English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. It has been a widely held view that, for too long, Wales's education accountability system has not had the desired effect in raising standards. In fact, in some instances, it has led to unintended consequences with detrimental effects on individual pupils' education. These unintended consequences are well rehearsed. From schools overly focusing on the arbitrary C grade boundary regardless of pupil progress and ability, to cases where schools focus so much on what they believe they are held to account for that they've narrowed the curriculum to an unacceptable level. Our national mission action plan sets out our vision for an assessment and evaluation system that is fair, coherent and based on our shared values for Welsh education. International evidence and the message within Wales is clear: we must ensure a coherent approach that avoids those unintended consequences, and contributes towards raising standards in all of our classrooms, by all of our teachers, for all of our learners. I have already taken action, such as addressing incorrect use of GCSE early entry and announcing new interim and transitional performance measures for secondary schools to ensure that every child counts regardless of their background or their ability. The overall assessment and evaluation framework will be published next year alongside the new curriculum areas of learning and experience. It will describe how learners will be assessed in schools, how teachers will be appraised and the evaluation arrangements for the system as a whole. Today, Deputy Presiding Officer, I am pleased to update the Chamber on how we are delivering the commitment to develop and publish new evaluation and improvement arrangements for the entire education system. The arrangements will have four integrated strands that will apply equally to schools, regional consortia and the Welsh Government. These are self-evaluation, peer review and validation, evaluation indicators, and the publication of an action plan. As in many of the best-performing education systems in the world, robust and continuous self-evaluation provides the mechanism to improve. The Organisation for Economic Co-operation and Development and Estyn are working with practitioners to design a self-evaluation framework, which will ensure coherence, criteria and a common language for self-evaluation across schools, local authorities, consortia, Estyn and the Welsh Government. Schools will be required to self-evaluate across a number of areas, such as their impact on pupils' attainment and on their well-being, the breadth of the curriculum, their capacity to improve and their effectiveness to collaborate with other schools. The main purpose of our approach to self-evaluation is to identify areas of success and failure, where good practice can be shared and, importantly, where failure can be urgently addressed. I'm also clear that the self-evaluation process must require an external perspective if it is to benefit from the necessary challenge needed. Therefore, it is our intention that all schools will have their self-evaluation validated. The school's self-evaluation will be discussed with the consortia on an annual basis to determine what level of support the school requires or the level of support it can provide to other schools. Furthermore, it's hoped that this self-evaluation will then be validated by Estyn as part of their new inspection process. Importantly, as a school's self-evaluation will be expected to be peer reviewed by other schools, this will help us to develop our culture of partnership and school-to-school support, while also building capacity across clusters of schools so that they can gradually take more responsibility for their own development. I won't pre-empt the outcome from developments that the OECD, Estyn and the profession are working on. However, I do expect schools' self-evaluation to be wide-ranging and to include important areas such the quality of leadership in a school, the quality of teaching and learning, the well-being of pupils, as well as how schools are supporting the four purposes of the curriculum, amongst other areas. This will give us a lot more information