techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: First Minister, since you took office in December 2018 you've been a constant critic of the UK Government. You, in fact, have not just been critical, but you've regularly tried to undermine the UK Government's policy, particularly with regard to Brexit, and you recently described the Prime Minister Boris Johnson as being awful. That's not conducive to having a positive working relationship between Ministers. Do you accept that, in order for the next Welsh Government to have a decent working relationship with the UK Government, people will need to vote Conservative in May?
Welsh: Prif Weinidog, ers i chi ddod i rym ym mis Rhagfyr 2018, rydych chi wedi bod yn feirniad cyson o Lywodraeth y DU. Rydych chi, mewn gwirionedd, nid yn unig wedi bod yn feirniadol, ond rydych chi wedi ceisio tanseilio polisi Llywodraeth y DU yn rheolaidd, yn enwedig o ran Brexit, ac yn ddiweddar fe wnaethoch chi ddisgrifio Prif Weinidog y DU, Boris Johnson, fel bod yn ofnadwy. Nid yw hynny yn hwyluso perthynas waith gadarnhaol rhwng Gweinidogion. A ydych chi'n derbyn, er mwyn i Lywodraeth nesaf Cymru gael perthynas waith dda â Llywodraeth y DU, y bydd angen i bobl bleidleisio dros y Ceidwadwyr ym mis Mai?
English: Llywydd, a vote for the Conservative Party in May is a vote to hand Wales over to Whitehall, because that is the policy of the UK Conservative Government. It is to roll back devolution wherever it can, to put us back in our place, taking on devolved Governments instead of working with us. I am critical of the UK Government, of course I am, but I do it because I am a firm believer in the future of the United Kingdom, and yet we have a Government at Westminster who every day stokes the fires of nationalism because of the utterly disrespectful way in which it treats other nations of the United Kingdom, because of its failure to discharge the most basic obligations, such as publishing the Dunlop review and concluding the inter-governmental relations review. There is so much that can be done, and I think this Welsh Labour Government, under the leadership of Carwyn Jones and in the time that I've been First Minister, has led the way in putting positive and constructive proposals forward as to how the United Kingdom can go on being a success. That is what I want to see. The neglect of that by the UK Government, their belief that the way to deal with the United Kingdom is to roll back the history of the last 20 years, and to do so in a way that is characterised by aggressive unilateralism on their part, is a recipe for the break-up of the United Kingdom. That's why I'm critical of the UK Government, because it is sleepwalking us all into a future in which the very thing I want to see avoided becomes more likely.
Welsh: Llywydd, mae pleidlais i'r Blaid Geidwadol ym mis Mai yn bleidlais i drosglwyddo Cymru i Whitehall, oherwydd dyna bolisi Llywodraeth Geidwadol y DU. Bydd yn dadwneud datganoli lle bynnag y gall, yn ein rhoi ni yn ôl yn ein lle, gan frwydro â Llywodraethau datganoledig yn hytrach na gweithio gyda ni. Rwy'n feirniadol o Lywodraeth y DU, wrth gwrs fy mod i, ond rwy'n ei wneud gan fy mod i'n credu yn gryf yn nyfodol y Deyrnas Unedig, ac eto mae gennym ni Lywodraeth yn San Steffan sydd bob dydd yn bwydo tân cenedlaetholdeb oherwydd y ffordd gwbl amharchus y mae'n trin cenhedloedd eraill y Deyrnas Unedig, oherwydd ei methiant i gyflawni'r rhwymedigaethau mwyaf sylfaenol, fel cyhoeddi adolygiad Dunlop a chwblhau'r adolygiad o gysylltiadau rhynglywodraethol. Mae cymaint y gellir ei wneud, ac rwy'n credu bod y Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru, dan arweiniad Carwyn Jones ac yn yr amser yr wyf i wedi bod yn Brif Weinidog, wedi arwain y ffordd o ran cyflwyno cynigion cadarnhaol ac adeiladol ynghylch sut y gall y Deyrnas Unedig barhau i fod yn llwyddiant. Dyna yr wyf i eisiau ei weld. Mae'r esgeulustod o hynny gan Lywodraeth y DU, eu cred mai'r ffordd i ymdrin â'r Deyrnas Unedig yw dileu hanes yr 20 mlynedd diwethaf, a gwneud hynny mewn ffordd sy'n cael ei nodweddu gan unochroldeb ymosodol ar eu rhan nhw, yn rysáit ar gyfer chwalu'r Deyrnas Unedig. Dyna pam yr wyf yn feirniadol o Lywodraeth y DU, oherwydd mae'n ein tywys ni i gyd yn ddifeddwl i ddyfodol lle mae'r union beth yr wyf i eisiau ei weld yn cael ei osgoi yn dod yn fwy tebygol.
