English: Diolch, Dirprwy Lywydd. 'Our Valleys, Our Future' is an exciting opportunity to embrace, but the documents are a stark admission that previous programmes, some of which have been initiated by the Welsh Government, have either failed or fallen short. Even the chair of the ministerial taskforce for the south Wales Valleys says in the initial document this summer, and I quote: 'If we are to succeed where other programmes have fallen by the wayside, local communities and local people must be at the heart of the taskforce's work.' 'Our Valleys, Our Future' highlights a point that I regularly hear from my constituents. On page 9, it says that those consulted at the time said that there aren't enough job opportunities within the reach of Valleys communities, that there are too many zero-hours contracts, and too much temporary and agency work. Our coal and steel industries have decreased significantly, manufacturing too, and a lack of alternative is not replacing them. As a person who was born and lived for many years in the Rhondda valley, infrastructure and public transport are such that it is impossible to get from A to B in a reasonable amount of time. This makes it difficult to work outside of these areas. With people having to travel to city for work - Cardiff, Swansea - it's almost impossible if you don't have a car. Why are we in this situation? I have said in this Chamber many times before that the UK and Wales is not a low-tax environment. In Neath Port Talbot, in my region, council tax rises every year, but council services are in decline. For example, the collection of refuse has now become fortnightly. VAT increases have further stifled consumption and have made life difficult for small businesses. I receive constant complaints from small businesses concerning business rates within my region and the stifling effect that this has on entrepreneurship. It may be that the larger or multinational firms that have a tendency to employ agency staff and locate themselves in major cities can survive this environment, but local, home-grown small businesses - like those in the Valleys - cannot, and it is these local, home-grown small businesses that are most likely to permanently employ local residents. People taking over a business in Bridgend were amazed to see that collection of waste was a separate payment to business rates. Previously, business rates included this service. Now, it has become, in their words, another add-on, and an expensive one at that, involving several thousands of pounds per annum more on top of their business rates. In response to this situation, the Welsh Government's solution is, bizarrely, to explore even more options to tax people - the discussion about the tourist tax being one of the most recently discussed ideas. Within my region, I have two tourist areas, Gower and Porthcawl, and I am very concerned about this. That idea is contrary to the views of those who work in the industry, including the CEO of the Celtic Manor hotel and some in the British Hospitality Association. So, at one level, the Welsh Government says that it hears local residents' concerns about work uncertainty and the lack of job opportunities and zero-hours contracts, but then another of its arms smothers the best solutions that we have to these concerns by stifling entrepreneurship and small business with more tax. The same is also true for business rates. We've discussed that topic before in this Chamber and noted that the FSB state that the non-domestic rates system, as it stands, is an unfair and regressive tax that takes no account of a firm's ability to pay. In that debate, not a single Labour backbencher spoke in defence of the Welsh Government. So, again, reform of business rates could revive local businesses and entrepreneurship, and address the concerns of those people in the Valleys. So, can we please, all together, seize this opportunity? Another method that might help redress the problem of a lack of well-paid jobs in the Valleys would be to place a statutory duty on local councils to promote economic development. This proposal has been endorsed by the FSB. This policy may be preferable to top-down initiatives, as it would enable those who know their local area best to have real input into the kinds of businesses and jobs that they would like to attract there. In terms of the elements that affect my region of South Wales West, I can say the following: I welcomed the proposal in the summer that part of the focus of the hub in Neath will be on digital and industrial development. Wales cannot function on residential developments alone, and the digital economy may be the key to the jobs of the future. However -
