English: Thank you. Can I thank the Member for his kind comment? Back in March 2016, we set out how the Welsh Government aspires to join with partner organisations, both within Wales and at the UK level, in working towards a more financially inclusive society in Wales. Digital inclusion remains a key social justice and equality issue. Those who personally do not use or are limited users of digital technology are missing out on access to information, to services, to better deals and to cheaper goods and financial security. Our digital inclusion framework and delivery plan recognises that becoming fully digitally included is a continuous process, requiring ongoing support. This is an issue that Welsh Government cannot tackle alone and one that requires the buy-in of all partners and of wider society. Now, there are many barriers to accessing online services: a lack of skills, access and motivation, particularly for those on low incomes, older people and people who face disabling barriers in society. Digitally excluded customers are often the most financially excluded, so they should not be penalised further by the inevitable shift to more digital services. I know many banks are involved in digital inclusion activities and, indeed, Digital Communities Wales has worked with Lloyds, Barclays and Nat West to better co-ordinate digital inclusion activities across communities. However, banks should help ensure their customers have the opportunities to gain the confidence and digital skills to access the full range of banking services that they need, and provide alternative measures for those who cannot or will not use online services. Access to fast and reliable broadband is, of course, increasingly a necessity, including to provide access to banking services, and Superfast Cymru has provided more than 733,000 premises with access to fast broadband. It has transformed the digital landscape across Wales, and none of these premises would have received access to fast, reliable broadband without our intervention. In addition, local development plans can address a wide range of issues concerning the development and use of land, including infrastructure needs. LDPs can include policies to support cash infrastructure where it relates to the development and use of land. Now, the type of detailed design policies affecting ATMs are, for example, ensuring that they are sensitively placed in relation to listed buildings, or positioned so that queues do not affect highway safety. These are matters that local planning authorities routinely deal with already in LDPs, and are not something Welsh Government should need to support them in drafting. Whilst it's recommended that banks will continue to close their branches that are not commercially viable, we feel that banks have a commitment to mitigate the effects of bank closures in communities right across Wales. They need to ensure the transition is managed so that vulnerable people are not excluded and customers are still able to access banking products in their local community. In closing, I'd like to reaffirm my commitment to a more financially inclusive society in Wales. The committee report has highlighted a number of areas that we will need to consider over the next few months, and I'm pleased that we are already progressing areas that will help to mitigate the damaging effects of bank closures and difficulties with access to banking.
Welsh: Diolch. A gaf fi ddiolch i'r Aelod am ei sylw caredig? Yn ôl ym mis Mawrth 2016, fe wnaethom nodi sut y mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i ymuno â sefydliadau partner, yng Nghymru ac ar lefel y DU, i weithio tuag at gymdeithas sy'n fwy cynhwysol yn ariannol yng Nghymru. Mae cynhwysiant digidol yn dal yn fater allweddol o ran cyfiawnder cymdeithasol a chydraddoldeb. Mae'r rhai nad ydynt yn defnyddio technoleg ddigidol yn bersonol neu sy'n ddefnyddwyr cyfyngedig ar ei hôl hi o ran mynediad at wybodaeth, at wasanaethau, at well bargeinion ac at nwyddau rhatach a sicrwydd ariannol. Mae ein fframwaith cynhwysiant digidol a'n cynllun cyflawni yn cydnabod bod cael eich cynnwys yn llawn yn ddigidol yn broses barhaus, sy'n galw am gymorth parhaus. Mae hwn yn fater na all Llywodraeth Cymru fynd i'r afael ag ef ar ei phen ei hun ac mae'n un sy'n galw am ymrwymiad yr holl bartneriaid a'r gymdeithas ehangach. Nawr, mae llawer o rwystrau i ddefnyddio gwasanaethau ar-lein: diffyg sgiliau, mynediad a chymhelliant, yn enwedig i'r rheini ar incwm isel, pobl hŷn a phobl sy'n wynebu rhwystrau sy'n anablu mewn cymdeithas. Yn aml, cwsmeriaid sydd wedi'u hallgáu'n ddigidol sydd wedi'u hallgáu fwyaf yn ariannol hefyd, felly ni ddylent gael eu cosbi ymhellach gan y newid anochel i wasanaethau mwy digidol. Gwn fod llawer o fanciau'n cynnig gweithgareddau cynhwysiant digidol ac yn wir, mae Cymunedau Digidol Cymru wedi gweithio gyda Lloyds, Barclays a Nat West i gydgysylltu gweithgareddau cynhwysiant digidol yn well ar draws cymunedau. Fodd bynnag, dylai banciau helpu i sicrhau bod eu cwsmeriaid yn cael cyfleoedd i ennill hyder a sgiliau digidol i gael mynediad at yr ystod lawn o wasanaethau bancio sydd eu hangen arnynt, a darparu mesurau amgen i rai na allant neu na wnânt ddefnyddio gwasanaethau ar-lein. Mae mynediad at fand eang cyflym a dibynadwy, wrth gwrs, yn anghenraid cynyddol, gan gynnwys darparu mynediad at wasanaethau bancio, ac mae Cyflymu Cymru wedi darparu mynediad at fand eang cyflym i fwy na 733,000 o safleoedd. Mae wedi trawsnewid y tirlun digidol ar draws Cymru, ac ni fyddai'r un o'r safleoedd hyn wedi cael mynediad at fand eang cyflym a dibynadwy heb ein hymyrraeth ni. Yn ogystal, gall cynlluniau datblygu lleol fynd i'r afael ag ystod eang o broblemau'n ymwneud â datblygu a defnyddio tir, gan gynnwys anghenion seilwaith. Gall cynlluniau datblygu lleol gynnwys polisïau i gefnogi seilwaith arian parod lle mae'n ymwneud â datblygu a defnyddio tir. Nawr, mae'r math o bolisïau cynllunio manwl sy'n effeithio ar beiriannau ATM, er enghraifft, yn sicrhau eu bod mewn lleoliadau sensitif mewn perthynas ag adeiladau rhestredig, neu wedi'u gosod mewn mannau lle nad yw ciwiau'n effeithio ar ddiogelwch priffyrdd. Mae'r rhain yn faterion y mae awdurdodau cynllunio lleol yn ymdrin â hwy'n rheolaidd mewn cynlluniau datblygu lleol eisoes, ac nid ydynt yn rhywbeth y dylai Llywodraeth Cymru fod angen eu cefnogi wrth ddrafftio. Er yr argymhellir y bydd banciau'n parhau i gau canghennau nad ydynt yn hyfyw yn fasnachol, teimlwn fod gan fanciau ymrwymiad i liniaru effeithiau cau banciau mewn cymunedau ledled Cymru. Mae angen iddynt sicrhau bod y newid yn cael ei reoli fel nad yw pobl sy'n agored i niwed yn cael eu hallgáu a bod cwsmeriaid yn dal i allu cael gafael ar gynhyrchion bancio yn eu cymuned leol. Wrth gloi, hoffwn gadarnhau fy ymrwymiad i gymdeithas sy'n fwy cynhwysol yn ariannol yng Nghymru. Mae adroddiad y pwyllgor wedi tynnu sylw at nifer o feysydd y bydd angen i ni eu hystyried dros yr ychydig fisoedd nesaf, ac rwy'n falch ein bod eisoes yn datblygu meysydd a fydd yn helpu i liniaru effeithiau niweidiol cau banciau ac anawsterau gyda mynediad at fancio.