English: We found that the lack of available information on the role of a councillor was a barrier to attracting potential candidates. People will not put themselves forward if they do not understand what the job entails, and this lack of information is also fuelling the notion among some people that a role in public life is not for them. The Minister has committed, through the Diversity in Democracy programme, to identify the scope and components of a campaign to increase diversity among candidates. Once councillors are elected, it is crucial they receive adequate support to fulfil that role, particularly in dealing with the many pressures they will face. We heard that burnout among councillors is commonplace, as constituents increasingly expect their elected representatives to be available 24 hours, seven days a week. I'm pleased that our recommendations relating to training for members on maintaining a healthy work-life balance, and specifying that councillors should not be required to publish their home address on the council website, have been accepted. Experiencing bullying, discrimination and harassment are unfortunately matters familiar to politicians at all levels. This was a common theme expressed to us as a barrier to attracting candidates, particularly those from under-represented groups. We made three recommendations in this area, including a call for stronger guidance for candidates and elected representatives on what is and isn't acceptable behaviour on social media, and it is important to stress the urgency in bringing about change, and further action is needed to prevent the unacceptable online abuse experienced by so many people. I welcome the commitment from the Welsh Government that it will take whatever steps it can to stand against this behaviour, and I ask the Minister if she would give a brief update today on how the Welsh Government will be taking forward its discussions on this with the UK Government. We were concerned by evidence we heard relating to councillors not claiming the care allowance they're entitled to for fear of public criticism. This allowance is an important tool to enable those with caring responsibilities to undertake the councillor role, so more should be done to ensure take-up. We heard that local authorities reporting allowances on an individual rather than collective basis deters some from claiming. Therefore, we recommended that they should be encouraged to use the collective figure. This was accepted. However, our further suggestion that local authorities should collect information on the number of councillors entitled to claim the allowance, and how many do so, was rejected. The rationale was that councillors would need to identify how they meet the criteria, even if they did not intend to claim. Without knowing how many councillors are eligible, it's not possible to know the proportion who receive the allowance. I note, however, that Welsh Government has committed to asking the Independent Remuneration Panel for Wales to consider the matter further, and my committee will continue to pursue this in our scrutiny work going forward. Learning from others who are councillors can provide valuable opportunities for under-represented groups to see that they too could do this important role. We commend the work of stakeholders to offer opportunities for under-represented groups to develop their skills and confidence. This is often done through leadership and mentoring schemes. However, despite positive take-up, some of the evidence we heard questioned their effectiveness. We therefore recommend an evaluation of the various schemes, with the aim of learning from and building on these to maximise their effectiveness. We know that engagement in politics at a young age is key to maintaining interest long term. I am therefore disappointed at the rejection of our recommendation that a national mock election for young people be held at the same time as Assembly elections. We heard how such an arrangement is in place in Norway, and it means politicians paying more attention to what young people think. The Welsh Government's response outlines how it intends to engage through education and awareness raising, but the excitement of participating in an election, of being able to voice an opinion, can make a huge impact and can be a catalyst to securing long-term engagement. So, I would urge the Minister to give further consideration to this recommendation. Dirprwy Lywydd, despite being around half of the population, women only make up around 28 per cent of elected local authority members. Several witnesses, though not all, supported introducing some form of quotas, particularly around gender; one told us that, based on the current trend, there will not be equal gender representation until 2073. Clearly, something needs to change. The attempts to encourage more women into politics have not had the desired effect, and women face greater barriers to becoming elected representatives than men. Therefore positive action is needed. Whilst we haven't included any specific recommendations in this report, it is an area of interest to us and we will explore these matters -
