techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I'm very pleased to hear that, because many constituents in Arfon are contacting me about the lack of provision. There's an increasing number who can't register with an NHS dentist, including children, and there is no space with dentists across north Wales. The emergency service is also under pressure, with one patient claiming to have tried to contact the emergency number over 200 times in one day, and others claiming that they've been hanging on the telephone for three hours before being answered. I could go on and on, listing more and more of these problems that are being reported to me. I am pleased that there is some light at the end of the tunnel for these patients now, but can you give us a timeline on the development of the academy in Bangor and when you think we will see substantial change in the situation in my constituency?
Welsh: Dwi'n falch iawn o glywed hynny, oherwydd mae nifer fawr o etholwyr Arfon yn cysylltu â mi am y diffyg darpariaeth. Mae yna nifer cynyddol yn methu â chofrestru efo deintydd NHS, yn cynnwys plant, a does yna ddim lle efo deintyddion yn unman yn y gogledd. Mae'r gwasanaeth brys dan straen hefyd, efo un claf yn honni iddo geisio cysylltu â'r rhif arbennig dros 200 o weithiau mewn diwrnod, ac eraill yn honni eu bod nhw wedi gorfod aros ar y ffôn am dair awr cyn cael ateb gan y gwasanaeth brys. Mi fedrwn i fynd ymlaen ac ymlaen yn rhestru mwy a mwy o'r problemau sy'n cael eu hadrodd imi. Dwi yn falch fod yna rywfaint o oleuni ar gyfer y cleifion yma rŵan. Fedrwch chi roi amserlen ynglŷn â datblygiad yr academi ym Mangor, a phryd ydych chi'n meddwl y gwelwn ni newid sylweddol yn y sefyllfa yn fy etholaeth i?
English: Thank you very much. The situation is a very difficult one in terms of dentistry across Wales. Of course, we're still in a situation where COVID has affected services. We were down to 50 per cent until very recently, we're now back up to about 80 per cent, and, of course, a lot of people want to see a dentist after waiting for so long. In terms of the new academy, I'm very pleased that the new academy will open in Bangor in the autumn of this year, and once it's fully established, we would expect to see access for 12,000 to 15,000 people. That will be open six days a week. So, that will make a significant difference. But in the short term, the health board has created more access for people who find themselves in an urgent situation, and they have created access for those who find themselves without a dentist in the case of an emergency.
Welsh: Diolch yn fawr. Mae'r sefyllfa yn un anodd o ran deintyddiaeth ar draws Cymru. Wrth gwrs, rŷn ni dal mewn sefyllfa lle mae COVID wedi effeithio ar y gwasanaeth. Roeddem ni i lawr at 50 y cant tan yn ddiweddar iawn, ac rydym ni nawr nôl at tua 80 y cant. Wrth gwrs, mae lot o bobl nawr eisiau gweld deintydd ar ôl aros cyhyd. O ran yr academi newydd, rwy'n falch iawn y bydd adcademi newydd yn agor ym Mangor yn hydref eleni, ac unwaith y bydd hi wedi ei sefydlu'n llawn, fe fyddwn ni'n disgwyl gweld access i 12,000 i 15,000 o bobl, a bydd honno ar agor chwech diwrnod yr wythnos. Felly, fe fydd hwnna'n gwneud newid sylweddol, gobeithio. Ond am y tymor byr, mae'r bwrdd iechyd wedi creu mwy o access i bobl sydd yn ffeindio'u hunain mewn sefyllfa urgent, ac maen nhw wedi creu access i'r rheini sy'n ffeindio eu hunain heb ddeintydd os oes yna emergency.
