English: I can see that the benefit of time is not making Mabon ap Gwynfor any more amenable to the arguments put forward by the independent panel. I understand his disappointment, because there is often strong local attachment to these schemes. I heard people saying yesterday that this is a scheme that's been an ambition locally for 70 years. We often see this happening where local authorities, when faced with transport challenges, simply dig out the schemes they've had on the blocks for generations. But we are in a climate emergency, and I do feel a slight despair, listening to the nightly news every night with the strength of the science, the strength of the frustration at the talks in Glasgow, a recognition by all parties that we need to do things differently, statements in this Senedd, statements by Mabon ap Gwynfor and the local Member of Parliament themselves, recognising the scale and ambition for the climate emergency, from his party for us to have a target of net zero by 2030 rather than 2050. These things are not compatible with continuing to build more road capacity. It's just not compatible. The UK Climate Change Committee make it clear that, in order to reach net zero by 2050, we have to reduce the number of car journeys. Hitting net zero 20 years before that, we don't know how to do that, despite being told that we ought to by Plaid Cymru, and it's certainly not compatible with him pushing for us to build road schemes. We've set up an independent review. It's a shame that Llanbedr has been looked at in isolation, because I think if taken as a whole, shifting our road spend to maintenance and alternatives would be seen as a whole, rather than just one scheme that allows local people to say that Llanbedr had been unfairly targeted, which is not the case. We did that at the behest of the local authority because of the European funding deadlines, and this is the report from the independent panel. It's not my recommendation, it's their recommendation, which I've accepted. His points, I thought, were slightly unfortunate, really, about the dualling of the Heads of the Valleys road. The Heads of the Valleys road, as I recall, was approved by Ieuan Wyn Jones when he was the Minister for transport, and we've also made an exception for a scheme for a Llandeilo bypass, which again was a request of Plaid Cymru. We are certainly not just picking on rural Wales. We have cancelled the M4 bypass around Newport. So, we're certainly not taking a view that is somehow geographically biased, we are trying very difficultly to shift the way we deal with transport spend. Llanbedr clearly has some congestion problems, particularly at some times of year, and then there's the separate issue of access to the new business units and the aspiration to have a spaceport. The report by Lynn Sloman is very comprehensive and deals with both of those things, and we are committed to using the contribution the Welsh Government was going to make to this project to work with the local authority to do a genuine Welsh transport appraisal guidance appraisal that doesn't start with the assumption that we build a road, which is what has happened in this case, and, indeed, has happened in other cases too, but to look on a mode-neutral basis to see what sustainable measures we could put in place. That is a sincere commitment, and I discussed that with the leader of the local authority. Then on the separate issue of access to open up the land for development, again, the report makes it clear that they think that the existing roads enable some of that to happen and, if further is required, that is something that can be identified through the joint work we'll be doing with the local authority. So, I understand the Member's frustration; I can't quite marry it with what he also says we need to be doing on net zero. He's wrong to suggest, as is the MP, that rural Wales or Gwynedd in particular is being picked on here. This is an approach we'll be taking right across Wales because the science demands we do it, and the climate emergency that both he and I, and Gwynedd Council, have signed up to also demands we do it.
