English: Thank you very much for giving me the opportunity to speak in this very important debate. I'd like to start by saying, as the Cabinet Secretary did in his introduction, how proud I am of what we've managed to do here in Wales about recycling. I'm sorry that UKIP is so grudging in some of their comments, because I think where we've made such really good progress, we need to acknowledge it. I do think that the tax on plastic bags was a huge success, and certainly has been one of the most imaginative ways of catching people's commitment to recycling. So, I also welcome the fact that we are now in Europe second only to Germany, with a recycling rate of 62 per cent compared with Germany's 66 per cent. I think it's very important that Wales has set statutory recycling targets. I welcome the 70 per cent recycling by 2025 and I commend the thrust of the 'Towards Zero Waste' strategy, and I'm sure soon we'll be the first in the world. Now, in Cardiff, as Jenny Rathbone, my colleague, has already said, the council has taken a strong lead in pushing up the rates of recycling. In fact, in the north of the city, in Cardiff North, 95.4 per cent of Cardiff North residents actually use the city's waste and recycling services. I'm looking forward to the commitment that there will be a new recycling facility in the north of the city as well as the very successful free service now offered by the council to pick up bulky goods, which has been a huge success, and my colleague Jenny Rathbone also mentioned that. Cardiff and the Vale of Glamorgan councils - which is a great thing, because the two councils are working together - are also now able to recycle 97 per cent of food waste at the new anaerobic digester plant in the city, which was officially opened last week. As well as being able to deal with 35,000 tonnes of food waste, it is already generating green electricity as a by-product and will soon be producing enough power for 4,000 homes as well as a soil conditioner product. So, it is covering many areas. I do welcome the fact that councils are working together to deal with food waste. However, I think we should remember that it is the individual responsibility of us all to try to reduce waste ourselves, and also that I think the supermarkets do play a key role in this. I held a short debate on food waste in November 2015, when the present Cabinet Secretary was actually then the Minister for Natural Resources. I think we did say at that time that perhaps the Assembly could look at the legislative competence we have here in terms of controlling the waste produced by supermarkets, following legislation that had been introduced in France. I wondered if perhaps that was something that we could return to and see whether there is any legislative competence to act on that. I would also urge the Government to move forward with plans for deposit-return schemes for drinks bottles and cans, possibly. We know that Scotland has announced that it is going to have a trial of a deposit-return scheme for drinks containers, so I think we'll be able to learn by what they're going to do. But also I hope we can start a similar trial in Wales as soon as possible. Simon Thomas mentioned Coca-Cola's support, which has already been mentioned, and I think it's very important that we do get these big organisations to come on board. I think a deposit-return scheme should be part of an overall strategy. It should play a part in a circular economy. But Coca-Cola actually said that, through their research, 63 per cent of their consumers support a deposit-return in the UK, and 51 per cent say they would be more likely to recycle if such a scheme was brought in. So, in conclusion, I feel that Wales has made great strides in this field. I think we've got a lot to be proud of. There's a long way to go, but I think there are lots of ideas and new initiatives that we can follow up to boost our recycling rates even higher.
