English: Air pollution must be regarded as one of the many growing challenges to improve public health in Wales. Air pollution is a direct result of human activity, whether through vehicle usage, agriculture and industry, and burning fossil fuels. Although there have been some vast national improvements in air quality management in recent years, the need to target localised pockets is essential to improve the inequalities that exist in Wales's air quality. Simon Thomas made the comment about walking to schools. Well, let's be really clear about this - Wales is home to some of the most polluted areas in the UK, and if you were a schoolchild walking along the edge of the A472 near Crumlin, you'd be walking through a place that has the highest rate of pollution in any area outside London. It's predominantly caused by congestion from heavy-duty vehicles - it's the fold of the hills - but ultimately the people living in that area are increasingly being exposed to harmful pollutants, which is denigrating their health. Research is enabling us to have a far fuller understanding of just how harmful long-term exposure to air pollution is for our health. In order to curb the impacts of air pollution on our health, we need to explore what can be done in our devolved capacity to manage our air quality effectively. Fundamental to this is delivering infrastructure projects with sustainability and pollutant reductions in mind, but also by raising awareness through public health messaging, so that individuals are aware of the threat air pollutants pose to their health. These amendments tabled by Simon Thomas have laudable aims and are a step in the right direction when it comes to confronting the need for collective action on air quality. Although there are a number of initiatives in place, it is critical that all public bodies are accepting their responsibilities and are working in tandem together. At present, local governments have a requirement to effectively monitor the local air quality and alert the public when levels exceed guidelines. Equally, they have a responsibility to deliver localised air management strategies, so it is essential that these are tied in with national strategic objectives. However, although we will be supporting all bar one amendment, we do have concerns with amendment 45, and we'll be grateful for further clarity from the proposer. We're concerned over the potential impact that amendment 45 may have on the finances of local health boards, because, of course, not everyone has access to a website. Not everyone can access good health messaging in that way, and we have concerns that we are not keen to give Welsh Government a power to issue guidance that may be extremely difficult for the local health boards to follow through, because we are firmly of the view that we can drive public health improvements without adversely impacting on the funding available to overstretched health boards, and we have concerns that that amendment might bring forward a much greater level of pressure on their already overstretched funding. But the rest of the amendments we absolutely accept, and we'd like to thank Simon Thomas and Plaid Cymru for bringing them forward.
Welsh: Mae'n rhaid ystyried llygredd aer yn un o'r amryfal heriau cynyddol i wella iechyd y cyhoedd yng Nghymru. Mae llygredd aer yn ganlyniad uniongyrchol i weithgarwch dynol, boed trwy ddefnyddio cerbydau, amaethyddiaeth a diwydiant, a llosgi tanwydd ffosil. Er y bu rhai gwelliannau cenedlaethol enfawr o ran rheoli ansawdd yr aer yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae'r angen i dargedu ardaloedd lleol yn hanfodol er mwyn gwella'r anghydraddoldebau sy'n bodoli yn ansawdd aer Cymru. Gwnaeth Simon Thomas y sylw am gerdded i ysgolion. Wel, gadewch i ni fod yn gwbl glir ynghylch hyn - mae Cymru'n gartref i rai o'r ardaloedd mwyaf llygredig yn y DU, a phe byddech chi'n blentyn ysgol yn cerdded ar hyd ymyl yr A472 ger Crymlyn, byddech yn cerdded drwy le sydd â'r gyfradd uchaf o lygredd mewn unrhyw ardal y tu allan i Lundain. Mae'n cael ei achosi'n bennaf gan dagfeydd traffig o gerbydau trwm - ffurf y bryniau ydyw - ond yn y pen draw mae'r bobl sy'n byw yn yr ardal honno yn agored yn gynyddol i lygryddion niweidiol, sy'n niweidio'u hiechyd. Mae ymchwil yn ein galluogi i ddeall yn well o lawer pa mor niweidiol yn union yw llygredd aer i'n hiechyd. Er mwyn lleihau effeithiau llygredd aer ar ein hiechyd, mae angen i ni edrych ar yr hyn y gallwn ni ei wneud yn ein capasiti datganoledig i reoli ein hansawdd aer yn effeithiol. Mae cyflawni prosiectau seilwaith yn hanfodol yn hyn o beth, gan ystyried cynaliadwyedd a gostwng llygryddion, ond dylid codi ymwybyddiaeth hefyd trwy negeseuon iechyd y cyhoedd, fel bod unigolion yn ymwybodol o'r perygl i'w hiechyd sy'n gysylltiedig â llygryddion aer. Mae amcanion clodwiw i'r gwelliannau hyn a gyflwynwyd gan Simon Thomas ac maent yn gam i'r cyfeiriad cywir o ran wynebu'r angen am weithredu ar y cyd ar ansawdd aer. Er bod nifer o fentrau ar waith, mae'n hollbwysig bod pob corff cyhoeddus yn derbyn eu cyfrifoldebau a'u bod yn gweithio ochr yn ochr â'i gilydd. Ar hyn o bryd, mae'n ofynnol i lywodraethau lleol fonitro ansawdd aer yn lleol yn effeithiol a rhybuddio'r cyhoedd pan fydd y lefelau yn uwch na'r canllawiau. Yn yr un modd, mae ganddynt gyfrifoldeb i gyflawni strategaethau rheoli aer lleol, felly mae'n hanfodol bod y rhain yn cael eu cydblethu ag amcanion strategol cenedlaethol. Fodd bynnag, er y byddwn yn cefnogi pob gwelliant heblaw un, y mae gennym bryderon ynghylch gwelliant 45, a byddwn yn ddiolchgar am eglurhad pellach gan y cynigydd. Rydym yn pryderu am yr effaith bosibl y gallai gwelliant 45 ei chael ar sefyllfa ariannol byrddau iechyd lleol, oherwydd, wrth gwrs, nid yw pawb yn gallu mynd at wefan. Ni all pawb gael mynediad at negeseuon iechyd da yn y ffordd honno, ac mae gennym bryderon nad ydym yn awyddus i roi pŵer i Lywodraeth Cymru gyflwyno canllawiau a allai fod yn anodd iawn i fyrddau iechyd lleol eu gwireddu, oherwydd ein bod yn gadarn o'r farn ein bod yn gallu ysgogi gwelliannau iechyd y cyhoedd heb gael effaith andwyol ar y cyllid sydd ar gael i fyrddau iechyd sydd eisoes dan bwysau, ac mae gennym bryderon y gallai'r gwelliant hwnnw achosi rhagor o bwysau ar eu cronfeydd sydd eisoes dan bwysau. Ond rydym yn derbyn gweddill y gwelliannau yn llwyr, a hoffem ddiolch i Simon Thomas a Phlaid Cymru am eu cyflwyno.