English: We've decided that a short and deep firebreak is the best option for minimising harm. The longer the restrictions are in place, the greater the economic, social and well-being impacts. The restrictions are as stringent as possible to ensure the maximum public health impact. Between Friday, 23 October and 9 November, everyone in Wales will be required to stay at home. This means working from home wherever possible. The only exceptions will be critical workers and jobs where working from home is not possible. All non-essential retail, leisure, hospitality and tourism businesses will close. So, too, will community centres, libraries and recycling centres. Places of worship will be closed except for funerals or wedding ceremonies. We have prioritised children and young people in our choices. In doing so, we've taken account of the TAC advice that keeping schools open will reduce short and long-term harm. However, that means that Ministers have had to act to close most other workplaces and restrict social visiting to reduce contact and break the chains of transmission. We have sought to minimise the disruption to children and young people's education. So, primary and special schools will return as normal after the first week of half term and childcare will stay open throughout. Secondary schools will reopen after half term for pupils in years 7 and 8 and those who need to take exams. Pupils in years 9 and above will continue their learning from home for an extra week, as will students in further education colleges. Universities will continue to provide a blend of in-person and online learning. Like everyone else in Wales, however, students will need to stay at home in their university accommodation. As we know, coronavirus spreads when people are in close contact with each other, especially indoors. Because of this, we will not be allowed to meet people indoors that we do not live with during the two-week period. Adults living alone and single parents will still be able to join with one other household from across Wales for support. Outdoor gatherings will not be allowed; this, sadly, also applies to gatherings for bonfire night or Halloween. Prearranged events to commemorate the armistice can go ahead following the socially distanced plans that are already in place. As you'll have heard in more detail today from the economy Minister, Ken Skates, we are providing a new nearly £300 million package of financial support to help businesses through this very challenging period. The funds will open in the first week of the firebreak and we'll work to get the money allocated as quickly as we can. All businesses required to close should also be able to access the support available from the UK Government, through the existing job retention scheme and the new job support scheme. We recognise that it will not be easy for businesses in Wales to juggle both of those schemes, and as we heard earlier today, the First Minister has written to the Chancellor to ask him to give Welsh businesses early access to the new and expanded job support scheme from Friday, and we've offered to provide finance to make that possible. I can, though, reassure Members that our NHS and social care services will continue to treat and care for people with other conditions and needs during the firebreak. The advice of our chief medical officer is that it is not necessary for those who are clinically vulnerable to again adopt strict shielding measures during this period. The regulations themselves act to reduce the circulation of the virus, and by sticking strictly to the rules, people who are vulnerable will reduce their risk of exposure. I am aware that some argue that we could reintroduce shielding as part of a package to protect people from harm and avoid whole-community