techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thanks to Plaid Cymru for bringing forward this debate on workers' rights. I'll speak proudly of the work carried out by this Welsh Government and other members of these benches in promoting those rights. For some of us, this is a real and personal issue, and in my case it was 30 years as a trade union official fighting for and defending workers' rights every single day. I remain a proud member of Unison and continue to support and admire the work that they do for public service workers across the UK and beyond. As the daughter of a Transport and General Workers Union shop steward it's clear to me that some things, like belonging to a trade union, just happen to be in the blood. In the years that I spent as a trade union official I recall working alongside colleagues like Vaughan Gething and Mick Antoniw as employment lawyer partners in taking forward personal and collective cases that benefitted many thousands of people - benefits that were gained by enforcing their workplace rights. I also recall working closely with Eluned Morgan in the Lords on our opposition to the Trade Union Bill, seeking to defend workers in Wales against the Tories' race to the bottom, and the pride in seeing this Welsh Labour Government bring forward legislation to protect Wales from the attacks on trade union organisation in the public sector.
Welsh: Diolch i Blaid Cymru am gyflwyno'r ddadl hon ar hawliau gweithwyr. Hoffwn siarad yn falch am y gwaith a wnaed gan Lywodraeth Cymru ac aelodau eraill o'r meinciau hyn ar hyrwyddo'r hawliau hynny. I rai ohonom, mae hwn yn fater real a phersonol, ac yn fy achos i bûm yn swyddog undeb llafur am 30 mlynedd yn amddiffyn ac ymladd am hawliau gweithwyr bob dydd. Rwy'n parhau i fod yn aelod balch o Unsain ac yn parhau i gefnogi ac edmygu'r gwaith a wnânt ar ran gweithwyr gwasanaethau cyhoeddus ledled y DU a thu hwnt. Fel merch i swyddog Undeb y Gweithwyr Cludiant a Chyffredinol mae'n amlwg i mi fod rhai pethau, fel perthyn i undeb llafur, yn rhywbeth sydd yn y gwaed. Yn ystod y blynyddoedd a dreuliais yn swyddog undeb llafur cofiaf weithio gyda chyd-Aelodau, fel Vaughan Gething a Mick Antoniw, fel partneriaid cyfraith cyflogaeth yn gweithio ar achosion personol a chyfunol a oedd o fudd i filoedd lawer o bobl - buddion a enillwyd drwy fynnu eu hawliau yn y gweithle. Hefyd, cofiaf weithio'n agos gydag Eluned Morgan yn Nhŷ'r Arglwyddi ar ein gwrthwynebiad i'r Bil Undebau Llafur, a cheisio amddiffyn gweithwyr yng Nghymru rhag ras y Torïaid i'r gwaelod, a'r balchder o weld y Llywodraeth Lafur Gymreig hon yn cyflwyno deddfwriaeth i warchod Cymru rhag yr ymosodiadau ar drefniadaeth undebau llafur yn y sector cyhoeddus.
English: Will you take an intervention? There's no doubt your contribution to workers' rights and the trade union movement is commendable. Do you therefore regret the amendment that's been put down by the Government today to delete all the substance out of our motion, effectively, and just congratulate itself without thinking about what it can do in the future to further protect those workers' rights?
Welsh: A wnewch chi dderbyn ymyriad? Heb amheuaeth, mae eich cyfraniad i hawliau gweithwyr a'r mudiad undebau llafur yn ganmoladwy. A ydych chi felly'n gresynu at y gwelliant a gyflwynwyd gan y Llywodraeth heddiw i ddileu holl sylwedd ein cynnig i bob pwrpas, a dim ond llongyfarch ei hun heb feddwl am yr hyn y gall ei wneud yn y dyfodol i warchod hawliau'r gweithwyr hynny ymhellach?
English: Thank you for taking the intervention. I don't think anyone disagrees with the narrative you've given, but, in the format that clause is, do you accept that it is actually outside our legislative competence?
Welsh: Diolch i chi am dderbyn yr ymyriad. Nid wyf yn credu bod neb yn anghytuno â'r naratif a roesoch, ond o ran fformat y cymal, a dderbyniwch ei fod y tu allan i'n cymhwysedd deddfwriaethol mewn gwirionedd?
English: Whilst I have a number of speakers, I do have to call the Minister, and Plaid Cymru have to respond to their debate, so I apologise to those who were not called. I now call the Minister for Housing and Local Government, Julie James.
Welsh: Er bod gennyf nifer o siaradwyr, mae'n rhaid imi alw ar y Gweinidog, ac mae'n rhaid i Blaid Cymru ymateb i'r ddadl, felly rwy'n ymddiheuro i'r rheini na chawsant eu galw. Galwaf yn awr ar y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol, Julie James.
English: Diolch, Dirprwy Lywydd. As a political party that was created to unite trade unionists and socialists and to give voice to the working class, and as a Government that believes in equality, social justice and opportunity for all, we absolutely recognise the importance of International Workers' Day as a means to highlight the plight of many workers and to promote workers' rights. But, as a party with an indelible link to trade unionism - and like Dawn Bowden I too am a proud member of Unison, which I have been for some 40-odd years now - successive Welsh Governments have developed and deployed excellent working relationships with employers and trade unions over the last 20 years. We have replaced the remaining points of the motion to set that record straight, because the motion is not written and designed to get consensus across the Chamber, it's written as an attack, and that's why we reject it and replaced it with ours, and I'm very happy that we have done so. [ Interruption.] Certainly.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Fel plaid wleidyddol a grëwyd i uno undebwyr llafur a sosialwyr ac i roi llais i'r dosbarth gweithiol, ac fel Llywodraeth sy'n credu mewn cydraddoldeb, cyfiawnder cymdeithasol a chyfle i bawb, rydym yn llwyr gydnabod pwysigrwydd Diwrnod Rhyngwladol y Gweithwyr fel modd o amlygu trafferthion llawer o weithwyr a hyrwyddo hawliau gweithwyr. Ond fel plaid gyda chyswllt annileadwy ag undebaeth lafur - ac fel Dawn Bowden rwyf innau hefyd yn aelod balch o Unsain, ac wedi bod ers tua 40 mlynedd bellach - mae Llywodraethau Cymru olynol wedi datblygu a defnyddio perthynas waith ardderchog gyda chyflogwyr ac undebau llafur dros yr 20 mlynedd diwethaf. Rydym wedi disodli gweddill pwyntiau'r cynnig i nodi hynny, oherwydd nid yw'r cynnig wedi'i ysgrifennu a'i gynllunio ar gyfer sicrhau consensws ar draws y Siambr, mae wedi'i ysgrifennu fel ymosodiad, a dyna pam rydym yn ei wrthod ac yn gosod ein cynnig ni yn ei le, ac rwy'n hapus iawn ein bod wedi gwneud hynny. [ Torri ar draws.] Yn sicr.
English: Do you welcome that earlier this year the First Minister has given an outright, an absolute commitment to already introduce a social partnership Act and for the abolition of section 1 of the Equality Act 2010 and that that work is under way?
Welsh: A ydych yn croesawu'r ffaith bod y Prif Weinidog, yn gynharach eleni, wedi rhoi ymrwymiad llwyr i gyflwyno Deddf partneriaeth gymdeithasol eisoes ac i ddiddymu adran 1 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a bod y gwaith hwnnw'n mynd rhagddo?
English: Absolutely, and I'm coming onto that in a moment. Social partnership has indeed, as Dawn Bowden said, been part of our DNA from the outset of devolution. We recognise its critical role in shaping effective policy and we have established many mechanisms to support this, such as the Welsh Ministers' business scheme, and, in the early days of devolution, the business partnership council, the council for economic development, and latterly a social partners strategy group and the Wales social partners unit. I also agree with Dawn Bowden that we are rightly proud of our model of social partnership. It has indeed helped to deliver tangible rights for workers in Wales through the Trade Union (Wales) Act 2017 as she mentioned, the agricultural wages Order, and through the ethical code of procurement in supply chains. The guiding principles on the appropriate use of non-guaranteed hours arrangements in Welsh devolved public services is an excellent example of how successful this partnership can be. Nevertheless, I do absolutely recognise many of the points and issues that Leanne and Helen Mary raised. I absolutely agree with them that we need to do more for Wales to become a fair work nation. For that to happen, both our policies and our supporting institutional arrangements will need to work together to shape the nature of work and employment in Wales. We appointed - [ Interruption.] Yes, of course.
Welsh: Yn sicr, ac rwy'n dod at hynny mewn munud. Mae partneriaeth gymdeithasol, fel y dywedodd Dawn Bowden, wedi bod yn rhan o'n DNA o ddechrau datganoli. Cydnabyddwn ei rôl hanfodol wrth lunio polisi effeithiol ac rydym wedi sefydlu llawer o fecanweithiau i gefnogi hyn, megis cynllun busnes Gweinidogion Cymru, ac yn nyddiau cynnar datganoli, y cyngor partneriaeth busnes, y cyngor datblygu economaidd, ac yn fwy diweddar grŵp strategaeth partneriaid cymdeithasol ac uned partneriaid cymdeithasol Cymru. Cytunaf hefyd â Dawn Bowden ei bod yn iawn inni fod yn falch o'n model partneriaeth gymdeithasol. Yn wir, mae wedi helpu i ddarparu hawliau diriaethol i weithwyr yng Nghymru drwy Ddeddf Undebau Llafur (Cymru) 2017 fel y crybwyllodd, y Gorchymyn cyflogau amaethyddol, a thrwy'r cod caffael moesegol mewn cadwyni cyflenwi. Mae'r egwyddorion arweiniol ar y defnydd priodol o drefniadau oriau heb eu gwarantu mewn gwasanaethau datganoledig cyhoeddus yng Nghymru yn enghraifft ragorol o ba mor llwyddiannus y gall y bartneriaeth hon fod. Serch hynny, rwy'n llwyr gydnabod llawer o'r pwyntiau a'r materion a godwyd gan Leanne a Helen Mary. Cytunaf yn llwyr â hwy fod angen inni wneud mwy er mwyn i Gymru ddod yn genedl gwaith teg. Er mwyn i hynny ddigwydd, bydd angen i'n polisïau a'n trefniadau sefydliadol ategol weithio gyda'i gilydd i roi siâp i natur gwaith a chyflogaeth yng Nghymru. Rydym wedi penodi - [ T orri ar draws.] Iawn, wrth gwrs.
English: A very specific point about your amendment around zero-hours contracts: as it is written, it says 'to eliminate exploitative zero hours contracts'. I invite you to take this opportunity to make it clear that the Government believes that all zero-hours contracts are exploitative and that that's there to describe all zero-hours contracts and not to suggest that there are zero-hours contracts that are not exploitative.
Welsh: Pwynt penodol iawn am eich gwelliant ar gontractau dim oriau: fel y'i hysgrifennwyd, mae'n dweud 'dileu contractau dim oriau ecsbloetiol'. Fe'ch gwahoddaf i achub ar y cyfle hwn i egluro bod y Llywodraeth yn credu bod pob contract dim oriau yn ecsbloetiol a bod hynny yno i ddisgrifio pob contract dim oriau ac nid i awgrymu bod yna gontractau dim oriau nad ydynt yn ecsbloetiol.
English: Thank you, Deputy Presiding Officer. As spokesperson for Plaid Cymru on the economy, what I hope or what I'm trying to do consistently is to try to develop policy and hold the Welsh Government to account as part of that work of strengthening our economy and making Wales more prosperous. But the worker has to be at the heart of that, not just because ensuring the worker's rights is the right and just thing to do, but because a worker, of course, does deserve fair treatment - in pay and terms and training and safety and so forth, to prevent exploitation, because that in turn is going to be good for our economy. If a worker feels there's value to the work that he or she does, and has fair recognition for that work and becomes a true stakeholder in their workplace, then that worker is going to be more productive. We know that raising productivity levels is vital as we work towards strengthening our economy. All of it is interwoven.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Fel llefarydd Plaid Cymru ar yr economi, beth dwi'n gobeithio a beth dwi'n trio ei wneud yn gyson ydy datblygu polisi a dal Llywodraeth Cymru i gyfrif fel rhan o'r gwaith yna o gryfhau ein heconomi a gwneud Cymru'n fwy llewyrchus. Ond, mae'r gweithiwr yn gorfod bod wrth galon hynny, nid dim ond achos mai sicrhau hawliau gweithwyr yw'r peth iawn a chywir a chyfiawn i'w wneud, achos bod gweithiwr, wrth gwrs, yn haeddu triniaeth deg - mewn cyflog, mewn telerau, mewn hyfforddiant, mewn diogelwch, ac yn y blaen, i atal ecsploetio, ac ati, ond hefyd am fod hynny yn ei dro yn mynd i fod yn dda i'n heconomi ni. Os fydd gweithiwr yn teimlo gwerth i'r gwaith y mae o neu hi yn ei wneud, yn cael cydnabyddiaeth deg am y gwaith hwnnw, yn dod yn wir rhanddeiliad yn ei weithle ei hun, yna mae'r gweithiwr hwnnw yn debyg o fod yn fwy cynhyrchiol. Dŷn ni'n gwybod bod codi lefelau cynhyrchiant yn allweddol wrth inni weithio tuag at gryfhau ein heconomi. Mae'r cyfan yn cydblethu efo'i gilydd.