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae 'Ein Cymoedd, Ein Dyfodol' yn gyfle cyffrous ac i'w groesawu. Ond mae'r dogfennau yn gyfaddefiad diamheuol bod rhaglenni blaenorol, rhai ohonyn nhw a ddechreuwyd gan Lywodraeth Cymru, naill ai wedi methu neu wedi bod yn ddiffygiol. Mae Cadeirydd y tasglu gweinidogol ar gyfer Cymoedd y de hyd yn oed yn dweud yn y ddogfen gychwynnol yr haf hwn, a dyfynnaf: 'Os ydym am lwyddo lle mae rhaglenni eraill wedi syrthio ar fin y ffordd, mae'n rhaid i gymunedau lleol a phobl leol fod yn gwbl ganolog i waith y tasglu.' Mae 'Ein Cymoedd, Ein Dyfodol' yn tynnu sylw at bwynt a glywaf yn rheolaidd gan fy etholwyr. Ar dudalen 9, dywed y ddogfen fod y rhai yr ymgynghorwyd â nhw ar y pryd wedi dweud nad oes digon o gyfleoedd gwaith o fewn cyrraedd cymunedau'r Cymoedd, bod yna ormod o gontractau dim oriau, a gormod o waith dros dro a gwaith asiantaeth. Mae ein diwydiannau glo a dur wedi crebachu'n sylweddol, a gweithgynhyrchu hefyd, a does dim digon o waith arall yn llenwi'r bwlch. Cefais fy ngeni yng nghwm Rhondda a bûm yn byw yno am flynyddoedd lawer, ac mae'r seilwaith a thrafnidiaeth gyhoeddus yn golygu ei bod yn amhosib mynd o A i B mewn amser rhesymol. Mae hyn yn ei gwneud hi'n anodd gweithio y tu allan i'r ardaloedd hyn. Gyda phobl yn gorfod teithio i'r ddinas ar gyfer gwaith - Caerdydd, Abertawe - mae hi bron yn amhosib os nad oes gennych chi gar. Pam ydym ni yn y sefyllfa hon? Rwyf wedi dweud yn y Siambr hon sawl gwaith o'r blaen nad yw'r DU a Chymru yn fannau lle mae'r dreth yn isel. Yng Nghastell-nedd Port Talbot, yn fy rhanbarth i, mae'r dreth gyngor yn codi bob blwyddyn, ond gwasanaethau'r cyngor yn dirywio. Er enghraifft, caiff sbwriel ei gasglu bob pythefnos bellach. Mae'r cynnydd mewn TAW wedi bod yn rhwystr i ddefnyddwyr ac wedi gwneud bywyd yn anodd i fusnesau bach. Rwy'n derbyn cwynion cyson gan fusnesau bach sy'n ymwneud ag ardrethi busnes yn fy rhanbarth i a sut mae hyn yn mygu mentergarwch. Mae'n bosib y gall cwmnïau mwy neu ryngwladol sy'n tueddu i gyflogi staff asiantaeth ac ymsefydlu mewn dinasoedd mawr oroesi yn y fath amgylchiadau, ond ni all busnesau bach cynhenid, lleol - fel y rhai yn y Cymoedd - a'r busnesau bach lleol hyn sydd fwyaf tebygol o gyflogi trigolion lleol yn barhaol. Roedd pobl a ddaeth yn berchnogion busnes ym Mhen-y-bont ar Ogwr yn synnu o weld bod casglu gwastraff yn daliad ar wahân i ardrethi busnes. O'r blaen, roedd ardrethi busnes yn cynnwys y gwasanaeth hwn. Bellach, mae wedi dod, yn eu geiriau nhw, yn ychwanegyn arall, ac yn un drud hefyd, sy'n ychwanegu miloedd o bunnoedd y flwyddyn yn at eu hardrethi busnes. Mewn ymateb i'r sefyllfa hon, ateb Llywodraeth Cymru yw, yn rhyfedd iawn, i ymchwilio i fwy fyth o ffyrdd o drethu pobl - roedd y drafodaeth am y dreth twristiaeth yn un o'r syniadau a drafodwyd yn fwyaf diweddar. Yn fy rhanbarth i, mae gennyf ddwy ardal twristiaeth, Gwyr a Phorthcawl, ac rwy'n bryderus iawn ynglŷn â hyn. Mae'r syniad hwnnw yn groes i farn y rhai sy'n gweithio yn y diwydiant, gan gynnwys prif weithredwr gwesty'r Celtic Manor a rhai pobl yng Nghymdeithas Lletygarwch Prydain. Felly, ar un llaw, mae Llywodraeth Cymru yn dweud ei bod hi'n gwrando ar bryderon trigolion ynghylch ansicrwydd gwaith a diffyg cyfleoedd am swyddi a chontractau dim oriau, ond wedyn gyda'i llaw arall mae hi'n mygu'r atebion gorau sydd gennym ni i'r pryderon hyn drwy lesteirio mentergarwch a busnesau bach gyda mwy o dreth. Mae'r un peth yn wir am ardrethi busnes. Rydym ni wedi trafod y pwnc hwnnw o'r blaen yn y Siambr hon gan nodi bod y Ffederasiwn Busnesau Bach yn dweud bod y system ardrethi annomestig, fel y mae, yn dreth drom ac annheg nad yw'r rhoi unrhyw ystyriaeth o gwbl i allu cwmni i dalu. Yn y ddadl honno, ni siaradodd unrhyw un o aelodau meinciau cefn Llafur i amddiffyn Llywodraeth Cymru. Felly, unwaith eto, gallai diwygio ardrethi busnes adfywio busnesau lleol ac entrepreneuriaeth, ac ymdrin â phryderon y bobl hynny yn y Cymoedd. Felly, gawn ni, gyda'n gilydd, achub ar y cyfle hwn? Ffordd arall a allai helpu i wneud iawn am y broblem o ddiffyg swyddi sy'n talu'n dda yn y Cymoedd fyddai gosod dyletswydd statudol ar gynghorau lleol i hyrwyddo datblygiad economaidd. Cymeradwywyd y cynnig hwn gan y Ffederasiwn Busnesau Bach. Efallai y bydd y polisi hwn yn well na mentrau o'r brig i lawr, oherwydd byddai'n galluogi'r rheini sy'n adnabod eu hardal orau i gyfrannu at y mathau o fusnesau a swyddi y byddent yn hoffi eu denu yno mewn gwirionedd. O ran yr elfennau sy'n effeithio ar fy rhanbarth i, Gorllewin De Cymru, gallaf ddweud y canlynol: roeddwn yn croesawu'r cynnig yn ystod yr haf y bydd y ganolfan yng Nghastell-nedd yn canolbwyntio'n rhannol ar ddatblygu digidol a diwydiannol. Ni all Cymru weithredu ar ddatblygiadau preswyl yn unig, a hwyrach mai'r economi ddigidol yw'r allwedd i swyddi'r dyfodol. Fodd bynnag -