techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you very much, Chair. May I congratulate Kati, in the first instance, for an excellent presentation in a language that isn't her mother tongue? We ourselves find that quite difficult in this place, so that's why I'll be speaking in Welsh. I was going to speak about geographical issues - you touched on these in your presentation - specifically with regard to Ireland. Of course, Wales is next door to Ireland. There's only a small patch of sea between us and the Republic of Ireland. Northern Ireland is on a higher level; it's above us. So, the major port of Northern Ireland, Larne, near Belfast, is directly linked with Stranraer in Scotland. Our ports here in Wales, namely Holyhead, Fishguard and Pembroke, are traditionally linked with ports in the Republic of Ireland. And so, any shift in a hard border that appears down the sea between the Republic of Ireland and Wales is going to have a direct impact on the ports of Wales. So, that's the context in which I want to raise this point with you now. What is the opinion of the European Parliament, and you as individual Members of the Parliament, on the implementation of the withdrawal agreement, which is being negotiated at the moment, in the context of the protocol on Ireland and Northern Ireland? This is just an opportunity for you, perhaps, to expand on the feelings from the European Parliament side with regard to the situation of Northern Ireland specifically, in terms of it being part of the United Kingdom, but also being very closely connected to the Republic of Ireland, especially in the ongoing negotiations.
Welsh: Diolch yn fawr, Cadeirydd. A allaf longyfarch Kati, yn y lle cyntaf, am gyflwyniad arbennig mewn iaith sydd ddim yn famiaith iddi? Mae'r un un anhawster gyda rhai ohonom ninnau hefyd yn fan hyn, felly dyna pam rydw i'n siarad yn Gymraeg. Roeddwn yn mynd i holi am faterion daearyddol - gwnaethoch chi gyffwrdd â nhw yn eich cyflwyniad - yn benodol ynglŷn ag Iwerddon. Wrth gwrs, mae Cymru drws nesaf i Iwerddon. Dim ond ychydig o fôr sydd yn ein rhannu ni oddi wrth Weriniaeth Iwerddon. Mae Gogledd Iwerddon ar lefel uwch. Felly, mae prif borthladd Gogledd Iwerddon, sef Larne, ger Belfast, fel rheol yn cysylltu'n uniongyrchol efo Stranraer yn yr Alban. Mae'n porthladdoedd ni yma yng Nghymru, sef Caergybi, Abergwaun a Phenfro, yn draddodiadol yn gysylltiedig efo porthladdoedd yng Ngweriniaeth Iwerddon. Ac felly, mae symud unrhyw ffin galed sydd yn ymddangos lawr y môr rhwng Cymru a Gweriniaeth Iwerddon yn mynd i effeithio'n uniongyrchol ar borthladdoedd Cymru. Felly, dyna'r cyd-destun, dwi eisiau codi'r pwynt yma i chi rŵan. Hynny yw, beth ydy barn Senedd Ewrop, a chithau fel Aelodau unigol, ar weithredu'r cytundeb ymadael yma - y cytundeb ymadael sydd yn cael ei negodi ar hyn o bryd - yng nghyd-destun y protocol ar Iwerddon a Gogledd Iwerddon? Jest cyfle yw hwn i chi efallai ehangu ar y teimladau o Senedd Ewrop ynglŷn â sefyllfa Gogledd Iwerddon yn benodol felly, hynny yw, yn rhan o'r Deyrnas Unedig, ond eto yn agos iawn i Weriniaeth Iwerddon, yn enwedig yn ôl y trafodaethau sydd yn mynd ymlaen.
English: Thank you very much for that. I understand, naturally, your feelings, of course. In this session, we are asking specifically about how you, as Members of the European Parliament, and how the Parliament itself feels about all of these measures that are in the pipeline and what has to happen. And on the back of what David Melding was asking you specifically, all of this will have to happen by the end of the transition period, which is currently expected to come to an end on 31 December this year, how are the European Parliament and the different member states that make up the Parliament preparing for the very real possibility indeed that the end of the transition period will come and perhaps there won't be a deal or an agreement? I accept - and not just in the context of the COVID pandemic - that there are other priorities facing the member states of Europe, not just the fact that the United Kingdom is going to leave the EU. But, could you just give us an idea of what preparations are going on in the different member states for the possible scenario of coming to the end of the transition period and there being no deal signed?
Welsh: Diolch yn fawr am hynny. Rwy'n deall, yn naturiol, y teimladau, wrth gwrs. Yn y sesiwn yma, dŷn ni'n holi'n benodol ynglŷn â sut rydych chi fel Aelodau o Senedd Ewrop a'r Senedd ei hun yn teimlo ynglŷn â'r holl fesurau yma sy'n mynd ymlaen ac sydd yn rhaid digwydd. Ac yn benodol, felly, ar gefn beth oedd David Melding yn ei ofyn i chi yn benodol sydd rhaid digwydd erbyn diwedd y cyfnod pontio, sydd ar hyn o bryd yn dal i sefyll ar 31 Rhagfyr eleni, sut mae Senedd Ewrop a'r gwahanol aelod-wladwriaethau sy'n rhan o Senedd Ewrop yn paratoi gogyfer y posibilrwydd real y bydd diwedd y cyfnod pontio'n dod ac efallai ni fydd cytundeb? Dwi'n derbyn - ac hefyd ddim jest yng nghyd-destun y pandemig COVID - bod yna flaenoriaethau eraill gan wladwriaethau Ewrop, ddim jest y ffaith bod Prydain yn mynd i adael. Ond, allech chi roi syniad i ni o ba fath o baratoadau sy'n mynd ymlaen yn y gwahanol wledydd gogyfer y senario posib o gyrraedd diwedd y cyfnod pontio a bydd yna ddim cytundeb wedi'i arwyddo?
English: Thank you very much for that. Chair, I'm aware of time, so I'll leave it there for now. Thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr am hynna. Gadeirydd, dwi'n ymwybodol o amser, felly gwnaf i ei gadael hi'n fanna ar hyn o bryd. Diolch yn fawr.
English: Yes, thank you very much, Chair, and good afternoon, Secretary of State. In the context of the discussions with regard to exiting the EU, and specifically this protocol with our friends and colleagues in Ireland and Northern Ireland, the context is the concerns with regard to our ports, and the ports of Wales, as you've already mentioned: Holyhead, which is connected with Dun Laoghaire and Dublin, and of course Rosslare with Fishguard, and Pembroke Dock. And we're aware, of course, that Larne, the Belfast port, is connected with Stranraer in Scotland. So, in setting out that whole context to remind ourselves of the geography, could you, Secretary of State, respond to the UK Trade Policy Observatory's assessment that trade between Wales and the Republic of Ireland could decline, as there will be an incentive for Republic of Ireland producers to use the Northern Ireland-Great Britain link - namely, Scotland - due to more limited checks?
Welsh: Ie, diolch yn fawr, Cadeirydd, a phrynhawn da, Ysgrifennydd Gwladol. Yng nghyd-destun y trafodaethau ynglŷn â gadael Ewrop, ac yn benodol felly y protocol yma efo'n ffrindiau a'n cyfeillion yn Iwerddon a Gogledd Iwerddon, y cyd-destun ydy'r pryder ynglŷn â'n porthladdoedd, wrth gwrs, porthladdoedd Cymru, fel rydych chi wedi crybwyll eisoes: Caergybi, sy'n cysylltu efo Dun Laoghaire a Dulyn, ac wrth gwrs Rosslare efo Abergwaun, a Doc Penfro, yn naturiol. Ac wrth gwrs, rydym ni'n ymwybodol hefyd fod Larne, porthladd Belfast, yn cysylltu efo Stranraer yn yr Alban. Felly, o gael y cyd-destun yna i gyd i mewn, i'n hatgoffa ni i gyd o'r ddaearyddiaeth, allech chi, Ysgrifennydd Gwladol, ymateb i asesiad Arsyllfa Polisi Masnach y Deyrnas Unedig y gallai masnach rhwng Cymru a Gweriniaeth Iwerddon ddirywio, gan y bydd cymhelliant i gynhyrchwyr Gweriniaeth Iwerddon ddefnyddio cysylltiad Gogledd Iwerddon-Prydain Fawr - hynny yw, yr Alban - oherwydd bydd y gwiriadau yn llai cyfyngedig?
English: Thank you very much for that; you've partly answered the question. That's why I emphasised the geography, because Northern Ireland is on the same level as Scotland and the Republic is on the same level as Holyhead and Fishguard, so in having that hard border along the seaboard between Wales and Ireland, there are implications to that, particularly for Holyhead, which is one of the largest ports in the United Kingdom, but we'll leave that where it is. The next question is whether you can respond to an assessment by the same source that I initially quoted, namely the UK Trade Policy Observatory, that the protocol creates perhaps an incentive for goods from third countries to enter Northern Ireland, or indeed the Republic of Ireland, directly rather than via Great Britain and Welsh ports.
