English: I'd like first to thank all the people and organisations who gave evidence to the committee as part of our inquiry, and also to the committee clerks who do such a sterling job of supporting the committee's work. In the opening of its response, the Government says: 'We want children from all backgrounds to have the best start in life.' We do all want that, but the question is whether Flying Start, despite the flexibility that the Minister has tried to introduce, is the best way to provide that support. There are some children in non-Flying Start areas who do need this help, but are not getting it because they happen to live in the wrong postcode. Even the most affluent areas have pockets of poverty, and the children living in them are having their needs ignored. So, it seems to me that using geography as the criteria to offer this support does seem to be rather a crude tool to use. Replying to recommendation 2, the Minister says that there are ongoing considerations of the additional flexibility for outreach given to local authorities, and I would really, really be interested to see the Minister come back and report on that investigation to the Assembly. I think its findings may well be very interesting. I'd also be very interested to hear the Minister's view of the relative pros and cons of geographic targeting versus other ways of targeting the funding to achieve the desired outcomes of Flying Start. Of course, Flying Start may well be effective in making a positive difference to some people's lives, but without proper evaluation of both the need for the initiative, the level of outreach and its outcomes, we can't be certain if we're reaching everyone who needs the help, and if we are, how effective that help actually is. I get the point about reducing the amount of reporting that local authorities have to do, but if Welsh Government is giving flexibility to local authorities, why not collect the data to assess whether the strategy of offering flexibility instead of reforming Flying Start is an effective one? In his response to recommendation 1, the Minister seems to have fulfilled the recommendations by giving an explanation of the process, but the processes described seem a little bit 'guesstimate-y' of the necessary percentage of the flexibility, following discussions with some, but not all, local authorities. I'm concerned that that process doesn't seem to have been based on a solid evidence base, and so there's the concern that the chosen percentage will still not be sufficient. The Minister says in the response that there will be further discussions with local authorities, but which local authorities will those be, if not all of them, and what will the process be for adjusting the percentage? I would hope that it would be quite a logical evidence-based process. I'd be interested to hear what the Minister sees as the benefits and disadvantages of the method he's using for assessing whether the current percentage of flexibility and funding for outreach is sufficient. It's all very well asking for feedback from the people who are taking part - it's a very worthy exercise and you're going to get some good information from that - but we really need a proper evaluation of the needs of those who aren't able to take part, to see if they should be able to take part in Flying Start, and what the costs and logistical implications are going to be. And to that end, it's regrettable that the Minister has rejected recommendation 6. Not gathering Wales-wide data isn't really an excuse not to monitor whether there's too much regional divergence. Surely Welsh Government's role is to oversee the system and reduce unnecessary divergence between regions. How else can you monitor regional divergence and make sure everyone who needs Flying Start is able to access it, and that no family's falling through the net, as is probably happening at the the moment? Many people will be concerned that cash-strapped local authorities are unlikely to perform many functions or offer services that they're not even measured against or monitored on. So, surely, by rejecting the idea that local authorities should report any changes to service provision may well be a signal to them that Welsh Government are not fully committed to Flying Start and it's okay for local authorities to take their eye off the ball on this initiative. I'm really, really sure that that's not your intention, Minister, but how are you going to prevent local authorities from taking the excuse to give themselves a little bit of leeway? We deserve to know that the project's being effective, but more importantly, Welsh families who need help, regardless of the geographical area they live in, deserve the best that you can do for them. So, finally, without proper monitoring and evaluation, we can't be certain that people are getting the help they need, and I would urge the Minister to accept the recommendations he has rejected and fully accept, not just in principle, all the other recommendations of the report. Thank you.
