English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. Could I begin by thanking Darren Miller and the Welsh Conservatives for bringing forward the debate this afternoon and the very thoughtful contributions that we've had from across the Chamber? I'm afraid, Deputy Presiding Officer, I have to admit that I am indeed old enough to remember what a ZX Spectrum was, although I have to admit I was more of a Commodore 64 person myself. Could I assure the Chamber that the Welsh Government is fully committed to keeping our children and young people safe online? There is nothing - nothing - more important than the safety of our young people and knowing how to stay safe online is fundamental in our world today. I say that as the Cabinet Secretary and I say that as a mother of three girls - two teenagers for whom the loss of the Wi-Fi connection at home is nothing short of a national tragedy. Now, online safety has been, and will continue to be, a key priority for us. Although there are many benefits in embracing digital technology, there is also a range of potential risks that have been highlighted by Members here this afternoon. Paul Davies is right to remind us of the young people who have chosen to end their lives as a result of cyber bullying. If we're honest, we all know that trolling from our opponents is one of the least satisfying aspects of this job, and, if it gets us down, imagine what that relentless cyber bullying must do to the young mind that Suzy Davies talked about. When I was a child, at least when you went home you could escape from it, but it is now relentless and 24 hours a day. And then there is, of course, the access to sexually explicit material and the impact that that has on how both boys and girls view their body image and how they view what a healthy sexual relationship actually looks like. And, of course, there aren't just consequences for those at the receiving end. Sometimes, those who perpetrate some of these issues have little concept of what it might mean for them. I'm aware of a young man who was caught up in a sexting incident. When asked by the police why he had done it, he said, 'Well, everybody does it'. He didn't realise that the caution that is now on his record will probably prevent him from ever travelling to Australia or the United States - because of something that he did without understanding the consequences, something that he did when he was just a 14-year-old boy. So, it is our responsibility, as a society, to equip our young people with the skills to be able to think critically and navigate the digital world in a safe and responsible way. There is a significant amount of work that is going on in Wales to help young people stay safe online and I'm glad that that has been acknowledged here in the Chamber this afternoon. At the beginning of the school year, the digital competence framework, the DCF, was made available. This is the first element of the new curriculum to be introduced across Wales. The citizenship strand of the DCF focuses on developing and applying critical thinking skills and strategies. It will support our young people to become responsible and independent consumers, which is absolutely crucial now and inevitably more so into the future. It includes specific elements focused on online behaviour, cyber bullying, and health and well-being. To promote safe and responsible use of digital technology, the Welsh Government, as we have heard on a number of occasions this afternoon, has been working with the South West Grid for Learning charitable trust since 2014. The online safety project has seen many successes to date. This includes the development of 360 Degree Safe Cymru, a bilingual online safety self-assessment tool, which, as we've heard, allows schools to benchmark their current online safety policies and provision against national standards. The tool also provides guidance and support, with practical suggestions to improve and enhance online safety. Over 85 per cent of schools in Wales have already registered and I am actively working with the regional consortia to ensure that all schools are aware of the benefits the tool can offer and our expectation that they should be engaging with it. The Welsh Government has also developed and published the online safety resource for Wales. This is a collection of practical resources and lesson plans to support schools in the delivery of online safety in our classrooms. These resources are designed to empower learners to think critically, behave safely, and participate responsibly when they are online. At the beginning of this academic year, we published three safeguarding