English: Thank you, and first I'd like to put on record my thanks to Mike Hedges for submitting this extremely important Member's debate on religious buildings, and also my thanks to Darren Millar, Jane Dodds and Rhys ab Owen for co-submitting. I'd also like to highlight my register of interests - I'm a trustee of a church as well. It's a pleasure, of course, to be called as a supporter to this motion and to speak here today. As the motion states, it's extremely concerning that we continue to see the closure of religious buildings up and down Wales, and I'm sure all Members here today will agree that faith is an important aspect of Welsh life. Religious buildings are often the heart of communities, and, at times, bring all parts of our community together. Even for non-believers, faith is what many people reach out to in times of need, and it's often these buildings that symbolise the importance of this faith and the support that faith has to offer. As someone who has been brought up through church, as the son of a church minister, I know that, whilst these buildings are merely structures to hold the church, the significance is beyond bricks and mortar - it's what they represent. It's these buildings that so often hold important family and community memories of celebration, memories of grief, and every emotion in between. It's these buildings that so often have been the gathering place through generations, the support in dark times and good times, and I argue they'll need to be in place for future generations too. But, sadly, as we know, and mentioned by Mike Hedges already, the future of many buildings of religion and of faith across Wales is not secure. And it's also sadly the case in my own region of North Wales, with many important buildings having an uncertain future. For example, St Mary's cathedral in Wrexham, a grade ll listed building, is currently facing a worrying time with the cathedral hall needing a full refurbishment and the heating system needing to be replaced. Also coming to mind is Llanrhychwyn church in the beautiful Conwy valley, which many people claim is the oldest church in Wales, although I'm sure Mike Hedges may argue with that for a place somewhere in his patch, but that dates back to the sixth century originally. I mention this because these buildings aren't just important for our faith here and now, they're important to highlight our history and they are our nation's landmarks as well. The amount of history in these places is spectacular, telling the story of a significant part of our lives and culture here in Wales. It's important that people can continue to use these buildings and understand our culture and history in the future as well. So, as point 2 of today's motion states, now is the time for Welsh Government to work with all denominations in Wales to discuss the future of religious buildings, and most importantly ensure they're here to stay for our future generations. I want to thank all Members for submitting this really important debate and I call on the Welsh Government and Members across the political spectrum today to support today's motion. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Diolch, ac yn gyntaf hoffwn gofnodi fy niolch i Mike Hedges am gyflwyno'r ddadl Aelodau hynod bwysig hon ar adeiladau crefyddol, a diolch hefyd i Darren Millar, Jane Dodds a Rhys ab Owen am gyd-gyflwyno. Hoffwn dynnu sylw hefyd at fy nghofrestr buddiannau - rwy'n ymddiriedolwr eglwys hefyd. Mae'n bleser, wrth gwrs, cael fy ngalw'n gefnogwr i'r cynnig hwn a siarad yma heddiw. Fel y dywed y cynnig, mae'n destun pryder mawr ein bod yn parhau i weld cau adeiladau crefyddol ar hyd a lled Cymru, ac rwy'n siŵr y bydd pob Aelod yma heddiw yn cytuno bod ffydd yn agwedd bwysig ar fywyd Cymru. Mae adeiladau crefyddol yn aml yn galon cymunedau, ac ar adegau, yn dod â phob rhan o'n cymuned at ei gilydd. Hyd yn oed i bobl nad ydynt yn credu, ffydd yw'r hyn y mae llawer o bobl yn chwilio amdano ar adegau o angen, ac yn aml, mae'r adeiladau hyn yn symbol o bwysigrwydd y ffydd hon a'r gefnogaeth sydd gan ffydd i'w chynnig. Fel rhywun a fagwyd yn yr eglwys, fel mab i weinidog eglwys, er mai strwythurau i ddal yr eglwys yn unig yw'r adeiladau hyn, a gwn mai y tu hwnt i'r brics a'r morter y mae eu harwyddocâd - yr hyn y maent yn ei gynrychioli sy'n bwysig. Yr adeiladau hyn sydd mor aml yn dal atgofion teuluol a chymunedol pwysig o ddathlu, o alaru, a phob emosiwn yn y canol rhyngddynt. Yr adeiladau hyn sydd mor aml wedi bod yn fannau ymgynnull dros genedlaethau, yn gefnogaeth ar adegau tywyll ac ar adegau da, ac rwy'n dadlau y bydd angen iddynt fod yno ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol hefyd. Ond yn anffodus, fel y gwyddom, ac fel y crybwyllodd Mike Hedges eisoes, nid yw dyfodol llawer o adeiladau crefydd a ffydd ledled Cymru yn ddiogel. Ac mae hefyd yn anffodus iawn yn fy rhanbarth i yng Ngogledd Cymru, gyda'r dyfodol yn ansicr i lawer o adeiladau pwysig. Er enghraifft, mae eglwys gadeiriol y Santes Fair yn Wrecsam, adeilad rhestredig gradd ll, yn wynebu cyfnod pryderus ar hyn o bryd gyda'r angen i adnewyddu neuadd yr eglwys gadeiriol yn llwyr ac mae angen system wresogi newydd. Hefyd, daw eglwys Llanrhychwyn yn nyffryn Conwy i'r meddwl, ac mae llawer o bobl yn honni mai honno yw'r eglwys hynaf yng Nghymru, er fy mod yn siŵr y gall Mike Hedges ddadlau dros hynny yn ei ardal ef, ond mae honno'n dyddio'n ôl i'r chweched ganrif yn wreiddiol. Rwy'n sôn am hyn oherwydd mae'r adeiladau hyn yn bwysig, nid yn unig i'n ffydd yma yn awr, maent yn bwysig er mwyn tynnu sylw at ein hanes a hwy yw tirnodau ein gwlad hefyd. Mae maint yr hanes yn y lleoedd hyn yn anhygoel, gan adrodd stori rhan sylweddol o'n bywyd a'n diwylliant yma yng Nghymru. Mae'n bwysig i bobl allu parhau i ddefnyddio'r adeiladau hyn a deall ein diwylliant a'n hanes yn y dyfodol hefyd. Felly, fel y dywed pwynt 2 o'r cynnig heddiw, dyma'r adeg i Lywodraeth Cymru weithio gyda phob enwad yng Nghymru i drafod dyfodol adeiladau crefyddol, ac yn bwysicaf oll, i sicrhau eu bod yma i aros ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Hoffwn ddiolch i'r holl Aelodau am gyflwyno'r ddadl wirioneddol bwysig hon a galwaf ar Lywodraeth Cymru a'r Aelodau ar draws y sbectrwm gwleidyddol heddiw i gefnogi'r cynnig heddiw. Diolch yn fawr iawn.