techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Geographically, Shrewsbury is closer, and so we would prefer services to be based in Shrewsbury. But it's important to ensure that services are safe and sustainable, which is something, of course, that we've had to deal with ourselves. I know, for example, with ophthalmology and neurology, that the health board - Powys, that is - has secured alternative provision for ophthalmology services through an organisation called The Practice, which does include community outreach clinics within Powys. But clearly, from our perspective, we would wish to see services that are accessed by Welsh people in England as close to those Welsh patients as possible.
Welsh: Yn ddaearyddol, mae Amwythig yn nes, ac felly byddai'n well gennym i wasanaethau gael eu lleoli yn Amwythig. Ond mae'n bwysig sicrhau bod gwasanaethau'n ddiogel ac yn gynaliadwy, sy'n rhywbeth, wrth gwrs, yr ydym ni wedi gorfod ymdrin ag ef ein hunain. Gwn, er enghraifft, gydag offthalmoleg a niwroleg, bod y bwrdd iechyd - Powys, hynny yw - wedi sicrhau darpariaeth amgen ar gyfer gwasanaethau offthalmoleg trwy sefydliad o'r enw The Practice, sydd yn cynnwys clinigau allgymorth cymunedol ym Mhowys. Ond yn amlwg, o'n safbwynt ni, rydym ni'n dymuno gweld gwasanaethau sy'n cael eu defnyddio gan bobl Cymru yn Lloegr mor agos â phosibl i'r cleifion hynny o Gymru.
English: First Minister, today we learn that there has been a 16 per cent increase in the number of junior doctors choosing to come to or stay in Wales to train to become GPs. Across the Welsh NHS, waiting times are going down; average response times to emergency calls are now less than five minutes; the British Heart Foundation described Wales as a world leader in cardiac rehabilitation; there's improvement in cancer performance, with the number of patients treated now 40 per cent higher than five years ago; and for the fourth successive month we are getting people home from hospital faster. First Minister, in England the proportion of patients being treated or discharged in time fell below 78 per cent, with nearly half of hospitals declaring -
Welsh: Prif Weinidog, rydym ni'n canfod heddiw y bu cynnydd o 16 y cant i nifer y meddygon iau sy'n dewis dod i Gymru neu aros yma i hyfforddi i fod yn feddygon teulu. Ar draws GIG Cymru, mae amseroedd aros yn lleihau; mae amseroedd ymateb cyfartalog i alwadau brys yn llai na phum munud erbyn hyn; disgrifiwyd Cymru gan Sefydliad Prydeinig y Galon Cymru fel un o arweinwyr y byd ym maes adsefydlu cardiaidd; ceir gwelliant i berfformiad canser, gyda nifer y cleifion sy'n cael eu trin nawr 40 y cant yn uwch na phum mlynedd yn ôl; ac am y pedwerydd mis yn olynol, rydym ni'n cael pobl adref o'r ysbyty yn gynt. Prif Weinidog, yn Lloegr, gostyngodd cyfran y cleifion sy'n cael eu trin neu eu rhyddhau yn brydlon yn is na 78 y cant, gyda bron i hanner yr ysbytai yn datgan -
English: [Continues.] - major alerts because of a shortage of beds. What message do you have for the men and women who work in the national health service and have had to endure the Tories' attempts to denigrate the Welsh NHS over the last few years?
Welsh: [Yn parhau.] - rhybuddion mawr oherwydd prinder gwelyau. Pa neges sydd gennych chi i'r dynion a'r menywod sy'n gweithio yn y gwasanaeth iechyd gwladol ac wedi gorfod dioddef ymdrechion y Torïaid i bardduo GIG Cymru dros y blynyddoedd diwethaf?
English: Well, we all saw what the Tories did in 2015, but the Member makes a robust and comprehensive case that shows the progress that the Welsh NHS has made. Today we see that more GP training places are being filled and it shows that the Welsh NHS is seen as a good place to work, and that good progress will continue in the future.
