English: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. I'd like to thank the Welsh Government, firstly, for listening to Welsh Conservative calls to increase pay for our hard-working social carers throughout Wales. It's been a long time coming, but we've finally got there, so da iawn ti. And it's high time they are rewarded for their commitment and dedication to supporting others. However, the industry is struggling from a series of problems that an increase in pay is unable to solve, unfortunately. Although further support to social care workers is a right move forward, the Government must focus on the retention of care workers. A care home owner contacted me recently to express her frustration with how staff who have given dedicated service to residents over a sustained period of time are leaving to seek new employment due to no longer wanting to work in the care sector - and working conditions, hours required to work, and pay have all been factors in why they are leaving. Equally, the continued use of agency staff, as mentioned earlier in the debate, has left the industry unable to function as professionally as it should, and, as we have seen recently, has proven to show significant flaws in the care provided. Increased pay will begin to soften some of the problems, but it falls on the Welsh Government to encourage carers not to work for an agency, but to seek care as a fulfilling and rewarding career. I firmly believe that not enough is being done to encourage young people that care is a vocation for life, and not just a job that follows on from A-level or BTEC qualifications at school. Therefore, this budget shows that one problem has been addressed, but the roots of the issue start at schools, and I call on the Welsh Government to ensure that care is not just seen as a job. Equally, it should be pushed that it is a career that has multiple routes for progression and further training opportunities if staff so wish to pursue those options. You hear me a lot banging on about the fact that I worked in the NHS for 11 years, and that's true; prior to that I worked in social care, and that was a big concern among a lot of staff, particularly ones who aspired to have promotion in their field of work, and career progression, and they felt that they were hitting a glass ceiling because the training opportunities weren't available on an internal basis. So, I'd like the Minister please to address that in responding to the debate: what aspect of this budget in regard to social care will incorporate some of those training needs that are needed in the sector, so that we're indeed giving the most vulnerable people in our society the best care and treatment they deserve by people who feel rewarded in those careers? Thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Hoffwn ddiolch i Lywodraeth Cymru, yn gyntaf, am wrando ar alwadau'r Ceidwadwyr Cymreig i gynyddu cyflogau ein gofalwyr cymdeithasol gweithgar ledled Cymru. Mae wedi bod yn amser hir yn dod, ond rydym wedi cyrraedd yno o'r diwedd, felly da iawn ti. Ac mae'n hen bryd iddyn nhw gael eu gwobrwyo am eu hymrwymiad a'u hymroddiad i gefnogi eraill. Ond mae'r diwydiant yn cael trafferthion gyda chyfres o broblemau nad yw cynnydd mewn cyflog yn gallu eu datrys, yn anffodus. Er bod cefnogaeth bellach i weithwyr gofal cymdeithasol yn gam cywir ymlaen, mae'n rhaid i'r Llywodraeth ganolbwyntio ar gadw gweithwyr gofal. Cysylltodd perchennog cartref gofal â mi yn ddiweddar i fynegi ei rhwystredigaeth ynghylch sut mae staff sydd wedi rhoi gwasanaeth ymroddedig i breswylwyr dros gyfnod hir yn gadael i chwilio am gyflogaeth newydd oherwydd nad ydyn nhw bellach eisiau gweithio yn y sector gofal - ac amodau gwaith, oriau sy'n ofynnol iddyn nhw eu gweithio, ac mae cyflogau i gyd wedi bod yn ffactorau yn y rheswm pam y maen nhw'n gadael. Yn yr un modd, mae'r defnydd parhaus o staff asiantaeth, fel y crybwyllwyd yn gynharach yn y ddadl, wedi golygu nad yw'r diwydiant yn gallu gweithredu mor broffesiynol ag y dylai, ac, fel y gwelsom ni yn ddiweddar, mae wedi dangos diffygion sylweddol yn y gofal a ddarperir. Bydd mwy o gyflog yn dechrau lliniaru rhai o'r problemau, ond mae'n gyfrifoldeb ar Lywodraeth Cymru i annog gofalwyr i beidio â gweithio i asiantaeth, ond i edrych ar ofal fel gyrfa gwerth chweil sy'n rhoi boddhad. Rwy'n credu'n gryf nad oes digon yn cael ei wneud i argyhoeddi pobl ifanc bod gofal yn alwedigaeth am oes, ac nid swydd yn unig sy'n dilyn cymwysterau Safon Uwch neu BTEC yn yr ysgol. Felly, mae'r gyllideb hon yn dangos yr ymdriniwyd ag un broblem, ond mae gwraidd y broblem yn dechrau mewn ysgolion, ac rwy'n galw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau nad yw gofal yn cael ei weld fel swydd yn unig. Yn yr un modd, dylid gwthio'r ffaith ei bod yn yrfa sydd â sawl llwybr ar gyfer symud ymlaen gyda chyfleoedd hyfforddi pellach os yw staff yn dymuno dilyn y dewisiadau hynny. Rydych chi'n fy nghlywed i'n aml yn mynd ymlaen am y ffaith y bûm i'n gweithio yn y GIG am 11 mlynedd, ac mae hynny'n wir; cyn hynny roeddwn i'n gweithio ym maes gofal cymdeithasol, ac roedd pryder mawr ymhlith llawer o staff, yn enwedig y rhai oedd yn dyheu am gael dyrchafiad yn eu maes gwaith, a dilyniant gyrfa, ac roedden nhw'n teimlo eu bod nhw'n taro nenfwd gwydr oherwydd nad oedd y cyfleoedd hyfforddi ar gael yn fewnol. Felly, hoffwn i'r Gweinidog fynd i'r afael â hynny wrth ymateb i'r ddadl: pa agwedd o'r gyllideb hon o ran gofal cymdeithasol fydd yn ymgorffori rhai o'r anghenion hyfforddi hynny sydd eu hangen yn y sector, fel bod y rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas yn cael y gofal a'r driniaeth orau y maen nhw'n ei haeddu gan bobl sy'n teimlo eu bod yn cael boddhad o'r gyrfaoedd hynny? Diolch yn fawr iawn.