techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you for raising that issue this afternoon. There are a number of ways in which we communicate directly with businesses. One is through Business Wales, which has an excellent database of businesses here in Wales, so we're able to get information to them very rapidly and that was extremely useful to us during the pandemic. And, of course, all businesses that are subject to non-domestic rates will be on the local register of their councils, which should, again, be a useful way to share information. And again, that was extremely useful to us during the course of the pandemic when we were able to get grants to businesses very, very rapidly indeed. In terms of the future of business rates, I think that much depends on the outcome of the fundamental review and what that will mean for us here in Wales. Business rates here provide around £1 billion of our Welsh budget, so this is a significant amount of money, so we need to be thinking, in any kind of review of business rates, what the implications would be for public spending. I did have an excellent meeting yesterday with the Welsh Retail Consortium and they were able to talk quite passionately about the potential ways in which business rates could change to maybe further recognise investment in decarbonisation, for example. There were lots of ideas that they able to share with us, which were all very interesting. I don't have a road map for any changes today, but I'm keen to hear ideas as to what might improve the situation in the future.
Welsh: Diolch am godi'r mater hwn y prynhawn yma. Rydym yn cyfathrebu'n uniongyrchol â busnesau mewn nifer o ffyrdd. Un ffordd yw drwy Busnes Cymru, sydd â chronfa ddata ragorol o fusnesau yma yng Nghymru, felly gallwn gael gwybodaeth iddynt yn gyflym iawn ac roedd hynny'n hynod o ddefnyddiol i ni yn ystod y pandemig. Ac wrth gwrs, bydd pob busnes sy'n talu ardrethi annomestig ar gofrestr leol eu cynghorau, a ddylai, unwaith eto, fod yn ffordd ddefnyddiol o rannu gwybodaeth. Ac unwaith eto, roedd hynny'n ddefnyddiol iawn i ni yn ystod y pandemig i allu cael grantiau i fusnesau yn hynod o gyflym. Ar ddyfodol ardrethi busnes, credaf fod llawer yn dibynnu ar ganlyniad yr adolygiad sylfaenol a'r hyn y bydd hynny'n ei olygu i ni yma yng Nghymru. Mae ardrethi busnes yma yn darparu tua £1 biliwn o'n cyllideb yng Nghymru, felly mae hwn yn swm sylweddol o arian, ac mae angen inni feddwl, mewn unrhyw fath o adolygiad o ardrethi busnes, beth fyddai'r goblygiadau i wariant cyhoeddus. Cefais gyfarfod rhagorol ddoe gyda Chonsortiwm Manwerthu Cymru ac roeddent yn gallu siarad yn eithaf angerddol am y ffyrdd posibl y gallai ardrethi busnes newid, o bosibl i gydnabod buddsoddiad pellach mewn datgarboneiddio, er enghraifft. Roeddent yn gallu rhannu llawer o syniadau gyda ni, ac roeddent i gyd yn ddiddorol iawn. Nid oes gennyf gynllun ar gyfer unrhyw newidiadau heddiw, ond rwy'n awyddus i glywed syniadau am yr hyn a allai wella'r sefyllfa yn y dyfodol.
English: Welsh Government works closely with local government in Wales through a range of formal and informal engagement mechanisms across all portfolios. Ministers work with leaders, and our officials work together, to achieve better policy development and service delivery outcomes for the people of Wales.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio'n agos gyda llywodraeth leol yng Nghymru drwy amrywiaeth o fecanweithiau ymgysylltu ffurfiol ac anffurfiol ar draws pob portffolio. Mae Gweinidogion yn gweithio gydag arweinwyr, ac mae ein swyddogion yn gweithio gyda'i gilydd, i sicrhau eu bod yn datblygu polisïau gwell a chanlyniadau gwell wrth ddarparu gwasanaethau i bobl Cymru.
