English: Diolch, Lywydd. I would like to update Members on the Welsh Government's refreshed TB eradication programme. Our 2012 framework for bovine TB eradication in Wales comes to an end this year. It is time to take stock, reflect on our successes, learn lessons and consider a refreshed approach. Since 2012, we've seen a downward trend in the number of new cases of bovine TB in cattle herds in Wales. The number of new TB incidents has fallen by 19 per cent compared to the same period last year. Additionally, the number of herds under TB restrictions has fallen by 10 per cent. The increase in the number of cattle slaughtered in Wales because of TB is primarily due to increased, targeted use of the gamma interferon blood test to help clear infection in recurrent and persistent breakdowns. To illustrate, we are seeing an improving situation, in comparison to the same period last year, 68 fewer herds are under TB restrictions because of a TB incident in Wales. Further, the latest figures show the number of new TB incidents is currently at its lowest level in 10 years. I'm keen to build on this success and speed-up progress with a set of evidence-based, enhanced measures. We must focus on our long-term objective of TB eradication. Our approach to disease eradication has focused on all sources of TB infection, including cattle-to-cattle and wildlife-spread TB and will continue to do so. The refreshed programme contains a comprehensive and coherent suite of measures, including a new, regional approach to the eradication of TB with three categories of areas based on TB incidence, strengthening of cattle controls, wildlife measures and changes to compensation. We will also be revisiting our programme governance. Today, I am launching a 12-week consultation on our refreshed approach. I would like all parties who are affected by bovine TB or have an interest in our programme to consider our proposals and provide comments, which will help shape our plans. We've now completed almost seven years of annual herd testing, which continues to identify infection early and provides an invaluable data set demonstrating the differing disease picture across Wales. I intend to maintain annual herd testing for as long as necessary. We know from the TB dashboard that disease incidence is not uniform across Wales and there are different drivers of the disease in each area. As I explained in the debate last month, we are now in a position to take a more regionalised approach to TB eradication measures. We will use three categories of areas across Wales: low, intermediate and high-TB incidence. For each area, we will tailor our approach to reflect the disease conditions and risks. We want to protect the low-TB area and drive down incidence in the intermediate and high-TB areas. In order to achieve these goals, the measures to be deployed in each area must be targeted and proportionate, and I would like to hear stakeholder's views on our proposals, which will contribute to our long-term objective of TB eradication. We've been targeting herds that have been under TB restrictions for over 18 months with enhanced measures. We are now extending this to include problem areas and herds suffering recurring TB breakdowns. All of these chronic breakdown herds will have individual, bespoke action plans, developed in partnership with the farmer, vet and Animal and Plant Health Agency, aimed at clearing up infection. These action plans will include measures such as increased sensitivity and frequency of testing and removing inconclusive reactors. The top 10 longest ongoing TB breakdowns alone