English: However, it does need to be said that this trend is not limited to the western part of the country, or even to Welsh language communities, though it is most pronounced and obvious in those communities. If we take Cardiff, for example, there has been a 12 per cent net inflow of young people into Cardiff, whereas, as I've said, in Ceredigion, we've seen an almost 20 per cent outflow. Something is driving this, and it isn't just economics. It's also culture and it's also education. These all need to be tackled if we are to strengthen our communities and the role of young people in our communities. So, we do need an all-Wales approach, and in this debate I will set out - or, more specifically, some of my colleagues will set out - some specific ideas within the concept of 'Arfor' and the concept of some of the other policies we have to reverse this worrying trend. Some of those might include better support for business start-ups, because, clearly, young people who may be leaving their communities are entrepreneurial in their own attitudes. They're leaving something that's quite safe and familiar to them, going elsewhere, and that sort of spirit can be matched and used within their own communities, perhaps in the field of digital or transport infrastructure - something that gives them the opportunity to remain at least within somewhere around their locality but to use their entrepreneurial or their cultural interest in wider opportunities. The second element of this is to either enhance or relocate some national institutions to areas of Wales that require greater job opportunities - Siân Gwenllian has fought very hard to retain Welsh Government jobs in Caernarfon, for example - this is part of why we do this; a new regional approach to retain young people in areas under particular pressure as regards outward migration, that's the 'Arfor' concept, which we negotiated some resources for, which I think have been increased, actually, as the local authorities in those areas have seen the possibility of working together along the western seaboard to better enhance their communities; and, specifically, to respond positively to the Diamond review's recommendation to incentivise students who study away to return to Wales after graduation. Clearly, the farming community and rural communities are also an important part of this, Llywydd. We recently secured £6 million as part of our budget agreement with the Welsh Government for a young farmers grant scheme, which I'm pleased to see has now been announced by the Welsh Government, and publicity is starting to flow out. But we need to build on that, for example to get hold of the lack of banking facilities in many rural communities, to enhance people's ability to gain bank loans to enable them to take part in schemes like this, and to attract new entrants to a vital industry, where just 3 per cent of farmers are aged under 35. We also will be looking at health and education in these reports, and I don't want to repeat what might be in the speeches of Rhun ap Iorwerth and Llyr Gruffydd, but we know from our research that here in Wales we have the lowest percentage of home-grown graduates who have been trained in medical skills. We also know that we are, in effect, funding an outmigration of our best students out of Wales with our own public policy money. There are good reasons for that, but there are good reasons as well to go back to the Diamond review and the central feature of Plaid Cymru's manifesto, which is about attracting graduates back to Wales and seeing those skills that they have had invested in them by investment from Welsh Government money back in the Welsh economy, back through developing our own ideas. I very much look forward to this debate because I hope it will be a debate that will be taken in the spirit in which it's meant, which is that we have an ongoing crisis about youth opportunities, in effect, in many parts of Wales and we need to address that. I will address the amendments when we come to the end of the debate. I will respect people's opinions, and to explain those amendments to us in one or two cases, but, certainly, we hope to be able to give this Assembly, over the next hour or so, some positive ideas for how we go and help tackle the outward migration of young people, but more importantly give opportunities for our young people in their own communities.
