English: I declare that I'm a Flintshire councillor, and, as such, I'm proud that Flintshire County Council were the first in a generation to build new council houses, building 300 new council houses for rent and 200 affordable houses as well. Speaking recently to our head of housing, there is a shortage of materials - wood, glass - and also skilled workforce since Brexit and the pandemic, causing an issue that is slowing down house building at the moment. I've spoken a number of times on the Thatcherite housing policies that are responsible for the housing crisis this country faces. To see the Welsh Conservatives now calling for a return of the disastrous right-to-buy policy shows they have not learnt any lessons from the failures of the previous Westminster Governments. The vast majority of homes sold under the right-to-buy policy were never replaced. It represented a mass sell-off of state assets into the private sector. In north Wales, Grŵp Cynefin have highlighted that one former local authority property had been on the market for a staggering £385,000. It's unsurprising, given their record of selling off public assets while in office, to see the Conservatives calling for even more free-market policies in our housing sector. Perhaps it's something more to do with the fact that so many ex-council properties are now owned by buy-to-let landlords, charging rents far higher than social rent for properties that haven't been repaired since they were bought. These houses have become investments for the already well-off. The right to buy has been a gravy train for many private landlords, and the Tories' concern isn't for council tenants - it's for that gravy train that has been stopped by the Welsh Government. The right to buy was coupled with a withdrawal by Thatcher's Government of funding for councils to build social housing. This restricted the supply of homes, driving prices up in order to maximise the profits of those lucky enough to own an asset, and, in doing so, pricing generation after generation out of housing security. We absolutely do not need a return of the right to buy. What I would like to see instead is a right to rent. A right-to-rent scheme would allow home owners to sell their properties to their local councils who would then rent those houses back to them at social rents. This would increase the stock of social housing whilst also protecting people from the threat of mortgage repossession and eviction. A by-product of a right-to-rent scheme would be an increase in mixed developments, with local councils taking ownership of homes in non-council housing estates. Mixed developments are increasingly pursued by councils because they build a sense of social solidarity amongst mixed communities. A right to rent would turbo-charge mixed developments in Wales. I note that, in the motion, the Welsh Conservatives are also calling to scrap plans for a national-led construction company in favour of supporting the private home building sector. Again, this shows a real misunderstanding of the housing crisis. The prime motive of the private home building sector is to maximise profit for shareholders. This leads to the unacceptable scene that plays out across Wales and the UK regularly today in which private housing companies dispute their obligations to provide adequate affordable homes under the threat of not developing the land. It's the same private companies that then pay out big bonuses to their shareholders and chief executive officers. Another by-product of this system is that the green land itself becomes just another asset to be turned into a quick buck with landowners able to profit from speculative land sales. The housing crisis is undoubtedly one of the biggest issues facing the Governments of the United Kingdom. The effects of the crisis are more keenly felt by working people and the young. I am grateful to the Welsh Conservatives for so publicly telling the Welsh electorate today that they have absolutely no answers to that crisis. All they can offer the Welsh public is more privatisation, increases in house prices, landlordism and private profit. I welcome the Welsh Government's commitment to building 20,000 - [ Interruption. ] Sorry, Mark, I'm not taking an intervention from you because I disagree totally with all you've been saying all along - [ Interruption.] I welcome the Welsh Government's commitment to building 20,000 low-carbon social homes and establishing - [ Interruption.]