Welsh: Wel, gwelodd pob un ohonom yr hyn a wnaeth y Torïaid yn 2015, ond mae'r Aelod yn gwneud achos cadarn a chynhwysfawr sy'n dangos y cynnydd y mae GIG Cymru wedi ei wneud. Heddiw, rydym yn gweld bod mwy o leoedd hyfforddi meddygon teulu yn cael eu llenwi ac mae'n dangos bod GIG Cymru yn cael ei ystyried fel lle da i weithio ynddo, ac y bydd cynnydd da yn parhau yn y dyfodol.
English: At the same time as fulfilling a genuine need, cross-border healthcare co-operation can also serve to mask the shortage of specialist clinical staff in Wales, which has been caused by the failure of Government to train sufficient clinicians. When are you going to review the number of self-standing organisations within the Welsh NHS, which receive tens of millions a year, with a view to reducing them so you can spend more on specialist clinicians for Wales itself?
Welsh: Ar yr un pryd â diwallu angen dilys, gall cydweithrediad gofal iechyd trawsffiniol hefyd guddio prinder staff clinigol arbenigol yng Nghymru, a achoswyd gan fethiant y Llywodraeth i hyfforddi digon o glinigwyr. Pryd ydych chi'n mynd i adolygu nifer y sefydliadau annibynnol GIG Cymru, sy'n derbyn degau o filiynau bob blwyddyn, gyda'r bwriad o'u lleihau fel y gallwch wario mwy ar glinigwyr arbenigol i Gymru ei hun?
English: If we look at a rural authority like Powys, it's inevitable that an authority like Powys will access specialist services from England. Geographically, it makes sense for people who live in large areas of Powys. In fact, there are specialist services in England that rely on Powys patients in order to be sustainable. Accident and emergency in Hereford is an example of that; without patients coming from eastern Breconshire particularly, the numbers going through Hereford's A&E would cause questions to be asked about the sustainability of the service in Hereford. So, no; from my perspective, the last thing I want to see is any kind of wall come down between Wales and England in terms of healthcare. We know as well that 25,000 people cross the border the other way, to get A&E services in Wales. That's why, of course, we have a robust protocol in place to ensure that services are available to people on both sides of the border.
Welsh: Os edrychwn ni ar awdurdod gwledig fel Powys, mae'n anochel y bydd awdurdod fel Powys yn defnyddio gwasanaethau arbenigol o Loegr. Yn ddaearyddol, mae'n gwneud synnwyr i bobl sy'n byw mewn ardaloedd eang o Bowys. Yn wir, ceir gwasanaethau arbenigol yn Lloegr sy'n dibynnu ar gleifion Powys er mwyn bod yn gynaliadwy. Mae damweiniau ac achosion brys yn Henffordd yn enghraifft o hynny; heb gleifion yn dod o ddwyrain Sir Frycheiniog yn arbennig, byddai'r niferoedd sy'n mynd trwy adran damweiniau ac achosion brys Henffordd yn peri i gwestiynau gael eu gofyn am gynaliadwyedd y gwasanaeth yn Henffordd. Felly, na; o'm safbwynt i, y peth olaf yr wyf i eisiau ei weld yw unrhyw fath o wal yn cael ei chodi rhwng Cymru a Lloegr o ran gofal iechyd. Rydym ni'n gwybod hefyd bod 25,000 o bobl yn croesi'r ffin y ffordd arall, i gael gwasanaethau damweiniau ac achosion brys yng Nghymru. Dyna pam, wrth gwrs, y mae gennym ni brotocol cadarn ar waith i sicrhau bod gwasanaethau ar gael i bobl ar ddwy ochr y ffin.
English: I now call for questions from the party leaders. Leader of the Welsh Conservatives, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Galwaf nawr am gwestiynau gan arweinwyr y pleidiau. Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew R.T. Davies.
English: Thank you very much, Presiding Officer. First Minister, why did the Welsh Government decide last week to sack the chair of Sport Wales given that, upon his appointment, the then incoming chairman was told by the Welsh Government representative that he was entering a toxic environment and that he was tasked with tackling a dysfunctional and insular organisation? Does all your Government agree that sacking this chairman was the right reproach?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Prif Weinidog, pam wnaeth Llywodraeth Cymru benderfynu yr wythnos diwethaf diswyddo cadeirydd Chwaraeon Cymru o ystyried, wrth ei benodi, y dywedwyd wrth y cadeirydd newydd ar y pryd gan gynrychiolydd Llywodraeth Cymru ei fod yn mynd i mewn i amgylchedd gwenwynig ac mai ei gyfrifoldeb ef oedd rhoi sylw i sefydliad camweithredol ac ynysig? A yw eich holl Lywodraeth yn cytuno mai diswyddo'r cadeirydd hwn oedd y cerydd cywir?
English: First of all, can I say that Sport Wales was facing great difficulties? That much is true. There is an independent review of Sport Wales, which is continuing at this moment in time, but it was quite clear that the relationship between the chair and the board and the vice-chair had broken down and therefore action had to be taken in order that the organisation could be rebuilt.
Welsh: Yn gyntaf oll, a gaf i ddweud bod Chwaraeon Cymru yn wynebu anawsterau mawr? Mae cymaint â hynny'n wir. Ceir adolygiad annibynnol o Chwaraeon Cymru, sy'n parhau ar hyn o bryd, ond roedd yn gwbl eglur bod y berthynas rhwng y cadeirydd a'r bwrdd a'r is-gadeirydd ar chwâl, ac felly bu'n rhaid cymryd camau fel y gellid ailadeiladu'r sefydliad.
English: I am told that the review has been concluded, First Minister, and, on 13 February, the Welsh Government's deputy permanent secretary, James Price, dismissed all the allegations made against the then chair and offered him three options to move the situation forward, all of which saw him continuing his involvement in some shape or form within Sport Wales. What happened in the very short intervening period, which altered this situation and resulted in the sacking of Paul Thomas?
Welsh: Dywedir wrthyf fod yr adolygiad wedi ei gwblhau, Prif Weinidog, ac, ar 13 Chwefror, diystyrwyd yr holl honiadau a wnaed yn erbyn y cadeirydd ar y pryd gan ddirprwy ysgrifennydd parhaol Llywodraeth Cymru, James Price, a chynigiwyd tri dewis iddo symud y sefyllfa yn ei blaen, pob un ohonynt yn arwain at iddo barhau ei gyfranogiad ar ryw ffurf o fewn Chwaraeon Cymru. Beth ddigwyddodd yn y cyfamser byr iawn, a newidiodd y sefyllfa hon ac a arweiniodd at ddiswyddo Paul Thomas?
English: Well, as is known, on 14 February the Minister made a statement to Assembly Members on the headline findings of the review. One of those findings was that a clash of cultures had developed between the chair and other board members. It was clear that action needed to be taken in order for the board to become fully functional in the future.
Welsh: Wel, fel sy'n hysbys, gwnaeth y Gweinidog ddatganiad i Aelodau'r Cynulliad ar 14 Chwefror ar brif ganfyddiadau'r adolygiad. Un o'r canfyddiadau hynny oedd bod gwrthdaro rhwng diwylliannau wedi datblygu rhwng y cadeirydd ac aelodau eraill y bwrdd. Roedd yn amlwg bod angen gweithredu er mwyn i'r bwrdd i fod yn gwbl weithredol yn y dyfodol.
English: I have the letter here - it is in the public domain, so you can comment on it - that was sent to James Price at the beginning of March that clearly itemises the allegations that were made against the chair and how those allegations were rebuked. There are some very serious allegations levelled against the previous chair and also the current chief executive of Sport Wales. Sport Wales handles a considerable amount of public money and has a remit to improve elite sport and participation sport around Wales. I would be interested to hear how the Welsh Government will take forward the allegations and investigate the allegations against the previous chair, and also the current chief executive, as the allegations warrant answers, and above all to make sure that Sport Wales is able to get on with its day-to-day functions. But I do reiterate: the Welsh Government told the new chair, Paul Thomas, on taking up office, that he was entering a toxic environment and that he was tasked with tackling a dysfunctional and insular organisation. I do ask once again: does the entire Government agree with the dismissal of Paul Thomas?
