English: There is a huge concern that COP26 will just be another talking shop, and I have to say I am one of those who are concerned, which I'm sure isn't a shock to Members who I've worked with since being elected. My colleague Siân Gwenllian regularly tells me I'm far too cynical for my age, but there appears to be a reluctance to come down hard on multinational companies, for example, that place greed and profiteering ahead of the environment and our future generations. The Carbon Disclosure Project found that in 2017, just 100 firms could account for 71 per cent of global emissions since 1988. Any localised efforts to support green initiatives in Wales will be lost if we do not tackle the issues of these international polluters. For example, large investment firms have been buying Welsh farmland so that they can offset their carbon emissions. At least 12 farms have been sold recently in mid Wales to companies outside of Wales. Not only is this damaging to Welsh culture and the Welsh economy, but it doesn't address the problem. These large firms are able to greenwash while still ultimately pumping huge amounts into the atmosphere. I'd be interested to learn from the economy Minister what sanctions the Welsh Government might consider against multinationals that continue to pollute post COP26 and does the Minister believe that the purchase of Welsh farms by these multinationals is a sustainable practice within the Welsh economy. Of course, the Minister highlighted that one promising part of the Welsh green economy is hydrogen. The hydrogen development in Wales baseline report highlighted future initiatives that could harness the use of hydrogen power. The Government is yet to respond to the developing hydrogen energy sector in Wales consultation, which the baseline report is part of, or so at least I'm led to believe by the Welsh Government website. When can we expect a response and what other initiatives has the Welsh Government identified that could utilise hydrogen power, specifically green hydrogen? If the Government is serious about preventing climate change, they must act now and they must invest in the hydrogen sector of the economy that will put Wales on the forefront and provide us with a clear advantage as other countries move to greener economies. Further, efficient transport infrastructure is vital for businesses and the Welsh economy. The FSB found that the cost of zero-emission vehicles, alongside a lack of provision of charging points, is acting as a barrier to behavioural change for businesses. Paul Davies has touched on this already, but could the Minister outline what support will be available for businesses who wish to transition to greener alternatives? And would the Government consider setting out their long-term strategy for the transition to electric and hydrogen for SMEs in Wales? Of course, the transition to a net-zero economy in Wales without proper Government planning and funding will be more challenging for Wales than other countries in the UK. Wales has a greater share of harder to reduce emissions, as the Minister rightly highlighted. We have more energy-intensive industries, more off-grid homes and small-scale farms, and fewer suitable sites for carbon capture and storage. One in five Welsh workers are in climate-critical sectors that would be impacted by the transition to net zero, and if the Welsh Government does not prepare properly for a just transition, there will be massive economic and societal consequences. We don't want a repeat of the past. But I will repeat, of course, my previous calls and ask if the Welsh Government will establish a just transition commission, similar to Scotland's, that will monitor Government decisions around the transitioning of the economy to a greener and fairer one. And on steel, if I could, what consideration has the Government given to steel co-operatives and the role that they could play in a greener, fairer economy, similar to what we have seen in the Basque Country? Finally, the Minister is no doubt aware what my position is when it comes to tackling climate change. For me, tackling the climate emergency through transitioning to a green economy has to also go hand in hand with tackling poverty. The reality is that the current way of measuring economic success is not fit for purpose, if we want to measure the impact of Welsh Government economic policy on people in Wales and the environment. For decades, the economic performance and societal progress of nations has been benchmarked on GDP. Its inadequacy in measuring people's lives, well-being and environment has increasingly been recognised. In light of this, could the Minister outline what discussions have happened within the department on how we can move away from traditional measures, such as GDP, to alternatives and progressive measures?