have cost the Government over £10 million in compensation since 2009. Some of these herds have been under TB restrictions for more than 10 years. It is anticipated that expanding this aspect of the programme will target disease in these chronic breakdowns and reduce the overall weight of infection. I'm also seeking views on imposing compensation penalties for animals moved within a multisite restricted holding in chronic herd breakdowns if they are subsequently slaughtered as a result of TB. We already reduce compensation in cases where cattle are brought into a restricted herd under licence in order to better share the financial risk, whilst helping farmers stay in business. This approach will further strengthen our programme by managing the disease risk posed by certain movements of cattle within a holding. The majority of farmers comply with the TB rules, however those who do not should be penalised because they are putting our aims on TB eradication at risk. I am, therefore, considering applying penalties to common agricultural policy subsidy payments for certain breaches of the TB Order. Linking behaviours and compliance with the rules to financial penalties is already embedded within our programme. Farmers must accept there will be financial consequences if they do not to follow the requirements. Farmers should also consider risk when purchasing cattle. Informed purchasing schemes have made a significant contribution to TB eradication in both Australia and New Zealand. These countries are leading the way in TB eradication and we must continue to learn lessons from them and replicate the most useful controls. To help farmers make informed decisions about the health of the cattle they wish to purchase, I am considering the proposal to make an informed purchasing scheme mandatory in Wales. There is evidence in some chronic herd breakdowns that wildlife is involved in the disease-transmission process. I have asked officials to engage with vets and wildlife experts to develop ways to break the transmission cycle in chronic herd breakdowns where it can be demonstrated that badgers are contributing to the problem. I will be clear: we will continue to rule out an English-style cull of badgers, with farmers free-shooting infected and healthy badgers themselves. However, a range of other options are available, including learning from the pilot in Northern Ireland. This involves cage-trapping badgers and humane killing of infected animals. In high-incidence areas where there is a chronic herd breakdown and where we have objective that confirmation badgers are infected, we are considering whether a similar approach might be acceptable and appropriate, again working with vets and wildlife experts. Vaccination still has a role to play in our approach to TB eradication and the availability of badger vaccine is something I am closely monitoring. Vaccine specifically for use in badgers will not be available in 2017. The availability of other vaccine is still an option we are exploring. However, it is premature to think about the future deployment of the vaccine until we know exactly when the supply will be restored. Every farm, without exception, whether it has suffered a TB breakdown or not, should always follow good biosecurity and husbandry practices. Biosecurity is key in protecting animals from bovine TB and other serious animal diseases, and farmers should be able to assess their risk. Working with farmers and their vets and building on our earlier work in this area, I intend to develop a single, standardised biosecurity scoring tool, which can be used by