techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I understand the point, of course, but I am confident that the scheme that I've already alluded to will assist many of the businesses that have seen an increase in the sum that they need to pay. We must remember that, with the majority of businesses, the last time they went through this process was back in 2008, when the economy was in a much better state, historically, and the level of rates that they would have been paying would have been much higher. We've already seen this in the steel industry. Of course, it doesn't mean to say that every business is in the same position, but because we've identified the fact that some businesses will see an increase, that is why this pro tem scheme has been put in place.
Welsh: Rwy'n deall y pwynt, wrth gwrs, ond rwy'n hyderus bod y cynllun rwyf wedi sôn amdano yn barod yn mynd i helpu llawer o fusnesau sydd wedi gweld cynnydd yn y swm y maen nhw'n ei dalu. Mae'n rhaid cofio, wrth gwrs, i'r rhan fwyaf o fusnesau, y tro diwethaf yr aethon nhw drwy'r broses hon oedd yn ôl yn 2008, pan oedd pethau yn yr economi llawer yn well yn hanesyddol, a byddai'r lefel o dreth y byddant wedi bod yn ei thalu wedi bod yn uwch. Rydym ni wedi gweld hyn yn barod gyda'r diwydiant dur. Wrth gwrs, nid yw hynny'n meddwl bod pob busnes yn yr un sefyllfa, ond o achos y ffaith ein bod ni wedi cydnabod bod rhai busnesau yn mynd i weld cynnydd, dyna pam felly mae'r cynllun dros dro wedi cael ei ddodi mewn lle.
English: First Minister, just over a third of business premises in England and Northern Ireland, and just under half in Scotland, currently benefit from business rate relief compared to over 70 per cent of Welsh businesses. I look forward to the publication of the Welsh Government's permanent rate relief scheme for small businesses, but will the Welsh Government make sure that this is still the most generous rate relief package within the UK?
Welsh: Brif Weinidog, mae ychydig dros draean o safleoedd busnes yn Lloegr a Gogledd Iwerddon, ac ychydig yn llai na hanner yn yr Alban, yn elwa ar hyn o bryd ar ryddhad ardrethi busnes, o'i gymharu â dros 70 y cant o fusnesau Cymru. Edrychaf ymlaen at gyhoeddiad cynllun rhyddhad ardrethi parhaol Llywodraeth Cymru ar gyfer busnesau bach, ond a fydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau y bydd hwn yn dal i fod y pecyn rhyddhad ardrethi mwyaf hael yn y DU?
English: We will look to provide, and on top of that we want to provide certainty for a scheme that's always been temporary, despite the fact that it's been renewed for a number of years. But we need to make sure that that certainty is there for businesses so that they can plan going forward.
Welsh: Byddwn yn ceisio darparu, ac yn ogystal â hynny rydym ni eisiau darparu sicrwydd ar gyfer cynllun a fu'n un dros dro erioed, er gwaethaf y ffaith ei fod wedi cael ei adnewyddu am nifer o flynyddoedd. Ond mae angen i ni wneud yn siŵr bod y sicrwydd hwnnw yno i fusnesau fel y gallant gynllunio ar gyfer y dyfodol.
English: Fireworks are regulated by a range of legislation, including health and safety, consumer protection, product safety and explosives regulations, which are generally not devolved. It is questionable as to whether we have the ability to change the legislation at this moment in time and, again, the situation is not made clearer with the Wales Bill. For me, firework control is best dealt with on at least a GB basis, given the fact that people can move fireworks around across the island. But I take the point, and I know she's been raising this point locally about the dangers that fireworks can pose.
Welsh: Mae tân gwyllt yn cael ei reoleiddio gan amrywiaeth o ddeddfwriaeth, gan gynnwys rheoliadau iechyd a diogelwch, diogelu defnyddwyr, diogelwch cynhyrchion a ffrwydron, nad ydynt wedi eu datganoli yn gyffredinol. Mae'n amheus a yw'r gallu gennym ni i newid y ddeddfwriaeth ar hyn o bryd ac, unwaith eto, nid yw'r sefyllfa'n cael ei gwneud yn fwy eglur gan Fil Cymru. I mi, y ffordd orau o ymdrin â rheolaeth tân gwyllt yw ar lefel Prydain Fawr o leiaf, o ystyried y ffaith y gall pobl symud tân gwyllt ar draws yr ynys. Ond rwy'n derbyn y pwynt, a gwn ei bod wedi bod yn codi'r pwynt hwn yn lleol am y peryglon y gall tân gwyllt eu hachosi.
English: Thank you, First Minister. Over the last couple of weeks, we've seen dangerous fireworks incidents across Wales, including in my own constituency of Newport West, where the fire service, the ambulance service and police were attacked by individuals using them as missiles. The fireworks used in these cowardly attacks on people trying to do their jobs serving our communities were large-scale commercial fireworks, which are significantly more powerful and dangerous. Will the First Minister join with me in condemning the attacks on public service workers? Will you also look at what powers the Welsh Government has in relation to safeguarding the public, particularly with regard to regulation, from these large-scale commercial fireworks, which, if used irresponsibly, can cause severe injury?
Welsh: Diolch yn fawr, Brif Weinidog. Dros yr wythnos neu ddwy ddiwethaf, rydym ni wedi gweld digwyddiadau tân gwyllt peryglus ledled Cymru, gan gynnwys yn fy etholaeth fy hun yng Ngorllewin Casnewydd, lle'r ymosodwyd ar y gwasanaeth tân, y gwasanaeth ambiwlans a'r heddlu gan unigolion yn eu defnyddio fel taflegrau. Roedd y tân gwyllt a ddefnyddiwyd yn yr ymosodiadau llwfr hyn ar bobl yn ceisio gwneud eu gwaith yn gwasanaethu ein cymunedau yn dân gwyllt masnachol graddfa fawr, sydd gryn dipyn yn fwy pwerus a pheryglus. A wnaiff y Prif Weinidog ymuno â mi i gondemnio'r ymosodiadau ar weithwyr gwasanaethau cyhoeddus? A wnewch chi hefyd ystyried pa bwerau sydd gan Lywodraeth Cymru o ran diogelu'r cyhoedd, yn enwedig o ran rheoleiddio, rhag y tân gwyllt masnachol graddfa fawr hyn, sy'n gallu, os cânt eu defnyddio'n anghyfrifol, achosi anaf difrifol?
English: I see no reason why members of the public should be able to buy commercial fireworks - they're profoundly dangerous in the wrong hands. People are not used to fireworks of a certain power, in terms of how far back they've got to stand. They can't just light them with a taper - they have to be lit with an electronic charge. So, I think there are still questions as to how well regulated fireworks are. It is an offence to let off fireworks at certain times of day. It is an offence to buy fireworks under the age of 18. But, if anybody is attacked with a firework, that is already an offence and they should be prosecuted for it.
Welsh: Ni welaf unrhyw reswm pam y dylai aelodau'r cyhoedd allu prynu tân gwyllt masnachol - maen nhw'n hynod beryglus yn y dwylo anghywir. Nid yw pobl wedi arfer â thân gwyllt o bŵer penodol, o ran pa mor bell yn ôl y mae'n rhaid iddyn nhw sefyll. Ni allant eu cynnau gyda thapr - mae'n rhaid iddyn nhw gael eu cynnau gyda gwefr electronig. Felly, rwy'n credu bod cwestiynau o hyd ynghylch pa mor dda y mae tân gwyllt wedi'u rheoleiddio. Mae'n drosedd tanio tân gwyllt ar adegau penodol o'r dydd. Mae'n drosedd prynu tân gwyllt yn iau na 18 oed. Ond, os bydd unrhyw un yn dioddef ymosodiad gyda thân gwyllt, mae hynny eisoes yn drosedd a dylid erlyn o'i herwydd.
