English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and I thank my colleague for raising this matter in the Chamber, but also the contribution of Jenny Rathbone. You both made your own perspectives and points very clear about the decision taken by Cardiff University. I think it's important to start off by recognising the impact of heart disease. We've heard recently, and again reminded ourselves in the Chamber today, that dementia is now recognised as a bigger killer, but there's still much more to do to improve outcomes for people with heart disease as well as preventing people from suffering heart disease in the first place. I'm grateful to Julie Morgan for highlighting the important impact that research has had on improving outcomes for patients with cardiovascular disease. In this particular instance, Members will of course know that the Welsh Government can't direct the university to unpick the decision that they have taken, but of course the opportunity to have these debates is about much more than giving a message to the Government. But I do want to recognise the significant work already undertaken and that continues to be undertaken by the British Heart Foundation, and I am pleased to see that they're continuing to invest in research in Wales with the imminent opening of a new research unit in Swansea University's medical school. I know that the unit at Swansea will be operational early next year, and I look forward to hearing more from the university and the dean about the detail of the research that will continue there. I do want to congratulate Swansea University on developing their own capability in cardiovascular research, and I look forward to following their future success in this area. The British Heart Foundation, of course, has been and continues to be a strong partner in a range of cross-funder initiatives such as the national prevention research initiative and the UKCRC Public Health Research Centres of Excellence. These initiatives have quite a significant investment in Welsh-led research. Now, through maintaining those partnerships, and through our investment and research delivery in health service settings, this Government will continue to support the efforts of the British Heart Foundation and their research partners to improve the diagnosis, treatment and health outcomes for people in Wales. Again, I want to recognise that a significant section of Julie Morgan's contribution recognised the need to continue within this area. From the Welsh Government's point of view, we will continue to support heart research in a number of ways, and perhaps I can explain some of what we're doing for the Chamber. We've recently appointed a Welsh speciality lead for cardiovascular disease, Dr Zaheer Yousef of Cardiff and Vale University Local Health Board. Dr Yousef will work with Health and Care Research Wales to champion cardiovascular research in the NHS and to increase the number of heart disease trials open to patients across Wales. That's a regular feature of demand from the public and a range of third-sector partners and champions. As the cardiovascular disease speciality lead, Dr Yousef will also receive funding to support the research development group activity and to identify further important research questions and seek the funding needed to answer them. So, again, there's recognition that the research won't stop in the Cardiff area with the decision that the Member raises. Through the National Centre for Population Health and Wellbeing Research, again recognised by Julie Morgan, we will also be funding a prescribing and dispensing data research development group that has a focus on cardiovascular and renal research questions. Through Health and Care Research Wales we will continue to provide opportunities for cardiovascular researchers through our open national peer-review funding schemes. We're currently funding a number of projects with relevance to heart disease focused on lifestyle factors and better health outcomes. Here of course, as a country, we have a