Welsh: Fodd bynnag, mae angen dweud nad yw'r duedd hon yn gyfyngedig i ran orllewinol y wlad, neu hyd yn oed i gymunedau Cymraeg eu hiaith, er ei fod yn fwyaf amlwg yn y cymunedau hynny. Os meddyliwn am Gaerdydd, er enghraifft, cafwyd mewnlif o 12 y cant net o bobl ifanc i Gaerdydd, ond fel rwy'n dweud, yng Ngheredigion, rydym wedi gweld all-lif o bron 20 y cant. Mae rhywbeth yn gyrru hyn, ac nid economeg yn unig. Mae diwylliant yn gwneud hynny hefyd, ac addysg. Bydd angen mynd i'r afael â'r rhain i gyd os ydym yn mynd i gryfhau ein cymunedau a rôl pobl ifanc yn ein cymunedau. Felly, mae angen dull o weithredu ar gyfer Cymru gyfan, ac yn y ddadl hon byddaf yn nodi - neu'n fwy penodol, bydd rhai o fy nghyd-Aelodau yn nodi - rhai syniadau penodol yng nghysyniad 'Arfor' a chysyniad rhai o'r polisïau eraill sydd gennym i wrthdroi'r duedd hon sy'n peri pryder. Gallai rhai o'r rheini gynnwys gwell cymorth i fusnesau newydd, oherwydd, yn amlwg, mae pobl ifanc a allai fod yn gadael eu cymunedau yn meddu ar ymagwedd entrepreneuraidd. Maent yn gadael rhywbeth sy'n eithaf diogel a chyfarwydd iddynt, yn mynd i rywle arall, a gellid defnyddio'r un math o ysbryd yn eu cymunedau eu hunain, efallai ym maes seilwaith digidol neu drafnidiaeth - rhywbeth sy'n rhoi cyfle iddynt aros o leiaf yng nghyffiniau eu hardal ond gan ddefnyddio eu diddordeb entrepreneuraidd neu ddiwylliannol mewn cyfleoedd ehangach. Yr ail elfen o hyn yw naill ai gwella neu adleoli rhai sefydliadau cenedlaethol i ardaloedd yng Nghymru sydd angen mwy o gyfleoedd swyddi - mae Siân Gwenllian wedi ymladd yn galed iawn i gadw swyddi Llywodraeth Cymru yng Nghaernarfon, er enghraifft - mae hyn yn rhan o pam y gwnawn hyn; dull rhanbarthol newydd i gadw pobl ifanc mewn ardaloedd o dan bwysau arbennig o ran allfudo, dyna yw cysyniad 'Arfor', y buom yn negodi adnoddau ar ei gyfer, ac sydd wedi cynyddu rwy'n credu, wrth i'r awdurdodau lleol yn yr ardaloedd hynny weld y posibilrwydd o weithio gyda'i gilydd ar hyd yr arfordir gorllewinol i wella eu cymunedau; ac yn benodol, i ymateb yn gadarnhaol i argymhelliad adolygiad Diamond i gymell myfyrwyr sy'n astudio mewn mannau eraill i ddychwelyd i Gymru ar ôl graddio. Yn amlwg, mae'r gymuned ffermio a chymunedau gwledig hefyd yn rhan bwysig o hyn, Lywydd. Yn ddiweddar rydym wedi sicrhau £6 miliwn fel rhan o'n cytundeb cyllidebol gyda Llywodraeth Cymru ar gyfer cynllun grant ffermwyr ifanc, ac rwy'n falch o weld bod hwnnw bellach wedi'i gyhoeddi gan Lywodraeth Cymru, ac mae'r cyhoeddusrwydd yn dechrau llifo. Ond mae angen inni adeiladu ar hynny, er enghraifft, i fynd i'r afael â'r diffyg cyfleusterau bancio mewn llawer o gymunedau gwledig, er mwyn gwella gallu pobl i gael benthyciadau banc i'w galluogi i gymryd rhan mewn cynlluniau fel hyn, ac i ddenu newydd-ddyfodiaid i ddiwydiant hollbwysig, lle nad oes ond 3 y cant o ffermwyr o dan 35 oed. Hefyd byddwn yn edrych ar iechyd ac addysg yn yr adroddiadau hyn, ac nid wyf eisiau ailadrodd yr hyn a allai fod yn areithiau Rhun ap Iorwerth a Llyr Gruffydd, ond rydym yn gwybod o'n gwaith ymchwil mai gennym ni yma yng Nghymru y mae'r ganran isaf o raddedigion a hyfforddwyd yn y wlad hon mewn sgiliau meddygol. Rydym hefyd yn gwybod ein bod, i bob pwrpas, yn ariannu allfudiad ein myfyrwyr gorau o Gymru gydag arian ein polisi cyhoeddus ein hunain. Mae rhesymau da dros hynny, ond ceir rhesymau da yn ogystal dros fynd yn ôl at adolygiad Diamond a nodwedd ganolog maniffesto Plaid Cymru, sy'n ymwneud â denu graddedigion yn ôl i Gymru a gweld y sgiliau a roddwyd iddynt drwy fuddsoddi arian Llywodraeth Cymru yn dod yn ôl i economi Cymru, yn ôl drwy ddatblygu syniadau ein hunain. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at y ddadl hon oherwydd rwy'n gobeithio y bydd yn ddadl a gaiff ei chymryd yn yr ysbryd y'i bwriadwyd, sef bod gennym argyfwng parhaus mewn perthynas â chyfleoedd i bobl ifanc, i bob pwrpas, mewn llawer o rannau o Gymru ac mae angen inni roi sylw i hynny. Byddaf yn ymdrin â'r gwelliannau pan ddown at ddiwedd y ddadl. Byddaf yn parchu barn pobl, ac i egluro'r gwelliannau hynny i ni mewn un neu ddau o achosion, ond yn sicr, rydym yn gobeithio gallu rhoi rhai syniadau cadarnhaol i'r Cynulliad dros yr awr nesaf ar gyfer sut rydym yn mynd i helpu i fynd i'r afael ag allfudiad pobl ifanc, ond yn bwysicach, sut rydym yn mynd i roi cyfleoedd i'n pobl ifanc yn eu cymunedau eu hunain.