English: It states in point 4 of today's motion that 'local authorities often play' an important role 'in ensuring community ownership of assets,' whilst working with community groups. Now, Luke Fletcher's point was well made in terms of that some of the existing powers perhaps aren't as transparent or easy for community groups to engage with as they should be. But also, as outlined in point 2, it's these community groups and councillors who really went above and beyond during the COVID-19 pandemic, and we can't lose that enthusiasm. We really should be harnessing that. It's crucial that our locally elected champions are trusted and fully supported, if we want to maximise that enthusiasm that we've seen over recent years. Secondly, when talking about empowering communities, I just want to mention the importance of having pride of place, being proud of the place that we work and live in. As we sadly know, many of our communities are in desperate need of some very basic improvements and perhaps don't receive the service that they deserve to have that pride in the place that they live in. Again, through the pandemic, didn't we, we saw a renewed sense of community and pride in our local areas, as Luke Fletcher already outlined - many people using our local parks, appreciating natural scenery, often taken for granted for a long time, but suddenly coming to life as we all took our one-hour daily exercise down the local footpath. Seeing those small improvements in the place that we live in makes such a difference, and a real sense of ownership also makes such a difference. We see the improvements elsewhere by seeing the physical improvements in the environment that we live in. We see communities flourish, that pride restored in the place that we live, and it's often community champions, our local residents, who are right at the heart of all this. But in terms of the action points, as it were, in today's motion, the motion 'Calls on the Welsh Government to: 'a) coproduce a communities strategy to develop an enabling state for community action; 'b) explore the legal options for establishing a community right to buy in Wales.' As you'd expect from me, a right to buy is something I certainly support in many different aspects. That's also why we on this side of the Chamber today are really happy to support today's motion, because, as we've outlined in our recent manifesto as Conservatives, we think that empowering local communities is really important, and being able to support them in protecting their local services is important as well. We've explored and thought about ideas around things like a community ownership fund, which perhaps could be within the thinking of Governments in the future as well. A community ownership fund would help local communities to buy facilities, such as a local pub, shop or library that needs saving, that perhaps is closing down, and just really empower those communities or groups to get hold of those things that are very important to their village or their town. As I'm sure Members across the Chamber would agree, again, it's those local people, it's our residents that we serve at a very local level, who often know best what is needed for their area, but they haven't got the right powers and the tools at the moment to quickly enable them to do that -
Welsh: Mae'n nodi ym mhwynt 4 y cynnig heddiw fod 'awdurdodau lleol yn aml yn chwarae rôl bwysig 'o ran sicrhau perchnogaeth gymunedol ar asedau,' wrth weithio gyda grwpiau cymunedol. Nawr, gwnaeth Luke Fletcher bwynt da yn yr ystyr nad yw rhai o'r pwerau presennol efallai mor dryloyw nac mor hawdd ag y dylent fod i grwpiau cymunedol ymgysylltu â hwy. Ond hefyd, fel yr amlinellir ym mhwynt 2, y grwpiau a'r cynghorwyr cymunedol hyn a aeth y tu hwnt i'r galw yn ystod y pandemig COVID-19, ac ni allwn golli'r brwdfrydedd hwnnw. Dylem ei harneisio mewn gwirionedd. Mae'n hanfodol fod ein hyrwyddwyr etholedig lleol yn ennyn ymddiriedaeth ac yn cael eu cefnogi'n llawn os ydym am fanteisio i'r eithaf ar y brwdfrydedd a welsom dros y blynyddoedd diwethaf. Yn ail, wrth sôn am rymuso cymunedau, rwyf am sôn am bwysigrwydd balchder mewn lle, bod yn falch o'r lle yr ydym yn gweithio ac yn byw ynddo. Fel y gwyddom, yn anffodus, mae angen dybryd am welliannau sylfaenol iawn yn llawer o'n cymunedau ac efallai nad ydynt yn cael y gwasanaeth y maent yn ei haeddu i bobl fod â balchder o'r fath yn y lle y maent yn byw ynddo. Unwaith eto, drwy'r pandemig, gwelsom ymdeimlad newydd o gymuned a balchder yn ein hardaloedd lleol, fel yr amlinellodd Luke Fletcher eisoes - roedd nifer o bobl yn defnyddio ein parciau lleol, yn gwerthfawrogi golygfeydd naturiol, sy'n aml wedi eu cymryd yn ganiataol ers amser hir, ond yn sydyn yn dod yn fyw wrth i bawb ohonom wneud ein hawr o ymarfer corff dyddiol ar hyd y llwybr troed lleol. Mae gweld y gwelliannau bach hynny yn y lle yr ydym yn byw ynddo yn gwneud cymaint o wahaniaeth, ac mae ymdeimlad gwirioneddol o berchnogaeth hefyd yn gwneud cymaint o wahaniaeth. Gwelwn y gwelliannau mewn mannau eraill drwy weld y gwelliannau ffisegol yn yr amgylchedd yr ydym yn byw ynddo. Rydym yn gweld cymunedau'n ffynnu, balchder newydd yn y lle yr ydym yn byw ynddo, ac yn aml hyrwyddwyr cymunedol, ein trigolion lleol, sydd wrth wraidd hyn i gyd. Ond ar y camau gweithredu, fel petai, yn y cynnig heddiw, mae'r cynnig 'Yn galw ar Lywodraeth Cymru i: 'a) cydweithio i greu strategaeth cymunedau i ddatblygu gwladwriaeth sy'n galluogi gweithredu cymunedol; 'b) edrych i mewn i'r opsiynau cyfreithiol ar gyfer sefydlu hawl gymunedol i brynu yng Nghymru.' Fel y byddech yn ei ddisgwyl gennyf fi, mae hawl i brynu yn rhywbeth rwy'n sicr yn ei chefnogi mewn sawl ffordd wahanol. Dyna pam ein bod ni ar yr ochr hon i'r Siambr heddiw yn hapus iawn i gefnogi'r cynnig heddiw, oherwydd, fel yr amlinellwyd gennym yn ein maniffesto diweddar fel Ceidwadwyr, credwn fod grymuso cymunedau lleol yn bwysig iawn, ac mae gallu eu cefnogi i ddiogelu eu gwasanaethau lleol yn bwysig hefyd. Rydym wedi archwilio ac wedi meddwl am syniadau ynglŷn â phethau fel cronfa perchnogaeth gymunedol, a allai fod yn rhywbeth y gallai Llywodraethau feddwl amdano yn y dyfodol hefyd. Byddai cronfa perchnogaeth gymunedol yn helpu cymunedau lleol i brynu cyfleusterau, megis tafarn, siop neu lyfrgell leol y mae angen eu hachub ac sydd efallai'n cau, ac yn grymuso'r cymunedau neu'r grwpiau hynny o ddifrif i sicrhau perchnogaeth ar y pethau sy'n bwysig iawn i'w pentref neu i'w tref. Fel rwy'n siŵr y byddai Aelodau ar draws y Siambr yn cytuno, unwaith eto, y bobl leol hynny, ein trigolion a wasanaethir gennym ar lefel leol iawn, sy'n aml yn gwybod orau beth sydd ei angen ar gyfer eu hardal, ond nid oes ganddynt y pwerau a'r arfau cywir ar hyn o bryd i'w galluogi i wneud hynny'n gyflym -