English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I'm sure that we're all tired of both saying and hearing the word 'unprecedented', but it is nevertheless true that the coronavirus pandemic continues to confront us with choices and decisions that, in other circumstances, we would certainly not have considered and we would've had to get used to living with that uncertainty. The Senedd election is to take place on 6 May. I want to be absolutely clear that the Government's policy is that it should take place as scheduled and I want everyone involved in the election to prepare on that basis. The Senedd urgently needs a Government with a fresh mandate, not least to stand up with renewed authority to the unprecedented attempts of the Westminster Government to undermine devolution. I'm well aware of the huge efforts being made by returning officers and electoral administrators to ensure that the poll can be safely held in May, and would like to express my gratitude to them. Nevertheless, despite the welcome fact that levels of infection are starting to decline, we cannot today be certain that it will be possible to hold a poll in May. The pandemic poses a risk that voters may be prevented from voting, whether by reason of ill health or the need to comply with requirements to self-isolate, or because of the fears that they may have about the safety of attending a polling station to vote in person. Equally, high levels of sickness also bring the risk of not having enough staff available to administer the poll, with a consequential risk to the integrity of the election itself. Deputy Presiding Officer, that's why we established the elections planning group, which reported in November proposing adjustments to respond to the impacts of the virus. We are working closely with stakeholders to ensure that these and other measures are being taken to make elections safer. These include introducing social distancing and hygiene methods at polling stations, as well as encouraging registration for absent voting so that voters do not need to attend in person if they do not wish to do so. But as the rules for our elections are set out in primary legislation, we have concluded that we need to put in place legislation that will enable the election to be postponed if - and only if - the Senedd agrees that the public health situation makes it impossible to proceed. This Bill, if passed, enables contingency plans to be agreed for the postponement of the election as a last resort should the pandemic pose a serious threat to the safe and fair running of the election. It will be for the Llywydd to propose a date for the poll in the event of a proposal from the First Minister for postponement. The new date fixed for the election must be within six months of 6 May and requires the approval of the Senedd by a majority of two thirds of the total number of Senedd seats. As a further safeguard, the Bill proposes a role for the Electoral Commission in relation to postponement. If the Llywydd or the First Minister requests, the Electoral Commission must provide them with advice on the matter of postponement. So, this Bill contains many safeguards to ensure that postponement is not only considered in genuinely unprecedented circumstances, but if we do not introduce these provisions, we will lose an important contingency option in responding to the pandemic. I and my fellow Ministers strongly believe in making voting easier and more flexible, and would've liked to introduce provisions for early voting in order to give people more choice as to when to vote in person, but we have accepted the advice of the electoral community that, at this notice, and in the circumstances where the Senedd election will happen at the same time as the