English: Thank you, Presiding Officer, and if I could, first of all, begin by congratulating your good self on assuming the Presiding Officer's role, and, indeed, the Deputy Presiding Officer, Ann Jones, on winning the ballot last week. I'm sure we are in safe hands - good hands - and ultimately you will map out your own very distinct way of running the Assembly's affairs and standing up, as you both said in your acceptance speeches, for the backbenchers, but indeed for all Assembly Members in making this institution the exemplar that we all want it to be. Indeed, I'd also endorse what the First Minister said about the other candidates who put themselves forward for the Presiding Officer role and, indeed, DPO role, in that both of them are champions of this institution - Dafydd Elis-Thomas in the three years that he served in the Chair, and John Griffiths, who has served, in his time, in Government, but also from his time on the backbenches knows exactly what is required of the offices that you both assumed, and I know that we would have had equally good candidates. But, democracy spoke, and I wish you both well in your endeavours over the next five years. I do congratulate you, First Minister, on assuming the title of First Minister today. I do recognise the point that you made in particular that, obviously, you have not got a majority here, and I think that it was very pertinent of you to make that point, and last week's endeavours in this Chamber clearly showed that. I have to say I've never seen such a glum looking backbench, to be honest with you, here today, especially when the opposition leader was speaking. I think a lot of them were thinking, 'What has gone on over the last couple of days?', but it's nice to see I've put a smile on some of their faces here today. But it is important that now, over the next 100 days, you do map out what your Government is going to seek to achieve. I would have much preferred a different outcome, but I respect the electorate and what they decided to do on 5 May. They returned you, not with a majority, but with the largest number of seats here and, ultimately, it is your right to form a Government and see whether you can put a package together that can enjoy the support of this Chamber. We will, from the benches here, hold you to account on each and every corner that you try and turn, but we will also seek to be constructive in the way we engage and debate on the points that need to be brought forward. Listening to the talk from the leader of the opposition about turning the corner and making a new politics, there was that opportunity last week but, again, sadly, it's Groundhog Day where Plaid have just fallen into line with the Labour Party and not chosen to try and develop a new form of politics here in Wales. There are some key requirements of you in the first 100 days, First Minister, in particular around some of the key policy areas. Staff shortages within the NHS in particular is something that the Government does need to map out. You did allude to this in your statement. I can remember, in the last Assembly, when an initiative was brought forward by the previous Welsh Labour Government to deal with these staff shortages, and here we are some four years on with some of the problems - well, many of the problems - still facing the NHS, as was identified at Llandudno Junction last week, but all across the north Wales coast, where GP surgeries are handing their notices back in to Betsi Cadwaladr and there is real danger that some patients might find themselves without provision for GP surgeries. So, it is vital that you bring forward a strategy to say how you're going to deal with these situations that are developing across the whole of