English: First Minister, I'm sure that you and the Counsel General have raised in the JMC the question of Erasmus+. Given the hugely disappointing decision by the UK Government to turn their back on this highly successful programme of learning exchanges, would you agree with me that the Welsh Government's announcement that it is to fund a new reciprocal learning programme for the whole of the next Senedd term is a massive boost for young people in Wales?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n siŵr eich bod chi a'r Cwnsler Cyffredinol wedi codi cwestiwn Erasmus+ yn y Cydbwyllgor Gweinidogion. O ystyried y penderfyniad hynod siomedig gan Lywodraeth y DU i droi eu cefnau ar y rhaglen hynod lwyddiannus hon o gyfnewidiadau dysgu, a fyddech chi'n cytuno â mi bod cyhoeddiad Llywodraeth Cymru y bydd yn ariannu rhaglen ddysgu gyfatebol newydd ar gyfer tymor nesaf cyfan y Senedd yn hwb enfawr i bobl ifanc yng Nghymru?
English: I thank Angela Burns for that question, Llywydd. The decision to provide full, year-long rate relief for more than 70,000 Welsh businesses is just one example of the support that the Welsh Government will provide over the next 12 months as we plan to move beyond the pandemic.
Welsh: Diolchaf i Angela Burns am y cwestiwn yna, Llywydd. Dim ond un enghraifft yw'r penderfyniad i ddarparu rhyddhad ardrethi llawn am flwyddyn i fwy na 70,000 o fusnesau yng Nghymru o'r cymorth y bydd Llywodraeth Cymru yn ei ddarparu dros y 12 mis nesaf wrth i ni gynllunio i symud y tu hwnt i'r pandemig.
English: Helen Mary Jones. Helen Mary Jones.
Welsh: Helen Mary Jones. Helen Mary Jones.
English: Diolch, Llywydd. Apologies - I was just waiting to be unmuted. The First Minister will be well aware of the long-term impact of the COVID closures on cultural businesses. I'm thinking of some that are partly in public ownership, like the Ffwrnes Theatre in Llanelli, but also some of our flagship institutions, like the millennium centre. Obviously, this will be a matter, ultimately, for the next Welsh Government to decide, but does the First Minister agree with me that these cultural businesses will continue to need support well into next year, the next financial year, because of the income that they've already lost? And what plans does he have, should he be part of the next Government, to ensure that we don't lose these vital cultural institutions, particularly after all the investment and support that's gone into them already?
Welsh: Diolch, Llywydd. Ymddiheuriadau - roeddwn i'n aros i gael fy nad-dawelu. Bydd y Prif Weinidog yn ymwybodol iawn o effaith hirdymor cau oherwydd COVID ar fusnesau diwylliannol. Rwy'n meddwl am rai sy'n rhannol mewn perchnogaeth gyhoeddus, fel Theatr Ffwrnes yn Llanelli, ond hefyd rhai o'n sefydliadau blaenllaw, fel canolfan y mileniwm. Yn amlwg, bydd hwn yn fater, yn y pen draw, i Lywodraeth nesaf Cymru benderfynu arno, ond a yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi y bydd angen cymorth ar y busnesau diwylliannol hyn ymhell i'r flwyddyn nesaf, y flwyddyn ariannol nesaf, oherwydd yr incwm y maen nhw eisoes wedi ei golli? A pha gynlluniau sydd ganddo, pe byddai'n rhan o'r Llywodraeth nesaf, i sicrhau nad ydym ni'n colli'r sefydliadau diwylliannol hanfodol hyn, yn enwedig ar ôl yr holl fuddsoddiad a chymorth a roddwyd iddyn nhw eisoes?
