English: I would like to thank the Welsh Conservatives for bringing forward this debate. It's very welcome. Also, I'd like to commend the NHS staff for the work that they do, often under very difficult circumstances. Problems with the recruitment and retention of front-line staff, clinicians in particular, have been well documented in recent years. Staff shortages have led to increased workloads, which have become unmanageable for many frontline staff. Unmanageable workloads have affected staff morale, led to an increase in stress-related illness and forced many clinicians to leave the field altogether. Nowhere is this more evident than in general practice. Some GPs have seen their caseloads double in recent years with practices unable to recruit GPs. A GP seeing 80 patients during a consultation is now not unheard of. These unmanageable workloads have led many GPs to quit general practice altogether, thus compounding the problem. The Royal College of General Practitioners states that we need to recruit an additional 400 GPs over the next four years as we are failing to fill the training places we already have. The Welsh Government must be more creative when it comes to recruiting clinicians. We must incentivise clinicians to train and work in Wales. The recruitment of Welsh-speaking staff is also important to cope with patients who can only speak Welsh and perhaps are suffering, as Rhun said, from dementia. Above all, we must incentivise clinicians to stay in Wales. According to the Royal College of Physicians there is a distinct lack of research undertaken to understand the drivers for recruitment and retention. Decisions on future medical recruitment strategies are not based on robust evidence. It is therefore imperative that we collect more data to assist us with future recruitment campaigns. But we mustn't only focus on front-line staff, as important as it is. The NHS is Wales's biggest employer with around 72,000 people working in it. There are just under 6,000 hospital clinicians and 2,000 GPs working in NHS Wales. Without the vast number of nurses, scientific, therapeutic and technical staff, patients could not be treated. Without the administration and support staff our hospitals and GP surgeries wouldn't be able to function. So, we cannot recruit more clinicians without ensuring that there are sufficient staff to make the appointments, conduct the diagnostic tests, transport patients and nurse patients back to health. They need to ensure that there are sufficient staff across the NHS to cope with the increasing demands on services. So, future workforce planning in the NHS has not - and the Welsh Government has to ensure that there are sufficient resources put into workforce planning otherwise we will be having the same discussion in another five years. UKIP will be supporting the motion today because there is a crisis in GP recruitment and we could soon be facing a crisis in other clinical fields. We also ask about the possibility - because when people go to be trained as a doctor they have to have eight A* GCSEs and at the moment we are asking that - when we've spoken to some doctors who are currently, say, in their forties or fifties, many have said that they would struggle to achieve these grades. So, we're wondering if the emphasis could be put perhaps on the A -level grades as opposed to the eight A*s. This doesn't mean putting down, but just ensuring that Welsh universities in their pursuit of attracting the brightest students in the world don't put Welsh students at a disadvantage. Cardiff are asking for eight A*s, and GCSE results, we feel, shouldn't have as much bearing as long as the student has the requisite A-levels. Perhaps Cardiff could re-envisage this qualification. I look forward to the Cabinet Secretary's reply and his plans for tackling NHS recruitment. Thank you.