techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Cabinet Secretary. We heard during the referendum that Brexiteers like R.T. Davies and Neil Hamilton made promise after promise - [Interruption.] - yes, and you, Janet Finch-Saunders, fair enough; you made those promises as well. I think it's worth saying that those promises were made to the farmers of Wales and the people of Wales, who were promised that they would not see a cut in the amount of money coming to Wales. Now, in rural Wales, that amounts to about €350 million a year. One thing is clear to me and that is, whichever way we leave the European Union, hard or soft, we'll see the end of the common agricultural policy. Does the Cabinet Secretary believe that rather than cross our fingers and hope for the best in terms of what comes next, actually we need to start focusing now on our rural economy, and we need to develop a specific rural economic development plan for Wales? That should include things like providing the right infrastructure, and I'd like to congratulate Julie James on the incredible work that has been done on superfast broadband in rural Wales, but other things like the foundational economy, the need to enhance tourism and the need to add value. But specifically, how are we going to deliver an economic development plan for rural Wales? What are the drivers? Who is going to deliver it? Because the massive pressure on local authorities means that it's very, very difficult for them to deliver without support from the Welsh Government.
Welsh: Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet. Clywsom yn ystod y refferendwm fod cefnogwyr Brexit fel R.T. Davies a Neil Hamilton wedi gwneud addewid ar ôl addewid - [Torri ar draws.] - ie, a chi, Janet Finch-Saunders, digon teg; fe wnaethoch chi'r addewidion hynny hefyd. Credaf fod angen dweud bod yr addewidion hynny wedi'u gwneud i ffermwyr Cymru a phobl Cymru, addewidion na fyddent yn gweld toriad yn y swm o arian a ddaw i Gymru. Nawr, yn y Gymru wledig, mae hynny'n cyfateb i oddeutu €350 miliwn y flwyddyn. Mae un peth yn glir i mi: pa bynnag ffordd y byddwn yn gadael yr Undeb Ewropeaidd, yn galed neu'n feddal, byddwn yn gweld y polisi amaethyddol cyffredin yn dod i ben. Yn hytrach na chroesi ein bysedd a gobeithio'r gorau o ran yr hyn a ddaw nesaf, a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn credu bod angen i ni ddechrau canolbwyntio bellach ar ein heconomi wledig mewn gwirionedd, a bod angen i ni ddatblygu cynllun datblygu economaidd gwledig penodol i Gymru? Dylai hynny gynnwys pethau fel darparu'r seilwaith cywir, a hoffwn longyfarch Julie James ar y gwaith anhygoel a wnaed ar fand eang cyflym iawn yng nghefn gwlad Cymru, ond pethau eraill fel yr economi sylfaenol, yr angen i wella twristiaeth a'r angen i ychwanegu gwerth. Ond yn benodol, sut rydym yn mynd i ddarparu cynllun datblygu economaidd ar gyfer y Gymru wledig? Beth yw'r sbardunau? Pwy sy'n mynd i'w darparu? Oherwydd mae'r pwysau enfawr ar yr awdurdodau lleol yn golygu ei bod yn anodd tu hwnt iddynt gyflawni heb gymorth gan Lywodraeth Cymru.
English: Can I thank the Member for her question, and also thank the Member for recently hosting me at one of her forums - the mid and west Wales economic forum - which I found incredibly interesting and which certainly has contributed to my thinking with regard to the new regional place-based economic development agenda, which I have talked of previously in this Chamber and at other venues? I think it's absolutely essential that the agriculture sector, in particular, gets continued support from Welsh Government as we leave the EU, but there is also a need to recognise that challenges faced across rural Wales can be unique and require bespoke solutions. For that reason, I'm keen to go on working not just with the Member through her economic forum, but also with my colleagues across Government, and principally the Cabinet Secretary for environment and natural resources, to ensure that as we succeed in spite of or because of Brexit, regardless of which it is, that we do succeed and that all parts of Wales benefit from economic growth in the future. Not all parts of Wales have benefited equally from economic growth in recent years. It's this Government's intention to ensure that in the future there is prosperity for all.