about how a school is operating, above and beyond the simple level 2 inclusive score that for too long has masked the performance of too many cohorts of our pupils, in our secondary sector in particular. In terms of the visibility of this information, the outcome of self-evaluation and validation will feature in a three-year school development plan. It is our intention that all schools will publish a summary of its school development plan in order to share that information with parents and with the wider community. This is about providing a more intelligent set of evaluation and improvement arrangements and I'm confident that the peer review and validation processes will do this. As I mentioned earlier, these arrangements will also apply to other tiers of the system too. I will expect regional consortia to self-evaluate against their agreed business plan and go through an annual peer review with other consortia. The outcome of the self-evaluation will be the development of a three-year action plan, which will be subject to scrutiny and sign-off as part of existing governance arrangements as outlined in the national model for regional working, with Estyn validating the self-evaluation. Consortia will be expected to publish a summary of its action plans annually to share information with its constituent local authorities and schools. Finally, Deputy Presiding Officer - and I hope Members of this Chamber will welcome this - at a national level, Welsh Government will also self-evaluate against the objectives and actions within our national mission and generate a self-evaluation report. The self-evaluation report will be peer reviewed by members of the Atlantic Rim Collaboratory, which includes leading education systems such as Finland, Ireland and states and provinces in North America. I intend to publish a summary of the self-evaluation and action plan in the form of a Wales education report by the end of this year, and I will further update Members on this work in the coming months.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. Y farn gyffredinol sydd wedi bod, am gyfnod rhy hir, yw nad yw system atebolrwydd addysg Cymru wedi cael yr effaith a ddymunir o ran codi safonau. Yn wir, mewn rhai achosion, mae wedi arwain at ganlyniadau anfwriadol ag effeithiau niweidiol ar addysg disgyblion unigol. Mae'r canlyniadau anfwriadol hyn yn hen gyfarwydd. O ysgolion yn canolbwyntio'n ormodol ar ffin fympwyol gradd C heb hidio am gynnydd na gallu'r disgyblion, i achosion lle mae ysgolion yn canolbwyntio cymaint ar yr hyn y maen nhw'n credu y cânt eu dwyn i gyfrif amdano fel eu bod wedi cyfyngu ar y cwricwlwm i raddau annerbyniol. Mae ein cynllun gweithredu cenhadaeth cenedlaethol yn amlinellu ein gweledigaeth ar gyfer system asesu a gwerthuso sy'n deg, yn gydlynol ac yn seiliedig ar ein gwerthoedd cyffredin ar gyfer addysg yng Nghymru. Mae'r dystiolaeth ryngwladol a'r genadwri yng Nghymru yn eglur: mae'n rhaid inni sicrhau dull cydlynol sy'n osgoi'r canlyniadau anfwriadol hynny ac yn cyfrannu at godi safonau yn ein hystafelloedd dosbarth, gan ein holl athrawon, ar gyfer ein holl ddysgwyr. Rwyf eisoes wedi gweithredu, er enghraifft wrth fynd i'r afael â'r defnydd anghywir o sefyll arholiad TGAU yn gynnar a chyhoeddi mesurau perfformiad newydd dros dro a throsiannol ar gyfer ysgolion uwchradd, i sicrhau bod pob plentyn yn cyfrif ni waeth beth fyddo ei gefndir na'i allu. Bydd y fframwaith cyffredinol ar gyfer asesu a gwerthuso yn cael ei gyhoeddi'r flwyddyn nesaf ochr yn ochr â meysydd cwricwlwm newydd dysgu a phrofiad. Bydd yn disgrifio sut y caiff dysgwyr eu hasesu mewn ysgolion, sut y bydd athrawon yn cael eu harfarnu a'r trefniadau gwerthuso ar gyfer y system yn ei chyfanrwydd. Heddiw, Dirprwy Lywydd, rwy'n falch o gael rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Siambr am y modd yr ydym yn cyflawni'r ymrwymiad i ddatblygu a chyhoeddi gwerthusiad newydd a gwella trefniadau ar gyfer y system addysg gyfan. Bydd gan y trefniadau bedair elfen integredig a fydd yn gymwys i ysgolion, consortia rhanbarthol a Llywodraeth Cymru fel ei gilydd. Y rhain yw hunanwerthuso, adolygiad a dilysu gan gymheiriaid, dangosyddion gwerthuso, a chyhoeddi cynllun gweithredu. Fel yn achos llawer