English: Diolch, Llywydd. Before speaking to the individual amendments, I would like to provide some context, as I am very aware that it is not usual to bring forward amendments of this nature at Stage 3. Llywydd, I'd also like to object for the length of time this is going to take in advance. The group represents a comprehensive package of provisions, comprising of four building blocks, intended to equip local authorities with modern and robust ways of working. The pandemic has exposed how out-of-date and restrictive some of the provisions are. Indeed, many of the requirements are set out in primary legislation that dates back as far back as 1960, and reflects a world and ways of doing business that predate the internet and electronic communication. In response to the pandemic, we made emergency regulations in April so as to allow local government bodies to meet remotely and publish meeting documents electronically. These bodies would not have been able to meet legally and safely, or continue their business during the pandemic, without this intervention. Warmly welcomed by stakeholders, these regulations have resulted in other benefits. Local government bodies have been able to work more flexibly and efficiently and decision-making processes have been made accessible to a much wider audience. In addition, some bodies have actually reported increased attendance at meetings. However, these emergency regulations are time limited and only apply to meetings until 1 May 2021. Without any further legislative change, local authorities will have to revert to the pre-pandemic regime, losing the benefits they have experienced. The amendments in this group build on the changes made by those regulations, bringing meeting procedures into the twenty-first century and putting in place mechanisms that allow the new provisions to be reviewed, scrutinised and updated when needed. These amendments also provide for local authority meetings being broadcast electronically so that individuals are able to follow proceedings that will impact on the services they rely on. Turning, therefore, to the amendments, I call on Members to support amendment 15, which represents the first building block. The Local Government (Wales) Measure 2011 put in place arrangements for members to attend meetings of principal councils remotely. However, a key aspect of the arrangement was that 30 per cent of members had to be present at the same location for the meeting to be quorate. As introduced, section 48 of the Bill amended some aspects of the 2011 Measure. However, in light of recent circumstances, this does not go far enough, especially given that most meetings are now taking place entirely from living rooms, home offices and other such places. In addition, the provisions of the 2011 Measure would only extend to principal councils and not to bodies such as national parks and community councils, who have found the flexibility afforded by the regulations invaluable. Amendment 15 inserts a new section into the Bill relating to attendance at local authority meetings, in effect providing for what is commonly referred to as remote attendance. These new provisions cover the wider local government family, including national park authorities, fire and rescue authorities, community councils, or a port health authority for a port health district in Wales. Under the new provisions, authorities must make and publish arrangements to facilitate meetings, including fully virtual meetings, semi-virtual or hybrid meetings and, of course, physical meetings. Authorities must ensure that every meeting covered by these provisions is capable of being held virtually. However, not all meetings will have to be held virtually; that will be a matter for local