training modules on Hwb. These modules have already been accessed over 7,000 times and we will shortly publish two further modules specifically focusing on online safety. Online safety training sessions have been delivered across all local authorities in Wales to upskill teachers and governors in preparing them to deal with issues that young people may encounter online. This year, the Welsh Government are building upon this by offering a range of additional training opportunities and these will focus on specific issues such as the safe use of social media and cyber bullying. I'm also aware that a number of schools have operated their own training sessions after school for parents, inviting parents into the school so that they can find out more on how better they can support their children. On Safer Internet Day earlier this year, I launched the new online safety zone on the Hwb. This has been developed to support education stakeholders, including young people, in this critical area. The dedicated area hosts news, events, and a range of resources on online safety issues, and these resources include materials that have been developed with a range of third sector partners. The zone also signposts those dealing with the effects of cyber bullying towards appropriate support services, and I'm pleased to see that, since its launch, the zone has had over 40,000 page views. Of course, we need to do more, and I and the Cabinet Secretary for health are working collaboratively to see what more we can do to help schools and teachers build resilience around well-being and mental health issues, and we hope to make an announcement later on in this year. I'm sure you will agree that the Welsh Government is already delivering an extensive programme of online safety activities. Additionally, I am pleased to announce today that I am indeed commissioning a national online safety action plan. This will provide a strategic overview of how we will continue to enhance online safety support in Wales, and further information will be provided as this work is developed. Can I once again thank everybody for their contribution to this afternoon's debate? The Government will support the amendments and the motion as amended. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. A gaf fi ddechrau drwy ddiolch i Darren Miller a'r Ceidwadwyr Cymreig am gyflwyno'r ddadl y prynhawn yma ac am y cyfraniadau meddylgar iawn a gawsom o bob rhan o'r Siambr? Rwy'n ofni, Dirprwy Lywydd, fod yn rhaid i mi gyfaddef fy mod yn ddigon hen yn wir i gofio beth oedd ZX Spectrum, er bod rhaid i mi gyfaddef fy mod yn fwy o berson Commodore 64 fy hun. A gaf fi sicrhau'r Siambr fod Llywodraeth Cymru yn gwbl ymroddedig i gadw ein plant a'n pobl ifanc yn ddiogel ar-lein? Nid oes unrhyw beth - unrhyw beth - yn bwysicach na diogelwch ein pobl ifanc ac mae gwybod sut i gadw'n ddiogel ar-lein yn hanfodol yn ein byd heddiw. Dywedaf hynny fel Ysgrifennydd y Cabinet a dywedaf hynny fel mam i dair o ferched - dwy yn eu harddegau y mae colli cysylltiad Wi-Fi gartref yn drasiedi genedlaethol a dim llai. Nawr, mae diogelwch ar-lein wedi bod, a bydd yn parhau i fod yn flaenoriaeth allweddol i ni. Er bod llawer o fanteision i'w cael o gofleidio technoleg ddigidol, mae yna hefyd amrywiaeth o risgiau posibl a ddisgrifiwyd gan yr Aelodau yma y prynhawn yma. Mae Paul Davies yn iawn i'n hatgoffa am y bobl ifanc sydd wedi dewis rhoi diwedd ar eu bywydau o ganlyniad i seiberfwlio. Os ydym yn onest, rydym i gyd yn gwybod mai trolio gan ein gwrthwynebwyr yw un o agweddau lleiaf boddhaol y swydd hon, ac os yw'n ein diflasu ni, dychmygwch yr hyn y mae'n rhaid bod seiberfwlio di-baid yn ei wneud i'r meddwl ifanc roedd Suzy Davies yn siarad amdano. Pan oeddwn yn blentyn, o leiaf pan oeddech yn mynd adref gallech ddianc rhagddo, ond mae bellach yn ddi-baid a 24 awr y dydd. Ac yna, wrth gwrs, mae'r mynediad at ddeunydd rhywiol penodol a'r effaith a gaiff hynny ar sut y mae bechgyn a merched yn gweld eu delwedd o'r corff a'r ffordd y gwelant sut beth yw perthynas rywiol iach mewn gwirionedd. Ac wrth gwrs, nid y rhai sy'n dioddef hyn yn unig sy'n wynebu canlyniadau. Weithiau, nid oes gan y rhai sy'n cyflawni rhai o'r problemau hyn fawr o syniad beth y gallai ei olygu iddynt hwy. Rwy'n ymwybodol o ddyn ifanc a gafodd ei ddal yn anfon negeseuon rhywiol. Pan ofynnodd yr heddlu iddo pam y gwnaethai hyn, dywedodd, 'Wel, mae pawb yn ei wneud'. Nid oedd yn sylweddoli y bydd y rhybudd sydd bellach ar ei record yn ei atal am byth yn ôl pob tebyg rhag teithio i Awstralia neu'r Unol Daleithiau - oherwydd rhywbeth a wnaeth heb ddeall y canlyniadau, rhywbeth a wnaeth pan oedd