techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: The Member makes a very important point about the lack of clarity that we are getting from the UK Government regarding funding for future farming support. I was very pleased that Michael Gove did say that about not Barnettising, because we said from the outset that that would not be a good result at all for Wales, and I'm continuing to make sure that Wales does not lose a penny, as we were promised, in relation to funding post Brexit. I think you're already seeing a divergence in farming policy. Certainly, over the last 20 years when agriculture has been wholly devolved here, whilst it's not wildly different, there is a divergence, and clearly upland farms is an area that is very different to most of England. Probably, there are some areas where you could say it's similar. So, I think that is an area that we are going to have to look at in great detail. I've already said publicly that I will be launching a Green Paper at the beginning of July, well ahead of the summer shows, to consult on the future of agriculture, and this is clearly something that will be in it.
Welsh: Mae'r Aelod yn gwneud pwynt pwysig iawn ynglŷn â'r diffyg eglurder gan Lywodraeth y DU mewn perthynas â chyllid ar gyfer cymorth ffermio yn y dyfodol. Roeddwn yn falch iawn fod Michael Gove wedi dweud hynny am beidio â defnyddio fformiwla Barnett, oherwydd dywedasom o'r dechrau na fyddai hynny'n ganlyniad da o gwbl i Gymru, ac rwy'n parhau i wneud yn siŵr nad yw Cymru'n colli'r un geiniog, fel yr addawyd i ni, mewn perthynas â chyllid yn dilyn Brexit. Credaf eich bod eisoes yn gweld gwahaniaeth mewn polisi ffermio. Yn sicr, dros yr 20 mlynedd diwethaf tra bod amaethyddiaeth wedi cael ei ddatganoli'n llwyr yma, er nad yw'n wahanol iawn, mae yna wahaniaeth, ac mae ffermydd mynydd yn amlwg yn faes sy'n wahanol iawn i'r rhan fwyaf o Loegr. Mae'n debyg fod yna rai ardaloedd lle y gallech ddweud ei fod yn debyg. Felly, credaf fod hwnnw'n faes y bydd yn rhaid i ni edrych arno'n fanwl iawn. Rwyf eisoes wedi dweud yn gyhoeddus y byddaf yn lansio Papur Gwyrdd ar ddechrau mis Gorffennaf, ymhell cyn sioeau'r haf, i ymgynghori ar ddyfodol amaethyddiaeth, ac yn amlwg bydd hyn yn cael ei gynnwys ynddo.
English: Thank you for that response. We don't know yet what sort of agreement might be finalised with the EU. One thing we do know is that the UK as a whole is only about 75 per cent self-sufficient in food products. There is a substantial imbalance of trade between Britain and the EU in food and drink products, so there is enormous scope, if the EU should be so foolish as to apply substantial tariffs to imports from the UK, for us to retaliate and for the food currently emanating from the EU to be replaced by food that is grown in Wales and other parts of the United Kingdom. In dairy, for example, our exports to the EU are about £1 billion a year, but we import £2 billion from them. In the case of beef, we import about 400,000 tonnes a year, but we export only 180,000 tonnes. Pork, we import about 1 million tonnes a year, but we export a fifth of that - 200,000 tonnes. So, there's tremendous scope here for import substitution. We don't know what sort of regime we're going to face, but it would certainly be sensible for us to plan on the basis of there being no real deal and therefore to gear up Welsh farmers and the industry generally to replace the exports from the EU to Britain, which we compete with. So, what support can the Welsh Government give to farmers and others in the agricultural sector to take up the gap in trade that we currently suffer?
