English: First Minister, thank you for your statement this afternoon. It clearly is an historic day - the Prime Minister triggering article 50 that begins the formal negotiation process after the referendum result in June last year. I do take exception to your paragraph that talks about the Welsh Government being left out of the loop and not included in the negotiation process. I have to say that the Prime Minister herself has been to Wales five times, and David Davis himself has engaged many times with your good self and others in this Chamber, I might add, as has the Secretary of State for Wales. Whereas I look at the engagement the First Minister has sought to try and undertake with people who were on the majority vote after 23 June - neither he nor his Government have engaged at all with anyone who was on the majority side of the vote on 23 June and sit on this side of the Chamber. And so a bit of consistency, I think, would benefit the First Minister when he is throwing these allegations around. I also do regret bitterly the language that the First Minister used yesterday in First Minister's questions: that he could see no money coming to agriculture after 2020, or structural funds. What evidence do you base that on, First Minister? Or are we to assume that that is official Labour Party policy and you are merely talking to Labour Party policy? The letter today that the Prime Minister has sent to the President in Brussels clearly identifies the strands that she believes the negotiations should undertake. And I do hope that the First Minister does welcome the strands that the Prime Minister has identified in her letter, in particular with specific reference to Ireland and the peace process, and the significant discussions that will be require around that, and the importance of having parallel discussions and not isolating the settlement for the breakaway to the continuing relationships that the UK needs to develop with the EU. And I do hope that the First Minister will be able to endorse that sentiment; and indeed I do hope that he will able to endorse all the principles that are contained in the letter that the Prime minister has sent - and also the principles that the Prime Minister laid out in her Lancaster House speech, which clearly laid out 12 key principles that will form the basis of the negotiations over the next two years. It is important that the UK Government does work with the devolved administrations to make sure that there is continuity in the message and continuity in the negotiations. I fully accept that, First Minister, and I will work tirelessly to make sure that does happen. And I do believe that there should be no - as the Prime Minister has clearly said - power grab or law grab back from any of the devolved administrations to Westminster. And the Prime Minister has clearly stated that, and, ultimately in her letter today, she clearly identifies the substantial passage of responsibilities and powers that she does see being transferred to the devolved administrations. In your speech today, First Minister, you do identify - and I think it is a very relevant point to identity - the workings of the JMC, because there is a huge piece of work to be done domestically - as I have identified in other contributions that I've made within my speeches in this Chamber - about how the UK will function when we do come out of the European Union, and how - and it is my preferred model - the UK frameworks that would be put in place for agriculture, for structural funds and for HE funding will work on an equal basis to make sure that no one part of the UK is disproportionally affected by any changes that might come out. And so I would be grateful if the First Minister could give us a feeling of how he believes the JMC should develop in the coming weeks and months. Because I do think there's a real danger that we do take our eye off what change we can effect in this Chamber, and the role that the Government here will have, by focusing too much on what's going on in Brussels, while not focusing on what we need to be doing here in Wales to make sure that whatever negotiation and agreement arise out of that negotiation benefits all parts of the United Kingdom. The other point I would like to make as well: What I think is really important is the great repeal Bill, the White Paper that will be published tomorrow. I notice that the First Minister does identify in his statement today that he will have much more to say on that, but it is important that, again, that is another area that we could have a huge impact on in making sure that Wales - in the transfer of responsibilities when they do come back from Brussels - that the right responsibilities do come back to this institution so that there is a positive dividend for devolution and a positive dividend for Wales, Scotland, Northern Ireland, and England in that restribution of powers and responsibilities at the end of the two-year negotiation period. The other point the First Minister rightly identifies is the focus on transitional arrangements that potentially might have to kick in if the two years do not prove sufficiently long enough to conclude the majority of the negotiations. What type of transitional arrangements does the First Minister and his Government have in mind that might be required? It's one thing talking about transitional arrangements, it's another thing understanding what exactly they might mean. And I do think, given that the Prime Minister clearly identifies in her letter today that she's not looking for having a no-deal approach - as she points out, it is important the deal is concluded, but a deal that is fair to both partners working in these negotiations. Because this is not about putting Europe down and it should not be about putting the UK down. This is about making sure that we retain our strong links with Europe as partners in security, defence and economic opportunities, whilst recognising that sovereignty will return to these islands and those decisions will be taken within these islands, but reflecting, importantly, that the islands that the sovereignty will return to are not the islands that were the same in 1972 when we first went in to the European Union. We do have devolved Government, we do need to recognise that and the Prime Minister has given that commitment. But I do make that point that I opened my remarks on, First Minister: I believe the UK Government is sincere in its commitment to work with you and the other devolved administrations. It is a real shame that, over the last eight or nine months, you have not chosen to work with others in this Chamber.
Welsh: Brif Weinidog, diolch i chi am eich datganiad y prynhawn yma. Mae'n amlwg yn ddiwrnod hanesyddol - y Prif Weinidog yn sbarduno erthygl 50 sy'n cychwyn y broses negodi ffurfiol ar ôl canlyniad y refferendwm ym mis Mehefin y llynedd. Rwy'n gwrthwynebu eich paragraff sy'n sôn am Lywodraeth Cymru yn cael ei hepgor o'r broses a heb gael ei chynnwys yn y broses negodi. Mae'n rhaid i mi ddweud bod y Prif Weinidog ei hun wedi ymweld â Chymru bum gwaith, ac mae David Davis ei hun wedi ymgysylltu sawl gwaith â chi, ac eraill yn y Siambr hon, dylwn ychwanegu, fel y mae Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Ond pan edrychaf ar yr ymgysylltiad y mae Prif Weinidog Cymru wedi ceisio'i gael gyda phobl a bleidleisiodd gyda'r mwyafrif ar ôl 23 Mehefin - nid yw ef na'i Lywodraeth wedi ymgysylltu o gwbl ag unrhyw un a bleidleisiodd gyda'r mwyafrif ar 23 Mehefin ac sy'n eistedd ar yr ochr hon i'r Siambr. Ac felly byddai ychydig o gysondeb, rwy'n credu, o fudd i Brif Weinidog Cymru pan fo'n gwneud yr honiadau hyn. Rwy'n gresynu'n arw hefyd at yr iaith a ddefnyddiodd Prif Weinidog Cymru ddoe yn ystod y cwestiynau i'r Prif Weinidog: na allai weld unrhyw arian yn dod i amaethyddiaeth ar ôl 2020, na chronfeydd strwythurol. Ar ba dystiolaeth rydych chi'n seilio hynny, Brif Weinidog? Neu a ydym i fod i ragdybio mai dyna yw polisi swyddogol y Blaid Lafur a'ch bod yn siarad yn unig am bolisi'r Blaid Lafur? Mae'r llythyr y mae'r Prif Weinidog wedi'i anfon at y Llywydd ym Mrwsel heddiw yn nodi'r meysydd y mae'n credu y dylai'r trafodaethau fynd i'r afael â hwy yn glir. Ac rwy'n gobeithio y bydd Prif Weinidog Cymru yn croesawu'r meysydd y mae'r Prif Weinidog wedi'u nodi yn ei llythyr, yn enwedig y cyfeiriad penodol at Iwerddon a'r broses heddwch, a'r trafodaethau sylweddol y bydd eu hangen ynghylch hynny, a phwysigrwydd cael trafodaethau cyfochrog a pheidio ag ynysu'r setliad ymwahanu rhag y berthynas barhaus y mae'r DU angen ei datblygu gyda'r UE. Ac rwy'n gobeithio y bydd Prif Weinidog Cymru yn gallu cymeradwyo'r safbwynt hwnnw; ac yn wir, rwy'n gobeithio y bydd yn gallu cefnogi pob un o'r egwyddorion sydd wedi'u cynnwys yn y llythyr y mae'r Prif weinidog wedi'i anfon - a hefyd yr egwyddorion a nododd y Prif Weinidog