English: I was wrapping up, but, in a couple of seconds, yes.
Welsh: Roeddwn yn dod i ben, ond mewn ychydig eiliadau, gwnaf.
English: I was just wondering - presumably, though, you do very much welcome the commitment of the First Minister to introduce a social partnership Act, and you're more than prepared to give support and to work with the Government, and all parties, in fact, to ensure that we deliver a social partnership Act this session.
Welsh: Roeddwn yn meddwl tybed - ond mae'n debyg eich bod yn croesawu ymrwymiad y Prif Weinidog i gyflwyno Deddf partneriaeth gymdeithasol yn fawr, a'ch bod yn fwy na pharod i gefnogi a gweithio gyda'r Llywodraeth, a phob plaid, mewn gwirionedd, i sicrhau ein bod yn cyflwyno Deddf partneriaeth gymdeithasol yn y sesiwn hon.
English: Thank you for giving me the opportunity to point out that our motion today made that commitment to move towards that social partnership Act. There's something very strangely tribal in the fact that you remove our commitment to asking for a social partnership Act and then put it in yourselves. Why not just support what the trade union movement was saying through our motion today that they wanted us to push? The result is the same - the result is the same, of course. We wanted it, and we will hold the Government to account to make sure that you deliver it. But, people watching from outside will make their own judgement about what on earth is going on in removing our motion and replacing it with your own. Tribal politics aside, let's all commit to making Wales a fair work nation. Indeed, in response to Alun Davies from a sedentary position, this is serious politics, and serious politics is about working collegiately, where it's possible. In working together with our - and your - friends in the trade union movement, we had a motion today that asked this Government to take action that the trade union movement in Wales wants to see being taken. That's mature politics. But let's make Wales a fair work nation.
Welsh: Diolch am roi'r cyfle i mi nodi bod ein cynnig heddiw wedi gwneud yr ymrwymiad i symud tuag at y Ddeddf partneriaeth gymdeithasol. Mae rhywbeth rhyfedd o lwythol yn y ffaith eich bod yn dileu ein hymrwymiad i ofyn am Ddeddf partneriaeth gymdeithasol ac yna'n ei roi i mewn eich hun. Pam na chefnogwch chi'r hyn yr oedd mudiad yr undebau llafur yn ei ddweud drwy ein cynnig heddiw a'r hyn yr oeddent am inni ei wthio? Yr un yw'r canlyniad - mae'r canlyniad yr un fath, wrth gwrs. Roeddem ni ei eisiau, a byddwn yn dwyn y Llywodraeth i gyfrif er mwyn sicrhau eich bod yn ei gyflawni. Ond bydd y bobl sy'n gwylio o'r tu allan yn ffurfio'u barn eu hunain ynglŷn â beth ar y ddaear sy'n digwydd o ran dileu ein cynnig a gosod eich un chi yn ei le. Gan roi gwleidyddiaeth lwythol i'r naill ochr, gadewch i ni gyd ymrwymo i wneud Cymru'n genedl gwaith teg. Yn wir, mewn ymateb i Alun Davies ar ei eistedd, gwleidyddiaeth ddifrifol yw hyn, ac mae gwleidyddiaeth ddifrifol yn ymwneud â gweithio cyfunol, lle mae hynny'n bosibl. Wrth gydweithio â'n ffrindiau - a'ch ffrindiau - yn y mudiad undebau llafur, roedd gennym gynnig heddiw a ofynnai i'r Llywodraeth hon gymryd camau y mae mudiad yr undebau llafur yng Nghymru am eu gweld yn cael eu cymryd. Gwleidyddiaeth aeddfed yw hynny. Ond gadewch inni wneud Cymru yn genedl gwaith teg.
