English: Thank you very much. Could I first of all, as a member of the committee, just thank my colleagues on the committee and the Chair, and also the witnesses, for what has been some really, really interesting and thorough, as this committee always does, evidence that we've taken, trying to get this balance right on the security of tenure for tenants and, also, the balance of rights for landlords as well? And, in speaking on this debate, strongly, I have to say, in support not only of the general principles, but of getting on with this for reasons I'll come to in a moment, I also declare an interest because I am a landlord myself. I've been a tenant many times as I've moved around the country. I'm a landlord, a bit like Mandy was saying, by accident - it's family circumstance. I think there'll be lots of my constituents who are in the same boat, who, perhaps through bereavement, perhaps through a bequest or whatever, have a single property. But where I would disagree with Mandy is I actually think the proposals within the Bill are broadly correct. I look forward to further debate on this, but I think they're broadly correct, because what we've had for a long, long time is an undue balance towards the power of the landlord, and there are lots of good landlords out there, but tenants have been powerless and, on this secure tenancy, we've made such great strides in Wales, not least with the rent smart approach, which I think has really caused a lot of landlords to step up to the mark and take seriously the responsibilities. But this Bill, I have to say, takes it further as well, but I look forward to the wider debates coming forward on it. But, Minister, I'm going to give you a slight curve ball, because whilst I agree entirely with what the committee has brought forward and many of David Melding's remarks and others here today and the Chair of the committee, I want to take to a slightly left-field issue, and it's to do with what else this Bill will do. And the reason I say this is because I just want to thank Electrical Safety First for sitting down with me virtually and going through some of their big support for this Bill, I have to say, because they want to see this taken through at a rate of knots and being put in place, but also what they see this doing in terms of the fitness for human habitation measures that were found in the original Renting Homes (Wales) Act and what this could now do, actually, for electrical safety if we get on with it and if we do it right. The background to this, of course - by the way, Minister, I have to say I'm hoping for a positive response from you, because the key external affairs person for Electrical Safety First in Wales happens to live in my own town, so they've been knocking on my door - is because, of course, we know that 62 per cent of domestic fires are caused by electricity, and this Bill carries significance in the human habitation measures not only for social landlords and for private landlords, but also for what it does in terms of that wider issue of safety. So, the asks in terms of electrical safety are, one, from the ESF that Members of the Senedd support this Bill and that any delays, frankly, to ensuring that electrical safety checks, which are part of these human habitation measures, are not delayed any further, that they're implemented as soon as possible. They do ask as well, Minister, that the Welsh Government actually produces some clear timeline on implementation for the mandatory electrical safety checks that we're still waiting for, and I think this progressing fast will allow us to do this. I wonder if the Minister would be able to respond to that issue around the timeline for those safety checks, as well, but, of course, not waiting to do this, because meanwhile, actually getting on with vulnerable home owners having home safety visits by the established mechanisms of fire and rescue services, and that they provide references to care and repair services, for example, where there are electrical hazards identified, needs to be resolved as well. So, Minister, I'm fully supportive in speaking in the general principles debate on this Bill. I don't see the difficulty in bringing forward these measures before the whole Bill that we've put in place has been enacted. It's very unusual, I have to say, but I think it's right, because we've spotted things that do need to be dealt with, but, in doing so, can we also look at those issues around the fitness for human habitation measures, and particularly those within electrical safety, because we know it leads to deaths? If we can get this right, we will be saving lives as well as dealing with this issue of the balance of security of tenure for tenants and with landlords. Thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. A gaf i, yn gyntaf, fel aelod o'r pwyllgor, ddiolch i fy nghyd-Aelodau ar y pwyllgor a'r Cadeirydd, a hefyd y tystion, am yr hyn sydd wedi bod yn dystiolaeth wirioneddol ddiddorol a thrylwyr, fel y mae'r