Welsh: Mae gen i'r llythyr yn y fan yma - mae ar gael yn gyhoeddus, felly gallwch wneud sylwadau arno - a anfonwyd at James Price ddechrau mis Mawrth sy'n rhestru'n eglur yr honiadau a wnaed yn erbyn y cadeirydd a sut y gwrthodwyd y cyhuddiadau hynny. Ceir rhai honiadau difrifol iawn a wnaed yn erbyn y cadeirydd blaenorol a phrif weithredwr presennol Chwaraeon Cymru hefyd. Mae Chwaraeon Cymru yn ymdrin â swm sylweddol o arian cyhoeddus ac mae ganddo gylch gwaith i wella chwaraeon elît a chwaraeon cyfranogol ledled Cymru. Byddai gennyf ddiddordeb clywed sut y bydd Llywodraeth Cymru yn mynd i'r afael â'r honiadau ac yn ymchwilio i'r honiadau yn erbyn y cadeirydd blaenorol, a'r prif weithredwr presennol hefyd, gan fod yr honiadau yn haeddu atebion, ac yn anad dim i wneud yn siŵr bod Chwaraeon Cymru yn gallu bwrw ymlaen â'i swyddogaethau o ddydd i ddydd. Ond rwy'n ailadrodd: dywedodd Llywodraeth Cymru wrth y cadeirydd newydd, Paul Thomas, pan ddechreuodd yn ei swydd, ei fod yn mynd i mewn i amgylchedd gwenwynig ac mai ei gyfrifoldeb ef oedd mynd i'r afael â sefydliad camweithredol ac ynysig. Gofynnaf unwaith eto: a yw'r Llywodraeth gyfan yn cytuno â diswyddiad Paul Thomas?
English: The answer to the question is 'yes'. The Government has taken a view on this. It is quite clear that the organisation remained dysfunctional and that the relationship had completely broken down between the chair and the board. In those circumstances, no organisation could possibly be expected to deliver what it should do in the future. We know that all organisations need to adapt to changing circumstances and the independent review of Sport Wales's operations is continuing, but it was quite clear that Sport Wales could not continue with the dysfunction that still remained in the organisation and the Minister took the decision that the best way forward was to take the action that was taken in order to make sure that Sport Wales is effective in the future.
Welsh: Yr ateb i'r cwestiwn yw 'ydy'. Mae'r Llywodraeth wedi cymryd barn ar hyn. Mae'n gwbl eglur bod y sefydliad yn parhau i fod yn gamweithredol a bod y berthynas wedi chwalu'n llwyr rhwng y cadeirydd a'r bwrdd. O dan yr amgylchiadau hynny, ni ellid disgwyl i unrhyw sefydliad gyflawni'r hyn y dylai ei wneud yn y dyfodol. Rydym ni'n gwybod bod angen i bob sefydliad addasu i amgylchiadau sy'n newid ac mae'r adolygiad annibynnol o weithrediadau Chwaraeon Cymru yn parhau, ond roedd yn gwbl eglur na allai Chwaraeon Cymru barhau gyda'r camweithredu a oedd yn parhau yn y sefydliad a gwnaeth y Gweinidog y penderfyniad mai'r ffordd orau ymlaen oedd cymryd y cam a gymerwyd er mwyn gwneud yn siŵr bod Chwaraeon Cymru yn effeithiol yn y dyfodol.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, the proposed job cuts at the University of South Wales are of great concern, and I'm sure you share that concern. The plan is to cut 139 jobs to deal with rising costs and various other challenges. The University of Wales Trinity Saint David is also looking to downsize its workforce. I'd like to place on record mine and Plaid Cymru's support for the roles both of those institutions play in our society. But I am concerned about the situation that those institutions are facing and about the prospect of losing what are well-paid jobs. What discussions has your Government held since the two sets of redundancies were proposed? Were the universities' strategies shared with you and are you satisfied with the explanations they've given for these changes?