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r Aelod am ei chwestiwn, a diolch i'r Aelod hefyd am fy nghroesawu'n ddiweddar i un o'i fforymau - fforwm economaidd canolbarth a gorllewin Cymru - a oedd yn hynod ddiddorol, ac sy'n sicr wedi cyfrannu at fy syniadau ynglŷn â'r agenda datblygu economaidd ranbarthol newydd sy'n seiliedig ar le, a grybwyllwyd gennyf yn y gorffennol yn y Siambr hon ac mewn lleoliadau eraill? Credaf ei bod yn gwbl hanfodol fod y sector amaethyddol, yn arbennig, yn parhau i dderbyn cymorth gan Lywodraeth Cymru wrth i ni adael yr UE, ond mae angen cydnabod hefyd y gall yr heriau a wynebir yng nghefn gwlad Cymru fod yn rhai unigryw sy'n galw am atebion pwrpasol. Oherwydd hynny, rwy'n awyddus i barhau i weithio nid yn unig â'r Aelod drwy ei fforwm economaidd, ond hefyd gyda fy nghyd-Aelodau ar draws y Llywodraeth, yn enwedig Ysgrifennydd y Cabinet dros yr amgylchedd ac adnoddau naturiol, er mwyn sicrhau ein bod yn llwyddo er gwaethaf neu oherwydd Brexit, pa un bynnag y bo, a bod pob rhan o Gymru'n elwa o dwf economaidd yn y dyfodol. Nid yw pob rhan o Gymru wedi elwa'n gyfartal o dwf economaidd dros y blynyddoedd diwethaf. Bwriad y Llywodraeth hon yw sicrhau ffyniant i bawb yn y dyfodol.
English: The next item is questions to the Cabinet Secretary for Health, Well-being and Sport, and the first question is from Caroline Jones.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon, a'r cwestiwn cyntaf, Caroline Jones.
English: Thank you for the question. I understand, Presiding Officer, that you've agreed for questions 1 and 5 to be grouped. The number of people waiting over eight weeks for diagnostics at the end of February 2017 was 41 per cent lower than February 2016. This is the lowest figure since June 2011. The latest median waiting time for diagnostic tests across Wales is 2.6 weeks.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Deallaf, Llywydd, eich bod wedi cytuno i gwestiynau 1 a 5 gael eu grwpio. Roedd nifer y bobl sy'n aros dros wyth wythnos am ddiagnosteg ar ddiwedd mis Chwefror 2017 41 y cant yn is nag ym mis Chwefror 2016. Dyma'r ffigur isaf ers mis Mehefin 2011. Y canolrif diweddaraf mewn perthynas ag amseroedd aros am brofion diagnostig ledled Cymru yw 2.6 wythnos.
English: Thank you, Cabinet Secretary. Regretfully, far too many people are still waiting far too long for diagnostic tests. We still have nearly 2,000 people waiting more than 24 weeks for diagnostic and therapy services. Diagnostics are the central pillar of our health service, and we must do more to improve access to testing and eliminate waits over 24 weeks. What is your Government doing to ensure that no-one in future has to wait half a year for diagnostic tests?
Welsh: Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet. Yn anffodus, mae gormod lawer o bobl yn dal i aros yn rhy hir o lawer am brofion diagnostig. Mae gennym bron i 2,000 o bobl o hyd sy'n aros dros 24 wythnos am wasanaethau diagnostig a therapi. Diagnosteg yw asgwrn cefn ein gwasanaeth iechyd, ac mae'n rhaid i ni wneud mwy i wella mynediad at brofion a chael gwared ar amseroedd aros dros 24 wythnos. Beth y mae eich Llywodraeth yn ei wneud i sicrhau nad oes neb yn y dyfodol yn gorfod aros hanner blwyddyn am brofion diagnostig?
