English: I thank the Minister and her colleagues for putting this budget together. I'd also thank her for taking the time last week to chat about the budgetary situation. And I'd also actually like to thank the Finance Committee as well for its scrutiny work, and I'm not just saying that because the Chair of Finance Committee is sitting next to me. Turning to that work, there was a very clear lack of detail in the evidence supplied by Welsh Government to the committee relating to budget reprioritisation where this might have led to the scaling back of spending plans or even the shelving of original plans. This, of course, can have consequences further down the line, so I would be grateful if the Government could publish that detail. I'll give an example: the bus emergency scheme funding. It was introduced to support the continuation of bus services during the pandemic, and it's something that, in particular, rural services rely on. Now, the evidence supplied by the Government to the Finance Committee initially stated that the £28 million allocated to the BES in 2022-23 would be carried over to 2023-24 without any adjustment in funding, but it has come to light from correspondence received by me from stakeholders that this commitment is now in doubt at this very late stage. So, I would appreciate some clarity on this. Buses are vitally important as a service to our communities. Moving on to green jobs, TUC Cymru has suggested that 60,000 new green jobs could be created in Wales if we invest properly. Unfortunately, limited access to funding, skilled workers and capacity on power lines are slowing a shift towards renewable energy. Seventy per cent of UK employers in a Construction Industry Training Board survey said they have a good understanding of how they will need to change their business to decarbonise, 88 per cent were willing to diversify to decarbonise, and 90 per cent would be willing to retrain if necessary. However, more than 78 per cent of employers that responded to the CITB survey believe there is a shortage of skills in the specific occupation to decarbonise at the present moment. Now, the Government has always been keen to talk about the creation of new apprenticeships, and their creation is welcome, but, as I've said before, retention of students is key to addressing the skills shortage. Let's take the construction sector as an example - the CITB estimates that, year on year, 1,400 students study a construction-based course. Now, conversations I've had with the sector all follow the same pattern - if that number of students year on year were to complete their course, we wouldn't have a skills shortage in construction. So, very clearly, there's a drop-off of students. Data, however, isn't collected by the Government on how many students leave education mid course. That, of course, needs to change, but what will help is the support provided to students. The increase to student maintenance support was very welcome. However, it doesn't catch students in colleges, in sixth forms, nor on apprenticeships. Now, the Minister will be aware of my campaign to increase EMA payments and the threshold. That would certainly help, especially during this cost-of-living crisis, where students are really struggling to make that £30 a week go far. Transport on its own wipes out that £30. Couple it with food, resources for courses, and in some cases - cases that I've picked up during my campaign - paying for household bills, and education becomes very unsustainable very quickly for so many. Now, we tell students - and Mike touched on this - especially students from low-income households, that education is an investment and that they should look at what advantage that will give them in the future. Well, for low-income students, the future, more often than not, is tomorrow. It's whether or not they'll be able to afford to eat, whether they'll be able to afford to travel, whether they'll be able to afford to live - not in five years' time. This isn't just for full-time students studying on campus, by the way. This applies equally to those on apprenticeships, and I would urge the Government to consider the apprenticeship minimum wage. Now, there is a clear case for boosting investment in this area. The Finance Committee recommended the Government consider increasing EMA. We received evidence in the Economy, Trade and Rural Affairs Committee around support for students - so too have other committees. So, it is unfortunate that this is not adequately reflected in the draft budget. But I would hope that the Government looks to address this when they bring the budget back, and I'm more than ready to play my part in making it a reality.
