techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Llywydd, no more than the Prime Minister's announcement of a new three-tier system in England was a measure of failure in England. It's a facile point to make. What the Minister for Health and Social Services was warning of yesterday is that coronavirus numbers are growing right across Wales, that the gap between those parts of Wales which are not in local lockdown measures and those who are is shrinking, and that we have to be prepared for the fact that the measures we have taken so far may not be enough to meet the onslaught of the virus during the autumn and winter. The Prime Minister moved to change arrangements in England yesterday because of the upswing in virus there. We will do the same in Wales if we need to do it here.
Welsh: Llywydd, dim mwy nag yr oedd cyhoeddiad Prif Weinidog y DU o system tair haen newydd yn Lloegr yn fesur o fethiant yn Lloegr. Mae'n bwynt arwynebol i'w wneud. Yr hyn yr oedd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn rhybuddio amdano ddoe yw bod niferoedd yr achosion coronafeirws yn tyfu ledled Cymru, bod y bwlch rhwng y rhannau hynny o Gymru nad ydyn nhw'n destun cyfyngiadau symud lleol a'r rhai sydd yn destun cyfyngiadau o'r fath yn lleihau, a bod yn rhaid i ni fod yn barod am y ffaith nad yw'r mesurau yr ydym ni wedi eu cymryd hyd yma yn ddigon i ymateb i ymosodiad y feirws yn ystod yr hydref a'r gaeaf. Cymerodd Prif Weinidog y DU gamau i newid trefniadau yn Lloegr ddoe oherwydd y cynnydd i'r feirws yno. Byddwn ninnau'n gwneud yr un peth yng Nghymru os bydd angen i ni wneud hynny yma.
English: Well, Llywydd, indeed the policy of the Member's party is that for Wales we should see England, so nobody should be surprised at his introduction to this next series of questions. I agree with him that local level data published by some local authorities in Wales has been a very useful guide for those local populations, and will encourage other local authorities, who are in a position to do so, to do the same. The Welsh Government publishes a huge amount of data every day in relation to coronavirus, both directly ourselves and through Public Health Wales and through other aspects of services for which we are responsible. What I won't do is to publish data that is so volatile that it's impossible to draw sensible and reliable conclusions from it. The data we publish needs to be data that can be sensibly used, and where it can be, then we do.
Welsh: Wel, Llywydd, polisi plaid yr Aelod yn wir yw: ar gyfer Cymru, gweler Lloegr, felly ni ddylai neb synnu at ei gyflwyniad i'r gyfres nesaf hon o gwestiynau. Rwy'n cytuno gydag ef bod data ar lefel leol a gyhoeddwyd gan rai awdurdodau lleol yng Nghymru wedi bod yn ganllaw defnyddiol iawn i'r poblogaethau lleol hynny, ac y bydd yn annog awdurdodau lleol eraill, sydd mewn sefyllfa i wneud hynny, i wneud yr un peth. Mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi llawer iawn o ddata bob dydd ar coronafeirws, yn uniongyrchol ein hunain a thrwy Iechyd Cyhoeddus Cymru a thrwy agweddau eraill ar wasanaethau yr ydym ni'n gyfrifol amdanyn nhw. Yr hyn na wnaf i ei wneud yw cyhoeddi data sydd mor gyfnewidiol fel ei bod hi'n amhosibl dod i gasgliadau synhwyrol a dibynadwy ohonyn nhw. Mae angen i'r data yr ydym ni'n eu cyhoeddi fod yn ddata y gellir eu defnyddio yn synhwyrol, a phan ellir gwneud hynny, yna rydym ni'n gwneud hynny.
