English: Llywydd, when some 50 per cent of the population fail to vote in our elections regularly or at all, I suggest that the democratic health of our country is not good. There is no silver-bullet solution to this long-standing decline in civic participation, but I do not believe that looking for ways to put obstacles in the way of people being able to participate is the way forward. The Welsh Government does not, therefore, intend to follow the direction of the UK Government in its Elections Bill. Instead, we intend to adopt a very different approach, an approach that will lead to the development of a modern electoral system fit for the twenty-first century. The Welsh Government is committed to inclusive and accessible voting in elections and wants to encourage participation in devolved elections in Wales. This new Senedd term provides an opportunity to set out an ambitious programme to increase Welsh democratic engagement, and part of this will be exploring the ways in which we can re-engage the electorate through new and accessible ways of registering and voting. And I'll discuss these in greater detail shortly. But first, as we in the Welsh Government and in the Senedd today consider and discuss the ways in which to maximise voter inclusion, accessibility and participation, I am concerned, as many others are, about the UK Government's proposals in its Elections Bill, which contains measures more akin to voter suppression than participation. This is especially the case in relation to the voter ID measures, for which there is no evidential base and which clearly disadvantages those who are less likely to have the required forms of ID that will be imposed. That is why we have been clear that we will not be introducing voter ID cards or similar measures in Wales for devolved elections. We also have similar concerns around the UK Government's proposals for accessing postal and proxy voting for reserved elections, which we will also not be supporting. As I've said in this Chamber before, there is no evidential base for the introduction of these measures. For example, data from the Electoral Commission suggests that, in 2019, across the UK, there were 595 cases of alleged electoral fraud investigated by the police. Of those, only 142 cases were categorised under a voting category, only one individual was convicted of using someone else's vote at a polling station, and one individual received a caution for the same reason. Llywydd, this debate is not the time to go into our concerns in more detail in respect of the UK Government's proposals. We have a separate process for considering legislative consent, but as set out in the motion for this debate today, we regret the UK Government's proposals. We believe the UK Government's approach risks denying the people of Wales their democratic rights and undermining democratic participation. Llywydd, in July, I published a set of principles for electoral reform. These principles reflect the values of social justice, inclusivity and democracy in Wales. As outlined in the written statement, the principles include equality - every person that wishes to participate in the democracy must be enabled to do so in a safe and respectful environment; accessibility - changes to electoral systems and electoral law should be based on the principle of making voting and participation in democracy as accessible and convenient as possible, and other principles include participation - improving citizen experience, simplicity and integrity. The principles will be used to benchmark our Welsh electoral reform agenda and approach to supporting democratic engagement and participation. Progress has already been made towards delivering on these principles, for example, in franchising 16 and 17-year-olds and qualifying foreign citizens - people who contribute to our