measures. That does not reflect the reality of where we are, how the virus spreads, or how we interrupt the chains of transmission. As yesterday's TAC report makes clear, no country has managed to contain their epidemic within lower risk age groups; we do not think a shielding-first approach would be as effective as a firebreak and meet the needs that we currently face. The firebreak will end on 9 November. It's important to be clear that the positive impact in reducing transmission is not likely to be seen immediately at the end of the firebreak. The reduction in transmission that this firebreak will achieve is expected to be evident two to three weeks later. I know that we have already asked a great deal of the people of Wales. The TAC report published yesterday confirmed that the local restrictions in place have led to a significant slowdown in the current wave of the pandemic, but we still need to do more. If people, though, had not made the contribution they already have, we would be in a far worse position today. And I want to thank every person across Wales who has followed the local measures in place to protect friends, families, loved ones and their community. Across the Government we are now looking to work to agree arrangements that will be needed in the future to secure the gains made from the firebreak, and we will set those out in the coming days. This firebreak is our best chance of regaining control of the virus and avoiding a much longer and more damaging national lockdown. We all must now play our part to keep Wales safe. I ask Members to support the motion before us today.
Welsh: Rydym ni wedi penderfynu mai cyfnod atal byr a llym yw'r dewis gorau ar gyfer lleihau niwed. Po hwyaf y mae'r cyfyngiadau ar waith, y mwyaf yw'r effeithiau economaidd, cymdeithasol ac ar lesiant. Mae'r cyfyngiadau mor llym â phosibl er mwyn sicrhau'r effaith fwyaf posibl ar iechyd y cyhoedd. Rhwng dydd Gwener, 23 Hydref a 9 Tachwedd, bydd yn ofynnol i bawb yng Nghymru aros gartref. Mae hyn yn golygu gweithio gartref pryd bynnag y bo modd. Yr unig eithriadau fydd gweithwyr allweddol a swyddi pan nad yw gweithio o gartref yn bosibl. Bydd pob busnes manwerthu, hamdden, lletygarwch a thwristiaeth nad yw'n hanfodol yn cau. Bydd canolfannau cymunedol, llyfrgelloedd a chanolfannau ailgylchu hefyd yn cau. Bydd addoldai ar gau heblaw am ar gyfer angladdau neu seremonïau priodas. Rydym wedi blaenoriaethu plant a phobl ifanc yn ein dewisiadau. Wrth wneud hynny, rydym wedi rhoi ystyriaeth i gyngor y Grŵp Cynghori Gwyddonol ar Argyfyngau y bydd cadw ysgolion ar agor yn lleihau niwed tymor byr a hirdymor. Fodd bynnag, mae hynny'n golygu bod Gweinidogion wedi gorfod gweithredu i gau'r rhan fwyaf o weithleoedd eraill a chyfyngu ar ymweliadau cymdeithasol er mwyn lleihau cyswllt a thorri'r cadwyni trosglwyddo. Rydym wedi ceisio lleihau'r tarfu ar addysg plant a phobl ifanc. Felly, bydd ysgolion cynradd ac arbennig yn dychwelyd fel arfer ar ôl wythnos gyntaf hanner tymor a bydd gofal plant yn aros ar agor drwyddi draw. Bydd ysgolion uwchradd yn ailagor ar ôl hanner tymor i ddisgyblion ym mlynyddoedd 7 ac 8 a'r rhai y mae angen iddyn nhw sefyll arholiadau. Bydd disgyblion ym mlynyddoedd 9 ac uwch yn parhau i ddysgu o'u cartrefi am wythnos ychwanegol, yn yr un modd â myfyrwyr mewn colegau addysg bellach. Bydd prifysgolion yn parhau i ddarparu cymysgedd o ddysgu wyneb yn wyneb ac ar-lein. Fel pawb arall yng Nghymru, er hynny, bydd angen i fyfyrwyr aros gartref yn eu llety prifysgol. Fel y gwyddom, mae'r coronafeirws yn lledaenu pan fydd pobl mewn cysylltiad agos â'i gilydd, yn enwedig o dan do. Oherwydd hyn, ni chaniateir i ni gwrdd â phobl dan do nad ydym yn byw gyda nhw yn ystod y cyfnod o bythefnos. Bydd oedolion sy'n byw ar eu pennau eu hunain a rhieni sengl