English: I've expressed my desire for our cultural sponsored bodies to work in collaboration to increase their impact in this area. Members will be aware that the Arts Council of Wales and Amgueddfa Cymru - National Museum Wales have co-produced a widening engagement action plan, with actions now embedded into both organisations' operational and strategic equality plans. People's Collection Wales, a federated partnership between Amgueddfa Cymru, the National Library of Wales and the Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales, has published a charter for decolonising the collection. Of course, while collaboration between organisations is important, collaboration and co-production with the ethnic minority communities themselves is crucial to developing this work and implementing change that will have a real impact. I am pleased to see our organisations focusing on this; for example, the Arts Council of Wales has undertaken a major review of its arts associates programme, and recruited new associates with lived experience of cultural and ethnic diversity, as well as an agent for change. As a result, a cultural shift is already happening in discussions at funding meetings, with an increase in the number of successful applications targeting diverse communities and artists. Amgueddfa Cymru and the national library are appointing to roles focusing on engaging with black, Asian and ethnic minority people. The national library and the Archives and Records Council Wales, funded by Welsh Government, have created a toolkit to enable the sector to engage better with black, Asian, and minority ethnic communities. We provided funding to Race Council Cymru to carry out a pilot project to develop its Black History Wales programme, including the record of stories right across Wales. Six culturally diverse people, each with black history expertise and trusted community engagement experience, led the development of Black History Wales networks in different parts of Wales. I attended the launch of Black History Cymru 365 in October last year and saw for myself the powerful Windrush Cymru exhibition. I made a statement in January to update on the progress of the audit of commemoration, and I am pleased to say that this work has been continuing at pace. Cadw is preparing guidance for local authorities and other public bodies to support them in making decisions about public commemoration - both historical and in the future. Development of the guidance has been informed by a series of workshops with a wide range of stakeholders. There will be a full public consultation on a draft later this year. Cadw has also been working on improving its website, recognising a more diverse range of stories that contribute to the histories of Wales. It has worked in partnership with several organisations to create content, including personal heritage stories and creative responses to commemorating people of Black heritage in Wales. The new content will be available from mid June. Our local cultural sectors also have a vital part to play. There are over 100 local museums across the country, all working at a grass-roots level. Last year, 41 museums took part in the innovative training and support programme that we funded - the first of its kind in the UK. This included workshops on looking at collections from new perspectives, to enable stories connected to slavery and the empire to be told from a local perspective. Feedback from participants was overwhelmingly positive, with many reporting that they had gained the understanding, knowledge and confidence to make change. Since the programme ended, we know that many have found new connections in their collections and are starting to reinterpret their displays. I am proud of the significant progress we have already made, and I look forward to our continued progress as we deliver our goals and actions in the action plan and the programme for government commitments. This will be supported by a further £4.25 million funding over the next three years, through the launch of an innovative new grant scheme. Three distinct strands will be covered: our national sponsored bodies; a competitive grant process across our sectors, which I am pleased to say we will be launching in the coming weeks; and a ring-fenced fund specifically for grass-roots organisations, which we are developing at present for launch later this year. We are also preparing to recruit community mentors to work with my officials over the next year. They will offer critical advice for the delivery of the action plan, support the development of the grant scheme and the establishment of a sector-specific lived-experience advisory group. Together, and at national, local and grass-roots level, we will continue to deliver meaningful change for black, Asian and minority ethnic people across Wales and take vital steps to making our vision of an anti-racist Wales a reality.
