English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I move the motion. In 13 short months, the running of most of Wales's rail services will transfer to a new franchise. This is an exciting moment, and one that offers a once-in-a-generation opportunity for a new chapter in public transport in Wales and the borders. And it's, of course, absolutely crucial that the Welsh Government gets it right. The Economy, Infrastructure and Skills Committee's report we are considering today sets out our views on the Welsh Government's procurement of the next Wales and borders rail franchise, and phase 2 of the south Wales metro. The report sets out 10 key priorities for the new contract, based on a survey of almost 3,000 people in Wales and the Marches. This was a substantial and complex inquiry, which I think is appropriate, because this is the most substantial and most complex procurement process taken by the Welsh Government in almost two decades of devolution. It is the largest single investment decision Wales has ever made. And on top of being big, the process is innovative, which brings new opportunities and challenges. The Welsh Government and Transport for Wales are using a competitive dialogue procurement procedure. A system that has been tried and tested in other fields - for information technology contracts, for example - but never before for rail procurement. They are also seeking to award the first major vertically integrated contract for rail services in Britain, where the successful bidder will manage the tracks and train services on the core Valleys lines. Now, considering this is the first time the Welsh Government has procured a rail franchise, I think it's fair to say that it has not taken the easy or the safe option. What they are attempting to do is incredibly ambitious. In fact, I think I said at the launch that it's heroically ambitious, and I think I used that term when I launched the inquiry. The committee made 19 recommendations in this report, in three main areas: the procurement process, priorities for the franchise specification, and some rail infrastructure issues that came out of our evidence. On the procurement process, we identified a number of risks and challenges, and these include the need for agreement with the UK Government on devolution of procurement powers - still not devolved despite agreement being reached to do so in 2014; funding; and also the transfer of ownership of the Valleys lines to the Welsh Government. Since the report was published, there has been much discussion between the UK Department for Transport and the Welsh Government. Public correspondence between the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure, Ken Skates, and the Secretary of State, Chris Grayling, has only served to put some of the tricky issues that remain to be resolved into the public domain. I know the Cabinet Secretary will tell us this afternoon-as he told us in committee this morning - that progress has been made. The delays we have seen so far mean there is very little room for contingency. From now on, everything will need to run exactly to timetable, which isn't always the case as regular rail users will know. For passengers, the priority is getting the new contract in place and getting services running, and I hope both Governments will do what they can to resolve these differences and allow passengers in Wales to enjoy the twenty-first century rail services that they are crying out for. The second part of our report covered priorities for the franchise specification, and the committee set out its top 10 priorities to improve the quality and value for money of rail services, and they include: one, effective monitoring; two, a greener railway; three, an integrated network; four, adaptable services; five, affordable fares; six, new trains; seven, better communication; eight, modern stations; nine, fair fares; and 10, reduced disruption. The committee's survey received almost 3,000 responses from all parts of the network. That's an overwhelming response, I think, to a committee survey from the Assembly. And key priority areas for