techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: We have some really interesting things happening in in this field, actually. The Welsh Government, like the rest of the UK, follows the expert advice of the UK National Screening Committee. The UKNSC does not currently recommend routine asymptomatic screening for lung cancer, but we are due to review the policy after the results of the NELSON randomised lung cancer screening trial are published. If that recommendation is for screening for lung cancer, the Wales screening committee will consider how this can be appropriately implemented in Wales, with a view to speeding up the screening. The National Institute for Health and Care Excellence recommends the primary investigation for suspected lung cancer is an urgent chest x-ray for people aged 40 and over with defined unexplained symptoms, and GPs are aware of this.
Welsh: Mae gennym ni rai pethau diddorol iawn yn digwydd yn y maes hwn, a dweud y gwir. Mae Llywodraeth Cymru, fel gweddill y DU, yn dilyn cyngor arbenigol Pwyllgor Sgrinio Cenedlaethol y DU. Nid yw UKNSC yn argymell sgrinio asymptomatig fel mater o drefn ar gyfer canser yr ysgyfaint ar hyn o bryd, ond byddwn yn adolygu'r polisi ar ôl cyhoeddi canlyniadau treial sgrinio ar gyfer canser yr ysgyfaint ar hap NELSON. Os mai'r argymhelliad hwnnw fydd sgrinio ar gyfer canser yr ysgyfaint, bydd pwyllgor sgrinio Cymru yn ystyried sut y gellir gweithredu hyn yn briodol yng Nghymru, gyda'r nod o gyflymu'r broses sgrinio. Mae'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal yn argymell mai'r ymchwiliad sylfaenol ar gyfer canser yr ysgyfaint tybiedig yw archwiliad pelydr-x brys o'r frest i bobl 40 oed a hŷn sydd â symptomau anesboniadwy diffiniedig, ac mae meddygon teulu yn ymwybodol o hyn.
English: We have clear plans to protect and extend children's rights. We will introduce legislation to remove the defence of reasonable punishment, and we will legislate to give 16 and 17-year-olds the vote in local government elections and support the Assembly Commission to extend voting rights to these young people for the Assembly.
Welsh: Mae gennym ni gynlluniau eglur i ddiogelu ac ymestyn hawliau plant. Byddwn yn cyflwyno deddfwriaeth i gael gwared ar yr amddiffyniad o gosb resymol, a byddwn yn deddfu i roi'r bleidlais i bobl ifanc 16 a 17 oed mewn etholiadau llywodraeth leol ac yn cefnogi Comisiwn y Cynulliad i ymestyn hawliau pleidleisio i'r bobl ifanc hyn ar gyfer y Cynulliad.
English: I thank the leader of the house for that response. Is the leader of the house aware that a study published in the BMJ last week showed that countries where there is a ban on physically punishing children, including slapping and smacking, have lower rates of youth violence? The findings show that rates of physical fighting amongst young people were 42 to 69 per cent lower than in countries without any such bans in place. Doesn't she agree that this is very good evidence in support of the Welsh Government's plan to ban the physical punishment of children?
Welsh: Diolchaf i arweinydd y tŷ am yr ymateb yna. A yw arweinydd y tŷ yn ymwybodol bod astudiaeth a gyhoeddwyd yn y BMJ yr wythnos diwethaf yn dangos bod gan wledydd lle ceir gwaharddiad ar gosbi plant yn gorfforol, gan gynnwys slapio a smacio, gyfraddau is o drais ieuenctid? Mae'r canfyddiadau yn dangos bod cyfraddau ymladd corfforol ymhlith pobl ifanc 42 i 69 y cant yn is nag mewn gwledydd heb unrhyw waharddiadau o'r fath ar waith. Onid yw hi'n cytuno bod hon yn dystiolaeth dda iawn i gefnogi cynllun Llywodraeth Cymru i wahardd cosbi plant yn gorfforol?