Welsh: Diolch yn fawr am hynny; mae'n rhannol ateb y cwestiwn. Dyna pam y gwnes i bwysleisio y ddaearyddiaeth, achos mae Gogledd Iwerddon ar yr un un lefel â'r Alban yn y bon, a'r Weriniaeth sydd ar yr un un lefel â Chaergybi ac Abergwaun, felly o gael ffin galed lawr y môr rhwng Cymru a Gweriniaeth Iwerddon, mae yna oblygiadau yn dilyn o hynny, yn enwedig i Gaergybi, sydd yn un o borthladdoedd mwyaf y Deyrnas Unedig, ond gosoded hynna lle y mae. Y cwestiwn nesaf ydy: allwch chi ymateb i asesiad arall gan yr un ffynhonnell y gwnes i ei dyfynnu gyntaf, sef Arsyllfa Polisi Masnach y Deyrnas Unedig, fod y protocol ar Iwerddon efallai yn creu cymhelliant i nwyddau o drydydd gwledydd ddod i mewn i Ogledd Iwerddon neu'r Weriniaeth yn uniongyrchol, yn hytrach na thrwy borthladdoedd Prydain Fawr a Chymru?
English: Thank you for that response. Chair, I'm aware that time is against us, so I'll go straight to the last two questions I have, because this is a very interesting discussion and we could be here all afternoon, but we won't be, I'm afraid. [ Laughter.] Could you explain how the UK Government expects the Welsh Government to use its powers in the European Union (Withdrawal Agreement) Act 2020 to implement the protocol with regard to Ireland and Northern Ireland? How do you expect the Welsh Government to use its powers?
Welsh: Diolch yn fawr am hynny. Cadeirydd, dwi yn ymwybodol o gyfyngiadau amser, felly af i'n syth ymlaen i'r ddau gwestiwn olaf, achos mae'r drafodaeth yn hynod ddiddorol, mae'n rhaid i fi ddweud, ac mi allwn ni fod yma drwy'r prynhawn, ond fyddwn ni ddim. [ Chwerthin.] Allwch chi esbonio sut mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn disgwyl i Lywodraeth Cymru ddefnyddio ei phwerau yn Neddf yr Undeb Ewropeaidd (Cytundeb Ymadael) 2020 i weithredu'r protocol yma ar Iwerddon a Gogledd Iwerddon? Sut ydych chi'n disgwyl i Lywodraeth Cymru ddefnyddio ei phwerau?
English: No problem, we'll go on to the final question from me, Chair: could you clarify when, Secretary of State, the joint workstream on the implementation of this protocol with regard to Northern Ireland - this joint workstream that was agreed at the Joint Ministerial Committee (European Negotiations) - when will that joint workstream be put in place?
Welsh: Dim problem, awn ni ymlaen. Y cwestiwn olaf wrthyf fi, Cadeirydd: allwch chi egluro pryd, Ysgrifennydd Gwladol, y bydd y llif gwaith ar y cyd ar weithredu'r protocol yma - Gogledd Iwerddon - y llif gwaith ar y cyd y cytunwyd arno yn y Cyd-bwyllgor Gweinidogion (Negodiadau Ewropeaidd), pryd fydd y llif gwaith yna yn cael ei roi ar waith?
English: Welcome, all, to this Plenary session. Before we begin, I want to set out a few points. A Plenary meeting held by video-conference in accordance with the Standing Orders of the Welsh Parliament constitutes Senedd proceedings for the purposes of the Government of Wales Act 2006. Some provisions of Standing Order 34 will apply for today's Plenary meeting, and these are set out on your agenda. I would remind Members that Standing Orders relating to order in Plenary apply to this meeting, as do the time limits on questions that will be applied to this meeting.
Welsh: Croeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn. Cyn i ni ddechrau, dwi eisiau nodi ychydig bwyntiau. Mae Cyfarfod Llawn a gynhelir drwy gynhadledd fideo yn unol â Rheolau Sefydlog Senedd Cymru yn gyfystyr â thrafodion y Senedd at ddibenion Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Bydd rhai o ddarpariaethau Rheol Sefydlog 34 yn gymwys ar gyfer y Cyfarfod Llawn heddiw, ac mae'r rhain wedi'u nodi ar eich agenda. Dwi eisiau atgoffa Aelodau fod y Rheolau Sefydlog sy'n ymwneud â threfn yn y Cyfarfod Llawn yn gymwys i'r cyfarfod hwn, a'r cyfyngiadau amser o ran hyd cwestiynau a gaiff eu cymhwyso i'r cyfarfod yma.
