English: Thank you, Presiding Officer. I welcome the opportunity to participate in the debate and formally move the amendment in the name of Darren Millar. I think one thing we could do by starting this debate is thank the many thousands of farmers the length and breadth of Wales for the tremendous job that they do in looking after the countryside, whether that's on the mountain, whether it's on the lowland, or everything in between. Because Wales is renowned for its natural environment, and we have much to praise and sing about, to say what a positive contribution the tens of thousands of farmers have made over recent decades. That was evident to everyone at the Royal Welsh winter fair, and indeed the Royal Welsh summer show, where the greatness of the food and agri sector is on display for all to see. We're talking of an industry in Wales that supports a £7 billion turnover and tens of thousands of jobs. But one thing that cannot be underestimated is that, despite the money that has come in from the common agricultural policy, there has been a diminishing number of people being able to make a sustainable living off the land, and an increasing reliance on the volume of money that goes from CAP just to keep businesses afloat - 80, 90 per cent of returns show that that is the turnover of many agricultural businesses the length and breadth of Wales. When it comes to the processing sector here in Wales, regrettably, much of the primary produce that we produce on our land actually ends up going over into other parts of the United Kingdom, or indeed over to Europe. Surely, if we are to retain value and drive up wealth here in Wales, this opportunity to devise a new system of support, a new system of efficiency within the sector, has to be grasped with both arms so that we can create an industry that does allow young people to come into the industry. At the moment, the average age of a farmer is 62 here in Wales, and increasingly we're seeing fewer and fewer opportunities for young farmers to come into the industry, despite - Llyr and I were in a question and answer session on Monday, and the back of the room was packed out with young faces, boys and girls, looking to create an opportunity in this great primary industry that has served our country so well. But we cannot turn our back on the opportunity to craft something that is distinctive here in Wales, that above all does offer the core support that the rural economy and the wider rural economy require by that support going into agriculture. My biggest worry when it comes to the 'Brexit and our land' consultation is that, actually, when the Minister or Cabinet Secretary in that consultation refers to 'land managers', we are fundamentally changing the equation in the way that that money will be distributed to recipients who traditionally have not received money out of the rural development fund, or indeed direct support to agriculture, and, above all, organisations that don't necessarily need the support that that money would offer them to actually undertake the projects that would be available under various Government schemes. As the opener in the debate today touched upon, the lack of modelling around many of the proposals in 'Brexit and our land' is a deep concern, because, surely, to actually put proposals into a document to be considered, we do have to understand whether those proposals would fly, and whether they would be able to be implemented in a relatively short period of time. When you look at some of the proposals in there, you're actually looking at going from a recipient base of about 16,000 recipients