English: We've made real and significant progress, as I outlined in my earlier answer. I'm clear that the progress is significant and sustainable. In particular, a number of health boards - Hywel Dda, for instance - have no-one waiting over the relevant target time. The challenge will be for the numbers that are left, primarily in south-east Wales, and how they are resolved. I've been very clear with both executive officers, but also in particular chairs of health boards, that I expect people to meet to make further progress this year, because whilst I celebrate the progress that is made, I'm never complacent when in fact there is more progress still to be made and some people do wait too long, and I'm determined that NHS Wales will continue to deliver and improve.
Welsh: Rydym wedi gwneud cynnydd gwirioneddol a sylweddol, fel yr amlinellais yn fy ateb cynharach. Rwy'n argyhoeddedig fod y cynnydd yn sylweddol ac yn gynaliadwy. Yn benodol, ceir sawl bwrdd iechyd - Hywel Dda, er enghraifft - heb neb yn aros dros yr amser targed perthnasol. Bydd yr her yn ymwneud â'r niferoedd sydd ar ôl, yn bennaf yn ne-ddwyrain Cymru, a sut y cânt eu datrys. Rwyf wedi bod yn glir iawn gyda'r ddau swyddog gweithredol, ond hefyd, yn benodol, gyda chadeiryddion y byrddau iechyd, fy mod yn disgwyl i bobl gyfarfod er mwyn gwneud rhagor o gynnydd eleni, oherwydd er fy mod yn dathlu'r cynnydd a wneir, ni fyddaf yn hunanfodlon tra bo cynnydd ar ôl i'w wneud a thra bo rhai pobl yn dal i aros yn rhy hir, ac rwy'n benderfynol y bydd GIG Cymru yn parhau i gyflawni ac i wella.
English: Cabinet Secretary, access to diagnostic tests and treatment is particularly important in emergency situations, so I was wondering whether you could comment on the fact that, in a recent coroner's report following a tragic case of a lady who waited seven hours in an ambulance outside Glan Clwyd Hospital, who passed away shortly afterwards in hospital, he actually said, and I quote his report here: It is of grave concern to me that my statutory duty requires me to report these concerns by way of regulation 28 reports on a very regular basis.' So, this isn't a one-off. This is something that has happened on a regular basis - 'a very regular basis', according to the coroner - outside that particular hospital. This poor woman, this 56-year-old lady, was unable to get access to the tests and treatment quickly enough that she needed to get access to, and that may or may not have resulted in and contributed to her death. Given that this is a health board that is in special measures and that you're ultimately responsible for that health board as Cabinet Secretary, what are you doing to heed the concerns of the coroner and to make sure that these events don't happen on 'a very regular basis' in the future?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, mae mynediad at brofion diagnostig a thriniaeth yn arbennig o bwysig mewn argyfyngau, felly tybed a allwch roi sylwadau ar y ffaith fod crwner wedi dweud yn ei adroddiad diweddar yn dilyn achos trasig menyw a fu'n aros am saith awr mewn ambiwlans y tu allan i ysbyty Glan Clwyd, ac a fu farw'n fuan wedi hynny yn yr ysbyty, a dyfynnaf ei adroddiad yma: Mae'n destun pryder mawr i mi fod fy nyletswydd statudol yn ei gwneud yn ofynnol i mi adrodd y pryderon hyn drwy adroddiadau rheoliad 28 yn rheolaidd iawn. Felly, nid digwyddiad ynysig mo hwn. Mae'n rhywbeth sydd wedi digwydd yn rheolaidd - 'yn rheolaidd iawn', yn ôl y crwner - y tu allan i'r ysbyty penodol hwnnw. Ni allai'r fenyw druan hon, y fenyw 56 mlwydd oed hon, gael mynediad at y profion a'r driniaeth angenrheidiol yn ddigon cyflym, a gallai hynny fod wedi arwain a chyfrannu at ei marwolaeth, neu fel arall. O gofio ei fod yn fwrdd iechyd sy'n destun mesurau arbennig, ac mai chi, yn y pen draw, sy'n gyfrifol am y bwrdd iechyd hwnnw fel Ysgrifennydd y Cabinet, beth rydych yn ei wneud i gydnabod pryderon y crwner ac i sicrhau nad yw'r digwyddiadau hyn yn digwydd 'yn rheolaidd iawn' yn y dyfodol?