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Ceidwadwyr Cymreig am gyflwyno'r ddadl hon. Mae i'w chroesawu'n fawr. Hefyd, hoffwn ganmol staff y GIG am y gwaith y maent yn ei wneud, yn aml o dan amgylchiadau anodd iawn. Mae problemau gyda recriwtio a chadw staff rheng flaen, clinigwyr yn arbennig, wedi cael llawer o sylw yn y blynyddoedd diwethaf. Mae prinder staff wedi arwain at fwy o lwyth gwaith nag y gall llawer o staff rheng flaen ei reoli. Mae llwyth gwaith na ellir ei reoli wedi effeithio ar forâl staff, wedi arwain at gynnydd mewn salwch sy'n gysylltiedig â straen ac wedi gorfodi llawer o glinigwyr i adael y maes yn gyfan gwbl. Mae hyn i'w weld yn fwyaf amlwg mewn ymarfer cyffredinol. Mae baich achosion rhai meddygon teulu wedi dyblu yn y blynyddoedd diwethaf gyda meddygfeydd yn methu recriwtio meddygon teulu. Nid yw'n gwbl anarferol i feddyg teulu weld 80 o gleifion yn ystod ymgynghoriad bellach. Mae llwythi gwaith na ellir eu rheoli o'r fath wedi arwain at lawer o feddygon teulu yn rhoi'r gorau i ymarfer cyffredinol yn gyfan gwbl, gan waethygu'r broblem. Mae Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol yn datgan bod angen i ni recriwtio 400 o feddygon teulu ychwanegol dros y pedair blynedd nesaf gan ein bod yn methu llenwi'r lleoedd hyfforddi sydd gennym yn barod. Rhaid i Lywodraeth Cymru fod yn fwy creadigol wrth fynd ati i recriwtio clinigwyr. Mae'n rhaid i ni gymell clinigwyr i hyfforddi a gweithio yng Nghymru. Mae recriwtio staff sy'n siarad Cymraeg yn bwysig hefyd i ymdopi â chleifion sydd ond yn gallu siarad Cymraeg ac efallai'n dioddef o ddementia, fel y dywedodd Rhun. Yn anad dim, rhaid i ni gymell clinigwyr i aros yng Nghymru. Yn ôl Coleg Brenhinol y Meddygon, mae'n amlwg fod yna ddiffyg gwaith ymchwil i ddeall y ffactorau ysgogol ar gyfer recriwtio a chadw staff. Nid yw penderfyniadau ar strategaethau recriwtio meddygol yn y dyfodol wedi eu seilio ar dystiolaeth gadarn. Felly, mae'n hanfodol ein bod yn casglu rhagor o ddata i'n helpu gydag ymgyrchoedd recriwtio yn y dyfodol. Ond nid ar staff rheng flaen yn unig sy'n rhaid i ni ganolbwyntio, er mor bwysig ydynt. Y GIG yw cyflogwr mwyaf Cymru gyda thua 72,000 o bobl yn gweithio ynddo. Mae ychydig o dan 6,000 o glinigwyr ysbyty a 2,000 o feddygon teulu yn gweithio yn GIG Cymru. Heb y nifer enfawr o nyrsys, staff gwyddonol, therapiwtig a thechnegol, ni allai cleifion gael eu trin. Heb y staff gweinyddol a staff cymorth ni fyddai ein hysbytai a'n practisau meddygon teulu yn gallu gweithredu. Felly, ni allwn recriwtio mwy o glinigwyr heb sicrhau bod digon o staff i drefnu apwyntiadau, cynnal y profion diagnostig, cludo a nyrsio cleifion. Mae angen iddynt sicrhau bod digon o staff ar draws y GIG i ymdopi â'r galw cynyddol ar wasanaethau. Felly, nid yw cynllunio gweithlu yn y dyfodol yn y GIG wedi - ac mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru sicrhau bod digon o adnoddau yn cael eu neilltuo ar gyfer cynllunio'r gweithlu neu fel arall byddwn yn cael yr un drafodaeth mewn pum mlynedd arall. Bydd UKIP yn cefnogi'r cynnig heddiw, oherwydd mae'n argyfwng o ran recriwtio meddygon teulu a gallem wynebu argyfwng mewn meysydd clinigol eraill yn fuan. Rydym hefyd yn gofyn am y posibilrwydd - oherwydd pan fydd pobl yn mynd i gael eu hyfforddi i fod yn feddygon rhaid iddynt gael wyth TGAU A* ac ar hyn o bryd rydym yn gofyn - pan fuom yn siarad â rhai meddygon sydd ar hyn o bryd yn eu pedwardegau neu eu pumdegau, dyweder, mae llawer wedi dweud y byddent yn ei chael hi'n anodd cyflawni'r graddau hyn. Felly, tybed a ellid rhoi'r pwyslais efallai ar y graddau lefel A yn hytrach na'r wyth A*. Nid yw hyn yn golygu gostwng safonau, dim ond sicrhau nad yw prifysgolion Cymru, wrth geisio denu'r myfyrwyr mwyaf disglair yn y byd, yn rhoi myfyrwyr Cymru o dan anfantais. Mae Caerdydd yn gofyn am wyth A*, ac rydym yn teimlo na ddylid rhoi cymaint o bwyslais ar ganlyniadau TGAU os oes gan y myfyriwr y lefelau A sy'n ofynnol. Efallai y gallai Caerdydd ailedrych ar y cymhwyster hwn. Edrychaf ymlaen at ymateb Ysgrifennydd y Cabinet a'i gynlluniau ar gyfer mynd i'r afael â recriwtio yn y GIG. Diolch.