English: The frustrating thing for so many of us is that this is a crisis that we've seen coming. We've known energy prices are rocketing, we've known inflation is rising, yet what did this Conservative UK Government do? They cut universal credit, taking away a vital lifeline for the most vulnerable in society, they chose to raise national insurance, which will hit so many, and then, this morning, we've heard today that they've stood by to let inflation hit a 30-year high. As I speak, the Conservatives in Westminster are too distracted by the latest Downing Street disaster to get a grip on this crisis. This is why I really welcome this debate today, and I'm pleased to support the motion. While most of the levers to counter the cost of living remain within the Westminster Government, it is imperative that the Welsh Government still must do whatever it can to alleviate the worst impacts of this crisis. The Welsh Government must be commended on the £51 million package that the Welsh Government drew from its reserves in November to help tackle the soaring cost of living through the winter. At a time when the UK Government Conservatives refuse to take meaningful action on the cost-of-living crisis, Welsh Government stepped in, and I and many residents are grateful for that. Through this funding, the Welsh Government have introduced good schemes: the council tax reduction scheme, the winter fuel support fund and a tenancy hardship fund. These will all make a difference, but, as we head through the coming months, we must explore whether there's scope to push further. Firstly, with regard to the tenancy hardship fund, with rent arrears often come other debts too. The citizens advice bureaux have seen a dramatic rise in the demand for their debt advice services. Traditionally, the majority of the concerns are centred around council tax arrears, people who are struggling with escalating debts, additional fees and threats of bailiffs. However, sadly, and almost inevitably, the biggest increase has been in the number of people who have energy debts, which was 150 per cent higher in November than the same period in 2019, with bills set to rise later again this year, making even more people worried about how this will affect them. And this is where debt advice can help. In Newport, with a Labour-led council, we're very fortunate to have financial inclusion officers in the housing support team, alongside our local citizens advice bureau office. While both groups have a heavy workload, they provide an excellent service and are a good example of good practice that can be rolled out across Wales -
Welsh: Y peth rhwystredig i gynifer ohonom yw bod hwn yn argyfwng rydym wedi'i weld yn dod. Rydym yn gwybod bod prisiau ynni'n codi i'r entrychion, rydym wedi gwybod bod chwyddiant yn codi, ac eto beth a wnaeth y Llywodraeth Geidwadol hon yn y DU? Fe wnaethant dorri credyd cynhwysol, gan ddileu achubiaeth hanfodol i'r rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas, fe wnaethant ddewis codi yswiriant gwladol, a fydd yn taro cynifer o bobl, ac yna, y bore yma, clywsom heddiw eu bod wedi gadael i chwyddiant gyrraedd y lefel uchaf mewn 30 mlynedd. Wrth imi siarad, mae trychineb diweddaraf Stryd Downing yn tynnu sylw'r Ceidwadwyr yn San Steffan ormod iddynt allu mynd i'r afael â'r argyfwng hwn. Dyna pam rwy'n croesawu'r ddadl hon yn fawr heddiw, ac rwy'n falch o gefnogi'r cynnig. Er bod y rhan fwyaf o'r ysgogiadau i fynd i'r afael â chostau byw yn nwylo Llywodraeth San Steffan, rhaid i Lywodraeth Cymru wneud beth bynnag y gall i liniaru effeithiau gwaethaf yr argyfwng hwn. Rhaid canmol Llywodraeth Cymru am y pecyn £51 miliwn a dynnodd Llywodraeth Cymru o'i chronfeydd wrth gefn ym mis Tachwedd i helpu i fynd i'r afael â'r costau byw cynyddol drwy'r gaeaf. Ar adeg pan fo Ceidwadwyr Llywodraeth y DU yn gwrthod cymryd camau ystyrlon ar yr argyfwng costau byw, camodd Llywodraeth Cymru i mewn, ac rwyf fi a llawer o drigolion yn ddiolchgar am hynny. Drwy'r cyllid hwn, mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno cynlluniau da: cynllun gostyngiadau'r dreth gyngor, y gronfa cymorth tanwydd gaeaf a'r gronfa caledi i denantiaid. Bydd y rhain i gyd yn gwneud gwahaniaeth, ond wrth inni fynd drwy'r misoedd nesaf, rhaid inni ystyried a oes lle i wthio ymhellach. Yn gyntaf, o ran y gronfa caledi i denantiaid, yn aml daw dyledion eraill gydag ôl-ddyledion rhent. Mae'r canolfannau cyngor ar bopeth wedi gweld cynnydd dramatig yn y galw am eu gwasanaethau cyngor ar ddyledion. Yn draddodiadol, mae'r rhan fwyaf o'r pryderon yn canolbwyntio ar ôl-ddyledion y dreth gyngor, pobl sy'n cael trafferth gyda dyledion cynyddol, ffioedd ychwanegol a bygythiadau beilïaid. Fodd bynnag, yn anffodus, a bron yn anochel, roedd y cynnydd mwyaf i'w weld yn nifer y bobl sydd â dyledion ynni, a oedd 150 y cant yn uwch ym mis Tachwedd na'r un cyfnod yn 2019, gyda biliau'n mynd i godi eto yn nes ymlaen eleni, gan achosi pryder i fwy byth o bobl sy'n poeni sut y bydd hyn yn effeithio arnynt hwy. A dyma lle gall cyngor ar ddyledion helpu. Yng Nghasnewydd, gyda chyngor dan arweiniad Llafur, rydym yn ffodus iawn o gael swyddogion cynhwysiant ariannol yn y tîm cymorth tai, ochr yn ochr â swyddfa leol ein canolfan cyngor ar bopeth. Er bod gan y ddau grŵp lwyth gwaith trwm, maent yn darparu gwasanaeth rhagorol ac yn enghraifft dda o arferion da y gellir eu cyflwyno ledled Cymru -