English: Thank you very much, Llywydd. I'm sure that many of us will have welcomed the statement that the Government made earlier this week declaring a climate emergency, and that, of course, in response to the tireless campaigning of climate campaigners - young people, the school strikers and thousands of others, and ourselves as a party, who have consistently raised this issue over the past few months. I also agree, if I may say so - if the Government does feel that such a statement is to have national significance, I agree with some of the backbench Members of the Government party that the statement should have been made to this Chamber rather than being released in a weak press release from the Welsh Government. But, it does demonstrate that gains can be made and the tireless campaigning does work.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rwy'n siŵr bod nifer ohonom ni wedi croesawu'r datganiad wnaeth y Llywodraeth yn gynharach yr wythnos yma yn datgan argyfwng hinsawdd, a hynny, wrth gwrs, mewn ymateb i ymgyrchu diflino gan ymgyrchwyr hinsawdd - gan bobl ifanc a streicwyr ysgol, miloedd o bobl eraill a ninnau fel plaid, wrth gwrs, sydd wedi codi hyn yn gyson dros y misoedd diwethaf yma. Dwi'n cytuno hefyd, os caf i ddweud - os ydy'r Llywodraeth yn teimlo bod datganiad o'r fath ag arwyddocâd cenedlaethol, rwy'n cytuno â rhai o Aelodau meinciau cefn plaid y Llywodraeth y dylai'r datganiad fod wedi cael ei wneud i'r Siambr hon, ac nid cael ei ryddhau mewn rhyw ddatganiad i'r wasg ddigon tila gan Lywodraeth Cymru. Ond, mae yn dangos bod modd ennill a bod ymgyrchu diflino yn gallu llwyddo.
English: I will need to make the point that Plaid Cymru chose to put this motion as a half-hour motion, and you are limited by the half hour.
Welsh: Bydd angen i mi wneud y pwynt fod Plaid Cymru wedi dewis cyflwyno'r cynnig hwn fel cynnig hanner awr, ac fe'ch cyfyngir gan yr hanner awr.
English: Okay. And I've already wasted 30 seconds in making that point, and point taken. The other point I'd like to make is that, if this motion was passed today, then it would mark us becoming the first Parliament in the world to declare a climate emergency, and that would give, I hope, the Government a mandate and the confidence to go further and faster than is currently the case. We owe it to our future generations. We know that they've made their views known recently, and, of course, we know as well that, by the time that next generation has their hands on powers, then it'll be too late, so it falls on us as today's leaders to step forward and deliver. Declaring a climate emergency isn't the culmination of anything; it's the beginning. And my plea to you, Minister, First Minister and the Welsh Government, is: let's move into action mode and let's do something.
Welsh: O'r gorau. Ac rwyf eisoes wedi gwastraffu 30 eiliad yn gwneud y pwynt hwnnw, ac rwy'n derbyn y pwynt. Y pwynt arall yr hoffwn ei wneud, pe bai'r cynnig hwn yn cael ei basio heddiw, yw y byddai'n ein gwneud yn Senedd gyntaf yn y byd i ddatgan argyfwng hinsawdd, a byddai hynny, gobeithio, yn rhoi mandad i'r Llywodraeth a'r hyder i fynd ymhellach ac yn gyflymach na sy'n digwydd ar hyn o bryd. Mae arnom hynny i genedlaethau'r dyfodol. Rydym yn gwybod eu bod wedi mynegi eu barn yn ddiweddar, ac wrth gwrs, rydym yn gwybod hefyd, erbyn i'r genhedlaeth nesaf gael eu dwylo ar awenau grym, fe fydd yn rhy hwyr, felly ein cyfrifoldeb ni fel arweinwyr heddiw yw camu ymlaen a chyflawni. Nid yw datgan argyfwng hinsawdd yn benllanw unrhyw beth; dechrau ydyw. A fy apêl i chi, Weinidog, Brif Weinidog a Llywodraeth Cymru, yw: gadewch i ni droi at weithredu a gadewch i ni wneud rhywbeth.
English: I have selected both amendments to the motion, and I call on Andrew R.T. Davies to move amendment 1 tabled in the name of Darren Millar. Andrew R.T. Davies.
Welsh: Rwyf wedi dethol y ddau welliant i'r cynnig, ac rwy'n galw ar Andrew R.T. Davies i gynnig gwelliant 1 a gyflwynwyd yn enw Darren Millar. Andrew R.T. Davies.
English: I call on the Minister for Environment, Energy and Rural Affairs to move formally amendment 2, tabled in the name of Rebecca Evans.
Welsh: Galwaf ar Weinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig i gynnig yn ffurfiol gwelliant 2, a gyflwynwyd yn enw Rebecca Evans.