English: Well, First Minister, you say that you, as a Government, publish the data, but that's not the case though, is it? Because Vaughan Gething has already made it clear that the Welsh Government won't publish more localised data to keep people in Wales more informed. Because on 25 September, he said he doesn't want to provide a running commentary. You're saying one thing and Vaughan Gething is saying something else. Clearly, you are not singing from the hymn sheet as a Government, First Minister. Wales needs a balance between protecting lives and livelihoods, and we're yet to see enough valuable data to judge the proportionality of the Welsh Government's measures. Instead, what we have seen is the Welsh Government push for a travel ban, despite providing no evidence that one is actually needed. And First Minister, before you push ahead with a travel ban, you should publish the evidence that you have that proves the case for one. And in the meantime, the Welsh Government has had plenty of opportunities to bring in mandatory testing at Cardiff Airport. Four weeks ago you said you were in discussions with the managers of the airport you own, and yet there's still been no progress. First Minister, passenger numbers are down by 93 per cent, so do you have any intention to introduce mandatory testing - the same testing your party colleagues in London keep calling for - or, as is the case with your proposed travel ban, are you just waiting for England to do it first?
Welsh: Wel, Prif Weinidog, rydych chi'n dweud eich bod chi, fel Llywodraeth, yn cyhoeddi'r data, ond nid yw hynny'n wir, nac ydy? Oherwydd mae Vaughan Gething eisoes wedi ei gwneud yn eglur na fydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi data mwy lleol i roi mwy o wybodaeth i bobl yng Nghymru. Oherwydd ar 25 Medi, dywedodd nad yw eisiau darparu sylwebaeth barhaus. Rydych chi'n dweud un peth ac mae Vaughan Gething yn dweud rhywbeth arall. Yn amlwg, nid ydych chi'n unfrydol fel Llywodraeth, Prif Weinidog. Mae Cymru angen cydbwysedd rhwng diogelu bywydau a bywoliaethau, ac nid ydym ni wedi gweld digon o ddata gwerthfawr hyd yn hyn i farnu cymesuredd mesurau Llywodraeth Cymru. Yn hytrach, yr hyn yr ydym ni wedi ei weld yw Llywodraeth Cymru yn pwyso am waharddiad ar deithio, er nad yw wedi darparu unrhyw tystiolaeth bod angen hynny mewn gwirionedd. A, Prif Weinidog, cyn i chi fwrw ymlaen â gwaharddiad ar deithio, dylech chi gyhoeddi'r dystiolaeth sydd gennych chi sy'n profi'r ddadl dros hynny. Ac yn y cyfamser, mae Llywodraeth Cymru wedi cael digon o gyfleoedd i gyflwyno profion gorfodol ym Maes Awyr Caerdydd. Dywedasoch bedair wythnos yn ôl eich bod chi mewn trafodaethau gyda rheolwyr y maes awyr yr ydych chi'n berchen arno, ac eto ni fu unrhyw gynnydd o hyd. Prif Weinidog, mae nifer y teithwyr wedi gostwng gan 93 y cant, felly a oes gennych chi unrhyw fwriad i gyflwyno profion gorfodol - yr un profion y mae cydweithwyr eich plaid yn Llundain yn dal i alw amdanyn nhw - neu, fel sy'n wir am eich gwaharddiad arfaethedig ar deithio, ai'r cwbl yr ydych chi'n ei wneud yw aros i Loegr ei wneud yn gyntaf?
English: Now, the Plaid Cymru leader - Adam Price.
Welsh: Arweinydd Plaid Cymru nawr - Adam Price.
English: Diolch, Llywydd. Three weeks ago, the Strategic Advisory Group for Emergencies, SAGE, advised that a combination of interventions would likely be necessary to bring R for coronavirus below 1. Among the measures that it said should be considered for immediate introduction were a circuit-breaker, a short period of lockdown, to return incidence to low levels; the closure of all bars, restaurants, cafes, indoor gyms and personal services; and for all university and college teaching to be online unless face-to-face teaching is essential. Can you confirm, First Minister, that you were privy to this information three weeks ago? And, with R in Wales currently at 1.37, and with the number of new cases reported today at 764, why have you decided not to implement the SAGE recommendations when you have said consistently that you would be guided by the science?