Welsh: Rwy'n datgan fy mod yn gynghorydd yn sir y Fflint, ac fel y cyfryw, rwy'n falch mai Cyngor Sir y Fflint oedd y cyntaf mewn cenhedlaeth i adeiladu tai cyngor newydd, gan adeiladu 300 o dai cyngor newydd i'w gosod ar rent a 200 o dai fforddiadwy hefyd. Wrth siarad yn ddiweddar â'n pennaeth tai, mae prinder deunyddiau - pren, gwydr - a gweithlu medrus hefyd ers Brexit a'r pandemig yn achosi problem sy'n arafu'r gwaith o adeiladu tai ar hyn o bryd. Rwyf wedi siarad droeon am bolisïau tai Thatcheraidd sy'n gyfrifol am yr argyfwng tai y mae'r wlad hon yn ei wynebu. Mae gweld y Ceidwadwyr Cymreig yn awr yn galw am adfer y polisi hawl i brynu trychinebus yn dangos nad ydynt wedi dysgu unrhyw wersi o fethiannau Llywodraethau blaenorol San Steffan. Ni chafodd tai eu hadeiladu yn lle'r mwyafrif llethol o gartrefi a werthwyd o dan y polisi hawl i brynu. Gwerthiant torfol asedau'r wladwriaeth i'r sector preifat ydoedd. Yn y gogledd, mae Grŵp Cynefin wedi tynnu sylw at y ffaith bod un hen eiddo awdurdod lleol wedi bod ar y farchnad am y pris syfrdanol o £385,000. O ystyried eu hanes yn gwerthu asedau cyhoeddus pan oeddent mewn grym, nid yw'n syndod ein bod yn gweld y Ceidwadwyr yn galw am fwy fyth o bolisïau marchnad rydd yn ein sector tai. Efallai ei fod yn ymwneud mwy â'r ffaith bod cymaint o eiddo a arferai fod yn eiddo i gynghorau bellach yn eiddo i landlordiaid prynu i osod, sy'n codi rhenti llawer uwch na rhent cymdeithasol am eiddo nad yw wedi'i atgyweirio ers iddo gael ei brynu. Mae'r tai hyn wedi dod yn fuddsoddiadau i bobl sy'n gefnog eisoes. Mae'r hawl i brynu wedi bod yn bot mêl i lawer o landlordiaid preifat, ac nid am y tenantiaid cyngor y mae'r Torïaid yn pryderu - ond am y pot mêl a gafodd ei gau gan Lywodraeth Cymru. Cafodd yr hawl i brynu ei gyplysu â diddymu cyllid gan Lywodraeth Thatcher i gynghorau allu adeiladu tai cymdeithasol. Cyfyngodd hyn ar y cyflenwad o gartrefi, gan godi prisiau er mwyn creu cymaint o elw â phosibl i'r rhai a oedd yn ddigon ffodus i fod yn berchen ar ased, a phrisio cenhedlaeth ar ôl cenhedlaeth allan o sicrwydd tai wrth wneud hynny. Nid oes angen adfer yr hawl i brynu. Yr hyn yr hoffwn ei weld yn lle hynny yw hawl i rentu. Byddai cynllun hawl i rentu yn caniatáu i berchnogion cartrefi werthu eu heiddo i'w cynghorau lleol a fyddai wedyn yn rhentu'r tai hynny yn ôl iddynt ar rent cymdeithasol. Byddai hyn yn cynyddu'r stoc o dai cymdeithasol gan warchod pobl ar yr un pryd rhag bygythiad adfeddu morgeisi a throi allan. Un o sgil-effeithiau'r cynllun hawl i rentu fyddai cynnydd mewn datblygiadau cymysg, gyda chynghorau lleol yn cymryd perchnogaeth ar gartrefi mewn ystadau tai nad ydynt yn eiddo i'r cyngor. Mae cynghorau'n mynd ar drywydd datblygiadau cymysg fwyfwy am eu bod yn adeiladu ymdeimlad o undod cymdeithasol ymhlith cymunedau cymysg. Byddai hawl i rentu yn hybu datblygiadau cymysg yng Nghymru. Sylwaf fod y Ceidwadwyr Cymreig, yn y cynnig, hefyd yn galw am roi'r gorau i'r cynlluniau ar gyfer cwmni adeiladu cenedlaethol a chefnogi twf y sector adeiladu cartrefi preifat. Unwaith eto, mae hyn yn dangos anallu gwirioneddol i ddeall yr argyfwng tai. Prif gymhelliad y sector adeiladu cartrefi preifat yw gwneud cymaint â phosibl o elw i gyfranddalwyr. Mae hyn yn arwain at y sefyllfa annerbyniol a welir yn rheolaidd ledled Cymru a'r DU heddiw lle mae cwmnïau tai preifat yn ymwrthod â'u rhwymedigaethau i ddarparu tai fforddiadwy digonol drwy fygwth peidio â datblygu'r tir. Yr un cwmnïau preifat sydd wedyn yn talu taliadau bonws mawr i'w cyfranddalwyr a'u prif swyddogion gweithredol. Un o sgil-effeithiau eraill y system hon yw bod y tir glas ei hun yn dod yn ased arall i wneud arian yn gyflym ohono gyda thirfeddianwyr yn gallu elwa o werthiannau tir hapfasnachol. Heb os, yr argyfwng tai yw un o'r problemau mwyaf sy'n wynebu Llywodraethau'r Deyrnas Unedig. Mae pobl sy'n gweithio a phobl ifanc yn teimlo effeithiau'r argyfwng yn fwy llym. Rwy'n ddiolchgar i'r Ceidwadwyr Cymreig am ddweud mor gyhoeddus wrth etholwyr Cymru heddiw nad oes ganddynt unrhyw atebion o gwbl i'r argyfwng hwnnw. Y cyfan y gallant ei gynnig i'r cyhoedd yng Nghymru yw mwy o breifateiddio, cynyddu prisiau tai, landlordiaeth ac elw preifat. Rwy'n croesawu ymrwymiad Llywodraeth Cymru i adeiladu 20,000 - [ Torri ar draws. ] Mae'n ddrwg gennyf, Mark, nid wyf yn derbyn ymyriad gennych oherwydd rwy'n anghytuno'n llwyr â'r cyfan yr ydych wedi bod yn ei ddweud ar hyd yr amser - [ Torri ar draws.] Rwy'n croesawu ymrwymiad Llywodraeth Cymru i adeiladu 20,000 o gartrefi cymdeithasol carbon isel a sefydlu - [ Torri ar draws.]