techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I don't think it would actually be helpful to try and say that we'll start to collect data for GP waiting times and appointments. You'd need to construct a significant system to do so, and I'm not at all persuaded that that would be the right thing to do to improve patient access. We have a range of different ways of trying to look at improving patient access, including, actually, peer-to-peer conversations between primary care operators who understand what best practice looks like, and the impact that that has had both for the staff within the service as well as for the citizens that they serve. I'm happy to look at alternative ways to improve practice, whether the ideas come from other parties or, indeed, the conversations that we continue to have with the British Medical Association and the Royal College of General Practitioners about the reality of the position that they face in caring for our patients up and down the country. The tragic case you mentioned is an individual instance that I do not think it would be reasonable to try and posit as an illustrative example of the reality of care that is provided up and down our country. It is a tragic case, and I look forward to seeing the outcome of the coroner's inquest into what took place.
Welsh: Nid wyf yn credu mewn gwirionedd y byddai'n ddefnyddiol ceisio dweud y byddwn yn dechrau casglu data ar gyfer amseroedd aros i weld meddygon teulu ac apwyntiadau. Byddai angen datblygu system sylweddol i wneud hynny, ac nid wyf wedi fy argyhoeddi o gwbl mai dyna fyddai'r peth iawn i'w wneud i wella mynediad i gleifion. Mae gennym ystod o wahanol ffyrdd o geisio edrych ar wella mynediad i gleifion, gan gynnwys sgyrsiau rhwng cymheiriaid mewn gwirionedd, rhwng gweithredwyr gofal sylfaenol sy'n deall beth yw arferion gorau, a'r effaith y mae hynny wedi'i chael ar y staff o fewn y gwasanaeth yn ogystal ag ar y dinasyddion y maent yn eu gwasanaethu. Rwy'n hapus i edrych ar ffyrdd amgen o wella ymarfer, pa un a yw'r syniadau'n dod gan bartïon eraill neu'n wir, y sgyrsiau yr ydym yn parhau i'w cael â Chymdeithas Feddygol Prydain a Choleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol am realiti'r sefyllfa y maent yn ei hwynebu wrth ofalu am ein cleifion ar hyd a lled y wlad. Mae'r achos trasig a grybwyllwyd gennych yn enghraifft unigol nad wyf yn credu y byddai'n rhesymol ceisio'i gwneud yn enghraifft ddarluniadol o realiti'r gofal a ddarperir ar hyd a lled ein gwlad. Mae'n achos trasig, ac edrychaf ymlaen at weld canlyniad cwest y crwner i'r hyn a ddigwyddodd.
English: It is about tackling perceptions, though, and I'm slightly disappointed again. Data are very, very important. Quite often, the Minister claims an achievement and there are no data to back it up, when often there are data to back up where the problems are occurring within the NHS. There is an underlying problem, of course, throughout the emergency care system. We know there are people of all ages with chronic conditions that need to be managed in the community, including being able to have same-day consultations and so on where necessary. Now, the older people's commissioner's report also highlighted the barriers many people face in discussing issues with a GP they might not know, with time limits on how long they have to describe the symptoms, and so on. The report even notes that one person said there was a notice in reception at one surgery saying that there was a one-issue rule - clearly not appropriate in an age in which more and more people have multiple conditions that the NHS has to deal with. Do you accept, then, that, if patients feel rushed by a GP, or turned away from an appointment, patient safety is compromised, ultimately? Will you agree that neither practice is acceptable and needs to be stopped?
