English: Thank you for your statement. As chair of cross-party groups, including on disability and autism, I endorse your statement: there are pockets of good practice, but too many people are having to fight for the support and adjustments to services they need to enable them to lead an ordinary life. You refer to working with the Minister for Housing and Regeneration. How, alongside her, will you be looking at the Equality and Human Rights Commission report, recently considered by the cross-party group on disability, which showed that only one in 22 Welsh authorities have a percentage target for accessible and affordable homes, and also at concern raised in my own North Wales casework that there's a disconnect between the needs of individuals, particularly on the autism spectrum, to live independently with appropriate support and local authority awareness and engagement with, often, social housing providers, such as First Choice Housing Association, which are working in my region, to plan for and deliver those? Because when they get it right, it can revolutionise the quality and independence of lives. You refer to regional partnership boards. How do you refer to the concern that I know was expressed to you by Age Alliance Wales at the beginning of this year that the third sector representatives, including in this area, on those RPBs felt sidelined? This was a view or concern also expressed to me as recently as last Friday - when I opened with the chief constable of North Wales Police the Centre of Sign-Sight-Sound in north Wales - by regional partnership board representatives who attended as guests. You refer to ensuring that people have a route into work. What engagement have you or your colleagues had with the new regional Department for Work and Pensions community partnership teams, which have been recruited externally, primarily from the third sector? I recently met people in my area who had previously worked in an autism charity and for Remploy, delivering a 12-month project supporting vulnerable people, upskilling Jobcentre Plus staff and building bridges between the public, private and third sectors. You referred to the Social Services and Well-being (Wales) Act in the report that you're making the statement about, and, of course, this places a specific duty on local authorities to promote the involvement of people in the design and delivery of care and support services. The 'Part 2 Code of Practice (General Functions) ' very much emphasises that, giving people clear and unambiguous rights and responsibilities. How, therefore, do you respond to the situation, for example, currently occurring in Wrexham where changes within Wrexham adult learning and disability services to the work opportunities project in Wrexham threaten the jobs of around 100 people with learning difficulties? I'm told by a number of families that Wrexham adult services are reviewing the projects, and as part of the review, running a consultation period, but the terms of the review and consultation are misleading, because they suggest that social services are listening to what parents are saying and will take this into account before a decision is made, when the reality is the decision has already been made. The officer, they said, claimed that the review was being carried out to meet the criteria of the social services and well-being Act, but they don't see how this can be the case. Just two final groups, if I may mention - . The National Deaf Children's Society, as you know, has highlighted concern about the continuing attainment gap for deaf learners. As they say, deafness isn't a learning difficulty, but deaf learners are being disabled by the continuing inequity in outcome. They're 26.2 per cent less likely to attain an A to C grade in English, Welsh language, maths and science, in combination, than the general school population. Of course, this has been going on now for as long as I've