Welsh: Diolch i'r Gweinidog a'i chydweithwyr am lunio'r gyllideb hon. Byddwn i hefyd yn diolch iddi am gymryd yr amser yr wythnos diwethaf i sgwrsio am y sefyllfa gyllidebol. Ac fe hoffwn i ddiolch i'r Pwyllgor Cyllid hefyd am ei waith craffu, a dydw i ddim yn dweud hynny oherwydd bod Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid yn eistedd wrth fy ymyl yn unig. Gan droi at y gwaith hwnnw, roedd diffyg manylder amlwg iawn yn y dystiolaeth a gyflenwyd gan Lywodraeth Cymru i'r pwyllgor yn ymwneud ag ail-flaenoriaethu cyllidebau lle gallai hynny fod wedi arwain at leihau cynlluniau gwariant neu hyd yn oed roi cynlluniau gwreiddiol o'r neilltu. Gall hyn, wrth gwrs, arwain at ganlyniadau ymhellach i lawr y lein, felly byddwn i'n ddiolchgar pe bai'r Llywodraeth yn gallu cyhoeddi'r manylion hynny. Fe wnaf i roi enghraifft: yr arian ar gyfer y cynllun argyfwng bysiau. Fe'i cyflwynwyd i gefnogi parhad gwasanaethau bysiau yn ystod y pandemig, ac mae'n rhywbeth mae gwasanaethau gwledig, yn arbennig, yn dibynnu arno. Nawr, nododd y dystiolaeth a gyflenwyd gan y Llywodraeth i'r Pwyllgor Cyllid i ddechrau y byddai'r £28 miliwn a ddyrannwyd i'r BES yn 2022-23 yn cael ei gario drosodd i 2023-24 heb unrhyw addasiad mewn cyllid, ond mae wedi dod i'r amlwg o ohebiaeth rwyf i wedi'i derbyn gan randdeiliaid bod yr ymrwymiad hwn bellach dan amheuaeth ar y cam hwyr iawn hwn. Felly, byddwn i'n gwerthfawrogi rhywfaint o eglurder ar hyn. Mae bysus yn hanfodol bwysig fel gwasanaeth i'n cymunedau. Wrth symud ymlaen i swyddi gwyrdd, mae TUC Cymru wedi awgrymu y gallai 60,000 o swyddi gwyrdd newydd gael eu creu yng Nghymru os ydyn ni'n buddsoddi'n iawn. Yn anffodus, mae mynediad cyfyngedig i gyllid, gweithwyr medrus a gallu ar linellau pŵer yn arafu symudiad tuag at ynni adnewyddadwy. Dywedodd 70% o gyflogwyr y DU mewn arolwg o Fwrdd Hyfforddi'r Diwydiant Adeiladu fod ganddyn nhw ddealltwriaeth dda o sut y bydd angen iddyn nhw newid eu busnes i ddatgarboneiddio, roedd 88 y cant yn fodlon arallgyfeirio i ddatgarboneiddio, a byddai 90 y cant yn fodlon ailhyfforddi pe bai angen. Fodd bynnag, mae mwy na 78 y cant o gyflogwyr a ymatebodd i arolwg CITB yn credu bod prinder sgiliau yn yr alwedigaeth benodol i ddatgarboneiddio ar hyn o bryd. Nawr, mae'r Llywodraeth wastad wedi bod yn awyddus i siarad am greu prentisiaethau newydd, ac yn croesawu eu creu, ond, fel y dywedais i o'r blaen, mae cadw myfyrwyr yn allweddol i fynd i'r afael â'r prinder sgiliau. Gadewch i ni gymryd y sector adeiladu fel enghraifft - mae'r CITB yn amcangyfrif bod 1,400 o fyfyrwyr, o flwyddyn i flwyddyn, yn astudio cwrs adeiladu. Nawr, mae sgyrsiau rydw i wedi'u cael gyda'r sector i gyd yn dilyn yr un patrwm - pe bai'r nifer hwnnw o fyfyrwyr o flwyddyn i flwyddyn yn cwblhau eu cwrs, ni fyddai gennym ni brinder sgiliau yn y maes adeiladu. Felly, yn amlwg iawn, mae yna ostyngiad o fyfyrwyr. Fodd bynnag, nid yw data'n cael ei gasglu gan y Llywodraeth ar faint o fyfyrwyr sy'n gadael addysg yng nghanol cwrs. Mae angen i hynny, wrth gwrs, newid, ond beth fydd yn help yw'r gefnogaeth sy'n cael ei rhoi i fyfyrwyr. Roedd croeso mawr i'r cynnydd i gymorth cynhaliaeth myfyrwyr. Fodd bynnag, nid yw'n cynnwys myfyrwyr mewn colegau, yn y chweched dosbarth, nac ar brentisiaethau. Nawr, bydd y Gweinidog yn ymwybodol o fy ymgyrch i gynyddu taliadau lwfans cynhaliaeth addysg a'r trothwy. Byddai hynny'n sicr yn helpu, yn enwedig yn ystod yr argyfwng costau byw hwn, lle mae myfyrwyr yn ei chael hi'n anodd iawn i wneud i'r £30 yr wythnos honno fynd yn bell. Mae cludiant ar ei ben ei hun yn defnyddio'r £30 hwnnw. Cyplyswch hyn â bwyd, adnoddau ar gyfer cyrsiau, ac mewn rhai achosion - achosion rydw i wedi'u codi yn ystod fy ymgyrch - talu am filiau cartref, ac mae addysg yn dod yn anghynaladwy iawn yn gyflym iawn i gynifer. Nawr, rydyn ni'n dweud wrth fyfyrwyr - ac fe gyffyrddodd Mike ar hyn - yn enwedig myfyrwyr o aelwydydd incwm isel, bod addysg yn fuddsoddiad ac y dylen nhw edrych ar ba fantais fydd yn ei rhoi iddyn nhw yn y dyfodol. Wel, i fyfyrwyr incwm isel, y dyfodol, yn amlach na pheidio, yw yfory. P'un a fyddan nhw'n gallu fforddio bwyta ai peidio, a fyddan nhw'n gallu fforddio teithio, a fyddan nhw'n gallu fforddio byw - nid ymhen pum mlynedd. Nid dim ond ar gyfer myfyrwyr llawn amser sy'n astudio ar y campws mae hyn, gyda llaw. Mae hyn yr un mor berthnasol i'r rhai ar brentisiaethau, a byddwn i'n annog y Llywodraeth i ystyried isafswm cyflog prentisiaeth. Nawr, mae achos clir dros roi hwb i fuddsoddiad yn y maes hwn. Argymhellodd y Pwyllgor Cyllid y dylai'r Llywodraeth ystyried cynyddu'r lwfans cynhaliaeth addysg. Cawsom dystiolaeth yn y Pwyllgor Economi, Masnach a Materion Gwledig ynghylch cefnogaeth i fyfyrwyr - felly hefyd mewn pwyllgorau eraill. Felly, mae'n anffodus nad yw hyn yn cael ei adlewyrchu'n ddigonol yn y gyllideb ddrafft. Ond byddwn i'n gobeithio y bydd y Llywodraeth yn ceisio mynd i'r afael â hyn pan fyddan nhw'n dod â'r gyllideb yn ôl, ac rwy'n fwy na pharod i chwarae fy rhan i'w wireddu.