English: There are now only 18 months to go until the phase-out of Communities First is concluded. And, in terms of the transfer of delivery and legacy funding, we must be confident that statutory bodies that will take over delivery of current projects have the funding required to deliver those projects, and that money is ring-fenced accordingly. I say that because, today, there are some questions over the merging of some funding streams related to Supporting People, some of which could include aspects of current Communities First schemes. So, I need to understand here today whether the budget allocation process currently under way is going to include an overall cut in the amount that is currently spent on Communities First. And will you categorically rule that out as Cabinet Secretary? There is a note in the Cabinet Secretary's committee response that states that there will be no financial implications, as spending on programmes going forward will be drawn from existing budgets, but it does not say which budgets, or if the budgets where Communities First will be merged into will have a corresponding increase in money. I think we need clarification on that. It says in response to the committee report that individual strategies for specific aspects of poverty will be rejected by the Government going forward. Of course, we understand as a party that there needs to be a cross-cutting approach, with attention paid to how various aspects are drawn together, but what about a separate child poverty approach? Myself and Sian Gwenllian, my colleague, have raised on numerous occasions - both in the committee, and here in the Chamber - that there should be consideration of a dedicated child poverty strategy, as many other countries have, because aspects of child poverty cross-cut beyond economic issues, particularly relating to local government, social services and housing, for example, and education, education equalities, and intervention for children in a crisis, for example. So, we're not satisfied that there is no need for that individualised strategy in relation to child poverty. In relation to Flying Start, we acknowledge there is a postcode lottery to this programme, and the Government does accept that this isn't ideal. However, although there are options for flexibility, I can't see from the Government's response to what extent they are taken out - I believe it's called 'outreach' - how many local areas take up that outreach opportunity to expand on Flying Start, and what are the opportunities ongoing. I understand - you've heard me say before as well - that monitoring and reporting need to be improved on with any new moneys moving forward, emanating from Communities First. We've had evidence that, once somebody gets into a job, there is a lack of information as to how long they stay in that particular job, and the follow through in relation to support for that particular individual. I have a personal concern as well that Communities for Work is clearly set up in a Communities First area. If that is one of the answers to replacing Communities First, via current economic European levers, how is that going to be extended in future, given that it does, at the moment, cater for a smaller geographical area? Our frustration as well, as a committee - and, no, I can't speak for everybody on the committee - was a lot of emphasis was put on the employability plan, employability strategy, moving forward, which I believe is in the hands of Julie James AM, but it's very difficult to analyse how that would be a response to Communities First, when we have simply not seen any of the detail, and we've been promised it time and time again. So, we can't, at this moment in time, be assured that that can be the silver bullet to Communities First going into other funding streams, because we simply don't have the knowledge and the detail in front of us. Ultimately, I haven't understood precisely the rationale for ending Communities First in and of itself. It might be good to have a frank conversation about the fact that, potentially, it's because, ultimately, it failed to achieve what it set out to achieve. We can't simply throw away money like this in the future, because it's a lot of money that's gone to something that has not been a success. While individual projects may have been successful, as a concept it did not succeed. So, we need reassurance, not only as a committee, but as AMs that any future schemes will go about doing what they intend to do and that local people can be as involved as possible. I don't have much time left, but my other biggest bugbear was this whole concept of empowerment. It says you define empowerment, and I quote, as making sure communities are engaged and empowered to have their voices heard in the decisions that affect them.' That doesn't say much. It doesn't say how they're going to be engaged, how they're going to get involved in the process. We can bandy these terms around as much as we like - as we did with 'programme bending' for however long when I was first elected - but words need to transform into action. I hope that you will listen to that comment and make sure that citizens are involved in any future make-up in a proactive and meaningful way when thinking about the future of helping those in areas of poverty in Wales.
Welsh: Erbyn hyn 18 mis yn unig sydd i fynd nes y daw Cymunedau yn Gyntaf i ben yn gyfan gwbl. Ac o ran trosglwyddo darpariaeth a chyllid etifeddol, mae'n rhaid i ni fod yn hyderus fod y cyrff statudol a fydd yn cymryd rheolaeth dros gyflawni prosiectau cyfredol yn cael y cyllid sydd ei angen i gyflawni'r prosiectau hynny, a bod arian yn cael ei glustnodi yn unol â hynny. Rwy'n dweud hynny heddiw oherwydd bod rhai cwestiynau wedi codi mewn perthynas ag uno rhai ffrydiau cyllido sy'n gysylltiedig â Cefnogi Pobl, a gallai rhai ohonynt gynnwys agweddau ar gynlluniau cyfredol Cymunedau yn Gyntaf. Felly, mae angen i mi ddeall yma heddiw a fydd y broses o ddyrannu'r gyllideb sydd ar y gweill yn awr yn cynnwys gostyngiad cyffredinol yn y swm sy'n cael ei wario ar Cymunedau yn Gyntaf ar hyn o bryd. A fyddwch yn bendant yn diystyru hynny fel Ysgrifennydd y Cabinet? Mae yna nodyn yn ymateb Ysgrifennydd y Cabinet i'r pwyllgor sy'n dweud na fydd unrhyw oblygiadau ariannol, gan na fydd gwariant ar raglenni yn y dyfodol yn dod o gyllidebau presennol, ond nid yw'n dweud pa gyllidebau, nac yn dweud a fydd y cyllidebau y bydd Cymunedau yn Gyntaf yn cael ei uno â hwy yn cael cynnydd cyfatebol o ran arian. Rwy'n credu bod angen egluro hynny. Mae'n dweud mewn ymateb i adroddiad y pwyllgor y bydd strategaethau unigol ar gyfer agweddau penodol ar dlodi yn cael eu gwrthod gan y Llywodraeth yn y dyfodol. Wrth gwrs, rydym yn deall fel plaid fod angen cael dull gweithredu trawsbynciol, gan dalu sylw i sut y mae gwahanol agweddau yn cael eu cysylltu, ond beth am ddull gweithredu ar wahân ar gyfer tlodi plant? Rwyf fi a Sian Gwenllian, fy nghyd-Aelod, wedi codi'r mater droeon - yn y pwyllgor, ac yma yn y Siambr - y dylid ystyried strategaeth tlodi plant bwrpasol, fel sydd gan lawer o wledydd eraill, gan fod agweddau ar dlodi plant yn drawsbynciol y tu hwnt i faterion economaidd, yn enwedig mewn perthynas â llywodraeth leol, gwasanaethau cymdeithasol a thai, er enghraifft, ac addysg, cydraddoldebau addysg, ac ymyrraeth ar gyfer plant mewn argyfwng, er enghraifft. Felly, nid ydym yn fodlon nad oes angen y strategaeth unigol honno mewn perthynas â thlodi plant. Mewn perthynas â Dechrau'n Deg, rydym yn cydnabod bod yna loteri cod post i'r rhaglen hon, ac mae'r Llywodraeth yn derbyn nad yw hyn yn ddelfrydol. Fodd bynnag, er bod yna opsiynau ar gyfer hyblygrwydd, ni allaf weld, o ymateb y Llywodraeth, i ba raddau y manteisir arnynt - rwy'n credu mai'r term yw 'allgymorth' - faint o ardaloedd lleol sy'n manteisio ar y cyfle allgymorth hwnnw i ymhelaethu ar Dechrau'n Deg, a pha gyfleoedd sydd ar y gweill. Rwy'n deall - ac rydych wedi fy nghlywed yn dweud hyn o'r blaen hefyd - fod angen gwella monitro ac adrodd gydag unrhyw arian newydd yn y dyfodol sy'n deillio o Cymunedau yn Gyntaf. Rydym wedi cael tystiolaeth sy'n dangos, pan fydd rhywun yn dechrau mewn swydd, fod diffyg gwybodaeth ynglŷn â pha mor hir y byddant yn aros yn y swydd honno, a'r hyn sy'n dilyn mewn perthynas â chymorth i'r unigolyn dan sylw. Mae gennyf bryder personol hefyd fod Cymunedau am Waith yn cael ei sefydlu'n amlwg mewn ardal Cymunedau yn Gyntaf. Os mai dyna yw un o'r atebion i ddisodli Cymunedau yn Gyntaf, drwy liferi economaidd Ewropeaidd cyfredol, sut y bydd hwnnw'n cael ei ymestyn yn y dyfodol, o ystyried ei fod, ar hyn o bryd, yn darparu ar gyfer ardal ddaearyddol lai? Roedd ein rhwystredigaeth fel pwyllgor hefyd - a na, ni allaf siarad ar ran pawb ar y pwyllgor - yn deillio o'r ffaith bod llawer o bwyslais yn cael ei roi ar y cynllun cyflogadwyedd, y strategaeth gyflogadwyedd, wrth symud ymlaen, sydd yn nwylo Julie James AC rwy'n credu, ond mae'n anodd iawn dadansoddi sut y buasai hwnnw'n ymateb i Cymunedau yn Gyntaf, pan nad ydym wedi gweld y manylion o gwbl, ac mae wedi cael ei addo i ni dro ar ôl tro. Felly, ar hyn o bryd, ni allwn fod yn sicr y gall hwnnw fod yn ateb hollgynhwysol i Cymunedau yn Gyntaf yn mynd i mewn i ffrydiau ariannu eraill, gan nad oes gennym y wybodaeth a'r manylion o'n blaenau. Yn y pen draw, nid wyf wedi deall yn union beth yw'r sail resymegol ynddi ei hun dros ddod a Cymunedau yn Gyntaf i ben. Gallai fod yn fuddiol inni gael sgwrs agored am y ffaith mai'r rheswm, o bosibl, yw oherwydd ei fod, yn y pen draw, wedi methu cyflawni yr hyn roedd wedi bwriadu ei gyflawni. Ni allwn wastraffu arian fel hyn yn y dyfodol, oherwydd mae'n llawer o arian sydd wedi mynd tuag at rywbeth nad yw wedi bod yn llwyddiant. Er ei bod yn bosibl fod prosiectau unigol wedi bod yn llwyddiannus, ni lwyddodd fel cysyniad. Felly, mae angen sicrwydd, nid yn unig fel pwyllgor, ond fel Aelodau Cynulliad, y bydd unrhyw gynlluniau yn y dyfodol yn mynd ati i wneud yr hyn y maent yn bwriadu ei wneud ac y gellir cynnwys pobl leol gymaint ag sy'n bosibl. Nid oes gennyf lawer o amser ar ôl, ond fy nghasbeth arall oedd yr holl gysyniad hwn o rymuso. Mae'n dweud eich bod yn diffinio grymuso, ac rwy'n dyfynnu, fel 'sicrhau bod cymunedau'n cymryd diddordeb ac yn cael eu grymuso i fynegi eu llais yn y penderfyniadau sy'n effeithio arnynt.' Nid yw hynny'n dweud llawer. Nid yw'n dweud sut y byddant yn dangos diddordeb, sut y byddant yn cymryd rhan yn y broses. Gallwn daflu'r geiriau hyn o gwmpas gymaint ag y mynnwn - fel y gwnaethom gyda 'phlygu rhaglenni' am ba hyd bynnag pan gefais fy ethol yn gyntaf - ond mae angen trawsnewid geiriau'n weithredoedd. Gobeithiaf y byddwch yn gwrando ar y sylw hwnnw ac yn gwneud yn siŵr fod dinasyddion yn cael eu cynnwys mewn unrhyw gyfansoddiad yn y dyfodol mewn ffordd ragweithiol ac ystyrlon wrth feddwl am y dyfodol o ran helpu'r rhai mewn ardaloedd tlawd yng Nghymru.