English: Thank you for the statement, Minister. Many of us were concerned and disgusted to hear earlier this year - and we've already heard the figures - how many instances of untreated sewage being dumped into Welsh watercourses there were. Now, as we've already heard, these numbers do not include the unpermitted storm overflows, or the overflows that are not monitored by water companies. So, do we know the genuine number of cases since those cases came to light? Do we know the scale of the problem and how serious the problem continues to be in terms of those hidden figures? Other issues that cause concern in terms of water quality - and you've touched on this already, Minister - are the risks of pollution from increased rainfall because of climate change and urban expansion, which lead to increased risks associated with pollution run-offs, increased human waste, and a greater risk of flooding, with more people put at risk of coming into contact with polluted water. I'd like to know what assessment the Welsh Government has undertaken of the impact of climate change, population growth and urbanisation on water quality and water pollution risks. I'd also, Minister, like you to outline what action the Welsh Government is taking to address these impacts. Now, the next issue I'm going to raise, I know this is something that we often discuss in the Siambr, and in committee. When we look at what is happening in Scotland - . I know that it isn't ever the case that, 'Well, we always have to follow what happens in Scotland, because it is being done in Scotland', but it would be interesting to know about your assessment of what is happening. Environmental Standards Scotland has commenced its statutory role as an independent environmental governance body, and although Welsh stakeholders recommended equivalent actions for Wales, we don't have a firm commitment in terms of a time frame for when we can close that governance gap in Wales. We need robust environmental governance in Wales. I think that would be something that could - . It wouldn't be a silver bullet in any sense, but it would help so much. So, any additional information that you could provide in terms of the time frame would be very useful. And if you could commit firmly to bringing forward the promised legislation on environmental governance and principles, that would be useful.
Welsh: Diolch am y datganiad, Weinidog. Roedd nifer ohonom yn bryderus ac yn ffieiddio clywed eleni fod - wel, rydyn ni wedi clywed y ffigurau yn barod - cymaint o ddigwyddiadau o garthion heb eu trin yn cael eu gollwng i gyrsiau dŵr Cymru. Fel rydyn ni wedi clywed yn barod, dydy'r rhain ddim yn cynnwys nifer o orlifiadau storm nas caniateir, na gorlifoedd nad ydynt yn cael eu monitro gan gwmnïau dŵr. Ydyn ni'n gwybod niferoedd go iawn yr achosion sydd wedi digwydd ers daeth y datguddiadau yna mas? Oes gennym ni syniad o ba mor wael y mae'r broblem yn parhau i fod, yn enwedig, efallai, y ffigurau mwy cudd? Materion eraill sy'n peri pryder o ran ansawdd dŵr - ac rydych chi wedi cyffwrdd â hyn yn barod, Weinidog - ydy'r risgiau o lygredd drwy lawiad cynyddol oherwydd newid yn yr hinsawdd ac ehangu trefol, sydd i gyd yn peri risgiau cynyddol yn gysylltiedig â dŵr ffo llygredig, mwy o wastraff dynol, a mwy o risg o lifogydd, gyda mwy o bobl yn dod i gysylltiad â dŵr llygredig. Hoffwn i wybod, os gwelwch yn dda, pa asesiad y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud o effaith newid hinsawdd, twf yn y boblogaeth, a threfoli ar ansawdd dŵr a risgiau llygredd dŵr. Hoffwn i hefyd, Weinidog, plis, i chi amlinellu pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i fynd i'r afael â'r effeithiau hyn. Nawr, y darn nesaf rwy'n mynd i godi, rwy'n gwybod bod hyn yn rhywbeth rydyn ni yn aml yn ei drafod yn y Siambr, a hefyd yn y pwyllgor. Pan fyddwn ni'n edrych ar beth sy'n digwydd yn yr Alban - . Rwy'n gwybod nad yw'n fater byth o, 'Wel, mae'n rhaid i ni wastad ddilyn beth sy'n digwydd yn yr Alban achos mae e'n digwydd yn yr Alban', ond byddai'n ddefnyddiol i wybod beth yw'ch asesiad chi am hyn ar hyn o bryd. Mae Safonau Amgylcheddol yr Alban wedi dechrau ei rôl statudol fel corff llywodraethu amgylcheddol annibynnol, ac er i randdeiliaid Cymru argymell camau cyfatebol i Gymru, nid oes gennym ni ymrwymiad pendant o ran yr amserlen am bryd fyddwn ni'n gallu cau'r bwlch llywodraethu yng Nghymru. Mae angen arnom ni sylfaen lywodraethu amgylcheddol cadarn yng Nghymru. Dwi'n meddwl y byddai hwnna'n rhywbeth a fyddai'n gallu - . Fyddai hwnna ddim yn silver bullet mewn unrhyw ffordd, ond byddai'n helpu gymaint. Felly, byddai unrhyw wybodaeth ychwanegol y byddech chi'n gallu ei rhoi i ni o ran yr amserlennu, byddai hwnna'n ddefnyddiol. Ac os byddech chi'n gallu ymrwymo'n gadarn i gyflwyno'r ddeddfwriaeth oedd wedi'i haddo am egwyddorion amgylcheddol, byddai'n hwnna'n ddefnyddiol.