English: I'm pleased to take part in such an important debate here this afternoon. Now, as Members will appreciate, this inquiry and report is especially relevant to Pembrokeshire, with the vast majority of the sea around the county located within marine protected areas. Indeed, on a recent trip to Ramsey island with the Royal Society for the Protection of Birds, with my species champion hat on, I had the opportunity to discuss this particular inquiry and talk about ways in which the Welsh Government can better support and protect marine protected areas in Wales. From that discussion and from discussions with other stakeholders and local groups - and I appreciate that the Welsh Government has now published a consultation on its draft marine action plan - it's clear from this report that that strategic direction on marine management in Wales has been historically lacking. It's absolutely crucial therefore that the Welsh Government now develops a plan that works with the marine industry and stakeholders, and can actually be delivered on the ground. Previous reviews of marine management have consistently concluded that a higher priority must be given to MPA management, and whilst the Welsh Government's intentions have been good, as the Chair of the committee said, we need to see leadership on this issue. Of course, part of the problem is that the Cabinet Secretary's budget is tight and that therefore resources are sometimes insufficient to meet their intended purposes, and I certainly don't envy the Cabinet Secretary's position. The committee's report makes it very clear that there is a need for greater resources in terms of staffing and finance to enable the sustainable management of MPAs across Wales, and stakeholders have been very clear in outlining that the lack of resources is hampering the ability to deliver MPA-related activities. Therefore, it's crucial that, moving forward, the budget for MPA activity is closely monitored. Whilst I'm pleased to see in the Welsh Government's response that the Cabinet Secretary will keep this budget under review, perhaps in responding to today's debate she will commit to updating Members more regularly on the level of resources and strategic direction for its marine conservation policies. Of course, staffing and resources aren't the only issues facing marine protected areas in Wales. Recommendation 3 of the committee's report makes it crystal clear that the Welsh Government must increase public awareness of MPAs and improve its engagement with stakeholders and the public. Marine protected areas, when properly managed, offer widespread benefits and the seas off my constituency in Pembrokeshire have been designated to safeguard important species, including the world's biggest concentration of breeding Manx shearwater sea birds and internationally important numbers of puffin, of which I'm proud to be species champion. Indeed, every year, thousands of visitors flock to Pembrokeshire to see our beautiful wildlife, and whilst they are there they, of course, spend money in the local area and help support the local tourism industry. Now, the Welsh Government has accepted recommendation 3, making it clear that the Year of the Sea campaign 2018 provides a great opportunity to promote the value of our MPAs. However, I am concerned that an approach to increasing public awareness of MPAs and the benefits of these protections beyond 2018 and the Year of the Sea has not been demonstrated, and there haven't been any further commitments outlined in the follow-up letter on 2 November, following a letter from the committee seeking further clarifications. Therefore, given that both our wildlife and Welsh tourism depends so much on the health of our seas, perhaps the Cabinet Secretary could tell us a bit