English: I wanted to thank the Public Accounts Committee for conducting this report. I wanted to participate in this debate in my role as Chair of the Culture, Welsh Language and Communications Committee. We first looked into this issue as part of our inquiry into film and major television production in Wales last year, before we passed this issue to the Public Accounts Committee for further scrutiny. We held two sessions with the Deputy Minister for Culture, Tourism and Sport and the Minister for Economy and Transport. It was clear that there were specific problems with this project from the beginning. Throughout, the aim was admirable, but the execution was pretty poor. Obviously, we want Wales to host a world-class studio facility, as has already been said, and we are fully supportive of efforts to raise Wales's profile internationally in the film industry. However, the advice provided to the Government was based on a model that was never suited to this country. As has been said, the purchase of the site was done without a full structural survey; this, we were told, limited its use to television, not film production. As the report from the Public Accounts Committee says, the contract with Pinewood 'lacked clarity in terms of operating arrangements,' and the collaboration agreement 'did notmake clear the roles and responsibilities of each partner.' Almost every aspect of the project, from the location to the management agreement to the estimated annual returns, has since been shown to be deficient. Aside from the problems with the building and the contract, which were of great concern to the committee, I want to mention the lack of transparency from the Deputy Minister. The Welsh Government refused to disclose details of its relationship with Pinewood, citing commercial sensitivity. However, the Wales Audit Office report, published in July of last year, only omitted one monetary figure - the value of the management fee. The committee was disappointed that it appeared that commercial sensitivity was being used to avoid hard questions about value for money. The whole nature of our discourse with the Deputy Minister was unsatisfactory. For instance, we questioned whether there were plans to renovate the Grade II listed farmhouse building on the site purchased by the Government, and the response from the Deputy Minister was, only if forced to by a planning inspector or Cadw. Surely, we can expect more from the Cabinet member in charge of safeguarding our heritage. In January 2018, the Deputy Minister told my colleague Adam Price that, and I quote: 'It is not accurate to say that we as a Government are paying Pinewood'. However, as the Wales Audit Office report makes clear, in November 2017 the Welsh Government entered into an agreement with Pinewood whereby the costs of running the facility, together with payment of a Pinewood management fee, would now be met in full by the Welsh Government. We remain concerned that, despite requests for information from various Assembly Members, had it not been for this report by the Wales Audit Office, this information would still not be in the public domain, and Assembly Members and the Welsh public would still be in the dark. We need to know that the Welsh Government is committed to making their investment in film and major television productions a success. So far, their dealings with Pinewood have been riddled with amateur mistakes, which we are told are the subject of a lessons learnt report, distributed to the rest of Welsh Government, but which are so basic they shouldn't have been made in the first place. During our inquiry, we found that the media investment budget was seriously under-performing. We never received a clear answer to our question about whether the estimated annual revenues from the agreement with Pinewood had been revised to reflect the actual performance of the collaboration agreement. In March, I asked the Deputy Minister for an update on the media investment budget, and was told that one would be provided in December, as part of a response to the PAC recommendations. This means that there has been no up-to-date information on the media investment budget since June of last year. Our stakeholders in the industry deserve to know the rate of return on investments made with public money sooner than that. We are pleased to hear that the studio space is now being rented to Bad Wolf, but I would like the Deputy Minister to tell us the latest figures for spending and return on investment from the media investment budget, what is the rental income being received from Bad Wolf, and how does this compare with any ongoing costs incurred by the Welsh Government. And can the Deputy Minister state clearly whether the Wentloog site is now operating at a profit to the Welsh Government or not? This information is important to understand the value of money from our financial commitment to this one project. But the overall lack of transparency we experienced in our dealings with the Welsh Government are continuing to frustrate our inquiries into how best the Government can support and maintain this vibrant industry. We hope that, from now on, the Welsh Government will be far more transparent about its relationship with Bad Wolf, and it doesn't require an audit office report to bring to light important details of public spending decisions.