Welsh: Mae'n ymwneud â mynd i'r afael â chanfyddiadau, fodd bynnag, ac rwy'n siomedig braidd unwaith eto. Mae data yn bwysig tu hwnt. Yn aml iawn, mae'r Gweinidog yn honni cyflawniad ac ni cheir unrhyw ddata i gefnogi hynny, pan fo data ar gael yn aml i ddangos lle y mae problemau'n digwydd yn y GIG. Ceir problem sylfaenol, wrth gwrs, yn y system gofal brys drwyddi draw. Gwyddom fod yna bobl o bob oed â chyflyrau cronig sydd angen eu rheoli yn y gymuned, gan gynnwys gallu cael ymgynghoriadau ar yr un diwrnod ac yn y blaen lle y bo angen. Nawr, mae adroddiad y comisiynydd pobl hŷn hefyd yn tynnu sylw at y rhwystrau y mae llawer o bobl yn eu hwynebu wrth drafod materion gyda meddyg teulu nad ydynt yn ei adnabod o bosibl, gyda therfyn ar faint o amser sydd ganddynt i ddisgrifio'r symptomau ac yn y blaen. Mae'r adroddiad hyd yn oed yn nodi bod un person wedi sôn am hysbysiad yn nerbynfa un feddygfa yn nodi bod yna reol un mater yn unig - sy'n amlwg yn amhriodol mewn oes lle y mae gan fwy a mwy o bobl gyflyrau lluosog sy'n rhaid i'r GIG ymdrin â hwy. A ydych yn derbyn, felly, os yw cleifion yn teimlo'u bod yn cael eu rhuthro gan feddyg teulu, neu eu troi ymaith o apwyntiad, fod diogelwch cleifion yn cael ei beryglu yn y pen draw? A ydych yn cytuno nad yw'r naill arfer na'r llall yn dderbyniol ac mae angen eu stopio?
English: Thank you very much. The Welsh Conservative spokesperson, Suzy Davies. I think your questions are to be directed to the Minister for Social Services and Public Health.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Suzy Davies. Rwy'n meddwl bod eich cwestiynau i'w cyfeirio at y Gweinidog Gwasanaethau Cymdeithasol ac Iechyd y Cyhoedd.
English: Yes, thank you very much, Dirprwy Lywydd. Good afternoon, Minister. Thank you for your announcement yesterday on the appointment of the inaugural board for Social Care Wales. As we know, its duties will extend well beyond those of registration, as fulfilled by the care council, and its chairman made plan to me yesterday that they're looking forward to using their combined expertise to be a critical friend to Government as well as influencing direction and priorities in policy for social care and social services. This, hopefully, may redress the imbalance of the solitary expert voice for social care on the parliamentary review panel. How do you as Minister plan to capitalise on this body of expertise in order to avoid the integration agenda resulting in a sort of medical model for social care, and how have you evaluated how much more resource it'll need than the care council in order to carry out its roles in professional development and policy influence?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Prynhawn da, Weinidog. Diolch i chi am eich cyhoeddiad ddoe ar benodi bwrdd cychwynnol Gofal Cymdeithasol Cymru. Fel y gwyddom, bydd ei ddyletswyddau'n ymestyn ymhell y tu hwnt i ddyletswyddau cofrestru fel y'u cyflawnir gan y cyngor gofal, a gwnaeth ei gadeirydd yn glir i mi ddoe eu bod yn edrych ymlaen at ddefnyddio'u harbenigedd cyfunol i fod yn gyfaill beirniadol i'r Llywodraeth yn ogystal â dylanwadu ar gyfeiriad a blaenoriaethau polisi ar gyfer gofal cymdeithasol a gwasanaethau cymdeithasol. Gobeithio y bydd hyn yn unioni anghydbwysedd yr un llais arbenigol ar gyfer gofal cymdeithasol ar y panel adolygu seneddol. Sut rydych chi fel Gweinidog yn bwriadu manteisio ar y corff hwn o arbenigedd er mwyn atal yr agenda integreiddio rhag arwain at ryw fath o fodel meddygol ar gyfer gofal cymdeithasol, a sut rydych wedi gwerthuso faint yn fwy o adnoddau fydd eu hangen arno na'r cyngor gofal er mwyn gallu cyflawni ei rolau ym maes datblygiad proffesiynol a dylanwadu ar bolisi?
