English: Well, I'll try and respond to that broad range of comments and questions. The Member started by saying that the figures clearly demonstrated that we're further away from our target. We must look at the census, but also the other data sources, which, as I said at the outset, show an upward trend whilst the census shows a downward trend, so we need to look carefully at all of the data, not just part of the data. But, at the end of the day, it's not in regulations and reviews and forms that the Welsh language is going to prosper. The figures in Ireland show that far more people speak Irish than use the language. What we want to see in our schools, our hospitals, our public services, our workplaces, our pubs, our sports clubs, is that the Welsh language is used confidently and naturally in all contexts. Now, the Member made a series of comments on Welsh-medium education and the Bill - well, we have a commitment in the co-operation agreement to tackle that issue, so the process is ongoing at the moment, as the Member knows. And people are calling for different things; it's our function as a Government to try and deliver on our real agenda, and there's an invitation for Plaid Cymru to join us in doing that. There is more that can be done than just making demands. There is an opportunity to help deliver, so I would invite you to do that too. But, at the end of the day, as you heard the First Minister say yesterday: we all want to ensure that Welsh-medium education is available to all children in Wales who wish to access it. But, at the end of the day, what yesterday's figures tell me too is that we need to unite the education system, the Welsh-medium and English-medium around a commitment to ensuring that every child can leave school, whether you're in Welsh-medium schools or English-medium education, with fluency in the Welsh language. That's the opportunity here. Whatever kind of education you access, you should leave as a confident Welsh speaker, and to close that gap that certainly exists at the moment between Welsh-medium education and those learning Welsh in the English-medium sector. There are some excellent examples in the English-medium sector of people learning Welsh, but it is inconsistent, and we need to improve standards generally. So, that's the aim. The Member concluded by asking what we're going to do to build on the pride felt in the Welsh language, and I agree entirely with her, and that's why we shouldn't be disheartened. The context of these figures is very different to the context 10 years ago. I was looking at Twitter this morning, from Beth Fisher, who said:
Welsh: Wel, gwnaf i geisio ymateb i'r ystod eang hynny o sylwadau a chwestiynau. Gwnaeth yr Aelod gychwyn gan ddweud bod y ffigurau'n dangos yn glir ein bod ni'n bellach o'r nod. Mae'n rhaid edrych ar y cyfrifiad, a hefyd y ffynonellau data eraill, sydd yn dangos, fel y gwnes i ddweud ar y cychwyn, bod cynnydd ar yr un amser mae'r cyfrifiad yn dangos gostyngiad, felly mae angen edrych yn ofalus ar y data i gyd, nid jest rhan o'r data. Ond, ar ddiwedd y dydd, nid mewn rheoliadau nac adolygiadau nac ar ffurflenni mae'r Gymraeg yn mynd i ffynnu. Mae'r ffigurau yn Iwerddon yn dangos bod llawer iawn mwy yn siarad y Wyddeleg nag sydd yn defnyddio'r Wyddeleg. Yr hyn rŷn ni eisiau ei weld yn ein hysgolion ni, yn ein hysbytai ni, ein gwasanaethau cyhoeddus ni, ein gweithleoedd ni, ein tafarndai ni, ein clybiau chwaraeon ni, yw bod y Gymraeg yn ffynnu ac yn cael ei defnyddio'n hyderus ac yn naturiol ym mhob cyd-destun. Gwnaeth yr Aelod gyfres o sylwadau ynglŷn ag addysg Gymraeg a'r Bil. Wel, mae gennym ni gytundeb yn y cytundeb cydweithio i fynd i'r afael â hynny. Felly, mae proses yn digwydd ar hyn o bryd, fel mae'r Aelod yn gwybod. Mae pobl yn galw am hyn a'r llall; ein swyddogaeth ni fel Llywodraeth yw ceisio delifro ar yr agenda go iawn, ac mae gwahoddiad i Blaid Cymru ymuno â ni i wneud hynny. Mae mwy y gellir ei wneud na jest galw; mae cyfle yma i helpu i ddelifro, felly gwahoddiad ichi wneud hynny hefyd. Ond, ar ddiwedd y dydd, fel y clywsoch chi'r Prif Weinidog yn ei ddweud ddoe: rŷn ni i gyd eisiau sicrhau bod addysg cyfrwng Cymraeg ar gael i unrhyw blentyn yng Nghymru sy'n dymuno cael hynny. Ond, ar ddiwedd y dydd, beth mae ffigurau ddoe yn dweud wrthyf i hefyd yw bod angen uno'r system addysg - cyfrwng Cymraeg a chyfrwng Saesneg - o amgylch ymrwymiad i sicrhau bod pob plentyn yn gallu gadael yr ysgol, p'un ai'ch bod chi yn addysg cyfrwng Cymraeg neu addysg cyfwng Saesneg, yn medru'r Gymraeg gydag hyfedredd - dyna yw'r cyfle inni yma; pa bynnag fath o addysg rŷch chi'n ei derbyn, bod cyfle ichi adael yn hyderus yn y Gymraeg ac i gau'r bwlch, sydd yn sicr yn bodoli ar hyn o bryd, rhwng addysg cyfrwng Cymraeg a dysgu Cymraeg yn y system Saesneg. Mae enghreifftiau arbennig, yn y system iaith Saesneg, o bobl yn dysgu'r Gymraeg, ond mae yn anghyson ac mae angen gwella'r safon yn gyffredinol. Felly, dyna'r nod. Gwnaeth yr Aelod orffen gan ofyn beth ydym ni'n mynd i'w wneud i adeiladu ar yr ymdeimlad sydd o amgylch yr iaith, ac rwy'n cytuno'n llwyr gyda hi, a dyna pam ddylai hi ddim digalonni. Mae'r cyd-destun ar gyfer y ffigurau hyn yn wahanol i beth oedden nhw 10 mlynedd yn ôl. Rôn i'n edrych ar Trydar y bore yma, a Beth Fisher, yn dweud: