English: Can I say, Minister, I very much welcome the overall vision that you've outlined to us this afternoon? I think it's fair to say that the one thing that unites people on all sides of this Chamber is an absolute determination that the people of Wales deserve far better than we've received in terms of funding and powers over railways over the last few years. I very much welcome what you said and I welcome your confidence that the Keith Williams review will report positively later this year. I will be grateful if you could give us any further update on progress and a timetable for the publication of his review and then any subsequent devolution of responsibilities. I don't think I'm alone here when I feel utter frustration when I see the way in which the Department for Transport of the UK Government throws money into some communities while starves other communities of any investment at all, and certainly Wales has been in that position year after year, no matter what the colour of the Government happens to have been. I think the Ebbw valley line, which we've already heard people speaking about this afternoon, is an example of the failure of this settlement. You've answered a question earlier this afternoon, Minister, about the devolution responsibility for the Valleys lines, but of course the Ebbw valley line is not regarded as a core Valleys line even though it serves a population that is largely the same as the lines served to Merthyr, to Rhymney, to Aberdare or to Treherbert. That demonstrates the complexity and fragmentation that you spoke of in your statement in February that affects people's daily lives today. This isn't an academic conversation about constitutional theory, but it's about how we are able to invest in the infrastructure that sustains our economy today. For us in Ebbw Vale and for us in Blaenau Gwent, the priorities are clear for the Ebbw valley line. We want to see the new rolling stock that we've been promised. We need four trains an hour. Now, I understand, Minister, and we've had conversations about this in the past, that work is ongoing amongst your officials, and I hope that you will be able to report to us when you would expect to see two trains going down the line, in the first instance, and then four trains an hour eventually. We've been told that it's 2024 when we can expect that. Clearly, that's something I would want to bring forward if it's at all possible. And the final point is that about Abertillery. A station in Abertillery would have an enormous impact on the vitality of that town and the ability of people living in the whole of the Ebbw Fach valley to access the rail network and the new metro system. That is something that is important. You spoke earlier about the models currently used by the Department for Transport in England to determine where new stations are placed and where new services are offered, but of course that model will never deliver either a station in Abertillery or anywhere else in the Heads of the Valleys or the Valleys network because it doesn't fulfil the criterion that is set down by the UK Government. We therefore need a model that will deliver for people in Wales and will deliver for people in the Valleys of south Wales particularly in this instance, both in terms of delivering new stations, but also in terms of other infrastructure upgrades and new services. The final question I'd like to ask you in terms of the specific issues in south-east Wales is about electrification and propulsion. Now, I'm not one of those people who are at all hung up about having electric trains wherever they're needed. However, we do know that they provide a far better journey experience and we do know that they provide a far greater impact in terms of climate change and decarbonisation. So, I want to be able to see how you would be able to deliver electrification on the Ebbw valley line to ensure that we are able to be plugged in to the metro system and not adjacent to it. Presiding Officer, the statement this afternoon has provided Members with an opportunity to debate how we want to take this forward. I hope that we can debate these matters on more regular occasions, but I also hope that, through the devolution of responsibility and budgets to the Welsh Government, we can ensure that we have here the ability to invest in rail but also to invest in a multimodal and integrated transport system that delivers, either by rail or by bus or by tram, for people up and down the country, and we can start to make the vision that the Minister has outlined today a reality.
