techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Earlier this week, the European Union pledged to make all plastic packaging recyclable by 2030. That's something I fully support, and I'm sure all of us here would, because we understand the huge toll that plastic is having on our environment, our wildlife and, ultimately, our health. As things stand, we will be out of the EU by 2030. What discussions are you having with Government to ensure that Wales will not be a less environmental country in a future that's outside the European Union?
Welsh: Yn gynharach yr wythnos hon, addawodd yr Undeb Ewropeaidd y byddent yn sicrhau bod holl ddeunydd pacio plastig yn ailgylchadwy erbyn 2030. Mae hwnnw'n rhywbeth rwy'n ei gefnogi'n llwyr, ac rwy'n siŵr y byddai pob un ohonom yma yn ei gefnogi hefyd, oherwydd rydym yn deall yr effaith enfawr y mae plastig yn ei chael ar ein hamgylchedd, ein bywyd gwyllt ac, yn y pen draw, ar ein hiechyd. Fel y mae pethau, byddwn wedi gadael yr UE erbyn 2030. Pa drafodaethau rydych yn eu cael gyda'r Llywodraeth i sicrhau na fydd Cymru yn wlad lai amgylcheddol yn y dyfodol ar ôl gadael yr Undeb Ewropeaidd?
English: I think that's a really important question - really important points made - and you're right that the scourge of plastic use is really high in the public consciousness at the moment. It's important that we embrace that and take action alongside it. In the Welsh Government, we're very keen to make sure that we are leading the way on this, that we are committed to tackling the use of plastic, and at the moment we have the Eunomia consultation, looking at extended producer responsibility, but it looks at a range, not just the things we've seen highlighted such as beverage cups, but all the different containers. Also, there is work to look at the pilot on the deposit return scheme, and actually, we have the legislation in place through the Environment (Wales) Act 2016 - Part 4 of the environment Act - which enables us to take that further in terms of responsibility on businesses. We have the legislation there, and I think it's important, now, that we make sure that comes into action, but we are committed to doing that in a range of areas, and I'm sure I'll update this place in due course.
Welsh: Credaf fod hwnnw'n gwestiwn pwysig iawn - gwnaed pwyntiau pwysig iawn - ac rydych yn gywir fod malltod plastig yn uchel iawn yn ymwybyddiaeth y cyhoedd ar hyn o bryd. Mae'n bwysig ein bod yn manteisio ar hynny ac yn gweithredu ochr yn ochr â hynny. Yn Llywodraeth Cymru, rydym yn awyddus iawn i wneud yn siŵr ein bod ar flaen y gad mewn perthynas â hyn, ein bod wedi ymrwymo i fynd i'r afael â'r defnydd o blastig, ac ar hyn o bryd mae gennym ymgynghoriad Eunomia, sy'n edrych ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr, ond mae'n edrych ar amrywiaeth o bethau, nid yn unig y pethau a welsom yn cael eu pwysleisio megis cwpanau diod, ond yr holl gynwysyddion gwahanol. Hefyd, ceir gwaith sy'n edrych ar gynllun peilot y cynllun dychwelyd blaendal, ac mewn gwirionedd, mae gennym ddeddfwriaeth yn ei lle drwy Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 - Rhan 4 o Ddeddf yr amgylchedd - sy'n ein galluogi i fynd â hynny ymhellach mewn perthynas â chyfrifoldeb ar fusnesau. Mae gennym y ddeddfwriaeth, a chredaf ei bod yn bwysig, yn awr, ein bod yn gwneud yn siŵr fod hynny'n dod yn weithredol, ond rydym wedi ymrwymo i wneud hynny mewn amrywiaeth o feysydd, ac rwy'n siŵr y byddaf yn rhoi'r newyddion diweddaraf i'r lle hwn maes o law.
English: Minister, last September, the Welsh Government announced that it had commissioned research into the ways in which the Welsh Government could introduce extended producer responsibility. Now, this could, of course, encourage producers to design their products in a different way. Can I ask when you expect to report on the outcome of this research?
