English: May I begin formally this item by welcoming everyone here to the Senedd this evening? It's a pleasure to have your company in the public gallery and those of you joining us in this building for such a momentous week for our national Parliament, Senedd, as we celebrate our twentieth anniversary. Many of us were there at the beginning, in May 1999, in another Chamber, in another century. On that first day, we were excited and nervous in equal measure, and responsibility weighed heavy on us, as we elected our first Llywydd and first First Secretary. It's fair to say that the period since the first Assembly Members were elected in 1999 has not been without its challenges. Indeed, we were, to all intents and purposes, starting from scratch. But that new dawn also provided us with the opportunity to plough our own furrow. From the beginning, this was a fully bilingual Parliament, and an inclusive one, with equality characterising us from the very first day. Twenty-four of the 60 Members elected to that first Assembly were women. Overnight, 24 women were introduced to Wales's representative political landscape, bearing in mind that only seven women Members of Parliament from Wales had been elected to Westminster in the previous 80 years. There have now been 62 women elected as Assembly Members and 80 men: 142 of us rare creatures, as Assembly Members, past and present. The pinnacle of our attainment of equality, of course, was in 2003, when 30 women and 30 men were elected as Assembly Members, making us the first legislature in the world to achieve gender balance. Around me today, 47 per cent of our Assembly Members are women - the highest proportion across all UK Parliaments, and our achievement, as regards inclusion and equality, extends beyond our elected representatives. The Assembly is among the top five UK employers for LGBT staff for the fifth year running, and has won a gold award for our diversity and inclusion scheme amongst our workforce. The year 2006 was another remarkable year on our journey - a year that saw the official opening of Richard Rogers's magnificent building, this Senedd, and a year when the Government of Wales Act 2006 was passed, which gave Assembly Members the right to make primary legislation for the first time through the dear old legislative consent Order regime. The painful, laborious legislative journey of the red meat LCO is forever seared on my memory. And Ann Jones remains of the view that the worst punishment ever imposed on her by the Labour Whip was to put her on the red meat LCO committee. [ Laughter.] But we were released from the oppressive regime of the LCO by the people of Wales in the 2011 referendum, when 63.5 per cent voted in favour of full law-making powers - an historic milestone that marked the creation of a genuine Parliament for Wales. Our powers were enhanced in April with Wales, for the first time in modern times, having the ability to raise a proportion of the money the Government spends in the form of taxation powers. Piece by piece, a Parliament has been constructed and a nation built, and today we stand on the solid foundations of the early architects of devolution. But let us not rest on our laurels. There is much more to do, and one fact remains unchanged, despite the step change in our responsibilities. On that very first day, we were 60 Assembly Members and today, 7,301 days later, there are still only 60 of us. If we are to realise any ambition to increase the powers of this Parliament, or to inject more creativity and originality into the use of our existing powers, we need to increase our capacity. There are no more hours in the day, it's not possible to be in two places, or in two committees, at the same time, so to be able to represent the people of Wales as best we can, it is imperative now that more Members are elected. This