Welsh: Diolch, Llywydd. Dair wythnos yn ôl, dywedodd y Grŵp Cynghori Strategol ar Argyfyngau, SAGE, ei bod yn debygol y byddai angen cyfuniad o ymyraethau i ddod ag R ar gyfer coronafeirws yn is nag 1. Ymhlith y mesurau y dywedodd y dylid ystyried eu cyflwyno ar unwaith oedd dangosydd sbarduno cyfyngiadau, cyfnod byr o gyfyngiadau symud, i ddychwelyd nifer yr achosion i lefelau isel; cau pob bar, bwyty, caffi, campfa dan do a gwasanaethau personol; ac i holl addysgu prifysgolion a cholegau fod ar-lein oni bai bod addysgu wyneb yn wyneb yn hanfodol. A allwch chi gadarnhau, Prif Weinidog, eich bod chi'n ymwybodol o'r wybodaeth hon dair wythnos yn ôl? A chydag R yng Nghymru yn 1.37 ar hyn o bryd, a chyda nifer yr achosion newydd a adroddwyd heddiw yn 764, pam ydych chi wedi penderfynu peidio â gweithredu argymhellion SAGE pan eich bod chi wedi dweud yn gyson y byddech chi'n cael eich arwain gan yr wyddoniaeth?
English: Well, Llywydd, SAGE advice comes to the Welsh Government via the technical advisory cell committee. It doesn't come unmediated because SAGE advice is dominated by the need to provide advice to the largest of the four UK nations. That's why we have our own technical advisory cell, and SAGE advice comes to me via that cell, and we've not yet been advised by TAC to implement a circuit-breaker system. But, I do take the arguments in favour of a circuit-breaker period seriously, and in the COBRA meeting yesterday, I asked the Prime Minister for an extra special COBRA meeting specifically to discuss the circuit-breaker idea. I think that it's an idea that will need further examination, and needs to be shared in perspectives between the four UK nations. I repeat that call to the Prime Minister in the letter that I have written to him today.
Welsh: Wel, Llywydd, daw cyngor SAGE i Lywodraeth Cymru drwy'r pwyllgor cell cyngor technegol. Nid yw'n dod heb ei gyfryngu gan fod cyngor SAGE yn cael ei reoli gan yr angen i roi cyngor i'r fwyaf o bedair gwlad y DU. Dyna pam mae gennym ni ein cell cynghori technegol ein hunain, a daw cyngor SAGE i mi drwy'r gell honno, ac nid ydym ni wedi cael ein cynghori hyd yn hyn gan TAC i weithredu system dangosydd sbarduno cyfyngiadau. Ond, rwyf i yn cymryd y dadleuon o blaid cyfnod sbarduno cyfyngiadau o ddifrif, ac yng nghyfarfod COBRA ddoe, gofynnais i Brif Weinidog y DU am gyfarfod COBRA arbennig ychwanegol i drafod y syniad o ddangosydd sbarduno cyfyngiadau yn benodol. Rwy'n credu bod hwnnw yn syniad y bydd angen ei archwilio ymhellach, ac y mae angen ei rannu mewn safbwyntiau rhwng pedair gwlad y DU. Rwy'n ailadrodd yr alwad honno i Brif Weinidog y DU yn y llythyr yr wyf i wedi ei ysgrifennu ato heddiw.
English: Let's look at the evidence from the technical advisory cell that you referred to, First Minister. On 18 September, it said: 'A package of non-pharmaceutical interventionson local and national scale may be needed to bring R back below 1an earlier and more comprehensive response is likely to reduce the length of time for which they are required.' It repeated that in its next report on 25 September, in which it said: 'If the current measures do not bring R below 1 then further restrictions will be needed to control the epidemic in Wales. The earlier additional measures are introduced, the more effective they will be.' Your Labour colleague at Westminster, Jonathan Ashworth, has said today that the inaction of the Government, in light of the SAGE papers, is alarming, and that the Labour opposition would have followed the scientific advice and implemented a circuit-breaker weeks ago. Keir Starmer said yesterday that the Prime Minister, in these circumstances, has to act quickly and decisively, but doesn't the same also apply to you, First Minister?