passengers were, in this order: punctuality and reliability; capacity of seats when you travel; journey times and frequency of service; price of fares; and handling delays and disruption. Just below that level, passengers wanted to see: connections with other train services; quality; clean trains; access and facilities for older people and for people with disabilities. Our results mirror findings by consumer watchdog Transport Focus in their annual surveys. Passengers want and expect the basics done right in the next franchise. The third and final area we covered was rail infrastructure issues. We hadn't intended to cover these, but the evidence we received was of sufficient concern that we could not ignore it. The committee urged the Welsh Government to continue to lobby the UK Government for rail electrification in north Wales, and the redevelopment of Cardiff station. Our concerns about the Swansea line proved to be well founded as, following publication of the report, the UK Government Secretary of State for Transport announced that plans for rail electrification to Swansea would not take place. The arguments being used by the UK Government to justify this decision - faster journey times while avoiding disruption - cast a shadow of doubt, of course, over the north Wales electrification as well. In its response to our report, the Welsh Government has accepted 10 recommendations, with the remaining nine accepted in principle. I'm pleased that the Cabinet Secretary shares the committee's vision of a high-quality integrated transport network. I look forward to the publication of a summary of key elements of the new franchise specification in due course. I also look forward to the urgent resolution of the outstanding issues to be agreed with the Department for Transport and Network Rail. There remain questions -
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Cynigiaf y cynnig. Mewn cwta 13 mis, bydd y gwaith o weithredu'r rhan fwyaf o wasanaethau rheilffyrdd Cymru yn trosglwyddo i fasnachfraint newydd. Mae hon yn foment gyffrous ac yn un sy'n cynnig cyfle unwaith mewn cenhedlaeth ar gyfer pennod newydd ym maes trafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru a'r gororau. Ac mae'n gwbl hanfodol fod Llywodraeth Cymru yn cael pethau'n iawn. Mae'r adroddiad gan Bwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau rydym yn ei ystyried heddiw yn nodi ein barn ar broses Llywodraeth Cymru o gaffael masnachfraint nesaf rheilffyrdd Cymru a'r gororau, a cham 2 metro de Cymru. Mae'r adroddiad yn nodi 10 blaenoriaeth allweddol ar gyfer y contract newydd, yn seiliedig ar arolwg o bron i 3,000 o bobl yng Nghymru a'r Gororau. Roedd hwn yn ymchwiliad sylweddol a chymhleth, a chredaf fod hynny'n briodol, gan mai dyma'r broses gaffael fwyaf sylweddol a mwyaf cymhleth a gyflawnwyd gan Lywodraeth Cymru mewn ymron i ddau ddegawd o ddatganoli. Dyma'r penderfyniad buddsoddi unigol mwyaf y mae Cymru erioed wedi'i wneud. Ac yn ogystal â bod yn fawr, mae'r broses yn un arloesol, sy'n cynnig cyfleoedd a heriau newydd. Mae Llywodraeth Cymru a Trafnidiaeth Cymru yn defnyddio gweithdrefn deialog gystadleuol ar gyfer caffael. Mae'n system sydd wedi cael ei phrofi mewn meysydd eraill - ar gyfer contractau technoleg gwybodaeth, er enghraifft - ond erioed o'r blaen ar gyfer caffael rheilffyrdd. Maent hefyd yn bwriadu dyfarnu'r contract mawr cyntaf sydd wedi'i integreiddio'n fertigol ar gyfer gwasanaethau rheilffyrdd ym Mhrydain, lle y bydd y cynigydd llwyddiannus yn rheoli'r traciau a'r gwasanaethau trên ar gledrau craidd y Cymoedd. Nawr, o ystyried mai dyma'r tro cyntaf i Lywodraeth Cymru gaffael masnachfraint reilffyrdd, rwy'n credu ei bod yn deg dweud nad yw wedi dewis yr opsiwn hawdd neu'r opsiwn diogel. Mae'r hyn y maent yn ceisio ei wneud yn hynod o uchelgeisiol. A dweud y gwir, rwy'n credu fy mod wedi dweud yn y lansiad ei fod yn arwrol o uchelgeisiol, ac rwy'n credu fy mod wedi defnyddio'r ymadrodd hwnnw pan lansiais yr ymchwiliad. Gwnaeth y pwyllgor 19 o argymhellion yn yr adroddiad hwn, mewn tri phrif faes: y broses gaffael, blaenoriaethau ar gyfer manyleb y