English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. Could I begin by thanking Lynne and fellow Members of the committee for conducting this inquiry? I welcome their focus and added scrutiny in this hugely important area. I recognise that it is all very well establishing a transformational new curriculum, but of course, above all else, it is the quality of the teaching of that curriculum that will really make a difference to the children. That is what actually transforms young people's lives, and it's therefore essential our teaching profession are fully prepared and equipped when they start to teach this new curriculum. I believe that we have made significant inroads in supporting practitioners to realise the new curriculum. However, like the Chair said, I also recognise that there is a long way to go. Consequently, I have been able to accept the majority of the recommendations arising out of the inquiry. I recognise, also, that we cannot expect any teacher to be currently fully prepared for implementation of the new curriculum. I have to say that the committee's opening conclusion in this regard is merely a statement of fact. We are, of course, right in the middle of a collaborative approach to establishing and developing that curriculum, so we can't be in a position yet to have everybody ready, because the curriculum itself is not fully ready at this point. Nonetheless, I recognise a number of the points that the committee has made, and I'd like to take this opportunity, Deputy Presiding Officer, to summarise some of the significant actions taken during the inquiry to address the core concerns regarding the readiness of the profession to implement the new curriculum. I am confident that our emphasis on leadership, professional learning and excellence will enable us to successfully deliver on our national mission of education reform. A phased approach to professional learning will ensure that we are equipped to respond to emerging development needs, as pioneers begin to test that new curriculum this autumn. Wider testing will ensure practitioners at all levels are directly engaged in curriculum sensemaking, to increase professional confidence. And of course, one of the reasons I took the decision to change the way in which the curriculum was going to be rolled out has given us that crucial time to be able to build that confidence in the profession, especially in the secondary sector, where I think the challenge is greatest. Our continuing work with the OECD to enhance system capacity will support all schools through the transition to the new curriculum, and our innovative approach merits international recognition. No other country has fully embraced schools as learning organisations to support their reform journey, and the move to a national 'schools as learning organisations' approach will ensure that all delivery tiers are using the same language and are modelling the same behaviours, accelerating the transition to a self-improving education system. We, and the committee, will be able to find out more about this when the OECD's study report on Wales in this area will be published in July of this year. That report will provide an indication of current improvement capacity in all of our schools to adapt to the new curriculum, and areas that will require further action, from myself as the Cabinet Secretary, from our middle tier, and individual schools. Early findings of the study have already revealed a direct correlation between those schools that are strong with regards schools as learning organisations and a high level of job satisfaction from the staff that work in those organisations. And when we talk about retention of teachers, developing this capacity within our system to be learning organisations as well bodes well for issues around some of the retention issues that Members have raised in the debate this afternoon. Of course, our initial teacher education reforms are also crucial in this regard, and they will enable education professionals to take a much more central role in shaping, delivering and leading change in the profession. And I also believe that will help create a more stable and high-quality system, to enable institutions and individuals to flourish. With regard to some of the points Members have made very briefly, Members will be aware that I have established a teacher recruitment and retention advisory board to look at issues around recruitment into ITE schemes, to look at the questions of diversity that have been raised in the report and, crucially, what we need to do to retain teachers within the system. Recommendation 14: Lynne mentioned the issue around exposing undergraduates to the potential of teaching as a career. We've already seen some very positive feedback from our modern foreign languages scheme, and I'm pleased to say that we'll be rolling this out to physics in the new academic year. I hope to build on that, subject upon subject, so we can get those bright, sparky undergraduates enthusing young people about their subjects and potentially turning on some of those young undergraduates to the prospect of what a rewarding career it is to be a teacher. There are few jobs in this world where individuals that you have worked with will remember you after your time. With all due respect to anybody here, I suspect that won't be the case for us, but I'm sure all of us can still name a teacher that had a fundamental impact on their lives. For me, it was Mr Burree, but we've all got a Mr Burree in our lives. There are few other professions where you can have that long-lasting impact on an individual. Darren, I've said before: it is not simply credible to make those direct comparisons. Because of the disintegration of the education system in England, you cannot make those direct comparisons between funding. But it is right to say that there is a role for local authorities, and that's why I was disappointed to find Conservative councillors in my own authority, just two weeks ago, voting down amendments that would have seen an additional £1 million put into delegated budgets.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddechrau drwy ddiolch i Lynne a chyd-Aelodau ar y pwyllgor am gynnal yr ymchwiliad hwn? Croesawaf eu ffocws a'u gwaith craffu ychwanegol ar y maes hynod bwysig hwn. Rwy'n cydnabod bod sefydlu cwricwlwm newydd trawsnewidiol yn iawn, ond wrth gwrs, yn anad dim arall, ansawdd y ffordd y bydd y cwricwlwm hwnnw'n cael ei addysgu sy'n mynd i wneud gwahaniaeth go iawn i'r plant. Dyna sy'n trawsnewid bywydau pobl ifanc mewn gwirionedd, ac felly mae'n hanfodol fod ein proffesiwn addysgu wedi eu paratoi a'u harfogi'n llawn pan fyddant yn dechrau addysgu'r cwricwlwm newydd hwn. Credaf ein bod wedi gwneud cynnydd sylweddol mewn perthynas â chefnogi addysgwyr i wireddu'r cwricwlwm newydd. Fodd bynnag, fel y dywedodd y Cadeirydd, rwyf hefyd yn cydnabod bod yna ffordd bell i fynd. O ganlyniad, rwyf wedi gallu derbyn y rhan fwyaf o'r argymhellion sy'n deillio o'r ymchwiliad. Rwyf hefyd yn cydnabod na allwn ddisgwyl i unrhyw athro fod wedi paratoi'n llawn ar gyfer gweithredu'r cwricwlwm newydd ar hyn o bryd. Mae'n rhaid i mi ddweud mai datganiad o ffaith yn unig yw casgliad agoriadol y pwyllgor yn hyn o beth. Wrth gwrs, rydym ar ganol dull cydweithredol o sefydlu a datblygu'r cwricwlwm hwnnw, felly ni allwn fod mewn sefyllfa eto i gael pawb yn barod, oherwydd nid yw'r cwricwlwm ei hun yn hollol barod ar hyn o bryd. Serch hynny, rwy'n cydnabod nifer o'r pwyntiau a wnaeth y pwyllgor, a hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn, Ddirprwy Lywydd, i grynhoi rhai o'r camau sylweddol a gymerwyd yn ystod yr ymchwiliad i fynd i'r afael â'r pryderon craidd mewn perthynas â pharodrwydd y proffesiwn i weithredu'r cwricwlwm newydd. Rwy'n hyderus y bydd ein pwyslais ar arweinyddiaeth, dysgu proffesiynol a rhagoriaeth yn ein galluogi i gyflawni ein cenhadaeth genedlaethol i ddiwygio addysg yn llwyddiannus. Bydd dull gweithredu graddol o ddysgu proffesiynol yn sicrhau ein bod yn gallu ymateb i unrhyw anghenion datblygu sy'n dod i'r amlwg, wrth i arloeswyr ddechrau profi'r cwricwlwm newydd yr hydref hwn. Bydd profion ehangach yn sicrhau bod