English: - and build a steady workforce if we are to build an organisation capable of self-improvement. The feedback I have been having from health professionals is that morale is low, they are exhausted, and that there is a vicious cycle where, as soon as more staff are recruited, existing ones are leaving because of the long hours and pressure. This is recurring across many areas of employment where people have increasingly been expected to work longer hours and unrealistic shifts over the last few years - I think about the last five to 10 years, in fact - where productivity and efficiency have been driving the workforce in a race to the bottom. And now, following Brexit and the pandemic, people are re-evaluating their lives and saying, 'Enough is enough', across the UK. I'm worried that, until working hours and wages are addressed, not just in the NHS but also the social healthcare sector, which is at breaking point - and these are intermingled - we are going to continue to have issues. This is not just here in Wales but also in the UK. Minister, could I ask what conversations you've had with the UK Government to properly fund the public sector, following years of cuts under austerity, and ensure that adequate funding is made available to fund decent wages and working conditions for those in the health and social care sector? We have seen that, where there has been improvement, such as in mental health, this is incredibly fragile, because we don't have that long-term commitment from the people who have driven it. Retention is a huge issue. I know of senior clinicians who are committed to the NHS, committed to Betsi, but who are unable to commit the hours they would like to because of pension tax implications brought on by the UK Government. Fundamentally, employees need fair tax - sorry, fair pay - flexible working conditions and continuing professional development, for their own health and well-being. We're seeing this right across the UK. The workforce need to be heard and know they are being listened to. In my humble opinion, from what I've heard from staff, I don't believe putting Betsi Cadwaladr into special measures will improve the situation, where morale is low and the health board is trying desperately to recruit and retrain. I welcome the decision to intervene in a way that works, alongside the staff in Betsi, to build capacity and capability, to build teams that deliver in the short and long term. However, targeted interventions with definitive measures and timelines in place, so that they know improvements have to be made in a timely measure this time, would be most welcome. The Minister said in the statement yesterday that the tripartite body recommended not to put the health board in special measures and that there would be a review in October, and that she will be keeping a fortnightly eye on progression. Would the Minister tell me what will be the trigger for intervention? How will Welsh Government and the health board communicate to staff and residents what the interventions are, to give some level of reassurance that something is happening now? I heard that communication is poor. Staff need to be empowered, valued and listened to. So, how will communication be improved? I am told that, to deal with the backlog of elective surgery, there needs to be capital investment. This is also needed to attract new, expert professionals. We need modern facilities with modern technology. I am aware that there is a reduction in capital funding over the next three years of 11 per cent from the UK Government. How will this impact on being able to deal with the backlog? Could you answer that, please? I get asked if the issue is that Betsi Cadwaladr health board is too big. The leadership admits they are large and a complex organisation. My reaction is that, yes, it's too big, but when I ask health professionals - also in the social healthcare sector - they tell me that such a reorganisation would be a costly distraction at this time, and all their limited resources need to be focused on dealing with building up the existing workforce and facilities. Moving people around doesn't change culture by itself. Almost regardless of structure, we need to recognise that the work to change culture at every level has to be a priority. They also told me that there are areas of good services, such as maternity and cancer care, and it's a disservice to presume that all areas are poor. I also hear about patches of excellence from my constituents, and urge all those here today to celebrate that excellence where we see it. We shouldn't avoid scrutiny or constructive criticism where it's deserved, but, equally, we should celebrate what's good. We need to seek every opportunity to attract, and specifically retain, good staff and allow them to work in their capacity, and we are fortunate in some ways that, here in Wales, there is public scrutiny and accountability, unlike in England, where trusts will just close services as they have done with A&E -
Welsh: - ac adeiladu gweithlu sefydlog os ydym am adeiladu sefydliad sy'n gallu hunanwella. Yr adborth a gefais gan weithwyr iechyd proffesiynol yw bod morâl yn isel, eu bod wedi blino, a bod cylch dieflig lle mae'r rhai presennol, cyn gynted ag y caiff mwy o staff eu recriwtio, yn gadael oherwydd yr oriau hir a'r pwysau. Mae hyn yn digwydd dro ar ôl tro ar draws sawl maes cyflogaeth lle y disgwylir yn gynyddol i bobl weithio oriau hwy a shifftiau afrealistig dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf - rwy'n meddwl am y pump i 10 mlynedd diwethaf, mewn gwirionedd - lle mae cynhyrchiant ac effeithlonrwydd wedi bod yn gyrru'r gweithlu mewn ras i'r gwaelod. Ac yn awr, yn dilyn Brexit a'r pandemig, mae pobl yn ailwerthuso eu bywydau ac yn dweud, 'Digon yw digon', ledled y DU. Hyd nes yr eir i'r afael ag oriau gwaith a chyflogau, rwy'n poeni nad yn y GIG yn unig y byddwn yn parhau i gael problemau, ond hefyd yn y sector gofal iechyd cymdeithasol, sydd bron iawn â chyrraedd y pen - ac mae'r rhain yn cydgysylltu. Nid yma yng Nghymru yn unig y mae hyn yn digwydd ond hefyd yn y DU. Weinidog, a gaf fi ofyn pa sgyrsiau a gawsoch gyda Llywodraeth y DU i ariannu'r sector cyhoeddus yn briodol, yn dilyn blynyddoedd o doriadau o dan y cyni ariannol, a sicrhau bod cyllid digonol ar gael i ariannu cyflogau ac amodau gwaith gweddus i'r rheini yn y sector iechyd a gofal cymdeithasol? Lle bu gwelliant, megis ym maes iechyd meddwl, gwelsom ei fod yn eithriadol o fregus, oherwydd ni cheir ymrwymiad hirdymor gan y bobl sydd wedi gyrru'r newid hwnnw. Mae cadw staff yn broblem enfawr. Gwn am uwch-glinigwyr sydd wedi ymrwymo i'r GIG, sydd wedi ymrwymo i Betsi, ond nad ydynt yn gallu ymrwymo'r oriau yr hoffent eu rhoi oherwydd y goblygiadau treth pensiwn a gyflwynwyd gan Lywodraeth y DU. Yn y bôn, mae angen treth deg ar gyflogeion - mae'n ddrwg gennyf, cyflog teg - amodau gwaith hyblyg a datblygiad proffesiynol parhaus, er eu hiechyd a'u lles eu hunain. Rydym yn gweld hyn ar draws y DU. Mae angen i'r gweithlu gael eu clywed a gwybod bod rhywun yn gwrando arnynt. Yn fy marn fach i, o'r hyn a glywais gan staff, nid wyf yn credu y bydd rhoi Betsi Cadwaladr dan drefn mesurau arbennig yn gwella'r sefyllfa, lle mae morâl yn isel a lle mae'r bwrdd iechyd yn ymdrechu'n daer i recriwtio ac ailhyfforddi. Rwy'n croesawu'r penderfyniad i ymyrryd mewn ffordd sy'n gweithio, ochr yn ochr â staff Betsi, i feithrin capasiti a gallu, i adeiladu timau sy'n cyflawni yn y tymor byr ac yn hirdymor. Fodd bynnag, byddai ymyriadau wedi'u targedu gyda mesurau diffiniol ac amserlenni, fel eu bod yn gwybod bod yn rhaid gwneud gwelliannau mewn modd amserol y tro hwn, i'w croesawu'n fawr. Dywedodd y Gweinidog yn y datganiad ddoe fod y corff teiran wedi argymell peidio â rhoi'r bwrdd iechyd dan drefn mesurau arbennig ac y byddai adolygiad ym mis Hydref, ac y bydd yn cadw llygad ar gynnydd bob pythefnos. A wnaiff y Gweinidog ddweud wrthyf beth fydd y sbardun ar gyfer ymyrryd? Sut y bydd Llywodraeth Cymru a'r bwrdd iechyd yn rhoi gwybod i staff a phreswylwyr beth yw'r ymyriadau, er mwyn rhoi rhywfaint o sicrwydd bod rhywbeth yn digwydd yn awr? Clywais fod cyfathrebu'n wael. Mae angen i'r staff gael eu grymuso, eu gwerthfawrogi a'u clywed. Felly, sut y bydd cyfathrebu'n gwella? Er mwyn ymdrin â'r ôl-groniad o lawdriniaethau dewisol, dywedir wrthyf fod angen buddsoddi cyfalaf. Mae angen hyn hefyd er mwyn denu gweithwyr proffesiynol arbenigol newydd. Mae arnom angen cyfleusterau modern gyda thechnoleg fodern. Rwy'n ymwybodol fod gostyngiad o 11 y cant mewn cyllid cyfalaf dros y tair blynedd nesaf gan Lywodraeth y DU. Sut y bydd hyn yn effeithio ar allu i ymdrin â'r ôl-groniad? A wnewch chi ateb hynny, os gwelwch yn dda? Gofynnir imi ai'r broblem yw bod bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr yn rhy fawr. Mae'r arweinyddiaeth yn cyfaddef eu bod yn sefydliad mawr a chymhleth. Fy ymateb i hynny yw ei fod, ydy, yn rhy fawr, ond pan ofynnaf i weithwyr iechyd proffesiynol - yn y sector gofal iechyd cymdeithasol hefyd - dywedant wrthyf y byddai ad-drefnu o'r fath yn ymyriad costus ar hyn o bryd, ac mae angen i'w holl adnoddau cyfyngedig ganolbwyntio ar adeiladu'r gweithlu a'r cyfleusterau presennol. Nid yw symud pobl o gwmpas yn newid diwylliant ynddo'i hun. Beth bynnag y bo'r strwythur bron, mae angen inni gydnabod bod yn rhaid i'r gwaith o newid diwylliant ar bob lefel fod yn flaenoriaeth. Roeddent yn dweud wrthyf hefyd fod yna feysydd lle mae gwasanaethau'n dda, megis gofal mamolaeth a gofal canser, ac mae'n annheg rhagdybio bod pob maes yn wael. Clywaf hefyd am elfennau o ragoriaeth gan fy etholwyr, ac anogaf bawb yma heddiw i ddathlu'r rhagoriaeth honno lle rydym yn ei gweld. Ni ddylem osgoi craffu na beirniadaeth adeiladol lle mae'n haeddiannol, ond yn yr un modd, dylem ddathlu'r hyn sy'n dda. Mae angen inni geisio bachu ar bob cyfle i ddenu, ac yn benodol i gadw, staff da a chaniatáu iddynt wneud eu swyddi, ac rydym yn ffodus mewn rhai ffyrdd, yma yng Nghymru, fod yna graffu ac atebolrwydd cyhoeddus, yn wahanol i Loegr, lle bydd ymddiriedolaethau'n cau gwasanaethau fel y maent wedi'i wneud gydag adran ddamweiniau ac achosion brys -