English: How many of us have remembered over the past year the importance of saying 'thank you' to those who work so selflessly across the health and care sectors to look after us? How many of us have stopped to think and realise that care doesn't just happen? We're cared for because people - our friends and neighbours, people we grew up with, went to school with - decided to commit their professional lives to caring as nurses and as physios and domiciliary carers and doctors and speech and language therapists, and it's such a long list, I couldn't possibly name them all; a whole host of health professions. But saying 'thank you' has to be so much more than a passing act. And so, we're here today talking about something that should be a given. It should be a constant: fair financial reward for the commitment, the hard work, the dedication, the graft, and as I said, the sheer selflessness shown by health and care workers at any time, let alone during this extraordinary past COVID year. Can I say here how pleased I am with the remarkably coincidental announcements earlier today from Welsh Government about (a), making money available to support the continuation of the payment of the real living wage across the NHS - again, something that should be a given; and (b), the funding of a bonus for all NHS and care staff, a net payment of around £500 for most, and of course, I welcome any reward shown for their work. They deserve every penny. But let me be clear that fair financial rewards should be firmly embedded in the culture of our health and care services at all times, and not settled through one-off bonuses. And though grateful for the announcement, there'll be a rather bitter taste left by the fact that this has been done, frankly, because Welsh Government was put in a corner - by a Plaid Cymru Senedd motion, as it happens - and so, felt compelled to do something.
Welsh: Faint ohonom sydd wedi cofio dros y flwyddyn ddiwethaf pa mor bwysig yw dweud 'diolch' wrth y rhai sy'n gweithio mor anhunanol ar draws y sectorau iechyd a gofal i ofalu amdanom? Faint ohonom sydd wedi meddwl a sylweddoli nad digwydd ohono'i un y mae gofal? Rydym yn derbyn gofal oherwydd bod pobl - ein ffrindiau a'n cymdogion, pobl y cawsom ein magu gyda hwy, rhai yr aethom i'r ysgol gyda hwy - wedi penderfynu ymrwymo eu bywydau proffesiynol i ofalu fel nyrsys ac fel ffisiotherapyddion a gofalwyr yn y cartref a meddygon a therapyddion lleferydd ac iaith, ac mae'n rhestr mor hir, ni allwn byth mo'u henwi i gyd; llu o broffesiynau iechyd. Ond mae'n rhaid i ddweud 'diolch' fod yn gymaint mwy na gweithred wrth fynd heibio. Ac felly, rydym yma heddiw yn sôn am rywbeth a ddylai fod yn cael ei dderbyn yn ganiataol. Dylai fod yn digwydd yn gyson: tâl ariannol teg am yr ymrwymiad, y gwaith caled, yr ymroddiad, y llafur, ac fel y dywedais, yr anhunanoldeb llwyr a ddangoswyd gan weithwyr iechyd a gofal ar unrhyw adeg, heb sôn am y flwyddyn COVID eithriadol hon a aeth heibio. A gaf fi ddweud yma pa mor falch yr oeddwn o glywed y cyhoeddiadau hynod gyd-ddigwyddiadol yn gynharach heddiw gan Lywodraeth Cymru ynglŷn ag (a), sicrhau bod arian ar gael i gefnogi parhad talu'r cyflog byw gwirioneddol ar draws y GIG - unwaith eto, rhywbeth a ddylai fod yn digwydd yn ddigwestiwn; a (b), ariannu bonws i'r holl staff GIG a gofal, taliad net o tua £500 i'r rhan fwyaf, ac wrth gwrs, rwy'n croesawu unrhyw wobr a ddangosir am eu gwaith. Maent yn haeddu pob ceiniog. Ond gadewch imi fod yn glir y dylai tâl ariannol teg gael ei ymgorffori'n gadarn yn niwylliant ein gwasanaethau iechyd a gofal bob amser, ac na ddylent gael eu setlo drwy fonws untro. Ac er yn ddiolchgar am y cyhoeddiad, bydd blas braidd yn chwerw wedi'i adael ar ôl gan y ffaith bod hyn wedi'i wneud, a bod yn onest, oherwydd bod Llywodraeth Cymru wedi'i gwthio i gornel - gan gynnig gan Blaid Cymru yn y Senedd, fel y mae'n digwydd - ac felly'n teimlo rheidrwydd i wneud rhywbeth.