Welsh: Gwelsom fod y diffyg gwybodaeth a oedd ar gael am rôl cynghorydd yn rhwystr i ddenu ymgeiswyr posibl. Ni fydd pobl yn ymgeisio os nad ydynt yn deall beth y mae'r swydd yn ei olygu, ac mae diffyg gwybodaeth o'r fath hefyd yn bwydo'r syniad ymhlith rhai pobl nad yw rôl mewn bywyd cyhoeddus yn rhywbeth iddynt hwy. Drwy'r rhaglen Amrywiaeth mewn Democratiaeth, mae'r Gweinidog wedi ymrwymo i nodi cwmpas ac elfennau ymgyrch i gynyddu amrywiaeth ymhlith ymgeiswyr. Pan gaiff cynghorwyr eu hethol, mae'n hanfodol eu bod yn cael cymorth digonol i gyflawni'r rôl honno, yn enwedig i ymdrin â'r pwysau amrywiol y byddant yn ei wynebu. Clywsom fod cynghorwyr yn aml yn diffygio, gan fod mwy a mwy o etholwyr yn disgwyl i'w cynrychiolwyr etholedig fod ar gael 24 awr y dydd, saith diwrnod yr wythnos. Rwy'n falch fod ein hargymhellion yn ymwneud â hyfforddiant i aelodau ar gynnal cydbwysedd iach rhwng bywyd a gwaith, a nodi na ddylai cynghorwyr orfod cyhoeddi eu cyfeiriad cartref ar wefan y cyngor, wedi'u derbyn. Yn anffodus, mae bwlio, gwahaniaethu ac aflonyddu yn faterion cyfarwydd i wleidyddion ar bob lefel. Roedd hon yn thema gyffredin a fynegwyd i ni fel rhwystr i ddenu ymgeiswyr, yn enwedig y rheini o grwpiau heb gynrychiolaeth ddigonol. Gwnaethom dri argymhelliad yn y maes hwn, gan gynnwys galwad am ganllawiau cryfach i ymgeiswyr a chynrychiolwyr etholedig ar yr hyn sydd, a'r hyn nad yw'n ymddygiad derbyniol ar y cyfryngau cymdeithasol, ac mae'n bwysig pwysleisio'r brys i gyflwyno newid, ac mae angen camau gweithredu pellach i atal y cam-drin annerbyniol a brofir gan gynifer o bobl ar-lein. Rwy'n croesawu ymrwymiad Llywodraeth Cymru y bydd yn cymryd pob cam posibl i frwydro'n erbyn yr ymddygiad hwn, a hoffwn ofyn i'r Gweinidog roi diweddariad byr i ni heddiw ar sut y bydd Llywodraeth Cymru yn bwrw ymlaen â'i thrafodaethau ar hyn gyda Llywodraeth y DU. Roeddem yn pryderu ynglŷn â'r dystiolaeth a glywsom a oedd yn ymwneud â chynghorwyr yn peidio â hawlio'r lwfans gofal y mae ganddynt hawl iddo oherwydd eu bod yn ofni beirniadaeth gyhoeddus. Mae'r lwfans hwn yn adnodd pwysig i alluogi'r rhai sydd â chyfrifoldebau gofalu i ymgymryd â rôl cynghorydd, felly dylid gwneud mwy i sicrhau bod pobl yn manteisio arno. Clywsom fod awdurdodau lleol sy'n cofnodi lwfansau ar sail unigol yn hytrach nag ar sail gyfunol yn atal rhai cynghorwyr rhag hawlio. Felly, argymellasom y dylid eu hannog i ddefnyddio'r ffigur cyfunol. Derbyniwyd hyn. Fodd bynnag, cafodd ein hawgrym pellach y dylai awdurdodau lleol gasglu gwybodaeth am nifer y cynghorwyr sydd â hawl i hawlio'r lwfans, a faint sy'n gwneud hynny, ei wrthod. Y rhesymeg oedd y byddai angen i gynghorwyr nodi sut y maent yn bodloni'r meini prawf, hyd yn oed os nad oeddent yn bwriadu hawlio. Heb wybod faint o gynghorwyr sy'n gymwys, nid yw'n bosibl gwybod pa gyfran sy'n derbyn y lwfans. Sylwaf, fodd bynnag, fod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ofyn i Banel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol ystyried y mater ymhellach, a bydd fy mhwyllgor yn parhau i fynd ar drywydd hyn yn ein gwaith craffu yn y dyfodol. Gall dysgu oddi wrth gynghorwyr eraill roi cyfleoedd gwerthfawr i grwpiau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol i weld y gallent hwythau hefyd gyflawni'r rôl bwysig hon. Cymeradwywn waith rhanddeiliaid yn cynnig cyfleoedd i grwpiau heb gynrychiolaeth ddigonol ddatblygu eu sgiliau a'u hyder. Gwneir hyn yn aml drwy gynlluniau arwain a mentora. Fodd bynnag, er bod nifer yn manteisio arnynt, roedd rhywfaint o'r dystiolaeth a glywsom yn cwestiynu eu heffeithiolrwydd. Felly, rydym yn argymell y dylid gwerthuso'r gwahanol gynlluniau, gyda'r nod o ddysgu oddi wrthynt ac adeiladu arnynt er mwyn sicrhau eu bod mor effeithiol â phosibl. Gwyddom fod ymgysylltu â gwleidyddiaeth yn ifanc yn allweddol i gynnal diddordeb hirdymor. Rwy'n siomedig felly eu bod wedi gwrthod ein hargymhelliad y dylid cynnal ffug etholiad cenedlaethol ar gyfer pobl ifanc ar yr un pryd ag etholiadau'r Cynulliad. Clywsom sut y mae trefniant o'r fath ar waith yn Norwy, ac mae'n golygu bod gwleidyddion yn cymryd mwy o sylw o'r hyn y mae pobl ifanc yn ei feddwl. Mae ymateb Llywodraeth Cymru yn amlinellu sut y mae'n bwriadu ymgysylltu drwy addysg a chodi ymwybyddiaeth, ond gall y cyffro o gymryd rhan mewn etholiad, o allu lleisio barn, gael effaith fawr a gall fod yn gatalydd i sicrhau ymgysylltiad hirdymor. Felly, buaswn yn annog y Gweinidog i ystyried yr argymhelliad hwn ymhellach. Ddirprwy Lywydd, er bod oddeutu hanner y boblogaeth yn fenywod, tua 28 y cant yn unig o aelodau etholedig awdurdodau lleol sy'n fenywod. Roedd sawl tyst, ond nid pob un, o blaid cyflwyno rhyw fath o gwota, yn enwedig mewn perthynas â rhywedd; dywedodd un wrthym na fydd cynrychiolaeth gyfartal rhwng y rhywiau tan 2073 yn seiliedig ar y tueddiad presennol. Yn amlwg, mae angen i rywbeth newid. Nid yw'r ymdrechion i annog mwy o fenywod i wleidyddiaeth wedi cael yr effaith a ddymunwyd, ac mae menywod yn wynebu mwy o rwystrau na dynion rhag dod yn gynrychiolwyr etholedig. Felly, mae angen cymryd camau cadarnhaol. Er nad ydym wedi cynnwys unrhyw argymhellion penodol yn yr adroddiad, mae'n faes sydd o ddiddordeb i ni a byddwn yn ymchwilio i'r materion hyn -