techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Llywydd, I thank Heledd Fychan for that supplementary question. Of course, I am very pleased to hear that things turned out as they did in the case that she mentioned. The impact of omicron and coronavirus on the ambulance service is very great. There are more people unwell in the ambulance trust in Wales than in any other sector throughout the whole of the health service. So, we've done a number of things as a Government: more funding, more staff, more training, more opportunities to work differently, and at the moment we're also getting help from the armed forces, and there will be more armed forces personnel available to assist the ambulance service over coming weeks until the end of March than there has been at any time during the whole pandemic. Now, that doesn't mean that everything will return to how it was before coronavirus. One of the problems facing ambulance service staff is that the number of people who require their assistance and who are suffering from coronavirus has also increased, and that takes more time - they have to wear PPE, they have to disinfect the ambulance, and so on and so forth - and that slows down the opportunities to get out on the road once again to help others. So, the situation is challenging, but we as a Government are doing everything that we can to support the ambulance service, and now we have other sources of help too.
Welsh: Llywydd, diolch i Heledd Fychan am y cwestiwn ychwanegol yna. Wrth gwrs, rwy'n falch i glywed bod pethau wedi troi mas fel gwnaethon nhw yn yr achos mae hi wedi siarad amdano. Mae effaith omicron a'r coronafeirws ar y gwasanaeth ambiwlans yn un uchel iawn. Mae mwy o bobl yn dost yn yr ymddiriedolaeth ambiwlans yng Nghymru nag yn unrhyw le arall dros y gwasanaeth iechyd i gyd. So, rŷn ni wedi gwneud lot o bethau fel Llywodraeth: mwy o arian, mwy o staff, mwy o hyfforddiant, mwy o bosibiliadau i wneud pethau mewn ffyrdd gwahanol, ac ar hyn o bryd mae help gyda ni hefyd oddi wrth y fyddin, a bydd mwy o bobl o'r fyddin ar gael i helpu'r gwasanaeth ambiwlans dros yr wythnosau sydd i ddod tan ddiwedd mis Mawrth nag mewn unrhyw amser dros gyfnod coronafeirws i gyd. Nawr, dydy hynny ddim yn golygu y bydd popeth yn gallu bod fel oedd e cyn i'r coronafeirws ddechrau. Un o'r problemau sy'n wynebu pobl yn y gwasanaeth ambiwlans yw bod nifer y bobl sy'n dioddef o coronafeirws pan fyddan nhw'n dod i'w helpu nhw wedi cynyddu hefyd, ac mae hwnna'n cymryd mwy o amser - gwisgo PPE, glanhau'r ambiwlans, ac yn y blaen - ac mae hwnna'n arafu'r cyfleon sydd gyda'r bobl yn y gwasanaeth ambiwlans i fynd mas ar yr hewl unwaith eto i helpu pobl eraill. So, mae'r sefyllfa yn un heriol, ond rŷn ni fel Llywodraeth yn gwneud popeth allwn ni ei wneud i gefnogi'r gwasanaeth ambiwlans, a nawr mae help arall gyda ni hefyd.
English: First Minister, the Welsh NHS is obviously under significant pressure at the present time due to the pandemic, but also we're aware that, in pre-pandemic times, the Welsh NHS was under significant pressure at this time of year. We of course need to relieve pressure on A&E by encouraging the use of other services, such as minor injuries units and using pharmacies, rolling out regional surgical hubs to deal with the treatment backlog, and also making it far easier to access general practitioner services. First Minister, can you provide an update on the areas I've just outlined?
Welsh: Prif Weinidog, mae'n amlwg bod GIG Cymru o dan bwysau sylweddol ar hyn o bryd oherwydd y pandemig, ond rydym hefyd yn ymwybodol y bu GIG Cymru, mewn cyfnod cyn y pandemig, dan bwysau sylweddol ar yr adeg hon o'r flwyddyn. Wrth gwrs, mae angen i ni leddfu'r pwysau ar adrannau damweiniau ac achosion brys drwy annog y defnydd o wasanaethau eraill, fel unedau mân anafiadau a defnyddio fferyllfeydd, cyflwyno canolfannau llawfeddygol rhanbarthol i ymdrin â'r ôl-groniad o driniaeth, a hefyd ei gwneud yn llawer haws cael gafael ar wasanaethau meddygon teulu. Prif Weinidog, a wnewch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf am y meysydd yr wyf newydd eu hamlinellu?
