English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. It's my pleasure to present the Public Services Ombudsman (Wales) Bill to the National Assembly for Wales for its approval. I hope, indeed, that Members will support the Bill this afternoon because the Bill will strengthen the ombudsman's role in order to protect the most vulnerable in our society, improve social justice, and, of course, drive improvements in public services and complaints handling. Now, today marks the culmination of a process that began back in 2015, when the Finance Committee of the fourth Assembly, chaired by Jocelyn Davies, conducted an inquiry to consider extending the ombudsman's powers. On behalf of both the fourth and fifth Assembly Finance Committees, I would like to thank everyone who has contributed to the various consultations that have helped inform and shape the Bill today. I would also like to thank Members for the constructive and collaborative approach to this legislation, and this is the first Bill to be taken through the Assembly by a committee. That was based on our shared desire to ensure that the most vulnerable individuals, who are often most reliant on our public services, feel confident complaining to the ombudsman and that they have the right to a fair response to their complaint. And, I am grateful to the Assembly committees that have been responsible for scrutinising the Bill, namely the Constitutional and Legislative Affairs Committee and, especially, the Equality, Local Government and Communities Committee and its Chair, John Griffiths. Now, this Bill has been improved as a result of that scrutiny. For example, the Bill now ensures that the ombudsman is required to consult specified persons, such as commissioners, when carrying out own-initiative investigations, and the Bill now requires the ombudsman to maintain a register of all the complaints received. The Bill also strengthens the Welsh language duties and responsibilities placed on the ombudsman. At Stage 2, the Members expressed concerns about the accountability of the ombudsman for the future. Before today's vote, I would like to assure Members that I have had initial discussions with the Chairs of the Public Accounts Committee and the Equality, Local Government and Communities Committee with regard to the oversight arrangements of the Assembly, and how they can be strengthened in future through our responsibilities for appointing the ombudsman, scrutinising the annual report and accounts of the ombudsman and, of course, the duty to review the implementation of the Act. Now, the next steps in terms of the Bill's implementation, of course, include receiving Royal Assent, commencement by Welsh Ministers, working with the ombudsman to ensure that he has consulted widely before the provisions come into force. It's also a requirement that the Secretary of State makes the necessary consequential amendments to UK Parliament Acts, and this is with regard to the ombudsman's work on a joint basis with the ombudsmen in Scotland and Northern Ireland, and some provisions with regard to the general data protection regulation - the GDPR - which is, of course, beyond the competence of this Assembly. And while some practical issues are to be worked through, the Secretary of State's office has noted that it is willing to deal with the necessary consequential legislation, and that is, of course, to be welcomed very much. Now, it has been a long journey to reach Stage 4 as we have arrived at today, and I ask Assembly Members to support the Public Services Ombudsman (Wales) Bill.