techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: We do have to be cautious here that we retain a balance, because I know, for example - . I'm not sure exactly what's on the face of the Bill at the moment, but in the original draft, there was a right for governing bodies to insist that English should be a core subject, although the foundation phase provides an opportunity for children to be immersed in the Welsh language in the early years when they're like sponges and they can pick up languages easily. Now, that gave the right to a governing body to do what, in truth, was contrary to national policy, which requires every local authority to have a Welsh in education strategic plan in place. Well, if you place a duty on local government to develop a WESP, then it's necessary then for them to have authority over certain elements of the curriculum, or the medium of the curriculum, or we're not going to be able to deliver against that legislation. And that too perhaps is contrary to the Labour Government target of having a million Welsh speakers by 2050. So, there is some conflict here and I do think we need to be careful that we don't throw the baby out with the bath water with elements of this Bill. But I do need some clarity as to whether this has now been changed, because originally, certainly, there was a right for governing bodies and headteachers to make that decision themselves on the medium of education in the early years.
Welsh: Mae'n rhaid inni fod yn ofalus fan hyn fod yna falans yn cael ei gadw, achos rydw i'n gwybod, er enghraifft - . Dydw i ddim yn siŵr beth sydd ar y Bil ar hyn o bryd, ond yn yr un gwreiddiol welon ni, roedd yna hawl gan gyrff llywodraethol i fynnu bod y Saesneg yn bwnc gorfodol, er efallai fod y cyfnod sylfaen yn rhoi cyfle i blant gael eu trochi er mwyn dysgu'r Gymraeg yn dda yn y blynyddoedd cynnar, pan maen nhw fel sbwnjys bach yn gallu pigo'r iaith i fyny'n rhwydd. Roedd hwnna'n rhoi hawl i gorff llywodraethol reoli ar lawr beth oedd wir yn mynd yn erbyn polisi cenedlaethol, sydd yn gofyn i bob awdurdod lleol i gael cynllun datblygu addysg Gymraeg yn ei le, er enghraifft. Wel, os ydych chi'n rhoi polisi hawl neu ddyletswydd ar lywodraeth leol i roi polisi datblygu'r Gymraeg, mae'n anorfod bod rhaid iddyn nhw felly gael yr awdurdod dros elfennau o'r cwricwlwm am o leiaf - neu gyfrwng o'r cwricwlwm, neu dydyn ni ddim yn mynd i allu gwireddu'r ddeddfwriaeth yma. Mae hwnna hefyd efallai'n mynd yn erbyn deddfwriaeth y Llywodraeth Lafur i gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Mae yna dipyn bach o wrthdaro fan hyn ac rydw i'n credu bod rhaid inni fod yn ofalus ein bod ni ddim yn taflu'r babi allan efo elfennau o'r Bil yma. Ond dwi ddim yn siŵr. Dwi angen eglurder a ydy hyn wedi cael ei newid nawr, achos mi oedd, yn wreiddiol, beth bynnag, hawl gan y cyrff llywodraethol a'r prifathrawon i wneud y penderfyniad yna ynglŷn â chyfrwng yn y blynyddoedd cynnar.
English: That is still on the face of the published Bill, but it is something that certainly needs to be discussed, clearly. If I could turn finally, then, and ask about the implementation of the new curriculum that's supposed to be implemented in September 2022. Now, given COVID-19 and all of the work that had to happen in schools as a result of COVID, and that we may be facing a second wave, is it too early now to expect schools to implement this new curriculum in 2022?
Welsh: Mae hwnna'n dal yn y Bil sydd wedi cael ei gyhoeddi, ond mae o'n rhywbeth mae angen trafodaeth yn ei gylch, yn amlwg. Gaf i droi yn olaf, felly, o'm rhan i, jest i ofyn am weithredu'r cwricwlwm newydd? Mae o i fod yn digwydd yn Medi 2022. O gofio rŵan y cyfnod COVID a'r holl waith sydd wedi gorfod digwydd yn yr ysgolion yn sgil COVID ac efallai ail don o'n blaenau ni, ydy hi'n rhy fuan disgwyl i ysgolion weithredu y cwricwlwm newydd yn 2022?
English: According to our director of education, she is entirely content that we make progress according to the timetable, I think. The profession is ready to move on this now.
Welsh: Yn ôl ein cyfarwyddwr addysg ni, mae hi'n berffaith hapus ein bod ni jest yn symud ymlaen fel ydyn ni. Dwi'n credu yn broffesiynol, mae'r proffesiwn yn barod i symud erbyn hyn.
