English: I will address the depth of sampling first. The petitioner was concerned initially that samples had only been taken up to a depth of 5 cm. However, this was not correct. The committee heard that samples were taken and tested in 2009, 2013 and 2017. Some of the 2009 samples were taken up to a depth of 4.8m. The agencies involved in the testing have stated that they found no greater concentration of radioactivity at depth, and that led them to conclude that no further analysis of samples below the surface was necessary. We were also informed that a key aspect of the testing process is a calculation of the dose that the dredging crew or the wider public could be exposed to from the material. However, during our investigations it emerged that a dose calculation had not been conducted on the 2009 samples. We requested that NRW ensure that this was addressed. This request was accepted and NRW informed us in late March that the dose calculation had been conducted retrospectively and had concluded that the material poses no radiological risk to human health or to the environment. Nevertheless, the petitioners have continued to pose questions about the sufficiency of the testing. These include the number of samples taken at depth in 2009 - which we understood to be five - and the fact that this exercise has not been repeated since. The Petitions Committee considered that additional testing may provide further public reassurance. We wrote to NRW in January to recommend that they request the licence holder to arrange for further samples to be taken and analysed. They asked EDF to consider this on a voluntary basis, but this was rejected by EDF on the basis that the scientific evidence already demonstrated that the material is not radioactive. NRW also expressed the view that further testing was unnecessary and it was not something it could revisit through the licence or its conditions. Though we accept that the primary reasoning for additional testing was public reassurance rather than scientific necessity, the committee regrets that this recommendation was not taken forward. Moving on to the testing methodology itself, we considered a range of concerns about the testing carried out and, in particular, the range of radioactivity tested for. Full details are contained within our report and Members may be relieved to hear that I will not go too deep into the technical information during this contribution. The concerns amount to uncertainty over the limits of the gamma ray spectrometry techniques used, and the number of results that had previously been reported. Based on the previously published information, the petitioner had questioned whether all radionuclides had been tested for, or only those that had been reported as returning positive results. It has also been proposed - and confirmed by CEFAS - that the technique used could not directly identify alpha and beta forms of radiation. However, the committee has received assurances from EDF, NRW and CEFAS that the testing and analysis has been carried out to the highest international standards, and that these are conservative in nature. We have also been told that the testing would have identified any gamma-emitting radionuclides present within the samples, and that the results were used to derive readings from other forms of radiation that are not directly identifiable using this technique. A number of other concerns and questions have been raised and have received answers during our evidence gathering. These points are covered in our report and I am sure many will be covered during the rest of this debate. In summary, our consideration of this petition has not resulted in a meeting of minds between those with concerns over this issue and the organisations and agencies involved. I think it would be fair to say that it was never likely to. Of course, we are reliant upon the scientific processes and the agencies that oversee them, as well as those who have responsibilities to protect our health and that of the environment. I am sure that the level of concern and opposition demonstrated by the petition is a source of regret to those agencies. I hope that the evidence gathered by the Petitions Committee during our deliberations has helped to answer some of the questions that have been raised about this issue. We have made every effort to accurately report the evidence we received, and I also hope that people with an interest in this issue will read our report and perhaps find answers within it. All the evidence we heard is also published on the Assembly's website for people to scrutinise. Our understanding is that the dredging remains set to take place this summer, but that EDF are awaiting the conclusion of these processes at the Assembly. I feel it is right to acknowledge that. I will end my opening remarks there and I look forward to listening to Members' contributions this afternoon. Diolch yn fawr.
