techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank Mike Hedges for that question, Llywydd. He draws attention to one of the fundamental facts of primary care, which is that GPs are independent contractors. They have a contract with the board, and they are not directly managed by the Welsh Government or the local health service. However, the good news for constituents of Mike Hedges is that, because of the successful conclusion of the negotiations for next year's contract, then the access standards move from being one of those things that GPs can sign up to, to one of the things that they have to deliver. It is now a fundamental part of the new contract, and that will mean, I believe, that that minority of practices - . Remember, 89 per cent of practices achieve those standards already, and that's an improvement from 65 per cent, Llywydd, in March of 2020, so the great thrust of primary care in Wales has been in the right direction, thanks to enormous efforts of staff. That small minority - that 10 per cent - that's left to achieve those standards, those things will now be easier to enforce because the contract itself will require them to be achieved.
Welsh: Diolch i Mike Hedges am y cwestiwn yna, Llywydd. Mae'n tynnu sylw at un o ffeithiau sylfaenol gofal sylfaenol, sef bod meddygon teulu yn gontractwyr annibynnol. Mae ganddyn nhw gontract gyda'r bwrdd, ac nid ydynt yn cael eu rheoli'n uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru na'r gwasanaeth iechyd lleol. Fodd bynnag, y newyddion da i etholwyr Mike Hedges yw, oherwydd casgliad llwyddiannus y trafodaethau ar gyfer contract y flwyddyn nesaf, mae'r safonau mynediad yn symud o fod yn bethau y gall meddygon teulu gytuno â nhw, i fod yn bethau y mae'n rhaid iddyn nhw eu cyflawni. Mae bellach yn rhan sylfaenol o'r contract newydd, a bydd hynny'n golygu, rwy'n credu, bod y lleiafrif hwnnw o bractisiau - . Cofiwch, mae 89 y cant o bractisiau yn cyflawni'r safonau hynny eisoes, ac mae hynny'n welliant o 65 y cant, Llywydd, ym mis Mawrth 2020, felly mae gwthiad mawr gofal sylfaenol yng Nghymru wedi bod i'r cyfeiriad cywir, diolch i ymdrechion enfawr y staff. Y lleiafrif bach hwnnw - y 10 y cant - sydd ar ôl i gyflawni'r safonau hynny, bydd y pethau hynny nawr yn haws i'w gorfodi oherwydd bydd y contract ei hun yn gofyn iddyn nhw gael eu cyflawni.
English: In your initial response to this question, First Minister, you referred to the other health professionals who can play a role in alleviating the pressures on GPs themselves. You may be interested to know that I visited only last week with Jonathan Lloyd Jones in the Caerau pharmacy. It's a pharmacy at the top of a very disadvantaged area - very much that issue of the inverse healthcare law - but what they're doing up there is working with the new community pharmacy contract in Wales. And I have to say I sat in - with individuals' permission - as they did minor ailment diagnosis and prescribing, and took that pressure off the GPs, but were liaising directly with the GPs, and sharing the data information as well, with the patients' authority. What a way forward that is. So, can I ask him for his assurance that we'll keep on exploring these innovative ways not only to relieve pressure off GPs, but also to promote the health and well-being of those in some of our most disadvantaged communities?
Welsh: Yn eich ymateb cyntaf i'r cwestiwn hwn, Prif Weinidog, cyfeirioch chi at y gweithwyr iechyd proffesiynol eraill sy'n gallu chwarae rhan wrth leddfu'r pwysau ar feddygon teulu eu hunain. Efallai bydd diddordeb gennych wybod fy mod wythnos diwethaf wedi ymweld â Jonathan Lloyd Jones yn fferyllfa Caerau. Mae'n fferyllfa ym mhen uchaf ardal ddifreintiedig iawn - y mater hwnnw o'r ddeddf gofal gwrthgyfartal i bob pwrpas - ond yr hyn y maen nhw'n ei wneud yno yw gweithio gyda'r contract fferylliaeth gymunedol newydd yng Nghymru. Ac mae'n rhaid i mi ddweud i mi eistedd i mewn - gyda chaniatâd unigolion - wrth iddyn nhw roi diagnosis o fân anhwylderau a rhagnodi, gan gymryd y pwysau oddi ar y meddygon teulu, ond roedden nhw'n cydgysylltu'n uniongyrchol â'r meddygon teulu, ac yn rhannu gwybodaeth hefyd, gyda chaniatâd y cleifion. Am ffordd dda ymlaen yw hynny. Felly, a gaf i ofyn iddo am ei sicrwydd y byddwn yn parhau i edrych ar y ffyrdd arloesol hyn nid yn unig i dynnu pwysau oddi ar feddygon teulu, ond hefyd i hybu iechyd a llesiant y rhai hynny yn rhai o'n cymunedau mwyaf difreintiedig?
