English: My previous life as a Unison official in Wales is well known, and I remain very proud of the fact that I was part of the negotiating team working in partnership with the Welsh Labour Government that delivered the living wage into the NHS in Wales, ahead of the rest of the UK, and at a time when NHS colleagues in England were taking strike action against an intransigent UK Tory Government who would not honour the recommendations of the pay review body. I'm also old enough to remember why the NHS Pay Review Body was set up. It followed the bitter pay dispute of the early 1980s and was an attempt to look at pay independently and to take politics out of it. And that worked well, until, again, the UK Tory Government decided on policies of austerity and brought politics back into the game by interfering with the PRB's independence, insisting that they offered no more than 1 per cent, regardless of the evidence that could lead them to a different conclusion. Well, it's history repeating itself, isn't it, because, once again, the Tory UK Government has said it's only prepared to fund a 1 per cent increase, regardless of what evidence is presented to the PRB and what it recommends. This is a disgrace, given what NHS and other front-line workers have been through over the last year, so I'm pleased that this Welsh Labour Government have set out very clearly in evidence to the pay review body that there should be no arbitrary cap on the offer made to NHS workers; it should be an offer that reflects their worth to the country, and the UK Government must fully fund it. They have, after all, as Dai Lloyd has already been telling us, found money during this pandemic for many other things: billions for a privatised but largely failed track and trace system; a significant pay rise for Dominic Cummings; and is it still three official photographers for the Prime Minister? And, of course, £2 million for that press room in Downing Street. And at that time, NHS workers were working far beyond the normal call of duty to save lives and to keep us safe. They even saved the Prime Minister Boris Johnson's life, and he clapped and then he slammed the door on them. A 1 per cent pay offer brings shame on those who made that decision, but I hope that they will be shamed into doing better, because we can do better, as our Welsh Government has today shown with the announcement of a £500 bonus to all NHS and social care staff, in recognition of their efforts during the pandemic. Llywydd, can I also say that I'm pleased that, unlike the UK Government, the Welsh Government has not forgotten the social care workforce and is working with trade unions and the sector to deliver improvements to people who look after our nearest and dearest when they're at their most vulnerable? From my own experience, I know that this Welsh Labour Government, the health Minister and the trade unions will work together to show that Wales is a fairer nation, a nation that will reward those who helped us through the darkest of recent times. But let us not for one minute let the UK Government off the hook. They hold the purse strings for this, and they must be held to account and pay up. Actions will speak far louder than any words.
Welsh: Mae fy mywyd blaenorol fel swyddog Unsain yng Nghymru yn hysbys iawn, ac rwy'n dal i fod yn falch iawn o'r ffaith fy mod yn rhan o'r tîm negodi a weithiodd mewn partneriaeth â Llywodraeth Lafur Cymru i gyflwyno'r cyflog byw i'r GIG yng Nghymru, cyn gweddill y DU, ar adeg pan oedd cymheiriaid yn y GIG yn Lloegr yn mynd ar streic yn erbyn Llywodraeth Dorïaidd anhyblyg y DU nad oedd am barchu argymhellion y corff adolygu cyflogau. Rwyf hefyd yn ddigon hen i gofio pam y sefydlwyd Corff Adolygu Cyflogau'r GIG. Daeth yn sgil anghydfod cyflog chwerw ar ddechrau'r 1980au ac roedd yn ymgais i edrych ar dâl yn annibynnol ac i dynnu gwleidyddiaeth allan ohono. A gweithiodd hynny'n dda, tan i Lywodraeth Dorïaidd y DU, unwaith eto, benderfynu ar bolisïau cyni a dod â gwleidyddiaeth yn ôl i mewn drwy ymyrryd ag annibyniaeth y corff adolygu cyflogau, a mynnu nad oeddent yn cynnig mwy nag 1 y cant, waeth beth fo'r dystiolaeth a allai eu harwain at gasgliad gwahanol. Wel, mae hanes yn ailadrodd ei hun, onid yw, oherwydd, unwaith eto, mae Llywodraeth Dorïaidd y DU wedi dweud ei bod ond yn barod i ariannu cynnydd o 1 y cant, ni waeth pa dystiolaeth a gyflwynir i'r corff adolygu cyflogau a'r hyn y mae'n ei argymell. Mae hyn yn warthus, o ystyried beth mae'r GIG a gweithwyr rheng flaen eraill wedi bod drwyddo dros y flwyddyn ddiwethaf, felly rwy'n falch bod y Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru wedi nodi'n glir iawn mewn tystiolaeth i'r corff adolygu cyflogau na ddylid cael cap mympwyol ar y cynnig a wneir i weithwyr y GIG; dylai fod yn gynnig sy'n adlewyrchu eu gwerth i'r wlad, a rhaid i Lywodraeth y DU ei ariannu'n llawn. Wedi'r cyfan, fel y mae Dai Lloyd eisoes wedi bod yn dweud wrthym, maent wedi dod o hyd i arian yn ystod y pandemig hwn ar gyfer llawer o bethau eraill: biliynau ar gyfer system olrhain wedi'i phreifateiddio ond sydd wedi methu i raddau helaeth; codiad cyflog sylweddol i Dominic Cummings; ac a yw'n dal i fod yn dri ffotograffydd swyddogol i'r Prif Weinidog? Ac wrth gwrs, £2 filiwn ar gyfer ystafell y wasg yn Stryd Downing. Ac ar y pryd, roedd gweithwyr y GIG yn gweithio ymhell y tu hwnt i'w dyletswydd yn achub bywydau ac yn ein cadw'n ddiogel. Gwnaethant achub bywyd y Prif Weinidog Boris Johnson hyd yn oed, ac fe fu yntau'n curo dwylo cyn cau'r drws yn glep arnynt. Mae cynnig cyflog o 1 y cant yn warth ar y rhai a wnaeth y penderfyniad hwnnw, ond rwy'n gobeithio y cânt eu cywilyddio i wneud yn well, oherwydd fe allwn ni wneud yn well, fel y mae ein Llywodraeth yng Nghymru wedi dangos heddiw drwy gyhoeddi bonws o £500 i holl staff y GIG a gofal cymdeithasol, i gydnabod eu hymdrechion yn ystod y pandemig. Lywydd, a gaf fi ddweud hefyd fy mod yn falch nad yw Llywodraeth Cymru, yn wahanol i Lywodraeth y DU, wedi anghofio'r gweithlu gofal cymdeithasol a'i bod yn gweithio gydag undebau llafur a'r sector i sicrhau gwelliannau i bobl sy'n gofalu am ein hanwyliaid pan fyddant fwyaf agored i niwed? Yn fy mhrofiad i, gwn y bydd y Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru, y Gweinidog iechyd a'r undebau llafur yn cydweithio i ddangos bod Cymru'n genedl decach, yn genedl a fydd yn gwobrwyo'r rhai a'n helpodd drwy'r adegau mwyaf tywyll yn diweddar. Ond gadewch inni beidio â'i gwneud yn hawdd i Lywodraeth y DU am un funud. Hwy sy'n dal llinynnau'r pwrs ar gyfer hyn, a rhaid eu dwyn i gyfrif a'u gwneud i dalu. Bydd gweithredu'n siarad yn llawer uwch nag unrhyw eiriau.