techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I will do my best to at least set some parameters in an environment where we don't quite know what all the parts of the jigsaw are, so we won't see the complete picture for some time yet. But you raise issues about what the legal consequences are of withdrawal and the role of legislative consent. The legislative competence of the Assembly and the powers of the Welsh Ministers are both currently directly linked to the continuing application of the European treaties. When the United Kingdom withdraws from the European Union, it may be that the Government of Wales Act 2006, our framework for devolution, will need to be amended. The established constitutional arrangements for legislative consent motions will apply in relation to any legislation by Parliament to amend the Act. The Welsh Government would expect to be consulted on any such amendment, and the role of the Assembly will be carefully considered. The constitutional arrangements concerning legislative consent motions do not refer to the prerogative because it was something that just could not have been contemplated - that it would be used in this manner. As Parliament has enacted the scheme of devolution in Wales, it should be for Parliament, and not the executive, to oversee any changes, and to do so with the assent of this elected Assembly.
Welsh: Gwnaf fy ngorau i nodi rhai paramedrau, o leiaf, mewn amgylchedd lle nad ydym yn gwybod yn iawn beth yw holl rannau'r jig-so, ac felly ni fyddwn yn gweld y darlun cyflawn am beth amser eto. Ond rydych chi'n codi materion ynglŷn â beth fydd canlyniadau cyfreithiol tynnu'n ôl a swyddogaeth cydsyniad deddfwriaethol. Mae cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad a phwerau Gweinidogion Cymru ar hyn o bryd yn uniongyrchol gysylltiedig â pharhau i gymhwyso cytundebau Ewropeaidd. Pan fydd y Deyrnas Unedig yn tynnu'n ôl o'r Undeb Ewropeaidd, mae'n bosibl y bydd angen diwygio Deddf Llywodraeth Cymru 2006, ein fframwaith ar gyfer datganoli. Bydd y trefniadau cyfansoddiadol sydd wedi'u sefydlu ar gyfer cynigion cydsyniad deddfwriaethol yn gymwys mewn cysylltiad ag unrhyw ddeddfwriaeth gan y Senedd i ddiwygio'r Ddeddf. Byddai Llywodraeth Cymru yn disgwyl bod yn rhan o'r broses ymgynghori ynglŷn ag unrhyw ddiwygiad o'r fath, a bydd swyddogaeth y Cynulliad yn cael ei hystyried yn ofalus. Nid yw'r trefniadau cyfansoddiadol sy'n ymwneud â chynigion cydsyniad deddfwriaethol yn cyfeirio at yr uchelfraint oherwydd ei fod yn rhywbeth na ellid bod wedi ei ragweld - y byddai'n cael ei defnyddio yn y modd hwn. Gan mai'r Senedd sydd wedi deddfu'r cynllun datganoli yng Nghymru, y Senedd, ac nid y weithrediaeth, ddylai oruchwylio unrhyw newidiadau, a dylai wneud hynny gyda chydsyniad y Cynulliad etholedig hwn.
English: In a way that was unexpected to all of us, I would have thought, this Assembly has come of age, constitutionally, legally, and in all other ways, on this question facing us today. I believe that it's very significant that the Welsh Counsel General here today has spoken more clearly than I heard any official of the UK Government speaking on this particular issue in Westminster yesterday. I am proud of that, because it does demonstrate that we have not only the individual intellect, but also the constitutional robustness to stand up for ourselves. I do think that these questions that the Counsel General has placed before us in the written statement on Friday and also today are very acceptable issues that we will have to follow to support him through this process. So, I do welcome the fact that he is participating in the process and agree entirely with his analysis of the questions before us. But what I would like to ask specifically is one further question: what would the possibility be of this Assembly taking powers contained within European legislation, which would continue to be in force here, if the UK Parliament were to try to repeal them? That is, would be the possibilities for Scotland and Wales and Northern Ireland to create continuity in terms of European legislation and its impact on citizens, within those devolved areas, in the situation we currently find ourselves in? I don't expect him to answer that question today, but I would ask him to ponder it.