communities and our nation who deserve to have their voices heard in our democracy. Members will also be aware that Wales's first set of electoral pilots will be taking place as part of next year's local government elections. These will look at increasing the opportunities for people to vote, reflecting people's busy lives. And I'm pleased to announce that this morning I laid a written statement providing Members with more detail on these pilots. We are working with the local authorities for Blaenau Gwent, Bridgend, Caerphilly and Torfaen on a set of flexible voting pilots to test different forms of early voting. We have designed the pilots to provide evidence for the different types of early voting, whether at an existing polling station or a new central one, and opening these on different days. These include new polling stations being set up in a school and college to engage with newly-enfranchised voters. Each pilot will be different, helping us to see what works best in Wales. This will, in turn, inform our work on considering the ways to consolidate and codify electoral legislation in Wales, and to make it fully available in Welsh and English languages, and thereby improving the accessibility of Welsh electoral law. This approach will also provide an opportunity to digitise and modernise the electoral system in Wales, making it fit for the twenty-first century and ensuring that Senedd elections and local government elections in Wales are as inclusive as possible. We will be considering our own proposals for how to achieve this, and I look forward to working with colleagues in the Senedd in due course. Dirprwy Lywydd, we will not be supporting the Conservative amendment. Diolch.
Welsh: Llywydd, pan nad yw tua 50 y cant o'r boblogaeth yn pleidleisio yn ein hetholiadau'n rheolaidd neu ddim o gwbl, awgrymaf nad yw iechyd democrataidd ein gwlad yn dda. Nid oes un ateb at bob diben ar gyfer y dirywiad hirsefydlog hwn mewn cyfranogiad dinesig, ond nid wyf yn credu mai chwilio am ffyrdd o osod rhwystrau rhag i bobl allu cymryd rhan yw'r ffordd ymlaen. Felly, nid yw Llywodraeth Cymru yn bwriadu dilyn cyfeiriad Llywodraeth y DU yn ei Bil Etholiadau. Yn hytrach, bwriadwn fabwysiadu dull gwahanol iawn, dull a fydd yn arwain at ddatblygu system etholiadol fodern sy'n addas ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i bleidleisio cynhwysol a hygyrch mewn etholiadau ac mae eisiau annog pobl i gymryd rhan mewn etholiadau datganoledig yng Nghymru. Mae tymor y Senedd newydd hon yn rhoi cyfle i nodi rhaglen uchelgeisiol i gynyddu ymgysylltiad democrataidd Cymru, a bydd rhan o hyn yn archwilio'r ffyrdd y gallwn ni ail-ymgysylltu â'r etholwyr drwy ffyrdd newydd a hygyrch o gofrestru a phleidleisio. A byddaf yn trafod y rhain yn fanylach yn y man. Ond yn gyntaf, wrth i ni yn Llywodraeth Cymru ac yn y Senedd heddiw ystyried a thrafod y ffyrdd o sicrhau'r cyfle gorau i gynhwysiant, hygyrchedd a chyfranogiad pleidleiswyr, rwy'n pryderu, fel y mae llawer o rai eraill, am gynigion Llywodraeth y DU yn ei Bil Etholiadau, sy'n cynnwys mesurau sy'n debycach i fesurau atal pleidleiswyr yn hytrach nag annog cyfranogaeth. Mae hyn yn arbennig o wir mewn cysylltiad â'r mesurau adnabod pleidleiswyr, nad oes sail dystiolaethol iddyn nhw ac sy'n amlwg yn rhoi'r rhai sy'n llai tebygol o fod â'r mathau gofynnol o gardiau adnabod o dan anfantais. Dyna pam yr ydym wedi bod yn glir na fyddwn yn cyflwyno cardiau adnabod pleidleiswyr na mesurau tebyg yng Nghymru ar gyfer etholiadau datganoledig. Mae gennym bryderon tebyg hefyd ynghylch cynigion Llywodraeth y DU ar gyfer cael mynediad at bleidleisiau drwy'r post a phleidleisiau drwy ddirprwy ar gyfer etholiadau a gadwyd yn ôl, ac ni fyddwn yn eu cefnogi nhw ychwaith. Fel yr wyf wedi dweud yn y Siambr hon o'r blaen, nid oes sail dystiolaethol ar gyfer cyflwyno'r