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. Mae'n bleser gen i gyflwyno Bil Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) i'r Cynulliad Cenedlaethol er mwyn ei gymeradwyo. Dwi'n gobeithio, yn wir, y bydd yr Aelodau'n cefnogi'r Bil y prynhawn yma, achos mi fydd y Bil yn cryfhau rôl yr ombwdsmon er mwyn diogelu'r rheini sydd fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas ni, gwella cyfiawnder cymdeithasol, ac, wrth gwrs, sicrhau gwelliannau i wasanaethau cyhoeddus a'r gwaith o ymdrin â chwynion. Heddiw yw penllanw proses a ddechreuodd nôl yn 2015 pan wnaeth Pwyllgor Cyllid y pedwerydd Cynulliad, o dan gadeiryddiaeth Jocelyn Davies, gynnal ymchwiliad i ystyried ymestyn pwerau'r ombwdsmon. Ar ran Pwyllgorau Cyllid y pedwerydd a'r pumed Cynulliad, hoffwn i ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu at yr amryw ymgynghoriadau sydd wedi helpu i lywio a ffurfio'r Bil yma sydd ger ein bronnau ni heddiw. Hefyd, mi hoffwn i ddiolch i'r Aelodau am ymdrin â'r ddeddfwriaeth hon mewn ffordd adeiladol a chydweithredol - y Bil cyntaf i fynd drwy'r Cynulliad dan law pwyllgor, a hynny oherwydd yr awydd sydd gan bob un ohonom ni i sicrhau bod yr oedolion sydd fwyaf agored i newid, sy'n aml yn fwyaf dibynnol ar ein gwasanaethau cyhoeddus, yn teimlo'n hyderus yn gwneud cwyn i'r ombwdsmon a bod ganddyn nhw'r hawl i ymateb teg i'r gŵyn honno. Dwi'n ddiolchgar i bwyllgorau'r Cynulliad sydd wedi bod yn gyfrifol am graffu ar y Bil, sef y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, ac yn arbennig y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau o dan gadeiryddiaeth John Griffiths. Mae'r gwaith craffu hwn wedi gwella'r Bil. Er enghraifft, erbyn hyn mae'r Bil yn sicrhau ei bod hi'n ofynnol i'r ombwdsmon ymgynghori â phersonau penodedig, fel comisiynwyr, wrth gynnal ymchwiliadau ar ei liwt ei hun; mae'r Bil nawr yn ei gwneud yn ofynnol i'r ombwdsmon gadw cofrestr o'r holl gwynion sy'n dod i law, ac mae'r Bil hefyd yn cryfhau'r dyletswyddau a'r cyfrifoldebau sy'n cael eu rhoi ar yr ombwdsmon mewn perthynas â'r iaith Gymraeg. Yng Nghyfnod 2, fe wnaeth yr Aelodau fynegi pryderon am atebolrwydd yr ombwdsmon at y dyfodol. A chyn y bleidlais heddiw, hoffwn i roi sicrwydd i'r Aelodau fy mod i wedi cynnal trafodaethau agoriadol gyda Chadeiryddion y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ynghylch trefniadau goruchwylio presennol y Cynulliad, a sut y bydd modd eu cryfhau yn y dyfodol drwy ein cyfrifoldebau ar gyfer penodi'r ombwdsmon, craffu ar amcangyfrif adroddiad blynyddol a chyfrifon yr ombwdsmon ac, wrth gwrs, y ddyletswydd i adolygu gweithrediad y Ddeddf. Nawr, mae'r camau nesaf o ran gweithredu'r Bil yn cynnwys cael Cydsyniad Brenhinol a chychwyn, neu commencement, gan Weinidogion Cymru, gan weithio gyda'r ombwdsmon i sicrhau ei fod e wedi ymgynghori'n helaeth cyn i'r darpariaethau ddod i rym. Mae hefyd yn ofynnol i'r Ysgrifennydd Gwladol wneud y diwygiadau canlyniadol angenrheidiol i Ddeddfau Senedd y Deyrnas Unedig. Mae hyn yn ymdrin â gallu'r ombwdsmon i weithio ar y cyd ag ombwdsmyn yr Alban a Gogledd Iwerddon, a rhai darpariaethau mewn perthynas â'r rheoliad cyffredinol ar ddiogelu data - y GDPR - sydd y tu hwnt i gymhwysedd y Cynulliad hwn. A tra bod rhai materion ymarferol fel yna i weithio drwyddyn nhw, mae swyddfa Ysgrifennydd Gwladol Cymru wedi nodi ei bod yn fodlon delio â'r ddeddfwriaeth ganlyniadol angenrheidiol ac, wrth gwrs, mae hynny i'w groesawu yn fawr iawn. Mae wedi bod yn siwrnai hir i gyrraedd cam 4 fel ag yr ŷn ni wedi ei gyrraedd e heddiw, a dwi'n gofyn yn garedig i Aelodau'r Cynulliad hwn gefnogi Bil Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru).