English: Llywydd, over the last eight weeks, the response from people across Wales has been outstanding. Our collective efforts have helped slow the spread of the virus and have helped the NHS to prepare and to respond. If, as a result of these efforts, the rate of infection continues to decline, a greater range of choices for unlocking restrictions will open up. Our framework document of three weeks ago set out how we intend to make decisions about easing the stay-at-home restrictions. Last Friday's document takes us further. Our road map is based on a traffic-lights system. It sets out a series of changes that potentially could be made in a number of areas, including seeing friends and family, going back to work, shopping and reopening public services. People are at the heart of our thinking. We know just how much everyone wants to see family and friends, and this is a key consideration for us. This isn't just a plan to get people back to work, important as that is, it is a plan for people too. This road map doesn't signal dates, because changes will be made when the scientific and medical advice tells us that it is safe to do so, but it does show how we are moving carefully and cautiously into the red zone - the first steps on our journey of recovery. We will monitor the impacts of those steps really carefully, and, provided the virus remains under control, we will move towards the amber zone. In amber, there will be more signs of something like normality, and if our monitoring shows that we are still on top of the virus, we can begin the move into the green zone. In the green zone, life begins to look more like it was before coronavirus began, but not identical to it, because until we find a vaccine or effective treatment, coronavirus is with us for a long time to come. Now, some things have already begun to unlock. Shops are opening for click and collect, recycling centres are beginning to reopen, and planning is taking place to see if library services can be resumed as well. Garden centres are opening, of course, with social distancing arrangements in place. Education Minister Kirsty Williams has set out her approach to schools, and more detail will be provided for other sectors as we work together with our partners in the trade unions, in businesses and in the wider public sector. Llywydd, it is absolutely right that we debate our different perspectives on this, the most pressing set of circumstances we have faced since the establishment of devolution. But I do believe that, in this crisis, people in Wales look to all of us to come together where we can and to share a sense of our common interests. In that spirit, I am very pleased that the Government can support all but one of the amendments laid to today's motion. Llywydd, I'll return to all amendments in replying to the debate, but I do want to thank those parties who have laid them for the constructive spirit in which they have been drawn up, and for the positive contribution that they make to this debate. Last week, the Government also published our test, trace and protect plan, which will be vital as we move out of lockdown. Any move towards resumption of more normal activities must go hand in hand with a viable plan for tracking and identifying any new cases and those hotspots as they may emerge. Last Friday's document is based similarly on the latest scientific advice. We will act carefully and cautiously in partnership with people, in a way that is right for Wales. That will always mean putting people's health first. Now, Llywydd, I have always said that we want to move together across the United Kingdom, because that is the best way forward for all of us. On Sunday, I met with Michael Gove, the Chancellor of the Duchy of Lancaster, and my Scottish and Northern Irish counterparts, to discuss issues around quarantining people from abroad. Yesterday, I met my devolved colleagues and the Mayor of London, again to continue our discussion, and a further meeting has been arranged between the devolved Governments and the UK Government for later this week. We are engaging actively with other administrations throughout this crisis, but we will, of course, make our decisions and exercise our responsibilities in the interests of Wales. Llywydd, I do need to stress