Welsh: Rwyf wedi mynegi fy nymuniad i'n cyrff diwylliannol a noddir gydweithio i gynyddu eu heffaith yn y maes hwn. Bydd yr Aelodau'n ymwybodol bod Cyngor Celfyddydau Cymru ac Amgueddfa Cymru wedi cyd-gynhyrchu cynllun gweithredu ehangu ymgysylltu, gyda chamau gweithredu, bellach wedi'u hymgorffori yng nghynlluniau cydraddoldeb gweithredol a strategol y ddau sefydliad. Mae Casgliad y Werin Cymru, partneriaeth ffederal rhwng Amgueddfa Cymru, Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru, wedi cyhoeddi siarter ar gyfer datrefidigaethu'r casgliad. Wrth gwrs, er bod cydweithio rhwng sefydliadau yn bwysig, mae cydweithio a chyd-gynhyrchu gyda'r cymunedau lleiafrifoedd ethnig eu hunain yn hanfodol i ddatblygu'r gwaith hwn a gweithredu newid a fydd yn cael effaith wirioneddol. Rwy'n falch o weld ein sefydliadau'n canolbwyntio ar hyn; er enghraifft, mae Cyngor Celfyddydau Cymru wedi cynnal adolygiad mawr o'i raglen gweithwyr cyswllt y celfyddydau, ac wedi recriwtio swyddogion cyswllt newydd gyda phrofiad bywyd o amrywiaeth ddiwylliannol ac ethnig, yn ogystal ag asiant ar gyfer newid. O ganlyniad, mae newid diwylliannol eisoes yn digwydd mewn trafodaethau mewn cyfarfodydd ariannu, gyda chynnydd yn nifer y ceisiadau llwyddiannus sy'n targedu cymunedau ac artistiaid amrywiol. Mae Amgueddfa Cymru a'r Llyfrgell Genedlaethol yn penodi ar gyfer swyddi gan ganolbwyntio ar ymgysylltu â phobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig. Mae'r Llyfrgell Genedlaethol a Chyngor Archifau a Chofnodion Cymru, a ariennir gan Lywodraeth Cymru, wedi creu pecyn cymorth i alluogi'r sector i ymgysylltu'n well â chymunedau pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig. Darparwyd cyllid gennym i Gyngor Hil Cymru i gynnal prosiect treialu i ddatblygu ei raglen Hanes Pobl Dduon Cymru, gan gynnwys cofnodi straeon ledled Cymru. Arweiniodd chwech o bobl ddiwylliannol amrywiol, pob un ag arbenigedd hanes pobl dduon a phrofiad ymgysylltu cymunedol dibynadwy, ddatblygiad rhwydweithiau Hanes Pobl Dduon Cymru mewn gwahanol rannau o Gymru. Bûm yn lansiad Hanes Pobl Dduon Cymru 365 ym mis Hydref y llynedd a gwelais drosof fy hun arddangosfa bwerus Windrush Cymru. Gwneuthum ddatganiad ym mis Ionawr i roi'r wybodaeth ddiweddaraf am hynt yr archwiliad o goffáu, ac rwy'n falch o ddweud bod y gwaith hwn wedi bod yn parhau'n gyflym. Mae Cadw yn paratoi canllawiau ar gyfer awdurdodau lleol a chyrff cyhoeddus eraill i'w cefnogi i wneud penderfyniadau am goffáu cyhoeddus - yn hanesyddol ac yn y dyfodol. Mae'r gwaith o ddatblygu'r canllawiau wedi'i lywio gan gyfres o weithdai gydag ystod eang o randdeiliaid. Bydd ymgynghoriad cyhoeddus llawn ar ddrafft yn ddiweddarach eleni. Mae Cadw hefyd wedi bod yn gweithio i wella ei wefan, gan gydnabod ystod fwy amrywiol o straeon sy'n cyfrannu at hanes Cymru. Mae wedi gweithio mewn partneriaeth â sawl sefydliad i greu cynnwys, gan gynnwys straeon treftadaeth personol ac ymatebion creadigol i goffáu pobl o dreftadaeth Ddu yng Nghymru. Bydd y cynnwys newydd ar gael o ganol mis Mehefin. Mae gan ein sectorau diwylliannol lleol ran hanfodol i'w chwarae hefyd. Mae dros 100 o amgueddfeydd lleol ledled y wlad, i gyd yn gweithio ar lawr gwlad. Y llynedd, cymerodd 41 o amgueddfeydd ran yn y rhaglen hyfforddiant a chymorth arloesol a ariannwyd gennym - y cyntaf o'i math yn y DU. Roedd hyn yn cynnwys gweithdai yn edrych ar gasgliadau o safbwyntiau newydd, er mwyn gallu adrodd straeon sy'n gysylltiedig â chaethwasiaeth a'r ymerodraeth o safbwynt lleol. Roedd yr adborth gan gyfranogwyr yn gadarnhaol dros ben, gyda llawer yn dweud eu bod wedi cael y ddealltwriaeth, yr wybodaeth a'r hyder i wneud newid. Ers i'r rhaglen ddod i ben, gwyddom fod llawer wedi dod o hyd i gysylltiadau newydd yn eu casgliadau ac yn dechrau ail-ddehongli eu harddangosfeydd. Rwy'n falch o'r cynnydd sylweddol yr ydym eisoes wedi'i wneud, ac edrychaf ymlaen at ein cynnydd parhaus wrth i ni gyflawni ein nodau a'n camau gweithredu yn y cynllun gweithredu ac ymrwymiadau'r rhaglen lywodraethu. Ategir hyn gan gyllid pellach o £4.25 miliwn dros y tair blynedd nesaf, drwy lansio cynllun grant newydd arloesol. Ymdrinnir â thri maes penodol: ein cyrff cenedlaethol a noddir; proses grantiau gystadleuol ar draws ein sectorau, ac rwy'n falch o ddweud y byddwn yn ei lansio yn ystod yr wythnosau nesaf; a chronfa wedi'i neilltuo'n benodol ar gyfer sefydliadau ar lawr gwlad, yr ydym yn eu datblygu ar hyn o bryd i'w lansio yn ddiweddarach eleni. Rydym hefyd yn paratoi i recriwtio mentoriaid cymunedol i weithio gyda fy swyddogion dros y flwyddyn nesaf. Byddant yn cynnig cyngor beirniadol ar gyfer cyflawni'r cynllun gweithredu, yn cefnogi'r gwaith o ddatblygu'r cynllun grant a sefydlu grŵp cynghori ar brofiad bywyd sy'n benodol i'r sector. Gyda'n gilydd, ac ar lefel genedlaethol, leol ac ar lawr gwlad, byddwn yn parhau i sicrhau newid ystyrlon i bobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig ledled Cymru ac yn cymryd camau hanfodol i wireddu ein gweledigaeth o Gymru wrth-hiliol.