English: It's a self-evident truth that increased seasonal demand puts further strain on an already overstretched service, resulting in lengthy waits for patients. As the British Medical Association Cymru warned last October, the frail elderly and a rise in respiratory conditions lead to more and different admissions in winter. GPs report difficulties in arranging for patients to be assessed or admitted all year round. Such patients can end up being directed to the emergency departments where they join others waiting for a hospital bed to become available. Age Cymru's public policy statement on fuel poverty last September said that fuel poverty is a significant problem for many older people in Wales - the group most likely to suffer from this - and is a significant cause of excess winter deaths. Ninety per cent of 16,000 excess winter deaths in Wales over the past decade involved people aged over 65, with the highest rate amongst those over 85, who constituted nearly 50 per cent of the total. In 2012, almost 30 per cent of Welsh households were estimated to be in fuel poverty, spending 10 per cent or more of household income on fuel to maintain heat adequate enough to safeguard comfort and health. Increased household incomes and decreased fuel prices saw this fall to 23 per cent in 2016, but that still represents 291,000 households and 43,000 in severe fuel poverty. Welsh Government targets to eradicate fuel poverty amongst all vulnerable households by 2010 and social housing by 2012 were missed. There is no realistic prospect of achieving the 2018 target of eradicating fuel poverty in Wales, and, as Age Cymru state, many of the mechanisms and measures contained within the 2010 fuel poverty strategy are out of date, or no longer applicable. I think the time is right for the Welsh Government to refresh its fuel poverty strategy, with a clear programme and timescales, credible evidence base, and new fuel poverty targets, rooted in delivery rather than being a hostage to energy price movements. As Fuel Poverty Coalition Cymru states, the Welsh Government must save lives by implementing the NICE guidelines on tackling excess winter deaths. And although fuel poverty is first and foremost a social justice issue, this First Minister has again given responsibility for reducing it to the Cabinet Secretary for Environment and Rural Affairs. It is therefore essential that the Welsh Government works with Fuel Poverty Coalition members to instead place fuel poverty at the heart of action to tackle poverty, with strong emphasis on all sectors taking responsibility together. We must put early intervention and prevention into practice, giving real meaning to person-centred and citizen-directed approaches. Local affordable warmth schemes, spearheaded by the Flintshire affordable warmth partnership, should be expanded, working with local authorities, third sector organisations, and existing public and private sector energy efficiency schemes, to address specific fuel poverty and health issues prevalent in Wales. Independent advice services for people in fuel poverty must be supported, rescuing those in immediate crisis whose needs are not met by current provision. Energy Best Deal sessions, funded by energy suppliers, Ofgem, and Citizens Advice, must be embraced, as must energy company contributions, such as the charitable British Gas Energy Trust, offering advice and support for people struggling with energy bills, and Npower's Health Through Warmth scheme, helping vulnerable people with cold-related illnesses to fund and install heating and insulation in their homes. In March I'll be sponsoring an event in the Senedd, promoting the continuation of National Energy Action Cymru's Calor-sponsored rural Welsh energy advisorship programme, to assist fuel-poor households in off-grid rural communities across Wales. A written answer I received from the First Minister yesterday stated the Welsh Government's key programme for tackling fuel poverty comprises its Warm Homes programme, including the Nest scheme. However, Fuel Poverty Coalition Cymru is concerned that the proposed new Welsh Government eligibility criteria will deny help for many households currently eligible, preventing interventions that save public money. We must embrace co-productive preventative services, designed to operate throughout the year, to reduce winter pressures and enable health professionals to concentrate on meeting clinical needs, such as the British Red Cross support service, planned for Glan Clwyd Hospital, Bodelwyddan - their community navigates this pilot at Clarence House surgery in Rhyl and their welfare centre in Wrexham. The Joseph Rowntree Foundation and Bevan Foundation told the last Assembly that fuel poverty should be central to the Welsh Government's tackling poverty action plan. We therefore need a revised fuel poverty strategy now.
