English: I want this Parliament and the Welsh Government to get excited about hydrogen. I can tell you now what I'd like to hear from the Minister. Quite simply, I want the Minister to say, 'I am serious about wanting Wales to be a player in the emerging hydrogen sector.' I'm determined that, with a clear strategy and well-targeted investment, we can maximise the massive opportunities that the hydrogen sector represents for the Welsh economy, for jobs, for communities, and, of course, for the environment. It will be impossible to fully decarbonise the UK's economy without a major role for hydrogen, and Wales can be a big, big winner. Wales is home to world-leading hydrogen research and development projects, including facilities at several universities. We have hydrogen capabilities through our wind energy presence; we have the strategically important ports and the infrastructure in ports in the north and in the south; we already have numerous industrial and non-industrial companies with hydrogen expertise. When I last led a debate on hydrogen here in the Senedd in early 2020, it coincided with the launch of a new Wales hydrogen trade association, HyCymru. Wales really can help lead the way in the development of a hydrogen economy as part of a wider UK green industrial revolution. Now, we already have excellent examples of innovative hydrogen projects. Back in that debate two years ago, I talked about the potential for hydrogen growth in my constituency. We now already have the hydrogen hub being developed in Holyhead by the social enterprise Menter Môn. We have the work on hydrogen by the south Wales industrial cluster, the Energy Kingdom project in Milford Haven. I was reading today about the world's first smart hydrogen hybrid heating system, demonstrated in Pembrokeshire earlier this year. Wales is also the home of Riversimple, that wonderful car company, making electric cars powered by hydrogen rather than batteries. It's a long list, and it represents the foundations, I think, of a successful sector. We're a nation rich in the natural resources needed in order to produce hydrogen. Our abundant access to fresh water, and, in combination with that, our vast offshore and onshore wind resources, means Wales is strongly positioned to become a giant in green hydrogen, the form of hydrogen with the lowest carbon. It should form the basis of Wales's hydrogen strategy, which is why we have put it in our motion front and centre. Now, Welsh Government has already put its toes in the water. That's good. Today is about where we go next, how fast we go there, and with what level of determination. Welsh Government has undertaken a pathways assessment to map out measures that can initiate hydrogen developments in Wales, but, although there is strong multisector activity in hydrogen, we don't yet have a coherent strategic framework in which to steer progress. We need a comprehensive Government strategy to be prepared that sets out clear goals and sets out ambition, and as soon as possible, given the kinds of developments we're now seeing in many countries around the world. For example, setting a target of, say, at least 10 GW of green hydrogen supplied by 2035 would provide the framework for commercial activity to grow, coupled with clear policy signals in taxation, regulatory and other measures to stimulate demand.
Welsh: Rwyf am i'r Senedd hon a Llywodraeth Cymru fod yn fwy brwd ynglŷn â hydrogen. Gallaf ddweud wrthych yn awr beth yr hoffwn ei glywed gan y Gweinidog. Yn syml iawn, rwyf am i'r Gweinidog ddweud, 'Rwyf o ddifrif ynglŷn â bod eisiau i Gymru fod yn chwaraewr yn y sector hydrogen sy'n datblygu.' Rwy'n benderfynol, gyda strategaeth glir a buddsoddiad wedi'i dargedu'n dda, y gallwn fanteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd enfawr y mae'r sector hydrogen yn eu cynnig i economi Cymru, i swyddi, i gymunedau, ac wrth gwrs, i'r amgylchedd. Bydd yn amhosibl datgarboneiddio economi'r DU yn llawn heb rôl bwysig i hydrogen, a gall Cymru fod ar ei hennill yn fawr iawn. Mae Cymru'n gartref i brosiectau ymchwil a datblygu hydrogen o'r radd flaenaf, gan gynnwys cyfleusterau mewn sawl prifysgol. Mae gennym alluoedd hydrogen drwy ein presenoldeb ynni gwynt; mae gennym borthladdoedd strategol bwysig a'r seilwaith mewn porthladdoedd yn y gogledd ac yn y de; mae gennym eisoes nifer o gwmnïau diwydiannol ac anniwydiannol sydd ag arbenigedd hydrogen. Pan arweiniais ddadl ddiwethaf ar hydrogen yma yn y Senedd ar ddechrau 2020, roedd yn cyd-daro â lansiad cymdeithas fasnach hydrogen newydd i Gymru, HyCymru. Gall Cymru helpu i arwain y ffordd ar ddatblygu economi hydrogen fel rhan o chwyldro diwydiannol gwyrdd ehangach yn y DU. Nawr, mae gennym eisoes enghreifftiau rhagorol o brosiectau hydrogen arloesol. Yn ôl yn y ddadl honno ddwy flynedd yn ôl, soniais am y potensial ar gyfer twf hydrogen yn fy etholaeth. Eisoes erbyn hyn mae gennym yr hyb hydrogen sy'n cael ei ddatblygu yng Nghaergybi gan y fenter gymdeithasol, Menter Môn. Mae gennym y gwaith ar hydrogen gan glwstwr diwydiannol de Cymru, prosiect Energy Kingdom yn Aberdaugleddau. Roeddwn yn darllen heddiw am system wresogi hybrid hydrogen clyfar gyntaf y byd a arddangoswyd yn sir Benfro yn gynharach eleni. Cymru hefyd yw cartref Riversimple, y cwmni ceir gwych sy'n gwneud ceir trydan wedi'u pweru gan hydrogen yn hytrach na batris. Mae'n rhestr hir, ac yn fy marn i, mae'n darparu'r sylfeini ar gyfer sector llwyddiannus. Rydym yn genedl sy'n llawn o'r adnoddau naturiol sydd eu hangen er mwyn cynhyrchu hydrogen. Mae'r dŵr ffres helaeth sydd gennym at ein defnydd, ac yn ogystal â hynny, ein hadnoddau gwynt helaeth ar y môr ac ar y tir, yn golygu bod Cymru mewn sefyllfa gref i fod yn gawr ym maes hydrogen gwyrdd, sef y ffurf ar hydrogen sydd â'r carbon isaf. Dylai ffurfio sail i strategaeth hydrogen Cymru, a dyna pam ein bod wedi rhoi sylw blaenllaw iddo yn ein cynnig. Nawr, mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi rhoi ei thraed yn y dŵr. Mae hynny'n dda. Mae heddiw'n ymwneud ag i ble yr awn ni nesaf, pa mor gyflym yr awn ni yno, a chyda pha lefel o benderfyniad. Mae Llywodraeth Cymru wedi cynnal asesiad llwybr i fapio mesurau a all roi cychwyn ar ddatblygiadau hydrogen yng Nghymru, ond er bod gweithgarwch aml-sector cryf mewn hydrogen, nid oes gennym fframwaith strategol cydlynol eto i lywio cynnydd. Mae arnom angen strategaeth gynhwysfawr gan y Llywodraeth i fod yn barod, strategaeth sy'n gosod nodau clir ac yn nodi uchelgais, a hynny cyn gynted â phosibl o ystyried y mathau o ddatblygiadau a welwn yn awr mewn llawer o wledydd ledled y byd. Er enghraifft, byddai gosod targed o 10 GW fan lleiaf o hydrogen gwyrdd i'w gyflenwi erbyn 2035, dyweder, yn darparu fframwaith i weithgarwch masnachol allu tyfu, ynghyd ag arwyddion polisi clir ym maes trethiant, rheoleiddio a mesurau eraill i ysgogi galw.