English: Thank you, Presiding Officer, for the opportunity to respond to this debate today. Turning to the amendments first, if I may, we will be supporting amendment 1. The Welsh Government has already outlined its three-phase approach to evaluating the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014, which will include assessments of eligibility of individuals requiring care and support. The approach being taken will provide information on whether the Act is achieving the aims the Welsh Government has set out, which place the individual at the centre and require local authorities to co-produce care plans with individuals to determine and achieve the specific care and support outcomes. Llywydd, we will be opposing amendment 2, but I do recognise the sentiment of the Conservatives in this. The recently published national indicators for the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 set the framework for reporting on 'The Wales We Want'. To introduce a new set of indicators for the strategic equality plan would be very likely to duplicate the work and would be a cause of duplication and confusion with specific departmental targets and indicators for the work that underpins the delivery of the equality objectives. So, while we recognise that, we don't think that is necessary and we do believe this is already covered. Equality is built into our founding legislation and it influences everything we do, Llywydd. Our actions continue to be impact assessed for equality, and our policies and legislation are developed to meet the needs of people, with careful consideration placed on equality of opportunity. If I can turn to the points raised by many Members and the contributions in today's debate, and, first of all, the issue of Mark Isherwood. Mark Isherwood opened the debate and finished off by saying that warm words needed to be changed into action. Well, I agree with the Member, but he also has to recognise the indirect consequences of actions placed by others onto us here in Wales. I refer the Member to the UK Government in terms of benefit sanctions that are imposed on people across the UK, and, if the Member isn't aware of that, I'd also ask the Member to perhaps have a look at the film 'I, Daniel Blake', which will be very vivid in terms of how that Member may then have a refreshed view. Sian, thank you for your contribution. An interesting proposal regarding geographical strategy and how that may operate, and I'm sympathetic to the approach, but the simple facts are that two thirds of the population live in the south of Wales, and a million around the rest. We'd have to look very carefully about distribution on a needs basis, but I will take your point seriously and ask my team to have a look further on this. The well-being plans will be critical in the way that we move forward into equality moving forward. Gareth Bennett mentioned his experience with some people recently. I think I share his point, actually - we're not short of legislation on equality here in Wales or in the UK, but I think it's about the way we interpret that and deliver. I think we can have all the legislation in the world, but if it doesn't work at the front door then that's the bit we need to concentrate on - making sure that public bodies, including Welsh Government, act upon what the legislation says. Julie Morgan's contribution, again, was on Gypsy/Travellers - a champion for this cause - and I'm grateful for her continued support around equality. The issue of ring-fenced funding and specific elements of that, whether that be Gypsy/Travellers or school