English: The Welsh Government response to our report's recommendations claims that it 'mobilised quickly following the result of the referendum to build capability across Government to respond to the challenges and explore the opportunities presented by EU withdrawal.' However, we know from feedback received during Brexit-related Assembly committee visits to Brussels, Dublin and elsewhere that it is us, the committees, rather than Welsh Government, that led this engagement and this agenda. We welcome their following our lead. In accepting our first recommendation in principle only, the Welsh Government states that a 'no deal' scenario would be catastrophic for Wales, but fails to commit to providing progress reports on its examination of various Brexit scenarios. In her Mansion House speech last month, the Prime Minister stated that: 'We must not only negotiate our exit from an organisation that touches so many important parts of our national life. We must also build a new and lasting relationship whilepreparing for every scenario.' And, as she said in Florence, 'we share the same set of fundamental beliefs; a belief in free trade, rigorous and fair competition, strong consumer rights, and that trying to beat other countries' industries by unfairly subsidising one's own is a serious mistake.' She also said that: 'A deep and comprehensive agreement with the EU will therefore need to include commitments reflecting the extent to which the UK and EU economies are entwined.' Well, the end stage of negotiations were started this week, with the press reporting that UK-EU relations are a lot more normalised and that EU insiders think much of the detail and substance governing EU-UK future relations will actually be worked out after the UK leaves the bloc in March next year. In accepting our recommendation 2 in principle only, the Welsh Government states that it has worked closely with its 'sector teamsto better understand the picture across each of the sectors impacted by the UK's withdrawal from the European Union.' And in accepting our recommendation 3, it states that it has been working closely with 'a range of stakeholders, including businesses, farmers, trade unions, educational institutions, public services, the third sector, communities and the publicto build a detailed understanding of their priorities, concerns and vulnerabilities, while communicating the Welsh Government's position on a range of Brexit issues and this activity will continue.' However, as our report states, Michael Trickey from Wales Public Services 2025 told us: 'I don't think we're actually very much more advanced in our understanding of the implications of Brexit than we were a year ago.' Both Mr Trickey and Dr Victoria Winckler, Director of the Bevan Foundation, recognised that any scenario planning that had been undertaken so far seemed relatively limited. Furthermore, Mr Trickey said that, although umbrella organisations were engaging with Brexit, the issue felt - quote - 'very, very remote' at the level of individual delivery organisations. Accepting our recommendation 4 in principle only, the Welsh Government states that 'Providing guidance to business and the third sector will need some further careful thought, given the diverse range of interests involved.' However, the National Trust told us that they would like to see specific farm business planning advice relating to the various trading scenarios after Brexit. The Farmers' Union of Wales called for the Welsh Government to 'quantify the possible impacts of different post-Brexit scenarios'. And although the Welsh NHS Confederation of health boards and trusts e-mailed Members yesterday stating that it has been working with Welsh Government officials to consider and assess the scale of the impact for Welsh health and social care services post Brexit, the health and social care professionals we met at the Aneurin Bevan university health board in Caerleon told us that 'The lack of clarity and direction' in relation to Brexit 'makes contingency planning difficult, and as a result conversations around scenario planning have yet to begin.' As the Welsh Government states in response to our recommendation 5, the replacement for EU structural funds must work within a devolved context. Notwithstanding this, of course, we also note that these funds were intended to close the relative prosperity gap, but, unlike many other recipients across Europe, this has widened in Wales. In accepting our recommendation 6, the Welsh Government refers to 'implications of Brexit for Government funded research and innovation in Wales'. We must therefore welcome the Prime Minister's statement that 'The UK is also committed to establishing a far-reaching science and innovation pact with the EU, facilitating the exchange of ideas and researchers. This would enable the UK to participate in key programmes alongside our EU partners.' We wish the Welsh Government well in its future engagement over this matter but hope that it will reconsider some of the aspects of its response and consider further the evidence we received. Thank you.
