English: Diolch, Presiding Officer. As Members will have seen from the latest business statement, I will be making an oral statement on a refreshed approach to TB eradication on 18 October. Therefore, I don't intend to go into too much detail today. However, since I became the Cabinet Secretary for Environment and Rural Affairs in May, I have made very clear my intention to refresh the TB programme in Wales, to ensure it's robust and fit for purpose, and I will certainly not turn my back on the extremely important Welsh agriculture sector. I support the motion proposed today, and believe the only way to tackle this issue is to use a combination of the most appropriate and effective measures, proportionate to the different risk areas in Wales. All measures applied must be supported by firm evidence and veterinary risk assessment, focusing on all routes of transmission, not just transmission from wildlife reservoirs, which seems to receive all the attention. Responding sensibly to the levels of disease in different parts of Wales is a very important step towards TB eradication. Since I came into this portfolio in May, I've spoken to a significant number of farmers, the farming unions, vets and other industry bodies across Wales at the agricultural shows and on individual farm visits. I would like to reassure everyone that I am listening to all concerns raised with me, and, of course, my statement next month will provide more detail on how I intend to develop our TB eradication programme going forward. I would like to highlight that new TB incidence consistently fell in Wales from late 2012 to mid-2014, and, following a plateau, subsequently turned downwards again. There was a 29 per cent fall in the number of new TB breakdowns between 2009 and 2015, and the latest figures show the trend is continuing in the right direction, with a 16 per cent fall in the 12 months to June 2016. This means, in comparison to the same period last year, 66 fewer herds are under restrictions because of a TB incident in Wales. The TB picture across Wales is a complex one. I am aware of the increased interest in the number of cattle slaughtered over the latest period by many in this Chamber and the industry itself. However, I would like to reassure you that this does not mean the disease is on the rise: 9,476 cattle were slaughtered for TB control in the 12 months to June of this year, which is an increase of 43 per cent compared with the previous 12 months, however the recent rising trend in animals slaughtered is because of increased numbers of reactors in established breakdowns, and not new incidents. Much of this is due to better targeting of the testing and the use of severe interpretation to increase the sensitivity, coupled with the use of the gamma interferon blood test within our most chronically affected herds. In terms of wildlife, I agree that an effective programme needs to target all transmission routes if there is robust evidence to support that intervention. My officials are engaging with vets and wildlife experts to develop ways to break the transmission cycle in chronic herd breakdowns, where it can be demonstrated badgers are contributing to the problem. We are currently running a dead badger survey to help us understand the true level of disease in the badger population in Wales. This will help us develop policy at both local and national levels where the disease is endemic. The survey is not yet complete. However, to give you an indication of the findings to date, of the 584 carcasses collected so far, 40 were infected, which is less than 7 per cent, although this level does vary across the country. In response to a point that somebody raised before, DEFRA do not test culled badgers in England.