English: Well, I thank Helen Mary Jones for that important question as well, Llywydd. She will have seen yesterday that the Welsh Government announced £30 million in additional investment in the cultural recovery fund - that's in addition to the £63 million that we've made available in this financial year. That £30 million will help the sector in the first six months of the next financial year, and it's there for all the reasons that Helen Mary has identified: the fragility of the sector during coronavirus, when audiences are simply not possible in a safe way; the freelancer nature of that economy - and that £30 million is in addition to the £10 million that we've already made available; the only part of the United Kingdom to have a freelancer fund, and very important to people who earn their living in the cultural sector - and because of what the cultural sector will mean to us all once this pandemic is behind us. Because we will want to make sure that those very important institutions and the joy they give to people, after such a difficult time - and we will be there to continue to support them. The £30 million, as I say, is designed to support the sector up until September and then it will be for an incoming Government to see what can be done to support it beyond that, as, we hope, we can restore to the sector more opportunities for it to do what it wants to do, which is to be welcoming people to its venues and earning a living for itself.
Welsh: Wel, diolchaf i Helen Mary Jones am y cwestiwn pwysig yna hefyd, Llywydd. Bydd hi wedi gweld ddoe bod Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi £30 miliwn o fuddsoddiad ychwanegol yn y gronfa adfer diwylliannol - mae hynny yn ychwanegol at y £63 miliwn yr ydym ni wedi ei ddarparu yn y flwyddyn ariannol hon. Bydd y £30 miliwn hwnnw yn helpu'r sector yn chwe mis cyntaf y flwyddyn ariannol nesaf, ac mae yno am yr holl resymau y mae Helen Mary wedi eu nodi: breuder y sector yn ystod coronafeirws, pan nad yw cynulleidfaoedd yn bosibl mewn ffordd ddiogel; natur lawrydd yr economi honno - ac mae'r £30 miliwn hwnnw yn ychwanegol at y £10 miliwn yr ydym ni eisoes wedi ei ddarparu; yr unig ran o'r Deyrnas Unedig sydd â chronfa llawrydd, ac yn bwysig iawn i bobl sy'n ennill eu bywoliaeth yn y sector diwylliannol - ac oherwydd yr hyn y bydd y sector diwylliannol yn ei olygu i bob un ohonom ni pan fydd y pandemig hwn y tu ôl i ni. Oherwydd byddwn ni eisiau gwneud yn siŵr bod y sefydliadau pwysig iawn hynny a'r llawenydd y maen nhw'n ei roi i bobl, ar ôl cyfnod mor anodd - a byddwn ni yno i barhau i'w cefnogi. Bwriedir i'r £30 miliwn, fel y dywedais, gynorthwyo'r sector hyd at fis Medi ac yna mater i Lywodraeth newydd fydd gweld beth y gellir ei wneud i'w gynorthwyo y tu hwnt i hynny, gan ein bod yn gobeithio y gallwn ddychwelyd i'r sector mwy o gyfleoedd iddo wneud yr hyn y mae eisiau ei wneud, sef croesawu pobl i'w leoliadau ac ennill bywoliaeth drosto'i hun.
English: Well, Llywydd, we've stepped in to protect the interests of Welsh people across a range of non-devolved responsibilities, from transport to broadband, from funding police community support officers to supporting EU nationals applying for settled status. The Thomas commission concluded that 38 per cent of total justice expenditure in Wales - all of that non-devolved responsibilities - now comes from the Welsh Government and Welsh local authorities.
Welsh: Wel, Llywydd, rydym ni wedi camu ymlaen i ddiogelu buddiannau pobl Cymru ar draws amrywiaeth o gyfrifoldebau nad ydyn nhw wedi eu datganoli, o drafnidiaeth i fand eang, o ariannu swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu i gynorthwyo gwladolion yr UE sy'n gwneud cais am statws preswylydd sefydlog. Daeth comisiwn Thomas i'r casgliad bod 38 y cant o gyfanswm y gwariant ar gyfiawnder yng Nghymru - y rheini i gyd yn gyfrifoldebau nad ydyn nhw wedi eu datganoli - erbyn hyn yn dod gan Lywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol Cymru.
