English: Diolch, Dirprwy Lywydd. In noting the proposal in the motion for a Bill on rent control, I think it is really important to set out the commitment in the programme for government. The commitment in the programme for government reflects the commitment in the 2021 Welsh Labour manifesto to develop a national scheme restricting rents for families and young people priced out of the private rental market and those who are homeless or at risk of homelessness. The programme for government commitment now also reflects the inclusion of rent control in the co-operation agreement with Plaid Cymru. Our commitment is to publish a White Paper on fair rents and new approaches to making homes affordable for those on low incomes. In line with the co-operation agreement, that will include proposals on rent control. As many of you know, though, rent control does have a somewhat chequered history, with many previous interventions not having had the planned benefit, or indeed having some serious negative impacts. We know, for example, that the rent pressure zone legislation introduced in Scotland has not yet been used, and measures introduced in Ireland have had to be substantially redesigned, as they've been criticised for having led to rent increases and a contraction in supply. However, there are good examples around the world of rent controls working in the right way for the right purposes. I have to say to the Conservatives opposite that their 'phosphate crisis', as they call it, that is preventing the build, build, build approach is in stark contrast to their stated commitment to climate and nature emergencies.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Wrth nodi'r cynnig ar gyfer Bil ar reolaethau rhent, credaf ei bod yn wirioneddol bwysig nodi'r ymrwymiad yn y rhaglen lywodraethu. Mae'r ymrwymiad yn y rhaglen lywodraethu'n adlewyrchu'r ymrwymiad ym maniffesto Llafur Cymru 2021 i ddatblygu cynllun cenedlaethol i osod cyfyngiadau ar renti i deuluoedd a phobl ifanc sydd wedi'u prisio allan o'r farchnad rentu preifat a'r rheini sy'n ddigartref neu mewn perygl o fod yn ddigartref. Mae ymrwymiad y rhaglen lywodraethu hefyd erbyn hyn yn adlewyrchu cynnwys rheolaethau rhent yn y cytundeb cydweithio gyda Phlaid Cymru. Ein hymrwymiad yw cyhoeddi Papur Gwyn ar renti teg a dulliau newydd o wneud cartrefi'n fforddiadwy i bobl ar incwm isel. Yn unol â'r cytundeb cydweithio, bydd hynny'n cynnwys cynigion ar reolaethau rhent. Fel y gŵyr llawer ohonoch, serch hynny, mae hanes rheolaethau rhent braidd yn frith, gyda llawer o ymyriadau blaenorol heb gael y budd a fwriadwyd, neu'n wir, wedi arwain at rai effeithiau negyddol difrifol. Gwyddom, er enghraifft, nad yw deddfwriaeth y parthau pwysau rhent a gyflwynwyd yn yr Alban wedi'i defnyddio eto, a bu'n rhaid ailgynllunio mesurau a gyflwynwyd yn Iwerddon yn sylweddol, gan eu bod wedi cael eu beirniadu am arwain at godiadau rhent a lleihau'r cyflenwad. Fodd bynnag, mae enghreifftiau da ledled y byd o reolaethau rhent yn gweithio yn y ffordd gywir at y dibenion cywir. Mae'n rhaid imi ddweud wrth y Ceidwadwyr gyferbyn fod eu 'hargyfwng ffosffadau', fel y maent yn ei alw, sy'n atal y dull adeiladu, adeiladu, adeiladu yn gwrthgyferbynnu'n llwyr â'u hymrwymiad dywededig i'r argyfwng hinsawdd a'r argyfwng natur.