every farmer to assess levels of biosecurity on their farms. I am seeking views on reducing the TB compensation cap to £5,000. This cap will not affect the majority of farmers. Based on the figures from last year, a cap of £5,000 would affect 1 per cent of cattle valued, but would offer savings in the region of £300,000 a year. The purpose of the cap is to protect the Welsh Government in relation to the cost of the highest-value animals. Since 2011, valuations for pedigree cattle have been around twice as much as the average market value. This suggests that, despite the measures we have in place, overcompensation is occurring in some instances. Finally, I propose to revisit the governance of the TB eradication programme. The current programme structure has been in place since 2008, and with the new regionalised approach to TB eradication and launch of a reflect approach, this is the right time to review the governance arrangements of our programme. Following the consultation, I will consider all responses and officials will draw up a revised programme of activities. I intend to publish this refreshed TB eradication programme in the spring, with a view to the new measures being introduced from April of next year. This refreshed TB eradication programme will put us in a stronger position to ensure we continue to make progress towards a TB-free Wales.
Welsh: Diolch, Lywydd. Hoffwn roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau ynglŷn â rhaglen dileu TB Llywodraeth Cymru sydd wedi'i diweddaru. Mae ein fframwaith 2012 ar gyfer dileu TB buchol yng Nghymru yn dod i ben eleni. Mae'n amser i asesu, adlewyrchu ar ein llwyddiannau, dysgu gwersi ac ystyried dull newydd. Ers 2012, rydym wedi gweld nifer yr achosion newydd o TB buchol mewn buchesi yng Nghymru yn lleihau. Mae nifer yr achosion newydd o TB wedi gostwng 19 y cant o'i gymharu â'r un cyfnod y llynedd. Yn ychwanegol at hyn, mae nifer y buchesi dan gyfyngiadau TB wedi gostwng 10 y cant. Y prif reswm dros y cynnydd yn nifer y gwartheg sy'n cael eu lladd yng Nghymru oherwydd TB yw oherwydd cynnydd yn nefnydd y prawf gwaed gama interfferon wedi'i dargedu, er mwyn helpu i gael gwared ar haint mewn achosion rheolaidd a pharhaus. I roi enghraifft, rydym yn gweld sefyllfa sy'n gwella, o'i gymharu â'r un cyfnod y llynedd, lle mae 68 yn llai o fuchesi dan gyfyngiadau TB oherwydd TB yng Nghymru. Hefyd, mae'r ffigurau diweddaraf yn dangos bod nifer yr achosion newydd o TB ar hyn o bryd ar ei lefel isaf mewn 10 mlynedd. Rwy'n awyddus i adeiladu ar y llwyddiant hwn a gwella cynnydd gan ddefnyddio set o fesurau gwell yn seiliedig ar dystiolaeth. Mae'n rhaid i ni ganolbwyntio ar ein nod hirdymor o ddileu TB. Mae ein hymagwedd tuag at ddileu clefyd wedi canolbwyntio ar bob ffynhonnell o haint TB, gan gynnwys trosglwyddo o fuwch i fuwch a TB yn cael ei ledaenu gan fywyd gwyllt a byddwn yn parhau i wneud hynny. Mae'r rhaglen hon, sydd wedi'i diweddaru, yn cynnwys cyfres gynhwysfawr a chydlynol o fesurau, gan gynnwys dull newydd, rhanbarthol o ddileu TB sy'n cynnwys rhannu ardaloedd yn dri chategori ar sail nifer yr achosion o TB, cryfhau rheolaethau gwartheg, mesurau bywyd gwyllt a newidiadau i'r broses iawndal. Byddwn hefyd yn edrych o'r newydd ar y dull o reoli ein rhaglen. Heddiw, rwy'n lansio ymgynghoriad 12 wythnos ar ein dull newydd. Hoffwn i bawb y mae TB buchol yn effeithio arnynt neu unrhyw un sydd â diddordeb yn ein rhaglen, i ystyried ein cynigion a rhoi sylwadau, a fydd yn helpu i lunio ein cynlluniau. Erbyn hyn, rydym wedi cwblhau bron i saith mlynedd o brofion blynyddol ar fuchesi, sy'n parhau i nodi