uniforms, is one of controversy in local government, and has been for a number of years. But I will ask my colleague for local government and finance to have a conversation with him about specific issues around Gypsy/Traveller families and how they could be disadvantaged if finance, like the Member raised with me, does have the unintended consequences on the ability to deliver for this very vulnerable group. Hannah Blythyn's contribution was on the LGBT network, and, again, championing that. Thank you for her contribution. I know she continues to be very open about the fact that people are disadvantaged by the whole process, and her and her colleague, actually, who sits next to her, are very good companions to have in this field, which drives this project forward. Janet - the equality of refugees. I just refer the Member to the point that I recall giving evidence to the committee about the two-tier system that the Member refers to. I don't recognise that there's a two-tier system, but what I do recognise is that the UK Government has many strands of refugee/asylum packages, and I have made representation to UK Ministers to say we need to streamline that so people are treated equally at the start of that process. I hope that the Member will be able to help me with that proposal. Joyce is absolutely right, and the issue around hate crime is one that has concerned me for many years. I think the fact that it is considered a crime on the basis of being critique of the colour of a person's skin or a person's sexuality, but yet it isn't an action around everyday sexism, whether that's male or female generated, and I've asked my team to look into that very specifically, because I think they are under-reported crimes that happen on a daily basis, and it becomes the norm, which is not acceptable. Dawn, thank you for your contribution in terms of the local government diversification budget. The issue for us has to be about how can we get democracy to reflect the make-up of our communities, and I know there are some great pieces of work that have gone on. I pay tribute to South Wales Police in the fact that they're moving towards the ethnic minority groups to try and introduce them back into policing, because that reflects better the communities that they represent and it's something that we can learn from. I pick up the final points from Councillor McEvoy in his contribution. Some of those were just simply wrong. It concerns me that he made reference to the violence against women strategy, and made a very specific point about my commitment to the way I've not changed any legislation, or had an impact on the issue around violence against women. I beg to differ, but that is the Member's opinion. I can say that two women will escape from domestic violence this week, because they will be dead. The fact is that two women a week die across England and Wales from domestic violence, and I will not stop - and I know Members in this Chamber will not stop either - until we have tackled those very issues that we have to around equality in relation to that. [Assembly Members: 'Hear, hear'.] The Member is wrong, also, to suggest that there aren't any projects for men, and particularly in Cardiff. We have the Dyn project, which the Member should be aware of. I remain committed to supporting all victims of domestic abuse, regardless of their gender or sexuality -
