English: I think it's good that we are finally having this debate. One of the problems of the pandemic is that we are constantly having measures passed by the Welsh Government that have never been approved by this Chamber. Caroline Jones made the point that, here in Wales, in our devolved institution, we are, far from being a democracy, actually becoming an elected dictatorship. Now, I appreciate what the Minister said on this point in his opening statement. These are emergency measures, but there has to be a presumption that we debate first before controversial rules are introduced. On that point, we in the Abolish the Welsh Assembly Party support Plaid's amendment 16 today. We also support most of the Conservatives' points. Now, as for the particular measures that we are debating, I haven't said a lot about the specific restrictions that the Welsh Government has introduced. My main thrust has been to stress that a co-ordinated UK-wide approach would be the most effective way of dealing with this national emergency. This would, of course, have to be led by the UK Government. Now, the suspicion of many people in Wales is that the First Minister is using the pandemic as a way of pushing his own pro-devolution agenda. Many people outside this place have told me that they think this is what the First Minister is about. I don't offer any opinion to these people, I simply listen. They tell me that the First Minister is determined to do things differently in Wales just because he can. They suggest to me that this is because he wants to publicise and get more public support for his own empire here at Cardiff bay, and they tell me they're getting more than a little fed up with him. But, what have his own decisions actually led to? Wales now has by far the highest infection rate of the four UK nations. The so-called firebreak, which was meant to offer a lifeline to businesses that might hope to trade successfully in the run-up to Christmas, has been a total failure. This new shut-down could prove to be the final nail in the coffin for many pubs and restaurants. What is worse is that pubs have spent thousands of pounds complying with previous COVID regulations, yet now they are being forced to close their doors again. The idea that they can remain open whilst being banned from serving alcohol is, I am afraid, a sick joke. The unique selling point for a pub is that is serves alcohol; if it doesn't do that, then it is hardly a pub. Now, we are told incessantly by the First Minister that all of the measures he brings in have to happen; there is no alternative. Anyone who disagrees, the First Minister seems to say, is either a charlatan, a liar or a fool. When Laura Jones asked him a perfectly valid question yesterday, he said that her behaviour, and the Conservatives' behaviour, was disgraceful. He seems to be telling us that only he knows the right way because only he knows the scientific advice. The problem is that this scientific advice is so compelling that he won't even share it with us. What we do know from the statistics that are out there is that less than 5 per cent of COVID infections take place in pubs or in hospitality situations; far more actually take place in supermarkets. If the First Minister had allowed pubs to continue serving beer until closing their doors at six, then that would have made some sense. The First Minister, though, says people begin to act in a more cavalier manner after drinking alcohol. He seems to think that people in pubs start staggering about after one or two beers. Perhaps he should visit a pub one day so that he can observe that this image he has of beer drinkers is not really a true picture. Young people, who may be more inclined to want to party, are not in the main going out before 6 o'clock. Therefore, the vast majority of people drinking in pubs in the afternoon would be doing so sensibly. So, we could have allowed pubs to keep serving beer in the afternoon; common sense tells us that, but there is no common sense coming from this Welsh Government. People will carry on buying beer in supermarkets and more people will now take alcohol home and drink it in private, uncontrolled settings, which are likely to lead to a higher rate of infection. As Tim Martin of the JD Wetherspoon chain has said, the First Minister is 'talking cobblers'. Where is the evidence? Where is the rationale? He won't answer his critics in any sensible way. He will just say that by raising these issues we are being disgraceful; that's what he always says. But, if we are being disgraceful in raising these questions about what the Welsh Government is doing, then there are an awful lot of disgraceful people out there in Wales who are asking exactly the same questions. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Rwy'n credu ei bod yn dda ein bod yn cael y ddadl hon o'r diwedd. Un o broblemau'r pandemig yw ein bod yn cael mesurau wedi'u pasio'n gyson gan Lywodraeth Cymru nad ydynt erioed wedi cael eu cymeradwyo gan y Siambr hon. Gwnaeth Caroline Jones y pwynt ein bod ni yma yng Nghymru, yn ein sefydliad datganoledig, ymhell o fod yn ddemocratiaeth, a'n bod yn dod yn unbennaeth etholedig mewn gwirionedd. Nawr, rwy'n derbyn yr hyn a ddywedodd y Gweinidog am y pwynt hwn yn ei ddatganiad agoriadol. Mesurau brys yw'r rhain, ond rhaid bod rhagdybiaeth ein bod yn trafod yn gyntaf cyn cyflwyno rheolau dadleuol. Ar y pwynt hwnnw, rydym ni ym Mhlaid Diddymu Cynulliad Cymru yn cefnogi gwelliant 16 Plaid Cymru heddiw. Rydym hefyd yn cefnogi'r rhan fwyaf o bwyntiau'r Ceidwadwyr. Nawr, ar y mesurau penodol rydym yn eu trafod, nid wyf wedi dweud llawer am y cyfyngiadau penodol y mae Llywodraeth Cymru wedi'u cyflwyno. Fy mhrif fyrdwn oedd pwysleisio mai dull cydgysylltiedig ledled y DU fyddai'r ffordd fwyaf effeithiol o ymdrin â'r argyfwng cenedlaethol hwn. Byddai'n rhaid i Lywodraeth y DU arwain hyn, wrth gwrs. Nawr, mae llawer o bobl yng Nghymru yn amau bod y Prif Weinidog yn defnyddio'r pandemig fel ffordd o wthio ei agenda ei hun o blaid datganoli. Mae llawer o bobl y tu allan i'r lle hwn wedi dweud wrthyf eu bod yn credu mai dyma y mae'r Prif Weinidog yn ei wneud. Nid wyf yn cynnig unrhyw farn i'r bobl hyn, dim ond gwrando. Dywedant wrthyf fod y Prif Weinidog yn benderfynol o wneud pethau'n wahanol yng Nghymru yn syml am ei fod yn cael gwneud hynny. Maent yn awgrymu wrthyf mai'r rheswm am hyn yw ei fod am roi cyhoeddusrwydd a chael mwy o gefnogaeth gyhoeddus i'w ymerodraeth ei hun yma ym mae Caerdydd, ac maent yn dweud wrthyf eu bod wedi cael mwy nag ychydig o lond bol arno. Ond beth y mae ei benderfyniadau wedi arwain ato mewn gwirionedd? Cymru sydd â'r gyfradd heintio uchaf o bell ffordd o bedair gwlad y DU. Mae'r cyfnod atal byr fel y'i gelwir, y bwriadwyd iddo gynnig achubiaeth i fusnesau a allai obeithio masnachu'n llwyddiannus yn y cyfnod cyn y Nadolig, wedi bod yn fethiant llwyr. Gallai'r cau newydd hwn fod yn hoelen olaf yn yr arch i lawer o dafarndai a bwytai. Yr hyn sy'n waeth yw bod tafarndai wedi gwario miloedd o bunnoedd yn cydymffurfio â rheoliadau blaenorol COVID, ac eto cânt eu gorfodi yn awr i gau eu drysau eto. Mae arnaf ofn fod y syniad y gallant aros ar agor tra'n cael eu gwahardd rhag gweini alcohol yn jôc sâl. Pwynt gwerthu unigryw tafarn yw ei bod yn gwerthu alcohol; os nad yw'n gwneud hynny, prin ei bod yn dafarn. Nawr, dywedir wrthym yn ddiddiwedd gan y Prif Weinidog fod yr holl fesurau y mae'n eu cyflwyno yn gorfod digwydd; nid oes unrhyw ddewis arall. Ymddengys bod y Prif Weinidog yn dweud bod unrhyw un sy'n anghytuno naill ai'n siarlatan, yn gelwyddgi neu'n ffŵl. Pan ofynnodd Laura Jones gwestiwn hollol ddilys iddo ddoe, dywedodd fod ei hymddygiad, ac ymddygiad y Ceidwadwyr, yn warthus. Mae'n ymddangos ei fod yn dweud wrthym mai ef yn unig sy'n gwybod beth yw'r ffordd gywir oherwydd mai ef yn unig sy'n gwybod beth yw'r cyngor gwyddonol. Y broblem yw bod y cyngor gwyddonol hwn mor gymhellol fel nad yw hyd yn oed yn ei rannu â ni. Yr hyn a wyddom o'r ystadegau sydd ar gael yw bod llai na 5 y cant o heintiau COVID yn digwydd mewn tafarndai neu mewn safleoedd lletygarwch; mae llawer mwy yn digwydd mewn archfarchnadoedd mewn gwirionedd. Pe bai'r Prif Weinidog wedi caniatáu i dafarndai barhau i weini cwrw nes cau eu drysau am 6.00, byddai hynny wedi gwneud rhywfaint o synnwyr. Ond mae'r Prif Weinidog yn dweud bod pobl yn dechrau ymddwyn mewn modd mwy diofal ar ôl yfed alcohol. Mae'n ymddangos ei fod yn meddwl bod pobl mewn tafarndai'n gwegian ar eu traed ar ôl peint neu ddau o gwrw. Efallai y dylai ymweld â thafarn un diwrnod fel y gall weld nad yw'r ddelwedd hon sydd ganddo o yfwyr cwrw yn ddarlun cywir mewn gwirionedd. Nid yw pobl ifanc, a allai fod yn fwy tebygol o fod eisiau parti, yn mynd allan cyn 6 o'r gloch at ei gilydd. Felly, byddai'r mwyafrif llethol o bobl sy'n yfed mewn tafarndai yn y prynhawn yn gwneud hynny'n synhwyrol. Felly, gallem fod wedi caniatáu i dafarndai barhau i weini cwrw yn y prynhawn; mae synnwyr cyffredin yn dweud hynny wrthym, ond nid oes synnwyr cyffredin gan y Llywodraeth hon yng Nghymru. Bydd pobl yn parhau i brynu cwrw mewn archfarchnadoedd a bydd mwy o bobl nawr yn mynd ag alcohol adref ac yn ei yfed mewn lleoliadau preifat, heb reolaeth, sy'n debygol o arwain at gyfradd heintio uwch. Fel y dywedodd Tim Martin o gadwyn JD Wetherspoon, mae'r Prif Weinidog yn siarad rwtsh. Ble mae'r dystiolaeth? Ble mae'r rhesymeg? Nid yw'n ateb ei feirniaid mewn unrhyw ffordd synhwyrol. Y cyfan mae'n ei ddweud yw ei bod yn gywilyddus ein bod yn codi'r materion hyn; dyna mae bob amser yn ei ddweud. Ond os yw'n gywilyddus ein bod yn codi'r cwestiynau hyn am yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud, mae llawer iawn o bobl gywilyddus allan yno yng Nghymru sy'n gofyn yr un cwestiynau'n union. Diolch yn fawr iawn.