English: Diolch, Dirprwy Lywydd. People across Wales are facing an unprecedented cost-of-living crisis, fuelled by soaring energy, fuel and food costs. But, Dirprwy Lywydd, let's be clear: this is entirely a Tory-made crisis, from a decade of austerity to cruel cuts to benefits and broken promises on taxes. Mortgage bills are rising as a result of the fallout from the mini budget, or fiscal event, or whatever it is that we're supposed to call it, and the UK is forecast to have the slowest growth of any major advanced economy next year, and the lowest of any G20 economy, bar Russia. The Tories have created the conditions for this unprecedented crisis and are adding to the pressures on household budgets. The Welsh Government entirely recognises the pressure that the rising cost of living is placing on already struggling households budgets. This, of course, includes rental costs for tenants. We know that rents sought for new lets and rent in particular areas of Wales are increasing at a much faster rate than the average 2.5 per cent reported by the Office for National Statistics. Mabon talked of doing nothing, but this Government is committed to helping tenants, including supporting them to remain in their homes. That is why we have provided an additional £6 million this financial year to local authorities for discretionary homelessness prevention and relief measures. This funding can be used for both private rented and social tenants, and can include a payment of rent arrears, providing a rent guarantee or assistance with household bills. Preventing homelessness remains an absolute key priority in Wales and is reflected in our programme for government and in the co-operation agreement. Underpinning this, of course, is our ambitious target to deliver 20,000 new low-carbon homes for rent in the social sector in this Senedd term.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae pobl ledled Cymru'n wynebu argyfwng costau byw digynsail sydd wedi'i ysgogi gan y cynnydd aruthrol yng nghostau ynni, tanwydd a bwyd. Ond Ddirprwy Lywydd, gadewch inni fod yn glir: argyfwng a wnaed gan y Torïaid yw hwn, o ddegawd o gyni i doriadau creulon i fudd-daliadau ac addewidion gwag ar drethi. Mae biliau morgeisi'n codi o ganlyniad i'r gyllideb fach, neu'r digwyddiad cyllidol, neu beth bynnag yr ydym i fod i'w alw, a rhagwelir y bydd economi'r DU yn wynebu'r twf arafaf y flwyddyn nesaf o gymharu ag unrhyw economi fawr ddatblygedig, a'r isaf o gymharu ag unrhyw economi G20 ar wahân i Rwsia. Mae'r Torïaid wedi creu'r amodau ar gyfer yr argyfwng digynsail hwn ac maent yn ychwanegu at y pwysau ar gyllidebau aelwydydd. Mae Llywodraeth Cymru yn llwyr gydnabod y pwysau y mae costau byw cynyddol yn ei roi ar gyllidebau aelwydydd sydd eisoes yn ei chael hi'n anodd. Mae hyn, wrth gwrs, yn cynnwys costau rhentu i denantiaid. Rydym yn gwybod bod rhenti tenantiaethau newydd a rhenti mewn ardaloedd penodol o Gymru yn codi'n gynt o lawer na'r cyfartaledd o 2.5 y cant a gofnodwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol. Soniodd Mabon am wneud dim byd, ond mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i helpu tenantiaid, gan gynnwys eu cefnogi i aros yn eu cartrefi. Dyna pam ein bod wedi darparu £6 miliwn ychwanegol i awdurdodau lleol y flwyddyn ariannol hon ar gyfer mesurau rhyddhad ac atal digartrefedd yn ôl disgresiwn. Gellir defnyddio'r cyllid hwn ar gyfer tenantiaid rhentu preifat a thenantiaid tai cymdeithasol, a gall gynnwys talu ôl-ddyledion rhent, darparu gwarant rhent neu gymorth gyda biliau'r cartref. Mae atal digartrefedd yn parhau i fod yn flaenoriaeth gwbl allweddol yng Nghymru ac fe'i hadlewyrchir yn ein rhaglen lywodraethu ac yn y cytundeb cydweithio. Ategir hyn wrth gwrs gan ein targed uchelgeisiol i ddarparu 20,000 o gartrefi carbon isel newydd i'w rhentu yn y sector cymdeithasol yn ystod tymor y Senedd hon.