the Welsh NHS. I also believe that it is incumbent upon you to map out exactly what your thoughts are on local government, given that it was such a central plank of your previous Government's reform package that you wanted to do away with many local authorities across Wales. We know that those elections face us next year, and I do think that, at your earliest opportunity, I hope that the Government will bring forward a statement to clearly map out and clarify what this new Government's thinking is on the format and mapping of local government going forward. Also, on infrastructure projects - large infrastructure projects - it is important that some clarity is brought around the debate on the M4 relief road - blue or black route or no route at all. This is an opportunity now for a new Government to map out and press the green light on what the option is. You as First Minister have put a huge amount of personal capital into the black route, and I think it is now incumbent on you to come forward and explain quite clearly how your new Government will take forward those proposals around Newport, if indeed they go forward at all. I also would hope that, in the next couple of weeks, and ideally next week, a statement could be brought forward to clarify exactly what the arrangements are between you and Plaid. You did highlight some of the areas where co-operation would be working. In particular, for my interest - I'll be clear - I'd like clarity around how the committees will be working that you've set up and what impact those committees will have on Government policy in particular, especially as you are charged with delivering that policy. Or will they just be reference points? So, I do hope that you will bring forward a statement as a matter of urgency so that we can put the questions to you to seek clarity as to how that agreement might unfold. Is it time limited? Who will be the representatives? You said it will be a Minister from your party - . Will it be an elected Member from Plaid Cymru or will it just be a Plaid Cymru appointee? These are all areas of accountability and moving into the field of accountability, with the Wales Bill announced in the Queen's Speech today, it is vital that we do work together to actually deliver a Wales Bill that will actually deliver the responsibilities back to this institution, that does make it more accountable, that does reinforce Welsh democracy and that does command the confidence of the people of Wales in that journey that the Wales Bill has to undertake through Westminster but, importantly, the role that the Presiding Officer will take in making sure that those negotiations are clear and robust and ultimately have the outcome that we would all be seeking in this fifth term of the Assembly. So, I do wish you well, First Minister, but there are many, many challenges ahead of us. I, like you, believe that the Welsh people, as entrepreneurial and as talented as people anywhere else in the United Kingdom - indeed, anywhere else you will find the world - . The one issue that I think we can work quite collaboratively together on is the steel crisis that has obviously taken so much time, and rightly taken so much time, over the last weeks and months, because we must work across Governments and across parties to secure a successful sale of the Tata Steel assets so that communities can be protected, jobs can be protected and, ultimately, we do have a secure steel-making capacity here, going forward, that is profitable and is invested in the communities the length and breadth of Wales. So, I congratulate you, First Minister; I wish you well, but ultimately, I don't wish you too much well, because of the politics of all this. [Applause.]