English: I'm sure our whole Assembly will unite in condemning the mindless stupidity of those involved in attacking the emergency services with fireworks in Newport. The British Fireworks Association has warned that any further restrictions on the sale and use of fireworks would lead to a sharp rise in unregulated and untraceable sales. Fire chiefs have already warned that more restrictions would lead to an increase in illegal imports. Does the First Minister agree that any proposals to restrict the sale of fireworks should only be actioned following the widest consultation with the industry and other stakeholders in Wales?
Welsh: Rwy'n siŵr y bydd ein Cynulliad cyfan yn uno i gondemnio hurtrwydd difeddwl y rhai a ymosododd ar y gwasanaethau brys gyda thân gwyllt yng Nghasnewydd. Mae Cymdeithas Tân Gwyllt Prydain wedi rhybuddio y byddai unrhyw gyfyngiadau pellach ar werthu a defnyddio tân gwyllt yn arwain at gynnydd sylweddol i werthu heb ei reoleiddio ac na ellir ei olrhain. Mae penaethiaid tân eisoes wedi rhybuddio y byddai mwy o gyfyngiadau yn arwain at gynnydd mewn mewnforion anghyfreithlon. A yw'r Prif Weinidog yn cytuno y dylid gweithredu unrhyw gynigion i gyfyngu ar werthu tân gwyllt dim ond yn dilyn yr ymgynghoriad ehangaf gyda'r diwydiant a rhanddeiliaid eraill yng Nghymru?
English: I do believe that, if you're under 18, you shouldn't be able to buy fireworks. I think, if I remember rightly, fireworks are categorised. Category 4 fireworks can only be used by professionals. I think there needs to be an investigation into whether some fireworks sit in the right categories. So, rather than look at implementing a more widespread ban on the use of all fireworks, I think there is a case for looking at the power of some fireworks as to whether they should, in fact, be available to members of the public or are best left in the hands of professionals.
Welsh: Rwy'n credu, os ydych chi'n iau na 18 oed, na ddylech chi gael prynu tân gwyllt. Rwy'n credu, os cofiaf yn iawn, bod tân gwyllt wedi'i gategoreiddio. Dim ond gweithwyr proffesiynol gaiff ddefnyddio tân gwyllt categori 4. Rwy'n credu bod angen ymchwiliad i weld a yw rhai mathau o dân gwyllt yn y categorïau cywir. Felly, yn hytrach na cheisio cyflwyno gwaharddiad ehangach ar y defnydd o bob math o dân gwyllt, rwy'n credu bod achos dros edrych ar bŵer rhai tân gwyllt o ran a ddylent, mewn gwirionedd, fod ar gael i aelodau'r cyhoedd neu a yw'n well eu gadael yn nwylo gweithwyr proffesiynol.
English: We are currently undertaking a review to ascertain the best method of publishing details of ministerial meetings and diaries.
Welsh: Rydym ni wrthi'n cynnal adolygiad i ganfod y dull gorau o gyhoeddi manylion cyfarfodydd a dyddiaduron gweinidogol.
English: I was wondering whether the First Minister would accept a tip off me - basically, go into Outlook and press print. Is the First Minister aware of the quite dreadful - dreadful - impression that his Government Ministers are giving the public of Wales, that they feel that they don't have to declare who they're meeting with and for what purpose? It's completely unacceptable that a freedom of information request has been put and has been refused. Will you ensure that the diaries are published?
Welsh: Roeddwn i'n meddwl tybed a fyddai'r Prif Weinidog yn derbyn cyngor gennyf i - ewch i mewn i Outlook a phwyswch argraffu, a dyna ni. A yw'r Prif Weinidog yn ymwybodol o'r argraff ofnadwy - ofnadwy - y mae Gweinidogion y Llywodraeth yn ei rhoi i'r cyhoedd yng Nghymru, eu bod yn teimlo nad oes rhaid iddyn nhw ddatgan â phwy maen nhw'n cyfarfod ac at ba ddiben? Mae'n gwbl annerbyniol bod cais rhyddid gwybodaeth wedi ei wneud ac wedi ei wrthod. A wnewch chi sicrhau bod y dyddiaduron yn cael eu cyhoeddi?