determination. Authorities will be required to have regard to guidance, which will include the expectation that individuals' personal circumstances should be considered when deciding on the type of meetings to be held. This will be a big step forward to support greater diversity amongst elected members. Meetings will be subject to the minimum condition that the equipment or other facility must enable all persons to speak to and be heard by each other. The exception to this standard is where a meeting is required to be broadcast under the Bill. In these instances, all persons must be able to see and be seen by each other in addition to being able to speak to and be heard by each other. The Welsh Ministers may, by regulations, add to, amend or omit conditions or subject a joint board to the provision. These regulations are subjected to the affirmative Senedd procedure by amendment 51. I do not support amendment 118, which would require authorities to prepare and publish on their websites the voting procedures to be adopted if the equipment fails when members are attending meetings remotely. I agree that voting arrangements and how the impact of any technical disruptions on those arrangements will be managed should be clearly set out in advance of the meetings taking place. However, experience over the past few months has seen local authorities establish the necessary measures to address these situations, and I believe this should be a matter for local determination. I will also be ensuring this matter is considered when developing guidance. In addition, this amendment alters section 4 of the 2011 Measure, which will be omitted as a consequence of the new section inserted by amendment 15. I ask Members to reject amendment 118.
Welsh: Diolch, Llywydd. Cyn siarad am y gwelliannau unigol, hoffwn i ddarparu rhywfaint o gyd-destun, gan fy mod i'n ymwybodol iawn nad yw'n arferol cyflwyno gwelliannau o'r math hwn yng Nghyfnod 3. Llywydd, hoffwn i hefyd ymddiheuro am yr amser y bydd hyn yn ei gymryd ymlaen llaw. Mae'r grŵp yn cynrychioli pecyn cynhwysfawr o ddarpariaethau, sy'n cynnwys pedwar bloc adeiladu, gyda'r bwriad o roi ffyrdd modern a chadarn o weithio i awdurdodau lleol. Mae'r pandemig wedi amlygu pa mor hen a chyfyngol y mae rhai o'r darpariaethau. Yn wir, nodir llawer o'r gofynion mewn deddfwriaeth sylfaenol sy'n dyddio'n ôl mor bell â 1960, ac sy'n adlewyrchu byd a ffyrdd o wneud busnes cyn y rhyngrwyd a chyfathrebu electronig. Mewn ymateb i'r pandemig, fe wnaethom ni reoliadau brys ym mis Ebrill er mwyn caniatáu i gyrff llywodraeth leol gyfarfod o bell a chyhoeddi dogfennau cyfarfodydd yn electronig. Ni fyddai'r cyrff hyn wedi gallu cyfarfod yn gyfreithlon ac yn ddiogel, na pharhau â'u busnes yn ystod y pandemig, heb yr ymyriad hwn. Cafodd y rheoliadau hyn eu croesawu'n wresog gan randdeiliaid, ac maen nhw wedi arwain at fuddion eraill. Mae cyrff llywodraeth leol wedi gallu gweithio'n fwy hyblyg ac effeithlon ac mae prosesau gwneud penderfyniadau wedi bod ar gael i gynulleidfa lawer ehangach. Hefyd, mae rhai cyrff wedi nodi mewn gwirionedd fod mwy o bresenoldeb mewn cyfarfodydd. Fodd bynnag, mae'r rheoliadau brys hyn wedi'u cyfyngu o ran amser a dim ond tan 1 Mai 2021 y maen nhw'n berthnasol i gyfarfodydd. Heb ragor o newid deddfwriaethol, bydd yn rhaid i awdurdodau lleol ddychwelyd at y drefn cyn y pandemig, gan golli'r buddion y maen nhw wedi eu cael. Mae'r gwelliannau yn y grŵp hwn yn ychwanegu at y newidiadau a wnaed gan y rheoliadau hynny, gan ddod â gweithdrefnau cyfarfodydd i'r unfed ganrif ar hugain a rhoi mecanweithiau ar waith sy'n caniatáu i'r darpariaethau newydd gael eu hadolygu, eu harchwilio a'u diweddaru pan fo angen. Mae'r gwelliannau hyn hefyd yn darparu ar gyfer darlledu cyfarfodydd