Welsh: Mae ymateb Llywodraeth Cymru i argymhellion ein hadroddiad yn honni ei bod wedi symud 'yn gyflym yn dilyn canlyniad y refferendwm i greu'r gallu ar draws y Llywodraeth i ymateb i'r heriau ac i archwilio'r cyfleoedd y mae ymadael â'r Undeb Ewropeaidd yn eu cynnig.' Fodd bynnag, gwyddom o'r adborth a gafwyd yn ystod ymweliadau pwyllgorau'r Cynulliad sy'n gysylltiedig â Brexit â Brwsel, Dulyn a mannau eraill mai ni, y pwyllgorau, yn hytrach na Llywodraeth Cymru, a arweiniodd yr ymgysylltu a'r agenda hon. Rydym yn croesawu'r ffaith eu bod yn dilyn ein harweiniad. Wrth dderbyn ein hargymhelliad cyntaf mewn egwyddor yn unig, dywed Llywodraeth Cymru y byddai senario 'dim bargen' yn drychinebus i Gymru, ond mae'n methu ymrwymo i ddarparu adroddiadau cynnydd ar ei harchwiliad o senarios Brexit amrywiol. Yn ei haraith Mansion House y mis diwethaf, dywedodd y Prif Weinidog: Nid yn unig y mae'n rhaid i ni negodi ein hymadawiad o sefydliad sy'n cyffwrdd â chynifer o rannau pwysig o'n bywyd cenedlaethol, rhaid inni hefyd adeiladu perthynas newydd barhaol gan baratoi ar gyfer pob sefyllfa. Ac fel y dywedodd yn Fflorens, rydym yn rhannu'r un set o gredoau sylfaenol; cred mewn masnach rydd, cystadleuaeth drwyadl a theg, hawliau defnyddwyr cryf, a bod ceisio trechu diwydiannau gwledydd eraill drwy sybsideiddio eich diwydiant eich hun mewn modd annheg yn gamgymeriad difrifol. Dywedodd hefyd: Bydd angen i gytundeb dwfn a chynhwysfawr gyda'r UE gynnwys ymrwymiadau sy'n adlewyrchu i ba raddau y mae economïau'r DU a'r UE ynghlwm wrth ei gilydd. Wel, dechreuodd cam olaf y trafodaethau yr wythnos hon, gyda'r wasg yn datgan bod cysylltiadau rhwng yr UE a'r DU wedi'u normaleiddio lawer mwy a bod rhai o fewn yr UE yn credu y bydd llawer o'r manylion a'r sylwedd sy'n llywodraethu perthynas yr UE a'r DU yn y dyfodol yn cael eu datrys wedi i'r DU adael y bloc ym mis Mawrth y flwyddyn nesaf mewn gwirionedd. Wrth dderbyn ein hail argymhelliad mewn egwyddor yn unig, mae Llywodraeth Cymru yn nodi ei bod wedi gweithio'n agos gyda'i 'holl dimau sy'n ymwneud â'r sectorau, er mwyn [c]ael gwell dealltwriaeth o'r darlun ar draws pob un o'r sectorau y bydd ymadawiad y DU â'r UE yn effeithio arnynt.' Ac wrth dderbyn ein trydydd argymhelliad, dywed ei bod wedi bod yn gweithio'n agos gydag amrywiaeth o randdeiliaid, gan gynnwys busnesau, ffermwyr, undebau llafur, cyrff addysg, gwasanaethau cyhoeddus, y trydydd sector a'r cyhoedd i ddatblygu dealltwriaeth fanwl o'u blaenoriaethau, eu pryderon a'u mannau gwan, gan gyfathrebu â safbwynt Llywodraeth Cymru ar ystod o faterion Brexit a bydd y gweithgarwch hwn yn parhau. Fodd bynnag, fel y dywed ein hadroddiad, dywedodd Michael Trickey o Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru 2025 wrthym: Nid wyf yn meddwl ein bod yn llawer iawn mwy datblygedig o ran ein dealltwriaeth o oblygiadau Brexit nag yr oeddem flwyddyn yn ôl mewn gwirionedd. Cydnabu Mr Trickey a Dr Victoria Winckler, Cyfarwyddwr Sefydliad Bevan, fod unrhyw waith cynllunio senarios a wnaed hyd yma i'w weld yn gymharol gyfyngedig. At hynny, er bod y sefydliadau ymbarél yn ymwneud â Brexit, dywedodd Mr Trickey fod y mater - rwy'n dyfynnu - 'yn teimlo'n bell iawn, iawn' ar lefel sefydliadau unigol. Wrth dderbyn ein hargymhelliad 4 mewn egwyddor yn unig, mae Llywodraeth Cymru yn nodi 'Bydd angen meddwl yn ofalus cyn darparu canllawiau ar gyfer busnesau a'r trydydd sector, o ystyried pa mor eang yw ystod y buddiannau.' Fodd bynnag, dywedodd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol wrthym y byddent yn hoffi gweld cyngor penodol ar gynllunio busnesau fferm yn ymwneud â'r gwahanol senarios masnachu ar ôl Brexit. Galwodd Undeb Amaethwyr Cymru ar Lywodraeth Cymru i fesur effeithiau posibl senarios ôl-Brexit gwahanol. Ac er bod Conffederasiwn GIG Cymru o fyrddau ac ymddiriedolaethau iechyd wedi anfon negeseuon e-bost at Aelodau ddoe yn datgan ei fod wedi bod yn gweithio gyda swyddogion Llywodraeth Cymru i ystyried ac asesu maint yr effaith ar wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol Cymru ar ôl Brexit, dywedodd y gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol proffesiynol y cyfarfuom â hwy ym mwrdd iechyd prifysgol Aneurin Bevan yng Nghaerllion wrthym fod diffyg eglurder a chyfeiriad mewn perthynas â Brexit yn gwneud cynllunio wrth gefn yn anodd, ac o ganlyniad, nid yw'r sgyrsiau ynghylch cynllunio senarios wedi dechrau eto. Fel y dywed Llywodraeth Cymru mewn ymateb i'n hargymhelliad 5, rhaid i'r hyn a ddaw yn lle cronfeydd strwythurol yr UE weithio o fewn cyd-destun datganoledig. Er gwaethaf hyn, wrth gwrs, rydym hefyd yn nodi mai bwriad y cronfeydd hyn oedd cau'r bwlch ffyniant cymharol, ond yn wahanol i nifer o rai eraill sy'n eu derbyn ledled Ewrop, mae hyn wedi ehangu yng Nghymru. Wrth dderbyn ein chweched argymhelliad, mae Llywodraeth Cymru yn cyfeirio at 'oblygiadau Brexit i ymchwil ac arloesedd a gomisiynir gan y Llywodraeth yng Nghymru'. Rhaid inni felly groesawu datganiad y Prif Weinidog sy'n dweud bod y DU hefyd wedi ymrwymo i sefydlu cytundeb gwyddoniaeth ac arloesi pellgyrhaeddol gyda'r UE, i hwyluso cyfnewid syniadau ac ymchwilwyr. Byddai hyn yn galluogi'r DU i gymryd rhan mewn rhaglenni allweddol ochr yn ochr â'n partneriaid yn yr UE. Rydym yn dymuno'n dda i Lywodraeth Cymru yn ei gwaith ymgysylltu yn y dyfodol ar y mater hwn ond yn gobeithio y bydd yn ailystyried rhai agweddau ar ei hymateb ac yn ystyried ymhellach y dystiolaeth a gawsom. Diolch.