English: Diolch yn fawr, Gweinidog. I think it's fair to say that there was a general view that, during the pandemic, Welsh Government worked very well with local authorities and local authority leaders, with, sometimes, the new technology aiding that in making weekly meetings and very regular meetings much easier to do, and also that local authorities working with the voluntary sector were able to do so more quickly and with less bureaucracy. I just wonder, Minister, to what extent that experience of working during the pandemic has been, and is being, evaluated, so that some of those better ways of working, more effective ways of working, might be retained where appropriate. I guess that some of them might have only been appropriate for more or less an emergency situation, as we had. But, presumably, some of them could be retained to benefit the people of Wales. Also, to what extent is digital transformation, which again has been very important during the pandemic in terms of the delivery of services and new ways of working - ? To what extent will the Welsh Government work with local authorities to make sure that those digital possibilities are fully used and utilised, again for the benefit of our communities here in Wales?
Welsh: Diolch yn fawr, Weinidog. Credaf ei bod yn deg dweud bod yna farn gyffredinol fod Llywodraeth Cymru, yn ystod y pandemig, wedi gweithio'n dda iawn gydag awdurdodau lleol ac arweinwyr awdurdodau lleol, gyda'r dechnoleg newydd, weithiau, yn helpu hynny i sicrhau bod cyfarfodydd wythnosol a chyfarfodydd rheolaidd iawn yn llawer haws i'w gwneud, a bod awdurdodau lleol sy'n gweithio gyda'r sector gwirfoddol yn gallu gwneud hynny'n gyflymach a chyda llai o fiwrocratiaeth. Tybed, Weinidog, i ba raddau y mae'r profiad hwnnw o weithio yn ystod y pandemig wedi cael ei werthuso, ac yn cael ei werthuso, fel y gellid cadw rhai o'r ffyrdd gwell hynny o weithio, ffyrdd mwy effeithiol o weithio, lle bo'n briodol. Rwy'n tybio mai ar gyfer sefyllfa o argyfwng fwy neu lai yn unig, fel y gwelsom, y gallai rhai ohonynt fod wedi bod yn addas. Ond mae'n debyg y gellid cadw rhai ohonynt er budd pobl Cymru. Hefyd, i ba raddau y mae trawsnewid digidol, sydd eto wedi bod yn bwysig iawn yn ystod y pandemig wrth ddarparu gwasanaethau a ffyrdd newydd o weithio - ? I ba raddau y bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag awdurdodau lleol i sicrhau bod y posibiliadau digidol hynny'n cael eu defnyddio a'u defnyddio'n llawn, unwaith eto er budd ein cymunedau yma yng Nghymru?
English: Minister, can I ask you about support for community councils, in particular, from Welsh Government? I'm aware that, under the Local Government and Elections (Wales) Act 2021, there's a requirement for community councils to put in place systems to allow for in-person, remote or hybrid meetings. Many community councils, of course, meet in community centres or village halls, and don't have access to the internet. So, there is an issue for those councils, in particular, that need support. I'm aware that the Welsh Government did have a fund that was available for people to apply for, but that particular fund is now closed to new bids. So, can I ask what further support the Welsh Government will be giving to local community councils in this particular regard?
Welsh: Weinidog, a gaf fi ofyn ichi am gefnogaeth i gynghorau cymuned, yn arbennig, gan Lywodraeth Cymru? Rwy'n ymwybodol, o dan Ddeddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021, fod gofyniad i gynghorau cymuned sefydlu systemau i ganiatáu cyfarfodydd wyneb yn wyneb, o bell neu hybrid. Mae llawer o gynghorau cymuned, wrth gwrs, yn cyfarfod mewn canolfannau cymunedol neu neuaddau pentref, ac nid oes ganddynt fynediad at y rhyngrwyd. Felly, mae angen cymorth ar y cynghorau hynny, yn arbennig. Rwy'n ymwybodol fod gan Lywodraeth Cymru gronfa a oedd ar gael i bobl wneud cais amdani, ond mae'r gronfa honno bellach ar gau i geisiadau newydd. Felly, a gaf fi ofyn pa gefnogaeth bellach y bydd Llywodraeth Cymru yn ei rhoi i gynghorau cymuned lleol yn y cyd-destun hwn?
English: Well, I very recently approved funding for a new digital delivery manager for town and community councils in Wales, and the expectation is that they will build on the good work that has already been established. Of course, we consulted on the requirement in terms of future hybrid working, and it should be clear that what's required of town and community councils is that the person who's attending remotely should be heard and can hear. So, I think that that can be done very simply at low cost, if necessary. But I'm keen to work with town and community councils, through the new digital delivery manager, to better understand what the specific issues are and if there are ways that we can help resolve them.