Welsh: Diolch i chi am yr ymateb hwnnw. Nid ydym yn gwybod eto pa fath o gytundeb a geir gyda'r UE yn y pen draw. Un peth rydym yn ei wybod yw mai tua 75 y cant hunangynhaliol yw'r DU yn gyfan mewn cynhyrchion bwyd. Ceir anghydbwysedd sylweddol o ran masnach rhwng Prydain a'r UE mewn cynhyrchion bwyd a diod, felly mae yna bosibilrwydd enfawr, pe bai'r UE yn ddigon ffôl i gymhwyso tariffau sylweddol ar fewnforion o'r DU, y byddwn yn dial ac y bydd bwyd sy'n dod o'r UE ar hyn o bryd yn cael ei amnewid am fwyd sy'n cael ei dyfu yng Nghymru a rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig. Gyda chynnyrch llaeth, er enghraifft, tua £1 biliwn y flwyddyn yw ein hallforion i'r UE, ond rydym yn mewnforio £2 biliwn o'r UE. Yn achos cig eidion, rydym yn mewnforio tua 400,000 tunnell y flwyddyn, ond nid ydym ond yn allforio 180,000 tunnell. Gyda phorc, rydym yn mewnforio tua 1 filiwn tunnell y flwyddyn, ond nid ydym ond yn allforio un rhan o bump o hynny - 200,000 tunnell. Felly, mae yna gyfle gwych i amnewid y cynnyrch a gaiff ei fewnforio. Nid ydym yn gwybod pa fath o drefn y byddwn yn ei hwynebu, ond byddai'n sicr yn synhwyrol i ni gynllunio ar y sail nad oes unrhyw fargen go iawn a mynd ati felly i baratoi ffermwyr Cymru a'r diwydiant yn gyffredinol i amnewid yr allforion yr ydym yn cystadlu â hwy o'r UE i Brydain. Felly, pa gymorth y gall Llywodraeth Cymru ei roi i ffermwyr ac eraill yn y sector amaethyddol i fanteisio ar y bwlch rydym yn ei ddioddef mewn masnach ar hyn o bryd?
English: We are very concerned around tariffs. I'm sure you won't be surprised to hear that. Obviously, trade policy is wholly devolved to the UK Government, but we've made it very clear that we need to be around the table from the start, and I think they are realising that. Certainly, last Thursday, I held a joint meeting with Alun Cairns, the Secretary of State for Wales, with my round-table stakeholder group, where we were hearing that the UK Government, for instance, are planning for a 'no deal' scenario, making sure they've got the legislation et cetera. It was very apparent that people sitting around the table were very, very concerned about this, because I think that's the first time they'd heard that. I think you're right that there is scope, and part of our supporting the agriculture sector and the food sector at the moment to prepare for Brexit is in relation to this - looking at the gaps, looking at the opportunities. Last week, I was out in Catalonia and in the Basque Country with the food cluster teams, and there are clearly opportunities that we have not got the most benefit from. Certainly, the Basque Country are very keen to build on their relationship with Wales.
Welsh: Rydym yn bryderus iawn ynglŷn â thariffau. Rwy'n siŵr na fyddwch yn synnu clywed hynny. Yn amlwg, mae polisi masnach wedi'i ddatganoli'n gyfan gwbl i Lywodraeth y DU, ond rydym wedi dweud yn glir iawn fod angen i ni fod o amgylch y bwrdd o'r cychwyn cyntaf, a chredaf eu bod yn sylweddoli hynny. Yn sicr, ddydd Iau diwethaf, cynhaliais gyfarfod ar y cyd ag Alun Cairns, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, gyda fy ngrŵp rhanddeiliaid bwrdd crwn, lle y clywsom fod Llywodraeth y DU, er enghraifft, yn cynllunio ar gyfer senario 'dim bargen', gan wneud yn siŵr fod ganddynt y ddeddfwriaeth ac yn y blaen. Roedd yn amlwg iawn fod pobl a oedd yn eistedd o amgylch y bwrdd yn bryderus iawn am hyn, oherwydd credaf mai dyna'r tro cyntaf iddynt glywed hynny. Credaf eich bod yn gywir fod yna bosibiliadau, ac mae rhan o'n cefnogaeth i'r sector amaethyddiaeth a'r sector bwyd ar hyn o bryd i baratoi ar gyfer Brexit yn ymwneud â hyn - edrych ar y bylchau, edrych ar y cyfleoedd. Yr wythnos diwethaf, roeddwn yng Nghatalonia ac yng Ngwlad y Basg gyda'r timau clwstwr bwyd, ac mae'n amlwg fod yna gyfleoedd nad ydym wedi cael y budd mwyaf ohonynt. Yn sicr, mae Gwlad y Basg yn awyddus iawn i adeiladu ar eu perthynas â Chymru.
English: I think you make a very important point about workforce, and all aspects right across my portfolio are very concerned about the workforce. You mentioned that 90 per cent of vets in relation to, I think you said, abattoirs are EU graduates; 100 per cent of Food Standards Agency vets are EU graduates - 100 per cent. So you can see why we're so concerned. And then, apart from the skilled labour, there's the unskilled labour. We're already seeing a drop, farmers are telling me, in the number of EU nationals who are coming to do seasonal work ahead of the summer. So, it's clearly a matter of great concern and something where we went into in great detail with the Secretary of State for Wales. I don't think he was left under any illusions about the concerns that we have to take back to the UK Government. It's very hard - . Some of the abattoirs have about 80 per cent of their staff who are EU nationals. It's very hard to make those jobs more attractive, so it is about making sure that we help to upskill, and this has been part of the work for the past two years, really, since the EU referendum vote, to make sure that our sectors right across my portfolio are prepared.