pwyllgor hwn bob amser yn ei chymryd, gan geisio sicrhau bod y cydbwysedd hwn yn iawn o ran sicrwydd deiliadaeth i denantiaid a hefyd, y cydbwysedd hawliau i landlordiaid? Ac, wrth siarad yn rhan o'r ddadl hon i gefnogi, yn gryf mae'n rhaid i mi ddweud, nid yn unig yr egwyddorion cyffredinol, ond hefyd y syniad o fwrw ymlaen â hyn am resymau y byddaf i'n sôn amdanyn nhw mewn eiliad, rwyf i hefyd yn datgan buddiant oherwydd fy mod i yn landlord fy hun. Rwyf i wedi bod yn denant droeon wrth i mi symud o amgylch y wlad. Rwy'n landlord, rhywfaint fel yr oedd Mandy yn ei ddweud, drwy ddamwain - drwy amgylchiadau teuluol. Rwy'n credu y bydd llawer o fy etholwyr i yn yr un cwch, a bod ganddyn nhw, efallai drwy brofedigaeth, efallai drwy gymynrodd neu beth bynnag, un eiddo. Ond lle y byddwn i'n anghytuno â Mandy yw fy mod i'n credu bod y cynigion yn y Bil yn gywir ar y cyfan mewn gwirionedd. Rwy'n edrych ymlaen at ddadl bellach ar hyn, ond rwy'n credu eu bod yn gywir ar y cyfan, oherwydd yr hyn yr ydym ni wedi ei gael ers amser maith yw tuedd gormodol tuag at bŵer y landlord, ac mae llawer o landlordiaid da ar gael, ond mae tenantiaid wedi bod yn ddi-rym ac, o ran y denantiaeth ddiogel hon, rydym ni wedi cymryd camau mor fawr yng Nghymru, yn enwedig gyda'r dull rhentu doeth, sydd, yn fy marn i, wedi achosi llawer o landlordiaid i ymateb i'r her a chymryd y cyfrifoldebau o ddifrif. Ond mae'r Bil hwn, mae'n rhaid i mi ddweud, yn mynd ag ef ymhellach hefyd, ond rwy'n edrych ymlaen at weld y dadleuon ehangach arno yn cael eu cyflwyno. Ond, Gweinidog, rwy'n mynd i gynnig ychydig o bêl dro i chi, oherwydd er fy mod i'n cytuno yn llwyr â'r hyn y mae'r pwyllgor wedi ei gyflwyno a llawer o sylwadau David Melding ac eraill yma heddiw a Chadeirydd y pwyllgor, hoffwn i sôn am fater ychydig yn wahanol, ac mae'n ymwneud â beth arall y bydd y Bil hwn yn ei wneud. A'r rheswm rwy'n dweud hyn yw fy mod i'n dymuno diolch i bobl Diogelwch Trydanol yn Gyntaf am eistedd i lawr gyda mi yn rhithwir a thrafod rhywfaint am eu cefnogaeth fawr i'r Bil hwn, mae'n rhaid i mi ddweud, oherwydd eu bod nhw yn dymuno gweld hyn yn cael ei gyflawni yn gyflym ac yn cael ei roi ar waith, ond hefyd yr hyn y maen nhw'n ystyried y bydd hyn yn ei wneud o ran mesurau ffitrwydd i fod yn gartref sydd yn y Ddeddf Rhentu Cartrefi (Cymru) wreiddiol a'r hyn y gallai hyn ei wneud yn awr, mewn gwirionedd, ar gyfer diogelwch trydanol os byddwn ni'n bwrw ymlaen ag ef ac os byddwn ni'n gwneud hynny'n iawn. Y cefndir i hyn, wrth gwrs - gyda llaw, Gweinidog, mae'n rhaid i mi ddweud fy mod i'n gobeithio cael ymateb cadarnhaol gennych chi, oherwydd bod y prif unigolyn materion allanol ar gyfer Diogelwch Trydanol yn Gyntaf yng Nghymru yn digwydd byw yn fy nhref i, felly mae wedi bod yn curo ar fy nrws i - yw oherwydd, wrth gwrs, ein bod ni'n gwybod bod 62 y cant o danau domestig yn cael eu hachosi gan drydan, ac mae'r Bil hwn yn rhoi arwyddocâd mawr i'r mesurau ffitrwydd i fod yn gartref, nid yn unig i landlordiaid cymdeithasol ac i landlordiaid preifat, ond hefyd oherwydd yr hyn y mae'n ei wneud o ran y mater ehangach hwnnw yn ymwneud â diogelwch. Felly, y gofynion o ran diogelwch trydanol yw un, gan Diogelwch Trydanol yn Gyntaf, bod Aelodau'r Senedd yn cefnogi'r Bil hwn ac nad oes unrhyw oedi, a dweud y gwir, i sicrhau nad oes rhagor o oedi i'r gwiriadau diogelwch trydanol sy'n rhan o'r mesurau ffitrwydd i fod yn gartref hyn, eu bod yn cael eu gweithredu cyn gynted â phosibl. Maen nhw yn gofyn hefyd, Gweinidog, bod Llywodraeth Cymru yn llunio amserlen glir mewn gwirionedd o ran gweithredu'r gwiriadau diogelwch trydanol gorfodol yr ydym ni'n dal i aros amdanyn nhw, ac rwy'n credu y bydd symud hyn ymlaen yn gyflym yn ein galluogi i wneud hyn. Tybed a fyddai'r Gweinidog yn gallu ymateb i'r mater hwnnw ynghylch yr amserlen ar gyfer y gwiriadau diogelwch hynny hefyd, ond, wrth gwrs, heb aros i wneud hyn, oherwydd yn y cyfamser, mae angen datrys hefyd y mater o fwrw ymlaen mewn gwirionedd ag ymweliadau diogelwch yn y cartref i berchnogion cartrefi agored i niwed gan fecanweithiau sefydledig y gwasanaethau tân ac achub, a'u bod yn cyfeirio i wasanaethau gofal ac atgyweirio, er enghraifft, pan fo peryglon trydanol yn cael eu nodi. Felly, Gweinidog, rwy'n gwbl gefnogol wrth siarad yn y ddadl ar egwyddorion cyffredinol y Bil hwn. Nid wyf i'n gweld yr anhawster i gyflwyno'r mesurau hyn cyn i'r Bil cyfan yr ydym ni wedi ei roi ar waith gael ei ddeddfu. Mae'n anarferol iawn, mae'n rhaid i mi ddweud, ond rwy'n credu ei fod yn iawn, oherwydd ein bod ni wedi sylwi ar bethau y mae angen ymdrin â nhw, ond, wrth wneud hynny, a allwn ni hefyd ystyried y materion hynny sy'n ymwneud â'r mesurau ffitrwydd i fod yn gartref, ac yn enwedig y rhai hynny sy'n ymwneud â diogelwch trydanol, gan ein bod ni'n gwybod ei fod yn arwain at farwolaethau? Os gallwn ni wneud hyn yn iawn, byddwn ni'n achub bywydau yn ogystal ag ymdrin â'r mater hwn o gydbwysedd sicrwydd deiliadaeth i denantiaid a gyda landlordiaid. Diolch yn fawr iawn.