English: It isn't often that we feel the weight of history on our shoulders, or rather the weight of the future. I welcome the Welsh Government's declaration of a climate emergency, but as the point has been made by Members across the Chamber, it must be backed up with action. The Oxford English Dictionary defines an emergency as 'a serious situation requiring immediate action'. It is defined by the fact that it necessitates doing something in response, so I'm sure the Welsh Government will appreciate the need to make the right call on projects like the M4 relief road. You cannot declare a climate emergency and continue to countenance the possibility of building that black route; it would be irrational. We are living in a hugely significant time. Yes, I'll take an intervention.
Welsh: Nid yn aml y byddwn yn teimlo pwysau hanes ar ein hysgwyddau, neu yn hytrach pwysau'r dyfodol. Croesawaf ddatganiad Llywodraeth Cymru ar argyfwng yn yr hinsawdd, ond fel y gwnaed y pwynt gan Aelodau ar draws y Siambr, rhaid ei gefnogi â gweithredu. Mae'r Oxford English Dictionary yn diffinio argyfwng fel 'sefyllfa ddifrifol sy'n galw am weithredu ar unwaith'. Fe'i diffinnir gan y ffaith ei fod yn ei gwneud hi'n angenrheidiol i wneud rhywbeth mewn ymateb, felly rwy'n siŵr y bydd Llywodraeth Cymru yn deall yr angen i wneud y penderfyniad cywir ar brosiectau fel ffordd liniaru'r M4. Ni allwch ddatgan argyfwng hinsawdd a pharhau i ystyried y posibilrwydd o adeiladu'r llwybr du; byddai'n afresymol. Rydym yn byw mewn cyfnod arwyddocaol iawn. Iawn, fe dderbyniaf ymyriad.
English: Does that also mean you don't want the bypass in Llandeilo?
Welsh: A yw hynny hefyd yn golygu nad ydych am gael y ffordd osgoi yn Llandeilo?
English: Well, I hope I can cheer everybody up with my little speech because the motion starts with one of the most spectacularly silly statements you could imagine: that the world's scientific community says that there are just 12 years left to prevent 1.5 degrees of warming. I'm old enough to remember the invention of the environment as a political issue at the end of the 1960s, and indeed the very first United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization conference on Earth Day in 1970. And it's very entertaining to look back at the predictions that were made at that conference, including one from ecologist Kenneth Watt, who warned about the impending ice age in a speech: 'The world has been chilling sharply for about twenty years', he declared, and, 'If present trends continue, the world will be about four degrees colder for the global mean temperature in 1990, but eleven degrees colder in the year 2000. This is about twice what it would take to put us into an ice age.'
Welsh: Wel, gobeithio y gallaf godi calon pawb gyda fy araith fach gan fod y cynnig yn dechrau gydag un o'r datganiadau mwyaf syfrdanol o wirion y gallech ei ddychmygu: fod cymuned wyddonol y byd yn dweud mai dim ond 12 mlynedd sydd ar ôl i atal 1.5 gradd o gynhesu. Rwy'n ddigon hen i gofio dyfeisio'r amgylchedd fel mater gwleidyddol ar ddiwedd y 1960au, a chynhadledd gyntaf yn wir Sefydliad Addysg, Gwyddoniaeth a Diwylliant y Cenhedloedd Unedig ar Ddiwrnod y Ddaear yn 1970. Ac mae'n ddifyr iawn edrych yn ôl ar y rhagfynegiadau a wnaed yn y gynhadledd honno, gan gynnwys un gan yr ecolegydd Kenneth Watt, a rybuddiodd am yr oes iâ sydd ar y gorwel mewn araith: Mae'r byd wedi bod yn oeri'n sydyn ers tua ugain mlynedd, datganodd, ac Os bydd y tueddiadau presennol yn parhau, bydd y byd tua phedair gradd yn oerach o ran y tymheredd cymedrig byd-eang yn 1990, ond un ar ddeg gradd yn oerach yn y flwyddyn 2000. Mae hyn tua dwywaith yr hyn y byddai'n ei gymryd i fynd â ni i mewn i oes iâ.
English: I can't, I'm afraid. I've only got less than a minute left. But -
Welsh: Ni allaf, mae arnaf ofn. Llai na munud sydd gennyf ar ôl. Ond -
English: Let me just show you a map.
Welsh: Gadewch i mi ddangos map i chi.
English: Afterwards, please. [ Laughter.]
Welsh: Wedyn, os gwelwch yn dda. [ Chwerthin.]