English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I formally move the amendments on the order sheet, in the name of Paul Davies. I welcome the opportunity to participate in this debate. I can well remember, in the last Assembly, the debates, the discussions and the First Minister's questions that the former leader of the Liberal Democrats used to use to cajole the First Minister into bringing forward a truly independent ministerial code, and, ultimately, obviously, bring that transparency to the governing process, where Ministers are referred to the ministerial code. It does seem slightly bizarre that you can be all things to all people, as the current code is, with the First Minister being the ultimate arbitrator, sorting it all out, rather than any independence at the heart of the process. I do hope that the First Minister, when he does respond to this debate this afternoon, will respond in a positive light, because the arguments that are being put forward here today are not new arguments. And I know the First Minister, some two or three years ago, was making the point, 'Well, we'll have a review, we'll have a look into this, I'll see what I can do'. Well, it's two years on; hopefully he's got the answers to maybe some of the questions that were posed back in July 2014. In particular, I do think there's an opportunity to look at the way the commissioners are appointed - the children's commissioner, for example, and the other commissioners, who, over time, have come from this institution, and have proved to do a power of good in the areas that they are charged with delivering. And, in fairness to the Welsh Government, they have reached out to the parties here and formed working groups to, obviously, make those appointments. But that really shouldn't just be at the behest of the Government. It should be the Assembly as a whole that instigates the selection procedure and the appointments, because those commissioners do need to be acting in the name of the National Assembly for Wales, I would suggest, rather than just, obviously, the Welsh Government. From my own personal point of view, and in the Conservative manifesto back in May, we would have liked to have seen hearings into the appointment of special advisers undertaken as well, because a feature of modern Government today, in any Government in fairness, has been - . I accept that in all Governments, the role of special advisers has increased dramatically over the years - the last 40 years in particular, from their inception in the early 70s, to the more formal role they now fill, and they do play an important role in advising Government Ministers, in carrying out Government function. And, yet, again, that particular role, and those appointments, are completely at the behest of the First Minister. Again, I do believe that there would be a welcome spotlight put on the process of the role of special advisers, and in particular, the way they're appointed, and in particular, the suitability that they might have to take such important roles within Government, albeit not ultimately removing from the appointments process the ability of the First Minister to approve that, or, as an example in Westminster, the Prime Minister. That's not a political point I'm trying to make about the specific special advisers here in Cardiff. They are an important piece of the political landscape that you see in all parts of Government, wherever they exist across the United Kingdom and, indeed, anywhere else in western democracy. I do believe that, along with the appointment of commissioners, that would be very welcome in bringing transparency to a very