yn dal i gael ymuno ag un aelwyd arall o unrhyw ran o Gymru i gael cymorth. Ni chaniateir ymgasglu yn yr awyr agored; mae hyn, yn anffodus, hefyd yn berthnasol i ymgasglu ar gyfer noson tân gwyllt a Chalan Gaeaf. Gall digwyddiadau sydd eisoes wedi eu trefnu i goffáu'r cadoediad fynd yn eu blaenau gan ddilyn y cynlluniau cadw pellter cymdeithasol sydd eisoes ar waith. Fel y byddwch wedi ei glywed mewn modd mwy manwl heddiw gan Weinidog yr economi, Ken Skates, rydym yn darparu pecyn newydd o gymorth ariannol o bron i £300 miliwn i helpu busnesau drwy'r cyfnod heriol iawn hwn. Bydd yr arian ar gael yn ystod wythnos gyntaf y cyfnod atal byr a byddwn yn gweithio i ddyrannu'r arian cyn gynted ag y gallwn ni. Dylai pob busnes y mae'n ofynnol iddyn nhw gau hefyd allu cael gafael ar y cymorth sydd ar gael gan Lywodraeth y DU, drwy'r cynllun cadw swyddi presennol a'r cynllun cymorth swyddi newydd. Rydym ni'n cydnabod na fydd yn hawdd i fusnesau yng Nghymru gydbwyso'r ddau gynllun hynny, ac fel y clywsom ni yn gynharach heddiw, mae'r Prif Weinidog wedi ysgrifennu at y Canghellor i ofyn iddo roi mynediad cynnar i fusnesau Cymru at y cynllun cymorth swyddi newydd ac estynedig o ddydd Gwener ymlaen, ac rydym wedi cynnig darparu cyllid i wneud hynny'n bosibl. Gallaf, serch hynny, sicrhau'r Aelodau y bydd ein gwasanaethau GIG a gofal cymdeithasol yn parhau i drin a gofalu am bobl â chyflyrau ac anghenion eraill yn ystod cyfnod y cyfnod atal byr. Cyngor ein prif swyddog meddygol yw nad oes angen i'r rhai hynny sy'n glinigol agored i niwed fabwysiadu mesurau gwarchod llym unwaith eto yn ystod y cyfnod hwn. Mae'r rheoliadau eu hunain yn gweithredu i leihau cylchrediad y feirws, a thrwy gadw at y rheolau yn llym, bydd pobl sy'n agored i niwed yn lleihau eu risg o ddod i gysylltiad ag ef. Rwy'n ymwybodol bod rhai yn dadlau y gallem ni ailgyflwyno gwarchod yn rhan o becyn i amddiffyn pobl rhag niwed ac osgoi mesurau ar gyfer y gymuned gyfan. Nid yw hynny'n adlewyrchu realiti'r sefyllfa yr ydym ni ynddi, sut y mae'r firws yn lledaenu, na sut yr ydym ni'n tarfu ar y cadwyni trosglwyddo. Fel y mae adroddiad y Grŵp Cynghori Gwyddonol ar Argyfyngau ddoe yn ei wneud yn glir, nid oes yr un wlad wedi llwyddo i gyfyngu eu hepidemig i grwpiau oedran risg is; nid ydym yn credu y byddai dull gwarchod yn gyntaf mor effeithiol â chyfnod atal byr a diwallu'r anghenion sy'n ein hwynebu ar hyn o bryd. Bydd y cyfnod atal byr yn dod i ben ar 9 Tachwedd. Mae'n bwysig bod yn glir nad yw'r effaith gadarnhaol o ran lleihau trosglwyddo yn debygol o gael ei gweld ar unwaith ar ddiwedd y cyfnod atal byr. Disgwylir i'r gostyngiad yn y trosglwyddiad y bydd y cyfnod atal byr hwn yn ei gyflawni ddod i'r amlwg ddwy i dair wythnos yn ddiweddarach. Rwy'n gwybod ein bod eisoes wedi gofyn llawer iawn gan bobl Cymru. Cadarnhaodd adroddiad y Grŵp Cynghori Gwyddonol ar Argyfyngau a gyhoeddwyd ddoe fod y cyfyngiadau lleol sydd ar waith wedi arwain at arafu sylweddol yn y don bresennol o'r pandemig, ond mae angen i ni wneud mwy o hyd. Er hynny, pe na byddai pobl wedi gwneud y cyfraniad y maen nhw eisoes wedi ei wneud, byddem ni mewn sefyllfa lawer gwaeth erbyn hyn. Ac rwyf eisiau diolch i bob person ledled Cymru sydd wedi dilyn y mesurau lleol sydd ar waith i amddiffyn ffrindiau, teuluoedd, anwyliaid a'u cymuned. Ar draws y Llywodraeth rydym ni nawr yn bwriadu gweithio i gytuno ar drefniadau y bydd eu hangen yn y dyfodol i sicrhau'r enillion yn sgil y cyfnod atal byr, a byddwn ni'n nodi y rheini yn y dyddiau nesaf. Y cyfnod atal byr hwn yw ein cyfle gorau i adennill rheolaeth dros y feirws ac osgoi cyfyngiadau cenedlaethol llawer hwy a mwy niweidiol. Mae'n rhaid i bob un ohonom ni chwarae ein rhan yn awr i gadw Cymru yn ddiogel. Rwy'n gofyn i'r Aelodau gefnogi'r cynnig sydd ger ein bron ni heddiw.