English: Well, if he's talking about his freedom of information request - and he's nodding at that - he put in a request for every single meeting over the past five years. He should not be surprised, then, that he did not get a response for that. But if he makes a more defined request, of course these meetings can be released - they're not secret per se. Nevertheless, I can say to him that we are looking at how we can retrospectively release details of meetings - it is happening to an extent in Westminster, it's happening to an extent in Scotland, and I'm keen that we keep up with best practice. There's no question of publishing ministerial engagements in the future, but I see no reason why we cannot do this for engagements that have happened in the past, and we will seek to find a way of doing that.
Welsh: Wel, os yw'n sôn am ei gais rhyddid gwybodaeth ei hun - ac mae'n nodio am hynny - gwnaeth gais ar gyfer pob un cyfarfod dros y pum mlynedd diwethaf. Ni ddylai synnu, felly, na chafodd ymateb ar gyfer hynny. Ond pe byddai'n gwneud cais mwy diffiniedig, wrth gwrs y gellir cyhoeddi'r cyfarfodydd hyn - nid ydynt yn gyfrinachol fel y cyfryw. Er hynny, gallaf ddweud wrtho ein bod yn edrych ar sut y gallwn gyhoeddi manylion cyfarfodydd yn ôl-weithredol - mae'n digwydd i raddau yn San Steffan, mae'n digwydd i raddau yn yr Alban, ac rwy'n awyddus ein bod ni'n cadw i fyny â'r arferion gorau. Nid oes amheuaeth ynghylch cyhoeddi apwyntiadau gweinidogol yn y dyfodol, ond ni welaf unrhyw reswm pam na allwn ni wneud hyn ar gyfer apwyntiadau sydd wedi digwydd yn y gorffennol, a byddwn yn ceisio dod o hyd i ffordd o wneud hynny.
English: First Minister, can I welcome the review? I think it is important that you look at other jurisdictions, because we should attempt to follow best practice. If that changes current methods, I think that just shows you that the Government is doing the right thing and not acknowledging that past practice was in any way deficient. Standards do change, technology changes, what's possible changes, and I think we want to be the best and not lagging.
Welsh: Brif Weinidog, a gaf i groesawu'r adolygiad? Rwy'n meddwl ei bod yn bwysig eich bod chi'n edrych ar awdurdodaethau eraill, gan y dylem ni geisio dilyn yr arferion gorau. Os bydd hynny'n newid dulliau presennol, rwy'n credu bod hynny'n dangos i chi bod y Llywodraeth yn gwneud y peth iawn ac nad yw'n cydnabod bod arferion y gorffennol yn ddiffygiol mewn unrhyw ffordd. Mae safonau'n newid, mae technoleg yn newid, mae'r hyn sy'n bosibl yn newid, ac rwy'n credu ein bod ni eisiau bod ymhlith y goreuon ac nid bod ar ei hôl hi.
English: No, I agree with that and, as I say, the review is currently being undertaken to see how best that information can be released so that it's clear who Ministers are meeting. That's something I'm keen to progress with as soon as possible.
Welsh: Na, rwy'n cytuno â hynny ac, fel y dywedais, mae'r adolygiad wrthi'n cael ei gynnal ar hyn o bryd i ganfod y ffordd orau o gyhoeddi gwybodaeth fel ei bod yn eglur pwy mae Gweinidogion yn cyfarfod â nhw. Mae hynny'n rhywbeth yr wyf yn awyddus i fwrw ymlaen ag ef cyn gynted â phosibl.
English: Well, renewable energy is an important part of the energy mix we need to support a prosperous and secure low-carbon Wales. Our ongoing support has delivered dividends for Wales so far, and my Cabinet colleague Lesley Griffiths will make a statement on our energy priorities next month.
Welsh: Wel, mae ynni adnewyddadwy yn rhan bwysig o'r gymysgedd ynni sydd ei hangen arnom ni i gefnogi Cymru ffyniannus a charbon isel diogel. Mae ein cefnogaeth barhaus wedi sicrhau manteision i Gymru hyd yn hyn, a bydd fy nghyd-Aelod Cabinet Lesley Griffiths yn gwneud datganiad ar ein blaenoriaethau ynni y mis nesaf.
