English: Thank you, Presiding Officer. I very much welcome the opportunity for us to debate the potential for tidal lagoons in the UK following the recent publication of the Hendry report. Whilst we support the principle of tidal lagoons in Wales, we are very mindful, of course, to the key considerations and approvals that must be given to any proposed project, including full environmental considerations through the marine licensing process and also obtaining a lease from the Crown Estate. Therefore, Members, I'm sure, will understand that I am limited in what I can say about particular projects or proposals, including the proposed tidal lagoon for Swansea bay, given my statutory role under the marine licensing regime and other statutory processes. As indicated by the First Minister during his questions on 31 January, we welcome the recently published Hendry report, which supports the case for developing a tidal lagoon energy industry in the UK, and the specific recognition it gives to the Welsh projects already under development around the Welsh coast. Together with the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure, who will be closing this debate, I had a positive meeting on 25 January with Charles Hendry, in which we discussed the findings of his report, including issues such as financing structure, the proposal for a pathfinder project, the links with other energy developments and decommissioning. On 6 December I outlined my priorities in relation to energy, one of which is to drive the low-carbon energy transition to deliver maximum benefits for Wales. Tidal lagoons provide a clear opportunity to contribute towards this goal. Wales is well placed to take advantage of tidal energy opportunities, with a high tidal range and much of our 1,200 km of coastline potentially suitable to support tidal energy developments. This means we can grow a vibrant Welsh industry that delivers prosperity while supporting our decarbonisation objectives. We are taking a cross-Government approach to the opportunities offered by tidal lagoons, such as supply chains, skills infrastructure and statutory requirements. We are already developing our skills base and providing practical and financial support for energy opportunities that accelerate the low-carbon transition in these areas. I will be consulting on a draft national marine plan for Wales this summer. The plan will highlight the strategic significance of our tidal resources and provide an integrated framework for the sustainable development of our seas. This approach enables us to ensure projects around the UK can bring maximum economic benefit to Wales through the development of expertise and supply chains to give us a firm foundation on which to engage with industry and the UK Government. The UK Government, which is now considering the report findings, needs to fully engage with us in its development of tidal lagoon policy and implementation. Indeed, we have developed an extensive knowledge base to support the industry, which is recognised by Hendry in his report. I hope the publication of the Hendry report will provide the UK Government with sufficient assurance to provide the support this industry requires. We look forward to discussing how the UK Government intends to take the report forward. Officials are working across Government to consider the report's recommendations and I will provide Members with a further update once I know the direction the UK Government intends to take. So, to conclude, we have consistently stated our commitment in principle to supporting the development of a sustainable tidal lagoon industry in Wales. We've highlighted our support to industries in Wales, and how Wales is ideal for such developments, provided benefits from the developments are retained within Wales. This commitment is set out in our programme for government, 'Taking Wales Forward', and I now very much look forward to hearing the views of other Members on the principle of tidal lagoons and the motion under debate today.