haint yn gynnar ac yn darparu set ddata amhrisiadwy sy'n dangos y darlun amrywiol o ran y clefyd ar draws Cymru. Rwy'n bwriadu cynnal profion blynyddol ar fuchesi am gyhyd ag y bo angen. Rydym ni'n gwybod o'r dangosfwrdd TB nad yw achosion o'r clefyd yn unffurf ar draws Cymru a cheir gwahanol ffactorau sy'n effeithio ar ledaeniad y clefyd ym mhob ardal. Fel yr esboniais yn y ddadl y mis diwethaf, rydym yn awr mewn sefyllfa i ddilyn dull mwy rhanbarthol tuag at fesurau i ddileu TB. Byddwn ni'n defnyddio tri chategori o ardaloedd ledled Cymru: isel, canolradd ac uchel. Ar gyfer pob ardal, byddwn ni'n addasu ein dull i adlewyrchu amodau a risgiau'r clefyd. Rydym ni'n awyddus i ddiogelu'r ardal sydd â nifer isel o achosion o TB a lleihau nifer yr achosion yn yr ardaloedd sydd â nifer canolradd ac uchel o achosion o TB. Er mwyn cyflawni'r nodau hyn, mae'n rhaid i'r mesurau sydd am gael eu gweithredu ym mhob ardal fod wedi'u targedu ac mae'n rhaid iddynt fod yn gymesur, a hoffwn glywed barn rhanddeiliaid ar ein cynigion, a fydd yn cyfrannu at ein nod hirdymor o ddileu TB. Rydym wedi bod yn targedu buchesi sydd wedi bod o dan gyfyngiadau TB ers dros 18 mis, gan ddefnyddio mesurau gwell. Rydym bellach yn ymestyn hyn i gynnwys meysydd sy'n achosi problemau a buchesi sy'n cael eu heintio â TB dro ar ôl tro. Bydd gan bob un o'r buchesi sy'n cael eu heintio â TB dro ar ôl tro gynlluniau gweithredu unigol, pwrpasol, wedi'u datblygu mewn partneriaeth â'r ffermwr, y milfeddyg a'r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion, sydd â'r nod o gael gwared ar haint. Bydd y cynlluniau gweithredu hyn yn cynnwys mesurau megis bod yn fwy sensitif, cynnal profion yn amlach a chael gwared ar adweithyddion amhendant. Mae'r 10 achos hiraf o heintiau TB parhaus ar eu pennau eu hunain wedi costio dros £10 miliwn mewn arian iawndal er 2009 i'r Llywodraeth. Mae rhai o'r buchesi hyn wedi bod o dan gyfyngiadau TB ers mwy na 10 mlynedd. Rhagwelir y bydd ehangu'r agwedd hon ar y rhaglen yn targedu'r clefyd yn yr achosion cronig hyn a lleihau bodolaeth yr haint yn gyffredinol. Rwyf hefyd yn gofyn am sylwadau ynglŷn â rhoi cosbau iawndal ar gyfer anifeiliaid sy'n cael eu symud o fewn daliad amlsafle sydd wedi'i gyfyngu o ran buchesi sy'n cael eu heintio â TB dro ar ôl tro os cânt eu lladd ar ôl hynny o ganlyniad i TB. Rydym eisoes yn lleihau iawndal mewn achosion lle mae gwartheg yn cael eu hychwanegu at fuches gyfyngedig dan drwydded er mwyn rhannu'r risg ariannol yn well, wrth helpu ffermwyr i aros mewn busnes. Bydd y dull hwn yn atgyfnerthu ein rhaglen ymhellach drwy reoli'r risg o ran y clefyd a achosir gan symudiadau penodol o wartheg o fewn daliad. Mae'r mwyafrif o ffermwyr yn cydymffurfio â'r rheolau TB, fodd bynnag, dylai'r rhai hynny nad ydynt yn cydymffurfio gael eu cosbi oherwydd eu bod yn peryglu ein nodau ar gyfer dileu TB. Rwyf, felly, yn ystyried cyflwyno cosbau i daliadau cymhorthdal polisi amaethyddol cyffredin ar gyfer y rhai sy'n torri rheolau penodol o'r Gorchymyn TB. Mae cysylltu ymddygiad a chydymffurfio â'r rheolau i gosbau ariannol eisoes yn rhan o'n rhaglen. Mae'n rhaid i ffermwyr dderbyn y bydd canlyniadau ariannol os nad ydynt yn dilyn y gofynion. Dylai ffermwyr hefyd ystyried risg wrth brynu gwartheg. Mae cynlluniau prynu doeth wedi gwneud cyfraniad sylweddol tuag at ddileu TB yn Awstralia a Seland Newydd. Mae'r gwledydd hyn ar y blaen wrth ddileu TB ac mae'n rhaid i ni barhau i ddysgu gwersi oddi wrthynt ac ail-greu'r rheolaethau mwyaf defnyddiol. Er mwyn helpu ffermwyr i wneud penderfyniadau gwybodus ynglŷn ag iechyd y gwartheg y maent yn dymuno eu