yn ei haraith yn Lancaster House, a oedd yn nodi'n glir y 12 egwyddor allweddol a fydd yn ffurfio sail i'r trafodaethau dros y ddwy flynedd nesaf. Mae'n bwysig fod Llywodraeth y DU yn gweithio gyda'r gweinyddiaethau datganoledig i sicrhau bod parhad yn y neges a pharhad yn y trafodaethau. Rwy'n derbyn hynny'n llwyr, Brif Weinidog, a byddaf yn gweithio'n ddiflino i sicrhau bod hynny'n digwydd. Ac rwy'n credu na ddylid cael - fel y mae'r Prif Weinidog wedi'i ddweud yn glir - unrhyw fachu pŵer neu fachu cyfraith yn ôl oddi wrth unrhyw un o'r gweinyddiaethau datganoledig i San Steffan. Ac mae'r Prif Weinidog wedi datgan hynny'n glir, ac yn y pen draw, yn ei llythyr heddiw, mae'n nodi ei bod yn gweld y bydd cyfrifoldebau a phwerau sylweddol yn cael eu trosglwyddo i'r gweinyddiaethau datganoledig. Yn eich araith heddiw, Brif Weinidog, rydych yn nodi - ac rwy'n credu ei fod yn bwynt perthnasol iawn i'w nodi - gwaith y Cyd-bwyllgor Gweinidogion, oherwydd mae llawer o waith i'w wneud yn ddomestig - fel y nodais mewn cyfraniadau eraill a wneuthum yn fy areithiau yn y Siambr hon - ynglŷn â sut y bydd y DU yn gweithredu pan fyddwn yn gadael yr Undeb Ewropeaidd, a sut - a dyma'r model rwy'n ei ffafrio - y bydd fframweithiau'r DU, a fyddai'n cael eu rhoi ar waith ar gyfer amaethyddiaeth, ar gyfer cronfeydd strwythurol ac ar gyfer ariannu addysg uwch, yn gweithio ar sail gyfartal i wneud yn siŵr nad oes unrhyw ran o'r DU yn cael ei heffeithio'n anghymesur gan unrhyw newidiadau a allai ddigwydd. Ac felly byddwn yn ddiolchgar pe gallai'r Prif Weinidog roi syniad i ni sut y mae'n credu y dylai'r Cyd-bwyllgor Gweinidogion ddatblygu yn ystod yr wythnosau a'r misoedd nesaf. Oherwydd rwy'n credu bod yna berygl gwirioneddol y byddwn yn colli golwg ar y newid y gallwn ei gyflawni yn y Siambr hon, a'r rôl a fydd gan y Llywodraeth hon, drwy ganolbwyntio gormod ar yr hyn sy'n digwydd ym Mrwsel, a pheidio â chanolbwyntio ar yr hyn sydd angen i ni ei wneud yma yng Nghymru i sicrhau bod pa bynnag negodiad a chytundeb sy'n codi o'r cyd-drafod hwnnw o fudd i bob rhan o'r Deyrnas Unedig. Y pwynt arall yr hoffwn ei wneud hefyd: rwy'n credu bod y Bil diddymu mawr, y Papur Gwyn a fydd yn cael ei gyhoeddi yfory, yn bwysig iawn. Sylwaf fod y Prif Weinidog yn nodi yn ei ddatganiad heddiw y bydd ganddo lawer mwy i'w ddweud am hwnnw, ond mae'n bwysig, unwaith eto, fod hwnnw'n faes arall y gallem effeithio'n fawr iawn arno o ran sicrhau bod Cymru - wrth drosglwyddo cyfrifoldebau pan fyddant yn dychwelyd o Frwsel - fod y cyfrifoldebau cywir yn dychwelyd i'r sefydliad hwn fel bod difidend cadarnhaol i ddatganoli a difidend cadarnhaol i Gymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon, a Lloegr o ran y modd y caiff pwerau a chyfrifoldebau eu hailddosbarthu ar ddiwedd y cyfnod negodi o ddwy flynedd. Y pwynt arall y mae Prif Weinidog Cymru yn gywir yn ei nodi yw'r ffocws ar drefniadau trosiannol y bydd yn rhaid eu rhoi ar waith, o bosibl, os nad yw'r ddwy flynedd yn ddigon hir i gwblhau'r rhan fwyaf o'r trafodaethau. Pa fath o drefniadau trosiannol y mae'r Prif Weinidog a'i Lywodraeth yn ystyried y gallai fod eu hangen? Mae siarad am drefniadau trosiannol yn un peth, mae deall beth yn union y gallent ei olygu yn beth arall. Ac rwy'n credu, o ystyried bod y Prif Weinidog yn nodi'n glir yn ei llythyr heddiw nad yw hi'n anelu i gael ymagwedd 'dim cytundeb' - fel y mae'n nodi, mae'n bwysig fod y cytundeb yn cael ei gwblhau, ond cytundeb sy'n deg i'r ddau bartner yn y trafodaethau hyn. Oherwydd nid yw hyn yn ymwneud â bychanu Ewrop ac ni ddylai ymwneud â bychanu'r DU. Mae hyn yn ymwneud â sicrhau ein bod yn cadw ein cysylltiadau cryf ag Ewrop fel partneriaid o ran diogelwch, amddiffyn a chyfleoedd economaidd, gan gydnabod y bydd sofraniaeth yn dychwelyd i'r ynysoedd hyn ac y bydd y penderfyniadau hynny'n cael eu gwneud o fewn yr ynysoedd hyn, ond gan adlewyrchu, yn bwysig, nad yw'r ynysoedd y bydd sofraniaeth yn dychwelyd iddynt yr un fath â'r ynysoedd ym 1972 pan ymunasom â'r Undeb Ewropeaidd. Mae gennym Lywodraeth ddatganoledig, mae angen i ni gydnabod hynny ac mae'r Prif Weinidog wedi rhoi'r ymrwymiad hwnnw. Ond rwy'n gwneud y pwynt a wneuthum wrth agor fy sylwadau, Brif Weinidog: rwy'n credu bod Llywodraeth y DU yn ddiffuant yn ei hymrwymiad i weithio gyda chi a'r gweinyddiaethau datganoledig eraill. Mae'n drueni mawr dros yr wyth neu naw mis diwethaf nad ydych wedi dewis gweithio gydag eraill yn y Siambr hon.