English: Of course, this isn't new. Before the pandemic, constituents were contacting me about the lack of NHS dentists in Arfon. As one stated in 2019, 'Both my daughter and myself have been without a dentist now for well over a year. Please is there anything you can do to resolve this problem regarding the lack of NHS dentists in Bangor and further afield?' I wrote to you last August on behalf of a constituent who stated, 'I'm writing to draw your attention to the drastic lack of NHS dentistry in north-west Wales. Over the last few years, I've been a member of four different dental practices, all in or around my home in the city of Bangor. All four have either closed or stopped treating NHS patients.' In your reply, you stated that 'Betsi Cadwaladr University Health Board are well advanced in their plans to establish a new north Wales dental academy in Bangor, which will provide an opportunity for the health board to significantly increase dental provision, improving access to NHS dental services', which you referred to in your initial reply, and that you were making good progress with the recovery of dental services. But half a year on, the leader of the opposition raised with the First Minister the case of a teacher in Bangor, who found it impossible to find a new NHS dentist -
Welsh: Wrth gwrs, nid yw hyn yn newydd. Cyn y pandemig, roedd etholwyr yn cysylltu â mi ynglŷn â diffyg deintyddion y GIG yn Arfon. Fel y nododd un ohonynt yn 2019, 'Mae fy merch a minnau wedi bod heb ddeintydd ers ymhell dros flwyddyn erbyn hyn. A oes unrhyw beth y gallwch ei wneud i ddatrys problem diffyg deintyddion y GIG ym Mangor a thu hwnt?' Ysgrifennais atoch fis Awst diwethaf ar ran etholwr a ddywedodd, 'Rwy'n ysgrifennu i dynnu eich sylw at y prinder eithafol o ddarpariaeth ddeintyddol y GIG yng ngogledd-orllewin Cymru. Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, rwyf wedi bod yn aelod o bedwar practis deintyddol gwahanol, i gyd o amgylch fy nghartref neu yn ninas Bangor. Mae'r pedwar naill ai wedi cau neu wedi rhoi'r gorau i drin cleifion y GIG.' Yn eich ateb, fe ddywedoch chi 'Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr wedi gwneud llawer o gynnydd gyda'u cynlluniau i sefydlu academi ddeintyddol newydd ar gyfer gogledd Cymru ym Mangor, a bydd honno'n rhoi cyfle i'r bwrdd iechyd gynyddu'r ddarpariaeth ddeintyddol yn sylweddol, gan wella mynediad at wasanaethau deintyddol y GIG', fel y nodoch chi yn eich ateb cychwynnol, a'ch bod yn gwneud cynnydd da gydag adfer gwasanaethau deintyddol. Ond hanner blwyddyn yn ddiweddarach, tynnodd arweinydd yr wrthblaid sylw'r Prif Weinidog at achos athro ym Mangor a oedd yn ei chael hi'n amhosibl dod o hyd i ddeintydd GIG newydd -
English: You need to ask your question now, please.
Welsh: Mae angen i chi ofyn eich cwestiwn yn awr, os gwelwch yn dda.
English: - when his current dentist stopped carrying out NHS treatments and there was a minimum two-year waiting list. People are in pain now. It's great that relief is coming down the road, but what are you doing about it for the people who need it now?
Welsh: - pan roddodd ei ddeintydd presennol y gorau i gynnal triniaethau GIG a bod rhestr aros o ddwy flynedd o leiaf. Mae pobl mewn poen yn awr. Mae'n wych fod cymorth yn dod yn y pen draw, ond beth a wnewch yn ei gylch i'r bobl sydd ei angen yn awr?
English: Thanks very much. I'm spending a heck of a lot of time on this, I've got to tell you. We have a new chief dental officer, and I think he's really trying to grasp the situation, and he understands the severity of the situation. It's not a situation that's unique to Wales, it's an issue that is a challenge across the whole of the United Kingdom. We are actually further ahead than they are in England in terms of the new contract and we hope that that will provide 112,000 new opportunities for patient access, and I think that will be significant. In north Wales, in terms of the contract, 96 per cent of the practices have signed up to that new contract. So, it will be a change in the way that dentists approach this issue, but we do hope that that will make a difference. And, of course, we're really focused now also on training up more dental therapists and that's what the Bangor academy is all about.
Welsh: Diolch yn fawr. Rwy'n treulio llawer o amser ar hyn, mae'n rhaid i mi ddweud wrthych. Mae gennym brif swyddog deintyddol newydd, a chredaf ei fod o ddifrif yn ceisio deall y sefyllfa, ac mae'n deall difrifoldeb y sefyllfa. Nid yw'n sefyllfa sy'n unigryw i Gymru, mae'n fater sy'n her ar draws y Deyrnas Unedig gyfan. Rydym ymhellach ymlaen nag y maent yn Lloegr gyda'r contract newydd a gobeithiwn y bydd hynny'n darparu 112,000 o gyfleoedd newydd ar gyfer mynediad i gleifion, a chredaf y bydd hynny'n arwyddocaol. Yn y gogledd, o ran y contract, mae 96 y cant o'r practisau wedi ymrwymo i'r contract newydd hwnnw. Felly, bydd newid yn y ffordd y mae deintyddion yn ymdrin â'r mater hwn, ond rydym yn gobeithio y bydd hynny'n gwneud gwahaniaeth. Ac wrth gwrs, rydym yn canolbwyntio yn awr hefyd ar hyfforddi mwy o therapyddion deintyddol a dyna yw hanfod academi Bangor.
English: Diolch, Deputy Llywydd. Minister, like you, I was listening to the exchange between the leader of the opposition and the First Minister yesterday in regard to waiting times and that's a line of questioning I want to continue today. Can you confirm that the number of people waiting longer than two years for NHS treatment in Wales has increased by nearly 900 per cent in the past year?
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog, fel chithau, roeddwn yn gwrando ar y drafodaeth rhwng arweinydd yr wrthblaid a'r Prif Weinidog ddoe ynglŷn ag amseroedd aros ac mae hynny'n drywydd yr wyf am ei barhau heddiw. A wnewch chi gadarnhau bod nifer y bobl sy'n aros mwy na dwy flynedd am driniaeth GIG yng Nghymru wedi cynyddu bron 900 y cant yn ystod y flwyddyn ddiwethaf?