English: First Minister, it's clear that, if the Welsh Conservatives win the Senedd election, one of the first things they will do is sack 500 police community support officers in Wales. At their last UK conference, the leader of the Welsh Conservatives made their position completely clear when he said: 'Those things that are devolved will be managed by my Government, and those things which are not devolved will be managed by Boris.' And he went on to say that they will defund what is not devolved. That is their promise, First Minister. Community safety is at the forefront of all our minds at the moment. Policing is not devolved, yet the 500 police community support officers are paid for by the Welsh Government because a Tory Government won't. In Pontypridd, we value their contribution to public safety and the role that they have played during the COVID pandemic, and we see what a difference they make in helping to solve anti-social behaviour. Will you confirm your continued support and commitment to community safety and the role of our Welsh police community support officers?
Welsh: Prif Weinidog, mae'n amlwg, os bydd y Ceidwadwyr Cymreig yn ennill etholiad y Senedd, mai un o'r pethau cyntaf y byddan nhw yn ei wneud yw diswyddo 500 o swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yng Nghymru. Yn eu cynhadledd ddiwethaf yn y DU, gwnaeth arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig eu safbwynt yn gwbl eglur pan ddywedodd: Bydd y pethau hynny sydd wedi eu datganoli yn cael eu rheoli gan fy Llywodraeth i, a bydd y pethau hynny nad ydyn nhw wedi eu datganoli yn cael eu rheoli gan Boris. Ac aeth ymlaen i ddweud y byddan nhw'n dadariannu'r hyn nad yw wedi ei ddatganoli. Dyna eu haddewid, Prif Weinidog. Mae diogelwch cymunedol yn flaenllaw yn ein meddyliau ni i gyd ar hyn o bryd. Nid yw plismona wedi'i ddatganoli, ac eto mae Llywodraeth Cymru yn talu am y 500 o swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu gan nad yw Llywodraeth Dorïaidd yn fodlon gwneud hynny. Ym Mhontypridd, rydym ni'n gwerthfawrogi eu cyfraniad at ddiogelwch y cyhoedd a'r rhan y maen nhw wedi ei chwarae yn ystod pandemig COVID, ac rydym ni'n gweld cymaint o wahaniaeth y maen nhw'n ei wneud o ran helpu i ddatrys ymddygiad gwrthgymdeithasol. A wnewch chi gadarnhau eich cefnogaeth a'ch ymrwymiad parhaus i ddiogelwch cymunedol a swyddogaeth ein swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yng Nghymru?
English: Well, Llywydd, I'm very happy to confirm that, if this Government is returned to office, those 500 police community support officers are secure in all parts of Wales and that we will add to them as well. As the Member said, the approach of the Welsh Conservatives is crystal clear. They laid it out at their conference: if it's not devolved, they won't fund it. That's what the then leader of the party said. I heard Mark Isherwood try to deny that earlier this afternoon, but I'm afraid that people in Wales heard what his party said - 'if it's not devolved, we won't be funding it.' Police community support officers are not devolved; they are part of the justice system that his Government refuses to devolve, in any part, to Wales. We will fund them here in Wales. It's no use, Llywydd, Conservative Members looking at me like a set of superannuated goldfish on the screen here, a sort of lumpendinosauriat of Welsh politics. This Government is clear; we will go on making sure that people in Wales are safe. The Conservative Party not only removed 40 per cent of police and crime officers, they robbed us of 500 police officers as well.