English: Can I thank Dai Rees for this topical question? Much of what he's impressed upon us today has been echoed by the European Works Council and the trade unions who are stating very clearly that they wish to have a meaningful consultation with Tata over the coming weeks and months, and that in order to have that meaningful consultation, they need access to as much detail as possible as soon as possible. Dirprwy Lywydd, after the announcement, there were some comments that I kept hearing about, 'Well, there's a silver lining to this in that two thirds of the jobs are going to be white collar, they're going to be office based.' Look, these are jobs, these are people. Regardless of whether they're working on the shop floor or in an office, these people face losing their livelihoods. And regardless of whether they are white collar or blue collar, we are sympathetic to the position that they're in, and we will stand by them in helping them in whatever way, shape or form we can. It will be an extremely difficult period for many, many people who will be questioning whether they'll have a job come March 2021 in Tata. The latest announcement adds little more to the announcement from 18 November. Essentially, it confirms the speculation that was taking place back in the middle of November, when the company announced that there would be up to 3,000 job losses across Europe. And at that point, there was a lot of speculation emerging that around 1,600 could be in the Netherlands and a further 350 elsewhere. So, people were then assuming that it would be around about 1,000 here in the UK. The announcement, essentially, confirms that, but it adds no more detail about the jobs or the location of the jobs that could be affected. We have been told again that the work that will take place between now and the new year will be on a role-by-role basis so that by February of next year, we will know not just what jobs face being lost, but also the location of those jobs. We are keeping open the option of a taskforce to assist. If there is a concentration of jobs lost at any one site, then certainly a taskforce would be a sensible means of supporting those affected workers, and so we are going to keep that as a live option. In terms of supply chain implications, we're working through this right now. I've previously informed Members that there will be a special manufacturing summit taking place in the new year. The supply chain for the steel industry will of course be a key concern at that summit. By the time of the summit taking place, we hope to have been able to conduct a thorough analysis of the implications of this particular announcement for those locations in and around the existing Tata sites in Wales. I have spoken briefly to Tata steel regarding the other areas where they are seeking to achieve cost savings, including the development of a better product mix and the reduction in procurement costs and the costs of goods and services through more effective and efficient procurement regimes. I should just say that the date of March 2021 is the end date by which the implementation of this transformation programme concerning employees will have been completed. My concern in 2020 will be in ensuring that there is a seamless transition for anybody who could be out of work by 2021 into other high-quality well-paid employment in the region. And I'd finally, Dirprwy Lywydd, congratulate Dai Rees on representing the steel sector, and in particular those workers at Port Talbot, with such energy over many years. We have had numerous conversations, we have stood side by side on many occasions in demanding a better deal for the steel sector in Wales, and it's only right that we now once again call on the UK Government to do so and to agree to a steel sector deal that could be transformational for the sector, and to ensure that it deals, once and for all, with making sure that those uncompetitive energy prices are resolved.