Welsh: Gadewch i ni edrych ar y dystiolaeth gan y gell cynghori technegol y cyfeiriasoch ato, Prif Weinidog. Ar 18 Medi, dywedodd: Efallai y bydd angen pecyn o ymyraethau nad ydynt yn rhai fferyllol ar raddfa leol a chenedlaethol i ddod ag R yn ôl o dan 1mae ymateb cynharach a mwy cynhwysfawr yn debygol o leihau'r amser y bydd eu hangen. Ailadroddodd hynny yn ei adroddiad nesaf ar 25 Medi, pryd y dywedodd: Os na fydd y mesurau presennol yn dod ag R islaw 1 yna bydd angen cyfyngiadau ychwanegol i reoli'r epidemig yng Nghymru. Y cynharaf y bydd y mesurau ychwanegol yn cael eu cyflwyno, y mwyaf effeithiol y byddant. Mae eich cydweithiwr Llafur yn San Steffan, Jonathan Ashworth, wedi dweud heddiw bod diffyg gweithredu'r Llywodraeth, yng ngoleuni papurau SAGE, yn peri pryder, ac y byddai'r wrthblaid Lafur wedi dilyn y cyngor gwyddonol ac wedi gweithredu dangosydd sbarduno cyfyngiadau wythnosau yn ôl. Dywedodd Keir Starmer ddoe bod yn rhaid i Brif Weinidog y DU, o dan yr amgylchiadau hyn, weithredu yn gyflym ac yn bendant, ond onid yw'r un peth yn berthnasol i chithau hefyd, Prif Weinidog?
English: Well, Llywydd, I believe we have acted quickly and decisively. The local restrictions that we have in health protection areas in Wales go beyond what is required in England, even in the tier 3 measures that the Prime Minister has published. And over the weekend, we had to move again to impose such local restrictions in another area of Wales, in Bangor in north Wales. So, I believe that we do act quickly and we do act decisively. I want to be clear with Members, as with people who live in Wales, that if the position we face continues to deteriorate, if the number of cases of coronavirus continues to go up, if we continue to see an additional flow of people into our health service, as we have over the last week - . Llywydd, four weeks ago, the number of beds occupied by people with suspected or confirmed coronavirus in our hospitals was around 200; this week, it's around 500. If we continue to see those numbers rise in that way, then further measures will be needed.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n credu ein bod ni wedi gweithredu yn gyflym ac yn bendant. Mae'r cyfyngiadau lleol sydd gennym ni mewn ardaloedd diogelu iechyd yng Nghymru yn mynd y tu hwnt i'r hyn sy'n ofynnol yn Lloegr, hyd yn oed yn y mesurau haen 3 y mae Prif Weinidog y DU wedi eu cyhoeddi. Ac yn ystod y penwythnos, bu'n rhaid i ni gymryd camau unwaith eto i gyflwyno cyfyngiadau lleol o'r fath mewn ardal arall o Gymru, ym Mangor yn y gogledd. Felly, rwy'n credu ein bod ni'n gweithredu yn gyflym a'n bod ni'n gweithredu yn bendant. Hoffwn fod yn eglur gyda'r Aelodau, yn yr un modd a gyda phobl sy'n byw yng Nghymru, os bydd y sefyllfa sy'n ein hwynebu yn parhau i ddirywio, os bydd nifer yr achosion o coronafeirws yn parhau i gynyddu, os byddwn ni'n parhau i weld llif ychwanegol o bobl i'n gwasanaeth iechyd, fel yr ydym ni wedi ei weld dros yr wythnos ddiwethaf - . Llywydd, bedair wythnos yn ôl, tua 200 oedd nifer y gwelyau lle'r oedd pobl â coronafeirws tybiedig neu a gadarnhawyd, ynddyn nhw yn ein hysbytai; mae'r nifer tua 500 yr wythnos hon. Os byddwn ni'n parhau i weld y niferoedd hynny yn cynyddu yn y modd hwnnw, yna bydd angen mesurau ychwanegol.
English: One area where we do need quick and decisive action is in relation to travel from areas of high infection that you've already referred to. This is the fourth week running that I've highlighted the absurdity of people in areas of high COVID rates in England being allowed to travel into parts of Wales. Yesterday, the health Minister, for the first time, confirmed that there had been importation of coronavirus cases from contact with some of those high-prevalence areas in England. Perhaps, First Minister, you could give us a little bit more detail about that evidence. Clearly, the UK Government should act to close this travel loophole. But waiting for BoJo is proving a pretty futile exercise. So, rather than writing another unanswered letter or waiting for a four-nation COBRA, why not act independently now in the interests of the people of Wales? If you need extra parliamentary time this week, First Minister, to get this legislation through, then we as an opposition party will support you. Can we really afford to wait another day, let alone another week?