Welsh: Wel, yn ddiweddar iawn, cymeradwyais gyllid ar gyfer rheolwr cyflawni digidol newydd ar gyfer cynghorau tref a chymuned yng Nghymru, a'r disgwyl yw y byddant yn adeiladu ar y gwaith da sydd eisoes wedi'i sefydlu. Wrth gwrs, fe wnaethom ymgynghori ar y gofyniad ynglŷn â gweithio hybrid yn y dyfodol, a dylai fod yn glir mai'r hyn sy'n ofynnol gan gynghorau tref a chymuned yw y dylai'r sawl sy'n mynychu o bell allu clywed a chael ei glywed. Felly, credaf y gellir gwneud hynny am gost isel, os oes angen. Ond rwy'n awyddus i weithio gyda chynghorau tref a chymuned, drwy'r rheolwr cyflawni digidol newydd, i ddeall yn well beth yw'r problemau penodol ac a oes ffyrdd y gallwn helpu i'w datrys.
English: UK Government must act to tackle the long-term legacy cost to Wales of remediation, reclamation and repurposing of coal tip sites, which are a legacy of the pre-devolution mining industry. At least £600 million is needed over a decade and a half, far more than anticipated when devolution and our current funding arrangements began.
Welsh: Rhaid i Lywodraeth y DU weithredu i fynd i'r afael â'r gost etifeddol hirdymor i Gymru o atgyweirio, adfer ac ail-lunio safleoedd tomenni glo, a etifeddwyd gan y diwydiant glo cyn datganoli. Mae angen o leiaf £600 miliwn dros ddegawd a hanner, llawer mwy na'r disgwyl pan ddechreuodd datganoli a'n trefniadau ariannu presennol.
English: Thank you, Minister, for your answer. The physical scars of the industrial revolution are a legacy that we live with today, with nearly 40 per cent of all disused UK coal tips being here in Wales. As you so rightly said, the reclamation costs are on a scale in excess of anything that could have been anticipated when devolution began, but it's important that we deal with this issue now. So, will you press the UK Government in the forthcoming spending review to commit the investment needed to tackle this long-standing issue, in areas like the Cynon Valley, to ensure the safety of all our communities?
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Mae creithiau ffisegol y chwyldro diwydiannol yn etifeddiaeth yr ydym yn byw gyda hi heddiw, gyda bron i 40 y cant o'r holl domenni glo segur yn y DU yma yng Nghymru. Fel y dywedoch chi mor gywir, mae costau adfer ar raddfa sy'n uwch nag unrhyw beth y gellid bod wedi'i ragweld pan ddechreuodd datganoli, ond mae'n bwysig ein bod yn ymdrin â'r mater hwn yn awr. Felly, a wnewch chi bwyso ar Lywodraeth y DU yn yr adolygiad o wariant sydd i ddod i ymrwymo'r buddsoddiad sydd ei angen i fynd i'r afael â'r broblem hirsefydlog hon, mewn ardaloedd fel Cwm Cynon, i sicrhau diogelwch ein holl gymunedau?
English: Yes, I can absolutely give that commitment to press the UK Government on this particular issue. Ahead of the spending review I'll be writing to the Chancellor outlining our priorities for Wales in that letter, and I will be requesting that the UK Government works urgently with us to develop a formal strategy and funding programme for long-term remediation, reclamation and repurposing of coal tip sites, to manage the climate change impacts, and address the public safety concerns in that area. At the introductory meeting I had with the new Chief Secretary to the Treasury recently, I took the opportunity to outline our key priorities for the spending review, and I was very clear that coal tip safety is our key concern that we want to see addressed in this spending review. I look forward to a meeting with the Chief Secretary tomorrow where I'll again be pressing the exact points that you've raised this afternoon.