English: Caroline, if you can wait for your microphone to be unmuted. You need to unmute your microphone, Caroline.
Welsh: Caroline, os gallwch chi aros i'ch meicroffon gael ei ddad-dawelu. Mae angen i chi ddad-dawelu eich meicroffon, Caroline.
English: Diolch, Llywydd. I thank the Member for that question. The Welsh Government leads a set of local resilience arrangements and participates in UK-wide networks that, together, focus on public protection and pandemic preparedness.
Welsh: Diolch, Llywydd. Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna. Mae Llywodraeth Cymru yn arwain cyfres o drefniadau cydnerthedd lleol ac yn cymryd rhan mewn rhwydweithiau DU gyfan sydd, gyda'i gilydd, yn canolbwyntio ar ddiogelu'r cyhoedd a bod yn barod ar gyfer pandemig.
English: Thank you, First Minister. I'm sure that you will agree that we were woefully unprepared for COVID-19. Despite SARS and MERS, our pandemic planning was still based upon an outbreak of influenza. However, our planning still neglected to prioritise testing capacity. This current pandemic has shown that those countries that had testing capacity early on made it through the initial outbreak relatively unscathed. Leading virologists have warned that other unknown viruses could threaten us in future as climate change and population growth force humans into closer contact with wildlife. As with this coronavirus, we have to test and isolate the infected, and we can't afford to quarantine everyone. First Minister, what plans does your Government have to ensure that Wales has sufficient lab capacity to conduct tens of thousands of reverse transcription polymerase chain reaction tests on a daily basis? Thank you.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Rwy'n siŵr y byddwch chi'n cytuno ein bod ni wedi ein tanbaratoi'n druenus ar gyfer COVID-19. Er gwaethaf SARS a MERS, roedd ein cynllunio ar gyfer pandemig yn dal i fod yn seiliedig ar achosion o'r ffliw. Fodd bynnag, fe wnaeth ein gwaith cynllunio barhau i fethu â blaenoriaethu capasiti profi. Mae'r pandemig presennol hwn wedi dangos bod y gwledydd hynny a oedd â chapasiti profi yn gynnar wedi llwyddo i fynd drwy'r argyfwng cychwynnol yn gymharol ddiogel. Mae firolegwyr blaenllaw wedi rhybuddio y gallai feirysau anhysbys eraill ein bygwth ni yn y dyfodol wrth i'r newid yn yr hinsawdd a thwf y boblogaeth orfodi pobl i gysylltiad agosach â bywyd gwyllt. Yn yr un modd â'r coronafeirws hwn, mae'n rhaid i ni brofi ac ynysu'r rhai sydd wedi'u heintio, ac allwn ni ddim fforddio i roi pawb dan gwarantin. Prif Weinidog, pa gynlluniau sydd gan eich Llywodraeth i sicrhau bod gan Gymru ddigon o gapasiti labordy i gynnal degau o filoedd o brofion gwrthdro o ran adwaith cadwynol polymerasau yn feunyddiol? Diolch.
English: Llywydd, I thank Caroline Jones for that question, and I agree with what she said about the changing nature of the threats that we see on a global scale and the need for us to be alert to them. It is why we have our own Wales response plan. It's why we work through our local resilience forums, and then that we are linked into the UK structures as well. The four nations' chief medical officer meetings, the fact that emergency planning leads meet as a group across the four nations: all of those things mean that we are playing our part in the efforts that are needed across the United Kingdom to be well prepared for the future and to put those things in place that will make us resilient for any future events of this sort that we may need to face.
