English: Thank you, Deputy Presiding Officer. In response to highly pathogenic H5N8 avian influenza outbreaks across Europe, north Africa and the middle east, I declared, as a precautionary measure, the whole of Wales as an avian influenza prevention zone on 6 December 2016. The prevention zone requires all keepers of poultry, and other captive birds, to keep their birds indoors, or take all appropriate steps to keep them separate from wild birds, and to enhance biosecurity on their premises. This was a precautionary measure to minimise the risk of poultry and captive birds being infected by wild birds. Similar measures were introduced in England, Scotland and Northern Ireland, ensuring a co-ordinated approach across the UK. On 16 December, highly pathogenic H5N8 avian influenza was confirmed in turkeys at premises in Lincolnshire. The majority of the turkeys at the farm died quickly from the infection, with the remainder being humanely culled. A 3 km protection zone and a 10 km surveillance zone were put in place around the premises, restricting movements from premises identified in the zones. Following confirmation of the disease in Lincolnshire, I took further action to protect poultry and captive birds in Wales by introducing a temporary suspension on poultry gatherings such as sales and shows. EU trade is dependent on strict certification for movement of live poultry and animal products. Following the Lincolnshire case, no trade was allowed from the infected premises, in line with EU requirements. Similarly, no poultry or poultry products can be moved to the UK from the protection zones and surveillance zones imposed in other EU countries. We are continuing to assess the wider impacts on international trade, but we are aware that some non-EU countries have already imposed restrictions. The disease was confirmed in a wild duck, a wigeon, in Carmarthenshire on 22 December. This was the first finding in a wild bird in the UK, and was not unexpected, given the disease had been confirmed in wild migratory species throughout Europe. Prior to this finding, wild bird surveillance had been increased, with the reporting threshold for species susceptible to this virus strain reduced from five dead birds to one. Members of the public have been encouraged to report any dead wild waterfowl, such as ducks, geese, swans or gulls, and five or more dead wild birds of other species in the same location, to the GB helpline. Since the finding in Llanelli, there have been further findings of highly pathogenic avian influenza in dead wild birds in England and Scotland, and in Wales, in another wild duck, a teal, in Conwy. It is likely more cases will be found, which will be reported on a weekly basis. On 3 January, our chief veterinary officer confirmed disease on a smallholding in Pontyberem, Carmarthenshire. The premises, which had six chickens and 19 ducks, was put under restriction, and the birds were humanely culled. The CVO established a 3 km protection zone and a 10 km surveillance zone around the infected premises to reduce the opportunity for the spread of disease, the requirements of which are on the Welsh Government website. The poultry keepers identified in the zones will be visited by the Animal and Plant Health Agency and subject to targeted veterinary investigation. This case reinforces my earlier action, and I am extremely concerned to ensure all keepers of poultry, particularly backyard flocks, make every effort to protect their birds from contact with potentially infected wild birds. Last week, I extended the prevention zone in Wales to 28 February, which I considered following the Pontyberem case, the continued findings in wild birds across GB, and expert advice. DEFRA and the Scottish Government have done the same. I understand some poultry keepers are having difficulty adhering to all of the requirements of the prevention zone, particularly keeping their birds indoors or separate from wild birds. Housing birds that are not used to being housed or confined for a sustained period may create welfare and behavioural problems. Guidance on maintaining welfare, and a variety of environmental enrichment options for captive birds, including poultry, is, again, available on the Welsh Government website. I know poultry keepers care about their birds and will understand the actions I have taken are aimed at protecting their birds from disease. Compliance with the prevention