to potentially 40,000 or 45,000 recipients. That is a hell of a diminishing pool of resource that's going to spread far further amongst people who, as I said, traditionally have not accessed that scheme, and, above all, maybe be able to deliver many of the projects that they've historically delivered without that support. And so, I do think that the Cabinet Secretary does, when she's considering her consultation responses - and I presume that consideration will limit her response this afternoon, because it is right that, obviously, the 12,000 people who have engaged in this exercise have all put their various ideas on the table - give full consideration to those proposals. But we can rally around what we believe are the core principles of the rural economy, and one of the core principles of the rural economy is a vibrant and diverse agricultural sector, promoting young people coming into the industry, providing that primary product of food and conservation. Because conservation is a really important consideration when we're looking at what our land can achieve here in Wales. And I do believe that instead of looking at this, as the opener of the debate talked about, as a cliff edge to walk off, it is an opportunity, a door to walk through, that, as the amendment talks of, does introduce greater productivity into the industry, does reverse the decline in the number of active farmers within Wales and, above all, re-energises a sector that is desperately in need of a rebalancing of the way it attracts greater returns from the marketplace and more of the return of the marketplace is returned to the farm gate, rather than left in the hands of the processors and retailers. And so, I welcome the opportunity to contribute to the debate this afternoon. I hope that the amendment does find support, because I think it complements the motion that is before us. I look forward to the Chamber supporting the amendment.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Croesawaf y cyfle i gymryd rhan yn y ddadl ac i gynnig y gwelliant yn enw Darren Millar yn ffurfiol. Un peth y gallem ei wneud wrth ddechrau'r ddadl hon yw diolch i'r miloedd lawer o ffermwyr ar hyd a lled Cymru am y gwaith aruthrol a wnânt yn gofalu am gefn gwlad, boed hynny ar y mynydd, ar yr iseldir, neu bopeth yn y canol. Oherwydd mae Cymru'n enwog am ei hamgylchedd naturiol, ac mae gennym lawer i'w ganmol a'i glodfori, i ddweud pa mor gadarnhaol yw cyfraniad y degau o filoedd o ffermwyr dros y degawdau diwethaf. Roedd hynny'n amlwg i bawb yn ffair aeaf Sioe Frenhinol Cymru, ac yn wir yn Sioe Frenhinol Cymru yn yr haf, lle mae mawredd y sector bwyd ac amaeth yn cael ei arddangos i bawb ei weld. Rydym yn sôn am ddiwydiant yng Nghymru sy'n cynnal trosiant o £7 biliwn a degau o filoedd o swyddi. Ond er gwaethaf yr arian sydd wedi dod o'r polisi amaethyddol cyffredin, un peth na ellir ei danbrisio yw bod nifer lai a llai o bobl o hyd yn gallu gwneud bywoliaeth gynaliadwy oddi ar y tir, a'r ddibyniaeth gynyddol ar y swm o arian sy'n mynd o'r PAC i gadw busnesau rhag mynd i'r wal - mae 80, 90 y cant o'r mantolenni'n dangos mai dyna yw trosiant llawer o fusnesau amaethyddol ar hyd a lled Cymru. O ran y sector prosesu yma yng Nghymru, yn anffodus, mae llawer o'r cynnyrch sylfaenol a gynhyrchwn ar ein tir yn mynd draw i rannau eraill o'r Deyrnas Unedig yn y pen draw, neu draw i Ewrop yn wir. Yn sicr, os ydym am gadw gwerth a chynyddu cyfoeth yma yng Nghymru, rhaid bachu gyda'r ddwy law y cyfle hwn i ddyfeisio system gymorth newydd, system newydd o effeithlonrwydd o fewn y sector, fel y gallwn greu diwydiant sy'n caniatáu i bobl ifanc ddod i mewn i'r diwydiant. Ar hyn o bryd, oedran ffermwr ar gyfartaledd yw 62 yma yng Nghymru, ac yn gynyddol, gwelwn lai a llai o gyfleoedd i ffermwyr ifanc ddod i mewn i'r diwydiant, er gwaethaf - roedd Llyr a minnau mewn sesiwn gwestiynau ddydd Llun, ac roedd cefn yr ystafell yn llawn o wynebau ifanc, bechgyn a merched, a oedd yn ceisio creu cyfle yn y diwydiant sylfaenol gwych hwn sydd wedi gwasanaethu ein gwlad mor dda. Ond ni allwn droi ein cefnau ar y cyfle i greu rhywbeth sy'n unigryw yma yng Nghymru, rhywbeth sydd, yn anad dim, yn cynnig y cymorth craidd sydd ei angen ar yr economi wledig a'r economi wledig ehangach wrth i'r cymorth hwnnw fynd i mewn i amaethyddiaeth. Fy mhryder mwyaf ynglŷn ag ymgynghoriad 'Brexit a'n tir', pan fo'r Gweinidog neu Ysgrifennydd y Cabinet yn yr ymgynghoriad hwnnw'n cyfeirio at 'reolwyr tir', yw ein bod yn newid yr hafaliad yn sylfaenol o ran y ffordd y caiff yr arian hwnnw ei ddosbarthu i dderbynwyr sydd heb dderbyn arian o'r gronfa datblygu gwledig yn draddodiadol, na chymorth uniongyrchol i amaethyddiaeth yn wir, ac yn anad dim, sefydliadau nad ydynt o reidrwydd angen y cymorth y byddai'r arian hwnnw yn ei gynnig iddynt i ymgymryd â'r prosiectau a fyddai ar gael o dan amrywiol gynlluniau'r Llywodraeth. Fel y crybwyllodd y sawl a agorodd y ddadl heddiw, mae'r diffyg modelu ar lawer o gynigion 'Brexit a'n tir' yn peri pryder dwfn, oherwydd, yn sicr, er mwyn rhoi cynigion mewn dogfen i'w hystyried, mae angen inni ddeall a fyddai'r cynigion hynny'n gweithio, ac a fyddai modd eu gweithredu mewn cyfnod cymharol fyr o amser. Pan edrychwch ar rai o'r cynigion ynddo, rydych yn edrych mewn gwirionedd ar fynd o sylfaen o tua 16,000 o dderbynwyr i tua 40,000 neu 45,000 o dderbynwyr o bosibl. Mae honno'n gronfa adnoddau sy'n lleihau'n ofnadwy ac sy'n mynd i ledaenu'n llawer pellach ymysg pobl sydd, fel y dywedais, yn draddodiadol heb wneud defnydd ar y cynllun, ac yn anad dim, pobl a fyddai'n gallu cyflawni llawer o'r prosiectau y maent wedi'u cyflawni'n draddodiadol heb y cymorth hwnnw. Ac felly, rwy'n credu bod Ysgrifennydd y Cabinet, wrth iddi ystyried ei hymatebion i'r ymgynghoriad - ac rwy'n tybio y bydd yr ystyriaeth honno yn cyfyngu ar ei hymateb y prynhawn yma, gan ei bod yn iawn, yn amlwg, fod y 12,000 o bobl sydd wedi cymryd rhan yn yr ymarfer i gyd wedi rhoi eu syniadau amrywiol ar y bwrdd - yn rhoi ystyriaeth lawn i'r cynigion hynny. Ond gallwn gefnogi'r hyn y credwn eu bod yn egwyddorion craidd yr economi wledig, ac un o egwyddorion craidd yr economi wledig yw sector amaethyddol bywiog ac amrywiol, sy'n annog pobl ifanc i ddod i mewn i'r diwydiant, gan ddarparu cynnyrch sylfaenol bwyd a chadwraeth. Oherwydd mae cadwraeth yn ystyriaeth bwysig iawn pan edrychwn ar yr hyn y gall ein tir ei gyflawni yma yng Nghymru. Ac yn hytrach nag edrych ar hyn, fel y soniodd y sawl a agorodd y ddadl, fel ymyl clogwyn i gerdded drosto, rwy'n credu ei fod yn gyfle, yn ddrws i gerdded drwyddo, sydd, fel y mae'r gwelliant yn sôn, yn cyflwyno mwy o gynhyrchiant i mewn i'r diwydiant, yn gwrthdroi'r gostyngiad yn nifer y ffermwyr gweithredol yng Nghymru ac yn anad dim, yn ailfywiogi sector lle mae dirfawr angen ailgydbwyso'r ffordd y mae'n denu enillion mwy o'r farchnad, a bod mwy o enillion o'r farchnad yn cael eu dychwelyd i gât y fferm yn hytrach na'u gadael yn nwylo'r proseswyr a'r manwerthwyr. Ac felly, rwy'n croesawu'r cyfle i gyfrannu at y ddadl y prynhawn yma. Gobeithio bod y gwelliant yn cael cefnogaeth, oherwydd credaf ei fod yn ategu'r cynnig sydd ger ein bron. Edrychaf ymlaen at weld y Siambr yn cefnogi'r gwelliant.