Welsh: Mae pryder mawr mai siop siarad arall fydd COP26, ac mae'n rhaid i mi ddweud fy mod i'n un o'r rhai sy'n pryderu, ac rwy'n siŵr nad yw hynny'n syndod i'r Aelodau yr wyf i wedi gweithio gyda nhw ers cael fy ethol. Mae fy nghyd-Aelod Siân Gwenllian yn dweud wrthyf yn rheolaidd fy mod i'n llawer rhy sinigaidd am fy oedran, ond mae'n ymddangos bod amharodrwydd i gymryd camau heriol yn erbyn cwmnïau rhyngwladol, er enghraifft, sy'n gosod barusrwydd a gwneud elw o flaen yr amgylchedd a chenedlaethau'r dyfodol. Canfu'r Prosiect Datgelu Carbon yn 2017 y gallai 100 o gwmnïau yn unig gyfrif am 71 y cant o allyriadau byd-eang ers 1988. Bydd unrhyw ymdrechion lleol i gefnogi mentrau gwyrdd yng Nghymru yn cael eu colli os na fyddwn yn mynd i'r afael â materion y llygrwyr rhyngwladol hyn. Er enghraifft, mae cwmnïau buddsoddi mawr wedi bod yn prynu tir fferm yng Nghymru er mwyn iddyn nhw allu gwrthbwyso eu hallyriadau carbon. Mae o leiaf 12 o ffermydd wedi eu gwerthu'n ddiweddar yng nghanolbarth Cymru i gwmnïau y tu allan i Gymru. Yn ogystal â bod yn niweidiol i ddiwylliant Cymru ac economi Cymru, nid yw'n mynd i'r afael â'r broblem ychwaith. Mae'r cwmnïau mawr hyn yn gallu gwyrddgalchu wrth barhau i bwmpio meintiau enfawr i'r atmosffer yn y pen draw. Byddai gen i ddiddordeb mewn dysgu gan Weinidog yr economi ba sancsiynau y gallai Llywodraeth Cymru eu hystyried yn erbyn cwmnïau rhyngwladol sy'n parhau i lygru ar ôl COP26 ac a yw'r Gweinidog yn credu bod prynu ffermydd yng Nghymru gan y cwmnïau rhyngwladol hyn yn arfer cynaliadwy o fewn economi Cymru. Wrth gwrs, tynnodd y Gweinidog sylw at y ffaith mai un rhan addawol o economi werdd Cymru yw hydrogen. Amlygodd adroddiad sylfaenol datblygu hydrogen yng Nghymru fentrau yn y dyfodol a allai harneisio'r defnydd o bŵer hydrogen. Nid yw'r Llywodraeth wedi ymateb eto i'r ymgynghoriad datblygu sector ynni hydrogen yng Nghymru, y mae'r adroddiad sylfaenol yn rhan ohono, neu o leiaf rwyf i'n cael fy arwain i gredu hynny gan wefan Llywodraeth Cymru. Pryd y gallwn ni ddisgwyl ymateb a pha fentrau eraill y mae Llywodraeth Cymru wedi eu nodi a allai ddefnyddio pŵer hydrogen, yn benodol hydrogen gwyrdd? Os yw'r Llywodraeth o ddifrif ynghylch atal newid yn yr hinsawdd, mae'n rhaid iddi weithredu yn awr ac mae'n rhaid iddi fuddsoddi yn sector hydrogen yr economi a fydd yn rhoi Cymru ar flaen y gad ac yn rhoi mantais glir i ni wrth i wledydd eraill symud i economïau gwyrddach. At hynny, mae seilwaith trafnidiaeth effeithlon yn hanfodol i fusnesau ac i economi Cymru. Canfu'r Ffederasiwn Busnesau Bach fod cost cerbydau allyriadau-sero, ynghyd â diffyg darpariaeth pwyntiau gwefru, yn rhwystr i newid ymddygiad i fusnesau. Mae Paul Davies wedi sôn am hyn eisoes, ond a wnaiff y Gweinidog amlinellu pa gymorth fydd ar gael i fusnesau sy'n dymuno trosglwyddo i ddewisiadau amgen gwyrddach? Ac a fyddai'r Llywodraeth yn ystyried nodi ei strategaeth hirdymor ar gyfer trosglwyddo i drydan a hydrogen i fusnesau bach a chanolig yng Nghymru? Wrth gwrs, bydd y newid i economi sero-net yng Nghymru heb gynllunio a chyllid priodol gan y Llywodraeth yn fwy heriol i Gymru na gwledydd eraill yn y DU. Mae gan Gymru gyfran uwch o allyriadau anoddach eu lleihau, fel y nododd y Gweinidog yn gywir. Mae gennym ni fwy o ddiwydiannau ynni-ddwys, mwy o gartrefi oddi ar y grid a ffermydd ar raddfa fach, a llai o safleoedd addas ar gyfer dal a storio carbon. Mae un o bob pump o weithwyr yng Nghymru mewn sectorau hinsawdd-gritigol a fyddai'n teimlo effaith y newid i sero net, ac os nad yw Llywodraeth Cymru yn paratoi'n briodol ar gyfer trosglwyddo cyfiawn, bydd canlyniadau economaidd a chymdeithasol enfawr. Nid ydym ni eisiau ailadrodd y gorffennol. Ond fe wnaf i ailadrodd, wrth gwrs, fy ngalwadau blaenorol a gofyn a wnaiff Llywodraeth Cymru sefydlu comisiwn trosglwyddo cyfiawn, yn debyg i'r Alban, a fydd yn monitro penderfyniadau'r Llywodraeth ynghylch trosglwyddo'r economi i un wyrddach a thecach. Ac o ran dur, os caf fi, pa ystyriaeth y mae'r Llywodraeth wedi ei rhoi i gwmnïau cydweithredol dur a'r rhan y gallen nhw ei chwarae mewn economi wyrddach a thecach, yn debyg i'r hyn yr ydym wedi ei weld yng Ngwlad y Basg? Yn olaf, mae'n siŵr bod y Gweinidog yn ymwybodol beth yw fy safbwynt i o ran mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd. I mi, mae'n rhaid i fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd drwy drosglwyddo i economi werdd fynd law yn llaw hefyd â mynd i'r afael â thlodi. Y gwir amdani yw nad yw'r ffordd bresennol o fesur llwyddiant economaidd yn addas i'r diben, os ydym ni'n dymuno mesur effaith polisi economaidd Llywodraeth Cymru ar bobl yng Nghymru a'r amgylchedd. Ers degawdau, mae perfformiad economaidd a chynnydd cymdeithasol cenhedloedd wedi defnyddio llinell sylfaen cynnyrch domestig gros. Mae ei annigonolrwydd o ran mesur bywydau, lles ac amgylchedd pobl wedi ei gydnabod fwyfwy. Yng ngoleuni hyn, a wnaiff y Gweinidog amlinellu pa drafodaethau sydd wedi digwydd yn yr adran ynghylch sut y gallwn ni symud oddi wrth fesurau traddodiadol, fel cynnyrch domestig gros, i ddewisiadau amgen a mesurau blaengar?