English: Diolch, Dirprwy Lywydd. The Welsh Government is committed to using every lever available to us to improve working lives and workplaces across the country. We are resolute in our ambition to become a nation of fair work, working together to ensure decent and dignified work that brings broader benefits for our communities, our economy and our environment. The social partnership and public procurement (Wales) Bill is an important part of this. Consultation on our draft Bill closed shortly before the Senedd elections in May. The response was very positive, with 85 responses broadly endorsing our proposals and a summary analysis of responses was published on 13 July. The draft Bill included provisions to strengthen and promote consistency in social partnership in Wales. It will put social partnership on a more formal footing by creating a statutory social partnership council and place a new duty on specified public bodies in Wales to involve the recognised trade unions when carrying out certain functions. The draft Bill included measures to allow us to achieve socially responsible public procurement. As my colleague the Minister for Finance and Local Government confirmed, we are working closely with the UK Government on public procurement reform and will use their legislation for the basic processes that underpin procurement. But we believe that decisions on the policy outcomes from procurement should be made in Wales. We will establish a statutory framework that will place our priorities of fair work, decarbonisation and well-being at the heart of our procurement. The legislation will improve the link between procurement processes and the delivery of better outcomes through stronger contract management provisions to improve transparency. This will highlight areas for improvement and allow the sharing of good practice. Our aim is to establish a system in which organisations can be held to account for ensuring that contract conditions support socially responsible practices throughout supply chains, particularly in large construction contracts and outsourcing services contracts. Finally, the Bill will introduce a specific duty on Welsh Ministers to take action to promote and encourage fair work when we are undertaking activity to improve the delivery of public services or the economic, social, environmental or cultural well-being of Wales. In practical terms, the Bill's fair work duty will mean that Welsh Ministers will be under a legal obligation to take action that promotes and encourages fair work as defined by the Fair Work Commission's report. The Bill will strengthen how we approach fair work across Government, providing us with a common approach underpinned by legislation. Promoting and encouraging fair work will no longer be a policy choice, where 'do nothing' is a potential option for Ministers and officials, because we will be under a duty to take action. The Bill will also introduce a duty on Welsh Ministers to report annually on the activities we have taken to promote and encourage fair work. These specific fair work provisions, alongside the social partnership and sustainable procurement duties in the Bill, will provide added impetus, certainty and clarity to the actions we take to advance fair work. The social partnership and public procurement Bill will therefore make good on a central recommendation of the Fair Work Commission by providing a framework to use all of our influence and policy levers to advance fair work. However, it's not just about legislation alone. We are already demonstrating how we will interpret the fair work duty and put our commitment to fair work into practice to ensure a better deal for workers, something which we are committed to building on. The social care forum is at the forefront of informing our approach to delivering our programme for government commitment to pay social care workers the real living wage. The coronavirus pandemic has shone a spotlight on those workers whom we depend on for so much, from caring for our nearest and dearest to going about our daily lives. In response to this, we are exploring how a social partnership approach in other sectors can help respond to challenges not solely in terms of pay and conditions but also the sustainability of those sectors as a whole, such as hospitality and retail. And we are continuing to work with others to safeguard against a regression on workers' rights. We're working with social partners and a range of stakeholders to raise knowledge and awareness of workers' rights and where to access support and advice. We're also working to build and communicate the business benefits of fair work, including promoting real living wage adoption and accreditation. The ongoing refresh and strengthening of the economic contract and the fair work pillar within it will be an essential tool in our ongoing conversations and engagement with business. In all of this, we are seeking to promote that, by working together, both employers and workers have a collective interest in the shared benefits of fair work. Trade unions should be front and centre of this work; they are the best route for collective representation in the workplace and have a central part to play not simply in driving up terms and conditions but more broadly in unlocking our economy as whole. With this in mind, alongside the Bill, we are committed to continuing to make the social and economic case for trade union membership and trade unions within workplaces in Wales. Over the course of devolution, social partnership has very much come to be seen as a Welsh way of working. The past 18 months have demonstrated beyond any doubt the value of working in social partnership to tackle the big issues facing Wales. The social partnership and public procurement (Wales) Bill is an ambitious and progressive piece of legislation that places these values at the heart of decision making in Government, in Welsh public services and in taking forward our commitment to a more equal Wales. Throughout the summer, we have worked with social partners and key stakeholders to refine the provisions and we remain on track to introduce the legislation in the first year of this Senedd term. I look forward to bringing the social partnership and public procurement (Wales) Bill before the Senedd and working together to deliver these benefits for workers in Wales and for the delivery of public services. But this is an important agenda that cannot wait, and we will continue to use non-legislative opportunities to progress fair work in the meantime.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ddefnyddio pob ysgogiad sydd ar gael i ni i wella bywydau gwaith a gweithleoedd ledled y wlad. Rydym yn benderfynol o fod yn genedl o waith teg, gan gydweithio i sicrhau gwaith boddhaol ac urddasol sy'n cyflwyno manteision ehangach i'n cymunedau, ein heconomi a'n hamgylchedd. Mae'r Bil partneriaeth gymdeithasol a chaffael cyhoeddus (Cymru) yn rhan bwysig o hyn. Daeth yr ymgynghoriad ar ein Bil drafft i ben yn fuan cyn etholiadau'r Senedd ym mis Mai. Roedd yr ymateb yn gadarnhaol iawn, gydag 85 o ymatebion yn cymeradwyo ein cynigion yn fras a chyhoeddwyd dadansoddiad cryno o'r ymatebion ar 13 Gorffennaf. Roedd y Bil drafft yn cynnwys darpariaethau i gryfhau a hyrwyddo cysondeb mewn partneriaeth gymdeithasol yng Nghymru. Bydd yn rhoi partneriaeth gymdeithasol ar sail fwy ffurfiol drwy greu cyngor partneriaeth gymdeithasol statudol ac yn gosod dyletswydd newydd ar gyrff cyhoeddus penodedig yng Nghymru i gynnwys yr undebau llafur cydnabyddedig wrth gyflawni swyddogaethau penodol. Roedd y Bil drafft yn cynnwys mesurau i'n galluogi ni i sicrhau caffael cyhoeddus sy'n gyfrifol yn gymdeithasol. Fel y cadarnhaodd fy nghyd-Aelod, y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, rydym yn gweithio'n agos gyda Llywodraeth y DU ar ddiwygio caffael cyhoeddus a byddwn yn defnyddio eu deddfwriaeth ar gyfer y prosesau sylfaenol sy'n sail i gaffael. Ond rydym ni o'r farn y dylid gwneud y penderfyniadau ar ganlyniadau polisi caffael yng Nghymru. Byddwn yn sefydlu fframwaith statudol a fydd yn gosod ein blaenoriaethau o waith teg, datgarboneiddio a llesiant wrth wraidd ein proses gaffael. Bydd y ddeddfwriaeth yn gwella'r cysylltiad rhwng prosesau caffael a chyflawni canlyniadau gwell drwy ddarpariaethau rheoli contractau cryfach i wella tryloywder. Bydd hyn yn amlygu meysydd i'w gwella ac yn caniatáu rhannu arfer da. Ein nod yw sefydlu system lle gellir dwyn sefydliadau i gyfrif am sicrhau bod amodau contract yn cefnogi arferion sy'n gyfrifol yn gymdeithasol ar draws cadwyni cyflenwi, yn enwedig mewn contractau adeiladu mawr a chontractau gwasanaethau allanol. Yn olaf, bydd y Bil yn cyflwyno dyletswydd benodol ar Weinidogion Cymru i gymryd camau i hyrwyddo ac annog gwaith teg pan fyddwn yn ymgymryd â gweithgarwch i wella'r modd y mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu darparu neu lesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol neu ddiwylliannol Cymru. Yn ymarferol, bydd dyletswydd gwaith teg y Bil yn golygu y bydd Gweinidogion Cymru o dan rwymedigaeth gyfreithiol i gymryd camau sy'n hyrwyddo ac yn annog gwaith teg yn unol â'r diffiniad a geir yn adroddiad y Comisiwn Gwaith Teg. Bydd y Bil yn cryfhau'r ffordd yr ydym yn mynd ati i ymdrin â gwaith teg ar draws y Llywodraeth, gan roi dull cyffredin i ni wedi ei ategu gan ddeddfwriaeth. Ni fydd hyrwyddo ac annog gwaith teg yn ddewis polisi mwyach, lle mae 'gwneud dim' yn opsiwn posibl i Weinidogion a swyddogion, oherwydd bydd dyletswydd arnom i weithredu. Bydd y Bil hefyd yn cyflwyno dyletswydd ar Weinidogion Cymru i adrodd yn flynyddol ar y gweithgareddau yr ydym ni wedi eu cynnal i hyrwyddo ac annog gwaith teg. Bydd y darpariaethau gwaith teg penodol hyn, ochr yn ochr â'r bartneriaeth gymdeithasol a'r dyletswyddau caffael cynaliadwy yn y Bil, yn rhoi hwb, sicrwydd ac eglurder ychwanegol i'r camau y byddwn yn eu cymryd i ddatblygu gwaith teg. Felly, bydd y Bil partneriaeth gymdeithasol a chaffael cyhoeddus yn cyflawni argymhelliad canolog y Comisiwn Gwaith Teg drwy ddarparu fframwaith i ddefnyddio ein holl ddylanwad a'n hysgogiadau polisi i ddatblygu gwaith teg. Fodd bynnag, nid yw'n ymwneud â deddfwriaeth yn unig. Rydym ni eisoes yn dangos sut y byddwn yn dehongli'r ddyletswydd gwaith teg ac yn rhoi ein hymrwymiad i waith teg ar waith er mwyn sicrhau gwell bargen i weithwyr, rhywbeth yr ydym ni wedi ymrwymo i barhau i'w ddatblygu. Mae'r fforwm gofal cymdeithasol ar flaen y gad o ran llywio ein dull o gyflawni ein rhaglen ar gyfer ymrwymiad y llywodraeth i dalu'r cyflog byw gwirioneddol i weithwyr gofal cymdeithasol. Mae'r pandemig coronafeirws wedi tynnu sylw at y gweithwyr hynny yr ydym yn dibynnu arnyn nhw gymaint, i ofalu am ein hanwyliaid a byw ein bywydau bob dydd. Mewn ymateb i hyn, rydym yn archwilio sut y gall dull partneriaeth gymdeithasol mewn sectorau eraill helpu i ymateb i heriau nid yn unig o ran cyflog ac amodau ond hefyd o ran cynaliadwyedd y sectorau hynny yn gyffredinol, fel lletygarwch a manwerthu. Ac rydym yn parhau i weithio gydag eraill i ddiogelu rhag atchweliad ar hawliau gweithwyr. Rydym yn gweithio gyda phartneriaid cymdeithasol ac amrywiaeth o randdeiliaid i wella gwybodaeth ac ymwybyddiaeth o hawliau gweithwyr a ble i gael gafael ar gymorth a chyngor. Rydym ni hefyd yn gweithio i ddatblygu a chyfleu manteision busnes gwaith teg, gan gynnwys hyrwyddo mabwysiadu ac achredu cyflogau byw gwirioneddol. Bydd adnewyddu a chryfhau'r contract economaidd a'r piler gwaith teg ynddo yn arf hanfodol yn ein sgyrsiau parhaus ac wrth ymgysylltu â busnes. Yn hyn oll, rydym yn ceisio hyrwyddo, drwy gydweithio, fod gan gyflogwyr a gweithwyr fuddiant cyfunol yn y manteision cyffredin o waith teg. Dylai undebau llafur fod yn flaenllaw ac yn ganolog i'r gwaith hwn; nhw yw'r llwybr gorau ar gyfer cynrychiolaeth gyfunol yn y gweithle ac mae ganddyn nhw ran ganolog i'w chwarae nid yn unig wrth wella telerau ac amodau ond yn fwy cyffredinol wrth ddatgloi ein heconomi yn gyffredinol. Gan ystyried hyn, ochr yn ochr â'r Bil, rydym ni wedi ymrwymo i barhau i gyflwyno'r achos cymdeithasol ac economaidd dros undebau llafur ac aelodaeth undebau llafur mewn gweithleoedd yng Nghymru. Yn ystod datganoli, mae partneriaeth gymdeithasol wedi datblygu i gael ei hystyried fel ffordd Gymreig o weithio. Mae'r deunaw mis diwethaf wedi dangos y tu hwnt i unrhyw amheuaeth werth gweithio mewn partneriaeth gymdeithasol i fynd i'r afael â'r materion mawr sy'n wynebu Cymru. Mae'r Bil partneriaeth gymdeithasol a chaffael cyhoeddus (Cymru) yn ddarn uchelgeisiol a blaengar o ddeddfwriaeth sy'n rhoi'r gwerthoedd hyn wrth wraidd y broses o wneud penderfyniadau mewn Llywodraeth, yng ngwasanaethau cyhoeddus Cymru ac wrth fwrw ymlaen â'n hymrwymiad i Gymru fwy cyfartal. Drwy gydol yr haf, rydym ni wedi gweithio gyda phartneriaid cymdeithasol a rhanddeiliaid allweddol i fireinio'r darpariaethau ac rydym yn parhau ar y trywydd iawn i gyflwyno'r ddeddfwriaeth ym mlwyddyn gyntaf tymor y Senedd hon. Edrychaf ymlaen at ddod â'r Bil partneriaeth gymdeithasol a chaffael cyhoeddus (Cymru) gerbron y Senedd a chydweithio i sicrhau'r manteision hyn i weithwyr yng Nghymru ac i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus. Ond mae hon yn agenda bwysig na all aros, a byddwn yn parhau i ddefnyddio cyfleoedd anneddfwriaethol i ddatblygu gwaith teg yn y cyfamser.