Welsh: Credaf eich bod yn gwneud pwynt pwysig iawn ynglŷn â'r gweithlu, ac mae'r holl elfennau ar draws fy mhortffolio yn bryderus iawn am y gweithlu. Fe sonioch fod 90 y cant o filfeddygon lladd-dai, rwy'n credu i chi ddweud, yn raddedigion o'r UE; mae 100 y cant o filfeddygon yr Asiantaeth Safonau Bwyd yn raddedigion o'r UE - 100 y cant. Felly gallwch weld pam ein bod yn pryderu cymaint. Ac yna, ar wahân i'r llafur medrus, mae'r llafur anfedrus. Mae ffermwyr yn dweud wrthyf ein bod eisoes yn gweld gostyngiad yn nifer y gwladolion o'r UE sy'n dod i wneud gwaith tymhorol cyn yr haf. Felly, mae'n amlwg yn fater o bryder mawr ac yn rhywbeth rydym wedi'i drafod yn fanwl iawn gydag Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Nid wyf yn credu ei fod o dan unrhyw gamargraff ynglŷn â'r pryderon sydd gennym i'w hadrodd yn ôl wrth Lywodraeth y DU. Mae'n anodd iawn - . Mewn rhai lladd-dai, mae tua 80 y cant o'u staff yn wladolion yr UE. Mae'n anodd iawn gwneud y swyddi hynny'n fwy deniadol, felly mae'n ymwneud â gwneud yn siŵr ein bod yn helpu i wella sgiliau, ac mae hyn wedi bod yn rhan o'r gwaith y buom yn ei wneud dros y ddwy flynedd ddiwethaf, mewn gwirionedd, ers pleidlais refferendwm yr UE, i sicrhau bod ein sectorau ar draws fy mhortffolio yn barod.
English: Diolch, Llywydd. Before I start, can I associate myself and Plaid Cymru with the condolences expressed by the environment Minister to Martin Bishop's family? He was only here, I think, about three weeks ago helping me set up a cross-party group on forestry and his enthusiasm and advocacy will be sorely missed by many of us.
Welsh: Diolch, Lywydd. Cyn i mi ddechrau, a gaf fi a Phlaid Cymru ategu'r cydymdeimlad a fynegodd Gweinidog yr amgylchedd i deulu Martin Bishop? Roedd yma, rwy'n credu, dair wythnos yn ôl yn fy helpu i sefydlu grŵp trawsbleidiol ar goedwigaeth a bydd llawer ohonom yn gweld ei eisiau ef, ei frwdfrydedd a'i gefnogaeth.
English: If I could turn now to the entry scheme for young farmers. This is the result of an agreement between Plaid Cymru and the Government, and £6 million has been allocated for this. It's open at the moment, and I know that many people have applied, and many people are discussing this scheme. Generally speaking, there's been a warm welcome to it. Now, a few questions have arisen in response to the adoption of this plan, and I'd just like to mention these to the Cabinet Secretary. First of all, people are asking whether it's possible to have more of a conversation and more of a response from Government in terms of submitting an application and how applications develop, to understand whether that application would be appropriate. People are also raising the desire to ensure that the plan focuses specifically on young farmers, some of them a year or two into their business, but able to benefit from this scheme to develop their business, and in so doing, as we discussed in the Assembly, developing a cohort of people that will lead the industry as we face some of the challenges that have already been discussed here. Could the Cabinet Secretary tell us whether she is content just to keep an eye on this programme as it gets towards the closing date and ensure there is sufficient flexibility within it to meet the needs and objectives agreed?