English: Questions now from the party leaders. First, the leader of the Welsh Conservatives, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Cwestiynau nawr gan arweinwyr y pleidiau, ac arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew R.T. Davies.
English: Thank you, Presiding Officer. May I wish you and the First Minister and fellow Members a very happy new year and good health to everyone as well. First Minister, over the Christmas period, we saw the farcical scenes at Caerphilly rugby club where only 50 people were allowed to watch the game outside, whereas several hundred congregated indoors to watch it on tv. Your latest restrictions have sadly also made activities such as parkruns practically impossible to organise. To many people, even those who have historically supported your decisions and restrictions, this doesn't seem to make sense and certainly doesn't follow the science that we've seen to date. Will you listen to these legitimate concerns, First Minister, and make the necessary changes at this week's review?
Welsh: Diolch, Llywydd. Hoffwn ddymuno blwyddyn newydd dda iawn i chi a'r Prif Weinidog a chyd-Aelodau ac iechyd da i bawb hefyd. Prif Weinidog, dros gyfnod y Nadolig, gwelsom y golygfeydd chwerthinllyd yng nghlwb rygbi Caerffili lle yr oedd dim ond 50 o bobl yn cael gwylio'r gêm y tu allan, tra bod cannoedd yn ymgynnull dan do i'w gwylio ar y teledu. Yn anffodus, mae eich cyfyngiadau diweddaraf hefyd wedi gwneud gweithgareddau fel y parkrun yn ymarferol amhosibl eu trefnu. I lawer o bobl, hyd yn oed y rhai sydd wedi cefnogi eich penderfyniadau a'ch cyfyngiadau yn hanesyddol, nid yw'n ymddangos bod hyn yn gwneud synnwyr ac yn sicr nid yw'n dilyn y wyddoniaeth yr ydym wedi'i gweld hyd yma. A wnewch chi wrando ar y pryderon dilys hyn, Prif Weinidog, a gwneud y newidiadau angenrheidiol yn yr adolygiad yr wythnos hon?
English: Well, I reciprocate the good wishes from the leader of the opposition, of course, as we go into the new year, but I don't agree with quite a lot of what he just said. All the actions that the Welsh Government takes are those recommended to us and endorsed by our clinical and scientific advisers. This is a Government that follows the science, does not spend its time trying to pressurise scientists into giving us advice that will be politically convenient for us. Nor do I agree with him that it is practically impossible to do some of the things he said; I see many, many people running in the park in organised groups within the current level of protections. Fifty people can get together with 50 other people helping to organise themselves into such activity, and many, many people are taking advantage of that. We will keep the protections under review. As soon as we get advice that it is safe to do so, then of course we will want to begin to reverse the journey we've had to be on while Wales is in the teeth of the omicron storm. And let me be clear, Llywydd: that is where we are. We are still facing the enormous pressures and impacts of coronavirus in the way that the past two questions have so amply demonstrated.
Welsh: Wel, rwyf innau'n dymuno'n dda i arweinydd yr wrthblaid hefyd, wrth gwrs, wrth i ni fynd i mewn i'r flwyddyn newydd, ond nid wyf yn cytuno â llawer o'r hyn a ddywedodd. Mae'r holl gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd wedi eu hargymell i ni a'u cymeradwyo gan ein cynghorwyr clinigol a gwyddonol. Llywodraeth yw hon sy'n dilyn y wyddoniaeth, nid yw'n treulio ei hamser yn ceisio pwyso ar wyddonwyr i roi cyngor i ni a fydd yn gyfleus yn wleidyddol i ni. Nid wyf ychwaith yn cytuno ag ef ei bod yn amhosibl gwneud rhai o'r pethau a ddywedodd; rwy'n gweld llawer o bobl yn rhedeg yn y parc mewn grwpiau wedi'u trefnu o fewn y lefel bresennol o amddiffyniadau. Gall hanner cant o bobl ddod at ei gilydd gyda 50 o bobl eraill yn helpu i drefnu eu hunain mewn gweithgareddau o'r fath, ac mae llawer o bobl yn manteisio ar hynny. Byddwn ni'n parhau i adolygu'r amddiffyniadau. Cyn gynted ag y cawn gyngor ei bod yn ddiogel gwneud hynny, yna wrth gwrs byddwn ni eisiau dechrau gwrthdroi'r daith yr ydym wedi gorfod bod arni tra bod Cymru yn nannedd y storm omicron. A gadewch i mi fod yn glir, Llywydd: dyna lle yr ydym ni. Rydym ni'n dal i wynebu pwysau ac effeithiau enfawr y coronafeirws yn y ffordd y mae'r ddau gwestiwn diwethaf wedi dangos yn helaeth.
