English: I welcome this debate this afternoon on the equality and human rights annual review. The review sets out five priority aims for strengthening the equality and human rights laws in Wales, and it's those things I wish to address in my remarks today. Their first aim is to promote equal access to the labour market. The sad fact is that women continue to be under-represented in the workforce. Women are more likely to be working in part-time, low-paid roles, and often have to make difficult decisions about whether to work or take on the responsibility of caring for their children. As a result, poverty rates in Wales remain stubbornly high. Women's risk of poverty is closely linked to their position in the labour market and within households. As second earners or primary carers, many women have limited independent income, leaving them especially vulnerable to falling into poverty in the event of a relationship breakdown. This has a direct impact on pay and progression and contributes to the gender pay gap. Figures published by the Wales TUC in March reveal gender pay gaps as high as 25 per cent in some parts of Wales. Chwarae Teg has a vision for Wales to become a world leader in gender equality, where all women are able to reach their full potential, and I very much share that vision. To achieve this, we have to address another priority aim - to promote equality in the education system. I'm concerned that, all too often, careers advice tends to guide women towards apprenticeships in sectors where pay is less than in those dominated by men. Apprenticeships are often a route into careers in non-traditional sectors, and the gender imbalance is even more stark here. Women accounted for just 2.4 per cent of apprenticeship starts in construction, engineering and manufacturing in 2017-18. As the London School of Economics found, to stop the perpetuation of gender inequality through schools, as well as to address its existence in society at large, initiatives to promote gender equality in and through schools are imperative. Schools have enormous potential to effect change in gender relations, views and practices. Acting Presiding Officer, I want to say a few words about the priority aim of supporting the economic and social inclusion of the disabled and elderly through public transport. While improvements have been made, 21 per cent of Welsh railway stations still have no step-free access, making them inaccessible to elderly and disabled passengers. All trains in the UK were meant to be fully accessible by January 2020, but some carriages still do not conform with the law, and a number of stations have steep steps and no lifts or ramps for people to access platforms. The charity Leonard Cheshire has claimed that disabled people's lives are being blighted by inaccessible local stations, and trains not being fit for purpose. Last week, we marked the international day of disabled people. This provided an opportunity for us to reiterate our commitment to create inclusive, accessible and sustainable communities for the disabled here in Wales. Addressing the problem of accessibility of transport for our disabled and elderly people will enable us to do that. Acting Presiding Officer, on behalf of the Welsh Conservatives, I welcome this report and the aims it identifies to remove barriers to equal opportunity as we progress to create a fair, just and fully-inclusive Wales. Thank you.