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n croesawu'n fawr y cyfle i ni drafod y potensial ar gyfer morlynnoedd llanw yn y DU yn dilyn cyhoeddiad diweddar adroddiad Hendry. Er ein bod yn cefnogi egwyddor morlynnoedd llanw yng Nghymru, rydym yn ymwybodol iawn, wrth gwrs, o'r ystyriaethau a'r cymeradwyaethau allweddol y mae'n rhaid eu rhoi i unrhyw brosiect arfaethedig, gan gynnwys ystyriaethau amgylcheddol llawn drwy'r broses trwyddedu morol ynghyd â chael prydles gan Ystâd y Goron. Felly, bydd yr Aelodau, rwy'n siŵr, yn deall bod hynny'n cyfyngu ar yr hyn y gallaf ei ddweud am brosiectau neu gynigion penodol, gan gynnwys y morlyn llanw arfaethedig ar gyfer bae Abertawe, o ystyried fy swyddogaeth statudol o dan y drefn trwyddedu morol a phrosesau statudol eraill. Fel y nododd y Prif Weinidog yn ystod ei gwestiynau ar 31 Ionawr, rydym yn croesawu adroddiad Hendry a gyhoeddwyd yn ddiweddar, sy'n cefnogi'r achos dros ddatblygu diwydiant ynni morlynnoedd llanw yn y DU, a'r gydnabyddiaeth benodol y mae'n ei rhoi i'r prosiectau yng Nghymru sydd eisoes yn cael eu datblygu o amgylch arfordir Cymru. Ynghyd ag Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Seilwaith, a fydd yn cau'r ddadl hon, cefais gyfarfod cadarnhaol ar 25 Ionawr gyda Charles Hendry, pryd y buom yn trafod canfyddiadau ei adroddiad, gan gynnwys materion fel strwythur cyllido, y cynnig ar gyfer prosiect braenaru, y cysylltiadau â datblygiadau ynni eraill a datgomisiynu. Ar 6 Rhagfyr amlinellais fy mlaenoriaethau ar gyfer ynni, ac un ohonynt yw sbarduno'r gwaith o drawsnewid i ynni carbon-isel i sicrhau'r manteision mwyaf posibl i Gymru. Mae morlynnoedd llanw yn rhoi cyfle clir i gyfrannu tuag at y nod hwn. Mae Cymru mewn sefyllfa dda i fanteisio ar gyfleoedd ynni llanw; mae gennym amrediad llanw uchel a gallai llawer o'n 1,200 cilometr o arfordir fod yn addas i gynnal datblygiadau ynni llanw. Mae hyn yn golygu y gallwn dyfu diwydiant llwyddiannus yng Nghymru sy'n darparu ffyniant a hefyd yn cefnogi ein hamcanion datgarboneiddio. Rydym yn mabwysiadu ymagwedd drawslywodraethol at y cyfleoedd a gynigir gan forlynnoedd llanw, megis cadwyni cyflenwi, seilwaith sgiliau a gofynion statudol. Rydym eisoes yn datblygu ein cronfa sgiliau ac yn darparu cefnogaeth ymarferol ac ariannol i gyfleoedd ynni sy'n cyflymu'r trawsnewid carbon isel yn yr ardaloedd hyn. Byddaf yn ymgynghori ar gynllun morol cenedlaethol drafft ar gyfer Cymru yr haf hwn. Bydd y cynllun yn tynnu sylw at arwyddocâd strategol ein hadnoddau llanw ac yn darparu fframwaith integredig ar gyfer datblygiad cynaliadwy ein moroedd. Mae'r ymagwedd hon yn ein galluogi i sicrhau bod prosiectau o gwmpas y DU yn gallu dod â'r budd economaidd mwyaf posibl i Gymru drwy ddatblygu arbenigedd a chadwyni cyflenwi i roi sylfaen gadarn inni i ymgysylltu â diwydiant ac â Llywodraeth y DU. Mae angen i Lywodraeth y DU, sydd nawr yn ystyried canfyddiadau'r adroddiad, ymgysylltu'n llawn â ni wrth iddi ddatblygu polisi morlynnoedd llanw a'i roi ar waith. Yn wir, rydym wedi datblygu sylfaen wybodaeth helaeth i gefnogi'r diwydiant, sy'n cael ei gydnabod gan Hendry yn ei adroddiad. Rwy'n gobeithio y bydd cyhoeddi adroddiad Hendry yn rhoi digon o sicrwydd i Lywodraeth y DU i ddarparu'r cymorth sydd ei angen ar y diwydiant hwn. Rydym yn edrych ymlaen at drafod beth mae Llywodraeth y DU yn bwriadu ei wneud am yr adroddiad. Mae swyddogion yn gweithio ar draws y Llywodraeth i ystyried argymhellion yr adroddiad a byddaf yn rhoi diweddariad pellach i'r Aelodau cyn gynted ag y byddaf yn gwybod i ba gyfeiriad y mae Llywodraeth y DU yn bwriadu mynd. Felly, i gloi, rydym wedi datgan yn gyson ein hymrwymiad mewn egwyddor i gefnogi datblygu diwydiant morlynnoedd llanw cynaliadwy yng Nghymru. Rydym wedi tynnu sylw at ein cefnogaeth i ddiwydiannau yng Nghymru, ac at y ffaith bod Cymru yn ddelfrydol ar gyfer datblygiadau o'r fath, ar yr amod bod buddion o'r datblygiadau yn cael eu cadw o fewn Cymru. Mae'r ymrwymiad hwn wedi'i nodi yn ein rhaglen lywodraethu, 'Symud Cymru Ymlaen', ac rwyf nawr yn edrych ymlaen yn fawr at glywed barn yr Aelodau eraill am egwyddor morlynnoedd llanw a'r cynnig sy'n destun y ddadl heddiw.