more about what action the Welsh Government is taking to promote the benefits of marine protected areas and increase the public understanding of their importance beyond the 2018 Year of the Sea campaign. Deputy Presiding Officer, like John Griffiths, I'd like to briefly touch on recommendation 9 and the impact that leaving the European Union will have on Welsh MPAs. I appreciate that the Cabinet Secretary has accepted this recommendation. However, no detail was given regarding any assessments that are being made of the impact of exiting the EU on our marine protected areas. As Simon Thomas referred to, the majority of the sea area protected within marine protected areas in Wales has been designated under the EU nature directives within European marine sites, and this includes the Pembrokeshire marine special area of conservation, which covers an area of over 130,000 hectares. As I think Neil Hamilton said earlier, marine protected areas were specifically designed to complement European marine sites as part of a two-tiered protection system, that is, legally and ecologically. So, perhaps, in responding to this debate, the Cabinet Secretary will commit to keeping this two-tiered protection system so that the network of protected sites in Welsh waters can function as intended. In closing, Deputy Presiding Officer, the benefits of marine protected areas in Wales cannot be understated, but they have to be properly managed and properly resourced. Moving forward, I hope the Welsh Government seriously commits to providing more leadership and promoting the value of Welsh MPAs much more than at present, as this will, no doubt, strengthen our tourist industry as well as environmentally protecting our seas in the future.
Welsh: Rwy'n falch o gymryd rhan mewn dadl mor bwysig yma y prynhawn yma. Nawr, fel y bydd yr Aelodau'n deall, mae'r ymchwiliad a'r adroddiad hwn yn arbennig o berthnasol i Sir Benfro, gan fod mwyafrif helaeth y môr o amgylch y sir wedi'i leoli mewn ardaloedd morol gwarchodedig. Yn wir, ar daith ddiweddar i Ynys Dewi gyda'r Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar, gan wisgo fy het hyrwyddwr rhywogaethau, cefais gyfle i drafod yr ymchwiliad penodol hwn ac i siarad am ffyrdd y gall Llywodraeth Cymru gefnogi a diogelu ardaloedd morol gwarchodedig yn well yng Nghymru. O'r drafodaeth honno ac o drafodaethau gyda rhanddeiliaid a grwpiau lleol eraill - ac rwy'n sylweddoli bod Llywodraeth Cymru bellach wedi cyhoeddi ymgynghoriad ar ei chynllun gweithredu morol drafft - mae'n amlwg o'r adroddiad hwn fod y cyfarwyddyd strategol hwnnw ar reolaeth forol yng Nghymru wedi bod yn ddiffygiol yn y gorffennol. Felly, mae'n gwbl hanfodol fod Llywodraeth Cymru yn datblygu cynllun yn awr sy'n gweithio gyda'r diwydiant morol a rhanddeiliaid, ac un y gellir ei gyflawni ar lawr gwlad. Daeth adolygiadau blaenorol o waith rheoli morol i'r casgliad yn gyson fod yn rhaid rhoi blaenoriaeth uwch i reoli ardaloedd morol gwarchodedig, ac er bod bwriadau Llywodraeth Cymru yn rhai da, fel y dywedodd Cadeirydd y pwyllgor, mae angen inni weld arweinyddiaeth ar y mater hwn. Wrth gwrs, rhan o'r broblem yw bod cyllideb Ysgrifennydd y Cabinet yn dynn a bod adnoddau weithiau'n annigonol i ddiwallu'r dibenion a fwriadwyd, ac yn sicr, nid wyf yn eiddigeddus o sefyllfa Ysgrifennydd y Cabinet. Mae adroddiad y pwyllgor yn ei gwneud yn glir iawn fod angen mwy o adnoddau o ran staffio a chyllid er mwyn gallu rheoli ardaloedd morol gwarchodedig yn gynaliadwy ledled Cymru, ac mae rhanddeiliaid wedi dweud yn glir iawn fod diffyg adnoddau yn rhwystro'r gallu i gyflawni gwaith sy'n ymwneud ag ardaloedd morol gwarchodedig. Felly, mae'n hollbwysig, wrth symud ymlaen, fod y gyllideb ar gyfer gweithgaredd ardaloedd morol gwarchodedig yn cael ei fonitro'n