English: Llywydd, people across Wales, including Newport West, are experiencing the biggest fall in living standards since records began. The economy has entered the early stages of recession as a result of the UK Government's 12-year period of economic mismanagement. That will add rising unemployment to the challenges already faced by Newport West residents.
Welsh: Llywydd, mae pobl ledled Cymru, gan gynnwys Gorllewin Casnewydd, yn profi'r gostyngiad mwyaf mewn safonau byw ers dechrau cofnodi. Mae'r economi wedi mynd i gyfnod cynnar dirwasgiad o ganlyniad i gyfnod o 12 mlynedd o gamreoli economaidd gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig. Bydd hynny'n ychwanegu diweithdra cynyddol i'r heriau y mae trigolion Gorllewin Casnewydd yn eu hwynebu eisoes.
English: Diolch, Prif Weinidog. During this incredibly difficult time, it's vital that people have as much money in their pockets as possible. Day-to-day living costs plus unexpected expenses mean that injections of cash can be a huge lifeline. Both the Welsh Government and the UK Government have offered grants, but sadly, in many cases, people are unaware of what support they're entitled to or are deterred by complicated application processes. Ideally, payments could be made automatically to those who are eligible. At the moment, Newport is one of the councils that are trialling automatic payments for those eligible for the winter fuel scheme under the council tax reduction scheme. So, when budgets are tight for the Welsh Government and local government, working smartly is essential. We need to get the money we do have quickly and efficiently to the people who need it most. So, what action is the Welsh Government taking, working with local government, to ensure that this happens and that these essential payments are automated across Wales, rather than requiring applications?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Yn ystod y cyfnod hynod o anodd hwn, mae'n hanfodol bod gan bobl gymaint o arian yn eu pocedi â phosibl. Mae costau byw o ddydd i ddydd ynghyd â threuliau annisgwyl yn golygu y gall chwistrelliadau o arian parod fod yn achubiaeth enfawr. Mae Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU wedi cynnig grantiau, ond yn anffodus, mewn llawer o achosion, nid yw pobl yn ymwybodol o ba gefnogaeth y mae ganddyn nhw hawl iddi neu maen nhw'n cael eu rhwystro gan brosesau gwneud cais cymhleth. Yn ddelfrydol, gellid gwneud taliadau yn awtomatig i'r rhai sy'n gymwys. Ar hyn o bryd, Casnewydd yw un o'r cynghorau sy'n treialu taliadau awtomatig i'r rhai sy'n gymwys ar gyfer y cynllun tanwydd gaeaf o dan gynllun gostyngiadau'r dreth gyngor. Felly, pan fydd cyllidebau Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol yn dynn, mae gweithio mewn ffordd gall yn hanfodol. Mae angen i ni roi'r arian sydd gennym ni yn gyflym ac yn effeithlon i'r bobl sydd ei angen fwyaf. Felly, pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd, gan weithio gyda llywodraeth leol, i sicrhau bod hyn yn digwydd a bod y taliadau hanfodol hyn yn cael eu hawtomeiddio ledled Cymru, yn lle bod rhaid gwneud ceisiadau?
English: First Minister, from last week, millions of pensioners across the UK began to receive an initial £300 as the Conservative Government's pensioner cost-of-living payments began to be sent out. These payments will be made to over 11 million pensioners in receipt of the winter fuel payment, including some 15,600 pensioners in Newport West. In addition to this £300 uplift to the winter fuel payment, the energy price guarantee will help keep household energy bills as low as possible, saving the typical household £900 this winter. Households are also benefiting from a £400 grant automatically deducted from their energy bills, so do you agree, First Minister, that these measures to help pensioners as part of a wider support package to address rising energy bills will give people living in Newport West much-needed support this winter and protect the most vulnerable faced with rising prices? Thank you.