Welsh: Weinidog, fis Medi diwethaf, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bod wedi comisiynu ymchwil i'r ffyrdd y gallai Llywodraeth Cymru gyflwyno cyfrifoldeb estynedig ar gynhyrchwyr. Nawr, wrth gwrs, gallai hyn annog cynhyrchwyr i lunio eu cynnyrch mewn ffordd wahanol. A gaf fi ofyn pryd rydych yn disgwyl y byddwch yn adrodd ar ganlyniadau'r gwaith ymchwil hwn?
English: That research, as I mentioned, by Eunomia into extended producer responsibility is due to report back to us next month. So, I hope to have an update for this place in the not-too-distant future.
Welsh: Fel y soniais, disgwylir y bydd y gwaith ymchwil hwnnw gan Eunomia ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr yn adrodd yn ôl fis nesaf. Felly, rwy'n gobeithio y bydd gennyf y newyddion diweddaraf ar hynny ar gyfer y lle hwn heb fod yn rhy hir.
English: Thank you for those answers, Minister. Can you agree that, obviously, the best way to reduce plastic packaging is to reduce it at its source? Obviously, we're very encouraged to hear about Iceland's intentions to stop using plastic packaging in their goods within five years. With that in mind, I just wondered whether you've held any discussions with businesses in Wales to seek an end to the use of all non-recyclable packaging materials, or could you bring forward legislative proposals to enable that to happen?
Welsh: Diolch i chi am eich atebion, Weinidog. A ydych yn cytuno, yn amlwg, mai'r ffordd orau i leihau deunydd pacio plastig yw ei leihau wrth lygad y ffynnon? Yn amlwg, mae'n galonogol iawn clywed am fwriadau Iceland i roi'r gorau i ddefnyddio deunydd pacio plastig yn eu nwyddau o fewn pum mlynedd. Gyda hynny mewn golwg, tybed a ydych wedi cynnal unrhyw drafodaethau gyda busnesau yng Nghymru i geisio rhoi diwedd ar ddefnyddio'r holl ddeunydd pacio na ellir ei ailgylchu, neu a allech chi gyflwyno cynigion deddfwriaethol i alluogi hynny i ddigwydd?
English: You're absolutely right to mention Iceland, with their proposals to reduce their own-brand plastic packaging by 2023. I think it's really important that industry is a driver as part of this as well, and, as I mentioned, I met with Iceland just before Christmas and learnt more about their plans in sustainability. I also met with Plastipak in Wrexham, which uses PET recyclable plastic, and we've - . In terms of when we're looking at the extended producer responsibility study, businesses and stakeholders have been involved with that, and I've also met with representatives of the retail industry. So, we are taking that forward and we want businesses to be part of that with us.
Welsh: Rydych yn hollol gywir i sôn am Iceland, gyda'u cynigion i leihau deunydd pacio plastig yn eu brand eu hunain, erbyn 2023. Rwy'n credu ei bod yn wirioneddol bwysig fod y diwydiant yn ysgogi yn rhan o hyn i gyd hefyd, ac fel y soniais, cyfarfûm ag Iceland ychydig cyn y Nadolig a dysgu mwy am eu cynlluniau ym maes cynaliadwyedd. Cyfarfûm hefyd â Plastipak yn Wrecsam, sy'n defnyddio plastig PET ailgylchadwy, ac rydym wedi - . O ran pryd rydym yn edrych ar yr astudiaeth ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr, mae busnesau a rhanddeiliaid wedi chwarae rhan yn hynny, ac rwyf hefyd wedi cyfarfod â chynrychiolwyr o'r diwydiant manwerthu. Felly, rydym yn bwrw ymlaen â hynny ac rydym eisiau i fusnesau fod yn rhan o hynny gyda ni.
English: Minister, every year, more than 8 million tonnes of plastic ends up in our oceans, costing at least £6.2 billion in damage to marine ecosystems and killing an estimated 1 million seabirds, 100,000 sea mammals and untold numbers of fish. Supermarkets use ridiculous amounts of unnecessary plastic packaging, simply adding to the problem. Wales led the way on single-use carrier bags. Let's lead the way in tackling the issue of unnecessary plastic packaging. Minister, what discussions have you had with major supermarkets about the use of plastic packaging, and will you consider legislation if major retailers fail to voluntarily reduce the amount of plastic packaging?
