English: I'm grateful to the Member for Arfon for tabling this afternoon's motion on behalf of the Plaid Cymru group. Last week, I stood here and championed the need for co-operation, partnership and teamwork in tackling some of the biggest challenges facing this country. And indeed, today, I and my Welsh Conservative colleagues are here with that very same attitude of collaboration. That's why we'll be supporting this motion this afternoon. I'm pleased too that the Welsh Government has recognised the value of an opposition party's motion, and I hope this afternoon's debate will at least demonstrate a glimpse of what can be achieved when we work in unison. Now, as the Member for Mid and West Wales rightly touched on in his opening speech, Wales possesses a wealth of resources, potential and opportunity, all of which can be targeted and utilised in supporting and growing our fisheries and aquaculture industry. I'm also pleased that the Member also highlighted the new opportunities for Welsh fisheries given our European exit; however, in order for the benefits to be felt, it is absolutely right that the Welsh Government works with a whole range of key industry stakeholders, both public and private, to further develop a fisheries and aquaculture strategy that focuses upon sustainability, investment and industry. I'm sure the Minister will recall my very first rural affairs question to her, relating to a statement she made at an event in Cardiff as part of Seafood Week in 2016. At that event, she announced the Welsh Government's intention to double sea aquaculture production by 2020. Since then, the Welsh Government's 2019 marine plan and subsequent 2020 report failed to mention or address this aim, and, in her reply to me, she highlighted the issues around meeting our seafood export target. Whilst I still remain significantly concerned by this, and understand the issues the Minister raised with regard to the export issues at the beginning of this year, I'm confident that this motion today will ensure that the Welsh Government will prioritise its efforts in doubling down and ensuring that this target is met. But let us not forget that the benefits of a strong and sustainable fisheries and aquaculture industry will reach every corner of Wales. In my own constituency, for example, Angle's Atlantic ocean oyster company are leading the way in developing restoration methods for Pembrokeshire's native oyster. Rather than just take from the sea, Atlantic Edge Oyster, headed up by Dr Andy Woolmer and supported by Ben Cutting, are working to restore oyster numbers off the coast of Pembrokeshire, and not only does this remove excess nutrients from our waters, but it also provides a better habitat for a healthier ecosystem for other marine life. The oysters also find their ways into the restaurants across Wales, further showing their benefit to our economy. Indeed, we certainly shouldn't underestimate the role aquaculture can play in helping to meet a whole range of sustainability goals and targets either. Researchers at Queen's Belfast university are developing a three-year trial that seeks to evaluate the use of UK-sourced seaweed in helping to cut methane emissions in cattle. However, not only does seaweed reduce methane emissions - and we've heard much about this given COP26 this last fortnight - but early reports have indicated that its consumption can improve cattle health and enhance the quality of meat and milk that they produce. Yet another groundbreaking project with unrestricted levels of supply chain reach, and it brings a very new meaning to the phrase 'surf and turf'. And I've seen the benefits of similar projects first-hand, as this summer I joined my colleague the Member for Preseli Pembrokeshire on a visit to Câr-y-Môr, Wales's first commercial seaweed and shellfish farm. Not only does this zero-input farming project encapsulate the natural minerals and nutrients of the Celtic sea, removing the need for fertiliser and pesticides, but it also improves our coastal environment, encourages a swell in aquatic biodiversity and stimulates jobs growth, offering young people a direct route into a truly integrated Welsh aquaculture sector. While many of the seaweeds grown have a specific commercial value and destination, some of the seaweed grown isn't suitable for the retail market, but it is absolutely suitable as a cattle feed additive. We need not look any further than our natural waters for promising ideas and groundbreaking projects. However, they just need the Welsh Government's support and not to be seen as an afterthought in policy. I commend Plaid Cymru for bringing this motion forward today. Not only should we be wholeheartedly backing our fishing and aquaculture industry, but we should also be developing policy that has far-reaching, undeniable benefits for a whole range of other sectors, economically and environmentally. Diolch yn fawr.