Welsh: Diolch yn fawr am roi'r cyfle imi i siarad yn y ddadl bwysig iawn hon. Hoffwn ddechrau drwy ddweud, fel y gwnaeth Ysgrifennydd y Cabinet yn ei gyflwyniad, pa mor falch yr wyf o'r hyn yr ydym wedi llwyddo i'w wneud yma yng Nghymru ynglŷn ag ailgylchu. Mae'n ddrwg gen i bod UKIP mor grintachlyd â rhai o'u sylwadau, oherwydd rwy'n meddwl, os ydym wedi gwneud y fath gynnydd da iawn, bod angen inni gydnabod hynny. Rwy'n meddwl bod y dreth ar fagiau plastig wedi bod yn llwyddiant ysgubol, ac yn sicr mae wedi bod yn un o'r ffyrdd mwyaf dychmygus o sicrhau ymrwymiad pobl i ailgylchu. Felly, rwyf hefyd yn croesawu'r ffaith ein bod bellach yn Ewrop yn ail i'r Almaen yn unig; mae ein cyfradd ailgylchu yn 62 y cant o'i chymharu â 66 y cant yr Almaen. Rwy'n meddwl ei bod yn bwysig iawn bod Cymru wedi gosod targedau ailgylchu statudol. Rwy'n croesawu'r ailgylchu 70 y cant erbyn 2025 ac rwy'n cymeradwyo byrdwn y strategaeth 'Tuag at Ddyfodol Diwastraff', ac rwy'n siŵr y byddwn cyn bo hir y cyntaf yn y byd. Nawr, yng Nghaerdydd, fel y mae Jenny Rathbone, fy nghyd-Aelod, wedi'i ddweud yn barod, mae'r cyngor wedi rhoi arweiniad cryf i gynyddu cyfraddau ailgylchu. Yn wir, yng ngogledd y ddinas, yng Ngogledd Caerdydd, mae 95.4 y cant o drigolion Gogledd Caerdydd yn defnyddio gwasanaethau gwastraff ac ailgylchu'r ddinas. Rwy'n edrych ymlaen at yr ymrwymiad y bydd cyfleuster ailgylchu newydd yng ngogledd y ddinas, yn ogystal â'r gwasanaeth di-dâl llwyddiannus iawn a gynigir yn awr gan y cyngor i godi nwyddau swmpus, sydd wedi bod yn llwyddiant ysgubol, a soniodd fy nghyd-Aelod Jenny Rathbone am hynny hefyd. Mae cynghorau Caerdydd a Bro Morgannwg - sy'n beth gwych, gan fod y ddau gyngor yn gweithio gyda'i gilydd - bellach hefyd yn gallu ailgylchu 97 y cant o wastraff bwyd yn y treulydd anaerobig newydd yn y ddinas, a agorwyd yn swyddogol yr wythnos diwethaf. Yn ogystal â gallu ymdrin â 35,000 tunnell o wastraff bwyd, mae eisoes yn cynhyrchu trydan gwyrdd fel sgil-gynnyrch ac yn fuan bydd yn cynhyrchu digon o bŵer i 4,000 o gartrefi yn ogystal â chynnyrch cyflyru pridd. Felly, mae'n cwmpasu sawl maes. Rwy'n croesawu'r ffaith bod cynghorau yn gweithio gyda'i gilydd i ymdrin â gwastraff bwyd. Fodd bynnag, rwy'n meddwl y dylem gofio bod gan bob un ohonom gyfrifoldeb unigol i geisio lleihau gwastraff ein hunain, ac rwyf hefyd yn meddwl bod yr archfarchnadoedd yn chwarae rhan allweddol yn hyn. Cynhaliais ddadl fer am wastraff bwyd ym mis Tachwedd 2015, pan oedd yr Ysgrifennydd y Cabinet presennol yn Weinidog Cyfoeth Naturiol ar y pryd. Rwy'n credu ein bod wedi dweud ar y pryd y gallai'r Cynulliad efallai edrych ar y cymhwysedd deddfwriaethol sydd gennym yma o ran rheoli'r gwastraff a gynhyrchir gan archfarchnadoedd, gan ddilyn deddfwriaeth a gyflwynwyd yn Ffrainc. Roeddwn yn meddwl tybed efallai a oedd hynny'n rhywbeth y gallem ddychwelyd ato a gweld a oes unrhyw gymhwysedd deddfwriaethol i weithredu ar hynny. Byddwn hefyd yn annog y Llywodraeth i fwrw ymlaen â chynlluniau ar gyfer cynlluniau dychwelyd blaendal ar gyfer poteli diodydd a chaniau, o bosibl. Rydym yn gwybod bod yr Alban wedi cyhoeddi ei bod yn mynd i gynnal treial o gynllun dychwelyd blaendal ar gyfer cynwysyddion diodydd, felly rwy'n meddwl y gallwn ddysgu o'r hyn y maen nhw'n mynd i'w wneud. Ond rwyf hefyd yn gobeithio y gallwn ddechrau arbrawf tebyg yng Nghymru cyn gynted ag y bo modd. Soniodd Simon Thomas am gefnogaeth Coca-Cola, sydd wedi ei grybwyll yn barod, ac rwy'n meddwl ei bod yn bwysig iawn ein bod yn perswadio'r sefydliadau mawr hyn i gytuno â ni. Rwy'n meddwl y dylai cynllun dychwelyd blaendal fod yn rhan o strategaeth gyffredinol. Dylai chwarae rhan mewn economi gylchol. Ond yr hyn a ddywedodd Coca-Cola mewn gwirionedd oedd, drwy eu hymchwil, bod 63 y cant o'u defnyddwyr o blaid dychwelyd blaendal yn y DU, bod a 51 y cant yn dweud y byddent yn fwy tebygol o ailgylchu pe byddai cynllun o'r fath yn cael ei gyflwyno. Felly, i gloi, rwy'n teimlo bod Cymru wedi cymryd camau breision yn y maes hwn. Rwy'n meddwl bod gennym lawer i fod yn falch ohono. Mae ffordd bell i fynd eto, ond rwy'n meddwl bod llawer o syniadau a mentrau newydd y gallwn eu dilyn i roi hwb i'n cyfraddau ailgylchu i godi yn uwch fyth.