Welsh: Diolch i chi, Lywydd, am y cyfle i ymateb i'r ddadl hon heddiw. Gan droi at y gwelliannau yn gyntaf, os caf, byddwn yn cefnogi gwelliant 1. Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi amlinellu ei dull tri cham o werthuso Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 a fydd yn cynnwys asesiadau o gymhwysedd unigolion sydd angen gofal a chefnogaeth. Mae'r dull a ddefnyddir yn darparu gwybodaeth ynghylch a yw'r Ddeddf yn cyflawni'r nodau y mae Llywodraeth Cymru wedi eu pennu, sy'n gosod yr unigolyn yn y canol ac yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol gyd-lunio cynlluniau gofal gydag unigolion i bennu a chyflawni canlyniadau gofal a chymorth penodol. Lywydd, byddwn yn gwrthwynebu gwelliant 2, ond rwy'n cydnabod teimlad y Ceidwadwyr yn hyn o beth. Mae'r dangosyddion cenedlaethol a gyhoeddwyd yn ddiweddar ar gyfer Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn gosod y fframwaith ar gyfer adrodd ar 'Y Gymru a Garem'. Byddai cyflwyno set newydd o ddangosyddion ar gyfer y cynllun cydraddoldeb strategol yn debygol iawn o ddyblygu'r gwaith ac fe fyddai'n achos o ddyblygu a dryswch gyda thargedau adrannol penodol a dangosyddion ar gyfer y gwaith sy'n sail i gyflawni'r amcanion cydraddoldeb. Felly, er ein bod yn cydnabod hynny, nid ydym yn credu bod hynny'n angenrheidiol, ac rydym yn credu yr ymdriniwyd â hyn eisoes. Mae cydraddoldeb yn cael ei gynnwys yn ein deddfwriaeth sefydlu ac mae'n dylanwadu ar bopeth a wnawn, Lywydd. Mae ein camau gweithredu yn parhau i gael eu hasesu o ran effaith o ran cydraddoldeb, ac mae ein polisïau a'n deddfwriaeth yn cael eu datblygu i ddiwallu anghenion pobl, gydag ystyriaeth ofalus yn cael ei rhoi ar gyfle cyfartal. Os caf i droi at y pwyntiau a godwyd gan lawer o Aelodau a'r cyfraniadau yn y ddadl heddiw, ac, yn gyntaf oll, ar fater Mark Isherwood. Agorodd Mark Isherwood y ddadl a gorffennodd drwy ddweud bod angen i eiriau mwys gael eu newid i fod yn gamau gweithredu. Wel, rwy'n cytuno â'r Aelod, ond mae'n rhaid iddo hefyd gydnabod canlyniadau anuniongyrchol camau gweithredu a osodir gan eraill arnom ni yma yng Nghymru. Cyfeiriaf yr Aelod at Lywodraeth y DU o ran sancsiynau budd-daliadau sy'n cael eu gosod ar bobl ar draws y DU, ac, os nad yw'r Aelod yn ymwybodol o hynny, byddwn i hefyd yn gofyn i'r Aelod efallai gael golwg ar y ffilm 'I, Daniel Blake', a fydd yn fyw iawn o ran sut y gall yr Aelod hwnnw wedyn gael safbwynt o'r newydd. Sian, diolch i chi am eich cyfraniad. Cynnig diddorol ynghylch strategaeth ddaearyddol a sut y gall hynny weithredu, ac rwy'n cydymdeimlo â'r dull, ond y ffeithiau syml yw bod dwy ran o dair o'r boblogaeth yn byw yn y De, a miliwn yn byw yng ngweddill Cymru. Byddai'n rhaid i ni edrych yn ofalus iawn am ddosbarthiad ar sail angen, ond byddaf yn ystyried eich pwynt o ddifrif ac yn gofyn i fy nhîm gael golwg pellach ar hyn. Bydd y cynlluniau lles yn allweddol yn y ffordd yr ydym yn symud ymlaen i gydraddoldeb yn y dyfodol. Soniodd Gareth Bennett am ei brofiad gyda rhai pobl yn ddiweddar. Rwy'n credu fy mod yn rhannu ei bwynt, mewn gwirionedd - nid ydym yn brin o ddeddfwriaeth ar gydraddoldeb yma yng Nghymru nac yn y DU. Ond rwy'n meddwl ei fod yn ymwneud â'r ffordd yr ydym yn dehongli ac yn cyflwyno hynny. Rwy'n meddwl y gallwn gael yr holl ddeddfwriaeth yn y byd, ond os nad yw'n gweithio wrth y drws ffrynt, yna dyna'r darn y mae angen i ni ganolbwyntio arno - gwneud yn siŵr bod cyrff cyhoeddus, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, yn gweithredu ar yr hyn sydd yn y ddeddfwriaeth. Roedd cyfraniad Julie Morgan, unwaith eto, yn ymwneud â Sipsiwn / Teithwyr - hyrwyddwr yr achos hwn - ac rwy'n ddiolchgar am ei chefnogaeth barhaus ynghylch cydraddoldeb. Mae'r mater o arian wedi'i glustnodi ac elfennau penodol o hynny, boed hynny'n Sipsiwn / Teithwyr neu'n wisg ysgol, yn fater o ddadlau mewn llywodraeth leol, ac mae wedi bod ers nifer o flynyddoedd. Ond gofynnaf i fy nghydweithiwr sy'n gyfrifol am lywodraeth leol a chyllid gael sgwrs gydag ef am faterion penodol sy'n ymwneud â theuluoedd Sipsiwn / Teithwyr a sut y gallent fod dan anfantais os yw cyllid, fel y cododd yr Aelod gyda mi, yn cael canlyniadau anfwriadol ar y gallu i gyflawni ar gyfer y grŵp hwn sy'n agored iawn i niwed. Roedd cyfraniad Hannah Blythyn yn ymwneud â'r LGBT, ac, unwaith eto, yn hyrwyddo hynny. Diolch am ei chyfraniad. Rwy'n gwybod ei bod yn parhau i fod yn agored iawn am y ffaith bod pobl dan anfantais oherwydd y broses gyfan, ac mae hi a'i chydweithiwr, mewn gwirionedd, sy'n eistedd nesaf ati, yn gymdeithion da iawn i'w cael yn y maes hwn, sy'n gyrru prosiect yn ei flaen. Janet - cydraddoldeb ffoaduriaid. Cyfeiriaf yr Aelod at y pwynt fy mod yn cofio rhoi tystiolaeth i'r pwyllgor am y system ddwy haen y mae'r Aelod yn cyfeirio ati. Nid wyf yn cydnabod bod yna system ddwy haen, ond yr hyn yr wyf yn ei gydnabod yw bod gan Lywodraeth y DU lawer o haenau o becynnau ffoaduriaid / lloches, ac rwyf wedi gwneud sylwadau i Weinidogion y DU i ddweud bod angen i ni symleiddio hynny fel bod pobl yn cael eu trin yn gyfartal ar ddechrau'r broses honno. Rwy'n gobeithio y bydd yr Aelod yn gallu fy helpu gyda'r cynnig hwnnw. Mae Joyce yn llygad ei le, ac mae'r mater o amgylch troseddau casineb yn un sydd wedi fy mhryderu i am nifer o flynyddoedd. Rwy'n meddwl bod y ffaith fod hyn yn cael ei ystyried yn drosedd ar y sail o fod yn feirniadaeth o liw croen rhywun neu rywioldeb rhywun, ond eto i gyd nid yw'n weithred sy'n ymwneud â rhywiaeth bob dydd, boed hynny yn cael ei gynhyrchu gan fenywod neu ddynion. Rwyf wedi gofyn i fy nhîm edrych ar hynny yn benodol iawn, oherwydd rwy'n credu eu bod yn droseddau nad ydynt yn cael eu hadrodd yn aml ond sy'n digwydd yn ddyddiol, ac mae'n dod yn gyffredin. Nid yw'n dderbyniol. Dawn, diolch i chi am eich cyfraniad o ran cyllideb arallgyfeirio llywodraeth leol. Mae'n rhaid mai'r cwestiwn i ni fydd sut y gallwn gael democratiaeth i adlewyrchu gwneuthuriad ein cymunedau, ac rwy'n gwybod bod rhai darnau gwych o waith wedi digwydd. Talaf deyrnged i Heddlu De Cymru gan eu bod yn symud tuag at y grwpiau lleiafrifoedd ethnig i geisio eu cyflwyno yn ôl i blismona, oherwydd mae hynny'n adlewyrchu'n well y cymunedau y maent yn eu cynrychioli ac mae'n rhywbeth y gallwn ddysgu oddi wrtho. Rwy'n codi'r pwyntiau terfynol gan y Cynghorydd McEvoy yn ei gyfraniad. Roedd rhai o'r rheini yn anghywir. Mae'n peri pryder i mi ei fod wedi cyfeirio at y strategaeth trais yn erbyn menywod, a gwnaeth bwynt penodol iawn am fy ymrwymiad i i'r ffordd nad wyf wedi newid unrhyw ddeddfwriaeth, ac nad wyf wedi cael effaith ar fater trais yn erbyn menywod. Rwy'n anghytuno, ond dyna farn yr Aelod. Gallaf ddweud y bydd dwy fenyw yn dianc rhag trais yn y cartref yr wythnos hon, oherwydd byddant wedi marw. Y ffaith yw bod dwy fenyw yr wythnos yn marw ledled Cymru a Lloegr o drais domestig. Ni fyddaf yn rhoi'r gorau iddi - ac rwy'n gwybod na fydd yr Aelodau yn y Siambr hon yn rhoi'r gorau iddi chwaith - nes ein bod wedi mynd i'r afael â'r union faterion hynny sydd gennym o ran cydraddoldeb mewn cysylltiad â hynny. [Aelodau'r Cynulliad: 'Clywch, clywch'.] Mae'r Aelod yn anghywir, hefyd, i awgrymu nad oes unrhyw brosiectau ar gyfer dynion, ac yn enwedig yng Nghaerdydd. Mae gennym y prosiect Dyn, y dylai'r Aelod fod yn ymwybodol ohono. Rwy'n dal yn ymroddedig i gefnogi holl ddioddefwyr cam-drin domestig, waeth beth yw eu rhyw neu eu rhywioldeb -