English: Thank you for delivering the statement, First Minister, and may we wish the health Minister and his family all the best during this trying time? We also thank you for the lengths you are going to to keep us and the Welsh public updated during this pandemic. Thank you again to all people helping - from NHS staff to the many volunteers that we depend upon so heavily. Also, I'd like to reiterate again my condolences to the family of the patient who sadly lost their life to this disease. Minister, it is vital that we stand firm and united against this disease. The measures being put in place to curb the spread of this disease may be hard to swallow but are very necessary. We have to ensure this disease, which is highly contagious, is held in check as much as is humanly possible, because every day the situation regarding coronavirus changes. As the world goes into various stages of lockdown, we have to take a sensible approach, limit our exposure to people who are at greater risk of complications from the virus, and keep up with regular hand hygiene. My party will support your efforts to limit our exposure to COVID-19. Our combined efforts are vital to prevent the spread of this disease and keeping it to a minimum. And if we are to keep the rate down, this is necessary. The actions we take, and the actions of the public at large, will help slow the spread of this disease and eventually help save lives. We are entering a difficult time and it is more important than ever that we come together as a community. The actions outlined by the Prime Minister, our health Minister and our First Minister may be unpopular but are vitally important. Minister, hand hygiene is as important as ever, but I have heard reports that schools have run out of soap and can't afford to restock. How is the Welsh Government ensuring that public services have sufficient stocks of hygiene equipment and, where absolutely necessary, personal protective equipment? Throughout this trying time, we have to be as transparent as possible with the public for the reasons behind the actions we are taking. Minister, what consideration have you given to holding regular press conferences with public health officials and the chief medical officer to provide the public information and reassurance of the actions being taken to combat COVID-19? The need to develop therapeutic treatments is of paramount importance. Minister, can you outline the actions being taken by public health colleagues across the UK, our higher education sector and the pharmaceutical industry to develop treatments while we await the outcome of vaccine trials? Finally, Minister, the Herculean efforts of our health and social care workforce are to applauded. Without them putting themselves at risk our situation would be far worse. As this crisis deepens, what consideration have you given also to the use of volunteers within health and social care to carry out simpler tasks to allow clinical staff the time to focus on critical care? Thank you again for your efforts and I will continue to work with you throughout this crisis.
Welsh: Diolch i chi am gyflwyno'r datganiad, Prif Weinidog, ac a gawn ni ddymuno'r gorau i'r Gweinidog Iechyd a'i deulu yn ystod y cyfnod hwn o brysur bwyso? Diolchwn i chi hefyd am yr ymdrech yr ydych yn mynd iddi i'n diweddaru ni a'r cyhoedd yng Nghymru yn ystod y pandemig hwn. Diolch eto i bawb sy'n helpu - o staff y GIG i'r llu o wirfoddolwyr yr ydym ni'n dibynnu cymaint arnyn nhw. Hefyd, hoffwn estyn unwaith eto fy nghydymdeimlad i deulu'r claf a gollodd ei fywyd, gwaetha'r modd, i'r clefyd hwn. Gweinidog, mae'n hanfodol ein bod ni'n sefyll yn gadarn ac yn unedig yn erbyn y clefyd hwn. Gall y mesurau sy'n cael eu rhoi ar waith i atal lledaeniad y clefyd hwn fod yn anodd eu derbyn ond maen nhw yn angenrheidiol iawn. Mae'n rhaid i ni sicrhau bod y clefyd hwn, sy'n heintus iawn, yn cael ei gyfyngu i'r fath raddau ag sy'n ddynol bosib, oherwydd bob dydd mae'r sefyllfa o ran y coronafeirws yn newid. Wrth i bobl orfod aros yn eu hunfan i wahanol raddau mewn gwledydd drwy'r byd, mae'n rhaid i ni fynd ati mewn ffordd gall, cyfyngu ar ein cysylltiad â phobl sydd mewn mwy o berygl o ddatblygu cymhlethdodau o achos y feirws, ac arfer hylendid dwylo rheolaidd. Bydd fy mhlaid i yn cefnogi eich ymdrechion i gyfyngu ar ein hamlygiad i COVID-19. Mae ein hymdrechion ar y cyd yn hanfodol i atal lledaeniad y clefyd hwn a'i gadw a sicrhau cyn lleied o effaith â phosib. Ac os ydym ni eisiau cadw'r gyfradd i lawr, mae hyn yn angenrheidiol. Bydd yr hyn a wnawn ni, a'r hyn a wnaiff y cyhoedd yn gyffredinol, yn helpu i arafu lledaeniad y clefyd hwn ac yn y pen draw yn helpu i achub bywydau. Mae cyfnod anodd o'n blaenau ac mae'n bwysicach nag erioed ein bod yn dod at ein gilydd fel cymuned. Mae'n bosibl bod y camau gweithredu a amlinellwyd gan Brif Weinidog Prydain, ein Gweinidog Iechyd a'n Prif Weinidog ni yma yng Nghymru yn amhoblogaidd ond maen nhw'n hanfodol bwysig. Gweinidog, mae hylendid dwylo cyn bwysiced ag erioed, ond rwyf wedi clywed adroddiadau nad oes sebon ar ôl mewn rhai ysgolion ac na allan nhw fforddio cael mwy ohono. Sut mae Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod gan wasanaethau cyhoeddus gyflenwadau digonol o offer hylendid a, phan fo hynny'n gwbl angenrheidiol, offer diogelu personol? Drwy gydol y cyfnod hwn o brysur bwyso, mae'n rhaid i ni fod mor dryloyw â phosibl gyda'r cyhoedd ynglŷn â pham yr ydym ni'n gweithredu yn y modd yr ydym ni. Gweinidog, pa ystyriaeth ydych chi wedi ei rhoi i gynnal cynadleddau rheolaidd i'r wasg gyda swyddogion iechyd y cyhoedd a'r Prif Swyddog Meddygol i roi gwybodaeth a sicrwydd i'r cyhoedd am y camau sy'n cael eu cymryd i frwydro yn erbyn COVID-19, a thawelu meddyliau pobl ynglŷn â'r camau hynny? Mae'r angen i ddatblygu triniaethau therapiwtig o'r pwys mwyaf. Gweinidog, a allwch chi amlinellu'r hyn y mae ein cydweithwyr ym maes iechyd y cyhoedd ledled y DU, ein sector addysg uwch a'r diwydiant fferyllol yn ei wneud i ddatblygu triniaethau wrth i ni ddisgwyl canlyniad yr arbrofion o ran creu brechlyn? Yn olaf, Gweinidog, dylid canmol ymdrechion arwrol ein gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol. Heb iddyn nhw roi eu hunain mewn perygl byddai ein sefyllfa'n waeth o lawer. Wrth i'r argyfwng hwn ddwysáu, pa ystyriaeth ydych chi wedi ei rhoi hefyd i ddefnyddio gwirfoddolwyr yn y maes iechyd a gofal cymdeithasol i wneud gorchwylion symlach sy'n rhoi amser i staff clinigol ganolbwyntio ar ofal critigol? Diolch eto am eich ymdrechion a byddaf yn parhau i weithio gyda chi drwy gydol yr argyfwng hwn.