English: We have some challenges here, though, that we should honestly recognise. Part of that is that, actually, even though we think there should be some professional responsibility on people to do this and there is an interest for people in the social care sector from a business continuity point of view to ensure that their staff can come in to work as well as make sure that they don't impact on the people they're caring for, within social care and within the health service, it's quite difficult to say, 'You must' and in particular to say, 'You must have the flu jab.' There's still a conversation about how we have even more uptake. This year, I've been encouraged, comparing this year to last year - and I won't take credit for this year's campaign because, as I say, Rebecca Evans was the Minister at the start of this - we've had an increase in uptake amongst our staff. We still need to do more and more and more to try and make sure that staff realise that it's a good thing for them and the people they care for to continue not just to have the flu jab but to have it in greater numbers as well so that it becomes something that is accepted culturally rather than us having to fight to persuade people to actually have the flu jab. Some of the myths about this year's vaccine not being effective - that gets said almost every year, and yet we know it is the best front-line protection against the flu, which has serious consequences for a whole range of vulnerable people, from neonates to the very old and everyone in between. On your point about an ageing population, again, the report highlights figures given in other reports, including the parliamentary review and the previous Nuffield and Health Foundation work about the rise in the age of our population, and in particular the proportion of our population who will be over 65 and over 75 and the increasing demand in health and in social care in particular. Part of our challenge is that, as we make budget choices - again, that we will debate, discuss and, no doubt disagree with - whatever the sum we have and whether or not it's through times of austerity when our overall budget is decreasing, we have to make a choice about what we put into each area. At the moment that means that we have a real challenge in matching the demand in health and in social care. We've actually met the health challenge in the way that Nuffield and the Health Foundation suggested we needed to. So, we've met that particular part of it, but social care is part of our real concern, highlighted again by the parliamentary review. That's why I think it's particularly important that we're prepared to engage in - . The debate on austerity is difficult because we take entirely different views about it, but on the debate around what we do in the medium term, there should, I hope, be an opportunity within this place and outside it to try and engage in the conversation about the social care levy proposed by Gerry Holtham. I think it's well worth pursuing because, if we're going to have a long-term funding answer, 'as we are now' isn't going to get us there, and it will be every single constituency, every single community that will be affected. If we can't resolve the longer term funding challenge for social care, we will have lots and lots of our older citizens, who we all want to see cared for with dignity - we'll find ourselves in a completely compromised position. So, it's in all of our interests to reach there. There's something here for each party to do on that and for us to demonstrate some leadership on, but also it's a conversation with the UK Government