Welsh: Weinidog, bob blwyddyn, mae mwy nag 8 miliwn tunnell o blastig yn cyrraedd ein cefnforoedd, gan gostio o leiaf £6.2 biliwn o ddifrod i ecosystemau morol a lladd oddeutu 1 filiwn o adar môr, 100,000 o famaliaid môr a nifer ddifesur o bysgod. Mae archfarchnadoedd yn defnyddio lefelau gwarthus o ddeunydd pacio plastig diangen ac yn ychwanegu at y broblem. Mae Cymru wedi arwain y ffordd ar fagiau siopa untro. Gadewch i ni arwain y ffordd wrth fynd i'r afael â deunydd pacio plastig diangen. Weinidog, pa drafodaethau rydych wedi'u cael gydag archfarchnadoedd mawr ynglŷn â'r defnydd o ddeunydd pacio plastig, ac a wnewch chi ystyried deddfwriaeth os yw prif fanwerthwyr yn methu gostwng lefelau'r deunydd pacio plastig y maent yn ei ddefnyddio yn wirfoddol?
English: Thank you very much for that question. There seems to be a clear consensus on this issue in terms of needing to tackle it. As I said previously, I have met with a number of major supermarkets and with retail representatives to discuss this as part of our study into extended producer responsibility. We'll await the findings of that and then take it forward from there.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi am y cwestiwn hwnnw. Ymddengys bod consensws clir ar y mater hwn o ran yr angen i fynd i'r afael ag ef. Fel y dywedais o'r blaen, rwyf wedi cyfarfod â nifer o archfarchnadoedd mawr a chynrychiolwyr manwerthu i drafod y mater hwn fel rhan o'n hastudiaeth ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr. Fe arhoswn am ganfyddiadau'r astudiaeth honno cyn bwrw ymlaen.
English: Questions now from the party spokespeople. The first question is from the Conservative spokesperson, David Melding.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau, a'r cwestiwn cyntaf gan lefarydd y Ceidwadwyr, David Melding.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. Can I pursue this point about the role plastics play in generating so much waste and destruction of our environment? Reference has been made to the excellent action of Iceland, and that supermarket actually conducted a very extensive survey before they took that action, and 80 per cent of the people they polled said they would endorse moves to go plastic free. I think, responding to such a public sentiment, the UK Government has committed to working with the Waste and Resources Action Programme to explore the introduction of, for instance, plastic-free supermarket aisles in which all the food is loose. I think we need this type of thinking. I wonder what plans you have to review the Towards Zero Waste programme to make it more ambitious and to reflect this growing public demand for action.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. A gaf fi fynd ar drywydd y pwynt hwn ynglŷn â'r rôl y mae plastigion yn ei chwarae yn cynhyrchu cymaint o wastraff a dinistr yn ein hamgylchedd? Cyfeiriwyd at weithred ragorol Iceland, ac fe gynhaliodd yr archfarchnad honno arolwg helaeth iawn cyn cymryd y cam hwnnw mewn gwirionedd, a dywedodd 80 y cant o'r rhai a holwyd y byddent yn cefnogi penderfyniad i beidio â defnyddio deunydd pacio plastig. Rwy'n credu, mewn ymateb i deimladau cyhoeddus o'r fath, fod Llywodraeth y DU wedi ymrwymo i weithio gyda Rhaglen Weithredu'r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau i archwilio'r posibilrwydd o gyflwyno, er enghraifft, eiliau archfarchnadoedd heb blastigion lle mae'r bwyd i gyd yn rhydd. Credaf ein bod angen y math hwn o feddwl. Rwy'n meddwl tybed pa gynlluniau sydd gennych i adolygu'r rhaglen Tuag at Ddyfodol Diwastraff i'w gwneud yn fwy uchelgeisiol ac i adlewyrchu'r galw cyhoeddus cynyddol hwn am weithredu.