English: I'm disappointed, First Minister, to see your doubling down on this, particularly when you seemed to be an outlier on this particular issue. Parkrun is going ahead right across the United Kingdom. In England, there are no restrictions on crowd numbers, in Northern Ireland, caps on crowds are at 50 per cent capacity or 5,000 people, whilst changes seem to be afoot in Scotland. Yesterday, the Scottish national clinical director said that crowd limits seem to have had little difference to their case numbers. With the six nations around the corner, which is an important part of the business model for many Welsh businesses, particularly the Welsh Rugby Union, it is vital you provide them with a clear sense of direction of travel. Given that you are in receipt of the latest modelling and advice, can you confirm, or at the very least give an indication, as to when fans will be able to return to Welsh stadiums?
Welsh: Rwy'n siomedig, Prif Weinidog, i weld eich bod yn benderfynol o barhau ar y trywydd hwn, yn enwedig pan yr oedd yn ymddangos eich bod yn eithriad o ran y mater penodol hwn. Mae parkrun yn mynd yn ei flaen ar draws y Deyrnas Unedig. Yn Lloegr, nid oes cyfyngiadau ar niferoedd yn y dorf, yng Ngogledd Iwerddon, mae capiau ar dorfeydd yn 50 y cant o'r capasiti neu 5,000 o bobl, tra bod newidiadau i'w gweld ar droed yn yr Alban. Ddoe, dywedodd cyfarwyddwr clinigol cenedlaethol yr Alban nad yw terfynau torf wedi cael fawr o wahaniaeth ar nifer eu hachosion. Gyda gemau'r chwe gwlad ar ddod, sy'n rhan bwysig o'r model busnes i lawer o fusnesau Cymru, yn enwedig Undeb Rygbi Cymru, mae'n hanfodol eich bod yn rhoi ymdeimlad clir o gyfeiriad y daith iddyn nhw. Gan eich bod yn derbyn y modelu a'r cyngor diweddaraf, a allwch chi gadarnhau, neu o leiaf roi syniad, pryd y bydd cefnogwyr yn gallu dychwelyd i stadia Cymru?
English: Well, of course, the leader of the opposition is right that we have the latest modelling. It shows that the peak of the omicron wave of coronavirus is yet to be reached in Wales, that we may be 10 days away from the peak, and numbers could continue to climb very rapidly. Now, as I've said a number of times, in a small piece of good news, the same modelling shows numbers then beginning to decline relatively rapidly as well. Once we are in a position of knowing that Wales has passed the peak, that the impact that it is having on our public services, on workers in the private sector, on the ability of our health service to deal with the growing numbers of people in a hospital bed because of coronavirus, then we will want, as quickly but as safely as possible, to begin to relax some of the protections that have been necessary while the omicron wave was still coming at us, but we're not at that point. We're not at that point today. Now, we will review the data, as we do every day and every week, and next week will be the end of a three-week review period. If we are very fortunate, and it's a very big 'if', and we find that we have passed that peak and we are on a reliable reduction in impact of coronavirus upon us, then we will look to see what we can do, as I say, to relax some of the protections that we've had to put in place. But we will not do it - [ Interruption. ] We will not do it until we are confident that the scientific and medical advice to us is that it is safe to move in that direction.