Welsh: A gaf i droi nawr at y cynllun ymsefydlu i ffermwyr ifanc? Mae'r cynllun, wrth gwrs, yn ffrwyth cytundeb rhwng Plaid Cymru a'r Llywodraeth ac mae yna £6 miliwn wedi'i neilltuo ar gyfer y cynllun hwn. Mae ar agor ar hyn o bryd, ac rydw i'n gwybod bod yna nifer fawr o bobl wedi ymgeisio a nifer fawr o bobl yn trafod y cynllun. Yn gyffredinol iawn, mae croeso mawr wedi bod i'r cynllun. Mae yna gwpwl o gwestiynau wedi codi fel adwaith wrth i'r cynllun gael ei fabwysiadu, a hoffwn i jest grybwyll y rhain i'r Ysgrifennydd Cabinet. Yn gyntaf oll, mae pobl yn holi a oes modd cael mwy o, efallai, sgwrs o bryd i'w gilydd ac ymateb gan y Llywodraeth ynglŷn â rhoi cais i mewn ac ym mha ffordd mae cais yn datblygu ac ati, i ddeall a fydd y cais yn addas yn y ffordd yna. Mae pobl hefyd yn codi yr awydd i wneud yn siŵr bod y cynllun yn ffocysu'n briodol ar ffermwyr ifanc, rhai ohonyn nhw, efallai, blwyddyn neu ddwy i mewn i fusnes ond yn gallu manteisio ar y cynllun yma i dyfu'r busnes yma, a thrwy hynny, wrth gwrs, fel rydym ni wedi trafod yn y Cynulliad, dyfu rhyw garfan o bobl a fydd yn arwain y diwydiant wrth i ni wynebu rhai o'r heriadau sydd eisoes wedi cael eu trafod yma ar hyn o bryd. A fedr yr Ysgrifennydd Cabinet ddweud wrthym ni a ydy hi'n fodlon jest cadw llygad ar y cynllun wrth iddo fe nesáu at y dyddiad cau a gwneud yn siŵr bod digon o hyblygrwydd yn y cynllun i gwrdd â'r anghenion a'r amcanion sydd wedi'u cytuno?
English: Thank you. I'm very happy to be working on this scheme alongside Simon Thomas. The expressions of interest - the window actually closed yesterday. I am keeping a very close eye on it. I actually attended the second meeting of the young people in agriculture forum, where, I'm sure you can understand, I was questioned in great detail about this scheme. As you said, there's £6 million being made available. I'm really keen to make sure that we target the funding where we're going to have the greatest impact. As you say, it's about making sure we've got the next young leaders, so we're going to offer them - . Alongside other advantages of the scheme, we're going to work with them, in respect of the agricultural forum, to make sure that they have access to myself and to my officials. I think a couple of them are shadowing me at the Royal Welsh Show. It is about making sure that we encourage them going forward. As you know, the funding's going to be offered in the form of working capital, and again, that will offer the new entrants that flexibility with their business.
Welsh: Diolch. Rwy'n hapus iawn i gydweithio ar y cynllun hwn ochr yn ochr â Simon Thomas. O ran y datganiadau o ddiddordeb - caeodd y ffenestr ddoe mewn gwirionedd. Rwy'n cadw llygad barcud arno. Mewn gwirionedd, mynychais ail gyfarfod y fforwm pobl ifanc mewn amaeth, ac rwy'n siŵr y gallwch ddeall fy mod wedi cael fy holi'n fanwl iawn yno am y cynllun hwn. Fel y dywedoch, mae yna £6 miliwn yn mynd i fod ar gael. Rwy'n wirioneddol awyddus i wneud yn siŵr ein bod yn targedu'r cyllid lle bydd yn cael yr effaith fwyaf. Fel y dywedwch, mae'n ymwneud â sicrhau bod gennym yr arweinwyr ifanc nesaf, felly byddwn yn cynnig - . Ochr yn ochr â manteision eraill y cynllun, byddwn yn gweithio gyda hwy, mewn perthynas â'r fforwm amaethyddol, i wneud yn siŵr eu bod yn gallu dod i gysylltiad â fy swyddogion a minnau. Credaf fod un neu ddau ohonynt yn fy nghysgodi yn Sioe Frenhinol Cymru. Mae'n ymwneud â gwneud yn siŵr ein bod yn eu hannog wrth symud ymlaen. Fel y gwyddoch, bydd y cyllid yn cael ei gynnig ar ffurf cyfalaf gweithio, ac eto, bydd hynny'n cynnig hyblygrwydd i newydd-ddyfodiaid gyda'u busnesau.