Welsh: Prif Weinidog, o'r wythnos diwethaf ymlaen, dechreuodd miliynau o bensiynwyr ar draws y DU gael £300 cychwynnol wrth i daliadau costau byw pensiynwr y Llywodraeth Geidwadol ddechrau cael eu dosbarthu. Bydd y taliadau hyn yn cael eu gwneud i dros 11 miliwn o bensiynwyr sy'n cael y taliadau tanwydd gaeaf, gan gynnwys tua 15,600 o bensiynwyr yng Ngorllewin Casnewydd. Yn ogystal â'r cynnydd o £300 yn y taliadau tanwydd gaeaf, bydd y warant pris ynni yn helpu i gadw biliau ynni'r cartref mor isel â phosibl, gan arbed £900 i'r aelwyd nodweddiadol y gaeaf hwn. Mae aelwydydd hefyd yn elwa ar grant o £400 a ddidynnir yn awtomatig o'u biliau ynni, felly a ydych yn cytuno, Prif Weinidog, y bydd y mesurau hyn i helpu pensiynwyr fel rhan o becyn cymorth ehangach i fynd i'r afael â biliau ynni cynyddol yn rhoi cefnogaeth y mae gwir ei hangen i bobl sy'n byw yng Ngorllewin Casnewydd y gaeaf hwn ac yn diogelu'r rhai mwyaf agored i niwed sy'n wynebu prisiau cynyddol? Diolch.
English: Well, Llywydd, I welcome any help that is made available for pensioners and for other people who rely upon the state for their income. And I hope that those payments arrive as quickly as possible with people, because we know that, of all the groups in our society, pensioners are amongst the most anxious not to do things that land them with bills that they cannot pay. I said in answer to Jayne Bryant's original question about the millions of pounds that go unclaimed that the person in Wales who is least likely to claim the help to which they are entitled is a single woman aged over 75, and the reasons for that are complex, but it does demonstrate that particular efforts have to be made to make sure that the pensioner population in Wales gets every help that is available. When more help is available to them, then, of course, I welcome that.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n croesawu unrhyw gymorth sydd ar gael ar gyfer pensiynwyr ac i bobl eraill sy'n dibynnu ar y wladwriaeth am eu hincwm. Ac rwy'n gobeithio bod y taliadau hynny'n cyrraedd pobl mor gyflym â phosibl, oherwydd rydym ni'n gwybod, o'r holl grwpiau yn ein cymdeithas, fod pensiynwyr ymhlith y rhai sy'n pryderu fwyaf ynghylch gwneud pethau a fyddai'n arwain at filiau na allant eu talu. Mewn ateb i gwestiwn gwreiddiol Jayne Bryant ynghylch y miliynau o bunnau sydd heb ei hawlio, sef mai'r person yng Nghymru sydd leiaf tebygol o hawlio'r cymorth y mae ganddo hawl iddo yw menyw sengl dros 75 oed, ac mae'r rhesymau dros hynny yn gymhleth, ond mae'n dangos bod rhaid ymdrechu'n benodol i wneud yn siŵr bod y boblogaeth bensiynwyr yng Nghymru yn cael pob cymorth sydd ar gael. Pan fydd mwy o gymorth ar gael iddyn nhw, wedyn, wrth gwrs, rwy'n croesawu hynny.
English: Thank you, Presiding Officer. First of all, First Minister, I'm sure that you would like to join with me in wishing good luck to the Welsh team this evening, taking the Welsh flag onto the football field and hopefully, putting the ball in the back of the net several times against the old foe [ Laughter. ] Because, ultimately, we want our fans and, importantly, our team to stay out in Qatar longer and progress through the tournament. If I could ask you, First Minister, at the beginning of October, the health Minister announced £2 million to improve accident and emergency waiting rooms and the conditions that the people turning up in those waiting rooms might experience. How is that roll-out going, because it was meant to be concluded ready for the winter months?