Welsh: Wel, wrth gwrs, mae arweinydd yr wrthblaid yn iawn fod gennym y modelu diweddaraf. Mae'n dangos nad yw brig y don omicron o'r coronafeirws wedi ein cyrraedd eto yng Nghymru, ac y gallem ni fod 10 diwrnod i ffwrdd o'r brig, a gallai'r niferoedd barhau i ddringo'n gyflym iawn. Nawr, fel yr wyf wedi ei ddweud nifer o weithiau, mewn darn bach o newyddion da, mae'r un modelu yna yn dangos y niferoedd yn dechrau gostwng yn gymharol gyflym hefyd. Pan fyddwn ni mewn sefyllfa pryd y byddwn yn gwybod bod y brig wedi pasio yng Nghymru, ar effaith ar ein gwasanaethau cyhoeddus, ar weithwyr yn y sector preifat, ar allu ein gwasanaeth iechyd i ymdrin â'r niferoedd cynyddol o bobl mewn gwely ysbyty oherwydd y coronafeirws, yna byddwn ni eisiau, cyn gynted â phosibl ond mor ddiogel â phosibl, ddechrau llacio rhai o'r amddiffyniadau sydd wedi bod yn angenrheidiol tra bod y don omicron yn dal i ddod tuag atom, ond nid ydym ni wedi cyrraedd y pwynt yna. Nid ydym ni yn y sefyllfa honno heddiw. Nawr, byddwn ni'n adolygu'r data, fel y gwnawn ni bob dydd a phob wythnos, a'r wythnos nesaf fydd diwedd cyfnod adolygu tair wythnos. Os byddwn ni'n ffodus iawn, ac mae'n 'os' mawr iawn, a'n bod yn canfod ein bod wedi pasio'r brig hwnnw ac yn gweld gostyngiad dibynadwy yn effaith y coronafeirws arnom ni, yna byddwn yn edrych i weld beth y gallwn ni ei wneud, fel y dywedais i, i lacio rhai o'r amddiffyniadau yr ydym wedi gorfod eu rhoi ar waith. Ond wnawn ni ddim gwneud hynny - [ Torri ar draws. ] Wnawn ni ddim gwneud hynny nes ein bod yn ffyddiog mai'r cyngor gwyddonol a meddygol i ni yw ei bod yn ddiogel i ni symud i'r cyfeiriad hwnnw.
English: First Minister, restrictions were imposed in Wales based on the modelling and therefore you should be basing that further removal on the modelling. You have no excuses not to provide such a plan, First Minister. It is vital for businesses that are feeling the pain with limits on hospitality and mental health taking a kicking with sports being scaled back that a plan out of these restrictions is brought forward by your Government. Can you therefore confirm today that you will listen to these calls and provide a road map out of the restrictions at your review on Friday?
Welsh: Prif Weinidog, gosodwyd cyfyngiadau yng Nghymru yn seiliedig ar y modelu ac felly dylech fod yn seilio'r broses o lacio ymhellach ar y modelu. Nid oes gennych unrhyw esgusodion i beidio â darparu cynllun o'r fath, Prif Weinidog. Mae'n hanfodol i fusnesau sy'n teimlo'r boen gyda chyfyngiadau ar letygarwch ac iechyd meddwl yn dioddef yn sgil llai o chwaraeon, bod cynllun i ddod allan o'r cyfyngiadau hyn yn cael ei gyflwyno gan eich Llywodraeth. A wnewch chi gadarnhau heddiw y byddwch yn gwrando ar y galwadau hyn ac yn darparu llwybr allan o'r cyfyngiadau yn eich adolygiad ddydd Gwener?
English: Well, we will do exactly what the leader of the Conservative Party said we should do at the start of that final question - we will follow the modelling. As I've said to him, the modelling currently shows that we are not yet at the peak of coronavirus in Wales. Now, nobody, I think, in a responsible position would argue that we should be lessening the levels of protection available here in Wales while the number of people suffering from the omicron wave is going up, not coming down. Once we are in a position where we are confident that we are past the peak and that the numbers are indeed falling, that will be the point at which we are able to set out, as of course we would want to do, a plan for reducing some of the protections that are currently in place, because then the numbers in Wales will be improving, not worsening. The model tells us that we're likely to see them worsening over the next week, and in those circumstances, it simply would not be responsible to think that this is the moment at which you would begin to remove the protections that are helping to save people from this virus, keep more people in work, lessen the pressures on the NHS. Those are the reasons we take actions here in Wales, and we will not be diverted from doing so.