Welsh: Diolch, Lywydd. Fel y bydd yr Aelodau wedi gweld o'r datganiad busnes diweddaraf, byddaf yn gwneud datganiad llafar ar ddull newydd o ddileu TB ar 18 Hydref. Felly, nid wyf yn bwriadu rhoi gormod o fanylion heddiw. Fodd bynnag, ers i mi ddod yn Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig ym mis Mai, rwyf wedi dweud yn glir iawn mai fy mwriad yw adnewyddu'r rhaglen TB yng Nghymru, er mwyn sicrhau ei bod yn gadarn ac yn addas i'r pwrpas, ac yn sicr ni fyddaf yn troi fy nghefn ar sector amaethyddol hynod o bwysig Cymru. Cefnogaf y cynnig a argymhellir heddiw, ac rwy'n credu mai'r unig ffordd o fynd i'r afael â'r mater hwn yw defnyddio cyfuniad o'r mesurau mwyaf priodol ac effeithiol sy'n addas ar gyfer y gwahanol ardaloedd sydd mewn perygl yng Nghymru. Rhaid i bob dull a ddefnyddir fod yn seiliedig ar dystiolaeth gadarn ac asesiad o risg milfeddygol, gan ganolbwyntio ar bob llwybr trosglwyddo, nid trosglwyddo o gronfeydd bywyd gwyllt yn unig, sydd i'w weld yn cael yr holl sylw. Mae ymateb yn synhwyrol i lefelau'r clefyd mewn gwahanol rannau o Gymru yn gam pwysig iawn tuag at ddileu TB. Ers i mi ddechrau yn y portffolio hwn ym mis Mai, rwyf wedi siarad â nifer sylweddol o ffermwyr, undebau ffermio, milfeddygon a chyrff eraill yn y diwydiant ar draws Cymru yn y sioeau amaethyddol ac ar ymweliad â ffermydd unigol. Hoffwn sicrhau pawb fy mod yn gwrando ar yr holl bryderon a ddaeth i fy sylw, ac wrth gwrs, bydd fy natganiad y mis nesaf yn rhoi rhagor o fanylion ynglŷn â sut rwy'n bwriadu datblygu ein rhaglen dileu TB yn y dyfodol. Hoffwn dynnu sylw at y ffaith fod nifer yr achosion newydd o TB wedi gostwng yn gyson yng Nghymru rhwng diwedd 2012 a chanol 2014, ac ar ôl cyfnod gwastad, mae'r nifer wedi gostwng unwaith eto. Bu gostyngiad o 29 y cant yn nifer yr achosion newydd o TB rhwng 2009 a 2015, ac mae'r ffigurau diweddaraf yn dangos bod y duedd yn parhau i'r cyfeiriad iawn, gyda gostyngiad o 16 y cant yn ystod y 12 mis hyd at fis Mehefin 2016. Mae hyn yn golygu, o'i gymharu â'r un cyfnod y llynedd, fod 66 yn llai o fuchesi dan gyfyngiadau oherwydd achosion TB yng Nghymru. Mae'r darlun TB ledled Cymru yn un cymhleth. Rwy'n ymwybodol o ddiddordeb cynyddol nifer yn y Siambr hon a'r diwydiant ei hun yn nifer y gwartheg a laddwyd yn ystod y cyfnod diweddaraf. Fodd bynnag, hoffwn eich sicrhau nad yw hyn yn golygu bod y clefyd ar gynnydd: lladdwyd 9,476 o wartheg at ddibenion rheoli TB yn y 12 mis hyd at fis Mehefin eleni, sy'n gynnydd o 43 y cant o'i gymharu â'r 12 mis blaenorol, ond y rheswm dros y duedd gynyddol ddiweddar yn yr anifeiliaid a laddwyd oedd y niferoedd cynyddol o anifeiliaid adweithiol mewn buchesi a heintiwyd eisoes, yn hytrach na digwyddiadau newydd. Mae llawer o hyn yn deillio o dargedu profion yn well a darllen o dan amodau llym i gynyddu'r sensitifrwydd, ynghyd â'r defnydd o'r prawf gwaed gama interfferon yn y buchesi yr effeithir arnynt yn fwyaf cronig. O ran bywyd gwyllt, rwy'n cytuno bod angen i raglen effeithiol dargedu pob llwybr trosglwyddo os oes tystiolaeth gadarn i gefnogi'r ymyrraeth honno. Mae fy swyddogion yn cysylltu gyda milfeddygon ac arbenigwyr bywyd gwyllt i ddatblygu ffyrdd o dorri'r cylch trosglwyddo mewn buchesi gydag achosion cronig, lle gellir dangos bod moch daear yn cyfrannu at y broblem. Ar hyn o bryd rydym yn cynnal arolwg moch daear marw i'n helpu i ddeall gwir lefel y clefyd yn y boblogaeth moch daear yng Nghymru. Bydd hyn yn ein helpu i ddatblygu polisi ar lefel leol a lefel genedlaethol lle mae'r clefyd yn endemig. Nid yw'r arolwg wedi'i gwblhau eto. Fodd bynnag, er mwyn rhoi syniad i chi o'r canfyddiadau hyd yn hyn, o'r 584 carcas a gasglwyd hyd yn hyn, roedd 40 wedi'u heintio, sy'n llai na 7 y cant, er bod y lefel hon yn amrywio ar draws y wlad. Mewn ymateb i bwynt a wnaeth rhywun yn flaenorol, nid yw DEFRA yn cynnal profion ar foch daear wedi'u difa yn Lloegr.