Welsh: Diolch Llywydd. Yn gyntaf oll, Prif Weinidog, rwy'n siŵr yr hoffech chi ymuno â mi i ddymuno lwc dda i dîm Cymru heno, cario baner Cymru i'r cae pêl-droed a gobeithio, rhoi'r bêl yng nghefn y rhwyd sawl gwaith yn erbyn yr hen elyn [ Chwerthin. ] Oherwydd, yn y pen draw, rydym eisiau i'n cefnogwyr ac, yn bwysig iawn, ein tîm aros allan yn Qatar yn hirach a symud ymlaen drwy'r twrnamaint. A gaf i ofyn i chi, Prif Weinidog, ddechrau mis Hydref, cyhoeddodd y Gweinidog iechyd £2 filiwn i wella ystafelloedd aros mewn adrannau damweiniau ac achosion brys a'r amgylchfyd y gallai'r bobl yn dod i'r ystafelloedd aros hynny ei brofi. Sut mae'r gwaith o gyflwyno hyn yn mynd yn ei flaen, oherwydd roedd i fod i ddod i ben er mwyn bod yn barod ar gyfer misoedd y gaeaf?
English: Thank you for that answer, First Minister. In one breath, it's pleasing to hear that the lists are in - I think that was your terminology - but, regrettably, anyone who looked at Twitter over the weekend would have seen the trail of experience that people were having at the Heath hospital's A&E waiting time room. On your way in, you were greeted by a pile of vomit on the floor, a mountain of cigarette butts on top of a bin, a sanitary provision in a toilet that was overflowing, and a vending machine that had three items of food in there to provide some relief for the times that people were waiting. Also, there were broken chairs in the environment, which the photographs attest to. This really does show how difficult the environment is that people are being asked to wait in. Now, you and I could debate at length about staffing rotas and other provisions, but, if health boards are unable to get the basics right and, in particular, when you've made money available, is it any wonder that people get very frustrated and very upset when they have that experience in Wales's largest A&E department? But, regrettably, I doubt that's an isolated incident from other A&E departments, and I'd very much hope that the Government can give us some assurance today that you're bearing down on the health boards to make sure that that money is spent, the improvements are made and the experience that both staff and patients will have will greatly improve in the coming weeks.
Welsh: Diolch am yr ateb yna, Prif Weinidog. Mewn un anadl, mae'n braf clywed bod y rhestrau i mewn - rwy'n credu mai dyna'r derminoleg a ddefnyddioch chi - ond, yn anffodus, byddai unrhyw un a edrychodd ar Twitter dros y penwythnos wedi gweld y llwybr o brofiadau yr oedd pobl yn eu cael yn ystafell aros adran ddamweiniau ac achosion brys Ysbyty Athrofaol Cymru. Ar eich ffordd i mewn, roedd pentwr o gyfog ar y llawr yn eich croesawu, mynydd o stympiau sigaréts ar ben bin, eitemau ar gyfer y mislif mewn toiled a oedd yn orlawn, a pheiriant gwerthu a oedd â thair eitem o fwyd ynddo i roi rhywfaint o ryddhad i'r bobl wrth iddyn nhw aros. Hefyd, roedd cadeiriau wedi torri yn yr amgylchfyd hwnnw, ac mae'r ffotograffau'n tystio iddyn nhw. Mae hyn wir yn dangos pa mor anodd yw'r amgylchfyd y gofynnir i bobl aros ynddo. Nawr, gallech chi a minnau drafod yn helaeth y rotâu staffio a darpariaethau eraill, ond, os nad yw byrddau iechyd yn gallu cael y pethau sylfaenol yn iawn ac, yn arbennig, pan fyddwch chi wedi sicrhau bod arian ar gael, pa ryfedd bod pobl yn mynd yn rhwystredig iawn ac yn ofidus iawn pan fyddant yn cael y profiad hwnnw yn adran ddamweiniau ac achosion brys mwyaf Cymru? Ond, yn anffodus, rwy'n amau nad digwyddiad ynysig o ran adrannau damweiniau ac achosion brys yw hwn, a byddwn i'n gobeithio'n fawr y gall y Llywodraeth roi rhywfaint o sicrwydd i ni heddiw eich bod yn dwyn pwysau ar y byrddau iechyd i wneud yn siŵr y bydd yr arian hwnnw'n cael ei wario, bydd gwelliannau'n cael eu gwneud a bydd y profiad i staff a'r cleifion wedi gwella'n fawr yn ystod yr wythnosau nesaf.
English: I accept that it's a joint responsibility, but when people are waiting 12, 17 or, indeed, as my colleague next to me Darren Millar from Clwyd West said, he met someone who'd waited 40 hours in an A&E department at Glan Clwyd hospital, it is a fact that the condition they might have turned up in has greatly deteriorated over the time they've had to wait in that waiting room, or in that environment or setting. Several times I've raised with you, First Minister, the ability to get consultants and doctors in particular into A&E departments across Wales, which would greatly facilitate the speed that people progress through the A&E department. The Royal College of Emergency Medicine has a baseline for staffing for an emergency department here in Wales and, indeed, across the United Kingdom. Can you confirm today whether all emergency departments are meeting that baseline? And if they're not meeting that baseline, what are you doing to make sure that they do, because surely you'd agree with me that if they don't meet the staffing baseline, that's creating an environment that isn't safe?
Welsh: Rwy'n derbyn mai cyfrifoldeb ar y cyd yw e, ond pan fo pobl yn aros 12, 17 neu, yn wir, fel y dywedodd fy nghyd-Aelod wrth fy ymyl i Darren Millar o Orllewin Clwyd, ei fod wedi cyfarfod â rhywun oedd wedi aros 40 awr mewn adran ddamweiniau ac achosion brys yn ysbyty Glan Clwyd, mae'n ffaith y byddai'r cyflwr a oedd arno pan gyrhaeddodd yno wedi dirywio'n fawr yn ystod y cyfnod yr oedd yn gorfod aros yn yr ystafell aros honno, neu yn yr amgylchfyd neu'r lleoliad hwnnw. Rwyf wedi codi'r pwynt sawl gwaith gyda chi, Prif Weinidog, sef y gallu i gael meddygon ymgynghorol a meddygon yn benodol i mewn i adrannau damweiniau ac achosion brys ledled Cymru, a fyddai'n hwyluso'n fawr pa mor gyflym y byddai pobl yn symud drwy'r adran ddamweiniau ac achosion brys. Mae gan y Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys waelodlin ar gyfer staffio adran frys yma yng Nghymru ac, yn wir, ar draws y Deyrnas Unedig. A wnewch chi gadarnhau heddiw bod pob adran frys yn bodloni'r waelodlin honno? Ac os nad ydyn nhw'n ei bodloni, beth ydych chi'n ei wneud i sicrhau eu bod nhw'n ei bodloni, oherwydd heb os, byddech chi'n cytuno â mi, os nad ydyn nhw'n bodloni'r waelodlin staffio, mae hynny'n creu amgylchfyd anniogel?
English: I should point out at the start, Llywydd, that the median waiting time for somebody in an A&E department in Wales is two hours and 50 minutes, so the standard wait before you are seen and treated is actually two hours and 50 minutes. I know that it doesn't suit people always to have the facts, and, of course, people do wait longer than that, but the standard waiting time - the median waiting time - is the one that I've just quoted to you. I'll write to the leader of the opposition, of course, in relation to staffing matters, because I don't have that information immediately to hand. Staffing A&E departments is a challenge in every part of the United Kingdom. It's a particular sort of clinician who feels that their skills are best deployed in that very demanding environment, when you never know what you're going to be seeing next and you never know whether what you're seeing next is something that you can deal with quickly and effectively, or whether it's a genuine emergency that requires the concentrated efforts of the whole of the hospital team. Those skills are not to be found in every clinician by any means, and, right across the United Kingdom, finding people who think that their contribution to the health service is best made in emergency departments is a challenge. But, I will write to the leader of the opposition with the figures that he was looking for.
Welsh: Dylwn i nodi ar y dechrau, Llywydd, bod yr amser aros canolrifol i rywun mewn adran ddamweiniau ac achosion brys yng Nghymru yn ddwy awr a 50 munud, felly yr amser aros safonol cyn cael eich gweld a'ch trin yw dwy awr a 50 munud mewn gwirionedd. Rwy'n gwybod nad yw cael y ffeithiau'n siwtio pobl bob amser, ac, wrth gwrs, mae pobl yn aros yn hirach na hynny, ond yr amser aros safonol - yr amser aros canolrifol - yw'r un yr ydw i newydd ei ddyfynnu i chi. Fe ysgrifennaf at arweinydd yr wrthblaid, wrth gwrs, mewn cysylltiad â materion staffio, oherwydd nid yw'r wybodaeth honno gennyf i wrth law. Mae staffio adrannau damweiniau ac achosion brys yn her ym mhob rhan o'r Deyrnas Unedig. Mae'n fath arbennig o glinigwr sy'n teimlo bod ei sgiliau'n cael eu defnyddio orau yn yr amgylchfyd heriol iawn hwnnw, pan nad ydych chi byth yn gwybod beth yr ydych chi'n mynd i'w weld nesaf ac nad ydych byth yn gwybod a yw'r hyn a welwch chi nesaf yn rhywbeth y gallwch chi ei drin yn gyflym ac yn effeithiol, neu a yw'n argyfwng gwirioneddol sy'n gofyn am ymdrechion dwys tîm yr ysbyty cyfan. Nid yw'r sgiliau hynny gan bob clinigwr o bell ffordd, ac ar draws y Deyrnas Unedig, mae dod o hyd i bobl sy'n credu bod eu cyfraniad i'r gwasanaeth iechyd yn cael ei wneud orau mewn adrannau brys yn her. Ond, fe ysgrifennaf at arweinydd yr wrthblaid i roi'r ffigyrau yr oedd yn gofyn amdanyn nhw.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, today, Cymru meets England as an equal and independent footballing nation on the field of play in Qatar, and I'm sure that we're all praying for what would be the most famous of victories. But, are we equal nations on the fields of power and politics? That's the question raised by last week's Supreme Court judgment. You've said previously that the United Kingdom should now be seen as a voluntary association of nations. Do you agree with your counterpart in Scotland that last week's judgment means that the United Kingdom is not currently, at least, a voluntary partnership, when Westminster not just possesses a legal veto on self-determination but is politically determined, it seems, to using it? The Counsel General said last week that the best means of ensuring positive constitutional change would be the election of a Labour Government. Should that Government, in your view, commit to creating a clear and guaranteed route for a constituent nation of the UK to hold an independence referendum where there is an explicit mandate in its favour?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, heddiw mae Cymru yn cwrdd â Lloegr fel cenedl bêl-droed gyfartal ac annibynnol ar faes chwarae yn Qatar, ac rwy'n siŵr ein bod ni gyd yn gweddïo am yr hyn a fyddai'r enwocaf o fuddugoliaethau. Ond, a ydym yn genhedloedd cyfartal ar feysydd grym a gwleidyddiaeth? Dyna'r cwestiwn a godwyd gan ddyfarniad y Goruchaf Lys yr wythnos diwethaf. Dywedoch o'r blaen y dylai'r Deyrnas Unedig gael ei gweld nawr fel cymdeithas wirfoddol o genhedloedd. Ydych chi'n cytuno â'ch Gweinidog cyfatebol yn yr Alban bod dyfarniad yr wythnos diwethaf yn golygu nad yw'r Deyrnas Unedig ar hyn o bryd, o leiaf, yn bartneriaeth wirfoddol, pan fo San Steffan nid yn unig yn meddu ar feto gyfreithiol ar hunanbenderfyniaeth ond yn benderfynol yn wleidyddol, mae'n ymddangos, o'i defnyddio? Dywedodd y Cwnsler Cyffredinol yr wythnos diwethaf mai'r ffordd orau o sicrhau newid cyfansoddiadol positif fyddai ethol Llywodraeth Lafur. A ddylai'r Llywodraeth honno, yn eich barn chi, ymrwymo i greu llwybr clir a gwarantedig i genedl gyfansoddol y DU gynnal refferendwm annibyniaeth pan fo mandad penodol o'i blaid?