Welsh: A gaf i ddweud, Gweinidog, fy mod i'n croesawu'n fawr y weledigaeth gyffredinol yr ydych chi wedi'i hamlinellu inni y prynhawn yma? Rwy'n credu ei bod hi'n deg dweud mai'r un peth sy'n uno pobl ar bob ochr y Siambr hon yw penderfyniad pendant bod pobl Cymru yn haeddu llawer gwell na'r hyn a gawsom ni o ran cyllid a phwerau dros reilffyrdd yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Croesawaf yn fawr yr hyn y gwnaethoch chi ei ddweud a chroesawaf eich ffydd y daw adroddiad cadarnhaol yn sgil adolygiad Keith Williams yn ddiweddarach eleni. Byddwn yn ddiolchgar pe baech yn rhoi'r newyddion diweddaraf i ni ynglŷn â chynnydd ac amserlen ar gyfer cyhoeddi ei adolygiad ac yna unrhyw ddatganoli cyfrifoldebau yn sgil hynny. Nid wyf yn credu mai fi yw'r unig un sy'n teimlo rhwystredigaeth lwyr pan welaf y ffordd y mae Adran Drafnidiaeth Llywodraeth y DU yn taflu arian at rai cymunedau gan lwgu cymunedau eraill o ran unrhyw fuddsoddiad o gwbl, ac yn sicr bu Cymru yn y sefyllfa honno flwyddyn ar ôl blwyddyn, waeth beth fo lliw'r Llywodraeth. Rwy'n credu bod llinell Cwm Ebwy, yr ydym ni eisoes wedi clywed pobl yn siarad amdani'r prynhawn yma, yn enghraifft o fethiant y setliad hwn. Rydych chi wedi ateb cwestiwn yn gynharach y prynhawn yma, Gweinidog, ynglŷn â'r cyfrifoldeb datganoli dros reilffyrdd y Cymoedd, ond wrth gwrs ni ystyrir rheilffordd Cwm Ebwy yn llinell graidd i'r Cymoedd er ei bod yn gwasanaethu poblogaeth sydd yr un fath i raddau helaeth â'r rheilffyrdd sy'n gwasanaethu Merthyr, Rhymni, Aberdâr neu Dreherbert. Mae hynny'n dangos y cymhlethdod a'r darnio y sonioch chi amdano yn eich datganiad ym mis Chwefror sy'n effeithio ar fywydau beunyddiol pobl heddiw. Nid sgwrs academaidd am ddamcaniaeth gyfansoddiadol yw hon, ond mae'n ymwneud â'r modd y gallwn ni fuddsoddi yn y seilwaith sy'n cynnal ein heconomi heddiw. I ni yng Nglynebwy ac i ni ym Mlaenau Gwent, mae'r blaenoriaethau'n glir ar gyfer llinell Cwm Ebwy. Rydym ni eisiau gweld y cerbydau newydd yr addawyd inni. Mae angen pedwar trên yr awr arnom ni. Nawr, rwy'n deall, Gweinidog, ac rydym ni wedi cael sgyrsiau am hyn yn y gorffennol, bod eich swyddogion yn dal i weithio ar hyn, a gobeithiaf y gallwch chi ddweud wrthym ni pryd y byddech yn disgwyl gweld dau drên ar y llinell, yn y lle cyntaf, ac yna pedwar trên yr awr yn y pen draw. Rydym ni wedi cael gwybod y gallwn ni ddisgwyl hynny yn 2024. Yn amlwg, mae hynny'n rhywbeth yr hoffwn i ei weld yn cael ei gyflwyno ynghynt os yw'n bosib. A'r sylw olaf yw hwnnw am Abertyleri. Byddai gorsaf yn Abertyleri yn cael effaith enfawr ar fywiogrwydd y dref honno ac ar allu pobl sy'n byw ym mhob rhan o Gwm Ebwy Fach i ddefnyddio'r rhwydwaith rheilffyrdd a'r system Metro newydd. Mae hynny'n rhywbeth sydd yn bwysig. Fe wnaethoch chi sôn yn gynharach am y modelau y mae'r Adran Drafnidiaeth yn eu defnyddio ar hyn o bryd yn Lloegr i benderfynu lle y caiff gorsafoedd newydd eu lleoli a lle i gynnig gwasanaethau newydd, ond wrth gwrs ni fydd y model hwnnw byth yn darparu gorsaf yn Abertyleri nac unrhyw le arall ym Mlaenau'r Cymoedd neu rwydwaith y Cymoedd gan nad yw'n bodloni'r maen prawf a bennir gan Lywodraeth y DU. Felly, mae angen model arnom ni a fydd yn cyflawni ar gyfer pobl Cymru ac a fydd yn cyflawni ar gyfer pobl yng Nghymoedd y De, yn enwedig yn yr achos hwn, o ran darparu gorsafoedd newydd, ond hefyd o ran gwneud gwelliannau eraill i'r seilwaith a chyflwyno gwasanaethau newydd. Mae'r cwestiwn olaf yr hoffwn i ei ofyn i chi o ran y materion penodol yn y de ddwyrain yn ymwneud â thrydaneiddio a gyriant. Nawr, dydw i ddim yn un o'r bobl hynny sy'n gwneud môr a mynydd ynghylch cael trenau trydan yn lle bynnag y mae eu hangen. Fodd bynnag, rydym ni yn gwybod eu bod yn cynnig profiad teithio llawer gwell ac rydym ni yn gwybod eu bod yn cael llawer mwy o effaith o ran newid yn yr hinsawdd a datgarboneiddio. Felly, mae arnaf i eisiau deall sut y gallech chi drydaneiddio lein Glyn Ebwy er mwyn sicrhau y gallwn ni fod yn rhan o'r system metro ac nid ar ei phwys. Llywydd, mae'r datganiad y prynhawn yma wedi rhoi cyfle i Aelodau drafod sut yr ydym ni eisiau bwrw ymlaen â hyn. Gobeithio y gallwn ni drafod y materion hyn yn fwy rheolaidd, ond rwyf hefyd yn gobeithio, drwy ddatganoli cyfrifoldeb a chyllidebau i Lywodraeth Cymru, y gallwn ni sicrhau bod gennym ni'r gallu yn y fan yma i fuddsoddi mewn rheilffyrdd ond hefyd i fuddsoddi mewn system drafnidiaeth amlfodd ac integredig sy'n cyflawni, naill ai drwy reilffordd neu fws neu dram, i bobl ar hyd a lled y wlad, a gallwn ddechrau gwireddu'r weledigaeth y mae'r Gweinidog wedi'i hamlinellu heddiw.