as well. It doesn't matter what shade the UK Government is. I hope it's a different colour in the near future, but in any event the UK Government have to be part of the conversation because what we cannot get into is that if we introduce a social care levy and people then receive money to pay for their social care out of, if it works, if all those things happen, if the Treasury then say, 'Actually, that's effectively income', that will then affect people's ability to have income from other benefits as well. That's a really serious point, so the work that Dilnot and others have done - we have to get back to that and we have to make sure that our colleagues in the UK Parliament are prepared to have, again, a sensible and grown-up conversation about this too, because this is an issue for Wales, but it's absolutely an issue across the United Kingdom too. On cancer outcomes, actually, on survivorship, we have a good story to tell. We've had statistically significant and material increases in survivorship. One-year survival is now at 73 per cent; five-year survival is at 57 per cent. But our challenge is that when we look at ourselves and England, for example, we actually have statistically similar survivorship rates between Wales and England, and you would actually not expect that to be the case, because the English population is healthier and wealthier. You'd expect the cancer survivorship rates to be materially different, but they're not. And there's something there to celebrate, actually, from Wales's point of view - that we're not seeing a statistical difference in Wales's and England's survivorship rates. But actually the bigger challenge isn't to say, 'We're not any worse than England' or 'We're as good as England'; it's actually to say that, on an international basis, when you look at other countries across Europe, every single nation in the UK doesn't do well enough at all. So, we actually still have a significant step forward to make in any event, and that's our challenge. Otherwise, we'll just persuade ourselves to narrow down our ambition and where we should be. So, that's why I'm interested in the single pathway. It'll change the way that cancer is measured. We've got further work being done on that. It's also about the point about early diagnosis. It's also why we have this conversation about drugs and effective medication being available. It's why some of the debate has been about a cancer drugs fund and why we have a new treatment fund that is evidence based. But, in particular, for curative options, you're talking about surgery and radiotherapy, and we hardly ever talk about those when we talk or have a debate about improving cancer outcomes; we almost always talk about diagnostics and medication. So, actually, we need to spend more time and focus on that. And on the work about gambling, the CMO is leading work on gambling with a group of stakeholders, and I'll be more than happy - some Members have asked for a meeting with the CMO, and I'll be more than happy to provide an update in this place or in writing. And, of course, when the CMO comes to the health committee - I think he normally does; I'm just looking at the Chair - I'm sure that he'll be happy to set out more detail on the work that is already in train and proposals to use the powers that will come to Wales in April of this year.
