English: No, Chair, I'll address that point now. I would have come to it later, but I'll do it now, by all means. I was simply referring to one of the recommendations in the Economy, Infrastructure and Skills Committee's report about the current system. Am I interested in exploring an alternative system, a reformed system, for non-domestic rates? I am. I've set work in hand. Does that have to be property based? I don't think it necessarily has to. As we heard in Adam Price's contribution, there are a series of alternatives that are already well rehearsed in terms of land value taxation, a sales tax, or a local income tax, as Plaid Cymru's sister party in Scotland has advocated. What we lack are hard data that would show how those alternatives would actually and practically impact in the Welsh context. The research that I've commissioned is about looking at how we would apply those ideas. I think the merits of the ideas are well rehearsed. There's lots of work already done. What we lack is applied understanding of whether or not they would lead to better outcomes in the Welsh context. If we can do that, then we'll have a better informed debate about whether a more fundamental shift in the way that we raise money in this way would be right in the future, and I hope we'll be in that position during this Assembly term. For now, we are obliged to operate within the system that we have, where we have a valuation office. It's a statutory body, it is entirely independent from Welsh Government, it carries out revaluations, it reaches those conclusions, the parameters are enshrined in primary legislation, but the revaluation must be revenue neutral. While there are firms, absolutely - I understand, and I have read letters from individuals in this position - who find their bills going up, that can only happen because there are many other businesses in Wales who find their bills going down. Revaluation raises no more money at all. It simply redistributes the burden in a way that is fairer because of revaluation. If we didn't have revaluation, the system becomes more and more unfair year on year, and that's a point recognised in the committee's report. The VOA published its draft rating list on 30 September, and it did that to give ratepayers a six-month window to check the detail for their property and its associated valuation. Ratepayers can use those six months to notify the VOA of any errors that they believe have been included in that revaluation, and to ask for the VOA to reconsider it. That does happen. Once the new list comes into effect, ratepayers who still dispute their valuation can appeal, first of all to the VOA itself, and then there are rights of appeal right up to the High Court. Approximately 35 per cent of all appeals do go on to result in a change to the rating list. I agree that the appeals take too long and the system is too cumbersome, and I will bring forward proposals to reform the appeals system here in Wales. But I won't be doing it in the way that the system has been reformed in England, where I believe the table has been tilted too far against the ratepayer, and too much in favour of the VOA. Now, because we know that there are patterns of gains and losses, we know that we have to introduce a system to smooth the impact for those who are adversely affected. That's why we have a £10 million transitional reliefs scheme, and it will provide additional support to more than 7,000 ratepayers in Wales. It will be fully funded by the Welsh Government, unlike the system in England, which simply involves taking money from one set of gainers to try and give it to losers. We will reform our £100 million small business rate relief scheme. I'll take a number of the points made in the debate this afternoon in that reform, and we'll consult widely with stakeholders on the design of a permanent scheme where I think we can do better, provide more help to the businesses we want to help, and so see our high streets thrive better in the future.
