English: Thank you very much. Diolch yn fawr, Altaf Hussain. Thank you very much for those very important words. And, as you say, it is difficult to address and challenge our structural racism. It can go, and has gone unnoticed for too long. It's been hidden, and, of course, it has affected the chances of so many. So, eradicating racism and promoting race equality - always been a priority for the Welsh Government. And we have shared in this Chamber - we've supported together - as all the parties represented last year, on more than one occasion, our abhorrence of racism and racist ideologies. I think you do set an important challenge for us as Welsh Government. It cannot be just warm words. It's actually - . That's why the plan is so important, because it's built on the values of anti-racism. It calls for zero tolerance, as you say, for racism in all its guises, but it's been developed collaboratively, and I think that's its strength, because it hasn't been the Government saying, 'This is what we think is right.' This has actually been about those who are affected by racism, and those who work in our professions and who live in our communities have worked with us to get this plan to the point where then we can implement it, and we do intend it to be a practical plan. If you look at it, and we look forward to your responses, it does have very specific actions to be taken, and it's across all policy areas. So, in developing the plan, I met with all the Ministers in the Welsh Government. Every part of the Welsh Government has a responsibility, and their actions across it - . And, once finalised, the Welsh Government will be committed to and held accountable for it. Just a couple of points I wanted to follow up, in terms of the key issues, and I think education is crucial, as you say, because this affects the chances of everyone. And the black, Asian and minority ethnic communities' contributions, and Cynefin, in the new curriculum working group, which was chaired by Professor Charlotte Williams, commissioned by the First Minister and working to the education Minister - that was established last August. And it did oversee that development of learning resources crucial for our schools. It identified gaps in current resources or training related to black, Asian and minority ethnic communities, their contributions and experiences, and, as Members from that Senedd at the end of March who were here, you will recall that the former Minister for Education accepted all 71 recommendations in the new curriculum working group's final report on 19 March. So, the Welsh Government now is already implementing the recommendations. The Minister, Jeremy Miles, is taking this forward as Minister for Education and the Welsh Language, looking at it as part of the new curriculum implementation, and the Welsh Government's race equality action plan has a set of very early recommendations put forward by the group on learning resources. But then, of course, it means it has to engage with Estyn, regional consortia, race equality action plan stakeholders and, indeed, Professor Charlotte Williams, supporting the Welsh Government's implementation of the recommendations in an advisory role. I just also want to say something about hate crime. You talk about hate and how we have to address and tackle the intimidation and the fear that's been woven into the fabric, as you say, of our world. Yesterday, I met with BAWSO - really important to hear from them about the work that they've been doing to support black, Asian and minority ethnic women, particularly through the pandemic, and the ways in which they have fought against very difficult situations for those with no recourse to public funds, which, of course, we feel should be addressed - we're working on it in the Welsh Government, but it also needs UK Government support as well. But just to finally say, to raise awareness and understanding of hate crime and encourage reporting, the Welsh Government invested £180,000 in the development of Hate hurts Wales, and that's a campaign to help tackle hate crime and incidents. And to do that, to develop that campaign, again, we consulted with people from ethnic minority backgrounds to actually get the right kind of communication campaign and to ensure that we had addressed it in a culturally sensitive way but that we also looked at the tone and the message for the campaign, and that was launched on 9 March. And we continue to fund the national hate crime report and support centre run by Victim Support Cymru. I would very much advise, especially our new Members, and returning Members, to visit the national hate crime and support centre, which is working so hard in this field. So, I'm very grateful for that support from yourself, Altaf, and obviously from the Welsh Conservatives today.