prynu, rwy'n ystyried y cynnig i wneud cynllun prynu doeth yn orfodol yng Nghymru. Ceir tystiolaeth yn achos rhai achosion o TB cronig mewn buchesi bod bywyd gwyllt yn rhan o'r broses o drosglwyddo'r clefyd. Rwyf wedi gofyn i swyddogion gysylltu â milfeddygon ac arbenigwyr bywyd gwyllt i ddatblygu ffyrdd o dorri'r cylch trosglwyddo mewn achosion o TB cronig mewn buchesi, lle y gellir dangos bod moch daear yn cyfrannu at y broblem. Byddaf yn glir yn hyn o beth: byddwn ni'n dal i wrthod dull o ddifa moch daear fel a ddilynir yn Lloegr, lle mae ffermwyr yn cael rhwydd hynt i saethu moch daear iach a moch daear sydd wedi'u heintio eu hunain. Fodd bynnag, mae amrywiaeth o ddewisiadau eraill ar gael, gan gynnwys dysgu o'r cynllun peilot yng Ngogledd Iwerddon. Mae hyn yn ymwneud â dal moch daear mewn cawell a lladd anifeiliaid sydd wedi'u heintio mewn modd nad yw'n achosi poen. Mewn ardaloedd lle ceir nifer uchel o achosion o heintiau cronig mewn buchesi a lle mae gennym gadarnhad gwrthrychol fod moch daear wedi'u heintio, rydym yn ystyried pa un a fyddai dull tebyg yn dderbyniol ac yn briodol, unwaith eto drwy weithio gyda milfeddygon ac arbenigwyr bywyd gwyllt. Mae gan frechu swyddogaeth bwysig o hyd yn ein dull o ddileu TB ac mae faint o frechlynnau sydd ar gael ar gyfer moch daear yn rhywbeth yr wyf yn cadw llygad barcud arno. Ni fydd brechlynnau i'w defnyddio'n benodol ar gyfer moch daear ar gael yn 2017. Mae brechlynnau eraill sydd ar gael yn dal i fod yn ddewis yr ydym yn ei archwilio. Fodd bynnag, mae'n rhy gynnar i feddwl am ddefnyddio'r brechlyn yn y dyfodol, mae'n rhaid i ni wybod pa bryd yn union y caiff y cyflenwad ei adfer cyn meddwl am hynny. Dylai pob fferm, yn ddieithriad, pa un a yw wedi dioddef o haint TB ai peidio, ddilyn arferion da o ran bioddiogelwch a hwsmonaeth bob amser. Mae bioddiogelwch yn allweddol wrth ddiogelu anifeiliaid rhag TB buchol a chlefydau anifeiliaid difrifol eraill, a dylai ffermwyr fod yn gallu asesu eu risg. Drwy weithio gyda ffermwyr a'u milfeddygon ac adeiladu ar ein gwaith cynharach yn y maes hwn, rwy'n bwriadu datblygu un offeryn safonol ar gyfer sgorio bioddiogelwch, y gellir ei ddefnyddio gan bob ffermwr i asesu lefelau bioddiogelwch ar eu ffermydd. Rwy'n gofyn am farn pobl ar ostwng y cap ar gyfer iawndal TB i £5,000. Ni fydd y cap hwn yn effeithio ar y mwyafrif o ffermwyr. Yn seiliedig ar ffigurau'r llynedd, byddai cap o £5,000 yn effeithio ar 1 y cant o'r gwartheg sydd wedi'u prisio, ond byddai'n cynnig arbedion o oddeutu £300,000 y flwyddyn. Pwrpas y cap yw amddiffyn Llywodraeth Cymru mewn cysylltiad â chost yr anifeiliaid mwyaf gwerthfawr. Ers 2011, mae prisiadau ar gyfer gwartheg pedigri wedi bod tua dwywaith cymaint â'r gwerth cyfartalog ar y farchnad. Mae hyn yn awgrymu, er gwaethaf y mesurau sydd gennym ar waith, fod gormod o iawndal yn cael ei dalu mewn rhai achosion. Yn olaf, rwy'n bwriadu edrych o'r newydd ar y modd y mae'r rhaglen ar gyfer dileu TB yn cael ei llywodraethu. Mae strwythur y rhaglen bresennol wedi bod ar waith ers 2008, ac o ystyried y dull rhanbarthol newydd o ddileu TB a lansiad dull adlewyrchu, dyma'r amser priodol i adolygu trefniadau llywodraethu ein rhaglen. Yn dilyn yr ymgynghoriad, byddaf yn ystyried yr holl ymatebion a bydd swyddogion yn llunio rhaglen ddiwygiedig o weithgareddau. Rwy'n bwriadu cyhoeddi'r rhaglen newydd ar gyfer dileu TB yn y gwanwyn, gan roi sylw i'r mesurau newydd sy'n cael eu cyflwyno o fis Ebrill y flwyddyn nesaf. Bydd y rhaglen newydd hon ar gyfer dileu TB yn ein rhoi mewn sefyllfa gryfach i sicrhau ein bod yn parhau i symud tuag at y nod o Gymru ddi-TB.