Welsh: Un maes lle mae angen gweithredu cyflym a phendant arnom ni yw teithio o ardaloedd lle ceir haint uchel yr ydych chi eisoes wedi cyfeirio ato. Dyma'r bedwaredd wythnos yn olynol i mi dynnu sylw at wiriondeb pobl mewn ardaloedd lle ceir cyfraddau COVID uchel yn Lloegr yn cael teithio i rannau o Gymru. Ddoe, cadarnhaodd y Gweinidog iechyd, am y tro cyntaf, bod achosion coronafeirws wedi cael eu mewnforio o gysylltiad â rhai o'r ardaloedd hynny lle ceir llawer o achosion yn Lloegr. Efallai, Prif Weinidog, y gallech chi roi ychydig mwy o fanylion i ni am y dystiolaeth honno. Yn amlwg, dylai Llywodraeth y DU weithredu i roi terfyn ar yr anghysondeb teithio hwn. Ond mae'n ymddangos bod aros am BoJo yn ymarfer eithaf ofer. Felly, yn hytrach nag ysgrifennu llythyr arall nad yw'n cael ateb neu aros am COBRA pedair gwlad, beth am weithredu yn annibynnol nawr er lles pobl Cymru? Os oes arnoch angen amser seneddol ychwanegol yr wythnos hon, Prif Weinidog, i gael y ddeddfwriaeth hon drwodd, yna byddwn ni fel gwrthblaid yn eich cefnogi. A allwn ni wir fforddio aros diwrnod arall, heb sôn am wythnos arall?
English: Well, Llywydd, the Member asked where the evidence comes from. It comes from the waste water surveillance survey that demonstrates that, when people come into Wales from other parts of the United Kingdom, then the rate of coronavirus found in waste water goes up and it is found in genomic evidence - important new genomic evidence. I referred to that in the letter that I've sent to the Prime Minister. You see, where I differ from the leader of Plaid Cymru is this: he uses the language all the time of people from England coming into Wales, as though this was some sort of contest between Wales and England, and I've been absolutely clear that that is never the point that I have made to the Prime Minister. The point I make to him is that people from high-prevalence areas should not be allowed to travel to low-prevalence areas - wherever the high-prevalence areas are in the United Kingdom, wherever the low-prevalence areas are in the United Kingdom. So, this is not about stopping people from England coming to Wales, nor should we ever fall into that sort of way of talking. It is simply about preventing people, whether they live in Wales in a high-prevalence area going to a low-prevalence area in Wales or England or Scotland, or people anywhere else in the United Kingdom where the virus is in high circulation going to places where the virus doesn't exist in the same way, because when they do that, the risk of bringing the virus with them is inevitably and obviously increased.