English: First Minister, in the light of recent financial difficulties encountered by Tidal Energy Ltd in west Wales, a company seemingly leading the way in marine energy extraction, what reassurances can you provide that other marine energy projects backed by public money deliver on their objectives, and what plans have your Government got in place to ensure that the skills and knowledge so far gained by Wales as a whole and the Government in particular on renewable energy are not lost from this area?
Welsh: Brif Weinidog, yng ngoleuni'r trafferthion ariannol diweddar a wynebwyd gan Tidal Energy Ltd yn y gorllewin, cwmni y mae'n ymddangos sy'n arwain y ffordd o ran echdynnu ynni'r môr, pa sicrwydd allwch chi ei roi bod prosiectau ynni'r môr eraill a gefnogir gan arian cyhoeddus yn cyflawni eu hamcanion, a pha gynlluniau sydd gan eich Llywodraeth ar waith i sicrhau nad yw'r sgiliau a'r wybodaeth a ddatblygwyd gan Gymru yn ei chyfanrwydd a chan y Llywodraeth yn benodol o ran ynni adnewyddadwy yn cael eu colli o'r ardal hon?
English: It's unfortunate what happened to Tidal Lagoon Power Ltd. I think it's fair to say that what they were taking forward was more like a research and development project rather than a business project per se. It does have potential, there's no question about that, and we're keen those skills are not lost. I have to say it would be hugely useful, of course, if we were to see progress now on the Swansea Bay tidal lagoon so that the work that's been carried out in St Justinian, for example - I saw for myself what was happening there - can actually be taken forward as part of the skill set that will be needed for the tidal lagoon.
Welsh: Mae'n anffodus yr hyn a ddigwyddodd i Tidal Lagoon Power Ltd. Rwy'n credu ei bod yn deg i ddweud bod yr hyn yr oedden nhw'n ei wneud yn debycach i brosiect ymchwil a datblygu yn hytrach na phrosiect busnes fel y cyfryw. Mae ganddo botensial, nid oes amheuaeth am hynny, ac rydym ni'n awyddus i sicrhau nad yw'r sgiliau hynny'n cael eu colli. Mae'n rhaid i mi ddweud y byddai'n hynod ddefnyddiol, wrth gwrs, pe byddem ni'n gweld cynnydd nawr ar forlyn llanw Bae Abertawe fel y gellid bwrw ymlaen â'r gwaith sy'n cael ei wneud yn Stinan, er enghraifft - gwelais yr hyn a oedd yn digwydd yno drosof fy hun - yn rhan o'r gyfres o sgiliau y bydd ei angen ar gyfer y morlyn llanw.
English: As well as renewable generation, does the First Minister agree with me that sustainable storage and distribution are vital to our sustainable energy future, and does he welcome the groundbreaking research being undertaken into innovative energy storage and distribution by the universities of Cardiff, Swansea and south Wales, through the FLEXIS project, which is looking to develop a demonstration site in Neath Port Talbot?
Welsh: Yn ogystal â chynhyrchu ynni adnewyddadwy, a yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi bod storio a dosbarthu cynaliadwy yn hanfodol i'n dyfodol ynni cynaliadwy, ac a yw'n croesawu'r gwaith ymchwil arloesol sy'n cael ei wneud i storio a dosbarthu ynni arloesol gan brifysgolion Caerdydd, Abertawe a de Cymru, trwy brosiect FLEXIS, sydd â'r nod o ddatblygu safle arddangos yng Nghastell-nedd Port Talbot?
English: I do. It's an excellent example of our universities working together, as well as an example of collaboration between industry and research organisations across Wales and the rest of Europe. It is an EU-funded project, so what will happen to it beyond 2020, of course, is always difficult to predict. Nevertheless, it has great potential, and the fact that so many of our universities have come together to be part of it shows how important a project this is for them.