English: Not at the moment, no - it's not clear and that's why I've raised the issue. I don't think it is clear, and we do need clarity on that, or it will cause problems, because there is tension here between two pieces of legislation - between this legislation, when it is enacted, and the legislation on the WESPs. So, you do have to resolve that tension before the Bill goes through, I would suggest, because if the immersion process to increase the number of children who are fluent in Welsh is to succeed, then English has to be excluded until the age of seven, because if you look across the continent, children don't enter formal education until they're seven. They're in early years, and that's the pattern that we have tried to establish here. If parents want their children to be bilingual and they're not from a Welsh-speaking household, that's the only way that you're going to succeed in increasing the numbers - [ Interruption.]
Welsh: Dim ar y funud, na - dyw e ddim yn eglur, a dyna pam dwi wedi codi'r mater beth bynnag. Dwi ddim yn credu ei fod o'n glir, ac mae angen eglurder ar hynny neu mae e'n mynd i achosi problemau, achos mae yna dyndra fan hyn rhwng dwy Ddeddf - rhwng y Ddeddf yma, pan fydd hi'n Ddeddf, a'r Ddeddf ynglŷn â'r WESPs. Felly, mae'n rhaid ichi ddatrys y tyndra cyn i'r Bil fynd trwyddo, mi fyddwn i'n awgrymu, achos os ydy'r cynlluniau trochi i gynyddu nifer y plant sy'n gallu bod yn rhugl yn y Gymraeg yn mynd i lwyddo, mae'n rhaid bod y Saesneg yn cadw allan tan fod y plant yn saith, achos dyna'r drefn, mewn gwirionedd. Os ewch chi dros y cyfandir, dyw plant ddim yn dysgu - ddim yn mynd i addysg ffurfiol nes eu bod nhw'n saith oed beth bynnag. Maen nhw mewn blynyddoedd cynnar, a dyna'r patrwm rŷn ni wedi trio ei sefydlu yma. A dwi'n credu, os yw rhieni am i'w plant nhw fod yn blant dwyieithog ac nad ydyn nhw'n dod o gartref Cymraeg, dyna'r unig ffordd dŷch chi'n mynd i lwyddo i gynyddu'r niferoedd - [ Torri ar draws.]
English: Yes, but I'd like to get past that because I have heard your response on the Welsh language. I'm thinking here of areas where there may be arguments between the community and the headteacher and anyone else, as that's not clear in the Bill either, in my opinion.
Welsh: Ie, ond hoffwn i fynd heibio hynny, achos dwi wedi clywed eich ymateb ynglŷn â'r Gymraeg - ond jest lle bydd e'n ffrae rhwng y gymuned a'r prifathro neu'r brifathrawes neu bwy bynnag arall, achos dyw hynny ddim yn glir yn y Bil chwaith, yn fy marn i.
English: No, I agree. I think that the blanket policy should sit with the local authority rather than individual schools in terms of how things work. Providing an appropriate curriculum under a policy umbrella is easier to do, and I do think it would save a great deal of disagreement in the community, as you just mentioned there. If there is too much freedom for individual schools to decide what they want, it could be problematic, and I do think there should be an overarching policy and that schools should have flexibility underneath that overarching policy.
Welsh: Na, dwi'n cytuno. Dwi'n credu y dylai polisi fel yna - polisi blanced - fod yn eiddo i lywodraeth leol yn hytrach na'r ysgol unigol o ran polisi'r ffordd mae pethau'n mynd i weithio. Mae rhoi cwricwlwm addas i'r plant yn lleol i mewn o dan ymbarél polisi yn haws ei wneud, a dwi'n credu y byddai'n arbed lot o ffraeo yn y gymuned, fel dŷch chi wedi sôn amdano fe yn fanna. Os oes yna ormod o rwydd hynt i bobl benderfynu beth maen nhw eisiau, mi all fod yn broblemus, a dwi'n meddwl y dylai fod yna bolisi ymbarél a bod yr ysgolion yn cael hyblygrwydd o dan bolisi ymbarél i weithredu.
English: Okay, thank you. Are you all agreed on that? Karen or Sharon?
Welsh: Ocê, diolch. Ydych chi i gyd yn cytuno? Karen neu Sharon?
English: Thank you very much for the opportunity.
Welsh: Diolch yn fawr am y cyfle.
