English: Thank you, Minister, for your statement and the advance copy of it that you shared with me. I have to say that I'm not adverse to making changes to the voting system. I'm not adverse to making changes to electoral administration, or indeed, reform, if that is necessary. But we do have a successful record of delivering fair elections here in Wales, as we do in other parts of the United Kingdom. It's not complicated, it works and it delivers results. We don't always achieve the sort of turnout that we would like to achieve, and that is a challenge, and I think it's something that we have to look to ourselves to sort out, in terms of inspiring the electorate to turn out at elections. You can't force people to use the vote that they're eligible to cast, and we've got to take and accept some responsibility for not, perhaps, inspiring them enough. But I don't necessarily see the need for all of the proposed changes that you're putting forward in the White Paper, nor do I see this as being an area that ought to potentially be sucking up all of the Welsh Government's time in terms of its legislative priorities. There are many other things that the Welsh Government could be getting on with, but for some reason, you seem to be focusing on things that are not necessarily the priority of members of the public. So, we have a situation where you embarked upon your early voting pilots earlier this year; frankly, they were a disaster - they were an absolute, unmitigated disaster. You spent £1.5 million - £845 per person who voted early. That was the outcome. And the turnout in those areas that had the early voting pilots actually went down, and it went down by more than the actual turnout across Wales as a whole went down. So, it went down even further than the 3 per cent across Wales as a whole. So, that's not a success. So, you have one question, I think, resoundingly answered by the spectacular failure of those early voting pilots in that you should not be taking forward any further prospect of early voting in the future. You've talked, in your White Paper, about automatic voter registration. Now, to me, it's not clear why this might be necessary. Many millions of people in Wales register to vote with the current voting registration system without any issues at all. And of course there are some challenges that are thrown up by automatic voter registration. You could end up with people being registered to vote twice, for example, at two addresses, with potentially an increase in the risk of those individuals voting twice in the same election - [ Interruption.] Yes, of course it could happen now, but it's more likely to happen if you're automatically registered in two places at the same time. You specifically refer to students; the reality is that many students only want to be registered at their home address, their permanent home address, not their term-time address. Now, it's a matter for them if they choose to register at their term-time address. That's entirely a matter for them to be able to choose, but you're taking that choice away from people if you automatically register them to vote at their term-time address. It's not clear how you're going to overcome some of those challenges, where people might want to express a preference to be registered in one place over the other, and it's not clear how, in the White Paper, you'll address the potential for people to vote twice in the same set of elections when they're not entitled to. In addition to that, of course, there have been pilots that have taken place, roll-outs of automatic voter registration that have taken place in other parts of the world. In California, for example, there were 1,500 ineligible voters who were added to the electoral roll automatically as a result of the introduction of automatic voter registration there, and there were 84,000 people who had duplicate registration in California alone. Now, I know that California has got a much bigger population, and I'd love to go over there to see first-hand how it all operates, but the reality is that we don't want a situation where people feel, unwittingly, perhaps, as though they might have two or three opportunities to vote because they own two or three properties in two or three different places, or because they register during a term time at one abode and are registering at another time in another abode. I was disappointed as well, Minister - [ Inaudible.] - Welsh Government to extending the franchise to more prisoners. I think that that's very disappointing indeed, that you still hold that position as a Government. I'm pleased that the UK Government is preventing you from doing that at the moment, and I just hope that there'll be no change in the UK Government, in terms of that attitude going forward.