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Aelod dros Arfon am gyflwyno'r cynnig hwn y prynhawn yma ar ran grŵp Plaid Cymru. Yr wythnos diwethaf, codais yma i hyrwyddo'r angen am gydweithredu, partneriaeth a gwaith tîm wrth fynd i'r afael â rhai o'r heriau mwyaf sy'n wynebu'r wlad hon. Ac yn wir, heddiw, rwyf fi a fy nghyd-Aelodau ymhlith y Ceidwadwyr Cymreig yma yn arddel yr un ymagwedd gydweithredol. Dyna pam y byddwn yn cefnogi'r cynnig hwn y prynhawn yma. Rwy'n falch hefyd fod Llywodraeth Cymru wedi cydnabod gwerth cynnig gan wrthblaid, ac rwy'n gobeithio y bydd y ddadl y prynhawn yma'n rhoi cipolwg o leiaf ar yr hyn y gellir ei gyflawni pan fyddwn yn gweithio ar y cyd. Nawr, fel y crybwyllodd yr Aelod dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru yn gwbl gywir yn ei araith agoriadol, mae Cymru'n meddu ar gyfoeth o adnoddau, potensial a chyfleoedd, a gellir targedu a defnyddio pob un ohonynt i gefnogi a thyfu ein diwydiant dyframaethu a physgodfeydd. Rwyf hefyd yn falch fod yr Aelod wedi tynnu sylw at y cyfleoedd newydd i bysgodfeydd Cymru yn sgil gadael yr Undeb Ewropeaidd; fodd bynnag, er mwyn gallu teimlo'r manteision hynny, mae'n gwbl briodol fod Llywodraeth Cymru'n gweithio gydag ystod eang o randdeiliaid allweddol y diwydiant, o'r sector cyhoeddus a'r sector preifat, i ddatblygu strategaeth pysgodfeydd a dyframaethu sy'n canolbwyntio ar gynaliadwyedd, buddsoddiad a diwydiant. Rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog yn cofio fy nghwestiwn cyntaf un iddi ar faterion gwledig, mewn perthynas â datganiad a wnaeth mewn digwyddiad yng Nghaerdydd fel rhan o'r Wythnos Bwyd Môr yn 2016. Yn y digwyddiad hwnnw, cyhoeddodd fwriad Llywodraeth Cymru i ddyblu cynhyrchiant dyframaethu morol erbyn 2020. Ers hynny, nid yw cynllun morol 2019 Llywodraeth Cymru na'r adroddiad dilynol yn 2020 wedi crybwyll na mynd i'r afael â'r nod hwn, ac, yn ei hateb i mi, nododd y materion sydd ynghlwm wrth gyrraedd ein targed allforio bwyd môr. Er fy mod yn dal i bryderu cryn dipyn ynglŷn â hyn, ac yn deall y materion a gododd y Gweinidog mewn perthynas â'r materion allforio ar ddechrau'r flwyddyn, rwy'n hyderus y bydd y cynnig hwn heddiw'n sicrhau y bydd Llywodraeth Cymru yn blaenoriaethu ei hymdrechion i ymroi i sicrhau bod y targed hwn yn cael ei gyrraedd. Ond gadewch inni beidio ag anghofio y bydd manteision diwydiant pysgodfeydd a dyframaethu cryf a chynaliadwy yn cyrraedd pob cornel o Gymru. Yn fy etholaeth i, er enghraifft, mae'r cwmni wystrys yr Iwerydd yn Angle yn arwain y ffordd drwy ddatblygu dulliau adfer ar gyfer wystrys brodorol sir Benfro. Yn hytrach na dim ond eu tynnu o'r môr, mae Atlantic Edge Oyster, dan arweiniad Dr Andy Woolmer a chyda chymorth Ben Cutting, yn gweithio i adfer niferoedd wystrys oddi ar arfordir sir Benfro, ac yn ogystal â chael gwared ar ormodedd o faethynnau o'n dyfroedd, mae hyn hefyd yn darparu cynefin gwell ar gyfer ecosystem iachach i fywyd morol arall. Mae'r wystrys hefyd yn cael eu gwerthu mewn bwytai ledled Cymru, sydd unwaith eto'n dangos eu budd i'n heconomi. Yn wir, ni ddylem ychwaith fychanu'r rhan y gall dyframaethu ei chwarae yn helpu i gyflawni ystod eang o nodau a thargedau cynaliadwyedd. Mae ymchwilwyr ym mhrifysgol Queen's, Belfast yn datblygu treial tair blynedd i geisio gwerthuso'r defnydd o wymon y DU i helpu i leihau allyriadau methan mewn gwartheg. Fodd bynnag, yn ogystal â lleihau allyriadau methan - ac rydym wedi clywed llawer am hyn yn sgil y COP26 dros y pythefnos diwethaf - yn ôl adroddiadau cynnar gall bwyta'r gwymon wella iechyd gwartheg a gwella ansawdd y cig a'r llaeth y maent yn ei gynhyrchu. Mae'n brosiect arloesol arall heb gyfyngiad ar ei ddefnydd yn y gadwyn gyflenwi, ac mae'n dod ag ystyr newydd iawn i'r ymadrodd surf and turf. Ac rwyf wedi gweld manteision prosiectau tebyg yn uniongyrchol, wrth imi ymuno â fy nghyd-Aelod yr Aelod dros Breseli Sir Benfro ar ymweliad â Câr-y-Môr, fferm wymon a physgod cregyn fasnachol gyntaf Cymru. Mae'r prosiect ffermio heb ychwanegion hwn yn defnyddio mwynau naturiol a maethynnau'r môr Celtaidd, gan gael gwared ar yr angen am wrtaith a phlaladdwyr, ac mae hefyd yn gwella ein hamgylchedd arfordirol, yn hybu bioamrywiaeth ddyfrol ac yn ysgogi twf swyddi, gan gynnig llwybr uniongyrchol i bobl ifanc i mewn i sector dyframaeth gwirioneddol integredig yng Nghymru. Er bod gan lawer o'r gwymon sy'n cael ei dyfu gyrchfan a gwerth masnachol penodol, nid yw peth o'r gwymon sy'n cael ei dyfu yn addas ar gyfer y farchnad fanwerthu, ond mae'n gwbl addas fel ychwanegyn mewn bwyd gwartheg. Nid oes yn rhaid inni edrych ymhellach na'n dyfroedd naturiol am syniadau addawol a phrosiectau arloesol. Fodd bynnag, mae angen cymorth Llywodraeth Cymru arnynt, yn hytrach na'u bod yn ôl-ystyriaeth mewn polisïau. Rwy'n cymeradwyo Plaid Cymru am gyflwyno'r cynnig hwn heddiw. Dylem roi ein cefnogaeth lawn i'n diwydiant pysgota a dyframaethu, a dylem fod yn datblygu polisi ag iddo fanteision pellgyrhaeddol, diamheuol i ystod gyfan o sectorau eraill, yn economaidd ac yn amgylcheddol. Diolch yn fawr.