Welsh: Wel, Llywydd, gofynnodd yr Aelod o ble mae'r dystiolaeth yn dod. Mae'n dod o'r arolwg gwyliadwriaeth dŵr gwastraff sy'n dangos, pan fydd pobl yn dod i Gymru o rannau eraill o'r Deyrnas Unedig, yna mae cyfradd y coronafeirws a geir mewn dŵr gwastraff yn cynyddu ac fe'i canfyddir mewn tystiolaeth genomeg - tystiolaeth genomeg newydd bwysig. Cyfeiriais at hynny yn y llythyr yr wyf i wedi ei anfon at Brif Weinidog y DU. Rydych chi'n gweld, y modd lle rwy'n wahanol i arweinydd Plaid Cymru yw hwn: mae'n defnyddio'r iaith drwy'r amser o bobl o Loegr yn dod i mewn i Gymru, fel pe byddai hon yn rhyw fath o gystadleuaeth rhwng Cymru a Lloegr, ac rwyf i wedi bod yn gwbl eglur nad dyna'r pwynt yr wyf i wedi ei wneud i Brif Weinidog y DU erioed. Y pwynt yr wyf i'n ei wneud iddo yw na ddylid caniatáu i bobl o ardaloedd lle ceir nifer fawr o achosion deithio i ardaloedd lle ceir nifer fach o achosion - lle bynnag y mae'r ardaloedd â nifer fawr o achosion yn y Deyrnas Unedig, lle bynnag y mae'r ardaloedd â nifer fach o achosion yn y Deyrnas Unedig. Felly, nid yw hyn yn ymwneud ag atal pobl o Loegr rhag dod i Gymru, ac ni ddylem ni fyth ddechrau siarad yn y modd hwnnw. Mae'n ymwneud yn syml ag atal pobl, pa un a ydyn nhw'n byw yng Nghymru mewn ardal lle ceir nifer fawr o achosion yn mynd i ardal lle ceir nifer fach o achosion yng Nghymru neu Loegr neu'r Alban, neu bobl yn unrhyw le arall yn y Deyrnas Unedig lle mae cylchrediad y feirws yn uchel yn mynd i fannau lle nad yw'r feirws yn bodoli yn yr un ffordd, oherwydd pan eu bod nhw'n gwneud hynny, mae'r risg o ddod â'r feirws gyda nhw yn anochel ac yn amlwg yn uwch.
English: First Minister, there's been no difference between how you and Adam Price are speaking about this issue. Indeed, there now seems to be little difference between your Government and Plaid Cymru. Many fear we are sleepwalking towards independence. Yesterday, you sought to lay down an ultimatum to the Prime Minister of the United Kingdom. Today, you were across nearly every news outlet saying that you want to enforce a border between Wales and England. Meanwhile, top travel writer, Simon Calder, who encouraged people to holiday in Wales whilst observing COVID restrictions, was subject to a torrent of abuse. He said: 'The intensity of negative comments were of a magnitude I've not experienced'. After being called 'scum' and told to 'eff off and stay in England', he says he won't visit Wales again. When questioned, your Government spokesperson just replied that Boris Johnson had refused to put in travel restrictions, despite your calls. First Minister, will you condemn the abuse Simon Calder received for encouraging people to visit Wales in a COVID-compliant way, or are you taking over Plaid Cymru's anti-English stance now that they've taken over your party's antisemitism?
Welsh: Prif Weinidog, ni fu unrhyw wahaniaeth rhwng sut yr ydych chi ac Adam Price yn siarad am y mater hwn. Yn wir, mae'n ymddangos erbyn hyn mai prin yw'r gwahaniaeth rhwng eich Llywodraeth chi a Phlaid Cymru. Mae llawer yn ofni ein bod ni'n cerdded yn ein cwsg tuag at annibyniaeth. Ddoe, fe wnaethoch chi geisio cyflwyno wltimatwm i Brif Weinidog y Deyrnas Unedig. Heddiw, roeddech chi ar draws bron pob cyfrwng newyddion yn dweud eich bod chi eisiau gorfodi ffin rhwng Cymru a Lloegr. Yn y cyfamser, roedd yr awdur teithio llwyddiannus, Simon Calder, a oedd yn annog pobl i ddod ar wyliau i Gymru gan gydymffurfio â chyfyngiadau COVID, yn destun toreth o sarhad. Meddai: Roedd dwyster y sylwadau negyddol o faint nad wyf i erioed wedi ei weld. Ar ôl cael ei alw'n 'scum' a chael y neges i fynd i'r diawl ac aros yn Lloegr, mae'n dweud na fydd yn ymweld â Chymru eto. Pan gafodd ei holi, atebodd llefarydd ar ran eich Llywodraeth bod Boris Johnson wedi gwrthod cyflwyno cyfyngiadau teithio, er gwaethaf eich galwadau. Prif Weinidog, a wnewch chi gondemnio'r sarhad a ddioddefwyd gan Simon Calder am annog pobl i ymweld â Chymru mewn ffordd sy'n cydymffurfio â COVID, neu a ydych chi'n mabwysiadu safiad gwrth-Loegr Plaid Cymru nawr eu bod nhw wedi mabwysiadu gwrth-semitiaeth eich plaid chi?