rich history of using research evidence to improve people's lives. For example, the work and influence of Archie Cochrane, and the creation of the Caerphilly heart disease cohort. The Caerphilly cohort is in fact the longest running study of its kind, inspiring more than 400 research papers and further study worldwide. The lessons we've learned from that group of people, that remarkable group of men who have given up lots of their data and interest about how they live their lives and the impact this has had on their health outcomes, has told us an awful lot more than just the cardiovascular element of health outcomes - the influencing factors that each of us can have on our own likely health outcomes in the future. I do recognise the history that this particular unit in Cardiff has had, the significance in terms of public memory, and the attachment of a wide range of people to the centre. I do want to particularly, before I finish, recognise the contribution of a wide range of people in contributing to the research output that Julie Morgan highlights today. But we, as a Government, are keen to build on that history and to re-engage the population in research, which is why we established HealthWise Wales, which hopes to involve everyone in Wales in improving the health and well-being of the population. I'd encourage Members of this Chamber as well - you too can be involved as part of the public to sign up to that research initiative. There are lots of things we really can do and can improve upon in Wales as well. Heart disease will continue to be a significant area of interest and investment from this Government's point of view, and we look forward to working with partners in our university sector, within the NHS, and the third sector too, and continue to improve outcomes and research output for people right across Wales. Again, I thank Julie Morgan for raising this topic and bringing it to the Chamber.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd, a diolch i fy nghyd-Aelod am ddod â'r mater hwn i sylw'r Siambr, a hefyd am gyfraniad Jenny Rathbone. Fe wnaethoch eich dwy eich safbwyntiau a'ch pwyntiau yn glir iawn ynglŷn â'r penderfyniad a wnaed gan Brifysgol Caerdydd. Credaf ei bod yn bwysig dechrau drwy gydnabod effaith clefyd y galon. Rydym wedi clywed yn ddiweddar, ac unwaith eto wedi atgoffa ein hunain yn y Siambr heddiw, fod dementia yn awr yn cael ei gydnabod fel lladdwr mwy, ond mae llawer mwy i'w wneud o hyd i wella canlyniadau i bobl sydd â chlefyd y galon yn ogystal ag atal pobl rhag dioddef clefyd y galon yn y lle cyntaf. Rwy'n ddiolchgar i Julie Morgan am dynnu sylw at yr effaith bwysig y mae gwaith ymchwil wedi ei chael ar wella canlyniadau i gleifion sydd â chlefyd cardiofasgwlaidd. Yn yr achos penodol hwn, bydd yr Aelodau, wrth gwrs, yn gwybod na all Llywodraeth Cymru gyfarwyddo'r brifysgol i ddad-wneud y penderfyniad a wnaethant, ond wrth gwrs mae'r cyfle i gael y dadleuon hyn yn golygu llawer mwy na rhoi neges i'r Llywodraeth. Ond rwy'n awyddus i gydnabod y gwaith sylweddol a wnaed eisoes ac sy'n parhau i gael ei wneud gan Sefydliad Prydeinig y Galon, ac rwy'n falch o weld eu bod yn parhau i fuddsoddi mewn ymchwil yng Nghymru gydag agoriad uned ymchwil newydd ar y ffordd yn ysgol feddygol Prifysgol Abertawe. Gwn y bydd yr uned yn Abertawe yn weithredol yn gynnar y flwyddyn nesaf, ac edrychaf ymlaen at glywed mwy gan y brifysgol a'r deon am fanylion yr ymchwil a fydd yn parhau yno. Rwyf am longyfarch Prifysgol Abertawe ar ddatblygu eu gallu eu hunain mewn ymchwil cardiofasgwlaidd, ac edrychaf ymlaen at ddilyn eu llwyddiant yn y maes hwn yn y dyfodol. Mae Sefydliad Prydeinig y Galon, wrth gwrs, wedi bod, ac yn parhau i fod yn bartner cryf mewn ystod o fentrau traws-ariannol megis y fenter ymchwil atal genedlaethol a Chanolfannau Rhagoriaeth Ymchwil Iechyd y Cyhoedd Cydweithredu ar Ymchwil Glinigol y DU. Mae'r mentrau hyn wedi buddsoddi'n eithaf sylweddol mewn ymchwil a gyflawnir yng Nghymru. Yn awr, drwy gynnal y partneriaethau hynny, a thrwy ein buddsoddiad a'n