opaque procedure that people outside of this institution know very little about. I'd also like to move the second amendment in Paul Davies's name, which refers specifically to the education Minister's manifesto commitment, and the wording in the manifesto about the ministerial code. It does speak, the Liberal Democrat manifesto - it says, 'it's no wonder voters lose confidence when Labour Ministers can apparently breach the Ministerial Code with impunity'. I read that directly from the manifesto. And so I do think that now, obviously, the Liberal Democrats are formally part of the Government, it is important that the First Minister does give assurances, if nothing else, that Labour Ministers haven't been breaking the ministerial code with impunity, as I've just read out from the manifesto. And, if it is the case that that was a correct assertion, what measures will the First Minister be taking to give confidence back to people that such a statement was, shall we say, reckless to put before it if it didn't bear any relation to the workings of Government? This debate can now, hopefully, after the last two years that the First Minister's had the chance to think about how the ministerial code should develop - because a lot of these questions were first put round when Alun Davies had to resign from the Government in July 2014, and legitimately put down as well, I might add. So, the First Minister, in that folder that he has before him, has hopefully now got the answers to the review that he undertook at that time and some of the changes, rather than standing and saying, 'We're just keeping the status quo', and that he will be able to enlighten the Chamber as to the changes that he will be making to the current ministerial code, to make it more open, to make it more transparent, and, above all, for that openness and transparency to reach across the whole of the new Welsh Government in the fifth Assembly.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Cynigiaf yn ffurfiol y gwelliannau ar y papur trefn, yn enw Paul Davies. Croesawaf y cyfle i gymryd rhan yn y ddadl hon. Gallaf gofio'n iawn, yn y Cynulliad diwethaf, y dadleuon, y trafodaethau a'r cwestiynau i'r Prif Weinidog yr arferai cyn-arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol eu defnyddio i berswadio'r Prif Weinidog i gyflwyno cod gweinidogol gwirioneddol annibynnol, ac yn y pen draw, yn amlwg, i ddod â'r tryloywder hwnnw i'r broses lywodraethu, lle y cyfeirir Gweinidogion at god y gweinidogion. Mae'n ymddangos ychydig yn rhyfedd y gallwch fod yn bopeth i bawb, fel y mae'r cod presennol, gyda'r Prif Weinidog yn gymrodeddwr eithaf, yn datrys popeth, yn hytrach na bod unrhyw annibyniaeth wrth wraidd y broses. Rwy'n gobeithio y bydd y Prif Weinidog, pan fydd yn ymateb i'r ddadl hon y prynhawn yma, yn ymateb mewn modd cadarnhaol, gan nad yw'r dadleuon sy'n cael eu cyflwyno yma heddiw yn ddadleuon newydd. A gwn fod y Prif Weinidog, ddwy neu dair blynedd yn ôl, wedi gwneud y pwynt, 'Wel, fe gawn adolygiad, fe edrychwn ar hyn, caf weld beth y gallaf ei wneud'. Wel, mae dwy flynedd wedi mynd; gobeithio bod ganddo atebion i rai o'r cwestiynau efallai a ofynnwyd yn ôl ym mis Gorffennaf 2014. Yn benodol, rwy'n credu bod cyfle i edrych ar y ffordd y penodir y comisiynwyr - y comisiynydd plant, er enghraifft, a'r comisiynwyr eraill, sydd, dros amser, wedi dod o'r sefydliad hwn, ac wedi profi eu bod yn gwneud llawer o les yn y meysydd y maent yn gyfrifol amdanynt. Ac er tegwch i Lywodraeth Cymru, maent wedi ymgysylltu â'r pleidiau yma ac wedi ffurfio gweithgorau, yn amlwg, i wneud y penodiadau hynny. Ond ni ddylai hynny ddigwydd ar gais y Llywodraeth yn unig. Dylai'r Cynulliad yn ei gyfanrwydd ysgogi'r weithdrefn ddethol a'r penodiadau, oherwydd byddwn yn awgrymu bod angen i'r comisiynwyr hynny weithredu yn enw Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn hytrach na Llywodraeth Cymru yn unig, yn amlwg. Yn fy marn bersonol i, ac ym maniffesto'r Ceidwadwyr yn ôl ym mis Mai, byddem wedi hoffi gweld gwrandawiadau'n cael eu cynnal ar benodi cynghorwyr arbennig hefyd, gan mai nodwedd o Lywodraeth fodern heddiw, unrhyw Lywodraeth, a bod yn deg, yw - . Rwy'n derbyn, ym mhob Llywodraeth, fod rôl cynghorwyr arbennig wedi cynyddu'n sylweddol dros y blynyddoedd - y 40 mlynedd diwethaf, yn arbennig, ers eu dechrau yn y 70au cynnar, i'r rôl fwy ffurfiol sydd ganddynt yn awr, ac maent yn chwarae rhan bwysig yn cynghori Gweinidogion y Llywodraeth sy'n cyflawni swyddogaeth Llywodraeth. Ac eto, mae'r rôl benodol honno, a'r penodiadau hynny, ar gais y Prif Weinidog yn llwyr. Unwaith eto, rwy'n credu y byddai taflu goleuni ar broses y rhan a chwaraeir gan gynghorwyr arbennig yn rhywbeth i'w groesawu, ac yn benodol, y ffordd y cânt eu penodi, yn enwedig eu haddasrwydd posibl ar gyfer ymgymryd â rolau pwysig o'r fath yn y Llywodraeth, er na fyddai yn y pen draw yn dileu gallu'r Prif Weinidog i gymeradwyo hynny o'r broses benodi, na gallu Prif Weinidog y DU er enghraifft yn San Steffan i wneud hynny. Nid wyf yn ceisio gwneud pwynt gwleidyddol ynglŷn â'r cynghorwyr arbennig penodol yma yng Nghaerdydd. Maent yn rhan bwysig o'r dirwedd wleidyddol a welwch ym mhob rhan o Lywodraeth, lle bynnag y maent yn bodoli ledled y Deyrnas Unedig ac yn wir, yn unrhyw un o wledydd democrataidd eraill y gorllewin. Ynghyd â phenodi comisiynwyr, rwy'n credu y byddai hynny'n dderbyniol iawn er mwyn cyflwyno tryloywder i weithdrefn dywyll iawn nad yw pobl y tu allan i'r sefydliad hwn yn gwybod llawer amdani. Hoffwn hefyd gynnig yr ail welliant yn enw Paul Davies, sy'n cyfeirio'n benodol at ymrwymiad maniffesto'r Gweinidog addysg, a'r geiriad yn y maniffesto ynglŷn â chod y gweinidogion. Mae'n sôn, maniffesto'r Democratiaid Rhyddfrydol - mae'n dweud, 'nid yw'n rhyfedd fod pleidleiswyr yn colli ffydd pan all Gweinidogion Llafur, mae'n ymddangos, dorri'r Cod Gweinidogol ar eu mympwy'. Darllenais hynny'n syth o'r maniffesto. Ac felly rwy'n meddwl, yn amlwg, gan fod y Democratiaid Rhyddfrydol yn rhan ffurfiol o'r Llywodraeth bellach, mae'n bwysig fod y Prif Weinidog yn rhoi sicrwydd, os nad unrhyw beth arall, nad yw Gweinidogion Llafur wedi bod yn torri cod y gweinidogion ar eu mympwy fel rwyf newydd ei ddarllen o'r maniffesto. Ac os yw'n wir fod hwnnw'n honiad cywir, pa gamau y bydd y Prif Weinidog yn eu cymryd i adfer hyder pobl fod datganiad o'r fath, gadewch i ni ddweud, wedi'i gyflwyno iddo'n fyrbwyll os nad oedd a wnelo â gwaith y Llywodraeth mewn unrhyw fodd? Ar ôl i'r Prif Weinidog gael dwy flynedd i feddwl sut y dylid datblygu cod y gweinidogion, dylai'r ddadl hon ddatblygu yn awr, gobeithio - oherwydd cafodd llawer o'r cwestiynau hyn eu gofyn gyntaf pan oedd rhaid i Alun Davies ymddiswyddo o'r Llywodraeth ym mis Gorffennaf 2014, a'u hateb yn deg hefyd, gallwn ychwanegu. Felly, gobeithio bod gan y Prif Weinidog yn awr, yn y ffolder sydd ganddo o'i flaen, yr atebion i'r arolwg a gyflawnodd bryd hynny a rhai o'r newidiadau, yn hytrach na sefyll a dweud, 'Rydym yn cadw'r statws quo', ac y gall oleuo'r Siambr ynghylch y newidiadau y bydd yn eu gwneud i god cyfredol y gweinidogion, i'w wneud yn fwy agored, i'w wneud yn fwy tryloyw, ac yn anad dim, i'r ymagwedd agored a thryloyw honno ymestyn ar draws Llywodraeth newydd Cymru yn y pumed Cynulliad yn ei chyfanrwydd.