English: Yes, I am very aware of the research. In fact, the Welsh Government funds the Welsh contribution to the health behaviour in school-aged children study - one of the data sources that the research draws upon. We're very encouraged by the conclusion that country prohibition of corporal punishment is associated with less youth violence. It's very hard to say: less youth violence. [ Laughter.] Of course, we considered a wide range of research and reviews in developing the evidence base for our proposed legislation, and the new research is very interesting and relevant to that. But I do think it's also important to also point out that our decision to take forward the legislation is also a principled one based on a commitment to children's rights, as well as on the research around violence, although that's a very nice added extra to have. The First Minister has confirmed that we will be bringing forward a Bill in year 3 of the legislative programme.
Welsh: Ydw, rwy'n ymwybodol iawn o'r gwaith ymchwil. A dweud y gwir, mae Llywodraeth Cymru yn ariannu cyfraniad Cymru at yr astudiaeth ymddygiad iechyd ymhlith plant oedran ysgol - un o'r ffynonellau data y mae'r gwaith ymchwil yn eu defnyddio. Rydym ni wedi ein calonogi'n fawr gan y casgliad bod gwaharddiad gwlad o gosb gorfforol yn gysylltiedig â llai o drais ieuenctid. Mae'n anodd iawn ei ddweud: llai o drais ieuenctid. [ Chwerthin.] Wrth gwrs, ystyriwyd amrywiaeth eang o waith ymchwil ac adolygiadau gennym wrth ddatblygu'r sail dystiolaeth ar gyfer ein deddfwriaeth arfaethedig, ac mae'r ymchwil newydd yn ddiddorol ac yn berthnasol iawn i hynny. Ond rwy'n credu ei bod hefyd yn bwysig nodi bod ein penderfyniad i fwrw ymlaen â'r ddeddfwriaeth hefyd yn un egwyddorol yn seiliedig ar ymrwymiad i hawliau plant, yn ogystal ag ar yr ymchwil ar drais, er bod honno'n agwedd ychwanegol braf iawn i'w chael. Mae'r Prif Weinidog wedi cadarnhau y bydd yn cyflwyno Bil ym mlwyddyn 3 y rhaglen ddeddfwriaethol.
English: Leader of the house, I've argued before, of course, that our and Welsh Government's due regard for children's rights in our policy and legislation needs to be extended to public bodies, really, in order for the effect of what we do here to be felt locally. I don't think a three-page web consultation, as we've seen with Swansea Council recently on a school closure - which might be suitable for 17-year-olds but actually isn't for 5-year-olds - is particularly helpful. But, actually, the Welsh Government needs to look closer to home occasionally as well. The children's rights impact assessment on the most recent school code changes didn't mention article 12 of the United Nations Convention on the Rights of the Child at all. So, I'm just asking: do you think it's a good idea that all CRIAs should contain a statement of the reasons why article 12 hasn't been observed? I mean, there may be very, very good reasons for that - just impractical or genuinely unhelpful. But I think it would be helpful if they did include a statement as to why children's voices haven't been particularly sought on an occasion.
Welsh: Arweinydd y tŷ, rwyf i wedi dadlau o'r blaen, wrth gwrs, bod angen ymestyn ein sylw dyledus ni a Llywodraeth Cymru i hawliau plant yn ein polisïau a'n deddfwriaeth i gyrff cyhoeddus, mewn gwirionedd, er mwyn i effaith yr hyn yr ydym ni'n ei wneud yma gael ei theimlo yn lleol. Nid wyf i'n credu bod ymgynghoriad tair tudalen ar y we, fel yr ydym ni wedi ei weld ar gau ysgol gan Gyngor Abertawe yn ddiweddar - a allai fod yn addas ar gyfer pobl ifanc 17 mlwydd oed ond nad yw ar gyfer plant 5 mlwydd oed - yn arbennig o ddefnyddiol. Ond, mewn gwirionedd, mae angen i Lywodraeth Cymru edrych yn nes at gartref o bryd i'w gilydd hefyd. Nid oedd yr asesiad o effaith o hawliau plant ar y newidiadau diweddaraf i'r cod ysgolion yn sôn am erthygl 12 Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn o gwbl. Felly, rwy'n gofyn: a ydych chi'n credu ei bod yn syniad da y dylai pob asesiad gynnwys datganiad o'r rhesymau pam nad yw erthygl 12 wedi ei dilyn? Hynny yw, efallai bod rhesymau da dros ben am hynny - ei bod yn anymarferol neu'n wirioneddol annefnyddiol. Ond rwy'n credu y byddai'n ddefnyddiol pe bydden nhw'n cynnwys datganiad ynghylch pam na wrandawyd ar leisiau plant yn benodol ar achlysur.
English: Thank you. Yes, I'm very interested in what the Member said. I'm not aware of it, so I'd welcome a conversation between myself and the Cabinet Secretary for Education and her to explore that matter, because I think what she says is a matter of some interest.
Welsh: Diolch. Ie, mae gen i ddiddordeb mawr yn yr hyn a ddywedodd yr Aelod. Nid wyf yn ymwybodol ohono, felly byddwn yn croesawu sgwrs rhyngof i ac Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg ac iddi archwilio'r mater hwnnw, oherwydd rwy'n credu bod yr hyn y mae hi'n ei ddweud yn fater o gryn ddiddordeb.
English: Under the Rights of Children and Young Persons (Wales) Measure 2011, the Welsh Ministers do have to give due regard to specific provisions of the UN Convention on the Rights of the Child in carrying out its functions, but the legislation doesn't provide a means of operating when rights under the convention are not adhered to. If Wales leave the European Union, many legal safeguards for the rights of children and young people will be lost. Will your Government therefore consider incorporating the rights of children under the convention into Welsh law in full, in order to ensure that there will be a means available when rights are not adhered to?
Welsh: O dan y Mesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011, mae'n rhaid i Weinidogion Cymru roi sylw dyledus i ddarpariaethau penodol yng Nghonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn wrth weithredu eu swyddogaethau, ond nid ydy'r Mesur yn darparu ffordd o weithredu pan fydd hawliau o dan y confensiwn yn cael eu torri. Os bydd Cymru'n gadael yr Undeb Ewropeaidd, bydd llawer o ddulliau cyfreithiol o ddiogelu hawliau plant a phobl ifanc yn cael eu colli. A wnaiff eich Llywodraeth chi, felly, ystyried ymgorffori hawliau plant o dan y confensiwn i mewn i gyfraith Cymru'n llawn, er mwyn sicrhau y bydd yna ffordd o weithredu ar gael pan fydd hawliau yn cael eu torri?
English: Yes, it's a very interesting point, and in conversation with Helen Mary Jones about the incorporation of the rights of disabled people, we are very interested in looking to see what the impact of that might be in those conversations, including, if necessary, enforcement provisions and so on. I'd very much welcome a conversation that extended that to the rights of the child. We are, of course, the only country in the UK so far to consult children and young people on their views on Brexit, and we are going to receive the consultation report by the end of October. So, it'll be very interesting to see what the young people themselves say about the issue of the incorporation of rights after Brexit as well.
Welsh: Ydy, mae'n bwynt diddorol iawn, ac mewn sgwrs gyda Helen Mary Jones ynghylch ymgorffori hawliau pobl anabl, mae gennym ni ddiddordeb mawr mewn edrych i weld beth allai effaith hynny fod yn y sgyrsiau hynny, gan gynnwys, os oes angen, darpariaethau gorfodi ac ati. Byddwn yn sicr yn croesawu sgwrs a oedd yn ymestyn hynny i hawliau'r plentyn. Ni, wrth gwrs, yw'r unig wlad yn y DU hyd yma i ymgynghori â phlant a phobl ifanc ar eu barn ar Brexit, a byddwn yn derbyn adroddiad yr ymgynghoriad erbyn diwedd mis Hydref. Felly, bydd yn ddiddorol iawn gweld beth mae'r bobl ifanc eu hunain yn ei ddweud am y mater o ymgorffori hawliau ar ôl Brexit hefyd.
English: Historic sites contribute to the character of communities and deserve our support and protection. We are delighted at today's announcement that the slate landscape of north Wales will be put forward as the next UK nomination for inscription as a world heritage site. Wales has a unique and varied industrial heritage that is rightly celebrated.
