English: I'd like to thank Plaid for bringing this motion and I do agree with much of what Plaid have said today and what other Members have said. I think it's entirely right for people in this place to call out the abysmal conviction rates for rape and sexual abuse. The difficulties faced by victims of rape and sexual abuse are well known, and it appears the situation is worse now than it was 10 years ago. It's just as bad if not worse than it was when I was at university 20 years ago. Many victims of rape and sexual abuse must feel utterly abandoned by the very people who are supposed to be there to protect them. How must those victims feel when they see the rape and sexual abuse of vulnerable girls in Rotherham and elsewhere go unpunished for years, or the perpetrators set a paltry sentence? How can they feel confident that justice will be done for them when they've seen other victims so appallingly let down? I agree with much of Plaid's motion, and I agree with them that increasing conviction rates is important in preventing rape and sexual abuse. Only a proportion of rape and sexual abuse are reported. Of those, only a fraction result in a conviction. This is a perennial problem that academics and lawyers on both sides of the border and various women's groups and all sorts of different people have been wrestling with the decades. So, I do wish Plaid had, as part of their motion, proposed some actual policies and changes in the law to improve prosecution and conviction rates that we could examine. I know that you've come out with some suggestions during the debate, but, I'm sorry, that just isn't good enough, and the failure to include them in the motion just makes those proposals look like a bit of an afterthought. The meat and potatoes of your motion is about devolution. It seems that Plaid are more concerned about pushing their own political agenda. Their motion makes two references to increasing the Assembly's powers; it doesn't contain a single tangible suggestion that would improve detection and conviction rates for rape. The issue of rape and sexual abuse is an extremely emotive one, which is why I suspect Plaid have chosen this subject to hang their campaign for future devolution upon. Plaid could have cited any number of crimes, but they chose the most emotive crime they could, without any regard to the victims and survivors across Wales. This motion is basically sending out a message to rape survivors that they're more likely to see justice served on their attacker if Wales had more independence. That argument is as tasteless and crass as it is unfounded. Tasteless and crass because rape victims are being used without their consent in a political argument that is essentially nothing to do with furthering justice for them, and unfounded because history shows us that, when a matter is devolved to this Government, far from improving, it gets worse. Both education and the NHS have been devolved to Wales for years, and every year are shown to be worse for the people of Wales than education and the NHS is for every other UK nation. A while ago, I asked the First Minister if he agreed with me that the family court should never give fathers of children born from rape rights to see those children. For some reason, he refused to back my request - a refusal that I think any decent, functional family in Wales will find impossible to understand. Today Plaid has a chance to show that they're actually committed to helping rape victims in a tangible way, and that you use any additional powers that this place may have in the future to stop rapists having contact and influence on a child conceived through rape. If, today, Plaid fail to explicitly support such a ban in their response to this debate, it will be clear to everyone that, as I suspect, this motion is more about furthering their desire for independence than it is about doing the right thing for victims of one of the cruellest crimes there are. So, Plaid, if this place were given the power, would you support a ban on fathers of children born from rape gaining access to those children? And in the meantime, will you join my call for such a ban to be introduced? A simple 'yes' or 'no' will suffice. Thank you.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Blaid Cymru am gyflwyno'r cynnig hwn, ac rwy'n cytuno â llawer o'r hyn y mae Plaid Cymru wedi'i ddweud heddiw a'r hyn y mae Aelodau eraill wedi'i ddweud. Rwy'n credu ei bod yn hollol iawn i bobl yn y lle hwn dynnu sylw at y cyfraddau euogfarnu affwysol am drais a cham-drin rhywiol. Mae'r anawsterau sy'n wynebu dioddefwyr trais a cham-drin rhywiol yn hysbys iawn, ac mae'n ymddangos bod y sefyllfa'n waeth yn awr na 10 mlynedd yn ôl. Mae'r un mor ddrwg os nad yn waeth na phan oeddwn yn y brifysgol 20 mlynedd yn ôl. Rhaid bod llawer o ddioddefwyr trais a cham-drin rhywiol yn teimlo eu bod yn cael eu hanwybyddu'n llwyr gan yr union bobl sydd i fod yno i'w hamddiffyn. Sut y mae'r dioddefwyr hynny'n teimlo pan welant fod trais a cham-drin rhywiol yn erbyn merched diamddiffyn yn Rotherham ac mewn mannau eraill yn mynd heb ei gosbi am flynyddoedd, neu'r troseddwyr yn cael dedfryd bitw? Sut y gallant deimlo'n hyderus y bydd cyfiawnder yn digwydd iddynt hwy pan fyddant wedi gweld dioddefwyr eraill yn cael cam mor ofnadwy? Cytunaf â llawer o gynnig Plaid Cymru, a chytunaf â hwy fod cynyddu cyfraddau euogfarnu'n bwysig er mwyn atal trais a cham-drin rhywiol. Dim ond cyfran o'r achosion o drais a cham-drin rhywiol a gofnodir. O'r rheini, dim ond rhan fach iawn sy'n arwain at euogfarn. Mae hon yn broblem oesol y mae academyddion a chyfreithwyr ar ddwy ochr y ffin ac amryw o grwpiau menywod a phob math o bobl wahanol wedi bod yn ymgodymu â hi dros y degawdau. Felly, buaswn wedi hoffi gweld Plaid Cymru, yn rhan o'u cynnig, yn cyflwyno polisïau a newidiadau go iawn yn y gyfraith y gallem eu harchwilio ar gyfer gwella cyfraddau erlyn ac euogfarnu. Rwy'n gwybod eich bod wedi cyflwyno rhai awgrymiadau yn ystod y ddadl, ond mae'n ddrwg gennyf, nid yw hynny'n ddigon da, ac mae'r methiant i'w cynnwys yn y cynnig ond yn gwneud i'r cynigion ymddangos fel ôl-ystyriaeth braidd. Mae a wnelo craidd eich cynnig â datganoli. Mae'n ymddangos bod Plaid Cymru'n poeni mwy am wthio eu hagenda wleidyddol eu hunain. Mae eu cynnig yn gwneud dau gyfeiriad at gynyddu pwerau'r Cynulliad; nid yw'n cynnwys unrhyw awgrym go iawn a fyddai'n gwella cyfraddau canfod ac euogfarnu mewn achosion o drais rhywiol. Mae trais a cham-drin rhywiol yn fater emosiynol iawn, a dyna pam y tybiaf fod Plaid Cymru wedi dewis y pwnc hwn i wyntyllu eu hymgyrch dros ddatganoli yn y dyfodol. Gallai Plaid Cymru fod wedi cyfeirio at nifer o droseddau, ond dewisasant y troseddau mwyaf emosiynol posibl, heb roi unrhyw sylw i ddioddefwyr a goroeswyr ar draws Cymru. Yn y bôn, mae'r cynnig hwn yn cyfleu neges i rai sydd wedi goroesi trais rhywiol eu bod yn fwy tebygol o weld cyfiawnder yn cael ei weinyddu yn erbyn eu hymosodwr pe bai Cymru'n fwy annibynnol. Mae'r ddadl honno'n ddi-chwaeth, yn dwp ac yn ddi-sail. Di-chwaeth a thwp oherwydd bod dioddefwyr trais rhywiol yn cael eu defnyddio heb eu cydsyniad mewn dadl wleidyddol nad oes a wnelo hi ddim oll â hyrwyddo cyfiawnder iddynt hwy yn y bôn, ac yn ddi-sail am fod hanes yn dangos i ni, pan gaiff mater ei ddatganoli i'r Llywodraeth hon, mae'n gwaethygu yn hytrach na gwella. Mae addysg a'r GIG wedi cael eu datganoli i Gymru ers blynyddoedd, a gwelir bod pob blwyddyn yn waeth i bobl Cymru na'r addysg a'r GIG ym mhob gwlad arall yn y DU. Beth amser yn ôl, gofynnais i'r Prif Weinidog a oedd yn cytuno â mi na ddylai'r llys teulu fyth roi hawliau i dadau plant a aned yn sgil trais rhywiol i weld y plant hynny. Am ryw reswm, gwrthododd gefnogi fy nghais - gwrthodiad y credaf y bydd unrhyw deulu gweddus, gweithredol yng Nghymru yn ei chael yn amhosibl ei ddeall. Heddiw mae gan Blaid Cymru gyfle i ddangos eu bod wedi ymrwymo o ddifrif i helpu dioddefwyr trais mewn ffordd bendant, a'ch bod yn defnyddio unrhyw bwerau ychwanegol a allai fod gan y lle hwn yn y dyfodol i atal treiswyr rhag cael cyswllt a dylanwad ar blentyn a gaiff ei genhedlu drwy drais rhywiol. Os yw Plaid Cymru yn methu cefnogi gwaharddiad o'r fath yn glir heddiw yn eu hymateb i'r ddadl hon, bydd yn amlwg i bawb fod y cynnig hwn, fel rwy'n tybio, yn ymwneud mwy â hybu eu hawydd i fod yn annibynnol nag y mae â gwneud y peth iawn dros ddioddefwyr un o'r troseddau mwyaf creulon. Felly, Blaid Cymru, pe rhoddir y pŵer i'r lle hwn, a fyddech yn cefnogi gwahardd tadau plant a aned yn sgil trais rhywiol rhag dod o gysylltiad â'r plant hynny? Ac yn y cyfamser, a wnewch chi ategu fy ngalwad am gyflwyno gwaharddiad o'r fath? Bydd 'gwnawn' neu 'na wnawn' yn ddigon. Diolch.