English: Can I thank the Cabinet Secretary for his statement, and thank him also for being able to fit it in this afternoon? But I have to say, as a representative who lives in Swansea, this has been an absolutely devastating decision. I don't know if I can do justice to the unbridled fury that people were communicating with me last night about this decision. Basically, words cannot convey my depth of devastation. This is a wonderful project. There's tremendous potential for tidal energy in Swansea bay and the Bristol channel - the second largest tidal range in the world. People are always saying, 'You haven't got any resources in Wales'. We have, you know; it's just we don't tap them. This decision is incredible in its foolhardiness, I have to say, denying us releasing the tremendous potential for tidal energy. As you've said, this first pathfinder project - a pilot scheme, obviously - was not the biggest, and quite a small one, but five far bigger ones would follow, and Wales would then eventually become completely self-sustaining in energy terms. That is the renewable future, surely. This comes on the same day as we've had a third runway expansion in Heathrow and obviously, a previous announcement about nuclear energy receiving more public subsidy. In other words, the idea is already there - public subsidy for large energy projects - and as the tidal lagoon companies say themselves, yes, there would be an increase in energy prices on bills for consumers, as Lee Waters pointed out earlier: 30p per year for households, compared to an extra £15 per year for nuclear. That's the comparison. Obviously, the tidal lagoon company - lots of us have been meeting with them over the years. Plaid Cymru first passed a policy of having a tidal lagoon in Swansea bay in our Swansea conference in 2006. Some of us have been working on this for nearly 15 years with the company, and it is immensely devastating what's happening. The company have heard nothing from the Westminster Government for two years. You've got to ask - and I would ask you now to confirm - what lines of communication have there been? The company says they've heard next to nothing from Government for two years: 'The lack of engagement with us during this process has been highly disturbing'. That's the chair of Tidal Lagoon Power saying that. We've got to understand how we arrived at this decision 18 months after Charles Hendry and his superb report said it would be a no-regrets decision and a no-brainer. So, all of a sudden now, 18 months of waiting for a big enough decision to try and bury this bad news, and then it seeps out after lots of delays, and we're devastatingly disappointed that innovative, world-leading technology now looks to have been denied to Wales. I know there's a feeling in Westminster sometimes that little Wales couldn't be a world leader in anything, but we could have been here, and I want to know from the Cabinet Secretary how he intends to take this whole agenda forward, because the tides are still there, ebbing and flowing as we speak, only not being utilised for the benefit of the people of this nation. It's the same strike price as Hinkley Point - like I said, a negligible addition to annual electricity bills for consumers. We've lost electrification to Swansea. Despite electrification being a live process in railways north of Manchester, it's somehow obsolete when it comes to Wales, and the Secretary of State for Wales says we're better off with diesel, and people say diesel is adversely affecting our health. Yes, it is adversely affecting our health. More about the Secretary of State tomorrow no doubt, but two questions to finish. There was all-party support here which, to be fair, has been reflected. Westminster crushes that despite all-party agreement here. We really need to take control over our future generally, but particularly now in energy terms. So, how is the Cabinet Secretary going to move this agenda forward? Because I have an abiding feeling, after this huge decision, with any marine energy project in Wales now - how is that going to be viewed outside? How is that going to be viewed? Dead in the water? My other question is: there is a very important debate tomorrow on a motion of no confidence in the Secretary of State for Wales. Westminster's man in Wales, certainly. This decision has crushed us. Will you be supporting that no-confidence vote?