English: Good morning. I'd like to hear your views as to why we need to change or reform the curriculum in such a fundamental manner, and in your view, what evidence is there to demonstrate that the new curriculum will lead to school improvement and raising the standards?
Welsh: Bore da. Hoffwn i gael eich barn chi ynglŷn â pham bod angen newid neu ddiwygio y cwricwlwm mewn ffordd mor sylweddol, ac yn eich barn chi, pa dystiolaeth - pa dystiolaeth; nid jest barn, ond tystiolaeth - sydd i ddangos y bydd y cwricwlwm newydd yn arwain at wella ysgolion a chodi safonau?
English: You mention other nations - unfortunately, the experience in Scotland has been mixed in terms of the introduction of a new curriculum.
Welsh: Rydych chi'n sôn am wledydd eraill - yn anffodus, cymysglyd ydy'r profiad sydd wedi bod yn yr Alban, er enghraifft, efo cyflwyno cwricwlwm newydd.
English: Well, Scotland is one nation, isn't it? There are other nations that I would argue have been successful. But if you look at places such as Scotland - . You say that the experience is mixed, but you are looking at two systems in comparing Wales with Scotland. I suppose we're putting our own heads on the block here, but we, as the four consortia, have a key role here as well as schools. That support wasn't available in Scotland to support schools in the transition from one to the other in moving forward. And I also think, if you look at what's happened in Scotland too, then the question of accountability and assessment and ensuring that they're included in a mature debate - that is relevant to Wales. I think those are the important things that we do have to have in place, and that they are well understood and that they are robust. Because one of the things that we have that needs to be changed, and is being changed, is the accountability from the top down, rather than looking at the needs of learners at a local level sufficiently. So, there are lessons to be learnt from other nations, of course, who haven't been entirely successful - they haven't failed entirely - in those changes.
Welsh: Mae'r Alban yn un wlad, Siân, onid ydy? Mae yna nifer o wledydd eraill y buaswn i'n dadlau sydd wedi bod yn llwyddiannus. Ond dwi'n meddwl, pan rydym ni'n edrych ar wledydd fel yr Alban - . Rydych chi'n sôn am y cymysglyd; mae'n debyg rydych chi'n edrych ar ddwy system yn cymharu Cymru a'r Alban. Mae'n debyg ein bod ni'n rhoi ein pennau ni'n hunain ar y bloc yn fan hyn, ond mae gyda ni rôl allweddol fel y pedwar consortia gwella ysgolion. Doedd y gefnogaeth yna ddim ar gael yn yr Alban yn y cyfnod yna i gefnogi ysgolion i ddysgu oddi wrth y naill a'r llall wrth symud yn eu blaenau. Dwi'n meddwl, hefyd, wrth edrych ar beth sydd wedi digwydd yn yr Alban, bod y cwestiwn o atebolrwydd ac asesu a chael yr elfennau yno mewn trafodaeth aeddfed - fod hynny'n briodol ar gyfer Cymru. Dwi'n meddwl mai'r rheini ydy'r hualau pwysig sy'n rhaid i ni eu cael nhw yn eu lle yn gadarn ac yn ddealladwy. Oherwydd un o'r pethau yn y gyfundrefn sydd gennym ni ar hyn o bryd sydd angen ei newid, ac sydd wrthi'n cael ei newid, ydy'r atebolrwydd sy'n dod o'r top i lawr, ac nid yn edrych ar beth ydy anghenion y dysgwyr yn lleol yn ddigonol, hefyd. Felly, mae yna wersi i'w dysgu o wledydd eraill, yn naturiol, sydd ddim wedi bod yn hollol lwyddiannus - fuaswn i ddim yn dweud eu bod nhw wedi methu - yn eu newidiadau.
English: Could I ask some of the others to come in, perhaps, on the attainment gap?
Welsh: Gaf i ofyn i rai o'r lleill ddod i mewn, efallai, ynglŷn â'r bwlch cyrhaeddiad?
English: I'm not convinced that there is robust evidence that shows that the attainment gap will be narrowed - something that we all want to see happening - as a result of the new curriculum. So, can you refer to that specific point on how the curriculum is going to narrow the attainment gap?
Welsh: Dwi ddim yn argyhoeddedig fod yna dystiolaeth gadarn yn dangos bod y bwlch cyrhaeddiad yn mynd i fedru lleihau - rhywbeth rydym ni i gyd eisiau gweld yn digwydd - yn sgil y cwricwlwm newydd. Fedrwch chi ateb y pwynt penodol yna, ynglŷn â sut mae'r cwricwlwm yn mynd i leihau'r bwlch cyrhaeddiad?