Welsh: Roeddwn eisiau diolch i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus am gynnal yr adroddiad hwn. Roeddwn eisiau cymryd rhan yn y ddadl hon yn fy rôl fel Cadeirydd y Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu. Edrychasom yn gyntaf ar y mater hwn fel rhan o'n hymchwiliad i gynhyrchu ffilmiau a rhaglenni teledu mawr yng Nghymru y llynedd, cyn i ni drosglwyddo'r mater i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus i graffu arno ymhellach. Cynhaliwyd dwy sesiwn gyda'r Dirprwy Weinidog Diwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon a Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth. Roedd yn amlwg fod problemau penodol gyda'r prosiect hwn o'r cychwyn cyntaf. Drwyddi draw, roedd y nod yn glodwiw, ond roedd y modd y'i gweithredwyd yn wael. Yn amlwg, rydym eisiau gweld Cymru'n cynnal cyfleuster stiwdio o'r radd flaenaf, fel y dywedwyd eisoes, ac rydym yn gwbl gefnogol i ymdrechion i godi proffil Cymru'n rhyngwladol yn y diwydiant ffilm. Fodd bynnag, roedd y cyngor a roddwyd i'r Llywodraeth yn seiliedig ar fodel nad oedd erioed yn addas i'r wlad hon. Fel y dywedwyd, cafodd y safle ei brynu heb arolwg strwythurol llawn; dywedwyd wrthym fod hyn yn cyfyngu ei ddefnydd i'r maes teledu yn unig, ac nid cynhyrchu ffilmiau. Fel y dywed adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, nid yw'r cytundeb gyda Pinewood 'yn eglur o ran trefniadau gweithredu,' ac nid oedd y cytundeb cydweithredol 'yn egluro rolau a chyfrifoldebau pob partner yn eglur.' Mae bron pob agwedd ar y prosiect, o'r lleoliad i'r cytundeb rheoli i'r datganiadau blynyddol amcangyfrifedig, wedi cael eu profi'n ddiffygiol ers hynny. Ar wahân i'r problemau gyda'r adeilad a'r cytundeb, a oedd yn destun pryder mawr i'r pwyllgor, rwyf eisiau sôn am ddiffyg tryloywder y Dirprwy Weinidog. Gwrthododd Llywodraeth Cymru ddatgelu manylion ei pherthynas â Pinewood, gan gyfeirio at sensitifrwydd masnachol. Fodd bynnag, nid oedd adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru, a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf y llynedd, ond yn hepgor un ffigur ariannol - sef gwerth y ffi reoli. Roedd y pwyllgor yn siomedig ei bod yn ymddangos bod sensitifrwydd masnachol yn cael ei ddefnyddio i osgoi cwestiynau anodd ynglŷn â gwerth am arian. Roedd holl natur ein trafodaeth gyda'r Dirprwy Weinidog yn anfoddhaol. Er enghraifft, gofynnwyd a oedd cynlluniau i adnewyddu'r ffermdy rhestredig Gradd II ar y safle a brynwyd gan y Llywodraeth, ac atebodd y Dirprwy Weinidog na fyddent ond yn gwneud hynny pe baent yn cael eu gorfodi i wneud hynny gan arolygydd cynllunio neu Cadw. Does bosibl na allwn ddisgwyl mwy gan yr aelod o'r Cabinet sy'n gyfrifol am ddiogelu ein treftadaeth. Ym mis Ionawr 2018, dywedodd y Dirprwy Weinidog wrth fy nghyd-Aelod Adam Price, a dyfynnaf: 'Nid yw'n gywir i ddweud ein bod ni fel Llywodraeth yn talu i Pinewood'. Fodd bynnag, fel y nodir yn glir yn adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru, ym mis Tachwedd 2017 ymrwymodd Llywodraeth Cymru i gytundeb â Pinewood, lle byddai costau gweithredu'r cyfleuster, ynghyd â thalu ffi reoli Pinewood, bellach yn cael eu talu'n llawn gan Lywodraeth Cymru. Rydym yn parhau i fod yn bryderus, er gwaethaf ceisiadau am wybodaeth gan amryw o Aelodau Cynulliad, na fyddai'r wybodaeth hon yn gyhoeddus o hyd oni bai am yr adroddiad hwn gan Swyddfa Archwilio Cymru, a byddai Aelodau'r Cynulliad a'r cyhoedd yng Nghymru yn dal i fod yn y tywyllwch. Mae angen i ni wybod bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau bod eu buddsoddiad mewn cynyrchiadau ffilm a theledu mawr yn llwyddiant. Hyd yn hyn, mae eu hymwneud â Pinewood wedi bod yn frith o gamgymeriadau amatur, y dywedir wrthym eu bod yn destun adroddiad ar y gwersi a ddysgwyd, a ddosberthir i weddill Llywodraeth Cymru, ond maent yn gamgymeriadau mor sylfaenol fel na ddylid bod wedi eu gwneud yn y lle cyntaf. Yn ystod ein hymchwiliad, gwelsom fod y gyllideb buddsoddi yn y cyfryngau yn tangyflawni'n ddifrifol. Ni chawsom unrhyw ateb clir i'n cwestiwn ynglŷn ag a oedd y refeniw blynyddol a amcangyfrifwyd o'r cytundeb â Pinewood wedi'i ddiwygio i adlewyrchu perfformiad gwirioneddol y cytundeb cydweithredol. Ym mis Mawrth, gofynnais i'r Dirprwy Weinidog am ddiweddariad ar y gyllideb buddsoddi yn y cyfryngau, a dywedwyd wrthyf y byddai un yn cael ei ddarparu ym mis Rhagfyr, fel rhan o ymateb i argymhellion y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus. Mae hyn yn golygu na chafwyd unrhyw wybodaeth gyfredol ar y gyllideb buddsoddi yn y cyfryngau ers mis Mehefin y llynedd. Mae ein rhanddeiliaid yn y diwydiant yn haeddu gwybod beth yw'r gyfradd enillion ar fuddsoddiadau a wneir gydag arian cyhoeddus yn gynt na hynny. Rydym yn falch o glywed bod y gofod stiwdio bellach yn cael ei rentu i Bad Wolf, ond hoffwn i'r Dirprwy Weinidog ddweud wrthym beth yw'r ffigurau diweddaraf ar gyfer gwariant ac elw ar fuddsoddiad o'r gyllideb buddsoddi yn y cyfryngau, beth yw'r incwm rhent a dderbynnir gan Bad Wolf, a sut y mae hyn yn cymharu ag unrhyw gostau parhaus sydd gan Lywodraeth Cymru. Ac a all y Dirprwy Weinidog ddatgan yn glir a yw safle Gwynllŵg bellach yn cynhyrchu elw i Lywodraeth Cymru ai peidio? Mae'r wybodaeth hon yn bwysig er mwyn deall y gwerth am arian o'n hymrwymiad ariannol i'r un prosiect hwn. Ond mae'r diffyg tryloywder cyffredinol a brofwyd gennym wrth ymwneud â Llywodraeth Cymru yn parhau i lesteirio ein hymchwiliadau i'r ffordd orau y gall y Llywodraeth gefnogi a chynnal y diwydiant bywiog hwn. Rydym yn gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru o hyn ymlaen yn llawer mwy tryloyw ynglŷn â'i pherthynas â Bad Wolf, ac na fydd galw am adroddiad gan y swyddfa archwilio cyn i fanylion pwysig am benderfyniadau gwariant cyhoeddus ddod i'r amlwg.