Welsh: Mewn ffordd annisgwyl i bawb ohonom ni, buaswn i'n meddwl, mae'r Cynulliad yma wedi dod i oed, yn gyfansoddiadol, yn gyfreithiol, ac ym mhob ffordd, gyda'r cwestiwn sydd ger ein bron ni heddiw. Rwyf yn meddwl ei bod yn arwyddocaol iawn bod Cwnsler Cyffredinol Cymru yma heddiw wedi llefaru'n gliriach nag y clywais i unrhyw swyddog o Lywodraeth y Deyrnas Unedig yn llefaru ar y mater yma yn San Steffan ddoe. Rwyf yn falch o hynny, oherwydd mae'n dangos bod gyda ni nid yn unig yr ymennydd unigol, ond hefyd y cryfder cyfansoddiadol i sefyll drosom ni ein hunain. Rwyf yn meddwl bod y cwestiynau y mae'r Cwnsler wedi'u gosod ger ein bron ni yn ei ddatganiad ysgrifenedig ddydd Gwener yn dderbyniol iawn, a hefyd heddiw, yn rhai y bydd yn rhaid inni eu dilyn i'w gefnogi fo drwy'r broses. Felly, rwyf yn croesawu ei fod o'n cymryd rhan yn y broses ac yn cytuno yn llwyr â'i ddadansoddiad o'r cwestiynau sydd ger ein bron ni. Ond beth garwn i ofyn yn benodol iddo fo yw un cwestiwn arall: beth fyddai'r posibilrwydd i'r Cynulliad hwn gymryd pwerau yn y ddeddfwriaeth Ewropeaidd, a fyddai'n parhau mewn grym yma, pe byddai Senedd y Deyrnas Unedig yn ceisio eu dileu nhw? Hynny yw, beth fyddai'r posibiliadau i'r Alban a Chymru a Gogledd Iwerddon greu parhad o'r ddeddfwriaeth Ewropeaidd yn ei heffaith ar ddinasyddion, o fewn y meysydd datganoledig, yn y sefyllfa yr ydym ni ynddi ar hyn o bryd? Nid ydw i'n disgwyl iddo fo ateb y cwestiwn yna heddiw, ond rwyf yn gofyn iddo fo fyfyrio drosto fo.
English: Can I thank the Member again for his thoughtful comments, because these are deep and fundamentally important issues for our constitutional settlement and for the constitutional arrangements for the UK for the future? He's correct that I can't give a full answer to that. There is actually a very interesting publication that came out recently, 'Brexit and Beyond', where I noticed this comment: 'Brexit will have a big impact on devolution. It may lead to a recentralisation as the UK reconstitutes itself as a sovereign polity; or to further decentralisation with the devolution of EU competences. In either case, the process will be difficult and controversial.' Of course, there are those issues, once we go down this process, which I think inevitably we will do, then these are these issues that will come about, and in my view this is exactly the whole point as to why this is a matter for Parliament in terms of the legislation, but then the scrutiny of that legislative and those constitutional processes.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Aelod unwaith eto am ei sylwadau ystyriol, oherwydd mae'r rhain yn faterion dwys a sylfaenol bwysig i'n setliad cyfansoddiadol ac i'n trefniadau cyfansoddiadol yn y DU ar gyfer y dyfodol? Mae e'n gywir na allaf roi ateb llawn i hynny. Mae cyhoeddiad diddorol iawn a gyhoeddwyd yn ddiweddar, 'Brexit and Beyond', lle gwelais y sylw hwn: Bydd Brexit yn cael effaith fawr ar ddatganoli. Gall arwain at ail-ganoli wrth i'r DU ailffurfio'r ei hun fel ffurflywodraeth sofran; neu ddatganoli pellach wrth ddatganoli cymwyseddau yr UE. Yn y naill achos neu'r llall, bydd y broses yn anodd ac yn ddadleuol. Wrth gwrs, mae'r materion hynny, pan fyddwn yn dilyn y broses hon, ac rwy'n credu ei bod yn anochel y byddwn yn gwneud hynny, yna mae'r materion hynny a fydd yn digwydd, ac yn fy marn i dyna'n union yr holl bwynt ynghylch pam mae hwn yn fater i'r Senedd o ran y ddeddfwriaeth, ond wedyn y craffu ar y ddeddfwriaeth honno a'r prosesau cyfansoddiadol hynny.