Welsh: Wel, fe wnawn ni'n union yr hyn a ddywedodd arweinydd y Blaid Geidwadol y dylem ni ei wneud ar ddechrau'r cwestiwn olaf yna - byddwn ni'n dilyn y modelu. Fel yr wyf wedi dweud wrtho, mae'r modelu ar hyn o bryd yn dangos nad ydym eto wedi gweld brig ton coronafeirws yng Nghymru. Nawr, nid wyf yn credu y byddai neb mewn sefyllfa gyfrifol yn dadlau y dylem fod yn lleihau'r lefelau amddiffyn sydd ar gael yma yng Nghymru tra bod nifer y bobl sy'n dioddef o'r don omicron yn cynyddu, nid yn gostwng. Pan fyddwn ni mewn sefyllfa pan fyddwn yn ffyddiog ein bod wedi mynd heibio'r brig a bod y niferoedd yn wir yn gostwng, dyna'r pwynt pan allwn ni nodi, fel y byddem ni eisiau ei wneud wrth gwrs, gynllun ar gyfer lleihau rhai o'r amddiffyniadau sydd ar waith ar hyn o bryd, oherwydd, dyna pryd y bydd y niferoedd yng Nghymru yn gwella, nid yn gwaethygu. Mae'r model yn dweud wrthym ein bod yn debygol o'u gweld yn gwaethygu dros yr wythnos nesaf, ac o dan yr amgylchiadau hynny, ni fyddai'n gyfrifol ystyried mai dyma'r adeg y byddech yn dechrau dileu'r amddiffyniadau sy'n helpu i achub pobl rhag y feirws hwn, cadw mwy o bobl mewn gwaith, lleihau'r pwysau ar y GIG. Dyna'r rhesymau dros gymryd camau yma yng Nghymru, ac ni fyddwn yn cael ein dargyfeirio rhag gwneud hynny.
English: First Minister, surging debt and the rapid and cumulative rise in the cost of living may soon overtake COVID as the biggest crisis we face over the coming year, plunging us ever more into poverty and mental ill health. Many of the key levers, of course, remain at Westminster, but we've learnt even today, haven't we, to place little faith in a Prime Minister who organises garden parties in the midst of a pandemic? When the global financial crisis hit, the Welsh Government then convened an emergency economic summit to pool ideas on what we in Wales could do independently ourselves to respond. Would you agree, First Minister, to consider convening a Welsh social summit to help devise an urgent cross-Government response to the cost-of-living crisis facing people and families in 2022?
Welsh: Prif Weinidog, gall dyledion cynyddol a'r cynnydd cyflym a chronnol yng nghostau byw oddiweddyd COVID cyn bo hir fel yr argyfwng mwyaf a wynebwn dros y flwyddyn i ddod, gan ein bwrw ni fwyfwy i dlodi a salwch meddwl. Mae llawer o'r ysgogiadau allweddol, wrth gwrs, yn aros yn San Steffan, ond rydym wedi dysgu hyd yn oed heddiw, onid ydym ni, i roi ychydig iawn o ffydd mewn Prif Weinidog sy'n trefnu partïon gardd yng nghanol pandemig? Pan darodd yr argyfwng ariannol byd-eang, trefnodd Llywodraeth Cymru wedyn uwchgynhadledd economaidd frys i rannu syniadau ynghylch yr hyn y gallem ni yng Nghymru ei wneud yn annibynnol ein hunain i ymateb. A fyddech chi'n cytuno, Prif Weinidog, i ystyried trefnu uwchgynhadledd gymdeithasol yng Nghymru i helpu i lunio ymateb brys ar draws y Llywodraeth i'r argyfwng costau byw sy'n wynebu pobl a theuluoedd yn 2022?
English: Given the scale of the crisis, I don't think it's an exaggeration at all to call it a cost-of-living catastrophe, then I think it's an important question that we must all ask, even within the limits of the devolution settlement: what more could we do to help people at this terribly difficult time? And if I can give one example, First Minister, at the moment, social housing providers can introduce rent rises of up to 4.1 per cent. Welsh Government could lower the cap so that any rent rises, at the very least, would be no greater than inflation. You could decide not to match the rail fare increase of 3.8 per cent announced in England before Christmas. Increasing rail fares and rent by around 4 per cent, at a time when annual income in Wales, according to the latest figures, rose by just 0.4 per cent, I think is surely not something that neither you nor I would want to see.