Welsh: Rwy'n croesawu'r ddadl hon y prynhawn yma ar yr adolygiad blynyddol o gydraddoldeb a hawliau dynol. Mae'r adolygiad yn nodi pum nod blaenoriaeth ar gyfer cryfhau'r cyfreithiau cydraddoldeb a hawliau dynol yng Nghymru, a'r pethau hynny yr hoffwn i fynd i'r afael â nhw yn fy sylwadau heddiw. Eu nod cyntaf yw hyrwyddo cyfle cyfartal i fanteisio ar y farchnad lafur. Y ffaith drist yw bod menywod yn parhau i gael eu tangynrychioli yn y gweithlu. Mae menywod yn fwy tebygol o fod yn gweithio mewn swyddi rhan-amser, ar gyflog isel, ac yn aml mae'n rhaid iddyn nhw wneud penderfyniadau anodd ynghylch p'un ai gweithio neu ymgymryd â'r cyfrifoldeb o ofalu am eu plant. O ganlyniad, mae cyfraddau tlodi yng Nghymru yn dal yn ystyfnig o uchel. Mae cysylltiad agos rhwng risg menywod o dlodi a'u sefyllfa yn y farchnad lafur ac o fewn aelwydydd. Fel ail enillwyr cyflog neu brif ofalwyr, mae llawer o fenywod nad oes ganddynt fawr o incwm annibynnol, gan eu gadael yn arbennig o agored i dlodi pe byddai eu perthynas yn chwalu. Mae gan hyn effaith uniongyrchol ar dâl a chynnydd ac mae'n cyfrannu at y bwlch cyflog rhwng y rhywiau. Mae ffigurau a gyhoeddwyd gan TUC Cymru ym mis Mawrth yn dangos bod bylchau cyflog rhwng y rhywiau mor uchel â 25 y cant mewn rhai rhannau o Gymru. Mae gan Chwarae Teg weledigaeth i Gymru ddod yn arweinydd byd-eang ym maes cydraddoldeb rhywiol, lle gall pob menyw gyrraedd ei llawn botensial, ac rwyf i'n rhannu'r weledigaeth honno'n fawr. Er mwyn cyflawni hyn, mae'n rhaid i ni fynd i'r afael â nod blaenoriaeth arall - hybu cydraddoldeb yn y system addysg. Rwy'n pryderu bod cyngor gyrfaoedd, yn rhy aml o lawer, yn tueddu i arwain menywod tuag at brentisiaethau mewn sectorau lle mae cyflog yn llai nag yn y rhai sy'n cael eu dominyddu gan ddynion. Mae prentisiaethau'n aml yn llwybr at yrfaoedd mewn sectorau anhraddodiadol, ac mae'r anghydbwysedd rhwng y rhywiau hyd yn oed yn fwy amlwg yma. Menywod oedd yn cyfrif am ddim ond 2.4 y cant o'r rhai a dechreuodd brentisiaethau ym maes adeiladu, peirianneg a gweithgynhyrchu yn 2017-18. Fel y gwnaeth Ysgol Economeg Llundain ei ddarganfod, er mwyn atal anghydraddoldeb rhwng y rhywiau drwy ysgolion, yn ogystal â mynd i'r afael â'i fodolaeth mewn cymdeithas yn gyffredinol, mae mentrau i hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol mewn ysgolion a drwy ysgolion yn hanfodol. Mae gan ysgolion botensial enfawr i sicrhau newid mewn cysylltiadau, safbwyntiau ac arferion rhywedd. Llywydd dros dro, hoffwn i ddweud ychydig eiriau am y nod blaenoriaeth o gefnogi cynhwysiant economaidd a chymdeithasol pobl anabl a phobl hŷn drwy drafnidiaeth gyhoeddus. Er bod gwelliannau wedi'u gwneud, nid oes gan 21 y cant o orsafoedd rheilffordd Cymru fynediad heb risiau o hyd, sy'n golygu nad ydyn nhw'n hygyrch i deithwyr hŷn ac anabl. Roedd pob trên yn y DU i fod yn gwbl hygyrch erbyn mis Ionawr 2020, ond nid yw rhai cerbydau'n cydymffurfio â'r gyfraith o hyd, ac mae gan nifer o orsafoedd risiau serth a dim lifftiau na rampiau i bobl gael mynediad i lwyfannau. Mae'r elusen Leonard Cheshire wedi honni bod bywydau pobl anabl yn cael eu difetha gan orsafoedd lleol anhygyrch, ac nad yw trenau'n addas i'r diben. Yr wythnos diwethaf, gwnaethom ni nodi diwrnod rhyngwladol pobl anabl. Roedd hyn yn gyfle i ni ailadrodd ein hymrwymiad i greu cymunedau cynhwysol, hygyrch a chynaliadwy i'r anabl yma yng Nghymru. Bydd mynd i'r afael â phroblem hygyrchedd trafnidiaeth i'n pobl anabl a'n pobl hŷn yn ein galluogi i wneud hynny. Llywydd dros dro, ar ran y Ceidwadwyr Cymreig, rwy'n croesawu'r adroddiad hwn a'r nodau y mae'n eu nodi i ddileu rhwystrau i gyfle cyfartal wrth i ni symud ymlaen i greu Cymru deg, gyfartal a chynhwysol. Diolch.