Welsh: Na, Gadeirydd, fe ymdriniaf â'r pwynt hwnnw yn awr. Buaswn wedi dod ato yn nes ymlaen, ond fe wnaf hynny yn awr, ar bob cyfrif. Roeddwn yn cyfeirio'n syml iawn at un o'r argymhellion yn adroddiad Pwyllgor yr Economi, y Seilwaith a Sgiliau ar y system bresennol. A oes gennyf ddiddordeb mewn ymchwilio system amgen, system ddiwygiedig, ar gyfer trethi annomestig? Oes mae. Rwyf wedi rhoi gwaith ar y gweill. A yw'n rhaid seilio'r system honno ar eiddo? Nid wyf yn credu bod rhaid gwneud hynny o reidrwydd. Fel y clywsom yng nghyfraniad Adam Price, ceir cyfres o ddewisiadau eraill sydd eisoes wedi'u trafod yn helaeth o ran trethiant gwerth tir, treth ar werthiannau, neu dreth incwm leol, fel y mae chwaer blaid Plaid Cymru yn yr Alban wedi'i argymell. Yr hyn rydym yn brin ohono yw data cadarn a fyddai'n dangos beth fyddai effaith wirioneddol ac ymarferol y dewisiadau amgen hynny yn y cyd-destun Cymreig mewn gwirionedd. Mae'r ymchwil rwyf wedi'i gomisiynu yn ymwneud ag edrych ar sut y byddem yn cymhwyso'r syniadau hynny. Rwy'n meddwl bod rhinweddau'r syniadau'n hysbys iawn. Gwnaed llawer o waith eisoes. Yr hyn rydym yn brin ohono yw dealltwriaeth gymwysedig ynglŷn ag a fyddent yn arwain at ganlyniadau gwell yng nghyd-destun Cymru ai peidio. Os gallwn wneud hynny, yna cawn ddadl fwy gwybodus ynglŷn ag a fyddai newid mwy sylfaenol yn y ffordd rydym yn codi arian yn y ffordd hon yn iawn yn y dyfodol, ac rwy'n gobeithio y byddwn yn y sefyllfa honno yn ystod tymor y Cynulliad hwn. Am y tro, mae'n rhaid i ni weithredu o fewn y system sydd gennym, lle y mae gennym swyddfa brisio. Mae'n gorff statudol, mae'n gwbl annibynnol ar Lywodraeth Cymru, mae'n cynnal ailbrisiadau, mae'n dod i'r casgliadau hynny, mae'r paramedrau wedi'u hymgorffori mewn deddfwriaeth sylfaenol, ond mae'n rhaid i'r ailbrisio fod yn niwtral o ran refeniw. Er bod yna gwmnïau, yn bendant - rwy'n deall, ac rwyf wedi darllen llythyrau gan unigolion yn y sefyllfa hon - sy'n gweld eu biliau'n cynyddu, ac nid yw hynny ond yn gallu digwydd am fod llawer o fusnesau eraill yng Nghymru yn gweld eu biliau'n lleihau. Nid yw ailbrisio yn codi unrhyw arian pellach o gwbl. Yn syml, mae'n ailddosbarthu'r baich mewn ffordd sy'n decach oherwydd ailbrisio. Pe na bai gennym drefn ailbrisio, byddai'r system yn mynd yn fwyfwy annheg flwyddyn ar ôl blwyddyn, ac mae hwnnw'n bwynt y mae adroddiad y pwyllgor yn ei gydnabod. Cyhoeddodd Asiantaeth y Swyddfa Brisio ei rhestr ardrethu ddrafft ar 30 Medi, a gwnaeth hynny i roi cyfnod o chwe mis i dalwyr ardrethi wirio'r manylion ar gyfer eu heiddo a'i brisiad cysylltiedig. Gall talwyr ardrethi ddefnyddio'r chwe mis i roi gwybod i Asiantaeth y Swyddfa Brisio am unrhyw gamgymeriadau y credant eu bod wedi'u cynnwys yn yr ailbrisiad, ac i ofyn i Asiantaeth y Swyddfa Brisio ei ailystyried. Mae hynny'n digwydd. Pan ddaw'r rhestr newydd i rym, gall talwyr ardrethi sy'n dal i amau eu prisiad apelio, yn gyntaf oll i Asiantaeth y Swyddfa Brisio ei hun, ac yna ceir hawl i apelio yr holl ffordd i'r Uchel Lys. Mae tua 35 y cant o'r holl apeliadau yn mynd ymlaen i arwain at newid i'r rhestr ardrethu. Rwy'n cytuno bod yr apeliadau yn cymryd gormod o amser ac mae'r system yn rhy feichus, a byddaf yn cyflwyno cynigion i ddiwygio'r system apelio yma yng Nghymru. Ond ni fyddaf yn gwneud hynny yn y ffordd y mae'r system wedi cael ei diwygio yn Lloegr, lle rwy'n credu bod y bwrdd wedi ei ogwyddo'n rhy bell yn erbyn y talwr ardrethi, ac yn ormodol o blaid Asiantaeth y Swyddfa Brisio. Nawr, gan ein bod yn gwybod bod yna batrymau o enillion a cholledion, rydym yn gwybod bod yn rhaid i ni gyflwyno system i lyfnhau'r effaith i'r rhai sy'n cael eu heffeithio'n andwyol. Dyna pam y mae gennym gynllun rhyddhad trosiannol gwerth £10 miliwn, a bydd yn darparu cymorth ychwanegol i fwy na 7,000 o dalwyr ardrethi yng Nghymru. Bydd yn cael ei ariannu'n llawn gan Lywodraeth Cymru, yn wahanol i'r system yn Lloegr, sydd ond yn golygu mynd ag arian gan un set o enillwyr i geisio'i roi i gollwyr. Byddwn yn diwygio ein cynllun rhyddhad ardrethi i fusnesau bach sy'n werth £100 miliwn. Fe gymeraf nifer o'r pwyntiau a wnaed yn y ddadl y prynhawn yma wrth fynd ati i'w ddiwygio, a byddwn yn ymgynghori'n eang â rhanddeiliaid ar ffurf cynllun parhaol lle rwy'n meddwl y gallwn wneud yn well, darparu mwy o gymorth i'r busnesau rydym am eu helpu, a gweld ein strydoedd mawr yn ffynnu'n well yn y dyfodol oherwydd hynny.