Welsh: Gallaf yn bendant roi'r ymrwymiad hwnnw i bwyso ar Lywodraeth y DU mewn perthynas â'r mater hwn. Cyn yr adolygiad o wariant, byddaf yn ysgrifennu at y Canghellor yn amlinellu ein blaenoriaethau i Gymru yn y llythyr hwnnw, a byddaf yn gofyn i Lywodraeth y DU weithio ar frys gyda ni i ddatblygu strategaeth ffurfiol a rhaglen ariannu ar gyfer atgyweirio, adfer ac ail-lunio safleoedd tomenni glo yn hirdymor, er mwyn rheoli effeithiau newid hinsawdd a lleddfu pryderon yn ymwneud â diogelwch y cyhoedd yn hynny o beth. Yn y cyfarfod rhagarweiniol a gefais gyda Phrif Ysgrifennydd newydd y Trysorlys yn ddiweddar, manteisiais ar y cyfle i amlinellu ein blaenoriaethau allweddol ar gyfer yr adolygiad o wariant, ac roeddwn yn glir iawn mai diogelwch tomenni glo yw ein pryder allweddol yr ydym am ei weld yn cael sylw yn yr adolygiad o wariant. Edrychaf ymlaen at gyfarfod â'r Prif Ysgrifennydd yfory lle byddaf unwaith eto'n pwyso mewn perthynas â'r union bwyntiau a nodwyd gennych y prynhawn yma.
English: The next set of questions are those to the Minister for Rural Affairs and North Wales, and the first question comes from Samuel Kurtz.
Welsh: Y cwestiynau nesaf fydd y rhai i'r Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a'r cwestiwn cyntaf gan Samuel Kurtz.
English: I have regular discussions with the Minister for Climate Change, and we are working across portfolios to develop the joint fisheries statement to set out policies for sustainable fisheries management to deliver the fisheries objectives. This will include our commitment to the delivery of an ecosystem-based approach to fisheries management.
Welsh: Rwy'n cael trafodaethau rheolaidd gyda'r Gweinidog Newid Hinsawdd, ac rydym yn gweithio ar draws y portffolios i ddatblygu'r cyd-ddatganiad pysgodfeydd i nodi polisïau ar gyfer rheoli pysgodfeydd yn gynaliadwy er mwyn cyflawni'r amcanion pysgodfeydd. Bydd hyn yn cynnwys ein hymrwymiad i ddarparu dull rheoli ar lefel yr ecosystem ar gyfer pysgodfeydd.
English: Thank you, Minister. You will be delighted to hear, I'm sure, that I've been recently appointed the Atlantic grey seal champion, and last week I enjoyed a meeting with the Marine Conservation Society on Tenby north beach to discuss some of the challenges that these creatures face from human actions while undertaking a beach clean. At this time of year the Pembrokeshire and Carmarthenshire coastline sees many new-born seal pups venturing forth for the first time into the wild Atlantic ocean, but, sadly, one of the main threats to these amazing creatures is the pollution created by marine traffic. With the responsibility for protecting our marine wildlife falling under your colleague the Minister for Climate Change, and the responsibility for fisheries within your own portfolio, can you detail what action you and your ministerial colleague are taking to ensure that the future of these welcome visitors to our coastline are safeguarded for generations to come?
Welsh: Diolch, Weinidog. Fe fyddwch yn falch iawn o glywed, rwy'n siŵr, fy mod wedi cael fy mhenodi yn hyrwyddwr y morlo llwyd yn ddiweddar, a'r wythnos diwethaf, tra'n cymryd rhan mewn gweithgaredd glanhau traeth ar draeth y gogledd, Dinbych-y-pysgod, mwynheais gyfarfod â'r Gymdeithas Cadwraeth Forol i drafod rhai o'r heriau y mae'r creaduriaid hyn yn eu hwynebu yn sgil gweithredoedd pobl. Ar yr adeg hon o'r flwyddyn mae llawer o forloi bach newydd-anedig yn mentro allan am y tro cyntaf i gefnfor gwyllt yr Iwerydd ar arfordir sir Benfro a sir Gaerfyrddin ond yn anffodus, un o'r prif fygythiadau i'r creaduriaid rhyfeddol hyn yw'r llygredd sy'n cael ei greu gan draffig morol. Gyda'r cyfrifoldeb dros ddiogelu ein bywyd gwyllt morol ar ysgwyddau eich cyd-Weinidog, y Gweinidog Newid Hinsawdd, a'r cyfrifoldeb am bysgodfeydd o fewn eich portffolio eich hun, a allwch fanylu ar ba gamau yr ydych chi a'ch cyd-Weinidog yn eu cymryd i sicrhau bod dyfodol yr ymwelwyr hyn â'n harfordir yn cael ei ddiogelu am genedlaethau i ddod?
English: Well done on being appointed the Atlantic grey seal champion. You should have a little competition with your colleague Darren Millar how many times you can say what you're champion for in the Chamber. [ Laughter.] I think it's been very lovely to see how many seal pups we have seen around our coast over the summer. Going back to your specific question about the conversations that the Minister for Climate Change and I have around our policies, it is really important that we make sure that, for instance, all our designated features within our marine protected areas are assessed against any potential harms from activities such as those you referred to.
Welsh: Da iawn chi ar gael eich penodi'n hyrwyddwr y morlo llwyd. Dylech gael cystadleuaeth gyda'ch cyd-Aelod, Darren Millar, i weld sawl gwaith y gallwch ddweud yn y Siambr pa rywogaeth yr ydych yn hyrwyddwr arni. [ Chwerthin.] Rwy'n credu ei bod wedi bod yn hyfryd iawn gweld cymaint o forloi bach o gwmpas ein harfordir dros yr haf. I fynd yn ôl at eich cwestiwn penodol am y sgyrsiau rhwng y Gweinidog Newid Hinsawdd a minnau ynglŷn â'n polisïau, mae'n bwysig iawn ein bod yn sicrhau, er enghraifft, fod ein holl nodweddion dynodedig yn ein hardaloedd morol gwarchodedig yn cael eu hasesu yn erbyn unrhyw niwed posibl o weithgareddau fel y rhai y cyfeirioch chi atynt.
English: Protection of the marine environment is something that I've been championing for many, many years, and one particular issue that I've raised in the Chamber on a number of occasions is the reintroduction of scallop dredging in a small area of Cardigan bay, a special area of conservation, and the impact on marine life in that area. Minister, it's been several years now since this activity was restarted, and I'm keen to know what assessment has been carried out with regard to the environmental impact of scallop dredging on this site since it was reintroduced in 2016.
Welsh: Mae diogelu'r amgylchedd morol yn rhywbeth y bûm yn ei hyrwyddo ers blynyddoedd lawer, ac un mater penodol a godais yn y Siambr droeon yw ailgyflwyno treillio am gregyn bylchog mewn ardal fechan ym mae Ceredigion, ardal gadwraeth arbennig, a'r effaith ar fywyd morol yn yr ardal honno. Weinidog, mae nifer o flynyddoedd bellach ers ailgychwyn y gweithgaredd hwn, ac rwy'n awyddus i wybod pa asesiad a gynhaliwyd o effaith amgylcheddol treillio am gregyn bylchog ar y safle hwn ers ei ailgyflwyno yn 2016.
English: Thank you, and I can reassure Joyce Watson that dredge fishing for scallops is highly regulated in Welsh waters, and that includes through spatial restrictions as well. We closely monitor the activity. We take enforcement action wherever necessary, and this is principally done by tracking vessels using the vessel monitoring systems that we have on our fisheries patrol vessels, which include the Rhodri Morgan, for instance, and also through port and harbour-based inspections by our marine enforcement officers. And each year before the scallop fishery reopens, the Welsh Government conducts a comprehensive habitats regulatory assessment, and that is only done with further agreement from Natural Resources Wales.
Welsh: Diolch, a gallaf dawelu meddwl Joyce Watson fod treillio am gregyn bylchog yn cael ei reoleiddio'n llym yn nyfroedd Cymru, ac mae hynny'n cynnwys drwy gyfyngiadau gofodol hefyd. Rydym yn monitro'r gweithgaredd yn ofalus. Rydym yn rhoi camau gorfodi ar waith lle bynnag y bo angen, a gwneir hyn yn bennaf drwy dracio llongau gan ddefnyddio'r systemau monitro llongau sydd gennym ar ein llongau patrolio pysgodfeydd, sy'n cynnwys llong y Rhodri Morgan, er enghraifft, a hefyd drwy archwiliadau porthladd a harbwr gan ein swyddogion gorfodi morol. A phob blwyddyn cyn i'r bysgodfa cregyn bylchog ailagor, mae Llywodraeth Cymru yn cynnal asesiad rheoleiddio cynhwysfawr o'r cynefinoedd, a dim ond gyda chytundeb pellach Cyfoeth Naturiol Cymru y gwneir hynny.