English: I suppose, Siân, if we look at what we currently have, that doesn't narrow the gap either, does it? That is a challenge that's in the system at the moment. What I would hope for, in moving forward - . We can't predict the future, of course, but I do think that in giving a space for teachers to be more creative - what I mean by that is that they are not restricted by a national curriculum, so that they can provide a menu that's appropriate to their learners locally and that they aren't forced to fill those spaces with content that many of the learners, perhaps, wouldn't be interested in. I think that providing those opportunities to get to the heart of the needs of individual learners - if you tied that in with the transformation of additional learning needs and the plans taking shape there, I think there is an opportunity for bringing those two pieces of legislation together in order to ensure that the challenge that you've set out there - it's going to be an age-old challenge for us, of course. By how much can we narrow that gap, I suppose, and how can we do that? There will always be a gap, I would suppose. But, a local curriculum is, I would say, the best tool in narrowing that particular gap.
Welsh: Mae'n debyg, Siân, os ydyn ni'n edrych ar beth sydd gennym ni ar hyn o bryd, dydy hwnnw ddim yn cau'r bwlch chwaith. Mae honno'n her sydd yn y system ar hyn o bryd. Mae'n debyg mai beth fyddwn ni'n gobeithio symud yn ei flaen - . Dydyn ni ddim yn gallu rhagweld y dyfodol, ond dwi'n meddwl bod yna le fan hyn, wrth greu gofod i athrawon fod yn fwy creadigol - a beth dwi'n feddwl wrth 'fwy creadigol' yw eu bod nhw ddim efo hualau'r cwricwlwm cenedlaethol a'u bod nhw'n gallu cynnig bwydlen sydd yn addas i'r dysgwyr yn lleol, ac nid, ar adegau, yn cael eu gorfodi i lenwi'r gofod efo cynnwys, efallai, nad ydy rhai o'r dysgwyr yma efo dim llawer o ddiddordeb ynddo fo, o bosib. Dwi'n meddwl bod cael y cyfleoedd i fynd at wraidd anghenion y dysgwyr unigol - os byddech chi'n clymu hynny i mewn efo trawsnewid anghenion dysgu ychwanegol a'r cynlluniau sydd yn digwydd yn fanno, dwi'n meddwl bod yna gyfle i ddod â'r ddwy ddeddfwriaeth hynny at ei gilydd i wneud yn siŵr bod yr her rydych chi'n ei gosod yn fanna - mae hynny'n mynd i fod yn her oesol inni, onid ydy hi? Faint ydyn ni'n cau'r bwlch ydy'r cwestiwn, mae'n debyg, a sut rydyn ni'n ei wneud o. Mae yna fwlch yn wastad, buaswn i'n tybio, yn mynd i fod. Mae'n debyg mai cwricwlwm lleol ydy'r arf gorau, wedyn, i symud a chau'r bwlch penodol yna.
English: Well, I would respond to that by saying that that depends a great deal on teachers inspiring pupils in the classroom. If that element isn't in place, then is the curriculum at risk of exacerbating the situation, because you will have greater inconsistency across the board?
Welsh: Beth fuaswn i'n rhoi yn ôl i'r ateb yna yw bod hynny'n dibynnu llawer iawn ar athrawon yn ysbrydoli pobl - plant - yn y dosbarth. Os nad ydy'r elfen yna yn ei lle, ydy'r cwricwlwm mewn peryg o waethygu'r sefyllfa, oherwydd rydych chi'n mynd i gael mwy o anghysondeb ar draws?
English: Well, that's a fair question -
Welsh: Wel, mae hynny'n gwestiwn teg -
English: Can I just make one further point? Thank you, Chair. I suppose, Siân, as we're talking about narrowing the gap, we need to be clear about what we're seeking to measure. If we're measuring the things that we've always measured, is that what we need in moving forward? Debbie made the point that the well-being of the individual will be central within the new curriculum. If we look at the purpose of education as being forming the citizens of the future, I think we also need to look more broadly than we're used to doing in terms of what a successful system would look like.
