English: Diolch, Lywydd. The last few years have been very difficult for working families. Many have struggled to make ends meet and manage the consequences of the austerity imposed by the UK Government. One of the concerns working parents have raised with us time and time again is the cost of childcare and the impact that has on them, their finances and their quality of life. Since early summer, we've been talking to parents. In September, I launched our Talk Childcare campaign, and we've received feedback from over 1,500 parents so far. We've also held focus groups, and this engagement will continue through to the spring. From the engagement to date, it's clear that parents want childcare: to be less of a strain on family income, so they can make their budgets work; available at times and in places that make it easier for them to work; and more accessible, closer to home and work, with support for their children's needs. This Government is committed to supporting working families across Wales, and, as a direct response to the issues and concerns families have raised with us, we will provide 30 hours of free early education and childcare to the working parents of three and four-year-olds across Wales for 48 weeks per year - the most generous childcare offer for working parents anywhere in the UK. This will reduce the strain on family income and help ensure childcare is not a barrier to parents getting a job or continuing to work. I want to provide Assembly Members today with further details of our plan for delivering the new childcare offer. Our new childcare offer will include our successful foundation phase provision during term times, with supporting childcare. During the weeks of the year when the foundation phase is not provided, qualifying children will receive 30 hours of childcare, supporting working families with the costs of holiday care. Helping parents meet the cost of childcare is only part of the picture. We also need to address availability and accessibility, and in particular look at the support needed to help children with additional learning needs take up their entitlement under this offer. We will work with childcare providers to ensure as much flexibility as possible in delivering this offer. To ensure this is possible, we are looking at the capacity of the sector and how it's going to deliver this. We know that there are parts of Wales where there is already a shortage of childcare, and we'll work with the sector to help it grow and to thrive. I've recently commissioned research in partnership with the Cabinet Secretary for infrastructure and economy, looking in detail at the childcare sector, the support it needs, and the costs involved in providing quality care. We're also looking at the outcome of the recent review of the sector by Qualifications Wales. Good childcare requires a strong, skilled and effective workforce, and we want to ensure we have a clear pathway and a training plan in place. To that end, we will be launching a 10-year plan for the workforce next year, which will set out the priorities for the sector in the short, medium and long term. Accessible childcare also means looking at childcare choices. Our plan is to work with the sector to ensure that there is enough provision for parents who want access to Welsh-medium care, and to make it a more attractive option for those who have not previously considered this. This is important in the context of our commitment to 1 million Welsh speakers by 2050. It also is important to ensure that there is sufficient provision for children requiring additional support to learn and develop, helping them to develop and thrive. But, in all this, we must not lose sight of the children themselves in the balance between education, care, play and time with their families. We will need to work through this with parents, providers and other stakeholders to get the balance right, but I'm also keen to get the work on the ground. So, I am pleased to be able to tell Members today that we will begin testing this offer with six local authorities from September of 2017. Testing the offer will allow us to make sure we align the hours of childcare with the early years foundation phase in a way that works for parents and for children, have the right number of childcare places in the right parts of Wales, develop and expand the workforce, with improved training, support the sector to grow, providing the flexibility parents need, and learn what works and what doesn't, building on experiences and evidence to deliver for all working parents here in Wales. Joining us on this journey from September 2017 will be Anglesey and Gwynedd, Flintshire, Blaenau Gwent, Rhondda Cynon Taf and Swansea. This gives us a mix of geographical areas across Wales in which to test this offer. I'd also like to thank those authorities who expressed their interest in working with us but are not included at this time. I want to expand the reach of early adopters in the future and will bring more of you and the interested parties along with us as we go. Delivering this commitment will be challenging, and I don't underestimate what needs to be done. We need to put the right infrastructure in place, and doing that will take time. Llywydd, we will work with parents and providers to ensure the system supports our children, as well as helping working parents. The barriers childcare presents to parents, stopping them supporting their families as they wish, must be addressed head on. It makes no sense for parents to be earning less than their childcare costs. It makes no sense to have to turn down a promotion, or a better job, losing opportunities to improve your family's circumstances, just because you can't access childcare when and where you need it. We want parents to have employment choices. Working with key partners, and listening to our citizens, will allow us to deliver real change.
Welsh: Diolch, Lywydd. Mae'r blynyddoedd diwethaf wedi bod yn anodd iawn i deuluoedd sy'n gweithio. Mae llawer wedi cael trafferth cael deupen llinyn ynghyd a rheoli canlyniadau'r llymder a osodwyd gan Lywodraeth y DU. Un o'r pryderon y mae rhieni sy'n gweithio wedi eu codi gyda ni dro ar ôl tro yw cost gofal plant a'r effaith y mae hynny'n ei chael arnyn nhw, eu harian ac ansawdd eu bywyd. Ers dechrau'r haf, rydym wedi bod yn siarad â rhieni. Ym mis Medi, lansiais ein hymgyrch Trafod Gofal Plant, ac rydym wedi cael adborth gan dros 1,500 o rieni hyd yn hyn. Rydym hefyd wedi cynnal grwpiau ffocws, a bydd yr ymgysylltiad hwn yn parhau hyd at y gwanwyn. O'r gwaith ymgysylltu hyd yn hyn, mae'n amlwg bod rhieni eisiau i ofal plant fod: yn llai o straen ar incwm y teulu, fel y gallant wneud i'w cyllidebau weithio; ar gael ar adegau ac mewn mannau sy'n ei gwneud yn haws iddynt weithio; ac yn fwy hygyrch, yn nes at y cartref a'r gwaith, gyda chefnogaeth ar gyfer anghenion eu plant. Mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i gefnogi teuluoedd sy'n gweithio ar draws Cymru, ac, fel ymateb uniongyrchol i'r materion a'r pryderon y mae teuluoedd wedi eu codi gyda ni, byddwn yn rhoi 30 awr o addysg gynnar a gofal plant am ddim i rieni plant tair oed a phedair oed sy'n gweithio ar draws Cymru am 48 wythnos y flwyddyn - y cynnig gofal plant mwyaf hael ar gyfer rhieni sy'n gweithio yn unrhyw le yn y DU. Bydd hyn yn lleihau'r straen ar incwm y teulu ac yn helpu i sicrhau nad yw gofal plant yn rhwystr i rieni gael swydd neu barhau i weithio. Rwyf eisiau rhoi rhagor o fanylion am ein cynllun ar gyfer cyflwyno'r cynnig gofal plant newydd i Aelodau'r Cynulliad heddiw. Bydd ein cynnig gofal plant newydd yn cynnwys ein darpariaeth cyfnod sylfaen lwyddiannus yn ystod y tymor, ynghyd â gofal plant ategol. Yn ystod yr wythnosau o'r flwyddyn pan nad yw'r cyfnod sylfaen yn cael ei ddarparu, bydd plant cymwys yn derbyn 30 awr o ofal plant, a fydd yn cynorthwyo teuluoedd sy'n gweithio â chostau gofal yn ystod y gwyliau. Dim ond rhan o'r darlun yw helpu rhieni i dalu costau gofal plant. Mae angen inni hefyd fynd i'r afael ag argaeledd a hygyrchedd, ac edrych yn benodol ar y gefnogaeth sydd ei hangen i helpu plant ag anghenion dysgu ychwanegol i fanteisio ar eu hawl o dan y cynnig hwn. Byddwn yn gweithio gyda darparwyr gofal plant er mwyn sicrhau cymaint o hyblygrwydd ag y bo modd wrth gyflwyno'r cynnig hwn. Er mwyn sicrhau bod hyn yn bosibl, rydym yn ystyried gallu'r sector a sut y mae'n mynd i gyflawni hyn. Rydym yn gwybod bod prinder gofal plant eisoes mewn rhannau o Gymru, a byddwn yn gweithio gyda'r sector i'w helpu i dyfu ac i ffynnu. Rwyf wedi comisiynu gwaith ymchwil yn ddiweddar mewn partneriaeth ag Ysgrifennydd y Cabinet dros yr economi a'r seilwaith, sy'n edrych yn fanwl ar y sector gofal plant, y gefnogaeth sydd ei hangen arno, a'r costau sy'n gysylltiedig â darparu gofal o ansawdd. Rydym ni hefyd yn edrych ar ganlyniad yr adolygiad diweddar o'r sector gan Cymwysterau Cymru. Mae gofal plant da yn gofyn am weithlu cryf, medrus ac effeithiol, ac rydym eisiau sicrhau bod gennym lwybr clir a chynllun hyfforddi. I'r perwyl hwnnw, byddwn yn lansio cynllun 10 mlynedd ar gyfer y gweithlu y flwyddyn nesaf, a fydd yn nodi'r blaenoriaethau ar gyfer y sector yn y tymor byr, y tymor canolig a'r hirdymor. Mae gofal plant hygyrch hefyd yn golygu edrych ar ddewisiadau o ran gofal plant. Ein cynllun yw gweithio gyda'r sector i sicrhau bod digon o ddarpariaeth ar gyfer rhieni sydd eisiau cael mynediad at ofal trwy gyfrwng y Gymraeg, ac i'w wneud yn ddewis mwy deniadol ar gyfer y rhai nad ydynt wedi ystyried hyn o'r blaen. Mae hyn yn bwysig yng nghyd-destun ein hymrwymiad i sicrhau 1 filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Mae hefyd yn bwysig sicrhau bod digon o ddarpariaeth ar gyfer plant sydd angen cymorth ychwanegol i ddysgu a datblygu, gan eu helpu i ddatblygu a ffynnu. Ond, yn hyn oll, rhaid inni beidio â cholli golwg ar y plant eu hunain yn y cydbwysedd rhwng addysg, gofal, chwarae ac amser gyda'u teuluoedd. Bydd angen i ni weithio ar hyn gyda rhieni, darparwyr a rhanddeiliaid eraill er mwyn cael y cydbwysedd cywir, ond rwyf hefyd yn awyddus i gael y gwaith ar waith ar lawr gwlad. Felly, rwyf yn falch o allu dweud wrth yr Aelodau heddiw y byddwn yn dechrau profi'r cynnig hwn gyda chwe awdurdod lleol o fis Medi 2017 ymlaen. Bydd profi'r cynnig yn ein galluogi i sicrhau ein bod yn alinio'r oriau gofal plant â chyfnod sylfaen y blynyddoedd cynnar mewn ffordd sy'n gweithio i rieni ac i blant, yn cael y nifer cywir o leoedd gofal plant yn y rhannau cywir o Gymru, yn datblygu ac yn ehangu'r gweithlu, gyda gwell hyfforddiant, yn cynorthwyo'r sector i dyfu, gan ddarparu'r hyblygrwydd sydd ei angen ar rieni, ac yn dysgu beth sy'n gweithio a beth nad yw'n gweithio, gan adeiladu ar brofiadau a thystiolaeth i ddarparu ar gyfer yr holl rieni sy'n gweithio yma yng Nghymru. Bydd Ynys Môn a Gwynedd, Sir y Fflint, Blaenau Gwent, Rhondda Cynon Taf ac Abertawe yn ymuno â ni ar y daith hon o fis Medi 2017 ymlaen. Mae hyn yn rhoi cymysgedd o ardaloedd daearyddol ledled Cymru lle gallwn brofi'r cynnig hwn. Hoffwn ddiolch hefyd i'r awdurdodau hynny a fynegodd eu diddordeb mewn gweithio gyda ni, ond nad ydynt wedi'u cynnwys ar hyn o bryd. Rwyf eisiau ehangu cyrhaeddiad mabwysiadwyr cynnar yn y dyfodol a byddaf yn dod â rhagor ohonoch a'r rhai â diddordeb gyda ni wrth i ni fynd. Bydd cyflawni'r ymrwymiad hwn yn heriol, ac nid wyf yn tanbrisio'r hyn sydd angen ei wneud. Mae angen i ni roi'r seilwaith cywir yn ei le, a bydd gwneud hynny yn cymryd amser. Lywydd, byddwn yn gweithio gyda rhieni a darparwyr i sicrhau bod y system yn cefnogi ein plant, yn ogystal â helpu rhieni sy'n gweithio. Mae'n rhaid mynd i'r afael yn uniongyrchol â'r rhwystrau o ran gofal plant i rieni, sy'n eu hatal rhag cefnogi eu teuluoedd fel y maent yn dymuno. Nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr i rieni fod yn ennill llai na'u costau gofal plant. Nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr gorfod gwrthod dyrchafiad, neu swydd well, gan golli cyfleoedd i wella amgylchiadau eich teulu, dim ond oherwydd nad ydych yn gallu cael gofal plant pryd a ble y byddwch ei angen. Rydym eisiau i rieni gael dewisiadau o ran cyflogaeth. Drwy weithio gyda phartneriaid allweddol, a gwrando ar ein dinasyddion, byddwn yn gallu cyflawni newid gwirioneddol.