zone requirements, and the other restrictions around the premises in Pontyberem, apply equally to keepers of backyard flocks as they do to large commercial premises. The media have been informed of the declarations implementing restrictions. Guidance is available on our website alerting the public and poultry keepers - and across our social media feeds. The CVO conducted a round of interviews last week across public and commercial outlets covering Wales and the UK as a whole, and a series of further interviews is planned with smaller regional radio stations this week. The latest information has been widely available in the media, but even so, some keepers may still not be aware of the requirements. Poultry keepers with 50 birds or more must register their flocks on the poultry register, and I would strongly encourage all poultry keepers, including those with fewer than 50 birds, to provide their details to the poultry register. This will ensure that they can be contacted immediately, via e-mail or text update, in an avian disease outbreak, enabling them to protect their flock at the earliest opportunity. The actions and control measures put in place have been proportionate, targeting the activities of highest risk, to minimise impact on international trade, the economy and the sustainability of the poultry industry within Wales. I can assure everyone about the Welsh Government's continued efforts in this constantly evolving disease situation. I have received regular updates from the CVO and my officials, who worked throughout the Christmas period and who remain closely engaged with other administrations, monitoring the situation and taking action as necessary. The level of risk of avian influenza to poultry and other captive birds from wild birds will not decrease in the coming weeks and may even increase when the spring wild bird migration period begins. Work is in hand with DEFRA and the Scottish Government to consider what the exit strategy might be for lifting the prevention zone.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mewn ymateb i achosion o ffliw adar H5N8 pathogenig iawn ar draws Ewrop, gogledd Affrica a'r dwyrain canol, fel mesur rhagofalus, gwnes i ddatgan Cymru gyfan yn barth atal ffliw adar ar 6 Rhagfyr 2016. Mae'r parth atal yn ei gwneud hi'n ofynnol i'r holl bobl sy'n cadw dofednod, ac adar caeth eraill, gadw eu hadar dan do, neu gymryd pob cam priodol i'w cadw ar wahân i adar gwyllt, ac i wella bioddiogelwch ar eu safle. Roedd hwn yn fesur rhagofalus i leihau'r risg o ddofednod ac adar caeth yn cael eu heintio gan adar gwyllt. Cyflwynwyd mesurau tebyg yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon, gan sicrhau dull cydlynol ar draws y DU. Ar 16 Rhagfyr, cadarnhawyd ffliw adar H5N8 pathogenig iawn mewn tyrcwn mewn safle yn Swydd Lincoln. Bu farw'r rhan fwyaf o'r tyrcwn ar y fferm yn gyflym o'r haint, a'r gweddill yn cael eu difa heb greulondeb. Gweithredwyd parth gwarchod 3 cilometr a pharth gwyliadwriaeth 10 cilometr o amgylch y safle, gan gyfyngu ar symudiadau o safleoedd a nodir yn y parthau. Yn dilyn cadarnhad o'r clefyd yn Swydd Lincoln, rwy'n cymryd camau pellach i ddiogelu adar dofednod ac adar caeth yng Nghymru drwy gyflwyno gwaharddiad dros dro ar ddigwyddiadau lle y daw dofednod at ei gilydd megis ffeiriau gwerthu a sioeau. Mae masnach yr UE yn dibynnu ar broses ardystio llym ar gyfer symud dofednod byw a chynhyrchion anifeiliaid. Yn dilyn yr achos yn Swydd Lincoln, ni chaniatawyd unrhyw fasnach o'r safle heintiedig, yn unol â gofynion yr UE. Yn yr un modd, ni cheir symud unrhyw ddofednod na chynnyrch dofednod i'r DU o'r parthau gwarchod na'r parthau gwyliadwriaeth a osodir mewn gwledydd eraill yr UE. Rydym yn parhau i asesu'r effeithiau ehangach ar fasnach ryngwladol, ond rydym yn ymwybodol bod rhai gwledydd y tu allan i'r UE eisoes wedi gosod cyfyngiadau. Cadarnhawyd y clefyd mewn hwyaden wyllt, chwiwell, yn Sir Gaerfyrddin ar 22 Rhagfyr. Hwn oedd y canfyddiad cyntaf mewn aderyn gwyllt yn y DU, ac nid oedd yn annisgwyl, o gofio bod y clefyd wedi'i gadarnhau mewn rhywogaethau mudol gwyllt ledled Ewrop. Cyn y canfyddiad hwn, datblygwyd systemau gwyliadwriaeth adar gwyllt, a gostwngwyd y trothwy adrodd ar gyfer rhywogaethau a allai gael y straen firws hwn, o bum aderyn marw i un. Mae aelodau o'r cyhoedd wedi'u hannog i gysylltu â llinell gymorth Prydain Fawr ynglŷn ag unrhyw aderyn dŵr gwyllt sydd wedi marw, megis