English: Thank you very much for that question. You're absolutely right that it is a bold move for a major retailer like Iceland, and hopefully that will also stimulate others within the sector to actually take their lead as well. I think that's when we do have some healthy competition in terms of actually ticking the boxes, and, actually, you can see a shift in people being more aware of the packaging and what they're buying. In terms of our Towards Zero Waste strategy, there is a plan to refresh that later this year as we increase our targets and our ambitions in terms of how we look into practice. Hopefully, the extended producer responsibility study and the work we're doing with WRAP will all feed into a part of that.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi am y cwestiwn hwnnw. Rydych yn hollol iawn yn dweud ei fod yn gam beiddgar i fanwerthwr mawr fel Iceland, a gobeithio y bydd hynny'n ysgogi eraill o fewn y sector i ddilyn eu hesiampl hefyd. Credaf mai dyna pryd y mae gennym gystadleuaeth iach o ran ticio'r blychau, ac mewn gwirionedd, gallwch weld pobl yn newid i fod yn fwy ymwybodol o'r deunydd pacio a beth y maent yn ei brynu. O ran ein strategaeth Tuag at Ddyfodol Diwastraff, ceir cynllun i adnewyddu hwnnw'n ddiweddarach eleni wrth i ni godi ein targedau a'n huchelgeisiau o ran sut yr edrychwn ar weithredu. Gobeithio y bydd yr astudiaeth ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr a'r gwaith rydym yn ei wneud â Rhaglen Weithredu'r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau i gyd yn bwydo i mewn i ran o hynny.
English: Minister, you may know that the UK Government's 25-year plan includes a pledge to eliminate all avoidable plastic waste by 2042. They also have a goal to eliminate all avoidable waste by 2050. The latter - all avoidable waste by 2050 - is also contained in Towards Zero Waste, but there's no earlier deadline for the elimination of plastic waste. I just wonder if you're going to review the document so that we could have something that at least matches the ambition of the UK Government or, even better, given our increased ambition perhaps in this area, that beats it.
Welsh: Weinidog, efallai eich bod yn ymwybodol fod cynllun 25 mlynedd Llywodraeth y DU yn cynnwys addewid i gael gwared ar yr holl wastraff plastig diangen erbyn 2042. Mae ganddynt nod hefyd i gael gwared ar bob gwastraff diangen erbyn 2050. Mae'r olaf - yr holl wastraff diangen erbyn 2050 - hefyd yn cael ei gynnwys yn Tuag at Ddyfodol Diwastraff, ond nid oes unrhyw ddyddiad cynharach ar gyfer dileu gwastraff plastig. Tybed a ydych yn mynd i adolygu'r ddogfen fel y gallwn gael rhywbeth sydd o leiaf yn cyfateb i uchelgais Llywodraeth y DU neu, hyd yn oed yn well o ystyried ein huchelgais fwy, efallai, yn y maes hwn, rhywbeth sy'n ei guro.
English: The Welsh Government, and here in Wales, we are proud that we have led the way in the past in terms of bringing the plastic bag charge and plastic packaging in that respect. We are continuing to work with industries and local authorities to find better markets in Wales especially for plastics. There are great opportunities in Wales for businesses to look at how they can get involved with the plastics recycling industry. Of course, when we're refreshing the strategy, we will look at how we actually can create more ambitious targets, but not just the aspirations in those targets but actually the actions that we need to take over the course of the short, medium and long term to make sure that we do actually lead the way again in Wales.
Welsh: Yn Llywodraeth Cymru, ac yma yng Nghymru, rydym yn falch ein bod wedi arwain y ffordd yn y gorffennol o ran codi tâl am fagiau plastig a deunydd pacio plastig yn hynny o beth. Rydym yn parhau i weithio gyda diwydiannau ac awdurdodau lleol i ddod o hyd i farchnadoedd gwell yng Nghymru yn enwedig ar gyfer plastigion. Mae yna gyfleoedd gwych yng Nghymru i fusnesau edrych ar sut y gallant gymryd rhan yn y diwydiant ailgylchu plastigion. Wrth gwrs, pan fyddwn yn adnewyddu'r strategaeth, byddwn yn edrych ar sut y gallwn greu targedau mwy uchelgeisiol, ond nid yn unig y dyheadau yn y targedau hynny, ond y camau sydd angen i ni eu cymryd yn y tymor byr, y tymor canolig a'r tymor hir mewn gwirionedd i wneud yn siŵr ein bod yn arwain unwaith eto yng Nghymru.