Welsh: Mae safleoedd hanesyddol yn cyfrannu at gymeriad cymunedau ac yn haeddu ein cefnogaeth a'n gwarchodaeth. Rydym ni'n hynod falch o'r cyhoeddiad heddiw y bydd tirwedd llechi y gogledd yn cael ei chyflwyno fel enwebiad nesaf y DU am arysgrifiad fel safle treftadaeth y byd. Mae gan Gymru dreftadaeth ddiwydiannol unigryw ac amrywiol sy'n cael ei chlodfori, a hynny'n briodol.
English: Thank you. In 2007-8, a decade ago, the Conwy valley flood alleviation scheme was implemented at a cost to taxpayers of over £7 million. Now, despite the special circumstances of Gwydir castle's double grade I listing, castle and gardens - the only grade I listed gardens in Wales - Gwydir found itself entirely left out of that scheme and continues to suffer increasing and very damaging flood problems. A permanent flood wall would now cost in excess of £350,000. So, the owners, in absolute desperation, have resorted to recruiting volunteers recently to sandbag the area, but have now been told by National Resources Wales to suspend this. Keith Ivens of the NRW has said that protecting this castle as a heritage site would be a matter for the Welsh Government, as it is outside of NRW's remit. Now then, leader of the house, First Minister - [ Interruption.] Now then. The First Minister in January of last year, at a Carwyn Connect event in Llanrwst said that we need to find a solution for Gwydir, and this flooding cannot be allowed to continue. And continue it does. It is devastating to think what this family have spent on bringing this castle and its grounds back - 700-year-old trees drowning, because of a lack of action from this Welsh Government. Now then, could you therefore advise what steps you as a Welsh Government are taking. I will obviously, again, challenge the First Minister on what he's done since his Carwyn Connect -
Welsh: Diolch. Yn 2007-8, ddegawd yn ôl, sefydlwyd cynllun lliniaru llifogydd dyffryn Conwy am gost o dros £7 miliwn i drethdalwyr. Nawr, er gwaethaf amgylchiadau arbennig rhestriad gradd I dwbl castell a gerddi castell Gwydir - yr unig erddi rhestredig gradd I yng Nghymru - canfu Gwydir ei fod wedi ei adael allan yn llwyr o'r cynllun hwnnw ac mae'n parhau i ddioddef problemau llifogydd cynyddol a niweidiol iawn. Byddai wal lifogydd barhaol yn costio dros £350,000 erbyn hyn. Felly, mae'r perchnogion, mewn anobaith llwyr, wedi troi at recriwtio gwirfoddolwyr yn ddiweddar i osod bagiau tywod yn yr ardal, ond wedi cael eu hysbysu bellach gan Cyfoeth Naturiol Cymru i roi'r gorau i hyn. Mae Keith Ivens o Cyfoeth Naturiol Cymru wedi dweud mai mater i Lywodraeth Cymru fyddai diogelu'r castell hwn fel safle treftadaeth, gan ei fod y tu allan i gylch gwaith Cyfoeth Naturiol Cymru. Nawr te, arweinydd y tŷ, dywedodd y Prif Weinidog - [ Torri ar draws.] Nawr te. Dywedodd y Prif Weinidog ym mis Ionawr y llynedd, mewn digwyddiad Cyswllt Carwyn yn Llanrwst, bod angen i ni ddod o hyd i ateb ar gyfer Gwydir, ac na ellir caniatáu i'r llifogydd hyn barhau. A pharhau y maen nhw. Mae'n dorcalonnus i feddwl faint mae'r teulu hwn wedi ei wario ar ddod â'r castell hwn a'i erddi yn ôl - coed 700 mlwydd oed yn boddi, oherwydd diffyg gweithredu gan y Llywodraeth Cymru hon. Nawr te, a allwch chi hysbysu felly pa gamau yr ydych chi fel Llywodraeth Cymru yn eu cymryd. Yn amlwg, byddaf yn herio'r Prif Weinidog unwaith eto ar yr hyn y mae wedi ei wneud ers ei ddigwyddiad Cyswllt Carwyn -
English: Yes. How are you going to protect this very important, historical, double grade I listed castle and gardens, and how do you intend to live up to the reputation that you care and value our historical heritage?