Welsh: Gallaf weld nad yw amser wedi gwneud Mabon ap Gwynfor yn fwy parod i wrando ar y dadleuon a gyflwynwyd gan y panel annibynnol. Deallaf ei siom, oherwydd ceir ymlyniad lleol cryf i'r cynlluniau hyn yn aml. Clywais bobl yn dweud ddoe fod hwn yn gynllun sydd wedi bod yn uchelgais yn lleol ers 70 mlynedd. Rydym yn aml yn gweld hyn yn digwydd lle mae awdurdodau lleol, wrth wynebu heriau trafnidiaeth, yn troi at gynlluniau sydd wedi bod yn barod i fynd ganddynt ers cenedlaethau. Ond rydym mewn argyfwng hinsawdd, ac rwy'n teimlo ychydig yn ofidus, wrth wrando ar y newyddion bob nos gyda chryfder y wyddoniaeth, cryfder y rhwystredigaeth ynglŷn â'r trafodaethau yn Glasgow, cydnabyddiaeth gan bob plaid fod angen inni wneud pethau'n wahanol, a datganiadau yn y Senedd hon, datganiadau gan Mabon ap Gwynfor a'r Aelod Seneddol lleol ei hun, sy'n cydnabod maint yr argyfwng hinsawdd ac uchelgais ei blaid inni gael targed sero-net erbyn 2030 yn hytrach na 2050. Nid yw'r pethau hyn yn gydnaws â pharhau i adeiladu mwy o gapasiti ffyrdd. Nid yw'n gydnaws. Mae Pwyllgor Newid Hinsawdd y DU yn dweud yn glir, er mwyn cyrraedd y targed sero-net erbyn 2050, fod yn rhaid inni leihau nifer y teithiau ceir. Nid ydym yn gwybod sut i gyflawni'r targed sero-net 20 mlynedd cyn hynny, er bod Plaid Cymru yn dweud y dylem, ac yn sicr nid yw'n gydnaws â'r modd y mae ef yn pwyso arnom i adeiladu cynlluniau ffyrdd. Rydym wedi sefydlu adolygiad annibynnol. Mae'n drueni bod Llanbedr wedi cael ei ystyried ar ei ben ei hun, oherwydd pe bai wedi cael ei ystyried yn ei gyfanrwydd, credaf y byddai newid ein gwariant ffyrdd i waith cynnal a chadw a dewisiadau amgen yn cael ei ystyried yn ei gyfanrwydd, yn hytrach nag un cynllun yn unig sy'n caniatáu i bobl leol ddweud bod Llanbedr wedi'i dargedu'n annheg, ac nid yw hynny'n wir. Gwnaethom hynny ar gais yr awdurdod lleol oherwydd terfynau amser y cyllid Ewropeaidd, a dyma adroddiad y panel annibynnol. Nid fy argymhelliad i ydyw, eu hargymhelliad hwy ydyw, ac rwyf wedi'i dderbyn. Roedd ei bwyntiau ychydig yn anffodus yn fy marn i, ynglŷn â deuoli ffordd Blaenau'r Cymoedd. Cymeradwywyd ffordd Blaenau'r Cymoedd, os cofiaf yn iawn, gan Ieuan Wyn Jones pan oedd yn Weinidog trafnidiaeth, ac rydym hefyd wedi gwneud eithriad ar gyfer cynllun ar gyfer ffordd osgoi yn Llandeilo, a oedd unwaith eto'n gais gan Blaid Cymru. Yn sicr, nid ydym yn pigo ar gefn gwlad Cymru. Rydym wedi canslo ffordd osgoi'r M4 o amgylch Casnewydd. Felly, yn sicr, nid ydym yn arddel safbwynt sy'n rhagfarnllyd yn ddaearyddol rywsut neu'i gilydd, rydym yn ceisio gwneud y gwaith anodd iawn o newid y ffordd rydym yn ymdrin â gwariant ar drafnidiaeth. Mae'n amlwg fod gan Lanbedr broblemau gyda thagfeydd, yn enwedig ar rai adegau o'r flwyddyn, ac mae mater ar wahân yn codi ynglŷn â mynediad at yr unedau busnes newydd a'r dyhead i gael maes rocedi. Mae'r adroddiad gan Lynn Sloman yn gynhwysfawr iawn ac yn ymdrin â'r ddau fater, ac rydym wedi ymrwymo i ddefnyddio'r cyfraniad roedd Llywodraeth Cymru yn bwriadu ei wneud i'r prosiect hwn i weithio gyda'r awdurdod lleol er mwyn gwneud arfarniad arweiniad ar arfarnu trafnidiaeth Cymru dilys nad yw'n dechrau gyda'r dybiaeth ein bod yn adeiladu ffordd, sef yr hyn sydd wedi digwydd yn yr achos hwn, ac sydd wedi digwydd mewn achosion eraill hefyd yn wir, ond yn hytrach edrych ar sail niwtral o ran dull teithio i weld pa fesurau cynaliadwy y gallem eu rhoi ar waith. Mae hwnnw'n ymrwymiad diffuant, a thrafodais hynny gydag arweinydd yr awdurdod lleol. Ar y mater arall wedyn o agor y tir i'w ddatblygu, unwaith eto, mae'r adroddiad yn ei gwneud yn glir eu bod yn credu bod y ffyrdd presennol yn galluogi rhywfaint o hynny i ddigwydd ac os oes angen mwy, mae hynny'n rhywbeth y gellir ei nodi drwy'r gwaith ar y cyd y byddwn yn ei wneud gyda'r awdurdod lleol. Felly, deallaf rwystredigaeth yr Aelod; ni allaf ei gysoni'n iawn â'r hyn y mae hefyd yn dweud bod angen inni ei wneud ar sero-net. Mae yntau a'r Aelod Seneddol yn anghywir i awgrymu ein bod yn pigo ar y Gymru wledig neu ar Wynedd yn arbennig yma. Mae hwn yn ddull o weithredu y byddwn yn ei fabwysiadu ledled Cymru oherwydd mae'r wyddoniaeth yn mynnu ein bod yn gwneud hynny, ac mae'r argyfwng hinsawdd y mae ef a minnau, a Chyngor Gwynedd, wedi'i ddatgan hefyd yn mynnu ein bod yn ei wneud.