English: Can I thank the Cabinet Secretary for his updated statement? We all acknowledge that transport, in whatever form, is essential for most aspects of daily life. It provides opportunities for people to gain access to jobs, leisure and social activities, as well as vital services, including health and education. It is crucial as a driver of economic prosperity, connecting businesses with their customers and their suppliers. It can also have a profound effect on the environment, communities and even our health. The accessibility and availability of transport can influence where people live and work, their leisure activities and their opportunities to interact with friends, family and the wider community. Does the Cabinet Secretary believe that the financial support afforded to bus companies is adequate enough for them to deliver their obligations in this sector? The lack of good transport links causes congestion, which costs the economy millions of pounds each year, which is why improved transport links and reliability are consistently cited by Welsh business as one of its top priorities. There are also growing concerns about the impact transport has on our health and well-being. We note here the legislation and initiatives, such as active travel, which have been brought forward by the Welsh Government with very laudable aims. But does the Cabinet Secretary believe that enough is being done to promote active travel, given its potential to ease the - I'm sorry, I've lost the word; I really have lost the word this time - 'congestion' is the word I'm looking for - [ Laughter.] - congestion in both our cities and our towns? Wales needs a transport system that reflects our country's distinct geographical and historic nature. The traditional industries such as coal and steel meant travel was limited for much of the population, with many being able to walk to work. The decline of these industries has meant that the population often has to use some form of transport to access work, many for medium or long journeys. Growing affluence has meant that the predominant form of transport is the car. The Welsh Government faces an uphill fight to replace this cheap, flexible and convenient form of transport. Does the Cabinet Secretary not agree that only by making public transport cheap, reliable and readily accessible can he hope to facilitate this sea change in our approach to accessing work? The huge change in work patterns is witnessed in the flows of traffic into and out of our major conurbations - the primary inward flows being those for Cardiff, Swansea and Newport in the south, and Caernarfon, Bangor and Wrexham in the north; and outward flows being from the Vale of Glamorgan, Caerphilly and the south Wales Valleys in south Wales, and from Anglesey and the north-west in north Wales. Does the Cabinet Secretary believe that there is a strong enough holistic approach to facilitate a comprehensive solution to Wales's transport problems? We acknowledge that the metro, both in the north and more especially in the south, is designed to solve many of the problems mentioned above. Why, therefore, Cabinet Secretary, are we not seeing the delivery of the metro on the ground? Despite the questions raised, we look forward to working with the Cabinet Secretary to deliver these ambitious plans, which are so vital in delivering a vibrant Welsh economy.
Welsh: A gaf i ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ddatganiad wedi'i ddiweddaru? Rydym ni i gyd yn cydnabod bod trafnidiaeth, ar ba ffurf bynnag, yn hanfodol ar gyfer y rhan fwyaf o agweddau ar fywyd bob dydd. Mae'n darparu cyfleoedd i bobl fynd i swyddi, gweithgareddau hamdden a chymdeithasol, yn ogystal â gwasanaethau hanfodol, gan gynnwys iechyd ac addysg. Mae'n hollbwysig fel sbardun i ffyniant economaidd, gan gysylltu busnesau â'u cwsmeriaid a'u cyflenwyr. Gall hefyd gael effaith ddifrifol ar yr amgylchedd, cymunedau a hyd yn oed ein hiechyd. Gall trafnidiaeth hygyrch sydd ar gael yn rhwydd ddylanwadu ar ble mae pobl yn byw ac yn gweithio, eu gweithgareddau hamdden a'u cyfleoedd i ryngweithio gyda ffrindiau, teulu a'r gymuned ehangach. Ydy Ysgrifennydd y Cabinet yn credu bod y cymorth ariannol a roddir i gwmnïau bysiau yn ddigonol iddynt gyflawni eu rhwymedigaethau yn y sector hwn? Mae'r diffyg cysylltiadau trafnidiaeth da yn achosi tagfeydd, sy'n costio miliynau o bunnoedd i'r economi bob blwyddyn, a dyna pam mae busnesau Cymru yn gyson yn nodi gwella cysylltiadau trafnidiaeth a'u dibynadwyedd ymysg eu prif flaenoriaethau. Hefyd, mae pryderon yn cynyddu am effaith trafnidiaeth ar ein hiechyd a'n lles. Rydym ni'n nodi yn y fan yma y ddeddfwriaeth a'r mentrau, megis teithio llesol, sydd wedi cael eu cyflwyno gan Lywodraeth Cymru gyda nodau canmoladwy iawn. Ond a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn credu bod digon yn cael ei wneud i hyrwyddo teithio llesol, o ystyried ei botensial i liniaru - mae'n ddrwg gennyf, rydw i wedi colli'r gair; rydw i wedi colli'r gair go iawn y tro hwn - 'tagfeydd' yw'r gair yr wyf yn chwilio amdano - [C hwerthin. ] - tagfeydd yn ein dinasoedd ac yn ein trefi? Mae angen system drafnidiaeth ar Gymru sy'n adlewyrchu natur ddaearyddol a hanesyddol unigryw ein gwlad. Roedd y diwydiannau traddodiadol fel glo a dur yn golygu nad oedd angen i lawer o'r boblogaeth deithio rhyw lawer; roedd llawer ohonyn nhw'n gallu cerdded i'r gwaith. Mae dirywiad y diwydiannau hyn wedi golygu bod y boblogaeth yn aml yn gorfod defnyddio rhyw fath o drafnidiaeth i fynd i'r gwaith, a llawer yn gwneud teithiau canolig neu hir. Mae'r cynnydd mewn cyfoeth wedi golygu mai ceir yw'r prif ffurf o deithio. Mae Llywodraeth Cymru yn wynebu gwaith caled i ddisodli'r ffurf rad, hyblyg a chyfleus hon o drafnidiaeth. Onid yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno mai dim ond drwy sicrhau bod trafnidiaeth gyhoeddus yn rhad, yn ddibynadwy ac ar gael yn rhwydd y gall obeithio hwyluso'r newid mawr hwn i'n dulliau o fynd i'r gwaith? Mae'r newid enfawr i batrymau gwaith i'w weld yn y llifoedd traffig i mewn ac allan o'n cytrefi mawr - y prif lifoedd i mewn yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd yn y de, a Chaernarfon, Bangor a Wrecsam yn y gogledd; a'r llifoedd allan o Fro Morgannwg, Caerffili a Chymoedd y de yn y de, ac o Ynys Môn a'r gogledd-orllewin yn y gogledd. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn credu bod dulliau cyfannol digon cryf yn bodoli i hwyluso ateb cynhwysfawr i broblemau trafnidiaeth Cymru? Rydym ni'n cydnabod y bwriedir i'r metro, yn y gogledd ac yn arbennig yn y De, ddatrys llawer o'r problemau y soniwyd amdanynt uchod. Pam, felly, Ysgrifennydd y Cabinet, nad ydym yn gweld y metro yn cael ei ddarparu ar lawr gwlad? Er gwaethaf y cwestiynau a godwyd, rydym ni'n edrych ymlaen at weithio gyda Ysgrifennydd y Cabinet i gyflawni'r cynlluniau uchelgeisiol hyn, sydd mor hanfodol i sicrhau economi ffyniannus i Gymru.