techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Talking of support, First Minister, Friday is a notable day, with the latest review of lockdown restrictions here in Wales. Your Minister for mental health and well-being has said that, with lockdown and people in Wales, if you give an inch, they'll take a mile. Can I first check whether this is your assessment? Do you agree with her? Or do you take my assessment that it's the hard work of the people of Wales over this lockdown period that will allow you, now, to lift some of these restrictions? Can you confirm what type of announcements we might be looking at on Friday, in particular around non-essential retail? Will you be opening up gyms like the Minister for well-being has previously suggested? And will you, as you alluded to in the press over the last few days, be lifting the stay-at-home rule and introducing a five-mile rule, like we saw last summer?
Welsh: Wrth sôn am gymorth, Prif Weinidog, mae dydd Gwener yn ddiwrnod nodedig, gyda'r adolygiad diweddaraf o gyfyngiadau symud yma yng Nghymru. Mae eich Gweinidog iechyd a llesiant meddwl wedi dweud, gyda'r cyfyngiadau symud a phobl yng Nghymru, os byddwch chi'n rhoi modfedd, y byddan nhw'n cymryd milltir. A gaf i wirio yn gyntaf ai dyma eich asesiad chi? A ydych chi'n cytuno â hi? Neu a ydych chi'n derbyn fy asesiad i mai gwaith caled pobl Cymru dros y cyfnod hwn o gyfyngiadau symud a fydd yn eich galluogi chi, nawr, i lacio rhai o'r cyfyngiadau hyn? A allwch chi gadarnhau pa fath o gyhoeddiadau y gallem ni fod yn edrych arnyn nhw ddydd Gwener, yn enwedig o ran manwerthu nad yw'n hanfodol? A fyddwch chi'n agor campfeydd fel y mae'r Gweinidog llesiant wedi ei awgrymu yn y gorffennol? Ac a fyddwch chi, fel yr ydych chi wedi cyfeirio ato yn y wasg dros y dyddiau diwethaf, yn diddymu'r rheol aros gartref ac yn cyflwyno rheol pum milltir, fel y gwelsom ni yr haf diwethaf?
English: First Minister, upon winning your party's leadership election in December 2018, you said that, in a fractured world, Members of the Senedd should strive for 'a kinder sort of politics'. Last week, your Labour colleague and leader of Neath Port Talbot council, Rob Jones, was forced to step aside after a recording emerged of him making despicable comments about our fellow Senedd Member Bethan Sayed. Yesterday marked International Women's Day, with this year's theme, 'choose to challenge', encouraging people to challenge stereotypes and bias wherever they arise in order to effect change. With that in mind, will you place on record your condemnation of Councillor Jones's remarks, and choose to challenge his appalling misogyny? And, should his temporary resignation, in your view, be permanent?
Welsh: Prif Weinidog, ar ôl ennill etholiad arweinyddiaeth eich plaid ym mis Rhagfyr 2018, dywedasoch y dylai Aelodau'r Senedd, mewn byd toredig, ymdrechu i gael 'math mwy caredig o wleidyddiaeth'. Yr wythnos diwethaf, gorfodwyd eich cyd-aelod Llafur ac arweinydd cyngor Castell-nedd Port Talbot, Rob Jones, i gamu o'r neilltu ar ôl i recordiad ddod i'r amlwg ohono yn gwneud sylwadau ffiaidd am ein cyd-Aelod o'r Senedd Bethan Sayed. Roedd hi'n Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod ddoe, gyda thema eleni, 'dewis herio', yn annog pobl i herio stereoteipiau a rhagfarn lle bynnag y maen nhw'n codi er mwyn sicrhau newid. Gyda hynny mewn golwg, a wnewch chi gofnodi eich condemniad o sylwadau'r Cynghorydd Jones, a dewis herio ei gasineb ofnadwy at fenywod? Ac, a ddylai ei ymddiswyddiad dros dro, yn eich barn chi, fod yn barhaol?
English: I was concerned to read accounts of what Councillor Jones had said, and I'm sure that he has done the right thing in stepping aside from the leadership of Neath Port Talbot council while those remarks are properly investigated by the monitoring officer and by the ombudsman here in Wales. That's why he has been suspended from his membership of the Labour Party while those inquiries can be completed. I think that it would be sensible for anyone to await the outcome of those inquiries before drawing conclusions about what should happen next. But I'm sure that Councillor Jones was right to step down from the leadership of the council and to refer himself to the monitoring officer and to the public services ombudsman. We will now await the outcome of those inquiries.
Welsh: Roeddwn i'n bryderus o ddarllen adroddiadau am yr hyn a ddywedodd y Cynghorydd Jones, ac rwy'n siŵr ei fod wedi gwneud y peth iawn wrth gamu o'r neilltu o arweinyddiaeth cyngor Castell-nedd Port Talbot tra bod y swyddog monitro a'r ombwdsmon yma yng Nghymru yn ymchwilio yn briodol i'r sylwadau hynny. Dyna pam y mae wedi cael ei wahardd o'i aelodaeth o'r Blaid Lafur tra gellir cwblhau'r ymchwiliadau hynny. Rwy'n credu y byddai'n synhwyrol i unrhyw un aros am ganlyniad yr ymchwiliadau hynny cyn dod i gasgliadau am yr hyn a ddylai ddigwydd nesaf. Ond rwy'n siŵr bod y Cynghorydd Jones yn iawn i gamu i lawr o arweinyddiaeth y cyngor ac i gyfeirio ei hun at y swyddog monitro ac at yr ombwdsmon gwasanaethau cyhoeddus. Byddwn yn aros nawr am ganlyniad yr ymchwiliadau hynny.
English: But surely, First Minister, even now you can issue an outright condemnation of his remarks. The recording also reveals a sinister way of going about politics, doesn't it? He, astonishingly, alludes to favouring projects supported by Labour councillors for public funding. Citing the example of Alltygrug cemetery in Ystalyfera, he talks about telling officers to go and search down behind the back of the sofa to pay for a project that, he boasts, resulted in people turning to the Labour Party. I have written to the auditor general, First Minister, requesting that he not only investigates the remarks made by Councillor Jones in the recording, but also ensures that robust checks and balances are in place to safeguard against the potential misuse of public funds for party political purposes in Welsh public authorities. Would you support such an investigation?
Welsh: Ond siawns, Prif Weinidog, hyd yn oed nawr y gallwch chi gondemnio ei sylwadau yn llwyr. Mae'r recordiad hefyd yn datgelu ffordd sinistr o ymgymryd â gwleidyddiaeth, onid yw? Yn rhyfeddol, mae'n cyfeirio at ffafrio prosiectau a gefnogir gan gynghorwyr Llafur ar gyfer arian cyhoeddus. Gan gyfeirio at enghraifft mynwent Alltygrug yn Ystalyfera, mae'n sôn am ddweud wrth swyddogion am fynd i chwilio i lawr y tu ôl i gefn y soffa i dalu am brosiect a arweiniodd, mae'n brolio, at bobl yn troi at y Blaid Lafur. Rwyf i wedi ysgrifennu at yr archwilydd cyffredinol, Prif Weinidog, yn gofyn iddo nid yn unig ymchwilio i'r sylwadau a wnaed gan y Cynghorydd Jones yn y recordiad, ond iddo hefyd sicrhau bod mesurau rhwystrau a gwrthbwysau cadarn ar waith i ddiogelu rhag y camddefnydd posibl o arian cyhoeddus at ddibenion plaid wleidyddol mewn awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru. A fyddech chi'n cefnogi ymchwiliad o'i fath?
English: It is important that investigations are carried out, and it's important that those investigations are allowed to come to their own conclusions, rather than politicians on the floor of the Senedd anticipating those conclusions and asking others to agree with the conclusions at which they have apparently already arrived. There's no place for misogyny in any part of Welsh life or in any political party. I remember that Mr Price himself launched an inquiry into misogyny in Plaid Cymru in June or July of 2019. I have looked to see if I can find the result of that inquiry, but I have not been able to locate it myself, and that may simply be because I've not looked in the right place. But just as he was right, I'm sure, to have that inquiry carried out in his party, so it is right that the allegations that have been made against Councillor Jones should be investigated, and certainly the results of those inquiries will be made public.