that the virus remains a threat and will continue to be so even as we take steps towards greater normality. There is no risk-free future. The 2m social distancing rule remains in place, and we must all take those basic public health precautions, washing our hands carefully and often, for example. Travel should only be local, and it should only be essential. All of this is in place simply to go on reducing the risk of spreading coronavirus. In our two documents, we have set out a pathway towards making those vital decisions. We are required by law to review legislation and remove restrictions when they are no longer justified. There are choices to be made at every point in this path. The interests of all sections of our society need to be balanced, and this Government will always have particular regard for those who struggle under the disproportionate burden of disadvantage. Now, we will have to make those decisions on a 21-day pattern, and we are now halfway through the latest three-week cycle. We will continue to be guided by the scientific advice and the advice of our chief medical officer, and those decisions will continue to be informed by the goals and the ways of working enshrined in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, put on the statute book by this Senedd. Llywydd, there are those who urge relaxation of measures without regard to the consequences of doing so. This is the very opposite of the approach we are taking in Wales, and as set out in our road map. The Welsh Government will not take chances, and we will not act on whims. My message is one of continued solidarity in the face of this great threat to lives and to society - a solidarity demonstrated so steadfastly by individuals and communities right across Wales. We have all played our part, and together we can continue to protect one another and to prepare to unlock and to renew our nation. Diolch yn fawr.
Welsh: Lywydd, dros yr wyth wythnos ddiwethaf, mae'r ymateb gan bobl ledled Cymru wedi bod yn rhagorol. Mae ein hymdrechion ar y cyd wedi helpu i arafu lledaeniad y feirws ac wedi helpu'r GIG i baratoi ac i ymateb. Os bydd y gyfradd heintio, o ganlyniad i'r ymdrechion hyn, yn parhau i ostwng, bydd ystod well o ddewisiadau ar gael i lacio'r cyfyngiadau symud. Roedd ein dogfen fframwaith dair wythnos yn ôl yn nodi sut rydym yn bwriadu gwneud penderfyniadau ynghylch llacio'r cyfyngiadau aros gartref. Mae'r ddogfen a gyhoeddwyd ddydd Gwener diwethaf yn mynd â ni ymhellach. Mae ein cynllun yn seiliedig ar system oleuadau traffig. Mae'n nodi cyfres o newidiadau y gellid eu gwneud mewn nifer o feysydd, gan gynnwys gweld ffrindiau a theulu, mynd yn ôl i'r gwaith, siopa ac ailagor gwasanaethau cyhoeddus. Mae pobl yn ganolog i'n ffordd o feddwl. Gwyddom pa mor awyddus yw pawb i weld eu teuluoedd a'u ffrindiau, ac mae hon yn ystyriaeth allweddol i ni. Nid cynllun i gael pobl yn ôl i'r gwaith yn unig mo hwn, er mor bwysig yw hynny, ond cynllun ar gyfer pobl hefyd. Nid yw'r cynllun yn nodi dyddiadau, gan y bydd newidiadau'n cael eu gwneud pan fydd y cyngor gwyddonol a meddygol yn dweud wrthym ei bod yn ddiogel inni wneud hynny, ond mae'n dangos sut rydym yn symud yn ofalus ac yn bwyllog i'r parth coch - y camau cyntaf ar daith ein hadferiad. Byddwn yn monitro effeithiau'r camau hynny'n ofalus iawn, a chyn belled â bod y feirws yn parhau i fod dan reolaeth, byddwn yn symud tuag at y parth ambr. Yn y parth ambr, bydd mwy o arwyddion o rywbeth tebyg i normalrwydd, ac os bydd ein monitro'n dangos bod y feirws yn dal i fod o dan ein rheolaeth, gallwn ddechrau symud i'r parth gwyrdd. Yn y parth gwyrdd, mae bywyd yn dechrau edrych yn debycach i'r hyn ydoedd cyn i'r coronafeirws ddechrau, ond nid yn union yr un fath, oherwydd hyd nes y down o hyd i frechlyn neu driniaeth effeithiol, bydd y coronafeirws gyda ni am beth amser eto. Nawr, mae rhai pethau eisoes wedi dechrau llacio. Mae siopau'n agor ar gyfer gwasanaethau clicio a chasglu, mae canolfannau ailgylchu'n dechrau ailagor, ac mae cynlluniau ar y gweill i weld a ellir ailddechrau gwasanaethau llyfrgell hefyd. Mae canolfannau garddio'n agor, wrth gwrs, gyda threfniadau cadw pellter cymdeithasol ar waith. Mae'r Gweinidog Addysg, Kirsty Williams, wedi nodi ei dull o fynd ati gydag ysgolion, a bydd