hwyaid, gwyddau, elyrch neu wylanod, a phump neu fwy o adar gwyllt sydd wedi marw, sy'n perthyn i rywogaethau eraill yn yr un lleoliad. Ers y canfyddiad yn Llanelli, bu mwy o ganfyddiadau o ffliw adar pathogenig iawn mewn adar gwyllt marw yn Lloegr a'r Alban, ac yng Nghymru, mewn hwyaden wyllt arall, corhwyad, yng Nghonwy. Mae'n debygol y caiff mwy o achosion eu canfod, a fydd yn cael eu hadrodd yn wythnosol. Ar 3 Ionawr, cadarnhaodd ein prif swyddog milfeddygol glefyd ar dyddyn ym Mhontyberem, Sir Gaerfyrddin. Rhoddwyd cyfyngiadau ar y safle, lle'r oedd chwe iâr a 19 o hwyaid, a chafodd yr adar eu difa heb greulondeb. Sefydlodd y prif swyddog meddygol barth diogelu 3 cilometr a pharth gwyliadwriaeth 10 cilometr o amgylch y safle heintiedig er mwyn lleihau'r perygl i'r clefyd ledaenu, ac mae'r gofynion ar gyfer hyn i'w gweld ar wefan Llywodraeth Cymru. Bydd y bobl y nodwyd fel bod yn cadw dofednod yn y parthau yn cael ymweliad gan yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion ac yn destun ymchwiliad milfeddygol wedi'i dargedu. Mae'r achos hwn yn atgyfnerthu fy nghamau gweithredu cynharach, ac rwy'n hynod awyddus i sicrhau bod pawb sy'n cadw dofednod, yn arbennig heidiau iard gefn, yn gwneud pob ymdrech i ddiogelu eu hadar rhag dod i gysylltiad ag adar gwyllt a allai fod wedi'u heintio. Yr wythnos diwethaf, fe wnes i ymestyn y parth atal yng Nghymru hyd at 28 Chwefror, a ystyriais yn dilyn yr achos ym Mhontyberem, y canfyddiadau parhaus mewn adar gwyllt ar draws Prydain Fawr, ac yn dilyn cyngor arbenigol. Mae DEFRA a Llywodraeth yr Alban wedi gwneud yr un fath. Rwy'n deall bod rhai sy'n cadw dofednod yn ei chael hi'n anodd cadw at holl ofynion y parth atal, yn enwedig cadw eu hadar dan do neu ar wahân i adar gwyllt. Gall cadw adar dan do nad ydyn nhw wedi arfer bod dan do na chael eu cyfyngu am gyfnod parhaus, achosi problemau o ran lles ac ymddygiad. Mae canllawiau ar sut i gynnal lles, ac amrywiaeth o ddewisiadau cyfoethogi amgylcheddol ar gyfer adar caeth, gan gynnwys dofednod, i'w gweld, unwaith eto, ar wefan Llywodraeth Cymru. Gwn fod pobl sy'n cadw dofednod yn poeni am eu hadar a byddan nhw'n deall mai bwriad y camau a gymerais yw diogelu eu hadar rhag clefyd. Mae cydymffurfio â gofynion y parth atal, a'r cyfyngiadau eraill o amgylch y safle ym Mhontyberem, yr un mor berthnasol i bobl sy'n cadw heidiau iard gefn ag y maent i safleoedd masnachol mawr. Mae'r cyfryngau wedi cael gwybod am y datganiadau sy'n gweithredu cyfyngiadau. Mae canllawiau ar gael ar ein gwefan sy'n rhybuddio'r cyhoedd a phobl sy'n cadw dofednod - ac ar draws ein ffrydiau cyfryngau cymdeithasol. Cynhaliodd y prif swyddog milfeddygol rownd o gyfweliadau yr wythnos diwethaf ar draws safleoedd cyhoeddus a masnachol sy'n cwmpasu Cymru a'r DU yn ei chyfanrwydd, ac mae cyfres o gyfweliadau pellach wedi'u cynllunio â gorsafoedd radio rhanbarthol llai yr wythnos hon. Mae'r wybodaeth ddiweddaraf wedi bod ar gael yn eang yn y cyfryngau, ond er hynny, efallai na fydd rhai pobl sy'n cadw dofednod yn ymwybodol o'r gofynion o hyd. Mae'n rhaid i bobl sy'n cadw dofednod a chanddyn nhw 50 o adar neu fwy, gofrestru eu heidiau ar y gofrestr ddofednod, a byddwn i'n annog yn gryf bod pawb sy'n cadw dofednod, gan gynnwys y rhai a chanddyn nhw lai na 50 o adar, yn rhoi eu manylion ar y gofrestr ddofednod. Bydd hyn yn sicrhau y gellir cysylltu â nhw ar unwaith, trwy e-bost neu ddiweddariad ar ffurf neges destun, mewn achos o glefyd adar, gan eu galluogi i warchod eu haid ar y cyfle cyntaf. Mae'r camau gweithredu a'r mesurau rheoli a roddwyd ar waith wedi bod yn gymesur, gan dargedu gweithgareddau risg uchaf, er mwyn lleihau'r effaith ar fasnach ryngwladol, yr economi a chynaliadwyedd y diwydiant dofednod yng Nghymru. Gallaf sicrhau pawb am ymdrechion parhaus Llywodraeth Cymru yn y sefyllfa glefyd hon sy'n datblygu'n barhaus. Rwyf wedi derbyn diweddariadau rheolaidd gan y Prif Swyddog Milfeddygol a'm swyddogion, a oedd yn gweithio drwy gydol cyfnod y Nadolig ac sy'n parhau i ymgysylltu'n agos â gweinyddiaethau eraill, gan fonitro'r sefyllfa a chymryd camau yn ôl yr angen. Ni fydd lefel y risg o ffliw adar i ddofednod ac adar caeth eraill gan adar gwyllt yn lleihau yn yr wythnosau nesaf, a gallai hyd yn oed gynyddu pan fydd cyfnod mudo'r adar gwyllt yn dechrau yn y gwanwyn. Mae gwaith ar y gweill gyda DEFRA a Llywodraeth yr Alban i ystyried beth allai'r strategaeth ymadael fod ar gyfer diddymu'r parth atal.