English: The next item is the statement by the Minister for Skills and Science on superfast broadband. I call on the Minister to make her statement - Julie James.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r datganiad gan y Gweinidog Sgiliau a Gwyddoniaeth ar fand eang cyflym iawn. Rwy'n galw ar y Gweinidog i wneud ei datganiad - Julie James.
English: Thank you very much, Lywydd, and I thank the Minister for her statement on superfast broadband. You mentioned in your statement that some modelling work by the Welsh Government and the UK Government suggests that the Superfast Cymru investment fund will produce some £30 million to £50 million by 2023, as between 35 per cent and 50 per cent choose to use these services. So, what emerges from that? According to an evaluation of the next generation broadband programme in Wales, the level is expected to reach 80 per cent by 2020. What assessment has the Government made of any additional funding that will be generated if this assessment is correct? And following on from that question on why not everyone who can access broadband does choose to access broadband and the need to raise awareness on occasion, can I ask whether any part of the additional investment that has been announced today will be allocated to raise awareness and to encourage people to make use of the provision if and when it's available? Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd, a diolch i'r Gweinidog am y datganiad yma ar fand eang cyflym. Rydych yn sôn yn y datganiad bod gwaith modelu a rhagolygu gan Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y Deyrnas Gyfunol yn awgrymu y bydd cronfa fuddsoddi Cyflymu Cymru yn cynhyrchu rhwng £30 miliwn a £50 miliwn erbyn 2023, wrth i rhwng 35 y cant a 50 y cant dros y cyfnod hwnnw ddewis defnyddio'r gwasanaethau. So, beth sy'n deillio o hynny? Yn ôl gwerthusiad o raglen band eang y genhedlaeth nesaf yng Nghymru, mae disgwyl i'r lefel fanteisio gyrraedd 80 y cant erbyn 2020. A allaf i ofyn felly pa asesiadau y mae'r Llywodraeth wedi'u gwneud o unrhyw arian ychwanegol a gaiff ei gynhyrchu os yw'r asesiad hwn yn gywir? Ac yn dilyn y cwestiwn ar pam nad yw pawb sydd yn gallu cael band eang yn cael band eang a'r angen weithiau i godi ymwybyddiaeth, a allaf i ofyn a fydd unrhyw ran o'r buddsoddiad ychwanegol sydd wedi cael ei gyhoeddi heddiw yn cael ei ddyrannu er mwyn codi ymwybyddiaeth ac annog pobl i ddefnyddio'r ddarpariaeth, os ydy hi ar gael? Diolch yn fawr.
English: Thank you for your statement, Minister. I welcome the Welsh Government's aim to provide the infrastructure necessary for the supply of superfast broadband to every property in Wales. It's good news that 614,000 homes and businesses now have access to superfast broadband if they choose. However, your statement doesn't indicate what your priorities are regarding which properties will receive superfast broadband first in the next roll-out. Loneliness is a major issue for many elderly people and access to superfast broadband would improve their chance of social interaction and keeping in touch with loved ones. Will the Minister please explain which properties will be prioritised for the roll-out of the next stage of superfast broadband and in particular whether supply of that broadband will be prioritised for the elderly and people bound to their homes?
Welsh: Diolch i chi am eich datganiad, Weinidog. Rwy'n croesawu nod Llywodraeth Cymru i ddarparu'r seilwaith angenrheidiol ar gyfer cyflenwi band eang cyflym iawn i bob eiddo yng Nghymru. Mae'n newyddion da fod 614,000 o gartrefi a busnesau bellach yn gallu defnyddio band eang cyflym iawn os ydyn nhw'n dewis gwneud hynny. Fodd bynnag, nid yw eich datganiad yn nodi beth yw eich blaenoriaethau ynglŷn â pha eiddo fydd yn cael band eang cyflym iawn yn gyntaf yn ystod y cyfnod cyflwyno nesaf. Mae unigrwydd yn fater pwysig i lawer o bobl oedrannus a byddai cael gafael ar fand eang cyflym iawn yn rhoi gwell cyfle iddyn nhw gymdeithasu a chadw mewn cysylltiad ag anwyliaid. A wnaiff y Gweinidog egluro pa eiddo a gaiff ei flaenoriaethu ar gyfer gweithredu cam nesaf y cynllun band eang cyflym iawn ac yn arbennig pa un a gaiff cyflenwad y band eang hwnnw ei flaenoriaethu ar gyfer yr henoed a phobl sy'n gaeth i'w cartrefi?
English: What we're going to do in the next stage is that we're working on the specifications right now, in terms of whether we're going to have priority areas, whether there are going to be geographical priorities and so on. As I said, I anticipate that we will probably let a series of batched contracts really - although please accept that I'm not in a position to say so categorically at this stage - but with a view to stimulating SME markets, to stimulating small local companies, for example, and so on. In that way, also, we can target a number of priority groups at the same time rather than having a single roll-out. Bear in mind that this will also be on a premises-by-premises basis. We'll actually know which house, rather than which post code area, that we're talking about. So, we will be able to do some things individually that we aren't able to do with the current contract. As we do that piece of work and as we become aware of it, I'll make sure that the Assembly's updated accordingly.
Welsh: Yr hyn yr ydym ni am ei wneud yn y cam nesaf yw ein bod yn gweithio ar y manylebau ar hyn o bryd, o ran pa un a ydym ni am gael meysydd blaenoriaeth, pa un a fydd blaenoriaethau daearyddol ac yn y blaen. Fel y dywedais, rwy'n rhagweld yn ôl pob tebyg y byddwn ni'n gosod cyfres o gontractau fesul swp mewn gwirionedd - er bod yn rhaid i chi dderbyn nad wyf mewn sefyllfa i ddweud hynny'n bendant ar hyn o bryd - ond gyda'r bwriad o ysgogi marchnadoedd busnesau bach a chanolig, ysgogi cwmnïau lleol, er enghraifft, ac yn y blaen. Yn y modd hwnnw hefyd, gallwn dargedu nifer o grwpiau blaenoriaeth ar yr un pryd yn hytrach na chyflwyno i un grŵp ar y tro. Cofiwch y gwneir hyn ar sail safle fesul safle. Byddwn mewn gwirionedd yn gwybod pa dŷ, yn hytrach na pha ardal cod post, yr ydym ni'n sôn amdano. Felly, byddwn ni'n gallu gwneud rhai pethau yn unigol nad ydym yn gallu eu gwneud gyda'r contract presennol. Wrth i ni wneud y darn hwnnw o waith ac wrth i ni ddod yn ymwybodol ohono, byddaf yn sicrhau bod y Cynulliad yn cael y newyddion diweddaraf yn unol â hynny.
English: I welcome the Minister's further update to Members on this issue. I should be familiar with, and I've raised before, access to superfast broadband is something of significance to constituencies and businesses in Delyn. However, I recognise the lead that the Welsh Government has taken in rolling out and ensuring access to superfast broadband, in spite of the logistical challenges that my inbox and my postbag make me all too aware of, with the Government on track to enable 96 per cent of properties in Wales to connect to superfast broadband by 2017 - something that the other nations won't be able to match. You'll be aware that this potentially brings huge social and economic benefits for businesses and citizens in what is increasingly the digital world that we live in. Can I ask, Minister, with respect to the open market review and consultation outlined in your statement, I'd urge that this reaches out across the country and communities in order to meet the needs and ever-growing expectations of the future.
