English: May I thank you, Cabinet Secretary, for your statement? I also want to endorse the thanks that you've given to professor Diamond and his panel, and, indeed, the wider sector and everyone who's contributed to this lengthy process, but a process I'm sure that will be valuable as we move towards creating a better and improved regime. In my view, this does offer a more sustainable model. You've stated that you support the principle underpinning this. I'm not sure if you made it entirely clear that you also agree that this moves us towards a more sustainable model than the model that we currently have. I'm sure you would want to make that clear in your response, if you wouldn't mind. Professor Diamond, of course, has made it clear consistently throughout this debate on these recommendations that what is proposed is a comprehensive package and that we shouldn't pick and choose various elements of it as we implement. In looking at it in its entirety, would you acknowledge that this is a comprehensive package? A comparison was made with Assembly Members by professor Diamond that this isn't a clothes line where you can actually pick a few items of clothing and leave the rest hanging there - that you have to look at it as one piece of work. So, while you do talk about considering individual recommendations, looking at the whole package should be your priority, and I hope that you'd be willing to do that. Likewise, there is a question on funding. Do you accept that the current budget allocated for student support should remain and that you would work within that budget as a Government, or are you going to be seeking savings here? Because that clearly will have a great influence on how much of the holistic package that you as a Government will be able to implement. I think it's important that you make it clear in terms of the basis that you're working on, in financial terms. I certainly welcome the support on part-time and postgraduate study, and also on promoting the links and the progression between FE and HE. I would like to ask you, perhaps, to say a little about how you feel these recommendations can assist Government in promoting that equality that we all want to see between vocational and academic education. There is a need for a regime that is portable too, so that, wherever you study, the support can follow you. Diamond is entirely clear, whether it is in Wales, the UK or, in the current climate, within Europe. Plaid Cymru in our manifesto wanted to go a step further and ensure that there was support for you if you decided to study outwith Europe. I understand that that is also one of Diamond's aspirations. Perhaps you could actually express support for that in principle, if it is something that you would be eager to support and promote. There is also another clear recommendation contained in the report, namely recognition of the need to encourage students either to stay in Wales with their skills, or to return to Wales with their skills once they've graduated, and to do so, as Professor Diamond says, for the benefit of Wales. The suggestion is that one could look at doing that by actually scrapping some of their debt, or writing off some of their debt. That is certainly in keeping with what Plaid Cymru had put forward as a central element of our own policy. So, clearly we would welcome recognition of that concept proposed by Professor Diamond. He also said this morning, in discussing these recommendations with Assembly Members, that the Government needs to do that with urgency - those were his words - because the benefits for the economy here in Wales and for wider society is entirely clear to everyone. So, will you confirm that you fully intend to take action on that recommendation, and intend to do so with urgency? I'm sure that we all look forward to reading the report in detail. Of course, we as a party are more than willing to play our part in order to implement what's contained within the report, as long as it does move us towards ensuring a regime that is more sustainable, which closes the funding gap also across post-16 education, and does more to attract talent back to Wales in order to create a stronger basis for economic growth in Wales, and social growth also, which I'm sure is something that we all want to see.
Welsh: A gaf i ddiolch i chi, Ysgrifennydd, am eich datganiad? Rwyf innau hefyd am ategu'r diolch rydych chi wedi estyn i'r Athro Diamond ac aelodau'r panel, ac, yn wir, y sector ehangach a phawb sydd wedi cyfrannu i'r broses faith hon, ond proses, rwy'n siŵr, bydd yn werthfawr wrth i ni symud ymlaen at greu cyfundrefn well. Yn fy marn i, mae hwn yn cynnig model mwy cynaliadwy i ni. Rydych wedi dweud yn eich datganiad eich bod chi'n cefnogi'r egwyddorion sydd yn gynsail i hwn. Nid wyf yn siŵr os dywedoch chi yn blwmp ac yn blaen eich bod chi hefyd yn cytuno bod hwn yn ein symud ni i fodel mwy cynaliadwy na'r model presennol. Rwy'n siŵr y byddech chi'n licio gwneud hynny'n glir wrth ymateb, os y gwnewch chi. Mae'r Athro Diamond, wrth gwrs, wedi ei gwneud hi'n glir yn gyson yn y drafodaeth ynglŷn â'r argymhellion yma bod yr hyn sy'n cael ei argymell yn becyn cynhwysfawr, yn becyn cyfansawdd, ac na ddylem ni fod yn dewis a dethol gwahanol elfennau wrth fynd ati i weithredu. Wrth edrych ar y cyfan, felly, a ydych chi'n cydnabod mai pecyn cynhwysfawr yw hwn? Mi wnaethpwyd y gymhariaeth y bore yma, mewn cyfarfod gydag Aelodau Cynulliad, gan yr Athro Diamond, nad lein ddillad yw hon, lle y gallwch chi dynnu ambell i ddilledyn lawr, a gadael y lleill i fyny - bod yn rhaid edrych arno fe fel un darn o waith. Ac felly, tra'ch bod chi'n sôn am ystyried yr argymhellion yn unigol, edrych ar y pecyn cyfan y dylech chi fod yn ei wneud, a bod yn barod i wneud hynny. Yn yr un modd hefyd, wrth gwrs, mae yna gwestiwn ynglŷn â'r ariannu. A ydych chi yn derbyn bod y gyllideb bresennol sydd wedi ei chlustnodi i gefnogi myfyrwyr yn aros, ac mai gweithio o fewn y gyllideb honno y byddwch chi fel Llywodraeth, neu a ydych chi'n mynd i fod yn chwilio am arbedion? Oherwydd mae hynny, yn amlwg, yn mynd i gael cryn ddylanwad ar faint o'r pecyn cyfan, os liciwch chi, y byddwch chi fel Llywodraeth yn ei weithredu. Rwy'n meddwl bod yn rhaid ichi ei gwneud hi'n gwbl glir ynglŷn ag ar ba gynsail rydych chi'n gweithredu, o safbwynt cyllidebol. Rwy'n sicr yn croesawu'r pwyslais ar gefnogi astudio rhan-amser ac ôl-radd, a, hefyd, ar hyrwyddo'r cysylltiadau a'r 'progression' yna rhwng addysg bellach ac addysg uwch. Fe fyddwn i'n licio gofyn i chi, efallai, ddweud ychydig ynglŷn â sut rydych chi'n teimlo y mae'r argymhellion yma yn mynd i fod o gymorth i'r Llywodraeth i hyrwyddo y cydraddoldeb rydym ni i gyd eisiau ei weld rhwng addysg alwedigaethol ac addysg academaidd. Mae angen cyfundrefn sy'n drosglwyddadwy hefyd - hynny yw, ble bynnag rydych chi yn astudio, bod y gefnogaeth yn gallu eich dilyn chi. Mae Diamond yn eithaf clir, boed yng Nghymru, yn y Deyrnas Unedig, neu, yn yr hinsawdd newydd sydd ohoni, wrth gwrs, o fewn Ewrop. Nawr, mi roedd Plaid Cymru, yn ein maniffesto ni, am fynd gam ymhellach, a sicrhau bod yna gefnogaeth i chi os oeddech chi'n astudio y tu allan i Ewrop hefyd. Rwy'n deall bod hynny yn ddymuniad gan Diamond hefyd. Efallai y byddech chi'n gallu mynegi a ydy hynny, mewn egwyddor, yn sicr, yn rhywbeth y byddech chi'n awyddus i'w hyrwyddo, os yn bosib. Mae yna argymhelliad clir arall, wrth gwrs, yn yr adroddiad, sef cydnabyddiaeth o'r angen i gymell myfyrwyr naill i gadw eu sgiliau yng Nghymru ar ôl graddio, neu i ddod â'r sgiliau yna yn ôl i Gymru ar ôl graddio, a gwneud hynny, fel y mae'r Athro Diamond yn ei ddweud, er budd Cymru. Yr awgrym yw bod modd edrych ar wneud hynny drwy, efallai, ddileu rhan o'u dyled. Nawr, mae hynny, wrth gwrs, yn gydnaws iawn â'r hyn roedd Plaid Cymru wedi bod yn ei gyflwyno fel elfen ganolog o'n polisi ni. Felly, yn amlwg, byddwn i'n croesawu'r gydnabyddiaeth yna, neu'r cydsyniad yna, gan yr Athro Diamond i'r hyn rydym ni wedi bod yn ei ddweud. Mi ddywedodd hefyd y bore yma, wrth drafod yr argymhellion yma gydag Aelodau Cynulliad, bod angen i'r Llywodraeth wneud hynny ar fyrder - 'with urgency' oedd y term a ddefnyddiodd e - oherwydd mae'r manteision i'r economi yma yng Nghymru, ac i gymdeithas ehangach, yn gwbl amlwg i bawb. Felly, a wnewch chi gadarnhau eich bod chi yn llawn fwriadu gweithredu ar yr argymhelliad yna, ac yn bwriadu gwneud hynny yn fuan, neu ar fyrder? Rwy'n siŵr ein bod ni i gyd yn edrych ymlaen at ddarllen yr adroddiad mewn manylder. Ac, wrth gwrs, rydym ni fel plaid yn fwy na pharod i chwarae'n rhan ni er mwyn gweithredu beth sydd yn yr adroddiad, cyhyd ag y bod e, wrth gwrs, yn ein symud ni tuag at sicrhau cyfundrefn sydd yn fwy cynaliadwy, sy'n cau'r bwlch ariannu hefyd, ar draws addysg ôl-16, a hefyd sydd yn gwneud mwy i ddenu talent yn ôl i Gymru, er mwyn creu sail gryfach i dwf economaidd yng Nghymru, ac yn gymdeithasol hefyd, sef wrth gwrs, rwy'n siŵr, beth rydym ni i gyd eisiau ei weld.