English: Nick, I'm very familiar with the local government formula, actually, and sparsity is already taken into account, so that is a non-starter. I don't think any Labour AMs or Welsh Labour Government would have anything to fear from a review of how funding is allocated, but it is simply not where the problem currently resides. The problem resides in 11 Downing Street; that is where Wales's £1 billion shortfall was decided, and it is where funding for England's councils has been flayed to the bone. Next year, 168 councils in England will receive no central Government funding at all, and by 2025, the Local Government Association estimates that an £8 billion funding gap will exist for councils in England. What does that mean? It means job losses, wholesale privatisation, library closures and, even now, the prospect of shorter school days. If that is the Tory vision for local government in Wales, then at least be honest about it. In Wales, the Welsh Government and councils are working hard and working together to keep services sustainable. I welcomed the move to allocate additional resources to councils in the final budget, fulfilling the promise that they would be first in the queue for any extra money. But that has merely moved the financial choices from the impossible to the unpalatable. The pressures remain, and that is why we need a really honest debate about local government and finance, not one based on the false prospectus before us today. There needs to be more recognition of the difficult, brave and often innovative choices that are being made at local level to minimise the inevitable cuts and tax increases. The idea that local councillors relish the opportunity to increase council tax to keep our schools open for a full day is simply beyond the pale. Politics is a dog-eat-dog world, but we should never criticise a council of any colour that decides to prioritise education and social services, because there is a consensus in this Assembly, and in the country, that they should be priorities for councils across Wales. I am proud that this is happening in Torfaen under a Labour council, and that education is being recognised as their most important preventative service. I pay tribute to Councillor Anthony Hunt, Labour leader of Torfaen council, to all the Labour councillors in Torfaen, and, indeed, to all the councils across Wales who work so hard to protect public services against the onslaught of Tory cuts. Education and social care are national priorities and they are local priorities. We should have the courage to support those making the difficult choices, not further demean our political system by pretending that you can cut budgets, cut taxes and keep services. It is a cheap political lie to say that you can do that. We need to change the terms of the debate about local government if we really want to improve the services closest to those we represent. We need a positive discussion about enabling innovation, financial planning and support for leadership at all levels of local government, but above all, we need an end to Tory austerity, and today's motion does nothing to further that agenda.
Welsh: Nick, rwy'n gyfarwydd iawn â'r fformiwla llywodraeth leol, ac mae teneurwydd poblogaeth eisoes yn cael ei ystyried, felly nid oes pwynt i chi fynd ar drywydd hynny. Nid wyf yn credu y byddai gan unrhyw AC Llafur neu Lywodraeth Lafur Cymru unrhyw beth i'w ofni o adolygiad o'r modd y dyrennir cyllid, ond yn syml iawn, nid dyna lle mae'r broblem ar hyn o bryd. Mae'r broblem yn 11 Stryd Downing; dyna lle penderfynwyd ar ddiffyg o £1 biliwn i Gymru, a dyna lle cafodd cyllid ar gyfer cynghorau yn Lloegr ei dorri at yr asgwrn. Y flwyddyn nesaf, ni fydd 168 o gynghorau yn Lloegr yn cael unrhyw arian Llywodraeth ganolog o gwbl, ac erbyn 2025, mae'r Gymdeithas Llywodraeth Leol yn amcangyfrif y bydd bwlch ariannu o £8 biliwn yn bodoli i gynghorau yn Lloegr. Beth y mae hynny'n ei olygu? Mae'n golygu colli swyddi, preifateiddio ar raddfa eang, cau llyfrgelloedd a hyd yn oed yn awr, y posibilrwydd o ddiwrnodau ysgol byrrach. Os mai dyna yw gweledigaeth y Torïaid ar gyfer llywodraeth leol yng Nghymru, yna gadewch inni o leiaf fod yn onest am hynny. Yng Nghymru, mae Llywodraeth Cymru a'r cynghorau'n gweithio galed ac yn gweithio gyda'i gilydd i gadw gwasanaethau'n gynaliadwy. Roeddwn yn croesawu'r symud i ddyrannu adnoddau ychwanegol i gynghorau yn y gyllideb derfynol, gan gyflawni'r addewid mai hwy a fyddai'n gyntaf yn y ciw am unrhyw arian ychwanegol. Ond nid yw hynny ond wedi symud y dewisiadau ariannol o fod yn amhosibl i fod yn annymunol. Mae'r pwysau yno o hyd, a dyna pam y mae angen inni gael dadl wirioneddol onest am lywodraeth leol a chyllid, nid un sy'n seiliedig ar y prosbectws ffug ger ein bron heddiw. Mae angen mwy o gydnabyddiaeth o'r dewisiadau anodd, dewr ac arloesol yn aml a wneir ar lefel leol er mwyn lleihau'r toriadau a'r codiadau treth anochel. Mae'r syniad fod cynghorwyr lleol yn falch o'r cyfle i godi'r dreth gyngor er mwyn cadw ein hysgolion ar agor drwy ddiwrnod llawn yn anfaddeuol. Mae gwleidyddiaeth yn fyd cystadleuol, ond ni ddylem byth feirniadu cyngor o unrhyw liw sy'n penderfynu blaenoriaethu addysg a gwasanaethau cymdeithasol, oherwydd ceir consensws yn y Cynulliad, ac yn y wlad, y dylent fod yn flaenoriaethau i gynghorau ledled Cymru. Rwy'n falch fod hyn yn digwydd yn Nhorfaen o dan gyngor Llafur, a bod addysg yn cael ei chydnabod fel eu gwasanaeth ataliol pwysicaf. Hoffwn dalu teyrnged i'r Cynghorydd Anthony Hunt, arweinydd Llafur Cyngor Torfaen, i'r holl gynghorwyr Llafur yn Nhorfaen, ac yn wir, i'r holl gynghorau ledled Cymru sy'n gweithio mor galed i ddiogelu gwasanaethau cyhoeddus rhag ymosodiad toriadau Torïaidd. Mae addysg a gofal cymdeithasol yn flaenoriaethau cenedlaethol ac maent yn flaenoriaethau lleol. Dylem fod yn ddigon dewr i gefnogi'r rhai sy'n gwneud y dewisiadau anodd, nid diraddio ein system wleidyddol ymhellach drwy esgus y gallwch dorri cyllidebau, torri trethi a chadw gwasanaethau. Celwydd gwleidyddol rhad yw dweud y gallwch wneud hynny. Mae angen inni newid termau'r ddadl ynglŷn â llywodraeth leol os ydym o ddifrif eisiau gwella'r gwasanaethau sydd agosaf at y rhai a gynrychiolwn. Mae angen trafodaeth gadarnhaol am alluogi arloesedd, cynllunio ariannol a chymorth ar gyfer arweinyddiaeth ar bob lefel o lywodraeth leol, ond yn anad dim, mae angen rhoi diwedd ar gyni Torïaidd, ac nid yw'r cynnig heddiw yn gwneud dim i hyrwyddo'r agenda honno.