English: Could I first of all, just as the salmon champion of the Senedd, ask the seals to play gently? [ Laughter.] But I have a particular interest, as the Minister knows, in the partnership working that underpins both fisheries and marine management, the exploitation, sustainably, of our natural resources, alongside the ecosystem approach, which she rightly said would form the basis of Welsh Government thinking. So, I wonder whether she is taking the time to look at the effective working of both the national and the local groups - the Wales marine action and advisory group, but also those that underpin it on a local basis - to make sure that we've got that balance right, that all voices are being heard, and that there's an effective partnership. It's been quite a few years now since they've been put in place, so it seems that it's an appropriate time to say, 'Are they working effectively, are they getting the balance right for nature and also for sustainable exploitation?'
Welsh: A gaf fi yn gyntaf oll, fel hyrwyddwr eogiaid y Senedd, ofyn i'r morloi chwarae'n ofalus? [ Chwerthin.] Ond mae gennyf ddiddordeb arbennig, fel y gŵyr y Gweinidog, yn y gwaith partneriaeth sy'n sail i bysgodfeydd a rheoli morol, yr ymelwa, yn gynaliadwy, ar ein hadnoddau naturiol, ochr yn ochr â'r dull rheoli ar lefel yr ecosystem, y dywedodd yn gywir y byddai'n sail i ystyriaeth Llywodraeth Cymru. Felly, tybed a yw'n rhoi amser i edrych ar waith effeithiol y grwpiau cenedlaethol a lleol - grŵp cynghori a gweithredu Cymru ar faterion morol, ond hefyd y grwpiau sy'n ei gynnal yn lleol - i sicrhau bod y cydbwysedd hwnnw'n iawn gennym, fod pob llais yn cael ei glywed, a bod partneriaeth effeithiol yn bodoli. Mae cryn dipyn o flynyddoedd bellach ers iddynt gael eu rhoi ar waith, felly mae'n ymddangos ei bod yn amser priodol i ddweud, 'A ydynt yn gweithio'n effeithiol, a yw'r cydbwysedd yn iawn ganddynt ar gyfer natur a hefyd ar gyfer ymelwa cynaliadwy?'
English: Thank you. I haven't had any discussions, certainly with this part of the portfolio; I would imagine the Minister for Climate Change, that would now fall within her remit. But I think it is really important that we work with the groups, such as you suggest, because if we're going to get good environmental status, for instance, for our waters, which we are trying to achieve at the moment, we really need to listen to what these people are telling us and what work is being carried out. But I will ask the Minister for Climate Change to update you.
Welsh: Diolch. Nid wyf wedi cael unrhyw drafodaethau, yn sicr gyda'r rhan hon o'r portffolio; byddwn yn dychmygu y byddai hynny bellach yn dod o fewn cylch gwaith y Gweinidog Newid Hinsawdd. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn ein bod yn gweithio gyda'r grwpiau, fel yr awgrymwch, oherwydd os ydym am gael statws amgylcheddol da, er enghraifft, i'n dyfroedd, rhywbeth yr ydym yn ceisio'i gyflawni ar hyn o bryd, mae gwir angen inni wrando ar beth y mae'r bobl hyn yn ei ddweud wrthym a pha waith sy'n cael ei wneud. Ond fe ofynnaf i'r Gweinidog Newid Hinsawdd roi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi.
English: The Welsh Government is progressing a foundational economy policy, of which food is an integral part. Cabinet colleagues and I regularly discuss linkages between our portfolios and the wider procurement of local produce. Local authorities and schools are responsible for purchasing food for school meals and procuring from agreed suppliers.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru yn datblygu polisi economi sylfaenol, gyda bwyd yn rhan annatod ohono. Mae fy nghyd-Weinidogion a minnau yn cael trafodaethau rheolaidd ar y cysylltiadau rhwng ein portffolios a chaffael cynnyrch lleol yn ehangach. Awdurdodau lleol ac ysgolion sy'n gyfrifol am brynu bwyd ar gyfer prydau ysgol a chaffael gan gyflenwyr y cytunwyd arnynt.