English: I also very much warmly welcome the introduction of this first committee-generated Bill. Eighteen years after we voted for devolution we've now got a Bill being introduced by an Assembly committee. I think that's a huge piece of progress. I was part of the Finance Committee in the fourth Assembly, and can I join with Simon Thomas in paying credit to Jocelyn Davies for the work she did as Chair of that committee in taking this Bill to the stage that it is at now? The ombudsman provides a hugely important service to many of the people living in Wales. The ombudsman is often the last resort for people trying to get justice. They have been let down by the system right the way across. The ombudsman is the last person that they can go to. The proposed Bill provides many potential improvements. Can I just talk about oral complaints? The ombudsman cannot take oral complaints. Every single one of us in this room, I would suggest, takes oral complaints. If we didn't, we would reduce the number of complaints we get from constituents by about a third. If we didn't accept them orally, and quite often in inappropriate places, when they want to tell you about things - . A lot of people do like to tell you things rather than having to write it down. There's a literacy problem amongst many people who don't like to write things down, especially officially, which can be dealt with by officialdom. They have a nervousness about it. They have a nervousness about their literacy skills. I think, perhaps most importantly, they're frightened they'll get something wrong. I think that allowing the ombudsman to accept things orally will mean that people will lose that fear. Now, that might increase the number of complaints going to the ombudsman, but it might also stop future ones, because, if the ombudsman gets a lot of complaints in one area, rather than having to wait continually for the next one, he'll be able - and I use the word 'he' because it's currently a he - to deal with it. So, if nothing else, having oral complaints would totally change the ombudsman from somebody who works within that sort of technical area, which all of us feel at home in but a large number of my constituents don't, to someone prepared to accept complaints in the same manner that every single one of us does. I've only one question for Simon Thomas: can he further outline how the legislation builds on the current legislation to benefit what we should only be interested in: the people of Wales?
Welsh: Mae fy nghroeso'n gynnes iawn hefyd i gyflwyno'r Bil cyntaf hwn a gynhyrchwyd gan bwyllgor. Ddeunaw mlynedd ar ôl i ni bleidleisio dros ddatganoli mae gennym bellach Fil wedi ei gyflwyno gan un o bwyllgorau'r Cynulliad. Rwy'n credu bod hwnnw'n gam enfawr ymlaen. Roeddwn yn rhan o'r Pwyllgor Cyllid yn y Pedwerydd Cynulliad, ac a gaf fi ymuno â Simon Thomas i roi clod i Jocelyn Davies am y gwaith a wnaeth fel Cadeirydd y pwyllgor hwnnw ar symud y Bil hwn i'r cam y mae arno ar hyn o bryd? Mae'r ombwdsmon yn darparu gwasanaeth hynod o bwysig i lawer o'r bobl sy'n byw yng Nghymru. Yn aml, yr ombwdsmon yw'r dewis olaf i bobl sy'n ceisio cael cyfiawnder. Maent wedi cael eu siomi gan y system drwyddi draw. Yr ombwdsmon yw'r person olaf y gallant droi ato. Mae'r Bil arfaethedig yn darparu llawer o welliannau posibl. A gaf fi sôn am gwynion llafar? Ni all yr ombwdsmon gymryd cwynion llafar. Buaswn yn tybio bod pob un ohonom yn yr ystafell hon yn cymryd cwynion llafar. Os na fyddem yn gwneud hynny, byddem yn torri oddeutu un rhan o dair oddi ar nifer y cwynion a gawn gan etholwyr. Pe na baem yn eu derbyn ar lafar, ac yn aml iawn mewn mannau amhriodol, pan fyddant eisiau dweud wrthych am bethau - . Mae llawer o bobl yn hoffi dweud pethau wrthych yn hytrach na gorfod eu hysgrifennu. Mae yna broblem lythrennedd ymhlith llawer o bobl nad ydynt yn hoffi ysgrifennu pethau ar bapur, yn enwedig yn swyddogol, pethau y bydd y byd swyddogol yn ymdrin â hwy. Maent yn nerfus yn ei gylch. Maent yn nerfus ynglŷn â'u sgiliau llythrennedd. Yn bwysicaf oll efallai, rwy'n credu eu bod yn ofni gwneud camgymeriad. Rwy'n credu y bydd caniatáu i'r ombwdsmon dderbyn pethau ar lafar yn golygu y bydd pobl yn cael gwared ar yr ofn hwnnw. Nawr, gallai hynny gynyddu nifer y cwynion sy'n mynd at yr ombwdsmon, ond gallai hefyd atal cwynion yn y dyfodol, oherwydd, os yw'r ombwdsmon yn cael llawer o gwynion mewn un maes, yn hytrach na'i fod yn gorfod aros yn barhaus am y nesaf - ac rwy'n dweud 'ei fod' yn hytrach nag 'ei bod' am mai ef ydyw ar hyn o bryd - bydd yn gallu ymdrin â'r mater. Felly, os nad yw'n gwneud dim arall, byddai cwynion llafar yn newid yr ombwdsmon yn llwyr o fod yn rhywun sy'n gweithio yn y math hwnnw o faes technegol y mae pob un ohonom ni'n teimlo'n gartrefol ynddo, ond un na fyddai nifer fawr o fy etholwyr yn teimlo felly ynddo, i rywun sy'n barod i wrando ar gwynion yn yr un modd ag y mae pob un ohonom ni yn ei wneud. Un cwestiwn sydd gennyf i Simon Thomas: a wnaiff amlinellu ymhellach sut y mae'r ddeddfwriaeth yn adeiladu ar y ddeddfwriaeth bresennol i fod o fudd i'r hyn y dylem fod â diddordeb ynddo'n unig: pobl Cymru?