Welsh: Hoffwn yn gyntaf ddiolch i'r holl bobl a'r sefydliadau a roddodd dystiolaeth i'r pwyllgor yn rhan o'n hymchwiliad, a hefyd i glercod y pwyllgor sy'n gwneud gwaith mor rhagorol yn cefnogi gwaith y pwyllgor. Wrth agor ei hymateb, mae'r Llywodraeth yn dweud: 'Rydym eisiau sicrhau bod plant o bob cefndir yn cael y dechrau gorau posibl i'w bywydau.' Mae pawb ohonom eisiau hynny, ond y cwestiwn yw ai Dechrau'n Deg, er gwaethaf yr hyblygrwydd y mae'r Gweinidog wedi ceisio ei gyflwyno, yw'r ffordd orau o ddarparu'r cymorth hwnnw. Mae rhai plant mewn ardaloedd heb raglen Dechrau'n Deg angen y cymorth hwn, ond nid ydynt yn ei gael oherwydd eu bod yn digwydd byw yn y cod post anghywir. Mae gan yr ardaloedd mwyaf cefnog bocedi o dlodi, ac mae anghenion y plant sy'n byw ynddynt yn cael eu hanwybyddu. Felly, ymddengys i mi fod defnyddio daearyddiaeth fel y maen prawf ar gyfer cynnig y cymorth hwn i'w weld yn offeryn braidd yn amrwd i'w ddefnyddio. Wrth ymateb i argymhelliad 2, dywed y Gweinidog fod hyblygrwydd ychwanegol ar gyfer allgymorth a roddir i awdurdodau lleol dan ystyriaeth ar hyn o bryd, a hoffwn yn fawr iawn pe bai'r Gweinidog yn dod yn ôl a chyflwyno adroddiad ar yr ymchwiliad hwnnw i'r Cynulliad. Credaf y byddai ei ganfyddiadau'n ddiddorol iawn. Byddai hefyd yn ddiddorol iawn clywed barn y Gweinidog ar fanteision ac anfanteision cymharol targedu daearyddol o gymharu â ffyrdd eraill o dargedu'r cyllid i gyflawni'r canlyniadau a ddymunir o Dechrau'n Deg. Wrth gwrs, mae'n bosibl iawn fod Dechrau'n Deg yn effeithiol am wneud gwahaniaeth cadarnhaol i fywydau rhai pobl, ond heb werthusiad priodol o'r angen am y cynllun, lefel yr allgymorth a'i ganlyniadau, ni allwn fod yn sicr a ydym yn cyrraedd pawb sydd angen y cymorth, ac os ydym, pa mor effeithiol yw'r cymorth hwnnw mewn gwirionedd. Rwy'n deall y pwynt ynglŷn â lleihau'r gwaith adrodd sydd gan awdurdodau lleol i'w wneud, ond os yw Llywodraeth Cymru yn rhoi hyblygrwydd i awdurdodau lleol, pam na ellir casglu'r data i asesu a yw'r strategaeth o gynnig hyblygrwydd yn hytrach na diwygio Dechrau'n Deg yn un effeithiol? Yn ei ymateb i argymhelliad 1, ymddengys bod y Gweinidog wedi cyflawni'r argymhellion drwy roi esboniad o'r broses, ond mae'r prosesau a ddisgrifir i'w gweld yn hanner dyfalu hanner amcangyfrif y ganran angenrheidiol o hyblygrwydd, yn dilyn trafodaethau gyda rhai, ond nid pob un, o'r awdurdodau lleol. Rwy'n bryderus nad yw'n ymddangos bod y broses honno wedi'i seilio ar sylfaen dystiolaeth gadarn, ac felly ceir pryder na fydd y ganran a ddewiswyd yn ddigon o hyd. Mae'r Gweinidog yn dweud yn yr ymateb y bydd trafodaethau pellach gydag awdurdodau lleol, ond pa awdurdodau lleol fydd y rheini, os nad pob un ohonynt, a beth fydd y broses ar gyfer addasu'r ganran? Buaswn yn gobeithio y byddai'n broses eithaf rhesymegol sy'n seiliedig ar dystiolaeth. Hoffwn glywed beth y mae'r Gweinidog yn ei ystyried yw manteision ac anfanteision y dull y mae'n ei ddefnyddio ar gyfer asesu a yw canran yr hyblygrwydd a'r cyllid ar gyfer allgymorth yn ddigonol. Mae'n ddigon hawdd gofyn am adborth gan y bobl sy'n cymryd rhan - mae'n ymarfer teilwng iawn ac rydych yn mynd i gael gwybodaeth dda o hynny - ond mae gwir angen inni gael gwerthusiad priodol o anghenion y rhai nad ydynt yn gallu cymryd rhan, i weld a ddylent allu cymryd rhan yn Dechrau'n Deg, a beth fydd y costau a'r goblygiadau logistaidd. Ac i'r perwyl hwnnw, mae'n drueni fod y Gweinidog wedi gwrthod argymhelliad 6. Mewn gwirionedd nid yw casglu data ar gyfer Cymru gyfan yn esgus dros beidio â monitro a oes gormod o amrywio rhanbarthol. Does bosibl nad rôl Llywodraeth Cymru yw goruchwylio'r system a lleihau gwahaniaethau diangen rhwng rhanbarthau. Sut arall y gallwch fonitro gwahaniaethau rhanbarthol a sicrhau bod pawb sydd angen Dechrau'n Deg yn gallu cael mynediad at y rhaglen, ac nad oes unrhyw deulu yn syrthio drwy'r rhwyd, fel sy'n digwydd ar hyn o bryd mwy na thebyg? Bydd llawer o bobl yn pryderu bod awdurdodau lleol sy'n brin o arian yn annhebygol o gyflawni nifer o swyddogaethau neu gynnig gwasanaethau nad ydynt yn cael eu mesur yn eu herbyn na'u monitro arnynt hyd yn oed. Felly, yn sicr, gallai gwrthod y syniad y dylai awdurdodau lleol roi gwybod am unrhyw newidiadau i'r modd y darperir gwasanaethau fod yn arwydd iddynt nad yw Llywodraeth Cymru yn gwbl ymroddedig i Dechrau'n Deg a'i bod hi'n iawn i awdurdodau lleol lacio'u hymroddiad i'r cynllun. Rwy'n berffaith siŵr nad dyna eich bwriad, Weinidog, ond sut rydych yn mynd i atal awdurdodau lleol rhag bachu ar yr esgus i roi ychydig o hyblygrwydd iddynt eu hunain? Rydym yn haeddu cael gwybod bod y prosiect yn effeithiol, ond yn fwy pwysig, mae teuluoedd Cymru sydd angen cymorth, ym mha ardal ddaearyddol bynnag y maent yn byw ynddi, yn haeddu'r gorau y gallwch ei wneud drostynt. Felly, yn olaf, heb fonitro a gwerthuso priodol, ni allwn fod yn sicr fod pobl yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt, a hoffwn annog y Gweinidog i dderbyn yr argymhellion y mae wedi'u gwrthod a derbyn yn llawn, nid mewn egwyddor yn unig, holl argymhellion eraill yr adroddiad. Diolch.