English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I'm pleased to take part in this debate this afternoon. The previous speakers have championed the importance of the FE sector here in Wales, and highlighted some excellent examples of the skills and courses that our FE providers deliver. As we leave the European Union, it is essential that our providers are able to continue to deliver these vital skills. In my own constituency, as the Minister knows, Pembrokeshire College offers a wealth of different programmes from traditional A-levels to apprenticeships to work-based learning courses, and it's that variety of choice that makes FE so attractive to many people across Wales. Now, not everyone can study between the hours of 9 a.m. and 5 p.m., not everyone is suited to a structured academic degree, and so the flexible learning opportunities offered by FE providers are vital to parents, older people and those in full-time work. FE providers like Pembrokeshire College open their doors to students of all ages, not just to young people between the ages of 16 and 21, and so they're very much at the heart of upskilling the nation and providing lifelong learning opportunities. Of course, it's especially important to recognise the vital contribution that further education and vocational skills make to learners, but they also make a very important contribution to the Welsh economy too. A recent study, conducted by the economic modelling company, Emsi, has shown that we receive £7.90 in return for every £1 invested in FE colleges in Wales, with the average annual rate of return on their investment being 24 per cent. I think we should take a moment to reflect on just how valuable that investment is. Colleges bring wealth into their region through the employment of staff spending on goods and services, and workforce skills that are added to a region by students who find work in the area after leaving. In that sense, FE colleges and providers are very much social enterprises, working with learners of all ages by increasing their employability and raising their individual potential. Members will have heard me call for more of this type of activity within our school system as a way of promoting enterprise and life skills, and I hope the Welsh Government will look at encouraging secondary schools to establish social enterprises to be managed and run by pupils. Of course, one of the most important ways of delivering a strong FE sector in Wales is by ensuring that the sector is funded on a more long-term basis, as Mohammad Asghar mentioned earlier. The Wales Audit Office has called for a more integrated and longer term approach to delivering FE funding in the past, because a longer term approach would certainly help colleges plan more effectively in the medium term and address sustainability issues within the sector. Now, I remain unconvinced that the move to introduce one-year funding allocations has resulted in better support for FE institutions to plan for the medium term, and, in fact, it's more likely to be the case that this has had a negative effect on attracting students. The inconsistent funding arrangements in the sector have also hit staffing numbers too. We know that the total number of staff in FE providers was just over 9,300 in 2012-13. It then dropped to around 7,800 in 2015-16, before then increasing to around 8,500 in 2017-18. Therefore, it's quite clear that the FE workforce needs investment to make sure that its skills and expertise remain up to date and can maintain links with other industries. Wales is an ambitious nation, but we now need to underpin that ambition with the right networks to ensure that local opportunities