English: We expect the that costs associated with the remediation in the longer term to be significant. Depending on the scale, it is unlikely that we can reasonably absorb the cost of the works required within existing budgets, especially given the £100 million general capital reduction we have just seen. That is why I've written to the Chief Secretary to the Treasury, seeking additional financial support outside of the normal Barnett process. I welcome the indication that additional funding for Wales will be made available by the UK Government, but we wait to see the full details of what support will be provided in practice. I would expect to make further allocations in support of the flood recovery in the first supplementary budget. The storms we have seen in recent weeks demonstrate the significant consequences of climate change. Throughout the scrutiny of the draft budget, Members have expressed concern about the impact of climate change. Be in no doubt, taking on the climate emergency is a priority across the Welsh Government. In May last year, this Senedd was the first Parliament in the world to declare a climate emergency. We subsequently formally adopted the advice of our statutory adviser on climate change, the UK Committee on Climate Change, committing to reducing emissions of greenhouse gases in Wales by 95 per cent over the next 30 years. This is the first budget since our declaration of a climate emergency. It provides for a new package of more than £140 million of capital funding to support our ambitions for decarbonisation and to protect our wonderful environment. This includes investment in active travel and an electric bus fleet; new ways of building houses; enhancing our most ecologically important sites; and the development of a national forest, to extend the full length of our country. This package of investment is an important next step on our journey to a greener Wales. We recognised in the draft budget that the greatest physical risk to our communities from climate change is through the increasingly intense storms, flooding and coastal erosion that we're already witnessing. In this budget, we're committing £64 million in 2020-21 to defend our communities from the most severe and immediate impacts of climate change, and we will keep funding under review and will make more funding available if needed. It remains unclear at this stage what the UK budget on 11 March will deliver for Wales. Should we not see any reduction in revenue funding from the UK budget, I will look to make a small number of further allocations in 2020-21 in the first supplementary budget. Whilst constrained by limited resources, we are committed to investing in those areas where the evidence shows that we can have the greatest impact. During scrutiny, Members expressed concern about funding for both the housing support grant and homelessness. Housing is one of our eight cross-cutting priority areas. In this budget, we allocated an additional £175 million to support our housing needs. We want everyone to live in a home that meets their needs and supports a healthy, successful and prosperous life. That is why I want to signal now that I will make additional funding available for both these areas next year, if I am in a position to do so after the UK budget. It is also why we're progressing our plans for the new land division within the Welsh Government, which will promote joint working between public sector bodies to unlock the potential of our public land for housing developments. Another important issue raised duiring scruitny was funding for buses. Bus services across Wales provide important access to education, training, work and healthcare and allow people to simply enjoy a day out. They're a vital link between our communities and an important tool in supporting a vibrant economy. This is particularly true in our rural communities and for the people who depend on these services the