Welsh: Rwy'n croesawu diweddariad ychwanegol y Gweinidog i'r Aelodau ar y mater hwn. Dylwn i, ac rwyf wedi codi hyn o'r blaen, fod yn gyfarwydd â chael gafael ar fand eang cyflym iawn ac mae'n rhywbeth o bwys i etholaethau a busnesau yn Nelyn. Fodd bynnag, rwy'n cydnabod arweiniad Llywodraeth Cymru wrth gyflwyno band eang cyflym iawn a sicrhau bod pobl yn gallu cael gafael arno, er gwaethaf yr heriau ymarferol yr wyf yn ymwybodol iawn ohonyn nhw o edrych ar fy mewnflwch a'm sach post, ac mae'r Llywodraeth ar y trywydd iawn i alluogi 96 y cant o'r eiddo yng Nghymru i gysylltu â band eang cyflym iawn erbyn 2017 - rhywbeth na fydd y gwledydd eraill yn gallu ei gyflawni. Byddwch chi'n ymwybodol fod hyn o bosibl yn dod â manteision cymdeithasol ac economaidd enfawr i fusnesau a dinasyddion yn ein byd cynyddol ddigidol. A gaf i ofyn, Weinidog, o ran adolygiad ac ymgynghoriad y farchnad agored a amlinellwyd yn eich datganiad, byddwn i'n annog lledaeniad hyn ledled y wlad a chymunedau er mwyn bodloni anghenion a disgwyliadau cynyddol y dyfodol.
English: You state that, given that the Superfast Cymru contract will end next year, you've already embarked on the preparatory work necessary to establish a successor broadband investment project. Obviously, Superfast Cymru is at 96 per cent. I referred last week in the Chamber, and I think in committee, to the UK Government's £10 million innovation fund pilot, which ran throughout 2015, looking at their implementation for the final 5 per cent there. That reported its findings in February. Was Wales included in that or not, and if not, will you be basing your roll-out on that, or if not, why are we two years behind England? Finally, last week, I asked you questions in the debate to which you've already referred regarding FibreSpeed north Wales. I wonder if you could answer how many millions of public money was spent on a Welsh Government project, resulting from a Welsh Government tender, which went horribly wrong, which went nowhere, and why FibreSpeed were placed in that position.
Welsh: Rydych chi'n nodi, o ystyried y bydd y contract Cyflymu Cymru yn dod i ben y flwyddyn nesaf, eich bod chi eisoes wedi cychwyn ar y gwaith paratoi angenrheidiol i sefydlu prosiect olynol ar gyfer buddsoddi mewn band eang. Yn amlwg, mae Cyflymu Cymru ar 96 y cant. Cyfeiriais yr wythnos diwethaf yn y Siambr, ac rwy'n credu yn y pwyllgor, at gynllun arbrofol cronfa arloesedd gwerth £10 miliwn Llywodraeth y DU, a weithredwyd drwy gydol 2015, gan ystyried eu proses nhw o weithredu ar gyfer y 5 y cant olaf yno. Adroddodd hwnnw ei ganfyddiadau ym mis Chwefror. A gafodd Cymru ei chynnwys yn hwnnw neu beidio, ac os na chafodd, a fyddwch chi'n seilio eich trefniadau cyflwyno ar hynny, neu os na fyddwch, pam ydym ni ddwy flynedd y tu ôl i Loegr? Yn olaf, yr wythnos diwethaf, gofynnais gwestiynau i chi yn y ddadl yr ydych chi eisoes wedi cyfeirio ati ynghylch FibreSpeed yn y gogledd. Tybed a allech chi ateb faint o filiynau o arian cyhoeddus a gafodd ei wario ar brosiect Llywodraeth Cymru, sy'n deillio o dendr Llywodraeth Cymru, a aeth o chwith yn ofnadwy, nad aeth i unman, a pham y rhoddwyd FibreSpeed yn y sefyllfa honno.