English: I just wonder if we need to completely look at a different scale in terms of what's happening out there. You're seeing this incredible social and commercial movement to address this problem, and it's the politicians who are perhaps falling a bit behind, and in particular - in this area anyway - the Welsh Government. We've heard from Wetherspoon that they're going to ban plastic straws and they're going to bring in biodegradable ones. This obviously introduces the whole question of single-use plastics. You've told us what's happening with the review into producer-led initiatives, but isn't it time we raised the stakes and just started a very bold consultation on banning single-use plastics within a set time from our economy?
Welsh: Tybed a oes angen i ni edrych ar raddfa hollol wahanol o ran beth sy'n digwydd. Rydych yn gweld y symud cymdeithasol a masnachol anhygoel hwn tuag at fynd i'r afael â'r broblem, a'r gwleidyddion sydd fymryn ar ei hôl hi, o bosibl, ac yn enwedig Llywodraeth Cymru - yn y maes hwn beth bynnag. Rydym wedi clywed gan Wetherspoon eu bod yn bwriadu gwahardd gwellt plastig a chyflwyno rhai bioddiraddiadwy yn eu lle. Mae hyn yn amlwg yn codi'r cwestiwn ynghylch plastig untro. Rydych wedi dweud wrthym beth sy'n digwydd gyda'r adolygiad o fentrau a arweinir gan gynhyrchwyr, ond onid yw'n bryd i ni fentro mwy a mynd ati i gynnal ymgynghoriad beiddgar iawn ar wahardd plastig untro o'n heconomi o fewn amser penodol?
English: The Member again raises some very important points on that and prescient points on that. I'm loath to name-check the many more major corporate companies, but another well-known fast food brand has, I believe, also announced that they're looking to remove straws and other plastics in the next couple of decades. I think we need to be bold in our ambition, and when we look at refreshing the strategy we should look at how we achieve that, but I think it's really important that we do work with industry on this, that industry is involved with it. It also creates opportunities in terms of recycling and in terms of the skills and jobs that we have here in Wales as well.
Welsh: Unwaith eto, mae'r Aelod yn nodi pwyntiau pwysig iawn ar hynny a phwyntiau rhagwybodus ar hynny. Rwy'n gyndyn o gynnwys enwau'r nifer o gwmnïau corfforaethol mawr, ond mae brand bwyd cyflym adnabyddus arall, rwy'n credu, hefyd wedi cyhoeddi eu bod yn bwriadu cael gwared ar wellt a mathau eraill o blastig yn y degawd neu ddau nesaf. Rwy'n credu bod angen i ni fod yn feiddgar yn ein huchelgais, a phan fyddwn yn edrych ar adnewyddu'r strategaeth dylem edrych ar sut y gallwn gyflawni hynny, ond rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn ein bod yn gweithio gyda'r diwydiant ar hyn, fod y diwydiant yn cymryd rhan ynddo. Mae hefyd yn creu cyfleoedd o ran ailgylchu ac o ran y sgiliau a'r swyddi sydd gennym yma yng Nghymru yn ogystal.
English: Thank you very much, Llywydd. I will remain on the topic of plastics as it is all around us. Just to pick up on what David Melding said, I think it is true to say that citizens and communities are ahead of some politicians in this area. I look at communities such as Aberporth who have declared themselves to be plastic-free and are working across small businesses and across the community to achieve that, and I welcome that. Of course, this Assembly just last week, on a Plaid Cymru motion, voted in favour of the principle of introducing a single-use plastic tax. This is something we haven't discussed yet today. So, as the single-use plastic tax is one of the four taxes you as a Government are considering, will you commit now to go along that route and to select that tax because the public, very clearly, are willing to accept such a tax?