Welsh: Mae gennym ni heriau yma, fodd bynnag, y dylem ni eu cydnabod yn onest. Rhan o hynny yw, mewn gwirionedd, er ein bod ni'n credu y dylai fod cyfrifoldeb proffesiynol ar bobl i wneud hyn a bod buddiant i bobl yn y sector gofal cymdeithasol o safbwynt parhad busnes i sicrhau y gall eu staff ddod i'r gwaith yn ogystal â sicrhau nad ydyn nhw'n effeithio ar y bobl y maen nhw'n gofalu amdanynt, ym maes gofal cymdeithasol a'r gwasanaeth iechyd, mae'n eithaf anodd dweud, 'Mae'n rhaid i chi' ac yn arbennig i ddweud, 'Mae'n rhaid ichi gael y brechiad rhag y ffliw.' Mae trafodaeth i'w chael o hyd ynghylch sut i gael mwy o bobl i fanteisio arno. Mae eleni wedi bod yn galonogol, o'i gymharu â llynedd - ac wnaf i ddim hawlio'r clod am ymgyrch eleni oherwydd, fel yr wyf wedi dweud, Rebecca Evans oedd y Gweinidog ar ddechrau hyn - rydym ni wedi gweld cynnydd yn nifer ein haelodau staff sy'n manteisio ar y brechiad. Mae angen inni wneud mwy a mwy a mwy i geisio sicrhau bod staff yn sylweddoli mai peth da iddyn nhw a'r bobl maen nhw'n gofalu amdanynt yw parhau i gael y brechiad rhag y ffliw, ac, yn fwy na hynny, i fwyfwy o bobl ei gael er mwyn iddo fod yn rhywbeth a gaiff ei dderbyn yn ddiwylliannol yn hytrach na bod yn rhaid i ni frwydro i ddwyn perswâd ar bobl i gael y brechiad rhag y ffliw. Mae rhai o'r camsyniadau am y brechlyn eleni ei fod yn aneffeithiol - mae pobl yn dweud hyn bron bob blwyddyn, ac eto rydym ni'n gwybod mai hynny yw'r amddiffyniad rheng flaen gorau rhag y ffliw, sydd wedi arwain at ganlyniadau sylweddol ar gyfer amrywiaeth eang o bobl sy'n agored i niwed, o fabanod newydd-anedig i'r hen iawn a phawb yn y canol. O ran eich pwynt ynghylch poblogaeth sy'n heneiddio, unwaith eto, mae'r adroddiad yn amlygu ffigurau a nodwyd mewn adroddiadau eraill, gan gynnwys yr arolwg seneddol a gwaith blaenorol Nuffield a'r Sefydliad Iechyd am y cynnydd yn oedran ein poblogaeth, ac yn arbennig cyfran ein poblogaeth a fydd dros 65 oed a dros 75 oed a'r galw cynyddol ar wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn benodol. Rhan o'r her i ni yw, wrth inni wneud dewisiadau cyllideb - y byddwn yn eu trafod, yn eu dadlau, ac, heb os, yn anghytuno â nhw, unwaith eto - pa bynnag swm sydd gennym ni a pha un a yw hynny mewn cyfnod o galedi pan fo'n cyllideb yn gostwng ai peidio, mae'n rhaid i ni ddewis faint i'w roi i bob maes. Ar hyn o bryd mae hynny'n golygu bod gennym ni her wirioneddol i fodloni'r galw ym maes iechyd a gofal cymdeithasol. Mewn gwirionedd, rydym ni wedi wynebu'r her iechyd yn y ffordd yr awgrymodd Nuffield a'r Sefydliad Iechyd yr oedd angen i ni wneud. Felly, rydym ni wedi ateb y rhan benodol honno o'r her, ond mae gofal cymdeithasol yn rhan o'n pryder gwirioneddol, a amlygwyd unwaith eto yn yr arolwg seneddol. Dyna pam mae'n arbennig o bwysig yn fy marn i ein bod yn barod i gymryd rhan mewn - . Mae'r ddadl ar galedi yn anodd oherwydd bod gennym ni farn hollol wahanol yn ei gylch, ond ynghylch y ddadl ar yr hyn y dylwn ei wneud yn y tymor canolig, rwy'n gobeithio y dylai fod cyfle yn y lle hwn a thu hwnt i'r muriau hyn i geisio cymryd rhan yn y drafodaeth ynghylch yr ardoll gofal cymdeithasol a gynigir gan Gerry Holtham. Rwy'n credu bod gwerth gwirioneddol mynd ar drywydd hyn oherwydd, os ydym yn mynd i ddod o hyd i ateb hirdymor i gyllid, ni fyddwn yn cyflawni hynny 'fel yr ydym yn nawr', a bydd hyn yn effeithio ar bob un etholaeth a phob un cymuned. Os na allwn ni ddatrys yr her gyllid tymor hwy ar gyfer gofal cymdeithasol, bydd gennym ni lawer iawn o'n dinasyddion hŷn, y mae pob un ohonom yn dymuno eu gweld yn derbyn gofal ag urddas - byddwn yn cael ein hunain mewn sefyllfa hollol beryglus. Felly, mae'n fuddiol i bob un ohonom i gyflawni hynny. Mae gan bob plaid rywbeth i'w wneud yn hyn o beth ac i ni i ddangos rhywfaint o arweiniad arno, ond mae'n drafodaeth i'w chael gyda Llywodraeth y DU hefyd. Ni