mwy o fanylion yn cael eu darparu ar gyfer sectorau eraill wrth inni weithio gyda'n partneriaid yn yr undebau llafur, mewn busnesau ac yn y sector cyhoeddus ehangach. Lywydd, mae'n gwbl iawn ein bod yn dadlau ynghylch ein gwahanol safbwyntiau ar hyn, y set bwysicaf o amgylchiadau rydym wedi'u hwynebu ers cychwyn datganoli. Ond yn yr argyfwng hwn, credaf fod pobl Cymru am i bob un ohonom ddod at ein gilydd lle gallwn a rhannu ymdeimlad o'n buddiannau cyffredin. Yn yr ysbryd hwnnw, rwy'n falch iawn y gall y Llywodraeth gefnogi pob un ond un o'r gwelliannau a gyflwynwyd i'r cynnig heddiw. Lywydd, dychwelaf at yr holl welliannau wrth ymateb i'r ddadl, ond hoffwn ddiolch i'r pleidiau sydd wedi'u cynnig am eu llunio mewn ysbryd adeiladol, ac am y cyfraniad cadarnhaol a wnânt i'r ddadl hon. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddodd y Llywodraeth ein cynllun profi, olrhain, diogelu, a fydd yn hanfodol wrth inni lacio'r cyfyngiadau symud. Mae'n rhaid i unrhyw ymgais i ailddechrau gweithgareddau mwy normal ddigwydd law yn llaw â chynllun hyfyw i olrhain a nodi unrhyw achosion newydd a'r mannau problemus o ran yr haint wrth iddynt ddod i'r amlwg. Mae'r ddogfen a gyhoeddwyd ddydd Gwener diwethaf yn seiliedig yn yr un modd ar y cyngor gwyddonol diweddaraf. Byddwn yn gweithredu'n ofalus ac yn bwyllog mewn partneriaeth â phobl, mewn ffordd sy'n iawn i Gymru. Bydd hynny bob amser yn golygu rhoi iechyd pobl yn gyntaf. Nawr, Lywydd, rwyf bob amser wedi dweud ein bod yn awyddus i symud gyda'n gilydd ledled y Deyrnas Unedig, gan mai dyna'r ffordd orau ymlaen i bob un ohonom. Ddydd Sul, cyfarfûm â Michael Gove, Canghellor Dugiaeth Caerhirfryn, a'm swyddogion cyfatebol yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, i drafod materion yn ymwneud â gosod pobl o dramor dan gwarantin. Ddoe, cyfarfûm â fy nghyd-Aelodau datganoledig a Maer Llundain, unwaith eto i barhau â'n trafodaeth, ac mae cyfarfod pellach wedi'i drefnu rhwng y Llywodraethau datganoledig a Llywodraeth y DU yn ddiweddarach yr wythnos hon. Rydym yn ymgysylltu'n weithredol â gweinyddiaethau eraill drwy gydol yr argyfwng hwn, ond wrth gwrs, byddwn yn gwneud ein penderfyniadau ac yn arfer ein cyfrifoldebau er budd Cymru. Lywydd, mae angen i mi bwysleisio bod y feirws yn parhau i fod yn fygythiad ac y bydd yn parhau i fod felly hyd yn oed wrth inni gymryd camau tuag at fwy o normalrwydd. Nid oes dyfodol di-risg. Mae'r rheol i gadw pellter cymdeithasol o 2m yn parhau i fod ar waith, ac mae'n rhaid i bob un ohonom arfer y rhagofalon iechyd cyhoeddus sylfaenol hynny, gan olchi ein dwylo'n ofalus ac yn aml, er enghraifft. Dylid teithio'n lleol yn unig, a dylai unrhyw deithio fod yn hanfodol. Mae hyn oll ar waith er mwyn parhau i leihau'r risg o ledaenu coronafeirws. Yn ein dwy ddogfen, rydym wedi nodi llwybr tuag at wneud y penderfyniadau hanfodol hynny. Mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith inni adolygu deddfwriaeth a chodi cyfyngiadau pan nad oes cyfiawnhad drostynt mwyach. Mae dewisiadau i'w gwneud ar bob pwynt ar hyd y llwybr hwn. Mae angen cydbwyso buddiannau pob rhan o'n cymdeithas, a bydd y Llywodraeth hon bob amser yn rhoi sylw arbennig i'r rheini sy'n ei chael hi'n anodd o dan faich anghymesur anfantais. Nawr, bydd yn rhaid inni wneud y penderfyniadau hynny ar batrwm 21 diwrnod, ac rydym bellach hanner ffordd drwy'r cylch tair wythnos diweddaraf. Byddwn yn parhau i gael ein harwain gan gyngor gwyddonol a chyngor ein prif swyddog meddygol, a bydd y penderfyniadau hynny'n parhau i gael eu llywio gan y nodau a'r ffyrdd o weithio sydd wedi'u hymgorffori yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, a roddwyd ar y llyfr statud gan y Senedd hon. Lywydd, mae rhai pobl yn annog llacio'r mesurau heb ystyried canlyniadau gwneud hynny. Dyma'r gwrthwyneb i'r dull o weithredu rydym yn ei ddefnyddio yng Nghymru, fel y nodir yn ein cynllun. Ni fydd Llywodraeth Cymru yn mentro, ac ni fyddwn yn gweithredu ar fympwy. Mae fy neges yn un o undod parhaus yn wyneb y bygythiad mawr hwn i fywydau ac i gymdeithas - yr undod a fynegwyd mor gadarn gan unigolion a chymunedau ledled Cymru. Mae pob un ohonom wedi chwarae ein rhan, a chyda'n gilydd, gallwn barhau i amddiffyn ein gilydd a pharatoi i lacio cyfyngiadau ac adnewyddu ein gwlad. Diolch yn fawr.