English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, and I move this motion on school funding in the name of Plaid Cymru. May I say, at the very outset, that I am not blind to the reality of austerity, and you will note that this isn't a motion that says, 'Just give more funding to schools'? But neither am I deaf to the warnings coming from the sector that we are reaching a point, after years of cuts and reducing budgets, with costs, of course, often increasing, where it is now unsustainable to continue to provide the level of service that we have come to expect over the years. And, of course, it's not just me saying that. Each and every one of you, I'm sure, as Assembly Members, will have received correspondence from headteachers, governors, parents, councillors, teaching unions, all saying the same thing. They, of course, are now using the words 'funding crisis' openly in this context. So, what is the reality of funding? Well, we know that school budgets and the per-pupil funding has reduced in real terms over the past years. In this academic year, the education budget in Wales has fallen, from £1.7 billion in 2016-17, to £1.6 billion. According to BBC Cymru Wales, school budgets have reduced by around £370 per pupil in real terms in six years. We know that 10 years ago the average individual school budget per pupil was some £3,500 per annum. In the last financial year, the budget of individual schools, on average per pupil, was £4,234. And, by the way, there was a difference of up to £1,000 between some counties in that figure, which tells us another story about the funding situation, and we might come to that during the course of this debate. But if per-pupil expenditure had risen with inflation, of course, it would be quite a bit higher. Indeed, it would be almost £400 higher per pupil. Therefore, that is a reflection of the real-term cut that we have seen. It's no surprise, therefore, that school budgets have become unstable and that there's a risk that the education of those pupils will suffer unless urgent steps are taken to tackle this funding crisis.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd, ac rydw i'n codi i gynnig y ddadl yma ar ariannu ysgolion yn enw Plaid Cymru. A gaf fi ddweud, reit ar y cychwyn fan hyn, nad ydw i'n ddall i realiti llymder, ac mi fyddwch chi'n sylwi nad yw hwn yn gynnig sydd jest yn dweud, 'Rhowch mwy o bres i ysgolion'? Ond nid ydw i chwaith yn fyddar i'r rhybuddion sy'n dod o gyfeiriad y sector ein bod ni'n cyrraedd pwynt, ar ôl blynyddoedd o doriadau a chyllidebau yn lleihau, gyda chostau, wrth gwrs, yn aml iawn yn dal i gynyddu, lle ei bod hi bellach yn anghynaladwy i barhau i ddarparu'r lefel o wasanaeth rŷm ni wedi dod i'w ddisgwyl dros y blynyddau. Ac, wrth gwrs, nid jest fi sy'n dweud hyn. Mi fydd pob un ohonoch chi, rydw i'n siŵr, fel Aelodau etholedig, wedi derbyn gohebiaeth a chyswllt gan benaethiaid, gan lywodraethwyr, gan rieni, gan gynghorwyr a chan undebau athrawon, i gyd yn dweud yr un peth. Maen nhw, wrth gwrs, erbyn hyn yn defnyddio'r geiriau 'creisis ariannu' yn agored yn y cyd-destun yma. Felly, beth yw'r realiti cyllidebol? Wel, rydym ni'n gwybod bod cyllidebau ysgolion a chyllid fesul disgybl wedi gostwng mewn termau real dros y blynyddoedd diwethaf yma. Yn y flwyddyn academaidd yma, mae'r gyllideb addysg yng Nghymru wedi cwympo, o £1.75 biliwn yn 2016-17, i £1.6 biliwn. Yn ôl BBC Cymru, mae cyllidebau ysgolion wedi gostwng gan tua £370 fesul disgybl mewn termau real mewn chwe blynedd. Rydym ni'n gwybod 10 mlynedd yn ôl fod cyllideb ysgolion unigol cyfartalog fesul disgybl yn rhyw £3,500 y flwyddyn. Yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, roedd cyllideb pob ysgol unigol, ar gyfartaledd fesul disgybl, yn £4,234, a gyda llaw, roedd yna wahaniaeth o hyd at £1,000 rhwng ambell sir o fewn y ffigur yna, sydd yn ei hun yn dweud stori arall am y sefyllfa ariannu, ac efallai y down ni at hynny yng nghwrs y ddadl yma, rydw i'n siŵr. Ond pe bai'r gwariant fesul disgybl yna wedi codi gyda chwyddiant, wrth gwrs, mi fyddai fe dipyn yn uwch. Yn wir, mi fyddai fe bron i £400 yn uwch fesul disgybl. Felly, mae hynny yn adlewyrchu y toriad termau real yr ydym ni wedi'i weld. Nid oes rhyfedd, felly, fod cyllidebau ysgolion wedi dod yn ansefydlog a bod risg y bydd addysg y disgyblion yna yn dioddef oni bai fod camau brys yn cael eu cymryd i fynd i'r afael â'r argyfwng cyllido yma.