English: Diolch, Dirprwy Llywydd. On 24 October, I was the only Assembly Member who voted to oppose nuclear power in Wales. I found that quite incredible given how much opposition there is to nuclear power from the public and supposedly from other politicians. If he were here, I would say to the alleged anti-nuclear Labour leadership candidate, the AM for Cardiff West, who voted to dump nuclear mud in Wales and who did not oppose nuclear power last time, 'Here is an opportunity to reject nuclear energy and put it on the record.' The same goes for the Labour AM for Cardiff Central, who also is not here. She claims to be an environmentalist and anti-nuclear, but said the waters just outside Cardiff were the go-to sites to dump mud dredged from outside Hinkley Point nuclear power station. I find that astonishing. The Labour AM for Cardiff Central also failed to oppose nuclear power last time. Well, the AM is not bound by the whip this time, so maybe - maybe - she may vote against nuclear energy. A justification for some in not opposing nuclear power is that energy here is not devolved - it's not devolved to this Assembly. Well, just because a matter is not devolved, that does not mean that we should not have a position on it. Far from it, far from it. We debate Brexit, yet have no power here to deal with the dog's dinner of it made by the Conservatives. We're not just here to sit back and let the Conservative Government in England dump whatever they want on us. If we want to get some respect, we have to kick up a fuss and say 'no', in the national interest of Wales. So, that's why, today, we've got a new amendment that I've introduced, this time calling on the Welsh Government to oppose the use of nuclear power as a means to achieve a low-carbon energy system. Nuclear power is not low-carbon. It is not sustainable. There is a much higher carbon cost than for renewables. Nuclear power plants will generate as much carbon as gas-powered stations in the future. I think that's worth saying because I don't think many people realise that nuclear power stations will generate as much carbon as gas-powered stations in the future. That's because the grade of uranium is decreasing. We're a country blessed with natural resources: water, wind, tides and even a bit of sun, sometimes. Why not use those natural resources and not import uranium, producing nuclear waste and taking huge risks with the future of Wales and the health of our people? Research by the federal Government of Germany shows that there are increased cancer rates around nuclear power stations, and that's one of the reasons why they're being phased out in Germany. Now, if this Labour Government in Wales is serious about achieving a low-carbon energy system, then we must oppose nuclear energy and send a clear message to the Conservatives in England to keep their reactors out of our country. Support the amendment and oppose nuclear in Wales. Diolch.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Ar 24 Hydref, fi oedd yr unig Aelod Cynulliad a bleidleisiodd i wrthwynebu ynni niwclear yng Nghymru. Yr oedd hynny'n hollol anhygoel o ystyried faint o wrthwynebiad sydd i ynni niwclear ymhlith y cyhoedd ac ymhlith gwleidyddion eraill yn ôl y sôn. Pe byddai ef yma, fe fyddwn i'n dweud wrth yr ymgeisydd am arweinyddiaeth y Blaid Lafur yr honnir iddo fod yn wrth-niwclear, yr AC dros Orllewin Caerdydd, a bleidleisiodd i waredu llaid niwclear yng Nghymru, ac na wrthwynebodd ynni niwclear y tro diwethaf, 'Dyma gyfle i wrthod ynni niwclear a'i gofnodi.' Mae'r un peth yn wir am yr AC Llafur dros Ganol Caerdydd, nad yw hi yma ychwaith. Mae hi'n honni ei bod yn amgylcheddwr gwrth-niwclear, ond dywedodd mai'r dyfroedd y tu allan i Gaerdydd oedd y lleoliadau i fynd iddyn nhw i waredu llaid a gloddiwyd o du allan i orsaf ynni niwclear Hinkley Point. Rwy'n gweld hyn yn syfrdanol. Fe wrthododd yr AC dros Ganol Caerdydd wrthwynebu ynni niwclear y tro diwethaf hefyd. Wel, nid yw'r AC wedi'i chyfyngu gan y chwip y tro hwn, felly efallai - efallai - y bydd hi'n pleidleisio yn erbyn ynni niwclear. Mae'r rhai nad ydyn nhw'n gwrthwynebu ynni niwclear yn cyfiawnhau hynny drwy'r ffaith nad yw ynni wedi'i ddatganoli yma - nid yw wedi'i ddatganoli i'r Cynulliad hwn. Wel, nid yw'r ffaith bod mater heb ei ddatganoli yn golygu na ddylem ni gael safbwynt ar y mater. I'r gwrthwyneb yn wir, i'r gwrthwyneb. Rydym ni'n dadlau ynghylch Brexit, ond eto nid oes gennym ni'r pŵer yn y fan yma i ymdrin â'r cawlach y mae'r Ceidwadwyr wedi ei wneud ohono. Nid ydym ni yma i eistedd yn ôl a gadael i'r Llywodraeth Geidwadol yn Lloegr waredu beth bynnag y maen nhw'n ei ddymuno arnom ni. Os ydym ni am ennill rhywfaint o barch, yna mae'n rhaid inni godi helynt a dweud 'na', er lles cenedlaethol Cymru. Felly, dyna pam, heddiw, y mae gennym ni welliant newydd yr wyf i wedi ei gyflwyno, y tro hwn yn galw ar Lywodraeth Cymru i wrthwynebu'r defnydd o ynni niwclear fel modd o gyflawni system ynni carbon isel. Nid yw ynni niwclear yn garbon isel. Nid yw'n gynaliadwy. Mae'r gost garbon yn llawer uwch nag ar gyfer ynni adnewyddadwy. Bydd gorsafoedd ynni niwclear yn cynhyrchu cymaint o garbon â gorsafoedd nwy yn y dyfodol. Rwy'n credu ei bod yn werth dweud hynny oherwydd nid wyf i'n credu bod llawer o bobl yn sylweddoli y bydd gorsafoedd ynni niwclear yn cynhyrchu cymaint o garbon â gorsafoedd nwy yn y dyfodol. Y rheswm dros hynny yw bod gradd wraniwm yn gostwng. Rydym ni'n wlad sydd wedi ei bendithio ag adnoddau naturiol: dŵr, gwynt, llanw a hyd yn oed ychydig o haul, weithiau. Pam na ddefnyddiwn ni'r adnoddau naturiol hynny a pheidio â mewnforio wraniwm, cynhyrchu gwastraff niwclear a pheryglu dyfodol Cymru ac iechyd ein pobl? Mae ymchwil gan Lywodraeth Ffederal yr Almaen yn dangos bod cyfraddau canser yn cynyddu o amgylch gorsafoedd ynni niwclear, a dyna un o'r rhesymau pam maen nhw'n cael eu diddymu'n raddol yn yr Almaen. Nawr, os yw'r Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru o ddifrif ynghylch cyflawni system ynni carbon isel, yna mae'n rhaid inni wrthwynebu ynni niwclear ac anfon neges glir at y Ceidwadwyr yn Lloegr i gadw eu hadweithyddion allan o'n gwlad. Cefnogwch y gwelliant a gwrthwynebwch ynni niwclear yng Nghymru. Diolch.