yn fachgen 14 oed. Felly, ein cyfrifoldeb fel cymdeithas yw arfogi ein pobl ifanc â'r sgiliau i allu meddwl yn feirniadol a gwneud eu ffordd drwy'r byd digidol mewn modd diogel a chyfrifol. Gwneir cryn dipyn o waith yng Nghymru i helpu pobl ifanc i gadw'n ddiogel ar-lein ac rwy'n falch fod hynny wedi cael ei gydnabod yma yn y Siambr y prynhawn yma. Ar ddechrau'r flwyddyn ysgol, daeth y fframwaith cymhwysedd digidol yn weithredol. Dyma elfen gyntaf y cwricwlwm newydd i gael ei chyflwyno ledled Cymru. Mae elfen dinasyddiaeth y fframwaith cymhwysedd digidol yn canolbwyntio ar ddatblygu a chymhwyso sgiliau a strategaethau meddwl yn feirniadol. Bydd yn cynorthwyo ein pobl ifanc i ddod yn ddefnyddwyr cyfrifol ac annibynnol, sy'n gwbl hanfodol yn awr ac yn fwy felly, yn anochel, yn y dyfodol. Mae'n cynnwys elfennau penodol sy'n canolbwyntio ar ymddygiad ar-lein, seiberfwlio, ac iechyd a lles. Er mwyn hyrwyddo defnydd diogel a chyfrifol o dechnoleg ddigidol, mae Llywodraeth Cymru, fel y clywsom ar sawl achlysur y prynhawn yma, wedi bod yn gweithio gydag ymddiriedolaeth elusennol South West Grid for Learning ers 2014. Mae'r prosiect diogelwch ar-lein wedi cael nifer o lwyddiannau hyd yn hyn, yn cynnwys datblygu 360° Safe Cymru, offeryn hunanasesu diogelwch ar-lein dwyieithog, sydd, fel y clywsom, yn caniatáu i ysgolion feincnodi eu polisïau a'u darpariaeth diogelwch ar-lein cyfredol yn erbyn safonau cenedlaethol. Mae'r offeryn hefyd yn rhoi arweiniad a chymorth, gydag awgrymiadau ymarferol ar gyfer gwella ac ymestyn diogelwch ar-lein. Mae dros 85 y cant o ysgolion yng Nghymru eisoes wedi cofrestru ac rwy'n gweithio gyda'r consortia rhanbarthol i sicrhau bod pob ysgol yn ymwybodol o'r manteision y gall yr offeryn eu cynnig a'n disgwyliad y dylent fod yn ei ddefnyddio. Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi datblygu a chyhoeddi'r adnodd diogelwch ar-lein ar gyfer Cymru. Casgliad o adnoddau ymarferol a chynlluniau gwersi yw hwn i gynorthwyo ysgolion i gyflwyno diogelwch ar-lein yn ein hystafelloedd dosbarth. Lluniwyd yr adnoddau hyn i rymuso dysgwyr i feddwl yn feirniadol, i ymddwyn yn ddiogel, ac i ymddwyn yn gyfrifol pan fyddant yn ar-lein. Ar ddechrau'r flwyddyn academaidd hon, cyhoeddasom dri modiwl hyfforddiant diogelu ar Hwb. Gwelwyd y modiwlau hyn dros 7,000 o weithiau eisoes ac yn fuan byddwn yn cyhoeddi dau fodiwl pellach yn canolbwyntio'n benodol ar ddiogelwch ar-lein. Darparwyd sesiynau hyfforddiant diogelwch ar-lein ar draws yr holl awdurdodau lleol yng Nghymru i wella sgiliau athrawon a llywodraethwyr i'w paratoi i ymdrin â materion y gallai pobl ifanc eu hwynebu ar-lein. Eleni, mae Llywodraeth Cymru yn adeiladu ar hyn drwy gynnig ystod o gyfleoedd hyfforddi ychwanegol a bydd y rhain yn canolbwyntio ar faterion penodol fel y defnydd diogel o gyfryngau cymdeithasol a seiberfwlio. Rwyf hefyd yn ymwybodol fod nifer o ysgolion wedi gweithredu eu sesiynau hyfforddi eu hunain ar ôl ysgol ar gyfer rhieni, gan wahodd rhieni i'r ysgol er mwyn iddynt gael mwy o wybodaeth ynglŷn â sut y gallant gynorthwyo eu plant yn well. Ar Ddiwrnod Defnyddio'r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel yn gynharach eleni, lansiais y parth diogelwch ar-lein newydd ar Hwb. Fe'i datblygwyd i gefnogi rhanddeiliaid addysg, gan gynnwys pobl ifanc, yn y maes hollbwysig hwn. Mae'r parth penodedig yn cynnwys newyddion, digwyddiadau, ac ystod o adnoddau ar faterion diogelwch ar-lein, ac mae'r adnoddau hyn yn cynnwys deunyddiau a ddatblygwyd gydag amrywiaeth o bartneriaid trydydd sector. Mae'r parth hefyd yn cyfeirio rhai sy'n ymdrin ag effeithiau seiberfwlio tuag at wasanaethau cymorth priodol, ac rwy'n falch o weld, ers ei lansio, fod dros 40,000 o ymweliadau wedi bod â'r tudalennau. Wrth gwrs, mae angen i ni wneud rhagor, ac rwyf fi ac Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd yn cydweithio i weld beth arall y gallwn ei wneud i helpu ysgolion ac athrawon i gryfhau materion yn ymwneud â lles ac iechyd meddwl, ac rydym yn gobeithio gwneud cyhoeddiad yn nes ymlaen yn y flwyddyn. Rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno bod Llywodraeth Cymru eisoes yn cyflwyno rhaglen eang o weithgareddau diogelwch ar-lein. Yn ogystal, rwy'n falch o gyhoeddi heddiw fy mod yn wir yn comisiynu cynllun gweithredu diogelwch ar-lein cenedlaethol. Bydd hwn yn darparu trosolwg strategol o sut y byddwn yn parhau i wella cymorth diogelwch ar-lein yng Nghymru, a bydd mwy o wybodaeth yn cael ei darparu wrth i'r gwaith ddatblygu. A gaf fi unwaith eto ddiolch i bawb am eu cyfraniad i'r ddadl y prynhawn yma? Bydd y Llywodraeth yn cefnogi'r gwelliannau a'r cynnig fel y'i diwygiwyd. Diolch.