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n hapus iawn i gadarnhau, os caiff y Llywodraeth hon ei dychwelyd i rym, bod y 500 o swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu hynny yn ddiogel ym mhob rhan o Gymru ac y byddwn ni'n ychwanegu atyn nhw hefyd. Fel y dywedodd yr Aelod, mae dull y Ceidwadwyr Cymreig yn berffaith eglur. Fe'i cyflwynwyd ganddyn nhw yn eu cynhadledd: os nad yw wedi ei ddatganoli, ni fyddan nhw'n ei ariannu. Dyna a ddywedodd arweinydd y blaid ar y pryd. Clywais Mark Isherwood yn ceisio gwadu hynny yn gynharach y prynhawn yma, ond mae arnaf i ofn bod pobl yng Nghymru wedi clywed yr hyn a ddywedodd ei blaid - 'os nad yw wedi ei ddatganoli, ni fyddwn ni'n ei ariannu.' Nid yw swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu wedi'u datganoli; maen nhw'n rhan o'r system gyfiawnder y mae ei Lywodraeth ef yn gwrthod ei datganoli, mewn unrhyw ran, i Gymru. Byddwn ni'n eu hariannu nhw yma yng Nghymru. Nid yw'n dda i ddim, Llywydd, i Aelodau Ceidwadol edrych arnaf i fel criw o bysgod aur hen ffasiwn ar y sgrin yn y fan yma, rhyw fath o ddeinosoriaeth ddiwreiddiedig gwleidyddiaeth Cymru. Mae'r Llywodraeth hon yn eglur; byddwn yn parhau i wneud yn siŵr bod pobl yng Nghymru yn ddiogel. Nid yn unig y gwnaeth y Blaid Geidwadol gael gwared ar 40 y cant o swyddogion yr heddlu a throseddu, fe wnaethon nhw ein hamddifadu o 500 o swyddogion yr heddlu hefyd.
English: I thank Jenny Rathbone for that, Llywydd. The Welsh Government welcomes the interim report of the Sir Peter Hendy review of union connectivity. The report highlights the work of the Burns commission and its proposals for mainline investment, creating new stations and services to improve connectivity through better public transport.
Welsh: Diolchaf i Jenny Rathbone am hynna, Llywydd. Mae Llywodraeth Cymru yn croesawu adroddiad interim adolygiad Syr Peter Hendy o gysylltedd undebau. Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at waith comisiwn Burns a'i gynigion ar gyfer buddsoddiad mewn prif reilffordd, gan greu gorsafoedd a gwasanaethau newydd i wella cysylltedd drwy well cludiant cyhoeddus.
English: Last week, we adopted more challenging carbon emission reduction targets for Wales, and it was backed by all Members, which was fantastic. So, I was disappointed - not to say it's contradictory - that the Welsh Conservatives still plan to fritter £2 billion on a redundant relief road instead of the modern public transport network proposed by the Burns report and endorsed by your Welsh Government. I think the Burns report is a really excellent way forward for delivering clean air as well as our obligations on reducing carbon emissions, not just for my constituents but for the whole of south-east Wales. But, as you know, First Minister, the spine of this integrated metro scheme, proposed by Burns, is better use of the four main lines between Cardiff and Newport and beyond. So, what discussions have been had with the UK Government, in light of the interim report from Peter Hendy, about taking forward this transformative plan, given that they remain responsible for the mainline rail infrastructure?
Welsh: Yr wythnos diwethaf, mabwysiadwyd targedau lleihau allyriadau carbon mwy heriol gennym i Gymru, ac fe'u cefnogwyd gan bob Aelod, a oedd yn wych. Felly, roeddwn i'n siomedig - heb sôn am y ffaith ei fod yn anghyson - bod y Ceidwadwyr Cymreig yn dal i fwriadu gwastraffu £2 biliwn ar ffordd liniaru ddiangen yn hytrach na'r rhwydwaith cludiant cyhoeddus modern a gynigiwyd gan adroddiad Burns ac a gymeradwywyd gan eich Llywodraeth chi yng Nghymru. Rwy'n credu bod adroddiad Burns yn ffordd wirioneddol ardderchog ymlaen o ran darparu aer glân yn ogystal â'n rhwymedigaethau o ran lleihau allyriadau carbon, nid yn unig i'm hetholwyr i ond i'r de-ddwyrain i gyd. Ond, fel y gwyddoch, Prif Weinidog, mae asgwrn cefn y cynllun metro integredig hwn, a gynigir gan Burns, yn well defnydd o'r pedair prif reilffordd rhwng Caerdydd a Chasnewydd a thu hwnt. Felly, pa drafodaethau a gafwyd gyda Llywodraeth y DU, yng ngoleuni'r adroddiad interim gan Peter Hendy, ynghylch bwrw ymlaen â'r cynllun trawsnewidiol hwn, o gofio eu bod nhw'n dal i fod yn gyfrifol am y seilwaith prif reilffyrdd?