Welsh: Diolch i chi, Lywydd, ac os caf ddechrau, yn gyntaf oll, drwy eich llongyfarch chi ar ymgymryd â rôl y Llywydd, ac yn wir, y Dirprwy Lywydd, Ann Jones, ar ennill y bleidlais yr wythnos diwethaf. Rwy'n siŵr ein bod mewn dwylo diogel - dwylo da - ac yn y pen draw, fe fyddwch yn ffurfio eich ffordd unigryw eich hun o gynnal materion y Cynulliad ac yn sefyll dros Aelodau'r meinciau cefn fel y dywedodd y ddwy ohonoch yn eich areithiau derbyn, ac yn wir, dros holl Aelodau'r Cynulliad er mwyn gwneud y sefydliad hwn yr esiampl rydym i gyd yn awyddus iddo fod. Yn wir, carwn hefyd gefnogi'r hyn a ddywedodd y Prif Weinidog am yr ymgeiswyr eraill a ymgeisiodd am rôl y Llywydd a rôl y Dirprwy Lywydd, yn yr ystyr fod y ddau ohonynt yn hyrwyddwyr y sefydliad hwn. Mae Dafydd Elis-Thomas yn y tair blynedd a dreuliodd yn y Gadair, a John Griffiths, sydd wedi gwasanaethu yn y Llywodraeth yn ei dro, ac o'i amser ar y meinciau cefn, yn gwybod yn union beth sy'n ofynnol o'r swyddi y mae'r ddwy ohonoch wedi'u cael, ac rwy'n gwybod y byddem wedi cael ymgeiswyr yr un mor dda. Ond llefarodd democratiaeth, a dymunaf yn dda i'r ddwy ohonoch yn eich ymdrechion dros y pum mlynedd nesaf. Rwy'n eich llongyfarch chi, Brif Weinidog, ar gael eich gwneud yn Brif Weinidog Cymru heddiw. Rwy'n cydnabod y pwynt a wnaethoch yn benodol nad oes gennych fwyafrif yma, yn amlwg, ac rwy'n meddwl ei bod yn gymwys iawn eich bod wedi gwneud y pwynt hwnnw, ac roedd ymdrechion yr wythnos diwethaf yn y Siambr hon yn dangos hynny'n glir. A bod yn onest gyda chi, rhaid i mi ddweud nad wyf erioed wedi gweld mainc gefn yn edrych mor ddigalon, yma heddiw, yn enwedig pan oedd arweinydd yr wrthblaid yn siarad. Rwy'n credu bod llawer ohonynt yn meddwl, 'Beth sydd wedi digwydd dros y diwrnodau diwethaf?', ond mae'n braf gweld fy mod wedi rhoi gwên ar wynebau rhai ohonynt yma heddiw. Ond mae'n bwysig eich bod yn awr, dros y 100 diwrnod nesaf, yn nodi'r hyn y mae eich Llywodraeth yn mynd i geisio ei gyflawni. Byddai'n llawer gwell gennyf fod wedi cael canlyniad gwahanol, ond rwy'n parchu'r etholwyr a'r hyn y penderfynasant ei wneud ar 5 Mai. Maent wedi eich dychwelyd, nid â mwyafrif, ond gyda'r nifer fwyaf o seddi yma ac yn y pen draw, eich hawl yw ffurfio Llywodraeth a gweld a allwch roi pecyn at ei gilydd sy'n gallu denu cefnogaeth y Siambr hon. Ar y meinciau yma, byddwn yn eich dwyn i gyfrif ar bob cam o'r ffordd, ond byddwn hefyd yn ceisio bod yn adeiladol yn y ffordd y byddwn yn ymgysylltu ac yn dadlau ar y pwyntiau sydd angen eu dwyn gerbron. Wrth wrando ar yr hyn a ddywedodd arweinydd yr wrthblaid am droi'r gornel a chreu gwleidyddiaeth newydd, cafwyd y cyfle hwnnw yr wythnos diwethaf, ond unwaith eto, yn anffodus, dyma hanes yn ailadrodd eto gyda Phlaid Cymru newydd ochri â'r Blaid Lafur, a heb ddewis ceisio datblygu ffurf newydd ar wleidyddiaeth yma yng Nghymru. Mae rhai gofynion allweddol yn eich wynebu yn y 100 diwrnod cyntaf, Brif Weinidog, yn enwedig mewn perthynas â rhai o'r meysydd polisi allweddol. Mae prinder staff yn y GIG yn arbennig yn rhywbeth y mae angen i'r Llywodraeth ei nodi. Fe gyfeirioch at hyn yn eich datganiad. Gallaf gofio, yn y Cynulliad diwethaf, pan gyflwynwyd menter gan y Llywodraeth Lafur flaenorol i ymdrin â phrinder staff, a dyma ni, bedair blynedd yn ddiweddarach gyda rhai o'r problemau - wel, llawer o'r problemau - yn dal i wynebu'r GIG, fel y nodwyd yng Nghyffordd Llandudno yr wythnos diwethaf, ond ar draws arfordir gogledd Cymru, lle mae meddygfeydd meddygon teulu yn dychwelyd eu contract i Betsi Cadwaladr ac mae perygl gwirioneddol y gallai rhai cleifion fod heb ddarpariaeth meddygfa. Felly, mae'n hanfodol eich bod yn cyflwyno strategaeth i ddweud sut rydych yn mynd i ymdrin â'r sefyllfaoedd hyn sy'n datblygu ar draws y GIG yng Nghymru yn ei gyfanrwydd. Rwyf hefyd yn credu ei bod yn ddyletswydd arnoch i nodi'n union beth yw eich syniadau ynglŷn â llywodraeth leol, o ystyried bod eich awydd i gael gwared ar lawer o awdurdodau lleol ledled Cymru yn elfen mor ganolog o becyn diwygio eich Llywodraeth flaenorol. Gwyddom fod yr etholiadau hynny'n ein hwynebu y flwyddyn nesaf, ac rwy'n credu, ar y cyfle cyntaf, rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth yn cyflwyno datganiad yn nodi'n glir ac yn egluro meddylfryd y Llywodraeth newydd hon ar fformat a dull o fapio llywodraeth leol yn y dyfodol. Hefyd, ar brosiectau seilwaith - prosiectau seilwaith mawr - mae'n bwysig cyflwyno rhywfaint o eglurder ynghylch y ddadl ar lwybr lliniaru'r M4 - y llwybr du neu las neu ddim llwybr o gwbl. Dyma gyfle yn awr i Lywodraeth newydd fapio a rhoi'r golau gwyrdd i'r opsiwn y mae'n ei ddewis. Rydych chi fel Prif Weinidog Cymru wedi rhoi llawer iawn o gefnogaeth bersonol i'r llwybr du, ac rwy'n credu ei bod yn ddyletswydd arnoch yn awr i ddod ymlaen ac esbonio'n glir iawn sut y bydd eich Llywodraeth newydd yn bwrw ymlaen â'r cynigion hynny o amgylch Casnewydd, os ydynt yn mynd i gael eu datblygu o gwbl. Yn yr ychydig wythnosau nesaf, ac yn ystod yr wythnos nesaf yn ddelfrydol, rwy'n gobeithio hefyd y gellid cyflwyno datganiad i egluro'n union beth yw'r trefniadau rhyngoch chi a Phlaid Cymru. Fe dynnoch sylw at rai o'r meysydd lle y byddai cydweithio yn gweithio. Yn benodol, o ran diddordeb - fe fyddaf yn glir - hoffwn eglurder ynglŷn â sut y bydd y pwyllgorau a sefydlwyd gennych yn gweithio a pha effaith a gaiff y pwyllgorau hynny ar bolisi Llywodraeth yn benodol, yn enwedig am mai chi sy'n gyfrifol am gyflawni'r polisi hwnnw. Neu ai cyfeirbwyntiau'n unig fydd y rhain? Felly, rwy'n gobeithio y byddwch yn cyflwyno datganiad fel mater o frys i ni allu gofyn y cwestiynau i chi er mwyn ceisio eglurder o ran sut y gallai'r cytundeb hwnnw ddatblygu. A oes terfyn amser iddo? Pwy fydd y cynrychiolwyr? Fe ddywedoch y bydd yn Weinidog o'ch plaid chi - . A fydd yn Aelod etholedig o Blaid Cymru neu ai wedi'i benodi gan Blaid Cymru yn unig? Mae'r rhain i gyd yn feysydd atebolrwydd a chan symud i faes atebolrwydd, gyda'r Bil Cymru a gyhoeddwyd yn Araith y Frenhines heddiw, mae'n hanfodol ein bod yn gweithio gyda'n gilydd i gyflwyno Bil Cymru a fydd mewn gwirionedd yn cyflwyno'r cyfrifoldebau yn ôl i'r sefydliad hwn, i'w wneud yn fwy atebol, i atgyfnerthu democratiaeth Cymru ac i ennyn hyder pobl Cymru yn nhaith Bil Cymru drwy San Steffan, ond yn bwysig, y rhan a fydd gan y Llywydd yn gwneud yn siŵr fod y trafodaethau hynny'n glir a chadarn ac yn y pen draw yn arwain at y canlyniad y byddem i gyd yn ei geisio ym mhumed tymor y Cynulliad. Felly, rwy'n dymuno'n dda i chi, Brif Weinidog, ond mae llawer iawn o heriau o'n blaenau. Rwyf fi, fel chithau, yn credu bod pobl Cymru yr un mor entrepreneuraidd ac mor dalentog â phobl yn unrhyw le arall yn y Deyrnas Unedig - yn wir, yn unrhyw le arall yn y byd - . Yr un mater rwy'n meddwl y gallwn gydweithio'n eithaf cydweithredol arno yw'r argyfwng dur sydd yn amlwg wedi mynd â chymaint o amser, ac mae'n iawn ei fod wedi cymryd cymaint o amser, dros yr wythnosau a'r misoedd diwethaf, oherwydd rhaid i ni weithio ar draws Llywodraethau ac ar draws y pleidiau i sicrhau gwerthiant llwyddiannus asedau Tata Steel fel y gellir diogelu cymunedau, diogelu swyddi ac yn y pen draw, fel bod gennym gapasiti gwneud dur sicr yma i'r dyfodol, sy'n broffidiol a bod cymunedau ar hyd a lled Cymru yn buddsoddi yn hynny. Felly, rwy'n eich llongyfarch, Brif Weinidog; dymunaf yn dda i chi, ond yn y pen draw, nid wyf yn dymuno gormod o dda i chi, oherwydd gwleidyddiaeth hyn i gyd. [Cymeradwyaeth.]