so we could help local authorities in the same way as we did last year.
Welsh: Wel, un o'r dadleuon y mae rhai cynghorau wedi'i ddweud wrthyf i yw y dylai arian gael ei drosglwyddo o iechyd i lywodraeth leol achos y ffaith eu bod nhw'n dweud bod mwy a mwy o arian yn mynd mewn i iechyd. Mae'n gydbwysedd anodd - gallaf i ddweud hynny nawr - achos mae iechyd yn rhywbeth sy'n denu mwy a mwy o alw bob blwyddyn. Ond, fel y dywedais i yn gynharach, rŷm ni eisiau gweld y Canghellor yn creu mwy o adnoddau i Gymru, ac wrth wneud hynny, wrth gwrs, rydym ni'n gobeithio bydd yna fwy o arian ar gael i lywodraeth leol, achos rwy'n gwybod bod yna wasg arnyn nhw, ac nid wyf i'n mynd i ddweud unrhyw beth gwahanol, ond mae hwn, wrth gwrs, â'i wreiddiau yn y ffaith bod yr arian wedi cael ei wasgu o Lundain. So, felly, os bydd yr arian yna, byddwn ni'n gallu helpu awdurdodau lleol yn yr un ffordd ag y gwnaethom ni llynedd.
English: First Minister, as a result of this year's local government settlement, local authorities across my region are warning that cuts to essential services are inevitable. Bridgend County Borough Council are proposing to close public toilets in Porthcawl, Swansea are closing care homes, and Neath Port Talbot are at breaking point because of the cuts. First Minister, how is your Government ensuring that local authorities eliminate wasteful spending before cutting essential services?
Welsh: Prif Weinidog, o ganlyniad i setliad llywodraeth leol eleni, mae awdurdodau lleol ar draws fy rhanbarth i yn rhybuddio bod toriadau i wasanaethau hanfodol yn anochel. Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn cynnig cau toiledau cyhoeddus ym Mhorthcawl, mae Abertawe yn cau cartrefi gofal, ac mae Castell-nedd Port Talbot ar ben eu tennyn oherwydd y toriadau. Prif Weinidog, sut mae eich Llywodraeth yn sicrhau bod awdurdodau lleol yn dileu gwariant gwastraffus cyn torri gwasanaethau hanfodol?
English: Well, I think local authorities take very seriously their obligations, and I know that, through contact with my own local authority, there are some very, very painful decisions that they're having to consider at the moment, which is not what people go into politics for, I understand that, which is why I have said to them and to others that any extra resources that come from the Chancellor as a result of the autumn statement - that local government will be first in the queue, given, of course, the pressures that we know will be placed on local government both this year and in the future.
Welsh: Wel, rwy'n credu bod awdurdodau lleol yn cymryd eu rhwymedigaethau o ddifrif, a gwn, trwy gyswllt â'm awdurdod lleol fy hun, bod rhai penderfyniadau poenus dros ben y maen nhw'n gorfod eu hystyried ar hyn o bryd, ac nid dyna pam mae pobl yn mynd i fyd gwleidyddiaeth, rwy'n deall hynny, a dyna pam yr wyf i wedi dweud wrthyn nhw ac wrth eraill y bydd unrhyw adnoddau ychwanegol sy'n dod oddi wrth y Canghellor o ganlyniad i ddatganiad yr hydref - y bydd llywodraeth leol ar flaen y ciw, o gofio, wrth gwrs, y pwysau yr ydym ni'n gwybod fydd yn cael ei roi ar lywodraeth leol eleni ac yn y dyfodol.
English: Well, delivering our ambitious vision for public transport is at an exciting stage, as we proceed to reshape rail services via the new Wales and borders franchise, the south Wales metro, of course, the north Wales metro as well, and our plans for active travel, local bus services and investments in the strategic road network.
Welsh: Wel, mae'r gwaith o wireddu ein gweledigaeth uchelgeisiol ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus ar gam cyffrous, wrth i ni fwrw ymlaen i ail-lunio gwasanaethau rheilffyrdd trwy fasnachfraint newydd Cymru a'r gororau, metro de Cymru, wrth gwrs, metro gogledd Cymru hefyd, ac yn ein cynlluniau ar gyfer teithio llesol, gwasanaethau bws lleol a buddsoddiadau yn y rhwydwaith ffyrdd strategol.
English: I thank the First Minister for that response. Yesterday, it was reported that the number of local bus journeys made in Britain had reached a 12-year low, and during the same period Wales bus passenger journeys have dropped by 5 million a year. The bus is such a hugely important form of transport for so many people, so what more can the Welsh Government do to encourage people to take the bus and improve the environment and improve things generally?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ymateb yna. Ddoe, adroddwyd bod nifer y teithiau bws lleol a wneir ym Mhrydain wedi cyrraedd eu hisaf mewn 12 mlynedd, ac mae siwrneiau teithwyr bws yng Nghymru wedi gostwng gan 5 miliwn y flwyddyn yn ystod yr un cyfnod. Mae'r bws yn fodd trafnidiaeth mor aruthrol o bwysig i gymaint o bobl, felly beth arall all Llywodraeth Cymru ei wneud i annog pobl i fynd ar y bws a gwella'r amgylchedd a gwella pethau yn gyffredinol?
English: Well, I believe this will take legislation, because we know - and many of us will have had constituents come to us complaining about a bus service being cut, but of course there's nothing we can do about it because it's a privately run service, it's not subsidised, there is no leverage. So, in the next few years, the Government will be looking at introducing legislation to ensure greater consistency of supply in services, to ensure we don't see a situation where services suddenly stop because an operator has gone bankrupt or decided not to run the service any more. And I think creating that certainty for passengers will create better numbers for the buses, because people won't be thinking, 'Well, I might take the bus, but will it turn up? Will the service still be there next year?' It's absolutely crucial, because in most parts of Wales we have what's, in effect, a private monopoly. There is no real competition along most routes. This is not what bus privatisation, even if you agreed with it in the 1980s, was meant to do, so we must now look at a new model that looks upon bus services as just that, services rather than something delivered entirely through competition that doesn't really exist.