are on offer. We also need to ensure that any strategy is co-ordinated with other Government departments so that the full picture is being considered. For example, it's crucial that local areas have public transport networks that encourage learners to take up courses, particularly for learners in rural areas. We also need to ensure that learners have the opportunity to study through the medium of Welsh, and we also need to ensure that learners with additional needs also have access to further education opportunities. Therefore, when the Welsh Government considers how best to support the FE sector in Wales, it is essential that it takes an approach that encompasses all departments, so that Ministers are considering the bigger picture when it comes to supporting the sector. Deputy Presiding Officer, for Wales to flourish in the future, we must ensure that the FE sector is sufficiently supported and that learners have access to the courses and programmes that they offer. Further education providers are responsive to the skills needs of their local area and work closely with local employers. Pembrokeshire College recently hosted their fifth employer lunch event, sponsored by Dragon LNG and supported by local employers like the Port of Milford Haven, Pembrokeshire County Council and the Hywel Dda University Health Board. It's this type of collaboration that we must build on and develop to help ensure that learners are leaving education with the skills they need for the workplace. Therefore, I urge the Minister to work with stakeholders to carefully consider the future shape of the FE sector and ensure that it receives the crucial investment that it needs, and I therefore urge Members to support our motion.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n falch o gymryd rhan yn y ddadl hon y prynhawn yma. Mae'r siaradwyr blaenorol wedi hyrwyddo pwysigrwydd y sector addysg bellach yma yng Nghymru, ac wedi tynnu sylw at enghreifftiau rhagorol o'r sgiliau a'r cyrsiau y mae ein darparwyr addysg bellach yn eu cyflwyno. Wrth i ni adael yr Undeb Ewropeaidd, mae'n hanfodol fod ein darparwyr yn gallu parhau i gyflwyno'r sgiliau hanfodol hyn. Yn fy etholaeth fy hun, fel y gŵyr y Gweinidog, mae Coleg Sir Benfro yn cynnig cyfoeth o wahanol raglenni, o'r Safon Uwch draddodiadol i brentisiaethau a chyrsiau dysgu sy'n seiliedig ar waith, a'r amrywiaeth hon o ddewis sy'n gwneud addysg bellach mor atyniadol i lawer o bobl ar draws Cymru. Nawr, nid yw pawb yn gallu astudio rhwng 9 y bore a 5 yr hwyr, nid yw mynd ar drywydd gradd academaidd strwythuredig yn addas i bawb, ac felly mae'r cyfleoedd dysgu hyblyg sy'n cael eu cynnig gan ddarparwyr addysg bellach yn hanfodol i rieni, pobl hŷn a'r rhai mewn gwaith amser llawn. Mae darparwyr addysg bellach fel Coleg Sir Benfro yn agor eu drysau i fyfyrwyr o bob oed, nid yn unig i bobl ifanc rhwng 16 a 21 oed, ac felly maent yn ganolog iawn i'r gwaith o wella sgiliau'r genedl a darparu cyfleoedd dysgu gydol oes. Wrth gwrs, mae'n arbennig o bwysig cydnabod y cyfraniad hanfodol y mae addysg bellach a sgiliau galwedigaethol yn ei wneud i ddysgwyr, ond maent hefyd yn gwneud cyfraniad pwysig iawn i economi Cymru. Dangosodd astudiaeth ddiweddar a gyflawnwyd gan y cwmni modelu economaidd, Emsi, ein bod yn derbyn £7.90 am bob £1 a fuddsoddir mewn colegau addysg bellach yng Nghymru, gyda'r gyfradd enillion flynyddol gyfartalog ar eu buddsoddiad yn 24 y cant. Rwy'n credu y dylem ystyried am eiliad pa mor werthfawr yw'r buddsoddiad hwnnw. Mae colegau'n dod â chyfoeth i mewn i'w rhanbarth trwy gyflogi staff sy'n gwario ar nwyddau a gwasanaethau, a sgiliau'r gweithlu a ychwanegir at y rhanbarth gan fyfyrwyr sy'n dod o hyd i