Welsh: Ydw. Mae'n enghraifft ragorol o'n prifysgolion yn gweithio gyda'i gilydd, yn ogystal ag enghraifft o gydweithio rhwng diwydiant a sefydliadau ymchwil ledled Cymru a gweddill Ewrop. Mae'n brosiect a ariennir gan yr UE, felly mae'r hyn a fydd yn digwydd iddo y tu hwnt i 2020, wrth gwrs, bob amser yn anodd ei ragweld. Serch hynny, mae ganddo botensial mawr, ac mae'r ffaith bod cymaint o'n prifysgolion wedi dod at ei gilydd i fod yn rhan ohono yn dangos pa mor bwysig yw'r prosiect hwn iddyn nhw.
English: May I ask the First Minister what he's doing to enhance people's understanding of renewable energy in Wales, particularly in terms of the distribution of renewable energy locally for local people in order to increase support for that method? Now, if Sian Gwenllian could be here today, I'm sure she would want me to mention Ynni Ogwen, which is a co-operative scheme to distribute energy locally. There are energy companies being set up by local authorities in England, such as Robin Hood Energy in Nottinghamshire. Isn't it time for the Government to consider the creation of a renewable energy company for Wales and to distribute energy locally?
Welsh: A gaf i ofyn i'r Prif Weinidog beth mae'n ei wneud i ehangu dealltwriaeth pobl o ynni adnewyddadwy yng Nghymru, ac yn arbennig o ran dosbarthu ynni adnewyddadwy yn lleol at bobl leol er mwyn cynyddu'r gefnogaeth iddo? Pe bai Sian Gwenllian yn gallu bod yma heddiw, rwy'n siŵr y byddai hi am i fi sôn am Ynni Ogwen, cynllun cydweithredol i ddosbarthu ynni'n lleol. Mae yna gwmnïau ynni yn cael eu sefydlu gan awdurdodau lleol yn Lloegr, fel Ynni Robin Hood yn Nottinghamshire. Onid yw'n bryd i'r Llywodraeth ystyried sefydlu cwmni ynni adnewyddadwy ar gyfer Cymru a dosbarthu ynni yn lleol?
English: Whilst there is a role for renewable energy at the margins, does the First Minister agree that an even greater reliance upon renewable energy than we currently have is likely only to impose prohibitive costs upon people? Between 2014 and 2020 already it's estimated that the average cost of green subsidies and carbon taxes is £3,500 per household, and whilst hydro schemes and possibly even tidal schemes may have a place in the energy mix, because wind is intermittent, it is very expensive, because you have to have back-up power stations to cope when it doesn't blow or it blows too strongly, and therefore it would be far more sensible to rely more on conventional resources, like coal, for example, just mentioned by Simon Thomas. We sit on some of the best anthracite areas in the world. Where this can be mined commercially, is it not sensible to put that into the energy mix as well?
Welsh: Er bod swyddogaeth i ynni adnewyddadwy ar yr ymylon, a yw'r Prif Weinidog yn cytuno mai'r unig beth y mae hyd yn oed mwy o ddibyniaeth ar ynni adnewyddadwy nag sydd gennym ni ar hyn o bryd yn debygol o'i wneud yw gorfodi costau afresymol ar bobl? Rhwng 2014 a 2020 amcangyfrifir eisoes bod cost gyfartalog cymorthdaliadau gwyrdd a threthi carbon yn £3,500 fesul cartref, ac er efallai fod gan gynlluniau ynni dŵr, a chynlluniau llanw hyd yn oed, le yn y gymysgedd ynni, gan fod gwynt yn ysbeidiol, mae'n ddrud iawn, gan fod rhaid i chi gael gorsafoedd pŵer wrth gefn i ymdopi pan nad yw'n chwythu neu ei bod yn chwythu'n rhy gryf, ac felly byddai'n llawer mwy synhwyrol dibynnu mwy ar adnoddau confensiynol, fel glo, er enghraifft, y mae Simon Thomas newydd sôn amdano. Rydym ni'n eistedd ar rai o'r meysydd glo carreg gorau yn y byd. Lle gellir cloddio hwn yn fasnachol, onid yw'n synhwyrol rhoi hwnnw yn y gymysgedd ynni hefyd?