elections of the police and crime commissioners, who are the responsibility of the UK Government, this cannot be achieved for 6 May. We will continue to keep early voting under review in the event that the election is postponed. In such exceptional circumstances, we must consider all options to enable voters to participate in the election. We may, therefore, return to this at Stage 2. While the focus in the media has been on the date of the election itself, this Bill also includes other important legislative changes that will increase the flexibility for proxy voting and provide additional time within the post-election timetable in the event of delays to the count. The Bill shortens the dissolution period to ensure that the Senedd can be recalled even after the election campaign has begun if it is essential for it to meet to consider urgent coronavirus public health business or to set the date for the election if, in the last resort, the election has to be postponed. A shorter dissolution means that decisions on postponement can be taken nearer the planned election date and that the Senedd can continue to respond to the pandemic, if circumstances dictate. We're all too familiar with the unpredictable nature of the unfolding pandemic. We will be discussing with the Business Committee the arrangements for Senedd business during the period when the Senedd would normally be dissolved, but I would anticipate that we would not meet for other business except to postpone the election or to consider urgent changes to COVID-related legislation. The pandemic has so far required a swift and pragmatic approach, which will require all of our focus as elected representatives to deal with the rapidly changing situation. That is why we are also proposing that, as a contingency, provisions are included to further postpone local government by-elections. It is the unpredictable nature of the pandemic that leads me to call on you to agree to this motion today and allow us to proceed with this Bill under the emergency Bill procedure. As a Government, we would prefer to be able to make use of the normal Bill process to allow for the Senedd to apply its full scrutiny to this Bill. However, this is simply not feasible in the time available. With the election fast approaching, it's preferable to have any changes to electoral law put in place well ahead of polling day. This is important in aiding electoral administrators to make their preparations for the election and to provide them with clarity to carry out their vital role. Although we are working closely with stakeholders, we must allow them as much time as we can to carry out any legislative changes. The time left between now and the polling day in May is simply not sufficient to allow for the full scrutiny process and for administrators to make preparations. The objective of this Bill is to introduce temporary changes in response to the immediate challenges presented by the pandemic, and it is not intended to make permanent changes to our electoral laws. The provisions in the Bill will only apply for the elections in 2021 and will have no effect on future elections. Electoral law is a complex subject matter, and permanent changes in this area should be subject to full scrutiny. Our proposed timetable for the Bill is to have it introduced tomorrow, followed by the Stage 1 debate the following week. Stage 2 and Stages 3 and 4 will take place on consecutive days in the week of 8 February. Under this timetable, Royal Assent can then be achieved in the week of 15 February. I therefore urge Members to vote in favour of this motion and allow us to make use of the emergency Bill process for this Bill. Diolch, Deputy Presiding Officer.