waith yn yr ardal ar ôl gadael. Yn hynny o beth, mae colegau a darparwyr addysg bellach yn fentrau cymdeithasol, sy'n gweithio gyda dysgwyr o bob oed trwy wella eu cyflogadwyedd a gwella eu potensial fel unigolion. Bydd yr Aelodau wedi fy nghlywed yn galw am fwy o'r math hwn o weithgarwch yn ein system ysgolion fel ffordd o hyrwyddo sgiliau bywyd a mentergarwch, ac rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn edrych ar annog ysgolion uwchradd i sefydlu mentrau cymdeithasol i'w rheoli a'u rhedeg gan y disgyblion. Wrth gwrs, un o'r ffyrdd pwysicaf o ddarparu sector addysg bellach cryf yng Nghymru yw drwy sicrhau bod y sector yn cael ei ariannu ar sail fwy hirdymor, fel y crybwyllodd Mohammad Asghar yn gynharach. Yn y gorffennol, mae Swyddfa Archwilio Cymru wedi galw am ddull mwy integredig a mwy hirdymor o ddarparu cyllid addysg bellach, gan y byddai dull mwy hirdymor yn sicr yn helpu colegau i gynllunio'n fwy effeithiol yn y tymor canolig ac yn mynd i'r afael â materion cynaliadwyedd yn y sector. Nawr, nid wyf wedi fy argyhoeddi bod y newid i gyflwyno dyraniadau cyllid un flwyddyn wedi arwain at gymorth gwell i sefydliadau addysg bellach allu cynllunio ar gyfer y tymor canolig, ac mewn gwirionedd, mae'n fwy tebygol o fod yn wir ei fod wedi cael effaith negyddol ar ddenu myfyrwyr. Mae'r trefniadau ariannu anghyson yn y sector wedi effeithio ar niferoedd staff hefyd. Gwyddom fod cyfanswm y staff sydd gan ddarparwyr addysg bellach ychydig dros 9,300 yn 2012-13. Gostyngodd i oddeutu 7,800 yn 2015-16, cyn cynyddu i oddeutu 8,500 yn 2017-18. Felly, mae'n eithaf clir fod angen buddsoddi yn y gweithlu addysg bellach er mwyn sicrhau bod ei sgiliau a'i arbenigedd yn parhau i fod yn gyfredol ac y gall gynnal cysylltiadau â diwydiannau eraill. Mae Cymru'n wlad uchelgeisiol, ond yn awr mae angen inni gynnal yr uchelgais hwnnw â'r rhwydweithiau cywir i sicrhau bod cyfleoedd lleol ar gael. Hefyd, mae angen inni sicrhau bod unrhyw strategaeth yn cael ei chydlynu ag adrannau eraill y Llywodraeth er mwyn gallu gweld y darlun llawn. Er enghraifft, mae'n hanfodol fod gan ardaloedd lleol rwydweithiau trafnidiaeth gyhoeddus sy'n annog dysgwyr i ddilyn cyrsiau, yn enwedig dysgwyr mewn ardaloedd gwledig. Mae angen inni sicrhau hefyd fod dysgwyr yn cael cyfle i astudio drwy gyfrwng y Gymraeg, a sicrhau bod dysgwyr sydd ag anghenion ychwanegol hefyd yn gallu manteisio ar gyfleoedd addysg bellach. Felly, pan fydd Llywodraeth Cymru yn ystyried y ffordd orau o gefnogi'r sector addysg bellach yng Nghymru, mae'n hanfodol ei bod yn mabwysiadu dull o weithredu sy'n cwmpasu pob adran, fel bod Gweinidogion yn ystyried y darlun ehangach pan ddaw'n fater o gefnogi'r sector. Ddirprwy Lywydd, er mwyn i Gymru ffynnu yn y dyfodol, rhaid inni sicrhau bod y sector addysg bellach yn cael digon o gefnogaeth a bod dysgwyr yn gallu dilyn y cyrsiau a'r rhaglenni y maent yn eu cynnig. Mae darparwyr addysg bellach yn ymateb i anghenion sgiliau eu hardal leol ac yn gweithio'n agos gyda chyflogwyr lleol. Yn ddiweddar, cynhaliodd Coleg Sir Benfro ei bumed digwyddiad cinio i gyflogwyr, a noddwyd gan Dragon LNG ac a gefnogwyd gan gyflogwyr lleol fel porthladd Aberdaugleddau, Cyngor Sir Penfro a Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda. Dyma'r math o gydweithredu y mae'n rhaid i ni adeiladu arno a'i ddatblygu er mwyn helpu i sicrhau bod dysgwyr yn gadael addysg yn meddu ar y sgiliau sydd eu hangen arnynt ar gyfer y gweithle. Felly, rwy'n annog y Gweinidog i weithio gyda rhanddeiliaid i ystyried ffurf y sector addysg bellach yn y dyfodol yn ofalus a sicrhau ei fod yn cael y buddsoddiad hollbwysig sydd ei angen arno, ac felly rwy'n annog yr Aelodau i gefnogi ein cynnig.