English: I thank you for the question. I understand that you had a very useful meeting with members of the board yesterday, and I think that the advent of Social Care Wales is a really exciting time for the provision of social services and social care more widely in Wales. When I was putting together the membership of the board - and I should say we had unprecedented interest in it, which, again, is really exciting - I was keen to ensure that the board did have a strong balance of people. So, we have service users on the board, we have people from all kinds of sectors that work within social care, to try and ensure that there is a strong and wide expertise and voices on that board as well. So, I'll be working closely with the board, especially in the early terms, to work on their programme for the future in terms of their programme of work and so on, and to ensure that they are properly resourced to undertake the work that I'll be asking them to do. With regard to the parliamentary review, though, I do think it's unfair to suggest that there isn't enough expertise in social care on that panel. The members of that panel were chosen because they have such expertise that they can take a whole-system look at health and social care, and the terms of reference have been clear that it is a whole-system approach that we are looking for. Of course, we did set up a specific sub-group as well, which is specifically looking at social care as well, so I do think that social care will be well represented and well considered by the parliamentary review.
Welsh: Diolch i chi am y cwestiwn. Rwy'n deall eich bod wedi cael cyfarfod defnyddiol iawn gydag aelodau o'r bwrdd ddoe, ac rwy'n meddwl bod dyfodiad Gofal Cymdeithasol Cymru yn amser cyffrous iawn ar gyfer y ddarpariaeth gwasanaethau cymdeithasol a gofal cymdeithasol yn ehangach yng Nghymru. Pan oeddwn yn llunio aelodaeth y bwrdd - a dylwn ddweud bod y diddordeb sydd wedi'i ddangos ynddo yn ddigynsail, sydd unwaith eto, yn wirioneddol gyffrous - roeddwn yn awyddus i sicrhau bod y bwrdd yn meddu ar gydbwysedd cryf o bobl. Felly, mae gennym ddefnyddwyr gwasanaethau ar y bwrdd, mae gennym bobl o bob math o sector sy'n gweithio o fewn gofal cymdeithasol, er mwyn ceisio sicrhau bod arbenigedd a lleisiau cryf ac eang ar y bwrdd hwnnw yn ogystal. Felly, byddaf yn gweithio'n agos gyda'r bwrdd, yn enwedig yn y tymhorau cynnar, i weithio ar eu rhaglen ar gyfer y dyfodol o ran eu rhaglen waith ac yn y blaen, ac i sicrhau eu bod yn cael adnoddau priodol i wneud y gwaith y byddaf yn gofyn iddynt ei wneud. O ran yr adolygiad seneddol, fodd bynnag, rwy'n meddwl ei bod yn annheg awgrymu nad oes digon o arbenigedd ym maes gofal cymdeithasol ar y panel hwnnw. Dewiswyd aelodau'r panel am fod ganddynt arbenigedd sy'n eu galluogi i edrych o safbwynt y system gyfan ar iechyd a gofal cymdeithasol, ac mae'r cylch gorchwyl wedi nodi'n glir mai ymagwedd system gyfan yr ydym yn ei cheisio. Wrth gwrs, sefydlwyd is-grŵp penodol hefyd, sy'n edrych yn benodol ar ofal cymdeithasol yn ogystal, felly rwy'n meddwl y bydd gofal cymdeithasol yn cael ei gynrychioli'n dda a'i ystyried yn dda gan yr adolygiad seneddol.
English: You're well blessed, Minister, in having this support in helping you make sure that the voice of social care is well represented in what's likely to be happening over the next period of this Assembly, anyway. One of the things that you won't find any opposition from anybody on, I suspect, in this Chamber, is the focus on the integration of health and social care, really focusing on primary and intermediate care levels. These, themselves, are NHS terms. They're medical structures, and I think an explicit statement of intent to adopt a more social-focused model of integration would actually be pretty welcome in this Chamber. Medical intervention is, when you come to it, just part of social care. Emotional support and the place of human contact can be just as important, not least to carers, who themselves may not have any medical needs, of course. They're at the heart of any future look at care - as, indeed, will be the nature of housing and the cross-pollination of skills in an integrated workforce. It's going to need considerable and ongoing research to support good practice and policy development, so is this a job that you foresee, at some point, Social Care Wales taking over? Obviously it would complement their work in career design and development. And if not, why not?