Welsh: O ystyried maint yr argyfwng, nid wyf yn credu mai gor-ddweud o gwbl yw ei alw'n drychineb costau byw, yna rwy'n credu ei fod yn gwestiwn pwysig y mae'n rhaid i bob un ohonom ni ei ofyn, hyd yn oed o fewn terfynau'r setliad datganoli: beth arall y gallem ni ei wneud i helpu pobl ar yr adeg ofnadwy o anodd hon? Ac os caf i roi un enghraifft, Prif Weinidog, ar hyn o bryd, gall darparwyr tai cymdeithasol gyflwyno cynnydd mewn rhent o hyd at 4.1 y cant. Gallai Llywodraeth Cymru ostwng y cap fel na fyddai unrhyw gynnydd rhent, o leiaf, yn fwy na chwyddiant. Gallech chi benderfynu peidio â chyd-fynd â'r cynnydd mewn prisiau rheilffyrdd o 3.8 y cant a gyhoeddwyd yn Lloegr cyn y Nadolig. Byddai cynyddu prisiau tocynnau trên a rhent tua 4 y cant, ar adeg pan gododd incwm blynyddol yng Nghymru, yn ôl y ffigurau diweddaraf, 0.4 y cant yn unig, yn sicr yn rhywbeth na fyddech chi na minnau eisiau ei weld.
English: I understand the points that Adam Price makes, Llywydd. He will know that housing associations rely on rental income to finance their development programmes, so if they are unable to obtain through rental income the amounts that they were anticipating, it will mean that they can build fewer houses for social rent in future. That's what the money gets used for. The case he makes for not increasing rent levels above the rate of inflation is a powerful one, but it's not a decision without its costs in other opportunities that really matter to those people who are waiting for decent social housing in Wales. The same will be true in relation to public transport, that, if you don't raise the money via the fare box, then you end up, as we have in Wales, paying well, well over £100 million into the rail service just to keep its head above water, and that would mean more money would have to be found from those sources, and that means that money isn't available to do other things. So, it is not that I'm disputing the case he makes - he makes it, as I said, persuasively - it is just to point out that these are not cost-free courses of action. They involve opportunity costs and our inability to do other things that themselves could directly help exactly the sort of families that the leader of Plaid Cymru is focusing on today.
Welsh: Rwy'n deall y pwyntiau y mae Adam Price yn eu gwneud, Llywydd. Bydd yn gwybod bod cymdeithasau tai yn dibynnu ar incwm rhent i ariannu eu rhaglenni datblygu, felly os na allan nhw gael y symiau yr oedden nhw yn eu rhagweld drwy incwm rhent, bydd yn golygu y byddan nhw'n adeiladu llai o dai ar gyfer rhent cymdeithasol yn y dyfodol. Dyna yw'r hyn y mae'r arian yn cael ei ddefnyddio ar ei gyfer. Mae'r achos y mae'n ei wneud dros beidio â chynyddu lefelau rhent uwchlaw cyfradd chwyddiant yn un pwerus, ond nid yw'n benderfyniad heb ei gostau mewn cyfleoedd eraill sy'n wirioneddol bwysig i'r bobl hynny sy'n aros am dai cymdeithasol addas yng Nghymru. Bydd yr un peth yn wir mewn cysylltiad â thrafnidiaeth gyhoeddus, os na chodir yr arian drwy dderbyniadau, yna byddwch yn talu, fel yr ydym ni yng Nghymru, ymhell, ymhell dros £100 miliwn i'r gwasanaeth rheilffordd dim ond i gadw ei ben uwchben y dŵr, a byddai hynny'n golygu y byddai'n rhaid dod o hyd i fwy o arian o'r ffynonellau hynny, ac mae hynny'n golygu nad yw arian ar gael i wneud pethau eraill. Felly, nid fy mod yn dadlau yn erbyn yr achos y mae'n ei wneud - mae'n ei wneud fel y dywedais i, gan ddwyn perswâd - dim ond tynnu sylw ydw i at y ffaith nad yw'r rhain yn gamau gweithredu heb gost. Maen nhw'n cynnwys costau cyfle a'n hanallu i wneud pethau eraill y gallen nhw eu hunain helpu'n uniongyrchol y math o deuluoedd y mae arweinydd Plaid Cymru yn canolbwyntio arnyn nhw heddiw.