English: Unfortunately for you all, I'm not Luke Fletcher, as described by Delyth, but I do want to explore the economic contract. Through the economic contract, businesses must demonstrate current action in areas such as economic strength and adaptability, fair work, the promotion of well-being and becoming low carbon and climate resilient. Ideally, the economic contract would help see a Wales where organisations are resilient and adapt to changing economic and market conditions, and where they are ready to grow sustainably. Furthermore, we should see that workers are fairly rewarded, heard and represented, secure and able to progress in a healthy, inclusive environment where rights are respected. In this regard, a safe working environment where legal rights are protected would be essential to deliver the goals of the economic contract. The agreement also rests upon the commitment that businesses must take proactive action to ensure a healthier workforce where physical and mental well-being is maximised, while creating cohesive communities that are attractive, viable, safe and well connected. Furthermore, it requires businesses to promote and protect our vibrant culture, heritage and Welsh language. But, as we've heard, Wales imports agricultural and forest commodities from many countries around the world, many of which cause social risks. We've distanced ourselves from the production process, so we don't always see the impact on businesses that our procurement policies are having. Commodity supply chains supplying Wales in these countries risk child or forced labour, modern slavery and the destruction of vital ecosystems. For this, we ought to hang our heads in shame. How can we claim to want to maximise mental and physical well-being while we drive exploitative labour practices? In what sense are rights respected when children are forced to work so we can have our morning coffee? Are we promoting cohesive communities that are attractive, viable, safe and well connected while we are complicit in destroying acres and acres and acres of forests? The Welsh Government must play its part in ensuring that businesses review their procurement policy and ensure that it includes fair and ethical practices. They should see that organisations review and develop their food policies and procurement contracts to increase product range to include fair, ethical and sustainable fruit juice, snacks and other food, where possible, and include palm-oil-free or sustainable-palm-oil food contracts to ensure that natural habitats are being maintained, as highlighted by Fair Trade Wales. So, to conclude, the Government need to strengthen the economic contract to require signatories to commit to supply chains that are free from deforestation, conversion and social exploitation. It would be hypocritical of the Government to seek to guarantee fair working practices and sustainable business growth at home while actively contributing to slavery, horrendous working environments and environmental degradation abroad. Diolch yn fawr.
Welsh: Yn anffodus i chi i gyd, nid Luke Fletcher ydw i, fel y dywedodd Delyth, ond rwyf am archwilio'r contract economaidd. Drwy'r contract economaidd, rhaid i fusnesau ddangos gweithredu presennol mewn meysydd megis cryfder economaidd a gallu i addasu, gwaith teg, hyrwyddo llesiant a dod yn garbon isel a gallu i ddygymod â newid hinsawdd. Yn ddelfrydol, byddai'r contract economaidd yn helpu i greu Cymru lle mae sefydliadau'n wydn ac yn addasu i amodau economaidd ac amodau marchnad cyfnewidiol, a lle maent yn barod i dyfu'n gynaliadwy. Ar ben hynny, dylem weld bod gweithwyr yn ddiogel, yn cael eu gwobrwyo'n deg, eu clywed a'u cynrychioli, ac yn gallu camu ymlaen mewn amgylchedd iach a chynhwysol lle mae hawliau'n cael eu parchu. Yn hyn o beth, byddai amgylchedd gwaith diogel lle mae hawliau cyfreithiol yn cael eu diogelu yn hanfodol i gyflawni nodau'r contract economaidd. Mae'r cytundeb hefyd yn cynnwys ymrwymiad fod rhaid i fusnesau gymryd camau rhagweithiol i sicrhau gweithlu iachach gan wneud y gorau er eu lles corfforol a meddyliol, gan greu cymunedau cydlynol sy'n ddeniadol, yn llwyddiannus, yn ddiogel ac wedi'u cysylltu'n dda. Ar ben hynny, mae'n ei gwneud yn ofynnol i fusnesau hyrwyddo a diogelu ein diwylliant, ein treftadaeth a'n hiaith Gymraeg. Ond fel y clywsom, mae Cymru'n mewnforio nwyddau amaethyddol a nwyddau pren o sawl gwlad ledled y byd, ac mae llawer ohonynt yn creu risgiau cymdeithasol. Rydym wedi ymbellhau o'r broses gynhyrchu, felly nid ydym bob amser yn gweld effaith ein polisïau caffael ar fusnesau. Mae perygl o lafur plant neu lafur gorfodol, caethwasiaeth fodern a niwed i ecosystemau hanfodol ynghlwm wrth gadwyni cyflenwi nwyddau sy'n cyflenwi Cymru yn y gwledydd hyn. Dylem gywilyddio ynghylch hynny. Sut y gallwn honni ein bod eisiau gwneud y gorau er lles meddyliol a chorfforol tra bôm yn cymell arferion llafur sy'n ecsbloetio? Ym mha ystyr y caiff hawliau eu parchu pan fydd plant yn cael eu gorfodi i weithio er mwyn i ni gael ein coffi boreol? A ydym yn hyrwyddo cymunedau cydlynol sy'n ddeniadol, yn llwyddiannus, yn ddiogel ac wedi'u cysylltu'n dda tra bôm yn rhan o'r broses o ddinistrio erwau niferus o goedwig? Rhaid i Lywodraeth Cymru chwarae ei rhan i sicrhau bod busnesau'n adolygu eu polisi caffael a sicrhau ei fod yn cynnwys arferion teg a moesegol. Dylent weld bod sefydliadau'n adolygu a datblygu eu polisïau bwyd a'u contractau caffael i gynyddu ystod y cynnyrch i gynnwys sudd ffrwythau, byrbrydau a bwydydd eraill sy'n deg, yn foesegol ac yn gynaliadwy lle bo modd, a chynnwys contractau bwyd heb olew palmwydd neu gydag olew palmwydd cynaliadwy i sicrhau bod cynefinoedd naturiol yn cael eu cynnal, fel yr amlygwyd gan Masnach Deg Cymru. Felly, i gloi, mae angen i'r Llywodraeth gryfhau'r contract economaidd i'w gwneud yn ofynnol i'w lofnodwyr ymrwymo i gadwyni cyflenwi sy'n rhydd o ddatgoedwigo, trosi ac ecsbloetio cymdeithasol. Byddai'n rhagrithiol i'r Llywodraeth geisio gwarantu arferion gwaith teg a thwf busnes cynaliadwy gartref gan fynd ati ar yr un pryd i gyfrannu at gaethwasiaeth, amgylcheddau gwaith erchyll a dirywiad amgylcheddol dramor. Diolch yn fawr.