Welsh: Mae'n bwysig bod ymchwiliadau yn cael eu cynnal, ac mae'n bwysig bod yr ymchwiliadau hynny yn cael dod i'w casgliadau eu hunain, yn hytrach na gwleidyddion ar lawr y Senedd yn rhagweld y casgliadau hynny ac yn gofyn i eraill gytuno â'r casgliadau y maen nhw eisoes wedi eu cyrraedd, yn ôl pob golwg .Nid oes unrhyw le i gasineb at fenywod mewn unrhyw ran o fywyd Cymru nac mewn unrhyw blaid wleidyddol. Rwy'n cofio bod Mr Price ei hun wedi lansio ymchwiliad i gasineb at fenywod ym Mhlaid Cymru ym mis Mehefin neu fis Gorffennaf 2019. Rwyf i wedi edrych i weld a allaf i ddod o hyd i ganlyniad yr ymchwiliad hwnnw, ond nid wyf i wedi gallu dod o hyd iddo fy hunan, ac efallai mai'r rheswm am hynny yw nad wyf i wedi edrych yn y lle iawn. Ond yn union fel yr oedd ef yn iawn, rwy'n siŵr, i sicrhau bod yr ymchwiliad hwnnw yn cael ei gynnal yn ei blaid, mae hefyd yn iawn y dylid ymchwilio i'r honiadau a wnaed yn erbyn y Cynghorydd Jones, ac yn sicr bydd canlyniadau'r ymchwiliadau hynny yn cael eu cyhoeddi.
English: I just ask him finally: could you admit that the words used by Councillor Jones to describe Bethan Sayed are absolutely appalling? You have all the information, surely, that anyone needs to make that statement now. In last week's budget, the UK Government faced fierce criticism for the way in which its so-called levelling-up fund favoured Conservative constituencies. In the first tranche of funding, 39 of the 45 areas due to receive support are represented by Conservative Members of Parliament. As my colleague Liz Saville Roberts put it, 'our public money is being snatched for the budget of Tory bungs.' The revelations that have come to light as part of the Neath Port Talbot saga have worrying echoes of this, First Minister. Are you confident that the case of Neath Port Talbot is not just the tip of the iceberg, and that Wales doesn't have its own problem of cash for colleagues on Labour's watch?
Welsh: Gofynnaf iddo yn derfynol: a wnewch chi gyfaddef bod y geiriau a ddefnyddiwyd gan y Cynghorydd Jones i ddisgrifio Bethan Sayed yn gwbl warthus? Mae gennych chi yr holl wybodaeth, siawns, sydd ei hangen ar unrhyw un i wneud y datganiad hwnnw nawr. Yn y gyllideb yr wythnos diwethaf, wynebodd Llywodraeth y DU feirniadaeth ffyrnig am y ffordd yr oedd ei chronfa lefelu i fyny, fel y'i gelwir, yn ffafrio etholaethau Ceidwadol. Yn y gyfran gyntaf o gyllid, cynrychiolir 39 o'r 45 ardal sydd i fod i gael cymorth gan Aelodau Seneddol Ceidwadol. Fel y dywedodd fy nghydweithiwr Liz Saville Roberts, mae ein harian cyhoeddus yn cael ei ddwyn ar gyfer y gyllideb o byngs y Torïaid.' Ceir atsain o hynny sy'n peri pryder yn y datgeliadau sydd wedi dod i'r amlwg yn rhan o saga Castell-nedd Port Talbot, Prif Weinidog. A ydych chi'n ffyddiog nad crib y rhewfryn yn unig yw achos Castell-nedd Port Talbot, ac nad oes gan Gymru ei phroblem ei hun o ran arian i gydweithwyr o dan oruchwyliaeth y blaid Lafur?
English: I thank John Griffiths for that question. The Welsh Government continues to work closely with the local authority and others in Newport to support initiatives that promote economic potential in the city, from the Market Arcade development to the Chartist Tower refurbishment and the visitor facilities at Newport's landmark transporter bridge.