Welsh: Wel, rwy'n credu y bydd angen deddfwriaeth ar gyfer hyn, oherwydd rydym ni'n gwybod - a bydd llawer ohonom ni wedi cael etholwyr yn dod atom ni yn cwyno am wasanaeth bws yn cael ei dorri, ond wrth gwrs nid oes dim y gallwn ni ei wneud am y peth gan ei fod yn wasanaeth sy'n cael ei redeg yn breifat, nid yw'n cael cymhorthdal, nid oes unrhyw ddylanwad. Felly, yn yr ychydig flynyddoedd nesaf, bydd y Llywodraeth yn ceisio cyflwyno deddfwriaeth i sicrhau gwell cysondeb o ran cyflenwad gwasanaethau, i sicrhau nad ydym ni'n gweld sefyllfa lle mae gwasanaethau yn dod i ben yn sydyn oherwydd bod gweithredwr wedi mynd yn fethdalwr neu wedi penderfynu peidio â rhedeg y gwasanaeth mwyach. Ac rwy'n credu y bydd creu'r sicrwydd hwnnw i deithwyr yn arwain at niferoedd gwell ar gyfer y bysiau, oherwydd ni fydd pobl yn meddwl, 'Wel, efallai yr af i ar y bws, ond a fydd e'n dod? A fydd y gwasanaeth yn dal i fod yno y flwyddyn nesaf?' Mae'n gwbl hanfodol, oherwydd yn y rhan fwyaf o rannau o Gymru mae gennym ni'r hyn sydd, i bob pwrpas, yn fonopoli preifat. Nid oes unrhyw gystadleuaeth gwirioneddol ar hyd y rhan fwyaf o lwybrau. Nid dyma yr oedd preifateiddio bysiau, hyd yn oed os oeddech chi'n cytuno ag ef yn y 1980au, i fod i'w wneud, felly mae'n rhaid i ni ystyried model newydd nawr sy'n edrych ar wasanaethau bysiau fel yn union hynny, gwasanaethau yn hytrach na rhywbeth a ddarperir yn gyfan gwbl trwy gystadleuaeth nad yw'n bodoli mewn gwirionedd.
English: First Minister, I'd like to focus on disabled access to public transport, and specifically the ongoing lack of access at Abergavenny station. You mentioned the rail network and the importance of that and the new franchise. We didn't get very far under the old Arriva south Wales border franchise in dealing with problems of the lack of disabled access, much to the frustration of local people in my constituency, including prominent disabled access campaigner Dan Biddle. I wonder if you can give us an assurance that, under the new Transport for Wales structure and under the new franchise, as we move forward, the necessary improvements will now be made so that rail passengers across Wales will be able to benefit from unfettered access, whether or not they're able-bodied or disabled.
Welsh: Prif Weinidog, hoffwn ganolbwyntio ar fynediad i bobl anabl at drafnidiaeth gyhoeddus, ac yn benodol y diffyg mynediad parhaus yng ngorsaf y Fenni. Soniasoch am y rhwydwaith rheilffyrdd a phwysigrwydd hwnnw a'r fasnachfraint newydd. Nid aethom ni ymhell iawn o dan hen fasnachfraint de Cymru a'r gororau Arriva o ran ymdrin â phroblemau diffyg mynediad i bobl anabl, er mawr rwystredigaeth i bobl leol yn fy etholaeth i, gan gynnwys yr ymgyrchydd blaenllaw dros fynediad i bobl anabl, Dan Biddle. Tybed a allwch chi roi sicrwydd i ni, o dan strwythur newydd Trafnidiaeth Cymru ac o dan y fasnachfraint newydd, wrth i ni symud ymlaen, y bydd y gwelliannau angenrheidiol yn cael eu gwneud nawr fel y bydd teithwyr ar y rheilffyrdd ledled Cymru yn gallu elwa ar fynediad dilyffethair, pa un a ydyn nhw yn abl neu'n anabl.
English: Yes, £15 million has been allocated for that purpose. Abergavenny station is one of the stations that will be upgraded to ensure - well, 'upgraded' is the wrong word, really. It will ensure that what should be normal, i.e. disabled access, will be there. There are other stations as well. I was at Cathays station yesterday. It's not possible for people to cross to the other side of the tracks in Cathays - there's a bridge, but there's no other way of doing it; that will need to be resolved as well. But I can assure him that Abergavenny, as an important station, will see that work done.
Welsh: Gallaf, dyrannwyd £15 miliwn at y diben hwnnw. Mae gorsaf y Fenni yn un o'r gorsafoedd a fydd yn cael ei huwchraddio i sicrhau - wel, nid 'uwchraddio' yw'r gair cywir, mewn gwirionedd. Bydd yn sicrhau bod yr hyn a ddylai fod yn arferol, h.y. mynediad i bobl anabl, yno. Ceir gorsafoedd eraill hefyd. Roeddwn i yng ngorsaf Cathays ddoe. Nid yw'n bosibl i bobl groesi i ochr arall y cledrau yn Cathays - mae pont, ond nid oes unrhyw ffordd arall o wneud hynny; bydd angen datrys hynny hefyd. Ond gallaf ei sicrhau y bydd y gwaith hwnnw yn cael ei wneud yn y Fenni, sydd yn orsaf bwysig.