English: Of course, I support the proposal by my colleague to bring this legislative proposal forward, but I do that for a number of reasons. First of all, it's my aspiration and Plaid Cymru's aspiration that we cease selling new cars that are reliant on fossil fuels by 2030, and I'm shocked that the Westminster Government hasn't taken steps to hasten this process. We are still looking to 2042 for this, although we know the impact on air quality that emerges from these fossil fuel engines, and diesel engines particularly. I'm also doing this because we are of the view that although this growth is happening almost organically in terms of electric vehicles, it is true to say, as with broadband, as I mentioned, that vast parts of Wales would be missing out unless there were state intervention to ensure equality. The point that Lee Waters made was a fair one, but in order to assist with that equality then Government has to step in and ensure that this does happen. I think that that is something that we're familiar with in a Welsh context. After Plaid Cymru negotiated the £2 million for the public vehicle charging scheme, I have contacted every county council in Wales to ask them what they were doing to help with this process and, to date, I've received responses from half of them, including Anglesey - so, congratulations Anglesey. I'm not here to name the councils because each of them say that they're doing their very best, but, clearly, what's missing is that there are some councils without any public charging points at all. There are areas of Wales - . If you travel, Rhun, from Anglesey to Cardiff, it's quite possible, like with the train, that you'd have to travel through England to ensure that you can take that journey safely. That's the kind of framework we have in place at the moment. A few things have arisen that suggest to me that we do need some legislation, or the force of legislation, in this area, and they are: the need to create a national network; the need for that network to be badged with a Welsh identity so that people know that the Welsh Government is part of this process; that we ensure through legislative commitments that these charging points are open source and available to all - what you have is that one company wants to keep it for their own vehicles, but we need this to be available to everybody - and that we can encourage and help local councils and other public bodies interested in this area not just to provide one point, but many charging points. We need significant investment here. Yes, we need to prepare for future growth rather than what we have at the moment, as David Melding mentioned, but we need to see that happening. The final point in the context of Government intervention is that the grid in parts of Wales isn't sufficiently robust to deal with the growth that we will see in vehicle charging. The capacity of the grid is restricted in parts of Wales, particularly in mid Wales, and the Government will need to collaborate with the Westminster Government to tackle that particular issue. As the grid have said it won't be possible to have batteries larger than 1 MW in Wales for at least a decade - that's the position of National Grid - then the concept of having small batteries scattered around the place mainly in electrical vehicles and using renewable energy is very attractive to me, but we need Government intervention, there is no doubt about that.
Welsh: Rydw i'n cefnogi, wrth gwrs, y cais gan fy nghyfaill i ddod â'r cynnig deddfwriaethol yma, ond rydw i'n gwneud hynny am sawl rheswm. Yn gyntaf oll, mae'n ddymuniad gen i a Phlaid Cymru i weld ein bod ni'n dod i ben â gwerthu ceir newydd sydd yn ddibynnol ar danwydd ffosil erbyn 2030, ac rydw i'n synnu nad yw Llywodraeth San Steffan wedi gwneud camau i gyflymu'r broses yma. Rydym ni'n dal i edrych tuag at 2042 ar gyfer hyn, er ein bod ni'n gwybod yr effaith ar ansawdd awyr sydd yn deillio o beiriannau tanwydd ffosil, a diesel yn benodol. Rydw i hefyd yn ei wneud e gan ein bod ni o'r farn, er bod y twf yma yn digwydd yn organig, bron, mewn cerbydau trydan, ei bod hi'n wir i ddweud, megis gyda band llydan, fel soniais i, y byddem ni yn rhannau helaeth o Gymru ar ein colled oni bai fod ymyrraeth gan y wladwriaeth i sicrhau cyfartaledd. Roedd y pwynt roedd Lee Waters yn ei wneud yn un digon teg, ond er mwyn helpu'r cyfartaledd yna, mae'n rhaid i'r Llywodraeth sefyll i mewn a gwneud yn siŵr bod hyn yn digwydd. Ac rydw i'n meddwl bod hynny'n rhywbeth rydym ni'n gyfarwydd â gorfod ei wneud yn y cyd-destun Cymreig. Ar ôl i Blaid Cymru negodi y £2 filiwn ar gyfer cynllun cyhoeddus o bweru ceir trydan, rydw i wedi cysylltu â phob cyngor sir yng Nghymru i ofyn beth roedden nhw'n ei wneud i helpu'r broses yma, ac mor belled rydw i wedi cael ateb nôl gan hanner - gan gynnwys Ynys Môn, os caf i ddweud; da iawn Ynys Môn. Nid ydw i yma i enwi'r cynghorau, achos mae pob un ohonyn nhw'n dweud eu bod nhw'n gwneud eu gorau glas, ond mae'n amlwg beth sydd ar goll yn ambell i le. Mae yna gynghorau heb unrhyw bwynt gwefru cyhoeddus o gwbl. Mae yna lefydd yng Nghymru - . Os rydych chi'n teithio, Rhun, o Ynys Môn i Gaerdydd, mae'n ddigon posib, fel gyda'r trên, y bydd rhaid i chi fynd drwy Loegr i sicrhau eich bod chi'n gwneud y daith yn saff. Dyna'r math o fframwaith sydd gyda ni ar hyn o bryd. Cwpwl o bethau sydd wedi codi yn hynny sydd yn awgrymu i fi ein bod ni angen rhywfaint o ddeddfwriaeth neu bwysau deddfwriaethol yn y maes yma yw: yr angen i greu rhwydwaith cenedlaethol; yr angen i'r rhwydwaith yna fod â bathodyn Cymreig arno fe, os liciwch chi, so mae pobl yn gwybod bod Llywodraeth Cymru yn rhan o'r broses yma; ein bod ni'n sicrhau drwy ymrwymiad deddfwriaethol bod y pwyntiau gwefru yma yn open source ac yn agored i bawb - felly beth sydd gyda chi, wrth gwrs, yw bod un cwmni yn licio cadw fe jest ar gyfer eu ceir nhw, ond rydym ni angen i hwn fod ar gael i bawb - ac ein bod ni'n gallu annog a helpu cynghorau lleol a phobl eraill a chyrff cyhoeddus sydd â diddordeb yn hyn nid jest i roi un pwynt i mewn, ond sawl pwynt i mewn. Rydym ni eisiau buddsoddiad eithaf sylweddol fan hyn; ie, paratoi ar gyfer y twf sy'n dod yn hytrach na beth sydd gyda ni nawr, efallai, fel roedd David Melding yn sôn, ond mae angen gweld hynny. Y pwynt olaf oll rydym ni angen ei weld yng nghyd-destun ymyrraeth Llywodraeth yw bod y grid mewn mannau o Gymru heb fod yn ddigon cadarn na chryf ar gyfer y twf sy'n mynd i gael ei weld mewn pweru ceir. Mae capasiti'r grid yn gyfyng iawn mewn mannau o Gymru, yn enwedig yn y canolbarth, ac rydw i eisiau i'r Llywodraeth gydweithio gyda Llywodraeth San Steffan i fynd i'r afael â hynny. A gan bod y grid yn dweud na fydd modd cael batris mwy nag 1 MW yng Nghymru am o leiaf ddegawd arall - dyna'r sefyllfa, mae'r Grid Cenedlaethol yn dweud nawr - mae'r syniad o gael batris bach ym mhob man, sef y ceir trydan yma, yn defnyddio ein pŵer a'n hynni adnewyddol ni, yn ddeniadol iawn i fi, ond mae angen ymyrraeth y Llywodraeth, nid oes dim dwywaith gen i.