Welsh: Iawn. Sut ydych chi'n mynd i ddiogelu'r castell a gerddi hynod bwysig, hanesyddol, rhestredig gradd I dwbl, a sut ydych chi'n bwriadu bodloni'r enw da sydd gennych eich bod yn malio am ein treftadaeth hanesyddol ac yn ei gwerthfawrogi?
English: As I'm sure the Member already knows, funding for flood alleviation schemes in Wales is available from the Welsh Government's flood risk management programme. It is directed at the most high-risk communities in Wales where risk to life remains a priority. Even if it were possible to design a cost-beneficial flood scheme for Gwydir, the primary beneficiaries would still be an uninhabited cellar and gardens, and even though those features are of huge historical importance and very beloved of the local community, it does not meet the very stringent criteria for funding. Cadw's funding stream for repairs to historic buildings is focused on community assets, and therefore a flood alleviation scheme for Gwydir would not meet the criteria. But it is worth noting that Cadw has already provided grant support of over £150,000 towards restoration works for the castle in previous years. I'm bound to say, Llywydd, that this is another example of the Conservative Member asking us to spend a lot of money on something that we all value whilst not taking into account the cuts in our budget from her Government over many years.
Welsh: Fel mae'r Aelod yn gwybod eisoes, mae cyllid ar gyfer cynlluniau lliniaru llifogydd yng Nghymru ar gael gan raglen rheoli perygl llifogydd Llywodraeth Cymru. Fe'i cyfeirir at y cymunedau uchaf eu risg uchel yng Nghymru lle mae perygl i fywyd yn dal i fod yn flaenoriaeth. Hyd yn oed pe byddai'n bosibl dylunio cynllun llifogydd cost-fuddiol ar gyfer Gwydir, y prif fuddiolwyr o hyd fyddai seler wag a gerddi, ac er bod y nodweddion hynny o bwysigrwydd hanesyddol enfawr ac yn annwyl iawn i'r gymuned leol, nid yw'n bodloni'r meini prawf llym iawn ar gyfer cyllid. Mae ffrwd ariannu Cadw ar gyfer atgyweiriadau i adeiladau hanesyddol yn canolbwyntio ar asedau cymunedol, ac felly ni fyddai cynllun lliniaru llifogydd ar gyfer Gwydir yn bodloni'r meini prawf. Ond mae'n werth nodi bod Cadw eisoes wedi darparu cymorth grant o dros £150,000 tuag at waith adfer ar gyfer y castell yn y gorffennol. Mae'n rhaid i mi ddweud, Llywydd, bod hon yn enghraifft arall o Aelod Ceidwadol yn gofyn i ni wario llawer o arian ar rywbeth yr ydym ni i gyd yn ei werthfawrogi heb gymryd i ystyriaeth y toriadau i'n cyllideb gan ei Llywodraeth hi dros flynyddoedd lawer.
English: Leader of the house, I recently met with volunteers involved in preserving and promoting the blast furnaces of the former Gadlys ironworks. The works opened in 1827 and the furnaces are described as possibly the best-preserved in the UK, despite being largely unrecognised both locally and further afield. This project could be a real draw in terms of promoting the industrial heritage of the Cynon Valley and indeed Wales. How can the Welsh Government ensure that local groups access the support they need to make these ideas a success and to preserve the stories of our communities?
Welsh: Arweinydd y tŷ, cyfarfûm yn ddiweddar â gwirfoddolwyr sy'n ymwneud â diogelu a hyrwyddo ffwrneisi chwyth hen waith haearn Gadlys. Agorwyd y gwaith ym 1827 a disgrifir y ffwrneisi fel y rhai sydd o bosibl wedi eu cadw orau yn y DU, er gwaethaf y ffaith nad ydyn nhw wedi eu cydnabod i raddau helaeth yn lleol ac ymhellach i ffwrdd. Gallai'r prosiect hwn fod yn atyniad gwirioneddol o ran hyrwyddo treftadaeth ddiwydiannol Cwm Cynon a Chymru, yn wir. Sut gall Llywodraeth Cymru sicrhau bod grwpiau lleol yn cael gafael ar y cymorth sydd ei angen arnynt i wneud y syniadau hyn yn llwyddiant ac i ddiogelu hanesion ein cymunedau?