English: In terms of FibreSpeed, I think it would be best if the Member and I have an e-mail correspondence. If you want to write to me and set out the exact questions you want answered - we've had this conversation in the fourth Assembly as well - I'm more than happy to set it out again for the Member. In terms of whether we're taking the innovation research into account, the answer is 'Yes, we are', but it's not specific to Wales. As I said in a response to an earlier Member's question, the new final stages, if you like, of superfast roll-out, will be very much on a premises-by-premises basis, because we've now got down to so few numbers that we can address individual problems. I'm afraid it will come down to that in some areas of Wales. We've got properties that have an individual problem and they can't be solved with the roll-out of a cabinet or a fibre network in that way. So, yes, we have taken into account that, but we need specific research for some of the issues that we've got in Wales and specific communities of interest. So, for example, we do have a number of farmers who are not yet connected, and they'll have very specific problems associated with their farm businesses. We have some businesses in remote areas that are not connected, and they'll have very specific problems connected with their business needs. So, we'll be looking to be very individualised in our approach in the new contract, and, as I also said, to package it up in such a way that we can get the benefit of all of the new technologies at once.
Welsh: O ran FibreSpeed, rwy'n credu y byddai'n well os bydd yr Aelod a minnau'n gohebu drwy e-bost. Os hoffech ysgrifennu ataf a nodi'r union gwestiynau yr hoffech iddyn nhw gael eu hateb - rydym wedi cael y sgwrs hon yn y pedwerydd Cynulliad hefyd - rwy'n fwy na pharod i'w nodi eto i'r Aelod. O ran a ydym ni'n ystyried yr ymchwil arloesedd, yr ateb yw 'Ydym', ond nid yw'n benodol i Gymru. Fel y dywedais mewn ymateb i gwestiwn gan Aelod yn gynharach, caiff y camau olaf newydd, os mynnwch chi, o ran cyflwyno band eang cyflym iawn, eu gweithredu ar sail safle fesul safle, gan mai dim ond nifer fechan sydd ar ôl gennym ni bellach, felly gallwn ymdrin â phroblemau unigol. Rwy'n ofni mai dyna fydd y sefyllfa mewn rhai ardaloedd yng Nghymru. Mae gennym ni eiddo sydd â phroblem unigol ac ni ellir eu datrys wrth gyflwyno'r cabinet neu'r rhwydwaith ffeibr yn y modd hwnnw. Felly, ydym, rydym ni wedi ystyried hynny, ond mae angen gwaith ymchwil penodol arnom ar gyfer rhai o'r problemau sydd gennym ni yng Nghymru a chymunedau penodol o ddiddordeb. Felly, er enghraifft, mae gennym ni nifer o ffermwyr nad ydyn nhw wedi'u cysylltu eto, a bydd ganddyn nhw broblemau penodol iawn yn gysylltiedig â'u busnesau fferm. Mae gennym ni rai busnesau mewn ardaloedd anghysbell nad ydyn nhw wedi'u cysylltu, a bydd ganddyn nhw broblemau penodol iawn yn ymwneud â'u hanghenion busnes. Felly, byddwn ni'n ceisio gweithredu dull unigol iawn yn y contract newydd, ac, fel yr wyf hefyd wedi ei ddweud, ei gyflwyno mewn modd sy'n golygu y cawn fudd o'r holl dechnolegau newydd ar yr un pryd.
English: I thank the Minister for statement.
Welsh: Diolch i'r Gweinidog am ei datganiad.
English: The next item on the agenda is a statement by the Cabinet Secretary for Communities and Children on the childcare offer for Wales, and I call on the Cabinet Secretary to make a statement, Carl Sargeant.
Welsh: Yr eitem nesaf ar yr agenda yw'r datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant ar y cynnig gofal plant, ac rydw i'n galw ar yr Ysgrifennydd Cabinet i wneud ei ddatganiad, Carl Sargeant.