Welsh: Diolchaf i John Griffiths am y cwestiwn yna. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio yn agos gyda'r awdurdod lleol ac eraill yng Nghasnewydd i gefnogi mentrau sy'n hybu potensial economaidd yn y ddinas, o ddatblygiad Arcêd y Farchnad i adnewyddu Tŵr y Siartwyr a'r cyfleusterau i ymwelwyr ym mhont gludo nodedig Casnewydd.
English: Diolch yn fawr, First Minister. The steel industry remains a very important part of Newport's economy, with Tata Steel at Llanwern, for example, and also, of course, Liberty Steel at Uskmouth. We know, First Minister, that if the UK as a whole is going to have the sort of industrial future it deserves, steel must play an important part in that as a strategic sector. And we also know that organisations like Liberty Steel are taking forward green and sustainable steel policies that will enable that strong future for the steel industry. As was mentioned earlier in these questions, First Minister, there is a current financing difficulty for Liberty Steel. Greensill Capital has gone into administration, and they were Liberty Steel's main financial backers, so there's a need now for refinancing, which the company is taking forward, and there was a meeting with the unions to discuss matters this morning. First Minister, as far as Welsh Government is concerned, are you able to assure me that Welsh Government will stay in very close communication with the company, with the trade unions and, indeed, with UK Government, to make sure that this plant in Newport has a strong future? It is performing strongly, it is sustainable, and it's part of that strong steel sector that we want to see continuing in Wales.
Welsh: Diolch yn fawr, Prif Weinidog. Mae'r diwydiant dur yn parhau i fod yn rhan bwysig iawn o economi Casnewydd, gyda Tata Steel yn Llanwern, er enghraifft, a hefyd, wrth gwrs, Liberty Steel ym Mrynbuga. Rydym ni'n gwybod, Prif Weinidog, os yw'r DU yn ei chyfanrwydd yn mynd i gael y math o ddyfodol diwydiannol y mae'n ei haeddu, bod yn rhaid i ddur chwarae rhan bwysig yn hynny fel sector strategol. Ac rydym ni hefyd yn gwybod bod sefydliadau fel Liberty Steel yn bwrw ymlaen â pholisïau dur gwyrdd a chynaliadwy a fydd yn galluogi'r dyfodol cryf hwnnw i'r diwydiant dur. Fel y soniwyd yn gynharach yn y cwestiynau hyn, Prif Weinidog, ceir anhawster ariannu ar hyn o bryd i Liberty Steel. Mae Greensill Capital wedi mynd i ddwylo'r gweinyddwyr, a nhw oedd prif gefnogwyr ariannol Liberty Steel, felly mae angen ail-gyllido nawr, ac mae'r cwmni yn bwrw ymlaen â hynny, a chafwyd cyfarfod gyda'r undebau i drafod materion y bore yma. Prif Weinidog, cyn belled ag y mae Llywodraeth Cymru yn y cwestiwn, a allwch chi fy sicrhau i y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i gyfathrebu yn agos iawn gyda'r cwmni, gyda'r undebau llafur ac, yn wir, gyda Llywodraeth y DU, i wneud yn siŵr bod dyfodol cryf i'r gwaith hwn yng Nghasnewydd? Mae'n perfformio yn gryf, mae'n gynaliadwy, ac mae'n rhan o'r sector dur cryf hwnnw yr ydym ni eisiau ei weld yn parhau yng Nghymru.
