English: I'm pleased to contribute to today's debate on the supplementary budget before us. Can I thank the Minister for her willingness to meet and engage during the process of laying this budget? I've had many useful discussions with your predecessor, and I'm pleased that that spirit of co-operation has continued. I'm also pleased to be taking part in the Finance Committee's work on the supplementary budget and I will be referring to some of the committee's recommendations and conclusions during my remarks today, although many of those have been touched on by the Chair. The committee's lead recommendation, recommendation 1, calls on the Welsh Government to provide a comprehensive objective-setting plan to align the budget with the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. We come back to this again and again. It's one thing to have a piece of groundbreaking legislation like the future generations legislation, welcomed by all other parts of the UK and other parties, but it's another thing to ensure that that legislation takes into account all aspects of policy and budget setting, and that it's taken into account by all departments in the Welsh Government. Steffan Lewis used to constantly question, on the committee, whether this was happening in practice and what it meant for the Act, and, indeed, the whole act of legislating. Now, I appreciate that it's no mean feat to try to achieve this, but we do have to have greater clarity on how it can happen to make the legislation worth while in the future. In-year announcements of activities cannot be a 'replacement for a comprehensive narrative of the budget in the round'. That's a quote from the report. Turning to some of the individual changes, and some of the transfers from MEG to MEG, as was eloquently put by the Minister - not the talk of clubs and pubs across the country, I'm sure, but we all know the importance of the MEGs and the DELs - . Turning to some of those individual changes, and, first of all, the important one - the health and social care budget - any additional funding for the health budget is, of course, to be welcomed. My party has been calling for that extra funding for the health budget for a long time, and the £5 million that's been announced - part, I understand, of the £15 million promised last summer - is to be welcomed. But, you do have to ask, as the committee has: is this the most efficient way of doing things? I think, as Mike Hedges has said in the Finance Committee, winter does have the habit of coming most years - every year - and the Welsh Government knows there are going to be pressures each year, and local health boards know there are going to be pressures each year. They might not know exactly what those pressures will be, but we know that they will come each year, yet there's always this kind of surprise in the committee by the Government that suddenly winter's upon us and there have been all of these kinds of problems out there, which, of course, could and should be predicted, at least in a general way. So, can we look at the way this is done in future so that we know where we are earlier in the year and that sustainability of funding is ensured? That ties in with previous recommendations from the Finance Committee regarding the need for longer term rolling budgets within, admittedly, the political cycle. The funding of health boards continues to be a sore point. They do seem capable of absorbing ever larger amounts of money that are poured into them. They are, of course, required to break even by law over a three-year period, but that hardly ever happens, certainly not with all of them. We need a far earlier assessment of the impact of winter pressures, instead of providing this funding in-year, or at least not relying all the time on this funding in-year, so that LHBs are given every opportunity to plan ahead and, indeed, the Welsh Government can better liaise with them on that planning. Turning to transport and, yes, we did, Llyr, have some interesting discussions