English: Can I thank the First Minister for his statement this afternoon? Now, earlier on in First Minister's questions, the First Minister demanded I make it clear that we're in a public health crisis. Well, he's right, we are, but we're also in the middle of an economic crisis too, and an economic crisis that will continue to grow, especially when the Welsh Government decides to partially close sectors of the economy that so many workers in Wales rely on. So, I hope he will acknowledge that we're in an economic crisis as well as a public health crisis. As I've said before, it's absolutely vital that the Welsh Government publishes the full picture of data and explains where COVID-19 in hospitality is taking place. Because, for too many people across Wales, this measure seems like a step too far. The First Minister earlier on said there is no absence of evidence. Well, if that's the case, then he needs to make that available and publish the information. Even the Member for Blaenau Gwent has called on the Welsh Government to publish the evidence to support the Welsh Government's decision, thereby confirming that the evidence has yet to be published. From Friday, people across Wales will be able to continue to purchase alcohol from supermarkets and shops, but not in a pub or restaurant, and so I fail to see how choosing an alcoholic drink with your lunch over a non-alcoholic drink would require such a punitive measure to be introduced. Therefore, perhaps in response, the First Minister will tell us how specifically prohibiting the sale of alcohol in pubs and restaurants during the day will have an impact on levels of transmission. And how exactly will the Welsh Government determine success, or could we be looking at these restrictions staying in place for a lot longer than a few weeks? There's a very real fear that this measure could result in more people gathering in people's homes. So, will the First Minister confirm what modelling the Welsh Government has done on this, given that not serving alcohol in pubs, bars and restaurants could lead to more people congregating and drinking in each other's houses, which could then lead on to an increase in the transmission of the virus? The Welsh Government's measures will affect hospitality businesses across Wales, whether they are located in areas of low, medium or high risk, and the Welsh Government has failed to take this into account. Hospitality businesses in Conwy, for example, are now under the same restrictions as pubs and restaurants in Blaenau Gwent and Merthyr, where rates are significantly higher. I understand that the leader of Conwy County Borough Council has written to the Welsh Government, expressing his disappointment at the unfairness of this approach and over the lack of engagement in consulting on these proposals. Does the First Minister therefore accept the frustration and upset felt by businesses and, indeed, local leaders in areas like Conwy, who feel as though they've been disproportionately penalised as a result of the Welsh Government's latest approach? Of course, underpinning the new approach, it's crucial that businesses across Wales can access the support that they need. Many hospitality and leisure businesses in Wales have been under some form of Government restriction for most of this year, and so it's vital that the Welsh Government is listening to their concerns and helping them find and access the support that they need quickly. The Welsh Government has made it clear that the eligibility checker for this new package will be live by 11 December and the application process will only open in January, which is simply unacceptable. Therefore, can the First Minister confirm what urgent funding will be made available to hospitality businesses across Wales before January, given that they're expected to adhere to these restrictions from this Friday? And given today's statement from the economy Minister, does he accept that some hospitality and leisure businesses will simply not be able to survive until January and that that support should be made available from this Friday, not in four to five weeks' time? As Members are aware, one in 10 of the workforce is employed by hospitality businesses and many would be relying on pre-Christmas trade. This announcement puts those jobs at risk and the Welsh Government needs to tell us how it intends to support those people who lose their job as a direct consequence of this measure. These jobs are in the Welsh Government's hands, and in responding to this statement, I hope the First Minister will tell us what the Welsh Government is going to do to support those people who lose their job this winter because of this specific measure. The Welsh Government has told us that it has engaged with the sector and consulted with them on their proposals. However, a spokesman for the Welsh Association of Visitor Attractions, which represents family attractions right across Wales, has made it absolutely clear that the Welsh Government did not consult with their leaders before deciding on these measures. Surely it cannot be acceptable for the Government to push ahead with measures that will have serious consequences for the sector without at least consulting the sector in the first place. Llywydd, the hospitality, entertainment and tourism sector in Wales has been in an endless cycle of restrictions from the Welsh Government for many months, and this latest decision will mean that many businesses will, unfortunately, not survive. The health Minister is right to say that there is no perfect balance between protecting public health and business, but this will have an enormous impact on our hospitality, our entertainment and our indoor businesses, and I urge the First Minister to, instead, find a way forward that listens and understands the concerns of businesses across Wales, because it's not too late to reverse this catastrophic decision.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Prif Weinidog am ei ddatganiad y prynhawn yma? Nawr, yn gynharach yn ystod y cwestiynau i'r Prif Weinidog, mynnodd y Prif Weinidog fy mod i'n ei gwneud yn glir ein bod mewn argyfwng iechyd cyhoeddus. Wel, mae'n iawn, rydym ni, ond rydym ni yng nghanol argyfwng economaidd hefyd, ac argyfwng economaidd a fydd yn parhau i dyfu, yn enwedig pan fydd Llywodraeth Cymru yn penderfynu cau sectorau o'r economi y mae cynifer o weithwyr yng Nghymru yn dibynnu arnynt. Felly, rwy'n gobeithio y bydd yn cydnabod ein bod ni mewn argyfwng economaidd yn ogystal ag argyfwng iechyd cyhoeddus. Fel rwyf wedi'i ddweud o'r blaen, mae'n gwbl hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi'r darlun llawn o ddata ac yn esbonio lle mae COVID-19 mewn lletygarwch yn digwydd. Oherwydd, i ormod o bobl ledled Cymru, mae'r mesur hwn yn ymddangos fel cam rhy bell. Dywedodd y Prif Weinidog yn gynharach nad oes tystiolaeth ar gael. Wel, os yw hynny'n wir, yna mae angen iddo sicrhau bod hynny ar gael a chyhoeddi'r wybodaeth. Mae hyd yn oed yr Aelod ar gyfer Blaenau Gwent wedi galw ar Lywodraeth Cymru i gyhoeddi'r dystiolaeth i gefnogi penderfyniad Llywodraeth Cymru, gan gadarnhau felly nad yw'r dystiolaeth wedi'i chyhoeddi eto. O ddydd Gwener, bydd pobl ledled Cymru yn gallu parhau i brynu alcohol o archfarchnadoedd a siopau, ond nid mewn tafarn neu fwyty, ac felly ni allaf weld sut y byddai dewis diod alcoholig gyda'ch cinio yn hytrach na diod ddi-alcohol yn gofyn am gyflwyno mesur sy'n gymaint o gosb. Felly, efallai wrth ymateb, y gwnaiff y Prif Weinidog ddweud wrthym pa mor benodol y bydd gwahardd gwerthu alcohol mewn tafarndai a bwytai yn ystod y dydd yn cael effaith ar lefelau trosglwyddo. A sut yn union y bydd Llywodraeth Cymru yn penderfynu a yw hyn wedi llwyddo, neu a allem ni fod yn edrych ar y cyfyngiadau hyn yn aros yn eu lle am lawer mwy nag ychydig wythnosau? Mae ofn gwirioneddol y gallai'r mesur hwn arwain at fwy o bobl yn ymgynnull yng nghartrefi pobl. Felly, a wnaiff y Prif Weinidog gadarnhau pa fodelu