English: Well, I've described the improvements that have been made, but I should just start by recognising that a wait of seven hours outside any hospital department is not acceptable. We need to be clear about not just the level of improvement we've made, but equally what we don't find acceptable within our healthcare system, so we're clear about the improvement that is necessary. I'm confident that with the improvements that have been made - in fact, in Betsi Cadwaladr, for diagnostic tests, they've made significant and sustained improvements for diagnostic waits. The challenge about how our whole system joins up is one that is not complete. I know that in some of the sites across north Wales, the waits outside hospitals are much prompter than others. So, I expect this to be a continued focus of attention - not just the individual case that you highlight, but understanding the broader picture - so we do have a position that is generally acceptable and providing the high-quality healthcare that each citizen in Wales is entitled to expect.
Welsh: Wel, rwyf wedi disgrifio'r gwelliannau a wnaed, ond dylwn ddechrau drwy gydnabod nad yw aros am saith awr y tu allan i unrhyw adran ysbyty'n dderbyniol. Mae angen i ni fod yn glir, nid yn unig ynglŷn â lefel y gwelliant a wnaed gennym, ond i'r un graddau, o ran yr hyn nad ydym yn ei ystyried yn dderbyniol yn ein system gofal iechyd, er mwyn inni fod yn glir ynglŷn â'r gwelliant sydd ei angen. Rwy'n hyderus, gyda'r gwelliannau a wnaed - mewn gwirionedd, ym mwrdd iechyd Betsi Cadwaladr, o ran profion diagnostig, maent wedi gwneud gwelliannau sylweddol a pharhaus mewn perthynas ag aros am ddiagnosteg. Nid yw'r her ynglŷn â'r modd y mae ein system gyfan yn cydgysylltu wedi'i chwblhau. Gwn fod y cyfnodau aros y tu allan i ysbytai mewn rhai o'r safleoedd yng ngogledd Cymru yn llawer byrrach nag eraill. Felly, rwy'n disgwyl i hyn gael sylw parhaus - nid yn unig yr achos unigol y tynnwch sylw ato, ond deall y darlun ehangach - er mwyn inni gael sefyllfa sy'n dderbyniol, yn gyffredinol, ac sy'n darparu'r gofal iechyd o ansawdd uchel y mae gan bob dinesydd yng Nghymru hawl i'w ddisgwyl.
English: Cabinet Secretary, I welcome the reduction in waiting time waits for the diagnostic tests that you've identified. It's very important that we get people through as quickly as possible. I also welcome the investment in the hub at the Royal Glamorgan Hospital that's been put into place to ensure that diagnostics work with clinicians on site to improve the service for people. Will you be doing more of these hubs across Wales, and if so, can I put a bid in for Neath Port Talbot Hospital, which is ideally situated for such a hub?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, croesawaf y gostyngiad a nodwyd gennych yn yr amseroedd aros am brofion diagnostig. Mae'n bwysig iawn ein bod yn symud pobl drwodd mor gyflym â phosibl. Croesawaf hefyd y buddsoddiad yn y ganolfan yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg, a roddwyd ar waith i sicrhau bod diagnosteg yn gweithio gyda chlinigwyr ar y safle i wella'r gwasanaeth i bobl. A fyddwch yn creu mwy o'r canolfannau hyn ledled Cymru, ac os felly, a gaf fi gyflwyno cais ar ran Ysbyty Castell-nedd Port Talbot, sydd mewn lle delfrydol ar gyfer canolfan o'r fath?
English: Well, I recognise that he is the local Member for Aberavon. Look, there's been real progress made in every single health board. Again, Abertawe Bro Morgannwg health board have made real and significant progress in this area. The diagnostic hub to be based at Royal Glamorgan is part of the south Wales programme: the development of a more joined-up service, understanding where those tests could and should take place, as we recognise that whether it's in unscheduled care or scheduled care, having diagnostic certainty is hugely important to then make proper treatment decisions. I'll decline from indicating where I'm about to locate, or advance the case for a diagnostic hub to be based in anyone else's particularly local hospital, but I expect the whole service - the planned for, the demand that we know exists now, that we know will exist in the future - to have a system that is properly geared up to meet those demands that are utterly predictable. We do though know that will require some reform in the way we organise our service. There'll need to be a properly mature conversation about that in the future. Obviously, I hope that - [Inaudible.] - will help to advance their cause.
Welsh: Wel, rwy'n cydnabod mai ef yw'r Aelod lleol dros Aberafan. Edrychwch, mae cynnydd gwirioneddol wedi'i wneud ym mhob bwrdd iechyd. Unwaith eto, mae bwrdd iechyd Abertawe Bro Morgannwg wedi gwneud cynnydd gwirioneddol a sylweddol yn y maes hwn. Mae'r ganolfan ddiagnosteg sydd i'w lleoli yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg yn rhan o'r rhaglen ar gyfer de Cymru: datblygu gwasanaeth mwy cydgysylltiedig, a deall ble y gallai a ble y dylai'r profion hynny gael eu cynnal, gan ein bod yn cydnabod bod cael sicrwydd diagnostig, boed hynny mewn gofal heb ei drefnu neu ofal wedi'i drefnu, yn hynod bwysig ar gyfer gwneud penderfyniadau priodol ynglŷn â thriniaethau yn dilyn hynny. Nid wyf am nodi ble rwy'n bwriadu lleoli, na hyrwyddo'r achos dros leoli canolfan ddiagnostig yn ysbyty lleol penodol unrhyw un arall, ond rwy'n disgwyl i'r gwasanaeth cyfan - y cynlluniwyd ar ei gyfer, y galw y gwyddom ei fod yn bodoli yn awr, y gwyddom y bydd yn bodoli yn y dyfodol - gael system sy'n barod i ateb y gofynion cwbl ragweladwy hynny. Gwyddom, fodd bynnag, y bydd hynny'n galw am rywfaint o ddiwygio yn y ffordd y trefnwn ein gwasanaeth. Bydd angen cael sgwrs aeddfed iawn am hynny yn y dyfodol. Yn amlwg, gobeithiaf y bydd - [Anghlywadwy.] - yn helpu i hyrwyddo eu hachos.
English: Cabinet Secretary, you know that the vast range of new diagnostic equipment is very expensive and very, very effective, leading to more investigations sometimes, and using the new equipment as efficiently as possible is a key to reducing waiting lists - I mean in the evenings, for instance, and over weekends, which often provides more convenient appointment times for people who are in work for instance.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, gwyddoch fod yr ystod eang o gyfarpar diagnostig newydd yn ddrud iawn ac yn effeithiol tu hwnt, gan arwain, weithiau, at fwy o archwiliadau, ac mae defnyddio'r cyfarpar newydd mor effeithlon â phosibl yn allwedd i leihau rhestrau aros - yn y nos, er enghraifft, ac ar benwythnosau, sy'n aml yn cynnig amseroedd apwyntiadau mwy cyfleus i bobl sy'n gweithio, er enghraifft.
English: I recognise some of the points that he's made, as does the service. We invest significant amounts of capital in providing the latest diagnostic equipment. It is important we make best use of it and understand what it's potentially useful for. For example, I visited equipment that was required for one purpose, but it was actually able to deal with different diagnostic tests. So, it's well understood in the service, and that's part of the broader point about what reform does mean. It doesn't just mean reorganising the physical location of services in primary and secondary care. It also means making the best and most efficient use of the assets that we already have - those are the staff and the equipment that we have. So, your point is well made and well understood by the service.
