English: Diolch, Llywydd. I'd like to give a minute of my time to Peter Fox, James Evans, Janet Finch-Saunders and Samuel Kurtz. I'm pleased to bring forward this debate today, 'Regenerating town and city centres in Wales: More of the same will simply not work'. It is now more than ever important to discuss these issues after the past two years inflicting untold damages to our towns and city centres. It's crucially important that we discuss the key issues facing our towns and city centres and offer workable solutions to safeguard our constituents and communities going forward. The challenges facing Wales following COVID-19 are similar to the regeneration of 1945 post-war Britain. National and local government need to deliver integrated solutions and make brave decisions going forward, providing honest, strong and dynamic leadership. Sadly, in my patch of South Wales East and the rest of Wales, the outlook for many town and city centres is bleak. Newport is thought to have the most closed shops in all of Britain, with more than one third in its centre permanently closed. This shows the scale of the challenge that we're facing here in Wales. Worryingly, COVID-19 has cost businesses in cities and large town centres more than a third of their potential takings, and shut down thousands since March 2020. The Centre for Cities 'City centres: past, present and future' report highlighted that cities like Newport have suffered significant challenges due to lack of investment over the years from high-skilled businesses. These firms increasingly prefer a city centre location as the dense business environment allows them to share ideas and knowledge easily. If a city centre is failing to attract these types of firms, the city as a whole will lose out on this investment, in turn affecting wage and career progression and opportunities locally. The lack of inward investment has had a devastating knock-on effect for the local and Welsh economy as a whole. Opportunities have been missed to attract high-skilled and higher-wage jobs to the area, which feeds back into the diversification issue that I mentioned previously. This is a prime example of why free ports, in partnership with the UK Government, should be promoted and brought to places like Newport, to encourage that inward investment. The report also shows the drastic scale of how bad it's now become in my own patch, with Newport having a 24 per cent shop vacancy rate, compared to Brighton and Birmingham, which have a between 8 and 10 per cent vacancy rate.
Welsh: Diolch, Lywydd. Hoffwn roi munud o fy amser i Peter Fox, James Evans, Janet Finch-Saunders a Samuel Kurtz. Rwy'n falch o gyflwyno'r ddadl hon heddiw, 'Adfywio canol trefi a dinasoedd yng Nghymru: ni fydd mwy o'r un peth yn gweithio'. Erbyn hyn, mae'n bwysicach nag erioed i drafod y materion hyn ar ôl i'r ddwy flynedd ddiwethaf achosi niwed aruthrol i ganol trefi a dinasoedd. Mae'n hollbwysig ein bod yn trafod y materion allweddol sy'n wynebu canol trefi a dinasoedd a chynnig atebion ymarferol i ddiogelu ein hetholwyr a'n cymunedau wrth symud ymlaen. Mae'r heriau sy'n wynebu Cymru yn dilyn COVID-19 yn debyg i adfywiad Prydain ar ôl y rhyfel ym 1945. Mae angen i lywodraeth genedlaethol a lleol ddarparu atebion integredig a gwneud penderfyniadau dewr wrth symud ymlaen, gan ddarparu arweinyddiaeth onest, gref a deinamig. Yn anffodus, yn fy ardal i yn Nwyrain De Cymru a gweddill Cymru, mae'r rhagolygon i lawer o ganol trefi a dinasoedd yn llwm. O bob ardal ym Mhrydain, credir mai yng Nghasnewydd y ceir y nifer mwyaf o siopau wedi cau, gyda mwy na thraean o siopau yng nghanol y ddinas wedi cau'n barhaol. Mae hyn yn dangos maint yr her a wynebwn yma yng Nghymru. Mae'n peri pryder fod COVID-19 wedi costio mwy na thraean eu hincwm posibl i fusnesau mewn dinasoedd a chanol trefi mawr, ac wedi cau miloedd ers mis Mawrth 2020. Nododd yr adroddiad 'City centres: past, present and future' gan The Centre for Cities fod dinasoedd fel Casnewydd wedi dioddef heriau sylweddol oherwydd diffyg buddsoddiad dros y blynyddoedd gan fusnesau tra-medrus. Mae'r cwmnïau hyn yn ffafrio lleoliad yng nghanol y ddinas fwyfwy gan fod yr amgylchedd busnes dwys yn eu galluogi i rannu syniadau a gwybodaeth yn hawdd. Os yw canol dinas yn methu denu'r mathau hyn o gwmnïau, bydd y ddinas gyfan yn colli'r buddsoddiad hwn, ac yn ei dro bydd hyn yn effeithio ar gyflogau a'r gallu i gamu ymlaen mewn gyrfa a chyfleoedd yn lleol. Mae'r diffyg mewnfuddsoddiad wedi cael effaith ganlyniadol ddinistriol ar yr economi leol ac economi Cymru yn gyffredinol. Collwyd cyfleoedd i ddenu swyddi tra-medrus a swyddi ar gyflogau uwch i'r ardal, sy'n bwydo'n ôl i broblem arallgyfeirio y soniais amdani o'r blaen. Mae hon yn enghraifft wych o pam y dylai porthladdoedd rhydd, mewn partneriaeth â Llywodraeth y DU, gael eu hyrwyddo a'u dwyn i leoedd fel Casnewydd, i annog y mewnfuddsoddiad hwnnw. Mae'r adroddiad hefyd yn dangos pa mor wael yw'r sefyllfa yn fy ardal i bellach, gyda chyfradd siopau gwag yn 24 y cant yng Nghasnewydd, o'i gymharu â Brighton a Birmingham, sydd â chyfradd siopau gwag o rhwng 8 a 10 y cant.