ymarferwyr ar bob lefel yn ymwneud yn uniongyrchol â'r broses o wneud synnwyr o'r cwricwlwm, er mwyn cynyddu hyder proffesiynol. Ac wrth gwrs, mae un o'r rhesymau pam y penderfynais newid y ffordd yr oeddem am gyflwyno'r cwricwlwm wedi rhoi amser hanfodol i ni allu meithrin yr hyder hwnnw yn y proffesiwn, yn enwedig yn y sector uwchradd, lle mae'r her fwyaf, rwy'n credu. Bydd ein gwaith parhaus gyda'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd ar wella gallu'r system yn cefnogi pob ysgol drwy'r broses o newid i'r cwricwlwm newydd, ac mae ein dull arloesol yn haeddu cydnabyddiaeth ryngwladol. Nid oes unrhyw wlad arall wedi manteisio'n llawn ar ysgolion fel sefydliadau dysgu i gefnogi eu taith ddiwygio, a bydd y newid i ddull cenedlaethol 'ysgolion fel sefydliadau dysgu' yn sicrhau bod yr holl haenau cyflawni yn defnyddio'r un iaith ac yn modelu'r un ymddygiadau, gan gyflymu'r broses o newid i system addysg hunanwella. Byddwn ni, a'r pwyllgor, yn gallu darganfod mwy am hyn pan fydd adroddiad astudiaeth y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd o Gymru yn y maes hwn yn cael ei gyhoeddi ym mis Gorffennaf eleni. Bydd yr adroddiad hwnnw'n rhoi syniad o allu cyfredol ein holl ysgolion i wella ac i addasu i'r cwricwlwm newydd, a meysydd a fydd angen camau gweithredu pellach, gennyf fi fel Ysgrifennydd y Cabinet, o'n haen ganol, ac ysgolion unigol. Mae canfyddiadau cynnar yr astudiaeth eisoes wedi datgelu cydberthyniad uniongyrchol rhwng yr ysgolion sy'n gryf mewn perthynas ag ysgolion fel sefydliadau dysgu, a lefel uchel o foddhad swydd ymhlith y staff sy'n gweithio yn y sefydliadau hynny. A phan fyddwn yn sôn am gadw athrawon, mae datblygu'r gallu hwn yn ein system i fod yn sefydliadau dysgu hefyd yn argoeli'n dda ar gyfer materion sy'n ymwneud â rhai o'r problemau cadw staff a godwyd gan Aelodau yn y ddadl y prynhawn yma. Wrth gwrs, mae ein diwygiadau i addysg gychwynnol athrawon yn hollbwysig yn hyn o beth, a byddant yn galluogi gweithwyr addysg proffesiynol i chwarae rôl sy'n llawer mwy canolog wrth lunio, cyflawni ac arwain newid yn y proffesiwn. Ac rwyf hefyd yn credu y bydd hynny'n helpu i greu system fwy sefydlog, o ansawdd uwch, er mwyn galluogi sefydliadau ac unigolion i ffynnu. O ran rhai o'r pwyntiau y mae Aelodau wedi'u gwneud yn fyr iawn, bydd Aelodau yn ymwybodol fy mod wedi sefydlu bwrdd cynghori ar recriwtio a chadw athrawon i edrych ar faterion sy'n ymwneud â recriwtio athrawon i gynlluniau addysg gychwynnol athrawon, er mwyn edrych ar gwestiynau'n ymwneud ag amrywiaeth a godwyd yn yr adroddiad ac yn hollbwysig, yr hyn sydd angen i ni ei wneud i gadw athrawon yn y system. Argymhelliad 14: soniodd Lynne am gyflwyno israddedigion i botensial addysgu fel gyrfa. Rydym eisoes wedi gweld rhywfaint o adborth cadarnhaol iawn o'n cynllun ieithoedd tramor modern, ac rwy'n falch o ddweud y byddwn yn ymestyn hwn i gynnwys ffiseg yn y flwyddyn academaidd newydd. Rwy'n gobeithio adeiladu ar hynny, fesul pwnc, fel y gall yr israddedigion disglair hynny ennyn brwdfrydedd pobl ifanc yn eu pynciau a dangos i rai o'r israddedigion ifanc hynny o bosibl pa mor foddhaus yw gyrfa fel athro. Ychydig iawn o swyddi a gewch yn y byd lle bydd unigolion rydych wedi gweithio gyda hwy yn eich cofio ar ôl eich amser. Gyda phob parch i bawb yma, rwy'n amau na fydd hynny'n wir yn ein hachos ni, ond rwy'n siŵr y gall pob un ohonom enwi athro sydd wedi cael effaith sylfaenol ar ein bywydau. I mi, Mr Burree ydoedd, ond mae gan bob un ohonom Mr Burree yn ein bywydau. Nid oes llawer o broffesiynau eraill lle y gallwch gael yr effaith hirdymor honno ar unigolyn. Darren, rwyf wedi dweud hyn o'r blaen: nid yw gwneud y cymariaethau uniongyrchol hynny'n gredadwy o gwbl. Oherwydd ymddadfeiliad y system addysg yn Lloegr, ni allwch wneud cymariaethau uniongyrchol o'r fath rhwng y cyllid. Ond mae'n gywir i ddweud bod yna rôl i awdurdodau lleol, a dyna pam roeddwn yn siomedig o weld cynghorwyr Ceidwadol yn fy awdurdod fy hun, gwta bythefnos yn ôl, yn pleidleisio yn erbyn gwelliannau a fyddai wedi sicrhau £1 miliwn yn ychwanegol i gyllidebau dirprwyedig.