English: Ministers have asked officials to work with partners in order to implement the steps that the group came to consensus on, namely: encouraging vulnerable voters to consider a postal vote, to encourage others, also, to consider a postal vote, and to make an early application wherever possible; more flexibility in terms of nominees, postal voting and voting via delegate; and also ensuring that coronavirus regulations don't create barriers to voting. We are also continuing to consider the timing of the notice of elections. The group suggested that it could be brought forward sooner, possibly. The group also considered how polling stations and counting halls could work safely and effectively. The Welsh Government will do everything within its power to help returning officers make the necessary arrangements. Deputy Presiding Officer, we are focused on enabling the elections to happen as planned, but it would be irresponsible of us not to make plans in case the pandemic is so serious in May of next year where it wouldn't be safe to hold an election. Yesterday, the Scottish Government introduced a Bill that would enable the Speaker of the Scottish Parliament to postpone the election if necessary because of coronavirus. I can confirm that we, too, are preparing to draft a Bill in order to make similar provision. This will allow us to bring forward legislation to the Senedd if the situation after Christmas suggests that we will need to do this as a final resort. We are planning to have the Bill ready to be presented to the Llywydd by the beginning of January. I realise that providing powers to the Llywydd to postpone the elections for up to six months will be a major constitutional step, and therefore, if necessary, we will consider measures to safeguard the situation. These could include requirements for consultation in order to ensure that the Llywydd receives the most recent advice and information on public health issues, and also confirmation from the Senedd through a supermajority vote - a two-thirds majority vote - before that power could be exercised. I also anticipate that if we need to make use of the Bill, it would relate only to next year's elections. We are also considering the benefits of reducing the dissolution period. This will enable the Senedd to continue to carry out its crucial role in responding to the pandemic for as long as possible. It will also enable to Llywydd to exercise her powers as close as possible to the date of voting. The Senedd must meet for the first time within 14 days of the election and we would like to ensure that that is safeguarded. Members voted to extend this period from seven days very recently in the Senedd and Elections (Wales) Act 2020, which received Royal Assent in January. The period of 14 days is counted from the day of polling, which anticipates that counts can be held overnight. In our view, this should be amended to recognise the fact that counting could be delayed because of the social distancing requirements. Finally, Deputy Presiding Officer, I'd like to emphasise that we are determined to do everything that we can to ensure that people can vote when the election is held. I am particularly concerned that people could be eager to vote, but may be fearful of going to a polling station on election day. Much communications work has been planned in order to encourage postal voting and to emphasise that polling stations will be safe. The Minister for Housing and Local Government is also writing to returning officers, the Electoral Commission and the Association of Electoral Administrators in order to inform them that we are considering the establishment of early voting centres. These would be established in civic buildings in order to allow people to vote in the days prior to the election. This would provide more options and reduce the chance of queues forming in polling stations. This approach works successfully in other parts of the world and, in these unusual times, I want Wales also to have this option if that is practical. I know that this will place another responsibility on electoral teams that already have a great deal to deal with, but I do believe that we must look at all options in order to enable people to use their democratic rights in the face of coronavirus. Many constitutional and practical considerations are entailed in what I have outlined today and I look forward to hearing the views of Members on these important issues. Thank you.
Welsh: Mae Gweinidogion wedi gofyn i'n swyddogion weithio gyda phartneriaid i weithredu'r camau y daeth y grŵp i gonsensws arnynt, sef: annog pleidleiswyr bregus i ystyried gwneud cais am bleidlais bost, annog eraill hefyd i ystyried pleidlais bost, a gwneud cais yn gynnar os oes modd; mwy o hyblygrwydd o ran enwebu ymgeiswyr, pleidleisio drwy'r post a phleidleisio drwy ddirprwy; a sicrhau nad yw rheoliadau'r coronafeirws yn achosi rhwystr i bleidleisio. Rydym hefyd yn parhau i ystyried amseriad yr hysbysiad etholiadol. Awgrymodd y grŵp y gallai gael ei gyflwyno'n gynt o bosib. Fe wnaeth y grŵp ystyried hefyd sut y gallai gorsafoedd pleidleisio a lleoliadau cyfri weithredu'n ddiogel. Bydd Llywodraeth Cymru'n gwneud popeth y gallwn ni i helpu swyddogion canlyniadau i wneud y trefniadau angenrheidiol. Dirprwy Lywydd, rydym yn canolbwyntio ar alluogi'r etholiad i ddigwydd yn ôl y bwriad, ond byddai'n anghyfrifol i ni beidio â gwneud cynlluniau wrth gefn rhag ofn bydd y pandemig mor ddifrifol ym mis Mai'r flwyddyn nesaf fel nad yw'n ddiogel cynnal yr etholiad. Ddoe, cyflwynodd Llywodraeth yr Alban Fil a fyddai'n galluogi Llywydd Senedd yr Alban i ohirio'r etholiad os bydd angen gwneud hynny oherwydd y coronafeirws. Gallaf gadarnhau ein bod ninnau, hefyd, yn paratoi i ddrafftio Bil i wneud darpariaeth debyg. Bydd hyn yn caniatáu i ni gyflwyno'r ddeddfwriaeth i'r Senedd os yw'r sefyllfa ar ôl y Nadolig yn awgrymu y bydd angen gwneud hyn fel dewis olaf. Rydym ni'n cynllunio i gael y Bil yn barod i'w gyflwyno i'r Llywydd erbyn dechrau mis Ionawr. Rwy'n sylweddoli y bydd rhoi'r pŵer i'r Llywydd i ohirio'r etholiad am hyd at chwe mis yn gam cyfansoddiadol mawr, felly, pe bai'n angenrheidiol, byddwn yn ystyried mesurau diogelu priodol. Gallai'r rhain gynnwys gofynion ymgynghori i sicrhau bod y Llywydd yn cael y wybodaeth a'r cyngor diweddaraf am iechyd y cyhoedd, a hefyd cadarnhad gan y Senedd drwy bleidlais fwyafrif o ddwy ran o dair cyn i'r pŵer gael ei arfer. Rwy'n rhagweld hefyd, os bydd angen defnyddio'r Bil, y bydd yn berthnasol i etholiad y flwyddyn nesaf yn unig. Rydym ni hefyd yn ystyried beth fyddai mantais cwtogi'r cyfnod diddymu. Bydd hyn yn galluogi'r Senedd i barhau i gyflawni ei rôl hanfodol wrth ymateb i'r pandemig am gyhyd â phosibl. Byddai hefyd yn galluogi'r Llywydd i arfer ei phŵer mor agos â phosibl at yr adeg bleidleisio. Mae'n rhaid i'r Senedd gwrdd am y tro cyntaf o fewn 14 diwrnod ar ôl yr etholiad, ac fe hoffwn i ddiogelu hynny. Pleidleisiodd yr Aelodau i ymestyn y cyfnod hwn o saith diwrnod yn ddiweddar iawn yn y Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020, a gafodd Gydsyniad Brenhinol ym mis Ionawr. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cael ei gyfrif o ddiwrnod y bleidlais, sy'n rhagdybio bod y cyfri yn cael ei gynnal dros nos. Yn ein barn ni, dylid diwygio hyn i gydnabod y gallai cyfri gael ei ohirio oherwydd y gofynion cadw pellter cymdeithasol. Yn olaf, Ddirprwy Lywydd, hoffwn bwysleisio ein bod yn benderfynol o wneud popeth y gallwn ni i sicrhau bod pobl yn gallu pleidleisio pan fydd yr etholiad yn digwydd. Rwy'n arbennig o bryderus y gallai pobl fod yn awyddus i bleidleisio, ond yn ofni mentro i orsaf bleidleisio ar ddiwrnod yr etholiad. Mae llawer o waith cyfathrebu wedi'i gynllunio i annog pleidleisio drwy'r post ac i bwysleisio y bydd gorsafoedd pleidleisio yn ddiogel. Yn ogystal, mae'r Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol yn ysgrifennu at swyddogion canlyniadau, y Comisiwn Etholiadol a Chymdeithas y Gweinyddwyr Etholiadol i'w hysbysu ein bod yn ystyried sefydlu canolfannau pleidleisio cynnar. Byddai'r rhain yn cael eu sefydlu mewn adeiladau dinesig i roi cyfle i bobl bleidleisio yn ystod y dyddiau cyn yr etholiad. Byddai hyn yn rhoi mwy o ddewis ac yn lleihau'r siawns o orfod ciwio mewn gorsafoedd pleidleisio. Mae'r dull hwn yn gweithio'n llwyddiannus mewn rhannau eraill o'r byd ac, yn y cyfnod anarferol hwn, rwyf am i Gymru gael yr opsiwn hefyd os bydd hynny'n ymarferol. Rwy'n gwybod y bydd hyn yn rhoi cyfrifoldeb arall ar dimau etholiadau sydd eisoes â llawer i ddelio ag ef, ond rwy'n credu bod yn rhaid inni edrych ar bob opsiwn i alluogi pobl i ddefnyddio'u hawl democrataidd yn wyneb coronafeirws. Mae llawer o ystyriaethau cyfansoddiadol ac ymarferol yn yr hyn rwyf wedi'i amlinellu ac rwy'n edrych ymlaen at glywed barn yr Aelodau am y materion pwysig hyn. Diolch yn fawr.