Welsh: Llywydd, hoffwn ddiolch i Caroline Jones am y cwestiwn yna, ac rwy'n cytuno â'r hyn a ddywedodd am natur newidiol y bygythiadau yr ydym ni'n eu gweld ar raddfa fyd-eang a'r angen i ni fod yn effro iddyn nhw. Dyna pam mae gennym ni ein cynllun ymateb ein hunain ar gyfer Cymru. Dyna pam yr ydym ni'n gweithio drwy ein fforymau lleol Cymru Gydnerth, ac yna ein bod ni'n gysylltiedig â strwythurau'r DU hefyd. Cyfarfodydd prif swyddogion meddygol y pedair gwlad, mae'r ffaith bod arweinyddion cynllunio ar gyfer argyfwng yn cyfarfod fel grŵp ar draws y pedair gwlad: mae'r holl bethau hynny'n golygu ein bod ni'n chwarae ein rhan yn yr ymdrechion sydd eu hangen ar draws y Deyrnas Unedig i fod yn gwbl barod ar gyfer y dyfodol ac i roi'r pethau hynny ar waith a fydd yn ein gwneud ni'n gryf ar gyfer unrhyw ddigwyddiadau o'r math hwn yn y dyfodol y gallai fod angen i ni eu hwynebu.
English: Good morning, Llywydd. Good morning, First Minister. Picking up on Caroline's point, of course, none of us were prepared for this pandemic, and I think that we, as a world, have learned some very significant lessons about what happens when you impinge on nature and how we can all respond. And, of course, the point that Caroline has raised about the testing capacity is vitally important, and I know that you acknowledge that. But whilst we may have been caught on the hop in terms of the general pandemic, we have had now months to start getting our testing regime in place and working. Yet, figures produced yesterday show that little over a fifth of the daily testing capacity in Wales has been utilised, and for the seventh week in a row there was a slow-down on testing for healthcare workers. Additionally, we are still waiting 48, sometimes 72, hours for tests to come back. And the point made before, which I think we'd all agree with, is that we need to get people back into the workplace, back out into their real lives, as soon as possible if they're self-isolating because people around them or they have symptoms. So, First Minister, what are you going to be able to do to ensure that we have a comprehensive and responsive testing regime that can move forward, that can deliver for Wales? How will you change things to improve it? How will you ensure that this testing regime is fit for any purpose that might be thrown at us with any other pandemics that may come our way?
Welsh: Bore da, Llywydd. Bore da, Prif Weinidog. Gan ddilyn pwynt Caroline, wrth gwrs, nid oedd yr un ohonom ni'n barod ar gyfer y pandemig hwn, ac rwy'n credu ein bod ni, fel byd, wedi dysgu rhai gwersi arwyddocaol iawn am yr hyn sy'n digwydd pan fyddwch chi'n gwrthdaro â natur a sut y gallwn ni i gyd ymateb. Ac, wrth gwrs, mae'r pwynt y mae Caroline wedi'i godi am y capasiti profi yn hanfodol bwysig, a gwn eich bod chi'n cydnabod hynny. Ond er ein bod ni wedi ein dal ar gamfa o ran y pandemig cyffredinol, rydym ni wedi cael misoedd bellach i ddechrau cael ein trefn brofi wedi'i sefydlu ac yn gweithio. Ac eto, mae ffigurau a gyhoeddwyd ddoe yn dangos mai ychydig dros un rhan o bump o'r capasiti profi dyddiol yng Nghymru sydd wedi cael ei ddefnyddio, a bod y profion ar gyfer gweithwyr gofal iechyd wedi arafu am y seithfed wythnos yn olynol. Hefyd, rydym ni'n dal i aros 48 awr, 72 awr weithiau, i brofion ddod yn ôl. A'r pwynt a wnaed eisoes, yr wyf i'n credu y byddem ni i gyd yn cytuno ag ef, yw bod angen i ni gael pobl yn ôl i'r gweithle, yn ôl i'w bywydau go iawn, cyn gynted a phosibl os ydyn nhw'n hunanynysu oherwydd bod ganddyn nhw neu bobl o'u cwmpas symptomau. Felly, Prif Weinidog, beth ydych chi'n mynd i allu ei wneud i sicrhau bod gennym ni drefn brofi gynhwysfawr ac ymatebol a all symud ymlaen, a all gyflawni dros Gymru? Sut gwnewch chi newid pethau i wella hynny? Sut gwnewch chi sicrhau bod y drefn brofi hon yn addas i unrhyw ddiben a allai gael ei daflu atom ni o ran unrhyw bandemig arall a allai ddod i'n rhan?
English: First Minister, it is being reported today that the US Government has secured virtually all the stocks of one of the two drugs that are shown to currently help COVID-19 patients. The White House said that it had bought up more than 500,000 courses of remdesivir, an antiviral that trials suggest helps some patients spend less time in hospital. This includes all of the supplies that will be manufactured this month, as well as 90 per cent of those due in August and September. Such unilateral deals obviously have implications for patients in Islwyn and across Wales, so what assessment has the Welsh Government made of the effective supply of medicines in this global pandemic?