Welsh: Gaf i jest wneud un pwynt arall? Diolch, Cadeirydd. Mae'n debyg hefyd, Siân, pan fyddwn ni'n sôn am gau bwlch, fod eisiau bod yn glir beth ydyn ni eisiau ei fesur hefyd. Os ydyn ni'n mesur beth rydyn ni wastad wedi'i fesur, ai dyna ydyn ni ei angen wrth inni symud yn ein blaenau? Roedd Debbie'n gwneud y pwynt, onid oedd, fod lles yr unigolyn yn mynd i fod yn ganolog yn y cwricwlwm newydd. Os ydyn ni'n ystyried mai rhan o bwrpas addysg ydy dinasyddion y dyfodol, dwi'n meddwl hefyd fod yn rhaid inni edrych yn ehangach na'r hyn rydyn ni wedi arfer ei wneud ar beth sydd yn cyfrif ar gyfer cyfundrefn lwyddiannus.
English: Okay. If I can move to my final question, on the timetable for the implementation of the new curriculum: do you anticipate any problems with that as a result of COVID?
Welsh: Iawn. Fe wnawn ni symud i'r cwestiwn olaf gen i, ynglŷn ag amserlen gweithredu'r cwricwlwm newydd: ydych chi'n gweld problemau efo hynny yn sgil COVID?
English: This doesn't relate to the Bill, in reality, but just to develop on that point: is that dialogue happening swiftly enough as to the nature of the creative, revolutionary qualifications that we need in Wales to go hand in hand with this? Because I agree entirely: at the moment, everything seems to be aimed at getting so many pupils to get C or higher at GCSE, so what happens when they get to that critical age in terms of examinations is important, isn't it? I hear you arguing that the curriculum needs to drive that forward, but is that dialogue happening swiftly enough in order to create those new qualifications?
Welsh: Dydy hwn ddim i wneud efo'r Bil, mewn gwirionedd, ond i ddatblygu'r pwynt yna: ydy'r ddeialog yn digwydd yn ddigon cyflym ynglŷn â natur y cymwysterau creadigol, chwyldroadol rydyn ni eu hangen yng Nghymru i gyd-fynd efo hwn? Achos dwi'n cytuno'n llwyr: ar y funud, mae popeth i'w weld yn cael ei anelu tuag at gael nifer o ddysgwyr i gael C neu fwy mewn graddau TGAU, felly mae beth sydd yn digwydd pan maen nhw'n cyrraedd yr oedran tyngedfennol yna o ran arholiadau yn bwysig, onid ydy? Dwi'n gweld eich bod chi'n dadlau bod eisiau i'r cwricwlwm yrru hwnnw, ond ydy'r ddeialog yn digwydd yn ddigon cyflym tuag at greu'r cymwysterau newydd?
English: I think that dialogue has started, and those questions are being asked. We do have to bear in mind, of course, that the first pupils taking GCSE will be in 2027, so in looking back from there, we'd be looking back to 2023 or 2024 to see what kind of content will be included in those qualifications. We know from current experience, don't we, Siân, that what is measured at 16 drives the curriculum at key stage 4 rather than it being the other way round? So, I think getting that proper marriage between the curriculum and appropriate ways of assessment for the future, which may be quite innovative - that's the major step, isn't it? It's going from what we currently have, and leaving some of that behind, and creating something that is entirely appropriate for our pupils. There's a very real opportunity here for bringing forward qualifications that will be appropriate for the workforce that we have here in Wales, but also that is appropriate for those pupils and those who want to leave Wales for their higher or further education and so on. So, it's part of the discussion that we need to have, and we need to have it quickly.
Welsh: Dwi'n meddwl bod y ddeialog wedi dechrau ac mae'r cwestiynau yna yn cael eu gofyn. Mae'n rhaid inni gofio hefyd, onid oes, rydyn ni'n edrych - ? Dwi'n meddwl bod y disgyblion cyntaf sy'n gwneud eu TGAU yn 2027, felly o weithio yn ôl o fanno, mae'n debyg ein bod ni'n edrych i tua 2023, rhywbeth felly, neu 2024, i weld beth ydy'r math o gynnwys sydd yn y cymwysterau. Rydyn ni'n gwybod yn iawn, Siân, onid ydyn ni, o'r profiad presennol sydd gennym ni, mai beth sy'n cael ei fesur yn 16 sy'n gyrru'r cwricwlwm yng nghyfnod allweddol 4 yn bennaf, yn hytrach na fel arall rownd? Felly, dwi'n meddwl bod cael y briodas yna rhwng y cwricwlwm a ffyrdd addas a phriodol o fesur ar gyfer y dyfodol, sydd efallai yn mynd i fod yn eithaf arloesol - hwnna ydy'r cam mawr: mynd o beth sydd gennym ni, ei adael o ar ôl, neu rannau ohono fo ar ôl, a chreu rhywbeth wedyn sydd yn hollol briodol ar gyfer - . Mae gwir gyfle yn fan hyn, onid oes, i ddod â chymwysterau sydd yn mynd i fod yn addas ar gyfer y gweithlu sydd gennym ni yma yng Nghymru, ond hefyd sydd yn siarad efo disgyblion ac yn briodol i'r disgyblion hynny sydd eisiau mynd tu allan i Gymru ar gyfer eu haddysg bellach ac addysg uwch ac yn y blaen? Felly, mae honno'n drafodaeth sydd angen ei chynnal a'i chynnal yn fuan.
English: Just returning to Debbie's point, she warned us as a committee not to think in terms of adding mandatory elements to the Bill. But I just wanted to probe on that. There's the code on relationships and sexuality education, that's on the face of the Bill, but there is no code on religion, values and ethics, which is also mandatory - that's not on the face of the Bill. Isn't there a risk that we give so much attention to one particular area - and I would agree with that - that issues such as religion, values and ethics, issues such as emotional health and well-being, and issues such as racism, BAME history, Welsh history, because there is no particular code for them and they're not made mandatory on the face of the Bill - that those won't be given the same attention as RSE?
Welsh: Jest i fynd yn ôl at beth roedd Debbie yn ei ddweud - hynny yw, roedd hi'n ein rhybuddio ni fel pwyllgor i beidio efallai â meddwl mewn termau ychwanegu materion mandadol i'r Bil. Roeddwn i eisiau jest gweld - y cod ynglŷn ag addysg cydberthynas a rhywioldeb, mae hwnna ar wyneb y Bil, ond does yna ddim cod crefydd, gwerthoedd a moeseg, sydd hefyd yn elfen fandadol, ar wyneb y Bil. Oes yna ddim peryg ein bod ni'n rhoi gymaint o sylw i un maes penodol - a dwi'n cyd-fynd yn llwyr - bod materion fel crefydd, gwerthoedd a moeseg, materion fel iechyd a lles emosiynol, materion fel hiliaeth, hanes pobl ddu, hanes Cymru, bod y rheini, oherwydd bod yna ddim cod iddyn nhw a ddim mandad iddyn nhw ar wyneb y Bil, ddim yn cael yr un sylw ag y bydd addysg cydberthynas a rhywioldeb?
English: I think Siân's point is a valid one that we will have to deal with. But I think we need to look at the guidance that will come in the wake of the legislation. And I suppose, as things evolve - and I think we referred to this earlier - the role of Estyn and what will be included in their framework will be a key element that can drive specific elements. And also, we are moving into entirely new qualifications. Because there are possibilities here to do things that are very different from what we've done in the past. So, in trying to answer the question - I accept Debbie's point that there is a risk that we overload the curriculum and we get back to where we were in the past - but in using the other educational agencies to drive things forward, then we could create something that will be more powerful than if it were on the face of the Bill in the first place.
Welsh: Dwi'n meddwl bod pwynt Siân - dwi'n meddwl bod yna elfen ddilys mae'n rhaid i ni wylio yn fanna. Ond dwi'n meddwl bod rhaid i ni edrych wedyn ar y canllawiau sydd yn dilyn y Ddeddf yn naturiol yn fan hyn. Ac mae'n debyg, fel mae pethau'n esblygu - ac fe wnaethom ni gyfeirio at hynny yn gynharach - mae rôl Estyn a beth fydd yn cael ei gynnwys yn ei fframwaith arolygu, mae honno'n mynd i fod yn elfen allweddol sydd yn gallu gyrru elfennau penodol. Ac yn ogystal hefyd, Siân, mae'n bosib - . Rydym ni'n symud i faes cymwysterau hollol newydd. Mae yna bosibiliadau yn fan hyn, onid oes, i wneud pethau sydd yn dra gwahanol i beth rydym ni wedi arfer ei wneud. Felly, wrth drio ateb y cwestiwn - dwi'n derbyn y pwynt mae Debbie wedi'i wneud; mae yna beryg i orlwytho, ac rydym ni'n mynd yn ôl i'r un lle ag oedden ni - ond wrth ddefnyddio'r asiantaethau addysgol eraill i gadarnhau a gyrru'r cyfeiriad yn ei flaen, mae yna bosibilrwydd i greu rhywbeth, efallai, sydd yn fwy pwerus na pe byddai fo ar yr wyneb yn y lle cyntaf.