been in this place. And also, to their concern, although deaf children struggle to have their social care needs acknowledged and understood, and the Care and Support (Assessment) (Wales) Regulations 2015 say: 'A local authority must ensure that any person carrying out an assessmenthas the skills, knowledge and competence to carry out the assessment in question', in the case of a deaf child, too often assessments are not informed by specialist knowledge of deaf children's social care needs. Finally, in relation to the event I hosted at lunchtime today for Epilepsy Wales, I hosted their annual Supporting People with Epilepsy in Wales event, and they asked me to raise these final points. One in five people with epilepsy have a learning difficulty. Those with complex epilepsy have very common learning difficulty comorbidity, but people with complex epilepsy are not being able to access treatment or services, such as, and particularly, the keto diet, even though this is a first-line treatment recommended by the National Institute for Health and Care Excellence guidelines, and also recommended by NICE for children with epilepsy after unsuccessfully trying two first-line drugs. They raise concern about awareness and support services. They raise concern about mental health support services. They raise concern about further investigations when a diagnosis is not obvious, including the need for genetic tests, which, too often, as we heard from the people present, were not being offered. I'll conclude on that point. I could, unfortunately, as you can imagine, go on all day on this subject, but I hope that you will give real consideration to these concerns, every one of which has been raised with me by non-politicians without party political interests.
Welsh: Diolch am eich datganiad. Fel cadeirydd grwpiau trawsbleidiol, gan gynnwys anabledd ac awtistiaeth, rwy'n cymeradwyo eich datganiad: ceir ardaloedd bychan o arfer da, ond mae gormod o bobl yn gorfod brwydro i gael cymorth ac addasiadau i'r gwasanaethau sydd eu hangen i'w caniatáu i fyw bywydau cyffredin. Rydych yn cyfeirio at weithio gyda'r Gweinidog Tai ac Adfywio. Sut, ochr yn ochr â hi, y byddwch yn edrych ar adroddiad y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, a ystyriwyd yn ddiweddar gan y grŵp trawsbleidiol ar anabledd, a ddangosodd mai dim ond un yn unig o 22 o awdurdodau Cymru sydd â tharged canrannol ar gyfer cartrefi hygyrch a fforddiadwy, a hefyd ar bryder a godwyd yn fy ngwaith achos fy hun yn y gogledd bod diffyg cysylltiad rhwng anghenion unigolion, yn enwedig ar y sbectrwm awtistiaeth, i fyw'n annibynnol gyda chymorth priodol, ac ymwybyddiaeth awdurdod lleol a'i ymgysylltiad, yn aml, â darparwyr tai cymdeithasol, fel Cymdeithas Tai Dewis Cyntaf, sy'n gweithio yn fy rhanbarth i, i gynllunio a darparu'r rheini? Oherwydd pan fyddan nhw'n gwneud hynny'n iawn, gall chwyldroi ansawdd ac annibyniaeth bywydau. Rydych yn cyfeirio at fyrddau partneriaethau rhanbarthol. Sut ydych yn cyfeirio at y pryder, y gwn iddo gael ei fynegi ichi gan Gynghrair Henoed Cymru ddechrau'r flwyddyn hon, bod cynrychiolwyr y trydydd sector, gan gynnwys yn y maes hwn, ar fyrddau'r partneriaethau rhanbarthol hynny'n teimlo eu bod wedi eu gwthio i'r cyrion? Roedd hon yn farn neu'n bryder a fynegwyd imi hefyd mor ddiweddar â dydd Gwener diwethaf - pan agorais, gyda phrif gwnstabl Heddlu Gogledd Cymru, y Ganolfan Arwyddo-Golwg-Sain yn y gogledd - gan gynrychiolwyr o fyrddau partneriaethau rhanbarthol a oedd yn bresennol fel gwesteion. Rydych yn cyfeirio at sicrhau bod pobl yn cael llwybr i waith. Pa gysylltiad yr ydych chi, neu eich cyd-Aelodau, wedi ei gael gyda thimau partneriaeth cymunedol newydd yr Adran Gwaith a Phensiynau, sydd wedi cael eu recriwtio yn allanol, o'r trydydd sector yn bennaf? Cyfarfûm â phobl yn fy ardal i yn ddiweddar sydd wedi gweithio yn flaenorol mewn elusen awtistiaeth ac i Remploy, yn cyflawni prosiect 12 