Welsh: A gaf fi ddiolch i Dai Rees am y cwestiwn amserol hwn? Mae llawer o'r hyn y mae wedi'i ddweud heddiw wedi cael ei ategu gan y Cyngor Gwaith Ewropeaidd a'r undebau llafur sy'n datgan yn glir iawn eu bod yn dymuno cael ymgynghoriad ystyrlon â Tata dros yr wythnosau a'r misoedd nesaf, ac er mwyn cael yr ymgynghoriad ystyrlon hwnnw, mae angen iddynt gael cymaint o fanylion â phosibl cyn gynted â phosibl. Ddirprwy Lywydd, ar ôl y cyhoeddiad, roeddwn yn clywed rhai sylwadau fel, 'Wel, un peth da yn hyn i gyd yw'r ffaith y bydd dwy ran o dair o'r swyddi'n swyddi coler wen, byddant yn swyddi mewn swyddfeydd.' Edrychwch, swyddi yw'r rhain, pobl yw'r rhain. Ni waeth a ydynt yn gweithio ar lawr y ffatri neu mewn swyddfa, mae'r bobl hyn yn wynebu colli eu bywoliaeth. Ac ni waeth a ydynt yn swyddi coler wen neu'n swyddi coler las, rydym yn cydymdeimlo â'r sefyllfa y maent ynddi, a byddwn yn eu cefnogi ym mha ffordd bynnag y gallwn. Bydd yn gyfnod eithriadol o anodd i lawer o bobl a fydd yn cwestiynu a fydd ganddynt swydd yn Tata ym mis Mawrth 2021. Nid yw'r cyhoeddiad diweddaraf yn ychwanegu llawer mwy at y cyhoeddiad a wnaed ar 18 Tachwedd. Yn y bôn, mae'n cadarnhau'r dyfalu a oedd yn digwydd yn ôl yng nghanol mis Tachwedd, pan gyhoeddodd y cwmni y byddai hyd at 3,000 o swyddi'n cael eu colli ar draws Ewrop. Ac ar y pwynt hwnnw, roedd llawer o ddyfalu y gallai tua 1,600 ohonynt fod yn yr Iseldiroedd a 350 arall mewn mannau eraill. Felly, roedd pobl yn tybio wedyn y byddai oddeutu 1,000 ohonynt yma yn y DU. Mae'r cyhoeddiad, yn ei hanfod, yn cadarnhau hynny, ond nid yw'n ychwanegu mwy o fanylion am y swyddi na lleoliad y swyddi a allai gael eu heffeithio. Dywedwyd wrthym eto y bydd y gwaith a fydd yn digwydd rhwng nawr a'r flwyddyn newydd yn cael ei wneud ar sail rolau unigol fel y byddwn yn gwybod, erbyn mis Chwefror y flwyddyn nesaf, pa swyddi y disgwylir iddynt gael eu colli yn ogystal â lleoliad y swyddi hynny. Rydym yn cadw'r opsiwn o greu tasglu i gynorthwyo yn agored. Os oes crynhoad o swyddi'n cael eu colli ar unrhyw safle, byddai tasglu yn sicr yn ffordd synhwyrol o gefnogi'r gweithwyr hynny yr effeithir arnynt, ac felly rydym am gadw'r opsiwn hwnnw'n agored. O ran goblygiadau i'r gadwyn gyflenwi, rydym yn gweithio drwy hyn yn awr. Rwyf eisoes wedi hysbysu Aelodau y bydd uwchgynhadledd weithgynhyrchu arbennig yn cael ei chynnal yn y flwyddyn newydd. Bydd y gadwyn gyflenwi ar gyfer y diwydiant dur, wrth gwrs, yn bryder allweddol yn yr uwchgynhadledd honno. Erbyn yr uwchgynhadledd, rydym yn gobeithio y byddwn wedi gallu cynnal dadansoddiad trwyadl o oblygiadau'r cyhoeddiad hwn i'r lleoliadau hynny yn ac o amgylch safleoedd presennol Tata yng Nghymru. Rwyf wedi cael gair byr â Tata ynglŷn â'r meysydd eraill lle maent yn ceisio arbed costau, gan gynnwys datblygu gwell cymysgedd o gynnyrch a'r gostyngiad mewn costau caffael a chostau nwyddau a gwasanaethau drwy drefniadau caffael mwy effeithiol ac effeithlon. Hoffwn ddweud mai mis Mawrth 2021 yw'r dyddiad terfynol ar gyfer cwblhau gweithrediad y rhaglen drawsnewid ar gyfer gweithwyr. Fy awydd yn 2020 fydd sicrhau bod cyfnod pontio di-dor i unrhyw un a allai fod yn ddi-waith erbyn 2021 i waith arall o ansawdd uchel sy'n talu'n dda yn y rhanbarth. Yn olaf, Ddirprwy Lywydd, hoffwn longyfarch Dai Rees ar gynrychioli'r sector dur, ac yn enwedig y gweithwyr ym Mhort Talbot, gyda'r fath egni dros flynyddoedd lawer. Rydym wedi cael nifer o sgyrsiau, rydym wedi sefyll ysgwydd wrth ysgwydd ar sawl achlysur i fynnu gwell bargen i'r sector dur yng Nghymru, ac mae'n briodol ein bod unwaith eto yn awr yn galw ar Lywodraeth y DU i wneud hynny ac i gytuno ar fargen i'r sector dur a allai fod yn drawsnewidiol i'r sector, ac i sicrhau, unwaith ac am byth, ei bod yn datrys problem y prisiau ynni anghystadleuol.