English: In the second half of the twentieth century, we became a throwaway society. My grandmother, who was born in the nineteenth century, and lived with an unemployed husband during the 1930s, was often horrified by the general wastefulness of society at that time - items that were working, and nothing wrong them, often thrown away and taken to landfill because they had been replaced. Sometimes, something would go out of fashion and be sent via the refuse collection service to the local landfill site - not that there was anything wrong with it, just no longer fashionable. It can be identified as the time the refuse collection service stopped being called the ash carts, because they used to collect ash from coal fires, and just started dealing with large quantities of refuse. I also remember deposits being charged on pop bottles. It's amazing how a few pennies can affect behaviour. The plastic bag levy: it might only be 5p, but it's had a massive effect on behaviour. No longer do you see plastic bags blowing in large numbers across parks and sports pitches, and I believe that a return to a deposit on bottles would have exactly the same effect on recycling. Wales has made huge strides in recycling over recent years. It is the leading UK nation in terms of municipal recycling - thank you, local authorities - currently third in the world. More, however, can be done. First, I'm going to turn to metals. All metals should be and can be recycled. I'm sure that, however, metals including gold and rare earths are finding their way into landfill in Wales. Rapid technology change, low initial cost -
Welsh: Yn ail hanner yr ugeinfed ganrif, fe ddaethom ni yn gymdeithas sy'n taflu pethau i ffwrdd. Roedd fy nain, a gafodd ei geni yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ac yn byw gyda gŵr di-waith yn ystod y 1930au, yn cael ei dychryn yn aml gan wastraff cyffredinol cymdeithas ar yr adeg honno - eitemau a oedd yn gweithio, a dim byd o'i le arnyn nhw, yn cael eu taflu'n aml a'u cludo i safleoedd tirlenwi oherwydd bod rhywbeth newydd wedi dod yn eu lle. Weithiau, byddai rhywbeth yn mynd allan o ffasiwn ac yn cael ei anfon drwy'r gwasanaeth casglu sbwriel i'r safle tirlenwi lleol - nid oedd unrhyw beth o'i le arno, dim ond ei fod allan o'r ffasiwn. Dyma'r cyfnod pryd y peidiodd y gwasanaeth casglu sbwriel gael ei alw'n ddynion y lludw, gan eu bod yn arfer casglu lludw'r tanau glo, a dechrau ymdrin â symiau mawr o sbwriel. Rwy'n cofio hefyd bod arian i'w gael yn ei ôl am ddychwelyd poteli pop. Rhyfedd o beth yw sut y gall ychydig o geiniogau effeithio ar ymddygiad. Yr ardoll ar fagiau plastig: efallai nad yw ond 5c, ond mae wedi cael effaith enfawr ar ymddygiad. Nid ydych chi'n gweld nifer mawr o fagiau plastig yn chwythu ar draws parciau a meysydd chwarae, a chredaf y byddai cael blaendal ar boteli eto yn cael yr un effaith yn union ar ailgylchu. Mae Cymru wedi gwneud cynnydd mawr o ran ailgylchu dros y blynyddoedd diwethaf. Dyma genedl flaenllaw'r DU o ran ailgylchu trefol - diolch i chi, awdurdodau lleol - a'r trydydd yn y byd ar hyn o bryd. Mae modd gwneud mwy, serch hynny. Yn gyntaf, rwy'n mynd i droi at fetelau. Dylai fod yn bosibl i ailgylchu pob metel. Rwy'n siŵr, fodd bynnag, fod metelau gan gynnwys aur a phrinfwynau yn cael eu taflu i safleoedd tirlenwi yng Nghymru. Newid cyflym mewn technoleg, cost gychwynnol isel -