Welsh: Mae'n wirionedd amlwg fod mwy o alw tymhorol yn rhoi rhagor o straen ar wasanaeth sydd eisoes o dan bwysau, gan arwain at amseroedd aros hir i gleifion. Fel y rhybuddiodd Cymdeithas Feddygol Prydain yng Nghymru fis Hydref diwethaf, mae'r henoed bregus a chynnydd mewn cyflyrau anadlol yn arwain at dderbyn mwy o gleifion gyda chyflyrau gwahanol yn ystod y gaeaf. Mae meddygon teulu yn nodi anhawster i drefnu i gleifion gael eu hasesu neu eu derbyn drwy gydol y flwyddyn. Mae'n bosibl y bydd cleifion o'r fath yn cael eu cyfeirio yn y pen draw at yr adrannau brys lle y byddant yn ymuno ag eraill sy'n aros i wely ddod ar gael yn yr ysbyty. Dywedodd datganiad polisi cyhoeddus Age Cymru ar dlodi tanwydd fis Medi diwethaf fod tlodi tanwydd yn broblem sylweddol i lawer o bobl hŷn yng Nghymru - y grŵp sydd fwyaf tebygol o ddioddef yn sgil hyn - ac mae'n achosi cryn dipyn o farwolaethau ychwanegol yn ystod y gaeaf. Roedd 90 y cant o'r 16,000 o farwolaethau ychwanegol yn ystod y gaeaf yng Nghymru dros y degawd diwethaf yn bobl dros 65 oed, gyda'r gyfradd uchaf yn bobl dros 85, sef bron i 50 y cant o'r cyfanswm. Yn 2012, amcangyfrifwyd bod bron i 30 y cant o gartrefi yng Nghymru yn wynebu tlodi tanwydd, ac yn gwario 10 y cant neu fwy o incwm yr aelwyd ar danwydd er mwyn cynnal digon o wres i sicrhau cysur ac iechyd. Yn sgil cynnydd yn incwm aelwydydd a gostyngiad ym mhrisiau tanwydd, disgynnodd y nifer i 23 y cant yn 2016, ond mae'n dal i fod yn 291,000 o gartrefi, gyda 43,000 mewn tlodi tanwydd difrifol. Ni chyrhaeddwyd targedau Llywodraeth Cymru i ddileu tlodi tanwydd i bob cartref sy'n agored i niwed erbyn 2010 a thai cymdeithasol erbyn 2012. Nid oes gobaith realistig o gyrraedd y targed o ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru erbyn 2018, ac fel y mae Age Cymru yn nodi, mae llawer o'r mecanweithiau a'r mesurau sydd wedi'u cynnwys yn strategaeth tlodi tanwydd 2010 wedi dyddio neu'n amherthnasol bellach. Rwy'n credu ei bod yn bryd i Lywodraeth Cymru adnewyddu ei strategaeth tlodi tanwydd, gyda rhaglen ac amserlenni clir, sylfaen dystiolaeth gredadwy, a thargedau tlodi tanwydd newydd, wedi'u seilio ar gyflenwi yn hytrach na bod yn gaeth i newidiadau ym mhrisiau ynni. Fel y dywed Cynghrair Tlodi Tanwydd Cymru, rhaid i Lywodraeth Cymru achub bywydau drwy weithredu canllawiau NICE ar atal marwolaethau ychwanegol yn ystod y gaeaf. Ac er bod tlodi tanwydd yn fater cyfiawnder cymdeithasol yn y lle cyntaf, mae'r Prif Weinidog unwaith eto wedi gosod y cyfrifoldeb am ei leihau ar ysgwyddau Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig. Mae'n hanfodol felly fod Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag aelodau'r Gynghrair Tlodi Tanwydd i osod tlodi tanwydd wrth wraidd y camau i drechu tlodi, gyda phwyslais cryf ar sicrhau bod pob sector yn ysgwyddo cyfrifoldeb gyda'i gilydd. Rhaid i ni roi ymyrraeth gynnar a chamau atal ar waith, gan roi ystyr go iawn i ddulliau sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn a than gyfarwyddyd y dinesydd. Dylid ehangu cynlluniau cynhesrwydd fforddiadwy lleol, dan arweiniad partneriaeth cynhesrwydd fforddiadwy Sir y Fflint, gan weithio gydag awdurdodau lleol, sefydliadau'r trydydd sector, a chynlluniau effeithlonrwydd ynni sy'n bodoli'n barod yn y sector cyhoeddus a phreifat, i fynd i'r afael â thlodi tanwydd penodol a phroblemau iechyd sy'n gyffredin yng Nghymru. Rhaid cefnogi gwasanaethau cynghori annibynnol i bobl mewn tlodi tanwydd, gan achub y bobl sydd mewn argyfwng uniongyrchol nad yw eu hanghenion yn cael eu diwallu gan y ddarpariaeth bresennol. Rhaid croesawu sesiynau Ynni: y Fargen Orau, a ariennir gan gyflenwyr ynni, Ofgem, a Chyngor ar Bopeth yn ogystal â chyfraniadau cwmnïau ynni, megis ymddiriedolaeth ynni elusennol Nwy Prydain, sy'n cynnig cyngor a chymorth i bobl sy'n cael trafferth i dalu eu biliau ynni, a chynllun Health through Warmth Npower, sy'n helpu pobl sy'n agored i niwed gydag afiechydon sy'n gysylltiedig ag oerfel i brynu a gosod systemau gwresogi ac inswleiddiad yn eu cartrefi. Ym mis Mawrth byddaf yn noddi digwyddiad yn y Senedd i hyrwyddo parhad rhaglen gynghoriaeth ynni Cymru wledig National Energy Action - Cymru a noddir gan Calor, i helpu aelwydydd lle y ceir tlodi tanwydd mewn cymunedau gwledig oddi ar y grid ar draws Cymru. Roedd ateb ysgrifenedig a gefais gan y Prif Weinidog ddoe yn dweud bod rhaglen allweddol Llywodraeth Cymru ar gyfer trechu tlodi tanwydd yn cynnwys ei rhaglen Cartrefi Cynnes, gan gynnwys y cynllun Nyth. Fodd bynnag, mae Cynghrair Tlodi Tanwydd Cymru yn pryderu y bydd meini prawf cymhwyster newydd arfaethedig Llywodraeth Cymru yn golygu na fydd llawer o aelwydydd sy'n gymwys ar hyn o bryd yn cael cymorth, gan atal ymyriadau sy'n arbed arian cyhoeddus. Mae'n rhaid i ni groesawu gwasanaethau ataliol cydgynhyrchiol, a gynlluniwyd i weithredu drwy gydol y flwyddyn, i leihau pwysau'r gaeaf a galluogi gweithwyr iechyd proffesiynol i ganolbwyntio ar ddiwallu anghenion clinigol, gwasanaethau fel gwasanaeth cymorth y Groes Goch Brydeinig a gynlluniwyd ar gyfer Ysbyty Glan Clwyd, Bodelwyddan - mae eu cymuned yn llywio'r cynllun peilot hwn ym meddygfa Clarence House yn y Rhyl a'u canolfan les yn Wrecsam. Dywedodd Sefydliad Joseph Rowntree a Sefydliad Bevan wrth y Cynulliad diwethaf y dylai tlodi tanwydd fod yn ganolog i gynllun gweithredu ar gyfer trechu tlodi Llywodraeth Cymru. Felly, mae angen strategaeth ddiwygiedig ar dlodi tanwydd yn awr.