on financial preparations for a solution to the M4 congestion around Newport - amazing what a fresh pair of eyes on the committee can do, isn't it? We were surprised that limited discussions had taken place between the finance Minister and the First Minister. There will obviously be implications for expenditure from such a large project if it goes ahead, and the Welsh Government's borrowing capacity. There are questions about the amount of money that may have been spent since the decision was originally going to be made in December, and I think we need clarity around that. We know that a large amount of money has already been spent on preparations for the M4 if it does go ahead. What has actually been spent since December when we were expecting, or most of us were expecting the original decision to be made? That needs to be known. Without going into the ins and outs of it, we need to have clarity as soon as possible on whether that road is going ahead. If it's not going to be going ahead, then we know what preparations are in place for an alternative solution, whether that be an alternative route or public transport funding, or a mixture of the two; it's for the Welsh Government to look at that and decide what's best, but the public do expect that. It is, of course, not possible to discuss budgeting at the moment without touching on Brexit, and I fully understand the Welsh Government's position that it needs greater clarity on where we are going to be in a relatively short time now, but recommendation 8, Llywydd, calls on the Welsh Government to provide a full narrative on activities relating to the UK's exit from the EU. Yes, we are looking at the UK Government to come forward with plans, but we also need the Welsh Government to be prepared to get off the mark very quickly when we do have clarity to make sure that we can make the most of the new political situation within the UK and in Wales after March, or whenever Brexit happens.
Welsh: Rwy'n falch o gyfrannu at y ddadl heddiw ar y gyllideb atodol ger ein bron. A gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei pharodrwydd i gyfarfod ac i ymgysylltu yn ystod y broses o bennu'r gyllideb hon? Cefais lawer o drafodaethau defnyddiol gyda'ch rhagflaenydd, ac rwyf yn falch bod yr ysbryd hwnnw o gydweithredu wedi parhau. Rwyf yn falch hefyd o gael cymryd rhan yng ngwaith y Pwyllgor Cyllid ar y gyllideb atodol a byddaf yn cyfeirio at rai o'r casgliadau ac argymhellion y Pwyllgor yn ystod fy sylwadau heddiw, er bod y Cadeirydd wedi cyfeirio at nifer o'r rheini'n barod. Mae prif argymhelliad y pwyllgor, Argymhelliad 1, yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddarparu cynllun nodi amcanion cynhwysfawr i alinio'r gyllideb â Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Rydym yn dod yn ôl at hyn dro ar ôl tro. Un peth yw cael darn o ddeddfwriaeth arloesol fel y ddeddfwriaeth Cenedlaethau'r Dyfodol, rhywbeth a gafodd ei groesawu gan rannau eraill o'r DU a phleidiau eraill, ond peth arall yw sicrhau bod y ddeddfwriaeth honno yn ystyried pob agwedd ar bolisi a phennu cyllideb, a'i bod yn cael ei hystyried gan bob adran yn Llywodraeth Cymru. Byddai Steffan Lewis yn cwestiynu drwy'r amser yn y Pwyllgor, a oedd hyn yn digwydd yn ymarferol, a'r hyn a olygai i'r Ddeddf, ac, yn wir, yr holl broses ddeddfu. Nawr, rwy'n sylweddoli nad ar chwarae bach y mae ceisio cyflawni hyn, ond rhaid inni gael mwy o eglurder ar sut y gall ddigwydd fel bydd y ddeddfwriaeth o werth yn y dyfodol. Ni all cyhoeddiadau yn ystod y flwyddyn am weithgareddau 'ddisodli naratif cynhwysfawr cylch y gyllideb'. Dywedir hyn yn yr adroddiad. Gan droi at rai o'r newidiadau unigol, a rhai o'r trosglwyddiadau o un MEG i'r llall, fel yr eglurwyd mor huawdl gan y Gweinidog - nid rhywbeth a drafodir mewn clybiau a thafarndai ledled y wlad, rwyf yn siŵr, ond gwyddom ni oll am bwysigrwydd y MEG a'r DEL - . Gan droi at rai o'r newidiadau unigol, ac yn gyntaf, yr un pwysicaf-y gyllideb ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol - mae unrhyw arian ychwanegol ar gyfer y gyllideb iechyd, wrth gwrs, i'w groesawu. Mae fy mhlaid i wedi bod yn galw am yr arian ychwanegol hwnnw ar gyfer y gyllideb iechyd am gyfnod hir, ac mae'r £5 miliwn sy'n cael ei gyhoeddi - rhan, yn ôl yr hyn a ddeallaf, o'r £15 miliwn a addawyd yr haf diwethaf - i'w groesawu. Ond, mae'n rhaid ichi ofyn, fel y gwnaeth y Pwyllgor: ai hon yw'r ffordd fwyaf effeithlon o wneud pethau? Credaf, fel y dywedodd Mike Hedges yn y Pwyllgor Cyllid, fod y gaeaf yn dueddol o ddigwydd yn rheolaidd-bob blwyddyn - ac mae'r Llywodraeth yn gwybod y bydd yna bwysau bob blwyddyn, ac mae byrddau iechyd lleol yn gwybod y bydd yna bwysau bob blwyddyn. Efallai nad ydynt yn gwybod yn union beth fydd y pwysau hynny, ond gwyddom y byddant yn dod bob blwyddyn, ac eto, bob amser, ceir y math hwn o syndod yn y Pwyllgor gan y Llywodraeth fod y gaeaf ar ein gwarthaf a bod pob mathau o broblemau yn digwydd, pethau y gellid ac y dylid, wrth gwrs, eu rhagweld, o leiaf mewn ffordd gyffredinol. Felly, a allwn ni edrych ar y ffordd y gwneir hyn yn y dyfodol fel y gallwn arfarnu'r sefyllfa'n gynharach yn y flwyddyn a bod cynaliadwyedd ariannu yn cael ei sicrhau? Mae hyn yn gysylltiedig ag argymhellion blaenorol gan y Pwyllgor Cyllid ynghylch yr angen am dreigl cyllidebau hirach o fewn y cylch gwleidyddol. Mae cyllido byrddau iechyd yn parhau i fod yn fan gwan. Mae'n ymddangos eu bod yn gallu amsugno symiau cynyddol o arian sy'n cael ei arllwys iddyn nhw. Wrth gwrs, mae yna ofyn cyfreithiol arnynt i fantoli'r gyllideb dros gyfnod o dair blynedd, ond nid yw hyn byth braidd yn digwydd, yn sicr nid pob un ohonynt. Mae angen inni gael asesiad llawer cynharach ar effaith pwysau'r gaeaf, yn hytrach na darparu'r arian hwn yn ystod y flwyddyn. Neu o leiaf ni ddylid dibynnu bob amser ar yr ariannu hwn o fewn y flwyddyn, fel bod byrddau iechyd lleol yn cael pob cyfle i gynllunio o flaen llaw ac, yn wir, fel bod Llywodraeth Cymru yn gallu cysylltu'n well gyda nhw ar y cynllunio hwnnw. Gan droi at drafnidiaeth a, do Llyr, fe gawsom ni drafodaethau diddorol ar y paratoadau ariannol wrth geisio datrys y tagfeydd ar yr M4 o amgylch Casnewydd - mae'n rhyfeddol beth y gall pâr ffres o lygaid ar y Pwyllgor ei wneud, onid yw? Cawsom ein synnu mai trafodaethau cyfyngedig a gynhaliwyd rhwng y Gweinidog Cyllid a'r Prif Weinidog. Mae'n amlwg y bydd goblygiadau ar gyfer gwariant o brosiect mor fawr os aiff rhagddo, a hefyd, gallu benthyca Llywodraeth Cymru. Mae yna gwestiynau ynghylch y swm o arian a allai fod wedi'i wario gan fod y penderfyniad i fod i gael ei wneud yn wreiddiol ym mis Rhagfyr, a chredaf fod angen inni gael eglurhad am hynny. Rydym yn gwybod bod swm mawr o arian eisoes wedi'i wario ar baratoadau ar gyfer yr M4 os bydd yn mynd yn ei flaen. Beth yn union sydd wedi'i wario ers mis Rhagfyr pan oeddem yn disgwyl, neu pan oedd y rhan fwyaf ohonom yn disgwyl i'r penderfyniad gwreiddiol gael ei wneud? Mae angen i hyn fod yn hysbys. Heb fynd yn rhy ddwfn i'r mater, mae angen eglurder mor fuan â phosib a yw'r ffordd yn mynd ymlaen. Os nad yw'n mynd i ddigwydd, yna gwyddom pa baratoadau sydd ar waith ar gyfer ateb amgen, boed hynny'n ffordd arall neu ariannu trafnidiaeth gyhoeddus, neu'n gymysgedd o'r ddau; rhaid i Lywodraeth Cymru edrych ar hynny a phenderfynu beth sydd orau, ac mae'r cyhoedd yn disgwyl hynny. Wrth gwrs, nid yw'n bosib trafod cyllidebu ar hyn o bryd heb gyfeirio at Brexit, ac rwyf yn deall yn llwyr sefyllfa Llywodraeth Cymru fod angen mwy o eglurder ynghylch lle byddwn ni mewn amser cymharol fyr bellach. Ond mae Argymhelliad 8, Llywydd, yn galw ar Lywodraeth Cymru i roi adroddiad llawn ar weithgareddau sy'n ymwneud â'r DU yn gadael yr UE. Ie, rydym yn edrych tuag at Lywodraeth y DU i gyflwyno cynlluniau, ond mae hefyd angen i Lywodraeth Cymru fod yn barod i symud ymlaen yn gyflym iawn pan fydd gennym eglurder i wneud yn siŵr y gallwn wneud y mwyaf o'r sefyllfa wleidyddol newydd yn y DU ac yng Nghymru ar ôl mis Mawrth, neu bryd bynnag y bydd Brexit yn digwydd.