English: And the very final question to the First Minister in this Senedd term is to be asked by Laura Jones, our newest Member. Laura Jones.
Welsh: A Laura Jones, ein Haelod mwyaf newydd, fydd yn gofyn y cwestiwn olaf un i'r Prif Weinidog yn nhymor y Senedd hon. Laura Jones.
English: Well, I thank the Member for that very important final question. Llywydd, the past 12 months have been different and challenging for many people in Wales, with consequent impacts on mental health and well-being. As we move out of lockdown, securing positive impacts on mental health is directly considered by the Cabinet at each three-week review, while always keeping Wales safe.
Welsh: Wel, diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn olaf pwysig iawn yna. Llywydd, mae'r 12 mis diwethaf wedi bod yn wahanol ac yn heriol i lawer o bobl yng Nghymru, gydag effeithiau dilynol ar iechyd meddwl a llesiant. Wrth i ni symud allan o'r cyfyngiadau symud, mae sicrhau effeithiau cadarnhaol ar iechyd meddwl yn cael ei ystyried yn uniongyrchol gan y Cabinet ym mhob adolygiad tair wythnos, gan bob amser gadw Cymru yn ddiogel ar yr un pryd.
English: Thank you. First Minister, the benefits of sport and physical activity to mental health are something that I've talked about a lot in the Chamber since I joined not that long ago. The link between the two are well known, and, I believe, will play a pivotal role in the recovery stage of this pandemic. On 1 February, the mental health Minister said fitness facilities and swimming pools were crucial for the nation's health. So, you can understand the surprise and anger of our physical activity operators across Wales at your decision to push back the reopening of gyms just weeks after the Minister promised that health clubs and leisure centres would be amongst the first businesses to reopen. You've said that you will now revise the decision on 22 April, which is welcome, but more certainty is needed, First Minister, for these companies, these businesses, to prepare for reopening, ironically, so they are COVID-safe, as well as obviously preparing grounds, facilities and that sort of thing. Don't you agree, First Minister, that the benefits of them opening cannot be overlooked?
Welsh: Diolch. Prif Weinidog, mae manteision chwaraeon ac ymarfer corff i iechyd meddwl yn rhywbeth yr wyf i wedi sôn llawer amdano yn y Siambr ers i mi ymuno ddim mor bell a hynny yn ôl. Mae'r cysylltiad rhwng y ddau yn hysbys iawn, ac rwy'n credu y bydd yn chwarae rhan ganolog yn y cyfnod adfer yn sgil y pandemig hwn. Ar 1 Chwefror, dywedodd y Gweinidog iechyd meddwl bod cyfleusterau ffitrwydd a phyllau nofio yn hanfodol i iechyd y genedl. Felly, byddwch yn gallu deall syndod a dicter ein gweithredwyr gweithgarwch corfforol ledled Cymru at eich penderfyniad i ohirio ailagor campfeydd dim ond ychydig wythnosau ar ôl i'r Gweinidog addo y byddai clybiau iechyd a chanolfannau hamdden ymhlith y busnesau cyntaf i ailagor. Rydych chi wedi dweud y byddwch chi'n adolygu'r penderfyniad ar 22 Ebrill, sydd i'w groesawu, ond mae angen mwy o sicrwydd, Prif Weinidog, er mwyn i'r cwmnïau hyn, y busnesau hyn, baratoi ar gyfer ailagor, yn eironig, fel eu bod nhw'n ddiogel rhag COVID, yn ogystal â pharatoi meysydd, cyfleusterau a'r math hwnnw o beth yn amlwg. Onid ydych chi'n cytuno, Prif Weinidog, na ellir anwybyddu manteision eu hagor?