Welsh: Rydych wedi eich bendithio, Weinidog, o ran cael y cymorth hwn i'ch helpu i wneud yn siŵr fod llais gofal cymdeithasol yn cael ei gynrychioli'n dda yn yr hyn sy'n debygol o fod yn digwydd dros gyfnod nesaf y Cynulliad hwn, beth bynnag. Un o'r pethau rwy'n tybio na fyddwch yn cael unrhyw wrthwynebiad gan neb yn ei gylch yn y Siambr hon yw'r ffocws ar integreiddio iechyd a gofal cymdeithasol, a chanolbwyntio o ddifrif ar lefelau gofal sylfaenol a chanolraddol. Mae'r rhain, eu hunain, yn dermau GIG. Strwythurau meddygol ydynt, ac rwy'n meddwl y buasai datganiad pendant o fwriad i fabwysiadu model mwy cymdeithasol sy'n canolbwyntio ar integreiddio yn cael croeso yn y Siambr hon. Mewn gwirionedd, rhan o ofal cymdeithasol yn unig yw ymyrraeth feddygol. Gall cefnogaeth emosiynol a lle cyswllt dynol fod yr un mor bwysig, nid yn lleiaf i ofalwyr, na fydd ganddynt unrhyw anghenion meddygol o bosibl, wrth gwrs. Maent yn ganolog i unrhyw ystyriaeth o ofal yn y dyfodol - fel, yn wir, y bydd natur tai a chroesbeillio sgiliau mewn gweithlu integredig. Mae'n mynd i fod angen ymchwil sylweddol a pharhaus i gefnogi arferion da a datblygu polisi, felly a yw hwn yn waith yr ydych yn rhagweld, ar ryw adeg, y bydd Gofal Cymdeithasol Cymru yn ei wneud? Yn amlwg, byddai'n ategu eu gwaith ym maes cynllunio a datblygu gyrfa. Ac os na, pam ddim?
English: Thank you very much for that answer, actually. I still want to develop that a little bit further because the future of social care - we're not talking about it because it's fashionable. It's because it matters to so many people and we all recognise that it needs change. And even though I, personally, have no fixed view on whether this should be evolutionary or revolutionary, what I'm really looking for is an indication from you about quite how brave you're going to be when it comes to innovation. So, for example - this is just an example, as well - there's a nursing home in the Netherlands that allows university students to live rent free alongside elderly residents in that nursing home, in a 30-hour per month 'acting as a good neighbour' contract, as part of a project aimed at warding off negative effects, and there are similar intergenerational programmes in Lyon and in Cleveland in Ohio. One programme, which began in Barcelona in the 1990s, has been replicated in more than 20 cities. We really have to lift our eyes at what's going on in the rest of the world, I think. So, I'd be very interested to know whether you're discussing similar ideas with private providers, housing associations and colleges and universities. And I'm glad that you hinted at that earlier on, because if we're going to make this really work, it has got to be about more than just local authorities and the NHS.
Welsh: Diolch yn fawr iawn am yr ateb hwnnw. Rwy'n dal yn awyddus i ddatblygu hynny ychydig ymhellach oherwydd mae dyfodol gofal cymdeithasol - nid ydym yn siarad am y peth am ei fod yn ffasiynol, ond oherwydd ei fod yn bwysig i gymaint o bobl ac rydym i gyd yn cydnabod bod angen iddo newid. A hyd yn oed er nad oes gennyf fi, yn bersonol, unrhyw farn bendant ynglŷn ag a ddylai hyn fod yn esblygiadol neu'n chwyldroadol, yr hyn rwy'n edrych amdano mewn gwirionedd yw syniad gennych pa mor ddewr y bwriadwch fod o ran arloesi. Felly, er enghraifft - ac enghraifft yn unig yw hon hefyd - ceir cartref nyrsio yn yr Iseldiroedd sy'n caniatáu i fyfyrwyr prifysgol fyw heb rent ochr yn ochr â phreswylwyr oedrannus yn y cartref nyrsio hwnnw, mewn contract 'gweithredu fel cymydog da' 30 awr y mis yn rhan o brosiect sy'n anelu at atal effeithiau negyddol, a cheir rhaglenni pontio'r cenedlaethau tebyg yn Lyon ac yn Cleveland yn Ohio. Mae un rhaglen, a ddechreuodd yn Barcelona yn y 1990au, wedi cael ei hefelychu mewn mwy nag 20 o ddinasoedd. Rwy'n meddwl bod gwir angen i ni edrych ar yr hyn sy'n digwydd yng ngweddill y byd. Felly, byddai gennyf ddiddordeb mawr mewn gwybod a ydych yn trafod syniadau tebyg gyda darparwyr preifat, cymdeithasau tai a cholegau a phrifysgolion. Ac rwy'n falch eich bod wedi awgrymu hynny yn gynharach, oherwydd os ydym yn mynd i wneud i hyn weithio mewn gwirionedd, mae'n rhaid iddo ymwneud â mwy na'r awdurdodau lleol a'r GIG yn unig.