Welsh: Diolch, Llywydd. Brif Weinidog, mae'r toriadau i swyddi a gynigir ym Mhrifysgol De Cymru yn peri pryder mawr, ac rwy'n siŵr eich bod chi'n rhannu'r pryder hwnnw. Y bwriad yw torri 139 o swyddi i ymdopi â chostau cynyddol a heriau amrywiol eraill. Mae Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn ystyried lleihau ei gweithlu hefyd. Hoffwn roi ar y cofnod fy nghefnogaeth i a Phlaid Cymru i'r swyddogaethau y mae'r ddau sefydliad hynny yn eu cyflawni yn ein cymdeithas. Ond rwy'n pryderu am y sefyllfa y mae'r sefydliadau hynny'n ei hwynebu ac am y posibilrwydd o golli'r hyn sy'n swyddi â chyflogau da. Pa drafodaethau y mae eich Llywodraeth wedi eu cynnal ers cynnig y ddwy gyfres o ddiswyddiadau? A rannwyd strategaethau'r prifysgolion gyda chi ac a ydych chi'n fodlon â'r esboniadau y maen nhw wedi eu rhoi am y newidiadau hyn?
English: I've not seen any explanations for these changes at this moment in time. I am aware of the situation, however, at those institutions. We expect there to be a period of consultation and that staff and unions are kept informed at all stages in the process. One of the issues that concerns me is that we are seeing a drop in applications, particularly from students from abroad. We know that applications through UCAS to Welsh universities from EU countries, for example, decreased by 8 per cent between 2016 and 2017. The fewer the students there are, the less money there is and the less money there is to pay staff, and that concerns me.
Welsh: Nid wyf wedi gweld unrhyw esboniadau am y newidiadau hyn ar hyn o bryd. Rwy'n ymwybodol o'r sefyllfa, fodd bynnag, yn y sefydliadau hynny. Rydym ni'n disgwyl y bydd cyfnod o ymgynghori ac y bydd staff a'r undebau yn cael y wybodaeth ddiweddaraf ar bob cam yn y broses. Un o'r materion sy'n peri pryder i mi yw ein bod ni'n gweld gostyngiad i geisiadau, yn enwedig gan fyfyrwyr o dramor. Rydym ni'n gwybod bod ceisiadau trwy UCAS i brifysgolion Cymru o wledydd yr UE, er enghraifft, wedi gostwng 8 y cant rhwng 2016 ac 2017. Po leiaf y myfyrwyr sydd yno, y lleiaf o arian sydd ar gael a'r lleiaf o arian sydd yno i dalu staff, ac mae hynny'n peri pryder i mi.
English: As a former student at Treforest, I know how important this institution is for the Valleys. It's always played a leading role in upskilling people to do the work that our local economies need doing. Now, there are demographic challenges, which you've alluded to, and rising costs facing that university, but I don't think that should mean that we should lose the positive economic impact that the institution generates. Plaid Cymru also believes that the University of Wales Trinity Saint David plays a vital role in the west as well. The proposals are for a 4.6 per cent reduction in staff at USW and the figure for Trinity Saint David is yet to be confirmed. I've had contradictory information on these job losses. On the one hand, we were told that many of the roles at risk will be managers, but from the trade union, I've been told that the roles to be cut could include jobs in IT, library staff and student services as well. Do you think, First Minister, that these job losses are normal housekeeping or are they a sign that these two universities are facing a difficult future?
Welsh: Fel cyn-fyfyriwr yn Nhrefforest, gwn pa mor bwysig yw'r sefydliad hwn i'r Cymoedd. Mae wedi chwarae rhan flaenllaw erioed o ran gwella sgiliau pobl i wneud y gwaith sydd angen ei wneud yn ein heconomïau lleol. Nawr, ceir heriau demograffig, yr ydych chi wedi cyfeirio atynt, a chostau cynyddol sy'n wynebu'r brifysgol honno, ond nid wyf yn credu y dylai hynny olygu y dylem ni golli'r effaith economaidd gadarnhaol y mae'r sefydliad yn ei chreu. Mae Plaid Cymru hefyd yn credu bod Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn chwarae rhan hanfodol yn y gorllewin hefyd. Mae'r cynigion yn golygu gostyngiad o 4.6 y cant i staff ym Mhrifysgol De Cymru ac nid yw'r ffigur ar gyfer y Drindod Dewi Sant wedi ei gadarnhau eto. Rwyf wedi cael gwybodaeth anghyson ar y colledion swydd hyn. Ar y naill law, dywedwyd wrthym mai swyddi rheolwyr fydd llawer o'r rhai sydd mewn perygl, ond rwyf wedi clywed gan yr undeb llafur y gallai'r swyddi i'w torri gynnwys swyddi TG, staff llyfrgell a gwasanaethau myfyrwyr hefyd. A ydych chi'n meddwl, Brif Weinidog, fod y colledion swyddi hyn yn waith cadw tŷ arferol neu a ydynt yn arwydd bod y ddwy brifysgol hyn yn wynebu dyfodol anodd?