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. Rwy'n siŵr ein bod i gyd wedi blino ar ddweud a chlywed y gair 'digynsail', ond mae'n wir serch hynny bod pandemig y coronafeirws yn parhau i'n hwynebu gyda dewisiadau a phenderfyniadau na fyddem, mewn amgylchiadau eraill, yn sicr wedi'u hystyried ac y byddem wedi gorfod dod i arfer â byw gyda'r ansicrwydd hwnnw. Bydd etholiad y Senedd yn cael ei gynnal ar 6 Mai. Rwyf eisiau bod yn gwbl glir mai polisi'r Llywodraeth yw y dylai ddigwydd fel y trefnwyd ac rwyf eisiau i bawb sy'n ymwneud â'r etholiad baratoi ar y sail honno. Mae ar y Senedd angen Llywodraeth sydd â mandad newydd ar frys, yn enwedig i sefyll gydag awdurdod newydd yn erbyn ymdrechion digynsail Llywodraeth San Steffan i danseilio datganoli. Rwy'n ymwybodol iawn o'r ymdrechion enfawr sy'n cael eu gwneud gan swyddogion canlyniadau a gweinyddwyr etholiadol i sicrhau y gellir cynnal y bleidlais yn ddiogel ym mis Mai, a hoffwn fynegi fy niolch iddyn nhw. Serch hynny, er gwaethaf y ffaith bod lefelau'r haint yn dechrau gostwng, ni allwn ni heddiw fod yn sicr y bydd modd cynnal pleidlais ym mis Mai. Mae'r pandemig yn peri risg a allai atal pleidleiswyr rhag pleidleisio, boed hynny oherwydd salwch neu'r angen i gydymffurfio â'r gofynion i hunanynysu, neu oherwydd yr ofnau sydd ganddyn nhw ynghylch diogelwch mynd i orsaf bleidleisio i bleidleisio'n bersonol. Yn yr un ffordd, mae lefelau uchel o salwch hefyd yn peri'r risg o beidio â chael digon o staff ar gael i weinyddu'r bleidlais, gyda hynny yn ei dro yn peryglu uniondeb yr etholiad ei hun. Dirprwy Lywydd, dyna pam y gwnaethom ni sefydlu'r grŵp cynllunio etholiadau, a adroddodd ym mis Tachwedd yn cynnig addasiadau i ymateb i effeithiau'r feirws. Rydym yn gweithio'n agos gyda rhanddeiliaid i sicrhau y gweithredir y rhain a mesurau eraill i wneud etholiadau'n fwy diogel. Mae'r rhain yn cynnwys cyflwyno dulliau cadw pellter cymdeithasol a hylendid mewn gorsafoedd pleidleisio, yn ogystal ag annog cofrestru ar gyfer pleidleisio absennol fel nad oes angen i bleidleiswyr fod yn bresennol yn bersonol os nad ydyn nhw'n dymuno gwneud hynny. Ond gan fod y rheolau ar gyfer ein hetholiadau wedi'u nodi mewn deddfwriaeth sylfaenol, rydym ni wedi dod i'r casgliad bod angen i ni roi deddfwriaeth ar waith a fydd yn galluogi gohirio'r etholiad os - a dim ond os - yw'r Senedd yn cytuno bod sefyllfa iechyd y cyhoedd yn ei gwneud hi'n amhosibl bwrw ymlaen. Mae'r Bil hwn, os caiff ei basio, yn galluogi cytuno ar gynlluniau wrth gefn ar gyfer gohirio'r etholiad pan fetho popeth arall pe bai'r pandemig yn fygythiad difrifol i gynnal yr etholiad yn ddiogel ac yn deg. Mater i'r Llywydd fydd cynnig dyddiad ar gyfer y bleidlais os bydd cynnig gan y Prif Weinidog i'w ohirio. Rhaid i'r dyddiad newydd a bennir ar gyfer yr etholiad fod o fewn chwe mis i 6 Mai ac mae angen cymeradwyaeth y Senedd drwy fwyafrif o ddwy ran o dair o gyfanswm seddi'r Senedd. Fel amddiffyniad pellach, mae'r Bil yn cynnig swyddogaeth i'r Comisiwn Etholiadol mewn cysylltiad â gohirio. Os bydd y Llywydd neu'r Prif Weinidog yn gofyn, rhaid i'r Comisiwn Etholiadol roi cyngor iddyn nhw ar fater gohirio. Felly, mae'r Bil hwn yn cynnwys llawer o fesurau diogelu i sicrhau bod gohirio nid yn unig yn cael ei ystyried mewn amgylchiadau gwirioneddol ddigynsail, ond os na fyddwn yn cyflwyno'r darpariaethau hyn, byddwn yn colli dewis wrth gefn pwysig wrth ymateb i'r pandemig. Rwyf i a'm cyd-Weinidogion yn credu'n gryf mewn gwneud pleidleisio'n haws ac yn fwy hyblyg, a byddwn wedi hoffi cyflwyno darpariaethau ar gyfer pleidleisio cynnar er mwyn rhoi mwy o ddewis i bobl o ran pryd i bleidleisio'n bersonol, ond rydym wedi derbyn cyngor y gymuned etholiadol y bydd etholiad y Senedd, fel y mae pethau, ac o dan yr amgylchiadau lle bydd etholiad y Senedd yn digwydd ar yr un pryd ag etholiadau comisiynwyr yr heddlu a throseddu, sy'n gyfrifoldeb Llywodraeth y DU, ni ellir cyflawni hyn ar gyfer 6 Mai. Byddwn yn parhau i adolygu pleidleisio cynnar os caiff yr etholiad ei ohirio. Mewn amgylchiadau eithriadol o'r fath, rhaid inni ystyried pob dewis i alluogi pleidleiswyr i gymryd rhan yn yr etholiad. Felly, efallai y byddwn yn dychwelyd at hyn yng Nghyfnod 2. Er bod y pwyslais yn y cyfryngau wedi bod ar ddyddiad yr etholiad ei hun, mae'r Bil hwn hefyd yn cynnwys newidiadau deddfwriaethol pwysig eraill a fydd yn cynyddu'r hyblygrwydd ar gyfer pleidleisio drwy ddirprwy ac yn darparu amser ychwanegol o fewn yr amserlen ar ôl yr etholiad os bydd oedi yn y cyfrif. Mae'r Bil yn byrhau cyfnod y diddymiad er mwyn sicrhau y gellir galw'r Senedd yn ôl hyd yn oed ar ôl i'r ymgyrch etholiadol ddechrau os yw'n hanfodol iddi gyfarfod i ystyried busnes iechyd cyhoeddus brys ynglŷn â'r coronafeirws neu bennu'r dyddiad ar gyfer yr etholiad os bydd yn rhaid gohirio'r etholiad yn y pen draw. Mae diddymiad byrrach yn golygu y gellir gwneud penderfyniadau ar ohirio yn nes at ddyddiad yr etholiad arfaethedig ac y gall y Senedd barhau i ymateb i'r pandemig, os bydd amgylchiadau'n mynnu bod hynny'n digwydd. Rydym i gyd yn rhy gyfarwydd â natur anrhagweladwy'r pandemig sy'n datblygu. Byddwn yn trafod gyda'r Pwyllgor Busnes y trefniadau ar gyfer busnes y Senedd yn ystod y cyfnod pan fyddai'r Senedd fel arfer yn cael ei diddymu, ond byddwn yn rhagweld na fyddem yn cyfarfod ar gyfer busnes arall ac eithrio gohirio'r etholiad nac ystyried newidiadau brys i ddeddfwriaeth sy'n ymwneud â COVID. Hyd yma, mae'r pandemig wedi gofyn am ddull cyflym a phragmatig, a fydd yn gofyn i ni gyd yn gynrychiolwyr etholedig ganolbwyntio'n fanwl er mwyn ymdrin â'r sefyllfa sy'n newid yn gyflym. Dyna pam yr ydym ni hefyd yn cynnig bod darpariaethau, wrth gefn, yn cael eu cynnwys i ohirio isetholiadau llywodraeth leol ymhellach. Natur anrhagweladwy'r pandemig sy'n fy arwain i alw arnoch i gytuno i'r cynnig hwn heddiw a chaniatáu inni fwrw ymlaen â'r Bil hwn o dan weithdrefn y Bil brys. Fel Llywodraeth, byddai'n well gennym allu defnyddio proses arferol y Bil i ganiatáu i'r Senedd graffu'n llawn ar y Bil hwn. Fodd bynnag, nid yw hyn yn ymarferol yn yr amser sydd ar gael. Gyda'r etholiad yn prysur agosáu, mae'n well rhoi unrhyw newidiadau i gyfraith etholiadol ar waith ymhell cyn y diwrnod pleidleisio. Mae hyn yn bwysig o ran cynorthwyo gweinyddwyr etholiadol i baratoi ar gyfer yr etholiad a rhoi eglurder iddyn nhw gyflawni eu swyddogaeth hanfodol. Er ein bod yn gweithio'n agos gyda rhanddeiliaid, rhaid inni ganiatáu cymaint o amser ag y gallwn iddyn nhw wneud unrhyw newidiadau deddfwriaethol. Nid yw'r amser a adawyd rhwng nawr a'r diwrnod pleidleisio ym mis Mai yn ddigon i ganiatáu ar gyfer y broses graffu lawn ac i weinyddwyr wneud paratoadau. Nod y Bil hwn yw cyflwyno newidiadau dros dro mewn ymateb i'r heriau uniongyrchol a gyflwynir gan y pandemig, ac ni fwriedir iddo wneud newidiadau parhaol i'n cyfreithiau etholiadol. Dim ond yn 2021 y bydd y darpariaethau yn y Bil yn berthnasol ac ni fyddant yn cael unrhyw effaith ar etholiadau yn y dyfodol. Mae cyfraith etholiadol yn bwnc cymhleth, ac fe ddylid craffu'n drwyadl ar newidiadau parhaol yn y maes hwn. Ein hamserlen arfaethedig ar gyfer y Bil yw ei gyflwyno yfory, ac yna dadl Cyfnod 1 yr wythnos ganlynol. Bydd Cyfnod 2 a Chyfnodau 3 a 4 yn cael eu cynnal ar ddiwrnodau olynol yn ystod yr wythnos sy'n dechrau ar 8 Chwefror. O dan yr amserlen hon, gellir cael Cydsyniad Brenhinol yn ystod yr wythnos sy'n dechrau ar 15 Chwefror. Felly, anogaf yr Aelodau i bleidleisio o blaid y cynnig hwn a chaniatáu inni ddefnyddio proses y Bil brys ar gyfer y Bil hwn. Diolch, Dirprwy Lywydd.