o'r systemau addysg sy'n perfformio orau yn y byd, mae hunanwerthuso cadarn a pharhaus yn rhoi mecanwaith ar gyfer gwelliant. Mae'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad Economaidd a Datblygu ac Estyn yn gweithio gydag ymarferwyr i gynllunio fframwaith o hunanwerthuso, a fydd yn sicrhau cydlyniad, meini prawf ac iaith gyffredin er mwyn hunanarfarnu ar gyfer ysgolion, awdurdodau lleol, consortia, Estyn a Llywodraeth Cymru. Bydd yn ofynnol i ysgolion hunanwerthuso mewn nifer o feysydd, er enghraifft eu heffaith ar gyrhaeddiad disgyblion ac ar eu lles, ehangder y cwricwlwm, eu gallu i ennyn gwelliant a'u heffeithiolrwydd i gydweithio ag ysgolion eraill. Prif ddiben ein dull o hunanarfarnu yw nodi meysydd llwyddiant a methiant, lle gellir rhannu arfer da ac, yn bwysig iawn, lle gall methiannau gael sylw ar fyrder. Rwy'n glir hefyd y bydd yn rhaid i'r broses hunanarfarnu fod â safbwynt allanol os bydd i elwa ar yr her angenrheidiol sy'n anhepgor. Felly, ein bwriad yw y bydd pob ysgol yn cael eu hunanarfarniadau wedi'u gwirio. Caiff hunanarfarniad yr ysgol ei drafod yn flynyddol gyda'r consortia i benderfynu ar lefel y cymorth sydd ei angen ar yr ysgol neu lefel y cymorth y gall ei roi i ysgolion eraill. Ar ben hynny, y gobaith yw y bydd yr hunanarfarnu hwn yn cael ei wirio gan Estyn wedyn yn rhan o'u proses arolygu newydd. Yn bwysig iawn, gan y bydd disgwyl i hunanarfarnu'r ysgol gael ei adolygu gan ysgolion eraill, bydd hyn yn ein helpu i ddatblygu ein diwylliant o bartneriaeth a chymorth rhwng ysgol ac ysgol, gan ehangu capasiti hefyd ledled clystyrau o ysgolion fel eu bod yn raddol yn cymryd mwy o gyfrifoldeb am eu datblygiad eu hunain. Nid wyf am achub y blaen ar ganlyniad y datblygiadau y mae'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd, Estyn a'r proffesiwn yn gweithio arnynt. Serch hynny, rwyf yn disgwyl i hunanarfarnu'r ysgolion fod yn eang a chynnwys meysydd pwysig megis ansawdd yr arweinyddiaeth mewn ysgol, ansawdd yr addysgu a'r dysgu, lles disgyblion, yn ogystal â sut mae ysgolion yn cefnogi pedwar diben y cwricwlwm, ymysg meysydd eraill. Bydd hyn yn rhoi llawer mwy o wybodaeth inni am sut mae'r ysgol yn gweithredu, uwchlaw a thu hwnt i'r sgôr lefel 2 cynhwysol yn unig sydd wedi celu'n rhy hir berfformiad llawer gormod o garfannau o blith ein disgyblion, yn ein sector uwchradd yn arbennig. O ran amlygrwydd yr wybodaeth hon, bydd canlyniad yr hunanarfarnu a'r dilysu yn ymddangos mewn cynllun datblygu ysgol tair blynedd. Ein bwriad yw y bydd pob ysgol yn cyhoeddi crynodeb o gynllun datblygu ysgol i rannu'r wybodaeth honno gyda'r rhieni a'r gymuned yn ehangach. Mae'n ymwneud â darparu cyfres fwy deallus o drefniadau gwerthuso a gwelliant ac rwy'n hyderus y bydd y prosesau adolygu a dilysu gan gymheiriaid yn gwneud hyn. Fel y soniais yn gynharach, bydd y trefniadau hyn yn berthnasol hefyd i haenau eraill y system hefyd. Byddaf yn disgwyl i'r consortia rhanbarthol hunanwerthuso yn ôl y cynllun busnes a gytunwyd ganddynt a mynd drwy adolygiad blynyddol gan gymheiriaid gyda'r consortia eraill. Canlyniad yr hunanarfarnu fydd datblygiad cynllun gweithredu tair blynedd, a fydd yn ddarostyngedig i waith craffu a chymeradwyo fel rhan o'r trefniadau llywodraethu presennol fel yr amlinellwyd yn y model cenedlaethol ar gyfer gweithio yn rhanbarthol, gydag Estyn yn dilysu'r hunanarfarnu. Bydd disgwyl i'r consortia gyhoeddi crynodeb o'u cynlluniau gweithredu yn flynyddol i rannu gwybodaeth gydag ysgolion ac awdurdodau cyfansoddol lleol y consortia. Yn olaf, Dirprwy Lywydd - ac rwy'n gobeithio y bydd Aelodau'r Siambr hon yn croesawu hyn - ar lefel genedlaethol, bydd Llywodraeth Cymru hefyd yn hunanwerthuso yn ôl amcanion a chamau gweithredu o fewn ein cenhadaeth genedlaethol ac yn cynhyrchu adroddiad hunanarfarnu. Bydd yr adroddiad hunanarfarnu yn cael ei adolygu gan gymheiriaid sy'n aelodau o'r Atlantic Rim Collaboratory, sy'n cynnwys systemau addysg blaenllaw megis y Ffindir, Iwerddon a thaleithiau a rhanbarthau yng Ngogledd America. Rwy'n bwriadu cyhoeddi crynodeb o'r cynllun gweithredu a hunanarfarnu ar ffurf adroddiad ar addysg yng Nghymru erbyn diwedd y flwyddyn hon, a byddaf yn rhoi diweddariad pellach i'r Aelodau ar y gwaith hwn yn y misoedd nesaf.