English: I thank the Cabinet Secretary for that response. I am pleased to hear, in particular, that there will be no stop to the way that we're collaborating with young people. Some will have been disappointed by this programme, but I hope that the Cabinet Secretary will still keep an eye on the possibilities of including young people in developing the future of the industry in Wales. Could I now turn now to the question of the Swansea bay tidal lagoon? Of course, in drawing up my question today, I had anticipated that we would have heard an announcement, but we're still waiting. What we don't know, of course, is whether we're waiting because a decision is yet to be made, or whether we are still waiting because they haven't decided when to release this information quietly. And in that context, can I ask the Cabinet Secretary, as the Government has made it entirely clear now that there is £200 million on the table from this Government to assist and promote that scheme, has that offer been taken seriously by the Westminster Government? Have they responded? Have they offered negotiations? Have they invited you or any other Member of the Government to London to discuss how that money could bring the tidal lagoon to fruition? And in that context, have you made any decision on how to push this proposal forward, so that a decision that will be beneficial to Wales can be made?
Welsh: Diolch i'r Ysgrifennydd Cabinet am ei hateb. Mae'n dda gen i glywed yn arbennig nad oes yna ddim stop ar y ffordd yr ydym yn cydweithio â phobl ifanc. Bydd yna rai, efallai, wedi'u siomi gyda'r cynllun yma, ond rwy'n gobeithio y bydd yr Ysgrifennydd Cabinet yn dal i gadw llygad ar agor ar gyfer posibiliadau eraill o gynnwys pobl ifanc wrth ddatblygu dyfodol y diwydiant yng Nghymru. A gaf fi droi yn awr at y cwestiwn o'r morlyn llanw ym mae Abertawe? Wrth gwrs, roeddwn yn meddwl, wrth feddwl am y cwestiwn heddiw, y byddem ni wedi clywed erbyn hyn, ond nid ydym wedi. Rŷm ni'n dal i aros. Beth nad ydym yn ei wybod, wrth gwrs, yw a ydym yn aros oherwydd bod yna benderfyniad heb ei wneud, neu a ydym yn aros oherwydd nad ydynt wedi penderfynu pryd i ryddhau'r newyddion yn dawel bach. Ac yn y cyd-destun hwnnw, a gaf fi ofyn i'r Ysgrifennydd Cabinet, gan fod y Llywodraeth wedi'i wneud yn gyfan gwbl glir nawr bod yna £200 miliwn ar y bwrdd gan y Llywodraeth hon ar gyfer helpu a hyrwyddo'r cynllun yma, a ydy'r cynnig yna wedi cael ei gymryd o ddifri gan Lywodraeth San Steffan? A ydyn nhw wedi ymateb? A ydyn nhw wedi cynnig trafodaethau? A ydyn nhw wedi eich gwahodd chi, neu unrhyw Aelod arall o'r Llywodraeth, i Lundain i drafod sut y gall yr arian yma ddod â'r cynllun morlyn llanw i fwcwl? Ac yn y cyd-destun hwnnw, a ydych chi wedi gwneud unrhyw benderfyniad ynglŷn â'r ffordd i wthio'r cynllun yma i gael penderfyniad fydd yn llesol ac yn fuddiol i Gymru?
English: Thank you. Well, I too expected a decision to be made. We were told that probably a decision would have been made last Monday, then we were told today. My latest intelligence is probably 10 days, so we just really don't know. Obviously, I have to be very mindful again about discussing a particular project because of my role in relation to planning and, obviously, marine licensing. You'll be aware that the First Minister wrote to Greg Clark last week. To date, he's not received a response. So, I think the funding offer has been taken seriously, and I know the First Minister has discussed it personally with the Prime Minister. I'm not sure if he's discussed it personally with Greg Clark, but certainly he has written, and we are awaiting a response.
Welsh: Diolch. Wel, roeddwn innau hefyd yn disgwyl i benderfyniad gael ei wneud. Dywedwyd wrthym y byddai penderfyniad wedi cael ei wneud ddydd Llun diwethaf mwy na thebyg, yna dywedwyd wrthym mai heddiw y caiff ei wneud. Yn ôl yr wybodaeth ddiweddaraf sydd gennyf, bydd yn 10 diwrnod arall mwy na thebyg, felly nid ydym yn gwybod mewn gwirionedd. Yn amlwg, mae'n rhaid i mi fod yn ystyriol iawn eto wrth drafod prosiect penodol oherwydd fy rôl mewn perthynas â chynllunio, a thrwyddedu morol wrth gwrs. Fe fyddwch yn ymwybodol fod y Prif Weinidog wedi ysgrifennu at Greg Clark yr wythnos diwethaf. Hyd yma, nid yw wedi cael ymateb. Felly, credaf fod y cynnig ariannu yn cael ei ystyried yn gynnig difrifol, a gwn fod Prif Weinidog Cymru wedi ei drafod yn bersonol gyda Phrif Weinidog y DU. Nid wyf yn siŵr a yw wedi'i drafod yn bersonol gyda Greg Clark, ond yn sicr mae wedi ysgrifennu ato, ac rydym yn aros am ymateb.