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rydw i'n cario ymlaen gyda phlastig gan ei fod ym mhobman. Jest i gydio yn beth yr oedd David Melding newydd ei ddweud, mae'n wir i ddweud, rydw i'n meddwl, bod dinasyddion a chymunedau o flaen lle y mae rhai gwleidyddion yn y mater yma. Rydw i'n edrych ar gymuned fel Aberporth yn datgan ei hunan i fod yn ddi-blastig, ac yn gweithio ar draws busnesau bach ac ar draws y gymuned i wneud hynny, ac yn croesawu hynny. Wrth gwrs, mae'r Cynulliad yma, ddim ond yr wythnos diwethaf, ar gais Plaid Cymru, wedi pleidleisio dros yr egwyddor o gyflwyno treth ar blastig un defnydd. Mae hwn yn rhywbeth nad ydym ni wedi ei drafod hyd yma. Felly, gan fod y dreth ar blastig un defnydd yn un o'r pedair yr ydych chi'n eu hystyried fel Llywodraeth, a wnewch chi ymrwymo nawr i fynd ar hyd y llwybr hwnnw i ddewis y dreth honno gan fod y cyhoedd, yn amlwg iawn, yn barod iawn i ddelio â threth o'r fath?
English: As you'll be aware, the disposable plastic tax is one of four taxes currently being considered by the finance Secretary. I think that's probably a question for him further down the line, but it is something I am in discussions on with the finance Secretary, and also keeping in the loop on and linked in with the proposals that you saw in the UK Government's budget on the twenty-second, to look at something similar there, to see how we can feed in as part of that as well. So, it is something that's still on the agenda, and in ongoing discussions. I'm sure the finance Secretary will look at it.
Welsh: Fel y byddwch yn gwybod, mae'r dreth ar blastigion tafladwy yn un o bedair treth sy'n cael eu hystyried gan yr Ysgrifennydd cyllid ar hyn o bryd. Credaf fod hwnnw'n gwestiwn iddo ef yn y dyfodol, ond mae'n rhywbeth rwy'n ei drafod gyda'r Ysgrifennydd cyllid, a hefyd yn rhywbeth rwy'n ei gadw mewn cof ac yn gysylltiedig â'r cynigion a welsoch yng nghyllideb Llywodraeth y DU ar yr ail ar hugain, er mwyn edrych ar rywbeth tebyg yno, i weld sut y gallwn fod rhan o hynny yn ogystal. Felly, mae'n rhywbeth sy'n parhau i fod ar yr agenda, ac mewn trafodaethau parhaus. Rwy'n siŵr y bydd yr Ysgrifennydd cyllid yn edrych ar hynny.
English: I don't think I'm going to get a commitment to a plastic tax out of you today, so I'll change tack, if I may, to something else that you as a Minister are also responsible for, which is air pollution. ClientEarth is taking the Welsh Government to court by 23 February, due to concerns of illegal levels of nitrogen dioxide in towns and cities, often emerging, of course, from diesel vehicles. Do you recognise the problem of air pollution in Wales? I presume you do, but do you recognise your responsibility in your Government to deal with this, and how, particularly, will you respond to this court case and respond to the claims of ClientEarth?
Welsh: Nid wyf yn credu y byddaf yn llwyddo i gael ymrwymiad i dreth ar blastigion gennych heddiw, felly rwyf am newid cyfeiriad, os caf, a sôn am fater arall rydych chi fel Gweinidog hefyd yn gyfrifol amdano, sef llygredd aer. Mae ClientEarth yn mynd â Llywodraeth Cymru i'r llys erbyn 23 Chwefror, oherwydd pryderon fod lefelau anghyfreithlon o nitrogen deuocsid mewn trefi a dinasoedd, llygredd sy'n aml yn deillio, wrth gwrs, o gerbydau diesel. A ydych yn cydnabod bod llygredd aer yn broblem yng Nghymru? Tybiaf eich bod, ond a ydych yn cydnabod eich cyfrifoldeb chi yn eich Llywodraeth i fynd i'r afael â hyn, a sut, yn benodol, y byddwch yn ymateb i'r achos llys hwn ac yn ymateb i honiadau ClientEarth?