awdurdodau lleol yn electronig fel y gall unigolion ddilyn trafodion a fydd yn effeithio ar y gwasanaethau y maen nhw'n dibynnu arnyn nhw. Gan droi, felly, at y gwelliannau, galwaf ar yr Aelodau i gefnogi gwelliant 15, sy'n cynrychioli'r bloc adeiladu cyntaf. Rhoddodd Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 drefniadau ar waith i aelodau fynychu cyfarfodydd prif gynghorau o bell. Fodd bynnag, un agwedd allweddol ar y trefniant oedd bod yn rhaid i 30 y cant o'r aelodau fod yn bresennol yn yr un lleoliad er mwyn i'r cyfarfod fod â chworwm. Fel y'i cyflwynwyd, diwygiodd adran 48 o'r Bil rai agweddau ar Fesur 2011. Fodd bynnag, yng ngoleuni amgylchiadau diweddar, nid yw hyn yn mynd yn ddigon pell, yn enwedig o gofio bod y rhan fwyaf o gyfarfodydd yn cael eu cynnal bellach yn gyfan gwbl o ystafelloedd byw, swyddfeydd cartref a lleoedd eraill o'r fath. Yn ogystal, byddai darpariaethau Mesur 2011 yn ymestyn i brif gynghorau yn unig ac nid i gyrff fel parciau cenedlaethol a chynghorau cymuned, sydd wedi canfod bod yr hyblygrwydd a roddwyd gan y rheoliadau yn amhrisiadwy. Mae gwelliant 15 yn rhoi adran newydd yn y Bil sy'n ymwneud â bod yn bresennol mewn cyfarfodydd awdurdodau lleol, gan ddarparu i bob pwrpas ar gyfer yr hyn y cyfeirir ato'n gyffredin fel presenoldeb o bell. Mae'r darpariaethau newydd hyn yn cwmpasu'r teulu llywodraeth leol ehangach, gan gynnwys awdurdodau parciau cenedlaethol, awdurdodau tân ac achub, cynghorau cymuned, neu awdurdod iechyd porthladd ar gyfer ardal iechyd porthladd yng Nghymru. O dan y darpariaethau newydd, mae'n rhaid i awdurdodau wneud a chyhoeddi trefniadau i hwyluso cyfarfodydd, gan gynnwys cyfarfodydd cwbl rithwir, cyfarfodydd lled-rithwir neu hybrid ac, wrth gwrs, cyfarfodydd lle mae pawb yn yr un lle. Mae'n rhaid i awdurdodau sicrhau bod modd cynnal pob cyfarfod a gwmpesir gan y darpariaethau hyn yn rhithwir. Fodd bynnag, ni fydd yn rhaid cynnal pob cyfarfod yn rhithwir; mater i'w benderfynu'n lleol fydd hynny. Bydd yn ofynnol i awdurdodau roi sylw i ganllawiau, a fydd yn cynnwys y disgwyliad y dylid ystyried amgylchiadau personol unigolion wrth benderfynu ar y math o gyfarfodydd i'w cynnal. Bydd hwn yn gam mawr ymlaen i gefnogi mwy o amrywiaeth ymhlith aelodau etholedig. Bydd cyfarfodydd yn ddarostyngedig i'r amod sylfaenol bod yn rhaid i'r cyfarpar neu gyfleuster arall alluogi pawb i siarad â'i gilydd a chlywed ei gilydd. Yr eithriad i'r safon hon yw pan fo'n ofynnol i ddarlledu cyfarfod o dan y Bil. Yn yr achosion hyn, mae'n rhaid i bawb allu gweld ei gilydd a chael eu gweld gan ei gilydd yn ogystal â gallu siarad â'i gilydd a chlywed ei gilydd. Caiff Gweinidogion Cymru, drwy reoliadau, ychwanegu at, diwygio neu hepgor amodau neu roi cyd-fwrdd i'r ddarpariaeth. Mae'r rheoliadau hyn yn ddarostyngedig i weithdrefn gadarnhaol y Senedd drwy welliant 51. Nid wyf i'n cefnogi gwelliant 118, a fyddai'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau baratoi a chyhoeddi ar eu gwefannau y gweithdrefnau pleidleisio i'w mabwysiadu os bydd yr offer yn methu pan fydd aelodau'n mynychu cyfarfodydd o bell. Rwy'n cytuno y dylai trefniadau pleidleisio a sut y caiff effaith unrhyw darfu technegol ar y trefniadau hynny ei rheoli gael ei nodi'n glir cyn cynnal y cyfarfodydd. Fodd bynnag, mae profiad yn ystod y misoedd diwethaf wedi gweld awdurdodau lleol yn sefydlu'r mesurau angenrheidiol i fynd i'r afael â'r sefyllfaoedd hyn, a dylai hyn fod yn fater i'w benderfynu'n lleol yn fy marn i. Byddaf i hefyd yn sicrhau bod y mater hwn yn cael ei ystyried wrth ddatblygu'r canllawiau. Hefyd, mae'r gwelliant hwn yn newid adran 4 o Fesur 2011, a fydd yn cael ei hepgor o ganlyniad i'r adran newydd a fydd yn cael ei hychwanegu gan welliant 15. Gofynnaf i'r Aelodau wrthod gwelliant 118.