English: Deputy Minister, I just want to say that I concur with all that you said. We very much welcome this plan today. May I first just take this opportunity, though, to thank the Deputy Minister, Jane Hutt, for all her hard work in this role? She was the perfect person to be in such a role, being such a caring and compassionate human herself. She's helped to bring this Senedd and our country great strides forward in talking about, debating and acting upon subjects that were often thought as taboo subjects. Black Lives Matter and the pandemic have highlighted systematic inequality, particularly within our BME communities. It has really brought to the forefront the very real issues that many in our society and our communities face on a daily basis in 2021. And I state the year, because it is quite bewildering that this severe inequality and racism still exists in our society in 2021. This plan is therefore welcome, timely and much needed. We very much welcome this cross-cutting and cross-department policy development approach, and the proactive rather than reactive approach that the Minister has outlined in her statement today about the plan - for example, as she has already outlined, incorporating black history to now be taught in the new curriculum. I hope that any successor Government and Ministers like Kirsty Williams would also adopt this approach going forward. If we as a nation are truly serious in combating racism in all its forms and guises, then this is the way we need to do it. Luckily, I believe that a lot of racism is generational and will die out naturally. It is always incredibly reassuring when you talk to our young people how important it is that we do tackle racism and inequality in our communities. In terms of Black Lives Matter, seeing the interaction with young people on Twitter, for example, with Manchester United Football Club - I say that because I'm a big fan myself - and how they're supporting the players when they've been abused, and things like that, is just wonderful to see and it's heartwarming. If that's a sign of things to come, I'm very happy to be a part of it, but we must remember that we are acting for those young people now, so action needs to be taken now. We will need, obviously, very real innovative thinking and multiple partnership working to ensure that we get to the root of these systematic inequalities, and that we work in partnership with our local communities, our local authorities and community leaders to ensure that all backgrounds, all cultures, people of all languages within our communities engage with one another, and have opportunities to integrate naturally. I bring up sport again, as I do, but it's an example of a perfect enabler of bringing communities together in a natural way. It's important that we use that as one of the tools in doing so. It's fundamentally important and vital that we think about these things now, and our hopes, values and anti-racist stance, and that it's embedded in everything that we do - in our psyches when we're creating policy throughout the Senedd, and going forward into the sixth Senedd and beyond. I'm very pleased to say that the Welsh Conservatives are right behind you, Deputy Minister, on this plan and the approach, and we welcome this statement.
Welsh: Dirprwy Weinidog, hoffwn ddweud fy mod i'n cytuno â'r cyfan a ddywedasoch. Rydym yn croesawu'r cynllun hwn yn fawr heddiw. A gaf i achub ar y cyfle hwn yn gyntaf, serch hynny, i ddiolch i'r Dirprwy Weinidog, Jane Hutt, am ei holl waith caled yn y swyddogaeth hon? Hi oedd yr unigolyn perffaith i fod â swyddogaeth o'r fath, gan ei bod yn fod dynol mor ofalgar a thosturiol ei hun. Mae hi wedi helpu'r Senedd hon a'n gwlad i gymryd camau breision wrth siarad am bynciau, trafod a gweithredu ar bynciau a oedd yn aml yn cael eu hystyried yn bynciau tabŵ. Mae Black Lives Matter a'r pandemig wedi tynnu sylw at anghydraddoldeb systematig, yn enwedig yn ein cymunedau pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig. Mae wir wedi amlygu problemau y mae llawer yn ein cymdeithas a'n cymunedau yn eu hwynebu bob dydd yn 2021. Ac rwy'n nodi'r flwyddyn, oherwydd mae'n eithaf anghredadwy bod yr anghydraddoldeb a'r hiliaeth ofnadwy hyn yn dal i fodoli yn ein cymdeithas ni yn 2021. Felly, mae'r cynllun i'w groesawu, mae'n amserol ac mae ei angen yn ddirfawr. Rydym ni'n croesawu'n fawr y dull trawsbynciol ar draws adrannau o ddatblygu polisi, a'r dull rhagweithiol yn hytrach nag adweithiol y mae'r Gweinidog wedi ei amlinellu yn ei datganiad heddiw ynghylch y cynllun - er enghraifft, fel y mae eisoes wedi ei amlinellu, ymgorffori hanes pobl dduon i gael ei addysgu bellach yn y cwricwlwm newydd. Gobeithio y bydd unrhyw Lywodraeth olynol a Gweinidogion fel Kirsty Williams hefyd yn mabwysiadu'r agwedd hon yn y dyfodol. Os ydym ni fel cenedl yn wirioneddol o ddifrif o ran mynd i'r afael â hiliaeth yn ei holl ffurfiau a gweddau, yna dyma'r ffordd y mae angen i ni wneud hynny. Yn ffodus, rwy'n credu bod llawer o hiliaeth yn ymwneud â chenhedlaeth ac y bydd yn dod i ben yn naturiol. Mae bob amser yn galonogol pan eich bod yn siarad â'n pobl ifanc pa mor bwysig yw hi ein bod ni'n mynd i'r afael â hiliaeth ac anghydraddoldeb yn ein cymunedau. O ran Black Lives Matter, mae gweld y rhyngweithio gyda phobl ifanc ar Twitter, er enghraifft, gyda Chlwb Pêl-droed Manchester United - rwy'n dweud hynny oherwydd fy mod i'n gefnogwr brwd fy hun - a sut y maen nhw'n cefnogi'r chwaraewyr pan fyddan nhw wedi cael eu cam-drin, a phethau o'r fath, yn wych i'w gweld ac mae'n galonogol. Os yw hynny'n arwydd o bethau i ddod, rwy'n hapus iawn i fod yn rhan ohono, ond mae' rhaid i ni gofio ein bod yn gweithredu dros y bobl ifanc hynny nawr, felly mae angen cymryd camau nawr. Bydd arnom angen, yn amlwg, ffordd o feddwl arloesol iawn gan weithio mewn partneriaeth luosog i sicrhau ein bod yn mynd at wraidd yr anghydraddoldebau systematig hyn, a'n bod yn gweithio mewn partneriaeth â'n cymunedau lleol, a'n hawdurdodau lleol ac arweinyddion cymunedol i sicrhau bod pob cefndir, pob diwylliant, pobl o bob iaith yn ein cymunedau yn ymgysylltu â'i gilydd, ac yn cael cyfleoedd i integreiddio'n naturiol. Rwy'n crybwyll chwaraeon unwaith eto, fel y gwnaf yn aml, ond mae'n enghraifft o alluogwr perffaith i ddod â chymunedau at ei gilydd mewn ffordd naturiol. Mae'n bwysig ein bod ni'n ei ddefnyddio fel un o'r dulliau o wneud hynny. Mae'n hanfodol ac yn hollbwysig ein bod ni'n meddwl am y pethau hyn nawr, a'n gobeithion, ein gwerthoedd a'n safiad gwrth-hiliol, a'i fod wedi ei wreiddio ym mhopeth a wnawn - yn ein hysbryd pan fyddwn yn creu polisi ledled y Senedd, ac wrth symud ymlaen i'r chweched Senedd a thu hwnt. Rwy'n falch iawn o ddweud bod y Ceidwadwyr Cymreig yn gefnogol iawn i chi, Dirprwy Weinidog, ar y cynllun hwn a'r dull gweithredu, ac rydym yn croesawu'r datganiad hwn.