Welsh: Rwy'n cydnabod rhai o'r pwyntiau a wnaed ganddo, fel y mae'r gwasanaeth. Rydym yn buddsoddi cyfalaf sylweddol er mwyn darparu'r cyfarpar diagnostig diweddaraf. Mae'n bwysig ein bod yn gwneud y defnydd gorau ohono ac yn deall yr hyn y gall fod yn ddefnyddiol ar ei gyfer. Er enghraifft, ymwelais â chyfarpar a oedd yn angenrheidiol at un diben, ond mewn gwirionedd, roedd yn gallu cyflawni profion diagnostig gwahanol. Felly, deellir hynny'n iawn o fewn y gwasanaeth, ac mae'n rhan o'r pwynt ehangach ynglŷn â'r hyn y mae diwygio'n ei olygu. Nid ad-drefnu lleoliad ffisegol gwasanaethau mewn gofal sylfaenol ac eilaidd yn unig y mae'n ei olygu. Mae hefyd yn golygu gwneud y defnydd gorau a mwyaf effeithlon o'r asedau sydd gennym eisoes - sef y staff a'r cyfarpar sydd gennym. Felly, mae eich pwynt yn un da ac fe'i deellir yn iawn gan y gwasanaeth.
English: Thank you for the question. As a direct result of the UK Government's commitment to austerity, the Welsh Government budget will be 9 per cent lower in real terms by the end of the decade. Despite the cuts imposed upon us, the Welsh Government continues to invest in NHS Wales. That means that in the first two years of this Government, we will have invested over £0.5 billion of additional funding into NHS Wales.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. O ganlyniad uniongyrchol i ymrwymiad Llywodraeth y DU i galedi, bydd cyllideb Llywodraeth Cymru 9 y cant yn is mewn termau real erbyn diwedd y degawd hwn. Er gwaethaf y toriadau a orfodwyd arnom, mae Llywodraeth Cymru'n parhau i fuddsoddi yn GIG Cymru. Golyga hynny y byddwn, yn nwy flynedd gyntaf y Llywodraeth hon, wedi buddsoddi dros £0.5 biliwn o gyllid ychwanegol yn GIG Cymru.
English: That's very good to hear, but it's also worth, I think, underlining the point that it's not just economic challenges that the NHS is facing; there are particular problems in terms of recruitment. And, as well as in parts of England, there are particular problems in rural Wales in terms of recruitment, where, for example, the Hywel Dda health board have committed to revert to 12-hour consultant coverage at the paediatric ambulatory care unit in Withybush, once they've managed to strengthen their clinical team. The problem is that the Royal College of Paediatricians have suggested that 41 per cent of neonatal clinics across the whole of the UK had to be temporarily closed in the past year because of recruitment difficulties, and Withybush is fishing in the same pool for those experts. I just wondered how we're going to address that issue, and can you confirm that, in an emergency, Withybush accident and emergency can deal with paediatric cases?
Welsh: Mae hynny'n braf i'w glywed, ond credaf hefyd y dylid tanlinellu'r pwynt nad heriau economaidd yn unig y mae'r GIG yn eu hwynebu; ceir problemau penodol mewn perthynas â recriwtio. Ac yn ogystal â mewn rhannau o Loegr, ceir problemau penodol yn y Gymru wledig mewn perthynas â recriwtio, lle mae bwrdd iechyd Hywel Dda, er enghraifft, wedi ymrwymo i ailgyflwyno'r gwasanaeth ymgynghorol 12 awr yn yr uned triniaethau dydd pediatrig yn Llwynhelyg, pan fyddant wedi llwyddo i gryfhau eu tîm clinigol. Y broblem yw bod Coleg Brenhinol y Pediatregwyr wedi awgrymu y dylid cau 41 y cant o'r clinigau newyddenedigol ar draws y DU dros dro yn ystod y flwyddyn ddiwethaf oherwydd anawsterau recriwtio, ac mae Llwynhelyg yn pysgota o'r un pwll am yr arbenigwyr hynny. Tybed sut rydym yn mynd i afael â'r mater hwnnw, ac a allwch gadarnhau y gall adran ddamweiniau ac achosion brys Llwynhelyg ymdrin ag achosion pediatrig mewn argyfwng?