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Diolch yn fawr, Altaf Hussain. Diolch yn fawr am y geiriau pwysig iawn yna. Ac, fel y dywedwch chi, mae'n anodd mynd i'r afael â'n hiliaeth strwythurol a'i herio. Gall fynd yn ei blaen, ac mae wedi mynd yn ei blaen yn osgoi sylw am gyfnod rhy hir o lawer. Mae wedi'i chuddio, ac, wrth gwrs, mae wedi effeithio ar gyfleoedd cynifer o bobl. Felly, mae dileu hiliaeth a hyrwyddo cydraddoldeb hiliol - bob amser yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru. Ac rydym wedi rhannu yn y Siambr hon - rydym wedi cefnogi gyda'n gilydd - fel yr holl bleidiau a gynrychiolwyd y llynedd, ar fwy nag un achlysur, ein hatgasedd tuag at hiliaeth ac ideolegau hiliol. Rwy'n credu eich bod yn gosod her bwysig i ni fel Llywodraeth Cymru. Ni ddylai fod yn eiriau cynnes yn unig. Mae'n wir - . Dyna pam y mae'r cynllun mor bwysig, oherwydd mae wedi'i adeiladu ar werthoedd gwrth-hiliaeth. Mae'n galw am ddim goddefgarwch, fel y dywedwch chi, o hiliaeth yn ei holl ffurfiau, ond mae wedi'i ddatblygu ar y cyd, ac rwy'n credu mai dyna yw ei gryfder, oherwydd nid y Llywodraeth sy'n dweud, 'Dyma'r hyn sy'n iawn yn ein barn ni.' Mae hyn wedi bod yn ymwneud â'r rhai y mae hiliaeth yn effeithio arnyn nhw, ac mae'r rheini sy'n gweithio yn ein proffesiynau ac sy'n byw yn ein cymunedau wedi gweithio gyda ni i gael y cynllun hwn i'r pwynt lle y gallwn ni ei weithredu wedyn, ac rydym yn bwriadu iddo fod yn gynllun ymarferol. Os edrychwch chi arno, ac edrychwn ymlaen at eich ymatebion, mae ganddo gamau gweithredu penodol iawn i'w cymryd, ac mae ar draws pob maes polisi. Felly, wrth ddatblygu'r cynllun, cyfarfûm â holl Weinidogion Llywodraeth Cymru. Mae gan bob rhan o Lywodraeth Cymru gyfrifoldeb, a'u gweithredoedd ar ei draws - . Ac, ar ôl ei gwblhau, bydd Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i'r gwaith o'i gyflawni a bydd yn atebol amdano. Dim ond ychydig o bwyntiau yr oeddwn i eisiau eu dilyn, o ran y materion allweddol, ac rwy'n credu bod addysg yn hollbwysig, fel y dywedwch chi, oherwydd mae hyn yn effeithio ar gyfleoedd pawb. A chyfraniadau'r cymunedau o bobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, a Cynefin, yn y gweithgor cwricwlwm newydd, a gadeiriwyd gan yr Athro Charlotte Williams, a gomisiynwyd gan y Prif Weinidog ac sy'n gweithio i'r Gweinidog addysg - a sefydlwyd fis Awst diwethaf. Ac fe wnaeth oruchwylio'r gwaith hwnnw o ddatblygu adnoddau dysgu sy'n hanfodol i'n hysgolion. Nododd fylchau yn yr adnoddau neu'r hyfforddiant presennol sy'n gysylltiedig â chymunedau o bobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, eu cyfraniadau a'u profiadau, ac, fel Aelodau o'r Senedd honno ddiwedd mis Mawrth a oedd yma, byddwch yn cofio i'r cyn-Weinidog Addysg dderbyn pob un o'r 71 o argymhellion yn adroddiad terfynol gweithgor y cwricwlwm newydd ar 19 Mawrth. Felly, mae Llywodraeth Cymru eisoes yn gweithredu'r argymhellion. Mae'r Gweinidog, Jeremy Miles, yn bwrw ymlaen â hyn yn rhinwedd ei swydd yn Weinidog y Gymraeg ac Addysg, gan edrych arno fel rhan o'r broses newydd o weithredu'r cwricwlwm, ac mae gan gynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol Llywodraeth Cymru gyfres o argymhellion cynnar iawn a gyflwynwyd gan y grŵp ar adnoddau dysgu. Ond yna, wrth gwrs, mae'n golygu bod yn rhaid iddo ymgysylltu ag Estyn, consortia rhanbarthol, rhanddeiliaid cynlluniau gweithredu cydraddoldeb hiliol ac, yn wir, yr Athro Charlotte Williams, sy'n cefnogi Llywodraeth Cymru mewn rôl gynghori wrth roi'r argymhellion ar waith. Rwyf hefyd eisiau dweud rhywbeth am droseddau casineb. Rydych yn sôn am gasineb a sut y mae'n rhaid inni fynd i'r afael â'r bygythiadau a'r ofn sydd wedi treiddio i wead ein byd, fel y dywedwch chi. Ddoe, cyfarfûm â BAWSO - roedd yn bwysig iawn clywed ganddyn nhw am y gwaith y maen nhw wedi bod yn ei wneud i gefnogi menywod du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, yn enwedig drwy'r pandemig, a'r ffyrdd y maen nhw wedi ymladd yn erbyn sefyllfaoedd anodd iawn i'r rheini heb ffyrdd o gyrchu cymorth i gael arian cyhoeddus, y teimlwn ni wrth gwrs y dylid rhoi sylw i hyn - rydym yn gweithio arno yn Llywodraeth Cymru, ond mae angen cefnogaeth Llywodraeth y DU arno hefyd. Ond i ddweud i gloi, er mwyn codi ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o droseddau casineb ac annog adrodd amdanyn nhw, fe wnaeth Llywodraeth Cymru fuddsoddi £180,000 yn natblygiad Mae Casineb yn brifo Cymru, ac mae honno'n ymgyrch i helpu i fynd i'r afael â throseddau a digwyddiadau casineb. Ac i wneud hynny, i ddatblygu'r ymgyrch honno, unwaith eto, buom yn ymgynghori â phobl o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig i gael y math iawn o ymgyrch gyfathrebu ac i sicrhau ein bod wedi mynd i'r afael â hi mewn ffordd sy'n ddiwylliannol sensitif ond ein bod hefyd wedi edrych ar naws a'r neges ar gyfer yr ymgyrch, ac fe'i lansiwyd ar 9 Mawrth. Ac rydym yn parhau i ariannu'r adroddiad troseddau casineb cenedlaethol a'r ganolfan gymorth sy'n cael ei rhedeg gan Cymorth i Ddioddefwyr Cymru. Byddwn yn cynghori'n fawr iawn, yn enwedig ein Haelodau newydd, a'n Haelodau sy'n dychwelyd, i ymweld â'r ganolfan genedlaethol adrodd am droseddau casineb a chymorth, sy'n gweithio mor galed yn y maes hwn. Felly, rwy'n ddiolchgar iawn am y gefnogaeth honno gennych chi eich hun, Altaf, ac yn amlwg gan Geidwadwyr Cymru heddiw.