mesurau hyn. Er enghraifft, mae data gan y Comisiwn Etholiadol yn awgrymu, yn 2019, ledled y DU, fod 595 o achosion o dwyll etholiadol honedig yr ymchwiliwyd iddyn nhw gan yr heddlu. O'r rheini, dim ond 142 o achosion a gafodd eu categoreiddio o dan gategori pleidleisio, dim ond un unigolyn a gafwyd yn euog o ddefnyddio pleidlais rhywun arall mewn gorsaf bleidleisio, a chafodd un unigolyn rybudd am yr un rheswm. Llywydd, nid y ddadl hon yw'r amser i fanylu ar ein pryderon mewn cysylltiad â chynigion Llywodraeth y DU. Mae gennym broses ar wahân ar gyfer ystyried cydsyniad deddfwriaethol, ond fel y nodir yn y cynnig ar gyfer y ddadl hon heddiw, rydym yn gresynu at gynigion Llywodraeth y DU. Rydym yn credu bod perygl i ddull gweithredu Llywodraeth y DU amddifadu pobl Cymru o'u hawliau democrataidd a thanseilio cyfranogiad democrataidd. Llywydd, ym mis Gorffennaf, cyhoeddais gyfres o egwyddorion ar gyfer diwygio etholiadol. Mae'r egwyddorion hyn yn adlewyrchu gwerthoedd cyfiawnder cymdeithasol, cynwysoldeb a democratiaeth yng Nghymru. Fel yr amlinellir yn y datganiad ysgrifenedig, mae'r egwyddorion yn cynnwys cydraddoldeb - mae'n rhaid galluogi pob person sy'n dymuno cymryd rhan mewn democratiaeth i wneud hynny mewn amgylchedd diogel a pharchus; hygyrchedd - dylai newidiadau i systemau etholiadol a chyfraith etholiadol fod yn seiliedig ar yr egwyddor o wneud pleidleisio a chymryd rhan mewn democratiaeth mor hygyrch a chyfleus â phosibl, ac mae egwyddorion eraill yn cynnwys cyfranogiad - gwella profiad dinasyddion, symlrwydd ac uniondeb. Defnyddir yr egwyddorion i feincnodi ein hagenda diwygio etholiadol yng Nghymru a'n dull o gefnogi ymgysylltiad a chyfranogiad democrataidd. Mae cynnydd eisoes wedi'i wneud tuag at gyflawni'r egwyddorion hyn, er enghraifft, o ran rhoi etholfraint i bobl ifanc 16 a 17 oed a gwneud dinasyddion tramor yn gymwys - pobl sy'n cyfrannu at ein cymunedau a'n cenedl sy'n haeddu cael eu lleisiau wedi'u clywed yn ein democratiaeth. Bydd yr Aelodau hefyd yn ymwybodol y bydd cyfres gyntaf Cymru o gynlluniau treialu etholiadol yn cael eu cynnal fel rhan o etholiadau llywodraeth leol y flwyddyn nesaf. Bydd y rhain yn edrych ar gynyddu'r cyfleoedd i bobl bleidleisio, gan adlewyrchu bywydau prysur pobl. Ac rwy'n falch o gyhoeddi fy mod wedi gosod datganiad ysgrifenedig y bore yma yn rhoi mwy o fanylion i'r Aelodau am y cynlluniau treialu hyn. Rydym yn gweithio gyda'r awdurdodau lleol ar gyfer Blaenau Gwent, Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili a Thorfaen ar gyfres o gynlluniau treialu pleidleisio hyblyg i brofi gwahanol fathau o bleidleisio cynnar. Rydym wedi cynllunio'r cynlluniau treialu i ddarparu tystiolaeth ar gyfer y gwahanol fathau o bleidleisio cynnar, boed hynny mewn gorsaf bleidleisio bresennol neu mewn un ganolog newydd, ac agor y rhain ar ddiwrnodau gwahanol. Mae'r rhain yn cynnwys gorsafoedd pleidleisio newydd sy'n cael eu sefydlu mewn ysgol a choleg i ymgysylltu â phleidleiswyr newydd sydd wedi cael etholfraint. Bydd pob cynllun treialu yn wahanol, gan ein helpu ni i weld beth sy'n gweithio orau yng Nghymru. Bydd hyn, yn ei dro, yn llywio ein gwaith ar ystyried y ffyrdd o atgyfnerthu a chodio deddfwriaeth etholiadol yng Nghymru, a sicrhau ei bod ar gael yn llawn yn Gymraeg a Saesneg, a thrwy hynny wella hygyrchedd cyfraith etholiadol Cymru. Bydd y dull hwn hefyd yn rhoi cyfle i ddigideiddio a moderneiddio'r system etholiadol yng Nghymru, gan ei gwneud yn addas ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain a sicrhau bod etholiadau'r Senedd ac etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru mor gynhwysol â phosibl. Byddwn yn ystyried ein cynigion ein hunain ar gyfer sut i gyflawni hyn, ac edrychaf ymlaen at weithio gyda chydweithwyr yn y Senedd maes o law. Dirprwy Lywydd, ni fyddwn yn cefnogi gwelliant y Ceidwadwyr. Diolch.