most. As I said at Finance Committee, we will keep this under review and I will consider making additional allocations in this area in light of our final settlement for 2020-21. Recognising that the decarbonisation of road transport is essential to delivering our net-zero target, we're taking action to make it easier for people to make fewer journeys by car and use alternative forms of transport. As well as investing in new forms of transport, however, we also need to meet our statutory obligations to maintain our existing road assets, to allow people and goods to move safely, prevent the risk of accidents, improve connectivity and access to education, skills, training and employment. The maintenance budget of more than £150 million includes an additional £15 million in 2020-21. However, the UK Government's decade of austerity has had a direct impact on the maintenance of the UK's road network. In Wales, road traffic congestion has been exacerbated by the UK Government's £1 billion underfunding of transport infrastructure, and the failure to electrify the main lines in north and south Wales, leading to increased traffic on our trunk roads. Therefore, I see the maintenance of our road network as a further priority for additional funding, particularly for the reasons of safety I've outlined. So, to conclude, this final budget delivers on the promises we have made to the people of Wales. It takes our investment in the Welsh NHS to £37 billion over this Assembly term, and provides new investment to help protect the future of our planet. Despite the challenges that we have faced as a result of the UK Government's unpredictability and chaos, I am proud that we have remained firm in our plans to deliver on our promises to the people of Wales and provide financial certainty. And I commend the final budget to the Senedd.
Welsh: Rydym ni'n disgwyl i'r costau sy'n gysylltiedig ag adferiad yn y tymor hwy fod yn rhai sylweddol. Yn dibynnu ar y raddfa, mae'n annhebygol y gallwn ni, yn ôl pob rheswm, amsugno cost y gwaith sy'n ofynnol o fewn y cyllidebau presennol, yn enwedig o ystyried y £100 miliwn o ostyngiad yn y cyfalaf cyffredinol yr ydym ni newydd ei weld. Dyna pam rwyf wedi ysgrifennu at Brif Ysgrifennydd y Trysorlys, yn gofyn am gymorth ariannol ychwanegol y tu allan i'r broses Barnett arferol. Rwy'n croesawu'r awgrym y bydd cyllid ychwanegol ar gael i Gymru gan Lywodraeth y DU, ond fe arhoswn ni i weld y manylion llawn o ran pa gymorth a gaiff ei roi'n ymarferol. Fe fyddwn i'n disgwyl gwneud dyraniadau pellach i ategu'r adferiad wedi'r llifogydd yn y gyllideb atodol gyntaf. Mae'r stormydd a welsom yn ystod yr wythnosau diwethaf yn amlygu canlyniadau sylweddol y newid yn yr hinsawdd. Drwy gydol y broses hon o graffu ar y gyllideb ddrafft, mae'r Aelodau wedi mynegi pryder am effaith newid hinsawdd. Yn ddiamau, mae ymdrin ag argyfwng yr hinsawdd yn flaenoriaeth i holl Lywodraeth Cymru. Ym mis Mai y llynedd, y Senedd hon oedd y Senedd gyntaf yn y byd i ddatgan argyfwng hinsawdd. Yn dilyn hynny, fe wnaethom ni fabwysiadu, a hynny'n ffurfiol, gyngor ein hymgynghorydd statudol ar newid hinsawdd, Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, sy'n ymrwymo i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr yng Nghymru 95 y cant dros y 30 mlynedd nesaf. Dyma'r gyllideb gyntaf ers inni ddatgan argyfwng hinsawdd. Mae'n darparu ar gyfer pecyn newydd o fwy na £140 miliwn o gyllid cyfalaf i gefnogi ein huchelgais ni i ddatgarboneiddio ac amddiffyn ein hamgylchedd gogoneddus. Mae hyn yn cynnwys buddsoddi mewn teithio llesol a fflyd o fysiau trydan; ffyrdd newydd o adeiladu tai; gwella ein safleoedd ecolegol pwysicaf; a datblygu coedwig genedlaethol, i ymestyn o Fôn i Fynwy. Mae'r pecyn hwn o fuddsoddi yn gam pwysig ymlaen ar ein taith ni tuag at Gymru wyrddach. Yn y gyllideb ddrafft, roeddem ni'n cydnabod mai'r perygl mwyaf i'n cymunedau ni, yn sgil newid hinsawdd, yw'r stormydd, y llifogydd a'r erydu arfordirol mwyaf dyrys yr ydym ni eisoes yn eu gweld. Yn y gyllideb hon, rydym yn ymrwymo £64 miliwn yn 2020-21 i amddiffyn ein cymunedau rhag effeithiau mwyaf difrifol ac uniongyrchol newid hinsawdd, ac fe fyddwn ni'n adolygu'r cyllid yn rheolaidd ac yn sicrhau bod mwy o arian ar gael pe byddai angen. Mae'n dal yn aneglur ar hyn o bryd beth fydd cyllideb y DU ar 11 Mawrth yn ei roi i Gymru. Os na welwn ni unrhyw ostyngiad mewn cyllid refeniw o gyllideb y DU, fe fyddaf i'n ceisio gwneud nifer fechan o ddyraniadau pellach yn 2020-21 yn y gyllideb atodol gyntaf. Er bod adnoddau prin yn cyfyngu arnyn nhw, rydym wedi ymrwymo i fuddsoddi yn y meysydd hynny lle mae'r dystiolaeth yn dangos y gallwn gael yr effaith fwyaf. Yn ystod y gwaith craffu, mynegodd yr Aelodau bryder ynghylch cyllid i'r grant cymorth tai a digartrefedd. Mae tai yn un o'n wyth maes blaenoriaeth trawsbynciol ni. Yn y gyllideb hon, fe ddyrannwyd £175 miliwn ychwanegol i gefnogi ein hanghenion ni o ran tai. Rydym yn dymuno cael cartref i bawb sy'n diwallu eu hanghenion ac sy'n cefnogi bywyd iach, llwyddiannus a llewyrchus. Dyna pam yr wyf i'n dymuno rhoi arwydd nawr y byddaf i'n sicrhau bod cyllid ychwanegol ar gael ar gyfer y ddau faes hyn y flwyddyn nesaf, os byddaf i mewn sefyllfa i wneud hynny ar ôl cyllideb y DU. Dyma hefyd pam rydyn ni'n bwrw ymlaen â'n cynlluniau ni ar gyfer is-adran tir newydd yn Llywodraeth Cymru, a fydd yn hyrwyddo cydweithio rhwng cyrff y sector cyhoeddus i ddatgloi posibiliadau ein tir cyhoeddus ni ar gyfer datblygiadau tai. Mater pwysig arall a godwyd yn ystod y craffu oedd cyllid ar gyfer bysiau. Mae gwasanaethau bysiau ledled Cymru yn bwysig o ran bod addysg, hyfforddiant, gwaith a gofal iechyd yn hygyrch i bobl ac yn caniatáu i bobl fwynhau cael mynd am dro ar y bws. Maen nhw'n gyswllt hanfodol rhwng ein cymunedau ni ac yn offeryn pwysig i gefnogi economi ffyniannus. Mae hyn yn arbennig o wir yn ein cymunedau gwledig ni ac i'r bobl hynny sy'n dibynnu fwyaf ar y gwasanaethau hyn. Fel y dywedais yn y Pwyllgor Cyllid, fe fyddwn ni'n parhau i adolygu hyn ac fe fyddaf i'n ystyried gwneud dyraniadau ychwanegol yn y maes hwn yn sgil ein setliad terfynol ar gyfer 2020-21. Gan gydnabod ei bod yn hanfodol datgarboneiddio trafnidiaeth ffyrdd i gyflawni ein nod sero net, rydym yn cymryd camau i'w gwneud hi'n haws i bobl wneud llai o deithiau mewn car a defnyddio dulliau eraill o deithio. Yn ogystal â buddsoddi mewn mathau newydd o drafnidiaeth, mae angen inni gyflawni ein rhwymedigaethau statudol hefyd i gynnal ein hasedau presennol ni o ran ffyrdd, i ganiatáu i bobl a nwyddau fynd a dod yn ddiogel, i atal y risg o ddamweiniau, i wella cysylltedd a hygyrchedd addysg, sgiliau, hyfforddiant a chyflogaeth. Mae'r gyllideb cynnal a chadw o fwy na £150 miliwn yn cynnwys £15 miliwn yn ychwanegol yn 2020-21. Fodd bynnag, mae degawd o gyni ariannol Llywodraeth y DU wedi cael effaith uniongyrchol ar gynnal a chadw rhwydwaith ffyrdd y DU. Yng Nghymru, mae tagfeydd traffig ar y ffyrdd wedi gwaethygu oherwydd £1 biliwn o danariannu'r seilwaith trafnidiaeth gan Lywodraeth y DU, a'r methiant i drydaneiddio'r prif reilffyrdd yn y gogledd a'r de, gan arwain at fwy o draffig ar ein cefnffyrdd ni. Felly, rwy'n ystyried bod cynnal a chadw ein rhwydwaith ffyrdd ni'n flaenoriaeth arall i gyllid ychwanegol, yn enwedig am y rhesymau o ran diogelwch a amlinellais. Felly, i gloi, mae'r gyllideb derfynol hon yn cyflawni'r addewidion a wnaethom ni i bobl Cymru. Mae'n codi ein buddsoddiad ni yn GIG Cymru hyd at £37 biliwn yn ystod y tymor Seneddol hwn, ac yn rhoi buddsoddiad newydd i helpu i ddiogelu dyfodol ein daear ni. Er gwaethaf yr heriau y gwnaethom ni eu hwynebu o ganlyniad i natur anrhagweladwy ac anhrefn Llywodraeth y DU, rwy'n falch ein bod ni wedi sefyll yn gadarn o blaid ein cynlluniau ni i wireddu ein haddewidion i bobl Cymru a darparu sicrwydd ariannol. Ac rwy'n cymeradwyo'r gyllideb derfynol i'r Senedd.