English: In arguing that there is a lack of equality in Wales today, we will now turn to equality in public life. Twenty eight per cent of councillors in Wales are women. The same figure, 28 per cent, of MPs from Wales are women. And here at the Assembly, 42 per cent of AMs are women - where there was equality back in 2003, and where the Assembly was in the vanguard at a global level. And unfortunately, my party has contributed to this decline, but I am pleased that we have agreed a new policy at our conference in the autumn that will put in place new mechanisms to have equal numbers of candidates. Research demonstrates that women in the Assembly raise issues such as childcare, domestic violence, the pay gap and end equal pay, and inequality more generally. And women do that far more often than their male counterparts. For the sake of natural fairness, but also in order to remove the barriers facing women generally, we must have 50:50 representation among those making decisions here in Wales. And that is why I agree entirely with the recent proposals made by the expert panel on Assembly reform, which suggest making it a requirement through law for political parties to choose candidates on an equal basis in terms of gender. The exact mechanism required to deliver that is a matter for us to focus on over the next months, perhaps years. But in starting here at our feet in this Assembly, there is an opportunity for us to make a difference. Having more women in this place would lead to better policies to create equality across Wales. It would also demonstrate the necessary leadership in order to create true equality across our nation. Evidence from across the world shows that quotas and gender legislation do make a real difference, but it does have to go hand in hand with a huge cultural shift too, and that's why including education on healthy relationships in the new curriculum is so crucial. My intention in bringing this debate forward today is to provide a focus once again on lack of equality, but proposing how we in this Assembly can contribute to the work of eradicating inequality, first of all by introducing a 50:50 quota through legislation, and not relying on the parties alone to lead in this regard. Since 1918, many steps have been taken towards equality, including the efforts of the suffragettes, and there is a great deal left to be done. There isn't enough emphasis on this work, and there isn't enough of a sense of urgency. Many of us in the Assembly have been battling for equality for women for many, many years - far too long perhaps - but now is the time. The women of Wales need to take the reins. Women have done that in the past. It is time for us to insist on equality and it's time for us to show the leadership required to achieve it. This is our opportunity and we must grasp it. I look forward to hearing the contributions from other Assembly Members and, more than that, perhaps, I look forward to discussing this in terms of how we can move this forward together over the next few weeks. Thank you very much.
Welsh: Wrth ddadlau bod diffyg cydraddoldeb yng Nghymru heddiw, fe drown at ddiffyg cydraddoldeb mewn bywyd cyhoeddus. Dau ddeg wyth y cant o gynghorwyr Cymru sydd yn fenywod. Yr un ffigur, 28 y cant, o Aelodau Seneddol Cymru sydd yn fenywod. Ac yma yn y Cynulliad, 42 y cant ohonom ni sydd yn fenywod - lle roedd cyfartaledd yn ôl yn 2003, a lle roedd y Cynulliad yn arloesi yn y byd. Ac yn anffodus, mae fy mhlaid i wedi cyfrannu at y cwymp yma, ond rwy'n falch ein bod ni wedi cytuno polisi newydd yn ein cynhadledd ni ym mis Hydref a fydd yn creu mecanweithiau newydd er mwyn cael nifer cyfartal o ymgeiswyr etholiadol. Mae ymchwil yn dangos bod merched yn y Cynulliad yn codi pynciau fel gofal plant, trais yn erbyn merched, bwlch cyflog a thâl cyfartal, a diffyg cydraddoldeb yn gyffredinol. Ac mae merched yn gwneud hynny lawer mwy nag mae dynion yn gwneud. Er mwyn tegwch cwbl naturiol, ond hefyd er mwyn tynnu'r rhwystrau sy'n wynebu merched yn gyffredinol, mae'n rhaid inni gael cynrychiolaeth 50:50, hanner a hanner, ymhlith y rhai sydd yn gwneud y penderfyniadau yma yng Nghymru. A dyna pam rwy'n cytuno yn llwyr efo cynigion diweddar y panel arbenigol ar ddiwygio'r Cynulliad, sy'n argymell, wrth gwrs, ei gwneud hi'n ofynnol drwy Ddeddf i bleidiau gwleidyddol ddewis ymgeiswyr ar sail gyfartal o ran rhywedd. Mae sut fecanwaith yn union sydd ei angen i gyrraedd yno yn fater i ni hoelio sylw arno dros y misoedd ac efallai'r blynyddoedd nesaf yma. Wrth ddechrau yma wrth ein traed yma yn y Cynulliad, mae yna gyfle inni wneud gwahaniaeth. Mi fyddai cael mwy o ferched yn fan hyn yn arwain at well polisïau i greu cydraddoldeb yng Nghymru. Mi fyddai hefyd yn dangos yr arweiniad angenrheidiol ar gyfer creu cydraddoldeb ar draws ein gwlad. Mae tystiolaeth ar draws y byd yn dangos bod cwotâu a deddfwriaeth rhywedd yn gwneud gwahaniaeth, ond mae o'n gorfod bod law yn llaw â newid diwylliannol anferth hefyd, a dyna pam fod cynnwys addysg gynhwysfawr ar berthnasoedd iach yn y cwricwlwm newydd yn hanfodol. Fy mwriad i wrth ddod â'r ddadl yma gerbron heddiw ydy rhoi ffocws unwaith eto ar ddiffyg cydraddoldeb, ond gan gynnig sut medrwn ni yn y Cynulliad gyfrannu at y gwaith o ddileu anghydraddoldeb, ac yn y lle cyntaf drwy gyflwyno cwota 50:50 drwy Ddeddf, a pheidio dibynnu ar y pleidiau yn unig i arwain y ffordd. Ers 1918, mae nifer o gamau wedi cael eu cymryd tuag at gydraddoldeb, gan gynnwys gwaith y syffrajéts, ac mae llawer iawn o waith ar ôl i'w wneud. Nid oes yna ddigon o bwyslais ar y gwaith yma, a dim digon o synnwyr o frys. Mae nifer ohonom ni yn y Cynulliad wedi bod yn brwydro dros gydraddoldeb i fenywod ers blynyddoedd maith - llawer yn rhy hir, efallai - ond rŵan ydy'r amser. Mae angen i ferched Cymru gymryd yr awenau. Mae merched wedi gwneud hynny yn y gorffennol. Mae'n bryd i ni fynnu cydraddoldeb ac mae'n bryd i ni, yma, ddangos yr arweiniad sydd ei angen. Dyma ydy'n cyfle ni, mae'n rhaid i ni ei gymryd o. Rwy'n edrych ymlaen at glywed cyfraniadau yr Aelodau Cynulliad eraill ac, yn fwy na hynny, efallai, rwy'n edrych ymlaen at drafod efo'n gilydd sut yr ydym ni yn mynd i symud hyn ymlaen dros yr wythnosau nesaf. Diolch yn fawr.