English: I agree that we do have to think very innovatively about it, because of the scale of the challenge - there's no doubt about that. Innovation really does need to be central to our approach to meeting those challenges. Some of the models that you described I am familiar with, and I've asked officials to provide me with some more advice, because I do think that learning from best practice from other countries is something that we should absolutely be keen to do - as I would hope other countries can look to us in areas where we are performing well, as well.
Welsh: Rwy'n cytuno bod yn rhaid i ni feddwl yn arloesol iawn am y peth, oherwydd maint yr her - nid oes dwywaith am hynny. Mae gwir angen i arloesedd fod yn ganolog i'n hymagwedd at ateb yr heriau hyn. Rwy'n gyfarwydd â rhai o'r modelau a ddisgrifiwyd gennych, ac rwyf wedi gofyn i swyddogion roi mwy o gyngor i mi, gan fy mod yn credu bod dysgu o arfer da o wledydd eraill yn rhywbeth y dylem fod yn gwbl awyddus i'w wneud - fel y byddwn yn gobeithio y gall gwledydd eraill edrych arnom ni mewn meysydd lle rydym yn perfformio'n dda hefyd.
English: Thank you very much. We now turn to the questions on the order paper again. Question 3 - Dawn Bowden.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Trown yn awr at y cwestiynau ar y papur trefn eto. Cwestiwn 3 - Dawn Bowden.
English: We have well-established screening programmes for breast, cervical and bowel cancer, with more than 400,000 men and women routinely screened each year. Breast cancer screening became a fully digitalised service in 2012 and we have recently announced planned improvements to the tests used for bowel and cervical cancer screening.
Welsh: Mae gennym raglenni sgrinio sydd wedi'u sefydlu'n dda ar gyfer canser y fron, canser ceg y groth a chanser y coluddyn, gyda mwy na 400,000 o ddynion a menywod yn cael eu sgrinio'n rheolaidd bob blwyddyn. Daeth sgrinio canser y fron yn wasanaeth wedi'i ddigidoleiddio'n llawn yn 2012 ac yn ddiweddar rydym wedi cyhoeddi gwelliannau arfaethedig i'r profion a ddefnyddir ar gyfer sgrinio canser y coluddyn a chanser ceg y groth.
English: Minister, women at high risk of ovarian cancer are advised to have their ovaries and fallopian tubes removed as there is, currently, no screening programme for the disease in Wales. Research published in the 'Journal of Clinical Oncology' shows that a blood test - a simple blood test - every four months could help to detect ovarian cancer earlier, when tumours should be easier to treat and remove. What plans does the Minister have to make regular blood testing available to women at high risk of ovarian cancer in Wales? Thank you.
Welsh: Weinidog, caiff menywod sydd â risg uchel o gael canser yr ofari eu cynghori i gael eu hofarïau a'u tiwbiau ffalopaidd wedi'u tynnu gan nad oes rhaglen sgrinio ar gael ar hyn o bryd ar gyfer y clefyd yng Nghymru. Mae ymchwil a gyhoeddwyd yn y 'Journal of Clinical Oncology' yn dangos y gallai prawf gwaed - prawf gwaed syml - bob pedwar mis helpu i ganfod canser yr ofari'n gynharach, pan ddylai tiwmorau fod yn haws i'w trin a'u tynnu. Pa gynlluniau sydd gan y Gweinidog i sicrhau bod profion gwaed rheolaidd ar gael i fenywod sydd â risg uchel o gael canser yr ofari yng Nghymru? Diolch.
English: I thank you for that question. This is an issue that we discussed at some length recently in the Petitions Committee. The Petitions Committee has produced a report based on the evidence that it took from the Government, but also from members of the public and from the leading cancer charities. The leading cancer charities actually were not in favour of introducing the screening. This is one of those cases where you do have to balance up the risks and the benefits, and the risks outweigh the benefits in this case at the moment on the evidence that we have. But, we have said that we will keep a close eye on emerging evidence from the UK and across the globe on this particular issue.
Welsh: Diolch i chi am y cwestiwn hwnnw. Mae hwn yn fater a drafodwyd gennym yn helaeth yn ddiweddar yn y Pwyllgor Deisebau. Mae'r Pwyllgor Deisebau wedi cynhyrchu adroddiad yn seiliedig ar y dystiolaeth a gafodd gan y Llywodraeth, ond hefyd gan aelodau o'r cyhoedd a'r prif elusennau canser. Mewn gwirionedd nid oedd y prif elusennau canser o blaid cyflwyno'r sgrinio. Mae hwn yn un o'r achosion hynny lle y mae'n rhaid i chi gydbwyso'r risgiau a'r manteision, ac mae'r risgiau yn gorbwyso'r manteision yn yr achos hwn ar hyn o bryd yn ôl y dystiolaeth sydd gennym. Ond rydym wedi dweud y byddwn yn cadw llygad barcud ar y dystiolaeth sy'n dod i'r amlwg o'r DU ac ar draws y byd ar y mater penodol hwn.
English: I expect all patients, whether in planned or unscheduled care, to be seen and treated in a timely manner based on clinical need. Some orthopaedic waits in particular are not acceptable, as I have already made clear. I expect to see improvement in this year's March figures, with further improvement in the year ahead.
Welsh: Rwy'n disgwyl i bob claf, boed mewn gofal wedi'i gynllunio neu heb ei drefnu, gael eu gweld a'u trin mewn modd amserol yn seiliedig ar angen clinigol. Nid yw rhai amseroedd aros orthopedig, yn enwedig, yn dderbyniol, fel yr wyf eisoes wedi dweud yn glir. Disgwyliaf weld gwelliant yn y ffigurau ar gyfer mis Mawrth eleni, gyda gwelliant pellach yn y flwyddyn i ddod.
English: Thank you for that answer, Cabinet Secretary. You'll be aware that I raised the orthopaedic waiting times for hip operations in particular with the First Minister during a recent First Minister's question time, and made reference to the fact that the routine waiting time at the moment at Glan Clwyd Hospital is 112 weeks for such operations, in spite of the Welsh Government's 26-week target. At that time, the First Minister laughably responded that a hand surgeon had been appointed at Glan Clwyd - a locum hand surgeon - in order to reduce waits in this area. I'm pleased that you recognise that that is not going to deal with the problem of waiting times for my constituents. Can I ask you, given that the health board is currently in special measures, what responsibility do you, as a Welsh Government, recognise is your responsibility for the lengthening of these waiting times over the past two years?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Ysgrifennydd y Cabinet. Fe wyddoch fy mod wedi crybwyll amseroedd aros orthopedig ar gyfer llawdriniaethau clun yn benodol wrth y Prif Weinidog yn ystod y cwestiynau i'r Prif Weinidog yn ddiweddar, ac wedi cyfeirio at y ffaith fod yr amser aros arferol ar hyn o bryd yn Ysbyty Glan Clwyd yn 112 wythnos ar gyfer llawdriniaethau o'r fath, er gwaethaf targed 26 wythnos Llywodraeth Cymru. Ar y pryd, ymatebodd y Prif Weinidog yn chwerthinllyd drwy ddweud bod llawfeddyg wedi'i benodi yng Nglan Clwyd - llawfeddyg locwm - er mwyn lleihau amseroedd aros yn yr ardal. Rwy'n falch eich bod yn cydnabod nad yw hynny'n mynd i ddatrys problem amseroedd aros i fy etholwyr. A gaf fi ofyn i chi, o ystyried bod y bwrdd iechyd ar hyn o bryd yn destun mesurau arbennig, faint o gyfrifoldeb rydych chi, fel Llywodraeth Cymru, yn ei dderbyn am ymestyn yr amseroedd aros hyn dros y ddwy flynedd ddiwethaf?