English: Well, Llywydd, I completely agree with John Griffiths on the importance of the steel sector - a strategic sector, a sector that has needed greater help from the UK Government than it has received during the pandemic. I was glad that there was a meeting of the Steel Council on Friday of last week; there's been far too long a gap between the last meeting of the council and this one. But it was well attended - attended by Ken Skates on behalf of the Welsh Government, and representatives from the Scottish Government and Northern Ireland, as well as the UK Government, the trade unions and others. So, it's good that the Steel Council is meeting again. The Welsh Government will play a full part in the council. We will make the case for steel making here in Wales, including the developments, as John Griffiths said, that have been very important in Newport. The innovative work that Liberty Steel has undertaken, the plans that Tata Steel, I know, are very keen to continue to discuss with the UK Government in order to secure a long-term and green future for that industry, as well, and the Welsh Government will do everything we can, as we always have, to support the steel industry, and call on other partners with other parts to play, to make sure that they are equally engaged.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n cytuno'n llwyr â John Griffiths am bwysigrwydd y sector dur - sector strategol, sector sydd wedi bod angen mwy o gymorth gan Lywodraeth y DU nag y mae wedi ei gael yn ystod y pandemig. Roeddwn i'n falch bod cyfarfod o'r Cyngor Dur wedi ei gynnal ddydd Gwener yr wythnos diwethaf; bu bwlch rhy fawr o lawer rhwng cyfarfod diwethaf y cyngor a'r un yma. Ond roedd nifer dda yn bresennol - ac roedd Ken Skates yn bresennol ar ran Llywodraeth Cymru, a chynrychiolwyr o Lywodraeth yr Alban a Gogledd Iwerddon, yn ogystal â Llywodraeth y DU, yr undebau llafur ac eraill. Felly, mae'n dda bod y Cyngor Dur yn cyfarfod unwaith eto. Bydd Llywodraeth Cymru yn chwarae rhan lawn yn y cyngor. Byddwn yn gwneud y ddadl dros gynhyrchu dur yma yng Nghymru, gan gynnwys y datblygiadau, fel y dywedodd John Griffiths, sydd wedi bod yn bwysig iawn yng Nghasnewydd. Mae'r gwaith arloesol y mae Liberty Steel wedi ei wneud, y cynlluniau y mae Tata Steel, mi wn, yn awyddus iawn i barhau i'w trafod gyda Llywodraeth y DU er mwyn sicrhau dyfodol hirdymor a gwyrdd i'r diwydiant hwnnw, hefyd, a bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud popeth o fewn ein gallu, fel yr ydym ni wedi ei wneud erioed, i gefnogi'r diwydiant dur, a galw ar bartneriaid eraill sydd â rhannau eraill i'w chwarae, i wneud yn siŵr eu bod nhw yn ymgysylltu i'r un graddau.
English: Can I concur completely with the sentiments just expressed in terms of the need of providing a sustainable steel industry across Wales? Can I widen this out into the fortunes of the wider Newport economy and south-east Wales economy - the Monmouthshire economy, I should say - both of which are dependent on a modern sustainable transport infrastructure? I wonder if you could update us on the development of the south Wales metro, where we are with that, and, specifically, whether the potential for a metro hub at the Celtic Manor, which I have raised before with the economy Minister - the economy and transport Minister - has been discussed with relevant stakeholders. A hub at that point within the metro system would provide the missing link between Newport railway station and towns in my constituency, such as Monmouth, which, after 6 o'clock, are very much cut off from the Newport transport infrastructure. So, I wonder if you could update us on the development of the metro.
Welsh: A gaf i gytuno yn llwyr â'r safbwyntiau sydd newydd gael eu mynegi o ran yr angen i ddarparu diwydiant dur cynaliadwy ledled Cymru? A gaf i ehangu hyn i ffawd economi ehangach Casnewydd ac economi'r de-ddwyrain - economi Sir Fynwy, dylwn i ddweud - y mae'r ddwy ohonyn nhw yn dibynnu ar seilwaith trafnidiaeth cynaliadwy modern? Tybed a allech chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am ddatblygiad metro de Cymru, lle'r ydym ni gyda hynny, ac, yn benodol, a yw'r potensial ar gyfer canolfan fetro yn y Celtic Manor, yr wyf i wedi ei godi o'r blaen gyda Gweinidog yr economi - Gweinidog yr economi a thrafnidiaeth - wedi ei drafod gyda rhanddeiliaid perthnasol. Byddai canolfan yn y man hwnnw o fewn y system metro yn darparu'r cyswllt coll rhwng gorsaf reilffordd Casnewydd a threfi yn fy etholaeth i, fel Trefynwy, sydd, ar ôl 6 o'r gloch, wedi eu torri i ffwrdd yn llwyr o seilwaith trafnidiaeth Casnewydd. Felly, tybed a allech chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am ddatblygiad y metro.
English: Llywydd, I thank Nick Ramsay for that question, and despite the challenges that the pandemic period have thrown up, the Welsh Government's plans for the south Wales metro remain there, remain funded and remain as ambitious as they have always been. I will ask my colleague Ken Skates to update the Member on the specific issue of the Celtic Manor connection to the metro. FootnoteLink Alongside that, Llywydd, we're looking forward to the publication of the Peter Hendry UK connectivity review, to which the Welsh Government provided evidence, and to which Lord Burns, as chair of the Burns commission, provided evidence as well, because alongside the metro for the economy of south-east Wales and Monmouthshire, we need the UK Government to commit to the upgrading of that second line that already exists, with plans for the Burns commission set out in detail - six new stations potentially along it - making a great deal of difference to connectivity in that part of Wales, and with a real opportunity in the connectivity review for the UK Government to demonstrate its commitment to connectivity between south-east Wales and our trading partners across the border, and to do it according to a plan that has already been drawn up, and very convincingly articulated.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Nick Ramsay am y cwestiwn yna, ac er gwaethaf yr heriau y mae cyfnod y pandemig wedi eu hachosi, mae cynlluniau Llywodraeth Cymru ar gyfer metro de Cymru yn dal i fod yno, yn dal i fod wedi eu hariannu ac yn dal i fod mor uchelgeisiol ag y buon nhw erioed. Byddaf yn gofyn i'm cyd-Weinidog Ken Skates roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelod am fater penodol cyswllt y Celtic Manor â'r metro. FootnoteLink Ochr yn ochr â hynny, Llywydd, rydym ni'n edrych ymlaen at gyhoeddiad adolygiad cysylltedd y DU Peter Hendry, y darparodd Llywodraeth Cymru dystiolaeth iddo, ac y darparodd yr Arglwydd Burns, fel cadeirydd comisiwn Burns, dystiolaeth iddo hefyd, oherwydd ochr yn ochr â'r metro ar gyfer economi de-ddwyrain Cymru a Sir Fynwy, rydym ni angen i Lywodraeth y DU ymrwymo i uwchraddio'r ail reilffordd honno sy'n bodoli eisoes, gyda chynlluniau ar gyfer comisiwn Burns wedi eu nodi yn fanwl - chwe gorsaf newydd o bosibl ar ei hyd - gan wneud llawer iawn o wahaniaeth i gysylltedd yn y rhan honno o Gymru, a chyda chyfle gwirioneddol yn yr adolygiad cysylltedd i Lywodraeth y DU ddangos ei hymrwymiad i gysylltedd rhwng y de-ddwyrain a'n partneriaid masnachu dros y ffin, a'i wneud yn unol â chynllun sydd eisoes wedi ei lunio, ac wedi ei gyflwyno yn argyhoeddiadol iawn.
English: Llywydd, Cadw continues to discharge its statutory responsibilities, and to sustain its custodianship of sites across Wales, in ways which observe the restrictions made necessary by the coronavirus emergency.
Welsh: Llywydd, mae Cadw yn parhau i gyflawni ei gyfrifoldebau statudol, ac i gynnal ei geidwadaeth o safleoedd ledled Cymru, mewn ffyrdd sy'n cadw at y cyfyngiadau sy'n angenrheidiol oherwydd argyfwng y coronafeirws.
English: Thank you. First Minister, Kinmel Hall was in the headlines again recently. It's been dubbed the Welsh Versailles, but has fallen into dangerous disrepair, and this piece of Welsh heritage is at very serious risk of being lost forever, despite being a grade I listed building. I see that one of Cadw's first priorities is caring for the historic environment. First Minister, what is the point of the listing system and what is the point of Cadw if neither serve to protect Wales's heritage? Thank you.
Welsh: Diolch. Prif Weinidog, roedd Neuadd Cinmel yn y penawdau unwaith eto yn ddiweddar. Mae wedi cael ei alw yn Versailles Cymru, ond mae wedi dadfeilio i gyflwr peryglus, ac mae'r darn hwn o dreftadaeth Cymru mewn perygl difrifol iawn o gael ei golli am byth, er ei fod yn adeilad rhestredig gradd I. Rwy'n gweld mai un o flaenoriaethau cyntaf Cadw yw gofalu am yr amgylchedd hanesyddol. Prif Weinidog, beth yw diben y system restru a beth yw diben Cadw os nad yw'r naill na'r llall yn diogelu treftadaeth Cymru? Diolch.