waeth pa liw yw Llywodraeth y DU. Rwy'n gobeithio y bydd yn lliw gwahanol yn y dyfodol agos, ond ta waeth, mae'n rhaid i Lywodraeth y DU fod yn rhan o'r drafodaeth oherwydd yr hyn na all ddigwydd yw ein bod yn cyflwyno ardoll gofal cymdeithasol a bod pobl wedyn yn cael arian i'w ddefnyddio i dalu am eu gofal cymdeithasol, os bydd yn gweithio, os bydd yr holl bethau hynny yn digwydd, a bod y Trysorlys yn dweud wedyn, 'Mae hynny, mewn gwirionedd, yn incwm i bob pwrpas', a fydd yn effeithio wedyn ar allu pobl i gael incwm o fudd-daliadau eraill hefyd. Mae hynny yn bwynt difrifol iawn, felly mae'r gwaith y mae Dilnot ac eraill wedi'i wneud - mae'n rhaid inni ddychwelyd at hynny ac mae'n rhaid inni wneud yn siŵr bod ein cyd-Aelodau yn Senedd y DU yn barod i gael, unwaith eto, trafodaeth aeddfed a synhwyrol ynglŷn â hyn hefyd, oherwydd mae hwn yn fater i Gymru, ond mae'n fater ledled y Deyrnas Unedig hefyd. O ran canlyniadau canser, mewn gwirionedd, o ran y bobl hynny sy'n goroesi, mae ein stori yn un dda. Rydym ni wedi gweld cynnydd ystadegol arwyddocaol a sylweddol yn nifer y bobl sy'n goroesi. Mae goroesi ar ôl blwyddyn yn 73 y cant erbyn hyn; mae goroesi ar ôl pum mlynedd yn 57 y cant. Ond ein her yw, wrth i ni edrych arnom ni ein hunain a Lloegr, er enghraifft, mae'r cyfraddau goroesi yn ystadegol debyg mewn gwirionedd rhwng Cymru a Lloegr, ac ni fyddech yn disgwyl hynny mewn gwirionedd, gan fod poblogaeth Lloegr yn iachach ac yn gyfoethocach. Byddech yn disgwyl i'r cyfraddau goroesi canser fod yn sylweddol wahanol, ond dydyn nhw ddim. Ac mae hynny'n rhywbeth i'w ddathlu, mewn gwirionedd, o safbwynt Cymru - nad ydym yn gweld gwahaniaeth ystadegol rhwng cyfraddau goroesi Cymru a Lloegr. Ond mewn gwirionedd, nid yr her fwyaf yw dweud, 'Nid ydym ni ddim gwaeth na Lloegr' neu 'Rydym ni gystal â Lloegr'; yr her yw dweud, ar lefel ryngwladol, wrth edrych ar wledydd eraill ledled Ewrop, nad yw unrhyw un o wledydd y DU yn gwneud yn ddigon da o gwbl. Felly, mae'n rhaid i ni gymryd cam sylweddol ymlaen o hyd beth bynnag, mewn gwirionedd, a dyna ein her ni. Fel arall, y cyfan y byddwn yn ei wneud yw darbwyllo ein hunain i osod ein huchelgais a lle y dylem ni fod yn is. Felly, dyna pam mae gen i ddiddordeb mewn llwybr sengl. Bydd yn newid y ffordd y caiff canser ei fesur. Mae gwaith arall yn cael ei wneud ynglŷn â hynny. Mae a wnelo fo hefyd â'r pwynt am ddiagnosis cynnar. Dyma pam yr ydym yn cael y drafodaeth hon ynghylch sicrhau bod cyffuriau a meddyginiaethau effeithiol ar gael. Dyma pam bod rhywfaint o'r ddadl wedi ymwneud â chronfa cyffuriau canser a pham fod gennym ni gronfa driniaeth newydd wedi'i seilio ar dystiolaeth. Ond, yn benodol, ar gyfer dewisiadau iachaol, rydych yn sôn am lawdriniaeth a radiotherapi, a phur anaml yr ydym yn sôn amdanyn nhw wrth siarad neu ddadlau ynghylch gwella canlyniadau canser; rydym bron bob amser yn siarad am ddiagnosteg a meddyginiaeth. Felly, mewn gwirionedd, mae angen inni dreulio mwy o amser a rhoi mwy o bwyslais ar hynny. Ac o ran y gwaith ar hapchwarae, mae'r prif swyddog meddygol yn arwain gwaith ar hapchwarae gyda grŵp o randdeiliaid, a byddaf yn fwy na pharod - mae rhai o'r Aelodau wedi gofyn am gyfarfod gyda'r prif swyddog meddygol, a byddaf i'n fwy na pharod i roi'r wybodaeth ddiweddaraf yn y fan hon neu yn ysgrifenedig. Ac, wrth gwrs, pan fydd y prif swyddog meddygol yn dod i'r pwyllgor iechyd - rwy'n credu ei fod yn gwneud hynny fel arfer; rwy'n edrych ar y Cadeirydd - rwy'n siŵr y bydd yn hapus i sôn yn fwy manwl am y gwaith y mae eisoes wedi'i wneud a'r cynigion i ddefnyddio'r pwerau a fydd yn dod i Gymru ym mis Ebrill eleni.