Welsh: Diolch i chi, Gweinidog, am eich datganiad yn ogystal â'r copi ymlaen llaw ohono a gefais i gennych chi. Mae'n rhaid i mi ddweud nad ydwyf i'n gwrthwynebu gweld newidiadau yn y system bleidleisio. Nid wyf i'n gwrthwynebu gweld newidiadau yng ngweinyddiad etholiadau, nac yn wir, eu diwygio nhw, pe byddai hynny'n angenrheidiol. Ond mae gennym ni enw da iawn o ran cynnal etholiadau teg yma yng Nghymru, fel gwnawn ni mewn rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig. Nid yw'n gymhleth, mae'n gweithio ac mae'n darparu canlyniadau. Nid ydym ni'n gweld y niferoedd yr hoffem ni eu gweld o ran pleidleisiau bob amser, ac mae cynyddu hynny'n her, ac rwyf i o'r farn bod hynny'n rhywbeth y mae'n rhaid i ni edrych arnom ni ein hunain i'w ddatrys, o ran rhoi'r ysbrydoliaeth i etholwyr fynd allan i bleidleisio mewn etholiadau. Nid ydych chi'n gallu gorfodi neb i fwrw'r bleidlais sydd ganddo i'w bwrw, ac mae'n rhaid i ni gymryd a derbyn rhywfaint o gyfrifoldeb am nad ydym ni, efallai, yn rhoi digon o ysbrydoliaeth i bobl. Ond nid wyf i o reidrwydd yn gweld yr angen am bob un o'r newidiadau arfaethedig yr ydych chi'n eu cyflwyno yn y Papur Gwyn, nac ychwaith yn gweld hwn yn faes a ddylai fod yn llyncu amser Llywodraeth Cymru i gyd o bosibl o ran ei blaenoriaethau deddfwriaethol hi. Mae llawer o bethau eraill y gallai Llywodraeth Cymru fod yn ymdrin â nhw, ond am ryw reswm, mae hi'n ymddangos eich bod chi'n canolbwyntio ar bethau nad ydyn nhw o reidrwydd yn flaenoriaethau i'r cyhoedd. Felly, y sefyllfa sydd gyda chi pan wnaethoch chi gychwyn ar eich cynlluniau treialu pleidleisio cynnar yn gynharach eleni; a dweud y gwir, roedden nhw'n drychinebus - roedden nhw'n gyfan gwbl a hollol drychinebus. Fe wnaethoch chi wario £1.5 miliwn - £845 i bob unigolyn a bleidleisiodd yn gynnar. Dyna'r canlyniad. A lleihau mewn gwirionedd a wnaeth nifer y pleidleisiau yn yr ardaloedd hynny a oedd â'r cynlluniau treialu i bleidleisio yn gynnar ynddyn nhw, ac roedd hwnnw'n ostyngiad gwaeth nag a welwyd yn nifer y pleidleisiau yn y cnawd trwy Gymru gyfan. Felly, fe ostyngodd hyd yn oed yn waeth na'r gostyngiad o 3 y cant a welwyd trwy Gymru gyfan. Felly, nid llwyddiant mo hwnnw. Felly, fe atebwyd un cwestiwn i chi, yn fy marn i, mewn ffordd ysgubol oherwydd methiant nodedig y cynlluniau treialu pleidleisio cynnar hyn o ran na ddylech fod yn bwrw ymlaen ag unrhyw fwriad pellach o fod â phleidleisio cynnar yn y dyfodol. Rydych chi wedi trafod, yn eich Papur Gwyn, gofrestru pleidleiswyr yn awtomatig. Nawr, nid yw hi'n eglur i mi pam y gallai hynny fod yn angenrheidiol. Mae miliynau lawer o bobl yng Nghymru yn cofrestru i bleidleisio gyda'r system gofrestru bleidleisio bresennol heb unrhyw broblemau o gwbl. Ac wrth gwrs mae yna rai heriau sy'n dod i'r amlwg gyda chofrestru pleidleiswyr yn awtomatig. Fe allech chi, yn y pen draw, weld pobl yn cael eu cofrestru i bleidleisio ddwy waith, er enghraifft, mewn dau gyfeiriad, gyda chynnydd o bosibl yn y perygl y bydd yr unigolion hynny'n pleidleisio ddwy waith mewn un etholiad - [ Torri ar draws.] Ie, wrth gwrs, fe allai hynny ddigwydd nawr, ond mae hynny'n fwy tebygol o ddigwydd os ydych chi wedi cofrestru yn awtomatig mewn dau le ar yr un pryd. Rydych chi'n cyfeirio at fyfyrwyr yn benodol; y gwir amdani yw bod llawer o fyfyrwyr yn awyddus i fod wedi eu cofrestru yng nghyfeiriad eu cartrefi yn unig, eu cartrefi parhaol nhw, nid eu cyfeiriad nhw yn ystod y tymor. Nawr, mae hwnnw'n fater iddyn nhw os ydyn nhw'n dewis cofrestru yn eu cyfeiriad yn ystod y tymor. Mater iddyn nhw yn llwyr yw hwnnw sef mai y nhw sy'n gallu dewis, ond rydych chi'n cymryd y dewis hwnnw oddi wrth bobl os ydych chi'n eu cofrestru nhw'n awtomatig i bleidleisio yn eu cyfeiriad nhw yn ystod y tymor. Nid yw hi'n eglur sut rydych chi am oresgyn rhai o'r heriau hynny, lle gallai pobl fod yn dymuno mynegi eu dewis i fod wedi eu cofrestru mewn un lle yn hytrach nag arall, ac nid yw hi'n eglur, yn y Papur Gwyn, sut rydych chi am fynd i'r afael â'r posibilrwydd o bobl yn pleidleisio ddwywaith yn yr un gyfres o etholiadau pan nad oes ganddyn nhw hawl i wneud felly. Yn ogystal â hynny, wrth gwrs, y cynlluniau treialu sydd wedi digwydd, a chyflwyno cofrestriad pleidleiswyr awtomatig sydd wedi digwydd mewn rhannau eraill o'r byd. Yng Nghaliffornia, er enghraifft, cafodd 1,500 o bleidleiswyr eu hychwanegu at y gofrestr etholiadol yn awtomatig yn anghymwys o ganlyniad i gyflwyno cofrestru pleidleiswyr awtomatig yno, a dyblygwyd 84,000 o enwau pobl ar y gofrestr yng Nghaliffornia ei hun yn unig. Nawr, rwy'n gwybod bod poblogaeth Califfornia yn llawer mwy, ac fe fyddwn i wrth fy modd yn cael mynd draw yno i weld sut mae'r cwbl yn gweithio a'm llygaid fy hun, ond y gwir amdani yw nad ydym ni'n dymuno bod mewn sefyllfa lle byddai pobl yn teimlo, heb yn wybod, efallai, fel pe byddai ganddyn nhw ddau neu dri chyfle i bleidleisio oherwydd eu bod nhw'n berchen ar ddau neu dri o dai mewn dau neu dri gwahanol le, neu am eu bod nhw'n cofrestru yn rhywle yn ystod amser tymor ac yn cofrestru yn rhywle arall rywbryd arall. Fe gefais i fy siomi hefyd, Gweinidog - [ Anghlywadwy.] - Llywodraeth Cymru i ymestyn yr etholfraint i fwy o garcharorion. Rwy'n credu bod hynny'n siomedig iawn yn wir, eich bod chi'n parhau i fod â'r safbwynt hwnnw yn y Llywodraeth. Rwy'n falch bod Llywodraeth y DU yn eich atal chi rhag gwneud hynny ar hyn o bryd, ac rwy'n gobeithio na fydd Llywodraeth y DU yn newid, o ran yr ymagwedd honno wrth symud ymlaen.