English: I do admire the Member's tenacity around the Wales energy service. I know there was a debate last week in my absence that the Minister for Environment responded to. You make a very good point about the £200 million. Of course, there are lots of other renewable energy sectors we could put that funding into - onshore, offshore. I haven't had any detailed discussions as yet, because, obviously, that was a very serious offer that the First Minister made around the £200 million. So, we do need to await a decision, for however long it takes, from the UK Government, before I have those discussions.
Welsh: Rwy'n edmygu dycnwch yr Aelod mewn perthynas â gwasanaeth ynni i Gymru. Rwy'n gwybod y bu dadl yr wythnos diwethaf yn fy absenoldeb a bod Gweinidog yr Amgylchedd wedi ymateb iddi. Rydych yn gwneud pwynt da iawn am y £200 miliwn. Wrth gwrs, mae yna lawer o sectorau ynni adnewyddadwy eraill y gallem roi'r cyllid hwnnw tuag atynt - gwynt ar y tir, ar y môr. Nid wyf wedi cael unrhyw drafodaethau manwl eto, oherwydd, yn amlwg, roedd y cynnig a wnaeth y Prif Weinidog mewn perthynas â'r £200 miliwn yn gynnig difrifol iawn. Felly, mae angen i ni aros am benderfyniad, ni waeth pa mor hir y bydd hynny'n cymryd, gan Lywodraeth y DU, cyn fy mod yn cael y trafodaethau hynny.
English: The council's public protection department have located the likely source of the recent infestation and arranged treatment of the site. The council is working closely with the regulator of the site, Natural Resources Wales. The Welsh Government has not been asked for support at this point.
Welsh: Mae adran diogelu'r cyhoedd y cyngor wedi lleoli ffynhonnell debygol y pla diweddar ac wedi trefnu bod y safle'n cael ei drin. Mae'r cyngor yn gweithio'n agos gyda rheoleiddiwr y safle, Cyfoeth Naturiol Cymru. Nid ydynt wedi gofyn i Lywodraeth Cymru am gymorth ar y pwynt hwn.
English: Thank you for the reply, Minister. Since I tabled the question, I'm pleased that the likely site of the infestation has been identified and now handed over to Natural Resources Wales. There's still a good deal of stress and distress, particularly in the Morfa and the seaside parts of town where the problem was most intense, and it was deeply unpleasant for many families. There's a great deal of concern that the problem could reoccur over the summer. The council officers have worked hard to find the source, but I think there are some lessons to learn about communicating with the community, and there are, no doubt, broader lessons to learn too. Would the Welsh Government support Carmarthenshire County Council to see what they can do to improve the local environmental quality, in what is one of the poorest parts of Llanelli, but also reflect with them on what lessons can be learned for them and other councils, should another outbreak occur again?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb, Weinidog. Ers i mi gyflwyno'r cwestiwn, rwy'n falch fod safle tebygol y pla bellach wedi'i nodi a'i drosglwyddo i Cyfoeth Naturiol Cymru. Mae llawer iawn o straen a gofid o hyd, yn enwedig yn y Morfa a rhannau glan môr y dref lle roedd y broblem ar ei gwaethaf, ac roedd yn amhleserus iawn i lawer o deuluoedd. Mae llawer iawn o bryder y gallai'r broblem ddigwydd eto dros yr haf. Mae swyddogion y cyngor wedi gweithio'n galed i ddod o hyd i'r ffynhonnell, ond credaf fod yna rai gwersi i'w dysgu am gyfathrebu gyda'r gymuned, ac yn ddi-os, mae yna wersi ehangach i'w dysgu hefyd. A wnaiff Llywodraeth Cymru gynorthwyo Cyngor Sir Caerfyrddin i weld beth y gallant ei wneud i wella'r ansawdd amgylcheddol lleol, yn un o ardaloedd tlotaf Llanelli, ond hefyd i ystyried pa wersi y gallant hwy, a chynghorau eraill, eu dysgu rhag ofn y bydd hyn yn digwydd eto?