English: Diolch yn fawr, Rhun ap Iorwerth. A very important question and, indeed, we discussed the cost-of-living crisis with the council leaders in the partnership council this morning. Council leaders were also raising these concerns, but also raising positive examples of how communities are coming together, the foodbanks and food pantries; FareShare, the charity working across Wales; Lesley Griffiths liaising with the supermarkets; and also agricultural farmers. Everyone's playing their part to try and support the most vulnerable. I said that we are going to - . In terms of our 'Claim what's yours', we're getting people to claim what they can, and we've got our new fuel vouchers, which are really important for pre-payment households, but also people off-grid in terms of the heat fund. The next iteration of our fuel support scheme will start to be paid earlier. We'll be announcing that in the next couple of weeks. But I do think this does also need a response from the UK Government. They have the powers. We have asked consistently, and I hope you will join us in backing this, that the UK Government should lower the price cap for lower income households to ensure they can meet the costs of their energy needs and remove all social environment policy costs from household energy bills. They do that in the rest of Europe; why isn't the UK Government doing that? Meet those costs for general taxation, restore the £20 uplift in universal credit, uprate benefits from 2022-23 to match inflation. A 3.1 per cent benefit uplift - look at inflation at 9 per cent. So, we will do what we can. The fuel support scheme, the fuel foundation vouchers and, indeed, following on with the cost-of-living payments that have been made, the £150, with which more than £1.4 million paid so far. But also, please, let's work together to get the UK Government to address these issues and, indeed, address them as we're holding a second cost-of-living summit on Monday.
Welsh: Diolch yn fawr, Rhun ap Iorwerth. Cwestiwn pwysig iawn ac yn wir, buom yn trafod yr argyfwng costau byw gydag arweinwyr y cynghorau yn y cyngor partneriaeth y bore yma. Roedd arweinwyr cynghorau hefyd yn mynegi'r pryderon hyn, ond roeddent hefyd yn nodi enghreifftiau cadarnhaol o sut y mae cymunedau'n dod at ei gilydd, y banciau bwyd a'r pantris bwyd; FareShare, yr elusen sy'n gweithio ledled Cymru; Lesley Griffiths yn cysylltu â'r archfarchnadoedd; a hefyd ffermwyr amaethyddol. Mae pawb yn chwarae eu rhan i geisio cefnogi'r rhai mwyaf agored i niwed. Dywedais ein bod yn bwriadu - . O ran 'Hawliwch yr hyn sy'n ddyledus i chi', rydym yn annog pobl i hawlio'r hyn a allant, ac mae gennym ein talebau tanwydd newydd, sy'n wirioneddol bwysig i aelwydydd sy'n rhagdalu, ond hefyd pobl oddi ar y grid o ran y gronfa wres. Bydd yr iteriad nesaf o'n cynllun cymorth tanwydd yn dechrau cael ei dalu'n gynt. Byddwn yn cyhoeddi hwnnw mewn ychydig wythnosau. Ond rwy'n credu bod angen ymateb gan Lywodraeth y DU i hyn hefyd. Hwy sydd â'r pwerau. Rydym wedi gofyn yn gyson, a gobeithiaf y byddwch yn ymuno â ni ac yn cefnogi hyn, y dylai Llywodraeth y DU ostwng y cap pris ar gyfer aelwydydd incwm is er mwyn sicrhau y gallant dalu costau eu hanghenion ynni a chael gwared ar holl gostau polisi amgylchedd cymdeithasol o filiau ynni'r cartref. Maent yn gwneud hynny yng ngweddill Ewrop; pam nad yw Llywodraeth y DU yn gwneud hynny? Talu'r costau hynny ar gyfer trethiant cyffredinol, adfer yr £20 ychwanegol mewn credyd cynhwysol, uwchraddio budd-daliadau o 2022-23 ymlaen i gyfateb â chwyddiant. Cynnydd o 3.2 y cant mewn budd-daliadau - edrychwch ar chwyddiant ar 9 y cant. Felly, fe wnawn yr hyn a allwn. Y cynllun cymorth tanwydd, talebau'r sefydliad tanwydd ac yn wir, dilyn y taliadau costau byw a wnaed, y £150, y talwyd mwy na £1.4 miliwn ohono hyd yn hyn. Ond hefyd, os gwelwch yn dda, gadewch inni weithio gyda'n gilydd i sicrhau bod Llywodraeth y DU yn mynd i'r afael â'r materion hyn, ac yn wir, yn rhoi sylw iddynt wrth i ni gynnal ail uwchgynhadledd costau byw ddydd Llun.