fasnachfraint, a materion seilwaith rheilffyrdd a ddeilliodd o'n tystiolaeth. Ar y broses gaffael, nodwyd nifer o risgiau a heriau, ac mae'r rhain yn cynnwys yr angen am gytundeb â Llywodraeth y DU ar ddatganoli pwerau caffael - nad ydynt wedi'u datganoli o hyd er bod cytundeb i wneud hynny wedi'i gyrraedd yn 2014; cyllid; a hefyd trosglwyddo perchnogaeth rheilffyrdd y Cymoedd i Lywodraeth Cymru. Ers cyhoeddi'r adroddiad, mae llawer o drafod wedi bod rhwng Adran Drafnidiaeth y DU a Llywodraeth Cymru. Nid yw'r ohebiaeth gyhoeddus rhwng Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith, Ken Skates, a'r Ysgrifennydd Gwladol, Chris Grayling, ond wedi llwyddo i wneud rhai o'r materion anodd sy'n dal i fod angen eu datrys yn gyhoeddus. Rwy'n gwybod y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn dweud wrthym y prynhawn yma - fel y dywedodd wrthym yn y pwyllgor y bore yma - fod cynnydd wedi'i wneud. Mae'r oedi a welsom hyd yn hyn yn golygu nad oes llawer iawn o le i gynllunio wrth gefn. O hyn ymlaen, bydd angen i bopeth ddigwydd yn union yn ôl yr amserlen, nad yw'n digwydd bob amser fel y bydd y rhai sy'n defnyddio'r rheilffyrdd yn rheolaidd yn gwybod. I deithwyr, y flaenoriaeth yw cael y contract newydd ar waith a sicrhau bod y gwasanaethau'n weithredol, ac rwy'n gobeithio y bydd y ddwy Lywodraeth yn gwneud yr hyn a allant i ddatrys y gwahaniaethau hyn a chaniatáu i deithwyr yng Nghymru fwynhau'r gwasanaethau trên unfed ganrif ar hugain y maent yn crefu amdanynt. Roedd ail ran ein hadroddiad yn ymwneud â'r blaenoriaethau ar gyfer manyleb y fasnachfraint, a nododd y pwyllgor ei 10 prif flaenoriaeth i wella ansawdd a gwerth am arian gwasanaethau rheilffyrdd, ac maent yn cynnwys: un, monitro effeithiol; dau, rheilffordd wyrddach; tri, rhwydwaith integredig; pedwar, gwasanaethau hyblyg; pump, prisiau fforddiadwy; chwech, trenau newydd; saith, cyfathrebu gwell; wyth, gorsafoedd modern; naw, prisiau teg; a 10, llai o amhariadau. Cafodd arolwg y pwyllgor bron i 3,000 o ymatebion o bob rhan o'r rhwydwaith. Mae hwnnw'n ymateb aruthrol, rwy'n credu, i arolwg gan bwyllgor Cynulliad. A meysydd blaenoriaeth allweddol i deithwyr oedd, yn y drefn hon: prydlondeb a dibynadwyedd; capasiti seddi pan fyddwch yn teithio; hyd teithiau ac amlder gwasanaethau; pris y tocynnau; ac ymdrin ag oedi ac amhariadau. Ychydig islaw'r lefel honno, roedd teithwyr am weld: cysylltiadau â gwasanaethau trên eraill; ansawdd; trenau glân; hygyrchedd a chyfleusterau i bobl hŷn a phobl ag anableddau. Mae ein canlyniadau'n adlewyrchu canfyddiadau gan y corff gwarchod defnyddwyr Transport Focus yn eu harolygon blynyddol. Mae teithwyr eisiau ac yn disgwyl i'r pethau sylfaenol gael eu gwneud yn iawn yn y fasnachfraint nesaf. Y trydydd maes a'r maes olaf a drafodwyd gennym oedd materion seilwaith rheilffyrdd. Nid oeddem wedi bwriadu cynnwys y rhain, ond roedd y dystiolaeth a gawsom yn peri digon o bryder fel na allem ei anwybyddu. Roedd y pwyllgor yn annog Llywodraeth Cymru i barhau i lobïo Llywodraeth y DU i drydaneiddio rheilffyrdd yng ngogledd Cymru, ac i ailddatblygu gorsaf Caerdydd. Roedd ein pryderon ynglŷn â rheilffordd Abertawe yn llygad eu lle oherwydd, yn dilyn cyhoeddi'r adroddiad, cyhoeddodd Ysgrifennydd Gwladol Llywodraeth y DU dros Drafnidiaeth na fyddai cynlluniau ar gyfer trydaneiddio'r rheilffordd i Abertawe yn digwydd. Mae'r dadleuon a ddefnyddir gan Lywodraeth y DU i gyfiawnhau'r penderfyniad hwn - amseroedd teithio cyflymach gan osgoi amhariadau - yn taflu cysgod o amheuaeth, wrth gwrs, dros drydaneiddio rheilffyrdd gogledd Cymru yn ogystal. Yn ei hymateb i'n hadroddiad, mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn 10 argymhelliad, gyda'r naw sy'n weddill yn cael eu derbyn mewn egwyddor. Rwy'n falch fod Ysgrifennydd y Cabinet yn rhannu gweledigaeth y pwyllgor o rwydwaith trafnidiaeth integredig o ansawdd uchel. Edrychaf ymlaen at gyhoeddi crynodeb o elfennau allweddol manyleb y fasnachfraint newydd maes o law. Rwyf hefyd yn edrych ymlaen at weld y problemau sy'n parhau yn cael eu datrys ar fyrder a'u cytuno gyda'r Adran Drafnidiaeth a Network Rail. Mae yna gwestiynau o hyd -