Welsh: Prif Weinidog, mae'n cael ei adrodd heddiw bod Llywodraeth yr Unol Daleithiau wedi sicrhau bron holl stociau un o'r ddau gyffur y dangosir eu bod o gymorth i gleifion COVID-19 ar hyn o bryd. Dywedodd y Tŷ Gwyn ei fod wedi prynu mwy na 500,000 cwrs o remdesivir, cyffur gwrthfeirysol y mae treialon yn awgrymu sy'n helpu rhai cleifion i dreulio llai o amser yn yr ysbyty. Mae hyn yn cynnwys yr holl gyflenwadau a fydd yn cael eu gweithgynhyrchu y mis hwn, yn ogystal â 90 y cant o'r rhai a ddisgwylir ym mis Awst a mis Medi. Mae gan gytundebau unochrog o'r fath oblygiadau amlwg i gleifion yn Islwyn a ledled Cymru, felly pa asesiad mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud o gyflenwad effeithiol o feddyginiaethau yn y pandemig byd-eang hwn?
English: I thank Rhianon Passmore for that important question. She's right to point to the challenges that there are in securing effective supplies of medicines. There is increased demand for medicines around the globe, but there has been falling production capacity because India and China, where many medicines are produced, have had to stand back from production because of the impact of coronavirus in their own countries. The continuity of supply of medicines is a reserved matter, it isn't a matter that is devolved to Wales, but we have been working hard with the other four nations to make sure that there are plans in place to understand demand, to allocate available stock, to increase supply where required. We face, as I know Rhianon Passmore will know, the additional difficulty of leaving the European Union without a proper deal. Ninety per cent of these medicines come into the United Kingdom across the short strait between Calais and Dover. If there were to be disruption to those supplies, the UK Government previously planned to rely on air freight, but air freight isn't moving in the COVID crisis. So, there are real issues arising from coronavirus that we are all grappling with, but there are avoidable difficulties that are looming on the horizon as well. And as the body responsible for continuity of supply of medicines, it's really incumbent on the UK Government not to add to the difficulties we are already facing and the challenges that coronavirus itself has produced.
Welsh: Diolchaf i Rhianon Passmore am y cwestiwn pwysig yna. Mae hi'n iawn i dynnu sylw at yr heriau sy'n bodoli o ran sicrhau cyflenwadau effeithiol o feddyginiaethau. Mae mwy o alw am feddyginiaethau ledled y byd, ond bu llai o gapasiti cynhyrchu gan y bu'n rhaid i India a Tsieina, lle mae llawer o feddyginiaethau yn cael eu cynhyrchu, gamu yn ôl o'u cynhyrchu oherwydd effaith coronafeirws yn eu gwledydd eu hunain. Mae parhad cyflenwad meddyginiaethau yn fater a gadwyd yn ôl, nid yw'n fater sydd wedi'i ddatganoli i Gymru, ond rydym ni wedi bod yn gweithio'n galed gyda'r pedair gwlad arall i wneud yn siŵr bod cynlluniau ar waith i ddeall y galw, i ddyrannu'r stoc sydd ar gael, i gynyddu'r cyflenwad pan fo angen. Rydym ni'n wynebu, fel y gwn y bydd Rhianon Passmore yn gwybod, yr anhawster ychwanegol o adael yr Undeb Ewropeaidd heb gytundeb priodol. Mae naw deg y cant o'r meddyginiaethau hyn yn dod i'r Deyrnas Unedig ar draws y culfor byr rhwng Calais a Dover. Pe byddai tarfu ar y cyflenwadau hynny, roedd Llywodraeth y DU yn bwriadu yn flaenorol dibynnu ar gludo nwyddau awyr, ond nid yw cludo nwyddau awyr yn symud yn ystod argyfwng COVID. Felly, mae problemau gwirioneddol yn codi o'r coronafeirws yr ydym ni i gyd yn mynd i'r afael â nhw, ond ceir anawsterau y gellir eu hosgoi sy'n dod ar y gorwel hefyd. Ac fel y corff sy'n gyfrifol am barhad cyflenwad meddyginiaethau, mae'n ddyletswydd wirioneddol ar Lywodraeth y DU i beidio ag ychwanegu at yr anawsterau yr ydym ni eisoes yn eu hwynebu a'r heriau y mae coronafeirws ei hun wedi'u creu.