y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud ar hyn, o gofio y gallai peidio â gweini alcohol mewn tafarndai, bariau a bwytai arwain at fwy o bobl yn ymgasglu ac yn yfed yn nhai ei gilydd, a allai wedyn arwain at gynnydd yn nhrosglwyddo'r feirws? Bydd mesurau Llywodraeth Cymru yn effeithio ar fusnesau lletygarwch ledled Cymru, p'un a ydynt wedi'u lleoli mewn ardaloedd lle mae risg isel, canolig neu uchel, ac mae Llywodraeth Cymru wedi methu ag ystyried hyn. Mae busnesau lletygarwch yng Nghonwy, er enghraifft, bellach o dan yr un cyfyngiadau â thafarndai a bwytai ym Mlaenau Gwent a Merthyr, lle mae'r cyfraddau'n sylweddol uwch. Rwy'n deall bod arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy wedi ysgrifennu at Lywodraeth Cymru, yn mynegi ei siom ynghylch annhegwch y dull hwn a'r diffyg ymgysylltu wrth ymgynghori ar y cynigion hyn. A yw'r Prif Weinidog felly'n derbyn y rhwystredigaeth a'r gofid a deimlir gan fusnesau ac, yn wir, arweinwyr lleol mewn ardaloedd fel Conwy, sy'n teimlo eu bod wedi eu cosbi'n anghymesur o ganlyniad i ddull diweddaraf Llywodraeth Cymru? Wrth gwrs, yn sail i'r dull newydd, mae'n hanfodol bod busnesau ledled Cymru yn gallu cael gafael ar y cymorth y mae ei angen arnynt. Mae llawer o fusnesau lletygarwch a hamdden yng Nghymru wedi bod o dan ryw fath o gyfyngiad gan y Llywodraeth am y rhan fwyaf o'r flwyddyn, ac felly mae'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn gwrando ar eu pryderon ac yn eu helpu i ddod o hyd i'r cymorth sydd ei angen arnyn nhw a chael gafael arno yn gyflym. Mae Llywodraeth Cymru wedi'i gwneud yn glir y bydd y gwiriwr cymhwysedd ar gyfer y pecyn newydd hwn ar gael erbyn 11 Rhagfyr a dim ond ym mis Ionawr y bydd y broses ymgeisio'n agor, sy'n gwbl annerbyniol. A wnaiff y Prif Weinidog, felly, gadarnhau pa gyllid brys a fydd ar gael i fusnesau lletygarwch ledled Cymru cyn mis Ionawr, o gofio bod disgwyl iddyn nhw gadw at y cyfyngiadau hyn o ddydd Gwener? Ac o ystyried y datganiad heddiw gan Weinidog yr economi, a yw'n derbyn na fydd rhai busnesau lletygarwch a hamdden yn gallu goroesi tan fis Ionawr ac y dylai'r cymorth hwnnw fod ar gael o ddydd Gwener ymlaen, nid ymhen pedair i bum wythnos? Fel y gwŷr Aelodau, cyflogir un o bob 10 o'r gweithlu gan fusnesau lletygarwch a byddai llawer yn dibynnu ar fasnach cyn y Nadolig. Mae'r cyhoeddiad hwn yn peryglu'r swyddi hynny ac mae angen i Lywodraeth Cymru ddweud wrthym ni sut y mae'n bwriadu cefnogi'r bobl hynny sy'n colli eu swydd o ganlyniad uniongyrchol i'r mesur hwn. Mae'r swyddi hyn yn nwylo Llywodraeth Cymru, ac wrth ymateb i'r datganiad hwn, rwy'n gobeithio y bydd y Prif Weinidog yn dweud wrthym beth fydd Llywodraeth Cymru yn ei wneud i gefnogi'r bobl hynny bydd yn colli eu swydd y gaeaf hwn oherwydd y mesur penodol hwn. Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud wrthym ni ei bod wedi ymgysylltu â'r sector ac wedi ymgynghori â nhw ar eu cynigion. Fodd bynnag, mae llefarydd ar ran Cymdeithas Atyniadau Ymwelwyr Cymru, sy'n cynrychioli atyniadau teuluol ledled Cymru, wedi'i gwneud yn gwbl glir na ymgynghorodd Llywodraeth Cymru â'u harweinwyr cyn penderfynu ar y mesurau hyn. Siawns na all fod yn dderbyniol i'r Llywodraeth fwrw ymlaen â mesurau a fydd yn arwain at ganlyniadau difrifol i'r sector heb o leiaf ymgynghori â'r sector yn y lle cyntaf. Llywydd, mae'r sector lletygarwch, adloniant a thwristiaeth yng Nghymru wedi bod mewn cylch diddiwedd o gyfyngiadau gan Lywodraeth Cymru ers misoedd lawer, a bydd y penderfyniad diweddaraf hwn yn golygu na fydd llawer o fusnesau, yn anffodus, yn goroesi. Mae'r Gweinidog Iechyd yn iawn wrth ddweud nad oes cydbwysedd perffaith rhwng diogelu iechyd y cyhoedd a busnes, ond bydd hyn yn cael effaith enfawr ar ein lletygarwch, ein hadloniant a'n busnesau dan do, ac rwy'n annog y Prif Weinidog, yn lle hynny, i ddod o hyd i ffordd ymlaen sy'n gwrando ar, ac sy'n deall, pryderon busnesau ledled Cymru, oherwydd nid yw'n rhy hwyr i wrthdroi'r penderfyniad trychinebus hwn.