mis i gefnogi pobl sy'n agored i niwed, i uwchsgilio staff Canolfan Byd Gwaith a chodi pontydd rhwng y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r trydydd sector. Roeddech yn cyfeirio at Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) yn yr adroddiad yr ydych yn gwneud datganiad arno, ac, wrth gwrs, mae hon yn gosod dyletswydd arbennig ar awdurdodau lleol i hyrwyddo cysylltiad y bobl wrth gynllunio a darparu gwasanaethau gofal a chymorth. Mae 'Rhan 2 y Cod Ymarfer (Swyddogaethau Cyffredinol) ' yn pwysleisio hynny'n fawr, gan roi hawliau a chyfrifoldebau clir a diamwys ar y bobl. Sut, felly, ydych chi'n ymateb i'r sefyllfa, er enghraifft, sy'n bodoli yn Wrecsam ar hyn o bryd, lle mae newidiadau o fewn gwasanaethau addysg ac anabledd i oedolion i'r prosiect cyfleoedd gwaith yn Wrecsam yn bygwth swyddi tua 100 o bobl ag anawsterau dysgu? Mae nifer o deuluoedd yn dweud wrthyf i fod gwasanaethau oedolion Wrecsam yn adolygu'r prosiectau, ac fel rhan o'r adolygiad, yn cynnal cyfnod ymgynghori. Ond mae amodau'r adolygiad a'r ymgynghoriad yn gamarweiniol, ac yn awgrymu bod y gwasanaethau cymdeithasol yn gwrando ar yr hyn y mae'r rhieni yn ei ddweud ac yn cymryd hynny i ystyriaeth cyn y gwneir penderfyniad, er mai'r gwir amdani yw bod y penderfyniad eisoes wedi cael ei wneud. Roedd y swyddog yn honni, medden nhw, fod yr adolygiad yn cael ei gynnal i fodloni meini prawf y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant, ond nid ydyn nhw'n gweld sut y gall hynny fod yn wir. Dim ond dau grŵp yn olaf, os caf i sôn amdanyn nhw - . Fel y gwyddoch, mae'r Gymdeithas Genedlaethol i Blant Byddar wedi tynnu sylw at bryder ynglŷn â'r bwlch cyrhaeddiad parhaus i ddysgwyr byddar. Fel y dywedant, nid yw byddardod yn anhawster dysgu, ond caiff dysgwyr byddar eu hanablu gan annhegwch parhaus o ran canlyniad. Maen nhw 26.2 y cant yn llai tebygol o gael gradd A i C yn yr iaith Gymraeg, Saesneg, mathemateg a gwyddoniaeth, mewn cyfuniad, na phoblogaeth ysgol yn gyffredinol. Wrth gwrs, mae hyn wedi bod yn digwydd ers i mi fod yn y lle hwn. A hefyd, er pryder iddyn nhw, er bod plant byddar yn cael trafferth i gael cydnabyddiaeth a dealltwriaeth o'u hanghenion gofal cymdeithasol, mae Rheoliadau Gofal a Chymorth (Asesu) (Cymru) 2015 yn dweud: 'Rhaid i awdurdod lleol sicrhau bod unrhyw berson sy'n cynnal asesiadyn meddu ar y sgiliau, yr wybodaeth a'r cymhwysedd i gynnal yr asesiad o dan sylw', yn achos plentyn byddar, yn rhy aml, nid yw'r asesiadau yn cael eu llywio gan wybodaeth arbenigol o anghenion gofal cymdeithasol plant byddar. Yn olaf, o ran y digwyddiad a gynhaliais amser cinio heddiw ar gyfer Epilepsi Cymru, roeddwn yn llywyddu yn eu digwyddiad blynyddol Cefnogi Pobl ag Epilepsi yng Nghymru, a gofynnwyd imi godi'r pwyntiau olaf hyn. Mae gan un o bob pump o bobl ag epilepsi anhawster dysgu. Mae gan rai ag epilepsi cymhleth yn gyffredin iawn anawsterau dysgu amrywiol yn gydamserol, ond nid yw pobl ag epilepsi cymhleth yn gallu cael triniaeth neu wasanaethau fel, ac yn arbennig, y deiet keto, er bod hon yn driniaeth reng-flaen a argymhellir gan ganllawiau'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal, ac a argymhellir gan NICE hefyd ar gyfer plant ag epilepsi wedi'r defnydd aflwyddiannus o ddau gyffur rheng-flaen. Maen nhw'n mynegi pryder ynghylch ymwybyddiaeth a gwasanaethau cymorth. Maen nhw'n mynegi pryder ynghylch gwasanaethau cymorth iechyd meddwl. Maen nhw'n mynegi pryder ynghylch ymchwiliadau pellach pan na fydd y diagnosis yn amlwg, gan gynnwys yr angen am brofion genetig, nad oedden nhw, fel y clywsom gan y bobl oedd yn bresennol, yn aml yn cael eu cynnig. Byddaf yn cloi ar y pwynt hwnnw. Gallwn i, yn anffodus, fel y gallwch ddychmygu, fynd ymlaen drwy'r dydd ar y pwnc hwn. Ond rwy'n gobeithio y byddwch chi'n rhoi ystyriaeth wirioneddol i'r pryderon hyn a godwyd, bob un ohonyn nhw, gan rai nad ydyn nhw'n wleidyddion a heb gysylltiadau pleidiol wleidyddol.