is not about politicians voting for more politicians, but recognition that the people of Wales need fair and proportionate representation in their national Senedd. And we, as the politicians of this generation, have a duty not to fetter the ability and aspirations of future politicians to deliver on the behalf of Wales. Yes, there is much to do, but there is plenty to celebrate also. In the fifth Assembly, we have already broken new ground by electing Wales's first ever Youth Parliament. Sitting in this seat and chairing the first full meeting of the Youth Parliament in the presence of some of our nation's bravest, most passionate and most eloquent young people was an experience that I will never forget. This is testament to the fact that young people are interested in our democracy and that they, as much as anyone else, deserve a voice in the debate that will shape their future. And as we celebrate our twentieth year, it is important that we look to the future, and that's why we will convene the Citizen's Assembly, Cynulliad y Bobl, this summer. We will give the people of Wales the right and the opportunity to voice their aspirations for the next 20 years in Wales. They will be a source of original ideas to inform our future work and priorities. And then, in September, we will hold our first ever democracy festival. This will be a festival that will be a wealth of debate of issues of relevance to the people of Wales, from sport to technology to the arts, with the aim of attracting new audiences to the Senedd in the Bay. But although our Parliament is in our capital city, our Senedd belongs to and represents every community in Wales. Over 20 years, our committees have travelled all over Wales, and Senedd@ has been a touring initiative taking the Assembly's work to the people. But the greatest initiative of all would be holding Plenary meetings in north Wales, in west Wales or in the Valleys - a caravan of an Assembly reaching out in our entirety to the communities of Wales. It wouldn't be changing location every other week, but possibly every two years.
Welsh: A gaf i ddechrau'n ffurfiol yr eitem yma heno drwy groesawu pawb i'r Senedd heno? Mae'n bleser cael cwmni pawb yma yn yr oriel gyhoeddus ac yn ymuno â ni hefyd yn yr adeilad ar gyfer wythnos mor nodedig yn ein Senedd genedlaethol ni wrth inni ddathlu ein penblwydd yn 20 oed. Mi oedd nifer ohonon ni yno ar y cychwyn, ym mis Mai 1999, mewn Siambr arall, mewn canrif arall, a chyffro, nerfusrwydd a chyfrifoldeb yn ein nodweddu ni oll ar y dydd cyntaf hwnnw yn ethol ein Llywydd cyntaf a'n Prif Ysgrifennydd cyntaf. Teg yw dweud bod y cyfnod ers ethol yr Aelodau cyntaf hynny ym 1999 wedi cynnig ei siâr o heriau i Senedd ifanc fel hon. Yn wir, dechrau o brin ddim oedden ni bryd hynny. Ond gyda'r newydd-deb hynny daeth y cyfle hefyd i dorri ein cwys ein hunain. O'r cychwyn, Senedd gwbl ddwyieithog oedd hon, a Senedd gynhwysol, gyda chydraddoldeb yn ein nodweddu o'r cychwyn cyntaf. Menywod oedd 24 o'r 60 Aelod a etholwyd i'r Cynulliad cyntaf hwnnw. Dros nos, cyflwynwyd 24 o fenywod i wleidyddiaeth gynrychioladol Cymru, gan gofio taw dim ond saith Aelod Seneddol benywaidd o Gymru a etholwyd i San Steffan yn yr 80 mlynedd cyn hynny. Erbyn hyn, mae 62 o fenywod wedi eu hethol yn Aelodau Cynulliad ac 80 o ddynion: 142 ohonom, yn greaduriaid prin, yn Aelodau Cynulliad, heddiw a ddoe. Pinacl ein cyrhaeddiad, wrth gwrs, o gydraddoldeb oedd 2003, pan etholwyd 30 menyw a 30 dyn yn Aelodau Cynulliad a'n gwneud y ddeddfwrfa gyntaf yn y byd i sicrhau cydbwysedd rhywedd. Ac o fy nghwmpas i heddiw, mae 47 y cant o'n Haelodau Cynulliad ni'n fenywod - y gyfran uchaf drwy holl Senedd-dai gwledydd Prydain o hyd. Ac mae'n cyflawniad o ran cynhwysedd a chydraddoldeb yn ymestyn y tu hwnt i gynrychiolaeth etholedig. Mae'r Cynulliad yma ymysg y pum cyflogwr gorau drwy Brydain gyfan o ran staff LGBT am y bumed flwyddyn yn olynol, ac wedi ennill gwobr aur am ein cynllun amrywiaeth a chynhwysedd ymysg ein gweithlu. Mi oedd 2006 yn flwyddyn nodedig ar ein taith, blwyddyn a welodd agoriad swyddogol adeilad godidog Richard Rogers, y Senedd yma, a phan basiwyd Deddf Llywodraeth Cymru 2006 a roddodd yr hawl i Aelodau'r Cynulliad lunio deddfwriaeth sylfaenol am y tro cyntaf drwy gyfundrefn yr annwyl LCO. Mae taith ddeddfwriaethol boenus, lafurus yr LCO cig coch - y red meat LCO - wedi ei saernïo ar fy nghof i am byth. Ac mae Ann Jones yn dal o'r farn taw ei chosb fwyaf llym erioed gan Chwip Llafur oedd ei gosod ar bwyllgor yr LCO cig coch. [ Chwerthin.] Ond fe'n rhyddhawyd o gyfundrefn orthrymus yr LCO gan bobl Cymru yn refferendwm 2011, pan bleidleisiodd 63.5 y cant o blaid pwerau deddfu llawn - carreg filltir hanesyddol a oedd yn cynrychioli creu Senedd go iawn i Gymru. Ychwanegwyd at ein pwerau fis Ebrill, gyda Chymru'n gyfrifol, am y tro cyntaf yn yr oes fodern, am godi cyfran o'r arian mae'r Llywodraeth yn ei wario ar ffurf grymoedd trethiant. Darn wrth ddarn, mae'r gwaith o adeiladu Senedd, o adeiladu cenedl, wedi mynd rhagddo, ac erbyn heddiw, rydym yn sefyll ar seiliau cadarn penseiri cynnar datganoli. Ond mae cymaint eto i'w wneud, ac mae un ffaith sy'n ddigyfnewid, er cymaint y newid yn ein cyfrifoldebau. Ar y diwrnod cyntaf un, mi oedden ni'n 60 Aelod Cynulliad, a heddiw, 7,301 o ddiwrnodau yn ddiweddarach, rydyn ni'n dal ond yn 60 Aelod. Os ydym am wireddu unrhyw uchelgais i gynyddu pwerau'r Senedd hon, neu i chwistrellu mwy o greadigrwydd a gwreiddioldeb mewn at ddefnydd o'r pwerau sydd eisoes gennym, mae angen cynyddu ein capasiti. Does dim mwy o oriau yn y dydd, does dim posib bod mewn dau le, neu mewn dau bwyllgor, ar yr un pryd, ac felly, i gynrychioli pobl Cymru ar ein gorau, yna mae bellach yn anorfod bod angen mwy o Aelodau. Nid gwleidyddion yn pleidleisio am fwy o wleidyddion yw hyn, ond cydnabyddiaeth bod pobl Cymru angen cynrychiolaeth deg a chymesur yn eu Senedd genedlaethol. Ac mae dyletswydd arnom ni, fel gwleidyddion y genhedlaeth yma, i beidio â chyfyngu ar allu a dyheadau gwleidyddion y dyfodol i gyflawni ar ran Cymru. Oes, felly, mae llawer i'w wneud, ond mae digonedd i'w ddathlu hefyd. Eisoes yn y pumed Cynulliad rydym wedi torri tir newydd drwy ethol Senedd Ieuenctid gyntaf erioed Cymru. Roedd eistedd yn yr union fan yma, yn y sedd yma, a chadeirio Cyfarfod Llawn cyntaf y Senedd Ieuenctid, ym mhresenoldeb rhai o bobl ifanc dewraf, mwyaf angerddol a mwyaf huawdl ein cenedl yn brofiad fydd yn aros gyda fi am byth. Dyma dyst i'r ffaith bod gan bobl ifanc ddiddordeb yn ein democratiaeth a'u bod yn haeddu llais yn y drafodaeth fydd yn llunio eu dyfodol nhw gymaint ag unrhyw un. Ac wrth inni ddathlu ein hugeinfed flwyddyn, edrych i'r dyfodol sydd fwyaf pwysig, a dyna pam y byddwn yn cynnull Cynulliad y Bobl, Citizen's Assembly, yr haf yma. Mi fyddwn yn rhoi'r cyfle a'r hawl i gynrychiolaeth o bobl Cymru gyflwyno eu dyheadau am yr 20 mlynedd nesaf yng Nghymru - ffynhonnell syniadau gwreiddiol i siapio ein gwaith a'n blaenoriaethau i'r dyfodol. Ac yna, ym mis Medi, mi fyddwn yn cynnal ein gŵyl ddemocratiaeth gyntaf erioed - gŵyl a fydd yn wledd o drafod materion o bwys i bobl Cymru, o chwaraeon i dechnoleg, i'r celfyddydau, gyda'r bwriad o ddenu cynulleidfaoedd newydd i'r Senedd yn y Bae. Ond er bod ein Senedd yn ein prifddinas, mae'n Senedd yn perthyn ac yn cynrychioli pob cymuned yng Nghymru. Dros yr 20 mlynedd, mae'n pwyllgorau wedi mynd i bob cwr o Gymru, a Senedd@ wedi bod yn fenter deithiol o'n gwaith. Ond y fenter fwyaf un fyddai cynnal Cyfarfodydd Llawn o'r Senedd yn y gogledd, y gorllewin neu yn y Cymoedd - carafán o Gynulliad yn ymestyn allan yn ein cyfanrwydd i gymunedau Cymru, nid newid aelwyd bob yn eilddydd, ond bob yn eilflwydd, o bosib.