drylwyr. Er fy mod yn falch o weld ymateb Llywodraeth Cymru y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn cadw'r gyllideb hon dan arolwg, wrth ymateb i'r ddadl heddiw efallai y gall ymrwymo i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau'n fwy rheolaidd ar y lefel o adnoddau a chyfeiriad strategol ei pholisïau morol. Wrth gwrs, nid staffio ac adnoddau yw'r unig broblemau sy'n wynebu ardaloedd morol gwarchodedig yng Nghymru. Mae argymhelliad 3 yn adroddiad y pwyllgor yn ei gwneud yn gwbl glir fod rhaid i Lywodraeth Cymru gynyddu ymwybyddiaeth y cyhoedd o ardaloedd morol gwarchodedig ac ymgysylltu'n well â rhanddeiliaid a'r cyhoedd. Mae ardaloedd morol gwarchodedig, pan gânt eu rheoli'n briodol, yn cynnig manteision eang ac mae'r moroedd sy'n ffinio â fy etholaeth i yn Sir Benfro wedi'u dynodi ar gyfer diogelu rhywogaethau pwysig, gan gynnwys poblogaeth fwyaf y byd o adar drycin Manaw sy'n nythu a niferoedd pwysig yn rhyngwladol o'r pâl, ac rwy'n falch o fod yn un o hyrwyddwyr y rhywogaeth honno. Yn wir, bob blwyddyn, mae miloedd o ymwelwyr yn heidio i Sir Benfro i weld ein bywyd gwyllt hardd, a thra'u bod yno wrth gwrs, maent yn gwario arian yn yr ardal leol ac yn helpu i gefnogi'r diwydiant twristiaeth lleol. Nawr, mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn argymhelliad 3, gan ei gwneud yn glir fod ymgyrch Blwyddyn y Môr 2018 yn gyfle gwych i hyrwyddo gwerth ein hardaloedd morol gwarchodedig. Fodd bynnag, rwy'n bryderus na ddangoswyd dull o godi ymwybyddiaeth y cyhoedd o ardaloedd morol gwarchodedig a manteision y mesurau diogelu hyn y tu hwnt i 2018 a Blwyddyn y Môr, ac ni amlinellwyd unrhyw ymrwymiadau pellach yn y llythyr dilynol ar 2 Tachwedd, yn sgil llythyr gan y pwyllgor yn gofyn am eglurhad pellach. Felly, o gofio bod ein bywyd gwyllt a'n twristiaeth yng Nghymru yn dibynnu cymaint ar iechyd ein moroedd, efallai y gallai Ysgrifennydd y Cabinet ddweud ychydig rhagor wrthym ynglŷn â pha gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i hyrwyddo manteision ardaloedd morol gwarchodedig a chynyddu dealltwriaeth y cyhoedd o'u pwysigrwydd y tu hwnt i ymgyrch Blwyddyn y Môr 2018. Ddirprwy Lywydd, fel John Griffiths, hoffwn grybwyll argymhelliad 9 yn fyr, a'r effaith y bydd gadael yr Undeb Ewropeaidd yn ei chael ar ardaloedd morol gwarchodedig Cymru. Rwy'n sylweddoli bod Ysgrifennydd y Cabinet wedi derbyn yr argymhelliad hwn. Fodd bynnag, ni roddwyd unrhyw fanylion ynghylch unrhyw asesiadau sy'n cael eu gwneud o effaith gadael yr UE ar ein hardaloedd morol gwarchodedig. Fel y cyfeiriodd Simon Thomas, mae'r rhan fwyaf o'r môr a warchodir yn ardaloedd morol gwarchodedig Cymru wedi'i ddynodi o dan gyfarwyddebau natur yr UE o fewn safleoedd morol Ewropeaidd, gan gynnwys ardal gadwraeth forol arbennig Sir Benfro, sy'n ymestyn dros 130,000 hectar. Fel y dywedodd Neil Hamilton yn gynharach, rwy'n credu, cynlluniwyd ardaloedd morol gwarchodedig yn benodol i gyd-fynd â safleoedd morol Ewropeaidd fel rhan o system warchodaeth ddwy haen, sef cyfreithiol ac ecolegol. Felly, wrth ymateb i'r ddadl hon, efallai y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn ymrwymo i gadw'r system warchodaeth ddwy haen hon fel y gall y rhwydwaith o safleoedd gwarchodedig yn nyfroedd Cymru weithredu fel y bwriadwyd. I gloi, Ddirprwy Lywydd, ni ellir gorbwysleisio manteision ardaloedd morol gwarchodedig yng Nghymru, ond rhaid iddynt gael eu rheoli'n gywir gyda'r adnoddau priodol. Wrth symud ymlaen, rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn ymrwymo o ddifrif i ddarparu mwy o arweinyddiaeth a hybu gwerth ardaloedd morol gwarchodedig Cymru lawer yn fwy nag y mae'n ei wneud ar hyn o bryd, gan y bydd hyn, yn ddiau, yn cryfhau ein diwydiant twristiaeth yn ogystal â gwarchod amgylchedd ein moroedd yn y dyfodol.