English: I've not seen anything on this scale since I was in university myself in the 1980s, and that is concerning. It's also correct to say that it's not quite clear what sorts of jobs would be lost. That's why, of course, we expect there to be that period of consultation, so that there is greater clarity from both institutions about what they are proposing. But I am concerned - I don't know whether this is correct or not, but I have the figures in front of me - as to whether the drop-off of applications, not just from the EU countries, but other countries as well, is having an effect on those universities' income, which would be, from our perspective, as a country that welcomes students, something to greatly regret.
Welsh: Nid wyf wedi gweld unrhyw beth ar y raddfa hon ers i mi fod yn y brifysgol fy hun yn y 1980au, ac mae hynny'n peri pryder. Mae hefyd yn gywir i ddweud nad yw'n gwbl eglur pa fathau o swyddi fyddai'n cael eu colli. Dyna pam, wrth gwrs, yr ydym ni'n disgwyl cael y cyfnod hwnnw o ymgynghori, fel bod mwy o eglurder gan y ddau sefydliad am yr hyn y maen nhw'n ei gynnig. Ond rwy'n pryderu - nid wyf yn gwybod a yw hyn yn gywir ai peidio, ond mae'r ffigurau gen i o fy mlaen - pa un a yw'r gostyngiad yn nifer y ceisiadau, nid yn unig o wledydd yr UE, ond o wledydd eraill hefyd, yn cael effaith ar incwm y prifysgolion hynny, a fyddai, o'n safbwynt ni, fel gwlad sy'n croesawu myfyrwyr, yn rhywbeth i'w resynu'n fawr.
English: Both the institutions are feeling the pinch as well from the decision taken to lift the universities admission cap in England. We know that the situation around European and international student recruitment remains volatile and is likely to be for some time, but the responsibility to navigate through these difficult waters falls to us here in Wales, and it's you, First Minister, who has overall responsibility for protecting our higher education sector. So, what will the Welsh Government do to support our universities? How will you help to protect these jobs and ensure that there's no impact in the longer term upon courses? Do you intend to carry on as business as usual or are you going to step in and provide support and guidance to Welsh universities so that they can continue to do the good job that they do, serving our economy and our country?
Welsh: Mae'r ddau sefydliad yn dioddef hefyd yn sgil y penderfyniad a wnaed i godi'r cap derbyniadau prifysgol yn Lloegr. Gwyddom fod y sefyllfa o ran recriwtio myfyrwyr Ewropeaidd a rhyngwladol yn dal i fod yn anwadal ac yn debygol o fod am gryn amser, ond ein cyfrifoldeb ni yw llywio drwy'r dyfroedd anodd hyn yma yng Nghymru, a chi, Prif Weinidog, sydd â'r cyfrifoldeb cyffredinol am ddiogelu ein sector addysg uwch. Felly, beth fydd Llywodraeth Cymru yn ei wneud i gefnogi ein prifysgolion? Sut gwnewch chi helpu i ddiogelu'r swyddi hyn a sicrhau nad oes unrhyw effaith yn y tymor hwy ar gyrsiau? A ydych chi'n bwriadu parhau ar sail busnes fel arfer neu a ydych chi'n mynd i gamu i mewn a rhoi cymorth ac arweiniad i brifysgolion Cymru fel y gallant barhau i wneud y gwaith da y maen nhw'n ei wneud, yn gwasanaethu ein heconomi a'n gwlad?