Welsh: Fe ymdriniaf â dyfnder y samplu yn gyntaf. Roedd y deisebydd yn pryderu i ddechrau mai ar ddyfnder o 5 cm yn unig y casglwyd samplau. Fodd bynnag, nid oedd hyn yn gywir. Clywodd y pwyllgor fod samplau wedi'u casglu a'u profi yn 2009, 2013 a 2017. Casglwyd rhai o samplau 2009 ar ddyfnder o 4.8m. Mae'r asiantaethau a oedd yn gysylltiedig â'r profion wedi datgan na chanfuwyd crynodiad uwch o ymbelydredd ar ddyfnder, ac fe'u harweiniwyd gan hynny i ddod i'r casgliad nad oedd angen dadansoddiadau pellach o samplau islaw'r wyneb. Dywedwyd wrthym hefyd mai un agwedd allweddol ar y broses o brofi yw mesur y dos y gallai'r criw carthu neu'r cyhoedd yn ehangach fod yn agored iddo o'r deunydd. Fodd bynnag, yn ystod ein hymchwiliadau daeth yn amlwg na wnaed cyfrif o'r dos ar y samplau yn 2009. Gofynasom i Cyfoeth Naturiol Cymru sicrhau bod hyn yn cael sylw. Derbyniwyd y cais hwn a dywedodd Cyfoeth Naturiol Cymru wrthym ar ddiwedd mis Mawrth fod y cyfrifiad o'r dos wedi'i gynnal yn ôl-weithredol ac wedi dod i'r casgliad nad yw'r deunydd yn achosi unrhyw risg radiolegol i iechyd dynol na'r amgylchedd. Serch hynny, mae'r deisebwyr wedi parhau i ofyn cwestiynau am ddigonolrwydd y profion. Mae'r rhain yn cynnwys nifer o samplau a gymerwyd ar ddyfnder yn 2009 - ac rydym yn deall fod pump ohonynt - a'r ffaith nad yw'r ymarfer hwn wedi'i ailadrodd ers hynny. Ystyriodd y Pwyllgor Deisebau y gallai profion ychwanegol gynnig sicrwydd pellach i'r cyhoedd. Ysgrifenasom at Cyfoeth Naturiol Cymru ym mis Ionawr i argymell y dylent ofyn i ddeiliad y drwydded drefnu i samplau pellach gael eu cymryd a'u dadansoddi. Gofynasant i EDF ystyried hyn ar sail wirfoddol, ond gwrthodwyd hyn gan EDF ar y sail fod y dystiolaeth wyddonol eisoes wedi dangos nad yw'r deunydd yn ymbelydrol. Mynegodd Cyfoeth Naturiol Cymru y farn hefyd fod profion pellach yn ddiangen ac nad oedd yn rhywbeth y gallai ei ailystyried drwy'r drwydded neu ei hamodau. Er ein bod yn derbyn mai'r rhesymeg sylfaenol dros wneud profion ychwanegol oedd sicrhau'r cyhoedd yn hytrach na rheidrwydd gwyddonol, mae'r pwyllgor yn gresynu at y ffaith na weithredwyd ar yr argymhelliad hwn. Gan symud ymlaen at fethodoleg y profion ei hun, ystyriwyd ystod o bryderon ynglŷn â'r profion a gynhaliwyd ac yn benodol, amrediad yr ymbelydredd a brofwyd. Cynhwysir manylion llawn yn ein hadroddiad ac efallai y bydd yr Aelodau yn falch o glywed nad af yn rhy ddwfn i'r wybodaeth dechnegol yn ystod y cyfraniad hwn. Mae'r pryderon yn ymwneud ag ansicrwydd ynghylch cyfyngiadau'r technegau sbectrometreg pelydr gama a ddefnyddiwyd, a nifer y canlyniadau a gofnodwyd yn flaenorol. Yn seiliedig ar y wybodaeth a gyhoeddwyd eisoes, roedd y deisebydd wedi cwestiynu a wnaed profion ar gyfer pob radioniwclid, neu ddim ond y rhai a gofnodwyd fel canlyniadau cadarnhaol. Argymhellwyd hefyd - a chafwyd cadarnhad gan CEFAS - na allai'r dechneg a ddefnyddiwyd adnabod ffurfiau alffa a beta ar ymbelydredd yn uniongyrchol. Fodd bynnag, cafodd y pwyllgor sicrwydd gan EDF, Cyfoeth Naturiol Cymru a CEFAS fod y profion a'r dadansoddiadau wedi'u cyflawni yn ôl y safonau rhyngwladol uchaf, a bod y rhain yn geidwadol wrth natur. Dywedwyd wrthym hefyd y byddai'r profion wedi nodi unrhyw radioniwclidau sy'n allyrru pelydrau gama sy'n bresennol yn y samplau, a bod y canlyniadau wedi'u defnyddio i ganfod darlleniadau o fathau eraill o ymbelydredd na ellir eu nodi'n uniongyrchol drwy ddefnyddio'r dechneg hon. Codwyd nifer o bryderon a chwestiynau eraill ac darparwyd atebion ar eu cyfer yn ystod ein gwaith yn casglu tystiolaeth. Rhoddir sylw i'r pwyntiau hyn yn ein hadroddiad, ac rwy'n siŵr y bydd llawer yn cael sylw yn ystod gweddill y ddadl hon. I grynhoi, nid yw ein hystyriaeth o'r ddeiseb hon wedi arwain at gyd-weld rhwng y rhai sy'n bryderus ynghylch y mater hwn a'r sefydliadau a'r asiantaethau sy'n gysylltiedig. Credaf y byddai'n deg dweud nad oedd hynny byth yn debygol o ddigwydd. Wrth gwrs, rydym yn ddibynnol ar y prosesau gwyddonol a'r asiantaethau sy'n eu goruchwylio, yn ogystal â'r rhai sydd â chyfrifoldebau i ddiogelu ein hiechyd ac iechyd yr amgylchedd. Rwy'n siŵr fod lefel y pryder a'r gwrthwynebiad a amlygwyd gan y ddeiseb yn peri gofid i'r asiantaethau hynny. Rwy'n gobeithio bod y dystiolaeth a gasglwyd gan y Pwyllgor Deisebau yn ystod ein trafodaethau wedi helpu i ateb rhai o'r cwestiynau a godwyd am y mater hwn. Rydym wedi gwneud pob ymdrech i gofnodi'r dystiolaeth a gawsom yn gywir, a gobeithio hefyd y bydd pobl sydd â diddordeb yn y mater yn darllen ein hadroddiad ac efallai'n dod o hyd i atebion ynddo. Mae'r holl dystiolaeth a glywsom wedi'i chyhoeddi ar wefan y Cynulliad hefyd i bobl allu ei gweld. Yn ôl yr hyn a ddeallwn mae'r carthu yn dal i fod i ddigwydd yr haf hwn, ond mae EDF yn aros i'r prosesau hyn gael eu cwblhau yn y Cynulliad. Teimlaf ei bod hi'n iawn inni gydnabod hynny. Fe orffennaf fy sylwadau agoriadol yn y fan honno, ac edrychaf ymlaen at wrando ar gyfraniadau'r Aelodau y prynhawn yma. Diolch yn fawr.