Welsh: A gaf i ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ddatganiad, a diolch iddo hefyd am allu rhoi amser iddo y prynhawn yma? Ond mae'n rhaid i mi ddweud, fel cynrychiolydd sy'n byw yn Abertawe, bod hwn wedi bod yn benderfyniad cwbl ddistrywiol. Nid wyf i'n gwybod a allaf i wneud cyfiawnder â'r gwylltineb rhemp yr oedd pobl yn ei gyfathrebu i mi neithiwr am y penderfyniad hwn. Yn y bôn, ni all geiriau gyfleu maint fy siomiant. Mae hwn yn brosiect i'w ryfeddu. Mae potensial aruthrol i ynni llanw ym Mae Abertawe a sianel Bryste - yr ail amrediad llanw mwyaf yn y byd. Mae pobl yn dweud bob amser, 'Nid oes gennych chi unrhyw adnoddau yng Nghymru'. Mae gennym ni, wyddoch chi; ond nid ydym yn manteisio arnyn nhw. Mae ffolineb y penderfyniad hwn yn anhygoel, mae'n rhaid i mi ddweud, yn gwrthod i ni ryddhau potensial aruthrol ynni llanw. Fel yr ydych chi wedi'i ddweud, nid y prosiect braenaru cyntaf hwn - cynllun arbrofol, mae'n amlwg - oedd y mwyaf, ac roedd yn un eithaf bychan, ond byddai pump o rai llawer mwy wedi dilyn, a byddai Cymru wedyn yn y pen draw yn dod yn gwbl hunangynhaliol o ran ynni. Dyna'r dyfodol adnewyddadwy, 'does bosib. Daw hyn ar yr un diwrnod ag y gwelsom ni ehangu'r drydedd redfa yn Heathrow ac yn amlwg, cyhoeddiad blaenorol am ynni niwclear yn cael mwy o gymhorthdal cyhoeddus. Mewn geiriau eraill, mae'r syniad yno eisoes - cymhorthdal cyhoeddus i brosiectau ynni mawr - ac fel y dywed y cwmnïau morlyn llanw eu hunain, byddai, fe fyddai cynnydd mewn prisiau ynni ar filiau'r defnyddwyr, fel y nododd Lee Waters yn gynharach: 30c y flwyddyn i aelwydydd, o'i gymharu â £15 ychwanegol y flwyddyn ar gyfer ynni niwclear. Dyna'r gymhariaeth. Yn amlwg, y cwmni morlyn llanw - mae llawer ohonom ni wedi bod yn cyfarfod â nhw dros y blynyddoedd. Pasiodd Plaid Cymru'r polisi o gael morlyn llanw ym Mae Abertawe gyntaf yn ein cynhadledd yn Abertawe yn 2006. Mae rhai ohonom ni wedi bod yn gweithio ar hyn gyda'r cwmni ers bron i 15 mlynedd, ac mae'r hyn sy'n digwydd yn hynod siomedig. Nid yw'r cwmni wedi clywed dim gan Lywodraeth San Steffan am ddwy flynedd. Mae'n rhaid i chi ofyn - a byddwn yn gofyn ichi gadarnhau nawr - pa linellau cyfathrebu a fu? Mae'r cwmni yn dweud ei fod wedi clywed y nesaf peth i ddim gan y Llywodraeth am ddwy flynedd: Mae'r diffyg ymgysylltu â ni yn ystod y broses hon wedi bod yn hynod annymunol. Cadeirydd Tidal Lagoon Power sy'n dweud hynny. Mae'n rhaid i ni ddeall sut y daethom i'r penderfyniad hwn 18 mis ar ôl i Charles Hendry a'i adroddiad gwych ddweud y byddai hwn yn benderfyniad amlwg na fyddem yn difaru ei wneud. Felly, yn sydyn nawr, 18 mis o aros am benderfyniad ddigon mawr i geisio claddu'r newyddion drwg hyn, ac yna mae'n diferu allan ar ôl llawer o oedi, ac rydym yn hynod o siomedig ei bod yn ymddangos bod technoleg arloesol, sy'n arwain y byd wedi ei gwadu i Gymru. Rwy'n gwybod bod teimlad yn San Steffan weithiau na all Cymru fach arwain y byd mewn dim, ond gallasem fod wedi gwneud hynny yn hyn o beth, a hoffwn gael gwybod gan Ysgrifennydd y Cabinet sut y mae ef yn bwriadu datblygu'r holl agenda hon, gan fod y llanw yn dal yno, yn treio a llenwi wrth inni siarad, ond nid yn cael ei ddefnyddio er budd pobl y wlad hon. Yr un pris taro sydd yn Hinkley Point - fel y dywedais, ychwanegiad bychan iawn at filiau trydan blynyddol i ddefnyddwyr. Rydym wedi colli trydaneiddio i Abertawe. Er bod trydaneiddio yn broses fyw ar reilffyrdd i'r gogledd o Fanceinion, nid yw'n ymddangos yn gymwys rywsut yn achos Cymru, a dywed Ysgrifennydd Gwladol Cymru ein bod yn well ein byd gyda diesel, ac mae pobl yn dweud bod diesel yn effeithio'n andwyol ar ein hiechyd. Ydy, mae'n effeithio'n andwyol ar ein hiechyd. Bydd mwy am yr Ysgrifennydd Gwladol yfory yn ddiamau, ond dau gwestiwn i orffen. Roedd cefnogaeth gan yr holl bleidiau yn y fan hon sydd, a bod yn deg, wedi ei adlewyrchu. Mae San Steffan yn anwybyddu hynny er gwaethaf cytundeb yr holl bleidiau yn y fan hon. Mae gwir angen inni gymryd rheolaeth ar ein dyfodol yn gyffredinol, ond yn arbennig nawr o ran ynni. Felly, sut mae Ysgrifennydd y Cabinet yn mynd i symud yr agenda hon yn ei blaen? Oherwydd mae gennyf deimlad diysgog, ar ôl y penderfyniad enfawr hwn, gydag unrhyw brosiect ynni'r môr yng Nghymru erbyn hyn - sut y caiff hynny ei weld o'r tu allan? Sut bydd hynny'n cael ei weld? Wedi darfod amdano? Fy nghwestiwn arall yw: bydd dadl bwysig iawn yfory ar y cynnig o ddiffyg hyder yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Dyn San Steffan yng Nghymru, yn sicr. Mae'r penderfyniad hwn yn wir wedi ein digalonni. A fyddwch chi'n cefnogi'r bleidlais diffyg hyder honno?