English: Yes, the Member makes an extremely important point. I'm aware of the national importance of the former Gadlys ironworks site. It does indeed have the potential to illustrate and enhance our knowledge and understanding of the development of the iron industry here in Wales. Cadw officers regularly monitor the condition of scheduled monuments and provide advice and guidance to site owners, occupiers and interested parties. I understand that a Cadw officer visited the remains of the blast furnaces at Gadlys in June 2018 and produced a management plan for the site. This has been copied to Rhondda Cynon Taf County Borough Council, who own part of the site, and a range of future meetings are indeed planned with the other owners and occupiers, and appropriate advice will be provided during those meetings. I know the Member has taken an active role in that. It's recognised that, with the owner's permission, local groups and volunteers can and will make significant contributions to the preservation of the heritage assets at the ironworks site. Cadw provides funding to assist the four Welsh archaeological trusts in supporting local groups who wish to explore, understand and promote their heritage. The historic environment records that were put on a statutory footing by the recent Historic Environment (Wales) Act 2016 are very valuable tools to support this work, and I commend them to anyone who hasn't had the real privilege of looking through them, because they're an excellent piece of work.
Welsh: Ie, mae'r aelod yn gwneud pwynt hynod bwysig. Rwy'n ymwybodol o bwysigrwydd cenedlaethol safle hen waith haearn Gadlys. Yn wir, mae ganddo'r potensial i arddangos a gwella ein gwybodaeth a'n dealltwriaeth o ddatblygiad y diwydiant haearn yma yng Nghymru. Mae swyddogion Cadw yn monitro cyflwr henebion cofrestredig yn rheolaidd ac yn cynnig cyngor a chyfarwyddyd i berchnogion a meddianwyr safleoedd a phartïon â buddiant. Rwy'n deall bod swyddog Cadw wedi ymweld ag olion o'r ffwrneisiau chwyth yn Gadlys ym mis Mehefin 2018 ac wedi llunio cynllun rheoli ar gyfer y safle. Copïwyd hwn i Gyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf, sy'n berchen ar ran o'r safle, ac yn wir mae amrywiaeth o gyfarfodydd wedi eu cynllunio ar gyfer y dyfodol gyda pherchnogion a meddianwyr eraill, a bydd cyngor priodol ar gael yn ystod y cyfarfodydd hynny. Gwn fod yr Aelod wedi chwarae rhan weithredol yn hynny. Cydnabyddir, gyda chaniatâd y perchennog, y gall grwpiau a gwirfoddolwyr lleol wneud cyfraniadau sylweddol at ddiogelu'r asedau treftadaeth ar safle'r gwaith haearn, ac y byddan nhw'n gwneud hynny. Mae Cadw yn darparu cyllid i gynorthwyo pedair ymddiriedolaeth archeolegol Cymru i gynorthwyo grwpiau lleol sy'n dymuno archwilio, deall a hyrwyddo eu treftadaeth. Mae'r cofnodion amgylchedd hanesyddol a osodwyd ar sail statudol gan y Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016 ddiweddar yn offerynnau gwerthfawr iawn i gefnogi'r gwaith hwn, ac rwy'n eu cymeradwyo i unrhyw un nad yw wedi cael y fraint wirioneddol o edrych drwyddynt, oherwydd maen nhw'n ddarn rhagorol o waith.
English: Yes. If we are to improve connectivity between communities and incentivise people to travel in a more sustainable way, it is important that we investigate how we can make better use of redundant railway lines as well as increasing services on lines already in operation.
Welsh: Gwnaf. Os ydym ni'n mynd i wella cysylltedd rhwng cymunedau a chymell pobl i deithio mewn ffordd fwy cynaliadwy, mae'n bwysig ein bod yn ymchwilio i sut y gallwn ni wneud gwell defnydd o reilffyrdd segur yn ogystal â chynyddu gwasanaethau ar reilffyrdd sydd eisoes yn weithredol.