darpariaeth ymchwil mewn lleoliadau gwasanaeth iechyd, bydd y Llywodraeth hon yn parhau i gefnogi ymdrechion Sefydliad Prydeinig y Galon a'u partneriaid ymchwil i wella diagnosis, triniaeth a chanlyniadau iechyd i bobl Cymru. Unwaith eto, rwyf am gydnabod bod rhan sylweddol o gyfraniad Julie Morgan wedi cydnabod yr angen i barhau yn y maes hwn. O safbwynt Llywodraeth Cymru, byddwn yn parhau i gefnogi ymchwil y galon mewn nifer o ffyrdd, ac efallai y gallaf egluro rhai o'r pethau rydym yn ei wneud i'r Siambr. Yn ddiweddar, rydym wedi penodi arweinydd arbenigedd Cymru ar gyfer clefyd cardiofasgwlaidd, Dr Zaheer Yousef o Fwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Caerdydd a'r Fro. Bydd Dr Yousef yn gweithio gydag Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru i hyrwyddo ymchwil cardiofasgwlaidd yn y GIG ac i gynyddu nifer y treialon clefyd y galon sy'n agored i gleifion ar draws Cymru. Dyna nodwedd reolaidd o'r galw gan y cyhoedd ac ystod o bartneriaid a hyrwyddwyr trydydd sector. Fel yr arweinydd arbenigedd ar gyfer clefyd cardiofasgwlaidd, bydd Dr Yousef hefyd yn cael cyllid i gefnogi gweithgaredd y grŵp datblygu ymchwil ac i nodi cwestiynau ymchwil pwysig pellach a dod o hyd i'r arian sydd ei angen i'w hateb. Felly, unwaith eto, mae yna gydnabyddiaeth na fydd yr ymchwil yn dod i ben yn ardal Caerdydd gyda'r penderfyniad y mae'r Aelod yn ei nodi. Trwy'r Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Ymchwil ar Iechyd a Llesiant y Boblogaeth, a gafodd ei chydnabod, unwaith eto, gan Julie Morgan, byddwn hefyd yn cyllido grŵp datblygu ymchwil ar ddata presgripsiynu a gweinyddu sy'n canolbwyntio ar gwestiynau ymchwil cardiofasgwlaidd a'r arennau. Trwy Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, byddwn yn parhau i roi cyfleoedd i ymchwilwyr cardiofasgwlaidd drwy ein cynlluniau ariannu cenedlaethol agored a adolygir gan gymheiriaid. Ar hyn o bryd rydym yn ariannu nifer o brosiectau sy'n berthnasol i glefyd y galon gan ganolbwyntio ar ffactorau ffordd o fyw a chanlyniadau iechyd gwell. Yma, wrth gwrs, fel gwlad, mae gennym hanes cyfoethog o ddefnyddio tystiolaeth ymchwil i wella bywydau pobl, er enghraifft, gwaith a dylanwad Archie Cochrane, a chreu carfan clefyd y galon Caerffili. Carfan Caerffili yw'r astudiaeth hwyaf o'i bath mewn gwirionedd, ac mae wedi ysbrydoli mwy na 400 o bapurau ymchwil ac astudiaethau pellach ledled y byd. Mae'r gwersi rydym wedi eu dysgu gan y grŵp hwnnw o bobl, y grŵp rhyfeddol hwnnw o ddynion sydd wedi rhoi llawer o'u data a'u diddordeb am y ffordd y maent yn byw eu bywydau a'r effaith y mae hyn wedi'i chael ar eu canlyniadau iechyd, wedi dweud llawer iawn mwy wrthym nag elfen gardiofasgwlaidd y canlyniadau iechyd yn unig - y ffactorau dylanwadol y gallai pob un ohonom eu cael ar ein canlyniadau iechyd tebygol ein hunain yn y dyfodol. Rwy'n cydnabod yr hanes sydd wedi bod i'r uned benodol hon yng Nghaerdydd, yr arwyddocâd o ran cof y cyhoedd, ac ymlyniad ystod eang o bobl tuag at y ganolfan. Yn arbennig, cyn i mi orffen, rwyf am gydnabod cyfraniad ystod eang o bobl yn cyfrannu at yr allbwn ymchwil y tynnodd Julie Morgan ein sylw ato heddiw. Ond rydym ni, fel Llywodraeth, yn awyddus i adeiladu ar yr hanes hwnnw ac i ailennyn diddordeb y boblogaeth mewn gwaith ymchwil, a dyna pam rydym yn sefydlu Doeth am Iechyd Cymru, sy'n gobeithio cynnwys pawb yng Nghymru yn y gwaith o wella iechyd a lles y boblogaeth. Byddwn yn annog aelodau o'r Siambr hon, yn ogystal - gallwch chi hefyd fod yn gysylltiedig fel rhan o'r cyhoedd ac ymuno â'r fenter ymchwil honno. Mae llawer o bethau y gallwn eu gwneud mewn gwirionedd a llawer y gallwn wella arno yng Nghymru hefyd. Bydd clefyd y galon yn parhau i fod yn faes diddordeb a buddsoddiad sylweddol o safbwynt y Llywodraeth, ac edrychwn ymlaen at weithio gyda phartneriaid yn ein sector prifysgol, o fewn y GIG, a'r trydydd sector hefyd, a pharhau i wella canlyniadau ac allbwn ymchwil ar gyfer pobl ledled Cymru. Unwaith eto, diolch i Julie Morgan am dynnu sylw at y pwnc hwn ac am ei gyflwyno gerbron y Siambr.