English: What I can tell you is the number of people waiting for two years actually reduced in the latest figures that came out just a few weeks ago. They reduced by 3.4 per cent. So, I think that shows that, actually, we're heading in the right direction. Obviously, we'll have more figures coming out next week, which will demonstrate to us whether that change has continued. Obviously, we've got to take account of the fact that COVID is not over, and the very fact that we still have almost 2,000 people off sick because of COVID or COVID-related issues means that, actually, the challenge is still there. And so, of course, we've got to plan. The difficulty, of course, is that if you keep on getting these waves, we're going to be knocked back. But I was actually very heartened by the fact that, for the first time, we saw those figures coming down in the last month.
Welsh: Yr hyn y gallaf ei ddweud wrthych yw bod nifer y bobl sy'n aros am ddwy flynedd wedi gostwng yn y ffigurau diweddaraf a gyhoeddwyd ychydig wythnosau'n ôl. Bu gostyngiad o 3.4 y cant. Felly, credaf fod hynny'n dangos ein bod, mewn gwirionedd, yn mynd i'r cyfeiriad iawn. Yn amlwg, bydd gennym fwy o ffigurau'n dod allan yr wythnos nesaf, a fydd yn dangos i ni a yw'r newid hwnnw wedi parhau. Yn amlwg, mae'n rhaid i ni ystyried y ffaith nad yw COVID ar ben, ac mae'r ffaith bod gennym bron i 2,000 o bobl yn dal i fod yn sâl oherwydd COVID neu broblemau'n ymwneud â COVID yn golygu bod yr her yn dal yno. Ac felly, wrth gwrs, mae'n rhaid inni gynllunio. Wrth gwrs, os byddwch yn parhau i gael y tonnau hyn, yr anhawster yw y byddwn yn cael ein bwrw'n ôl. Ond fe'm calonogwyd yn fawr gan y ffaith ein bod, am y tro cyntaf, wedi gweld y ffigurau hynny'n gostwng yn ystod y mis diwethaf.
English: Thanks for the answer, Minister, and whilst, of course, it's good news that that waiting time for a one-month period is coming down, but the long-term sustained trajectory is in the wrong direction of course. So, if we look back at 12 months ago, the figure was 7,600 and now it's 68,000. So, those are the figures over the last 12 months. And the numbers have, sadly, sky-rocketed in that period. Despite what you say, the numbers have sky-rocketed. And, of course, I also agree with you: there is the issue of COVID and the pandemic - that has affected NHS services right across the UK and right across the world. But what we have seen here is a much worse position, and I would say that that's as a result of mismanagement from the Government and that's why we're seeing massive underperformance here in Wales. Because a number of people in Wales, many of whom are sadly waiting in pain on a waiting list that is five times - five times - higher than the whole of England, and that's taking into account the much larger population in England - . We have got five times the figure of people waiting on our waiting list here than in England. On top of that, the average waiting time here is 10 weeks longer than that of England. And one in four Welsh patients are waiting over a year for treatment; that, in England, is one in 20. Now, I appreciate, Minister -
Welsh: Diolch am yr ateb, Weinidog, ac er ei fod yn newyddion da wrth gwrs fod yr amser aros wedi gostwng dros gyfnod o un mis, mae'r taflwybr parhaus hirdymor yn mynd i'r cyfeiriad anghywir wrth gwrs. Felly, os edrychwn yn ôl ar 12 mis yn ôl, y ffigur oedd 7,600 ac erbyn hyn mae'n 68,000. Felly, dyna'r ffigurau dros y 12 mis diwethaf. Ac mae'r niferoedd, yn anffodus, wedi saethu i fyny yn y cyfnod hwnnw. Er gwaethaf yr hyn a ddywedwch, mae'r niferoedd wedi saethu i fyny. Ac wrth gwrs, rwy'n cytuno â chi: mae mater COVID a'r pandemig - mae hynny wedi effeithio ar wasanaethau'r GIG ledled y DU ac ar draws y byd. Ond mae'r hyn a welsom yma yn sefyllfa lawer gwaeth, a byddwn yn dweud bod hynny o ganlyniad i gamreoli gan y Llywodraeth a dyna pam ein bod yn gweld tangyflawni enfawr yma yng Nghymru. Oherwydd mae nifer o bobl yng Nghymru, gyda llawer ohonynt, yn anffodus, yn aros mewn poen ar restr aros sydd bum gwaith - bum gwaith - yn uwch na Lloegr gyfan, a hynny gan ystyried y boblogaeth lawer mwy o faint yn Lloegr - . Rydym wedi gweld pum gwaith y ffigur o bobl yn aros ar ein rhestr aros yma na sydd ar y rhestr aros yn Lloegr. Ar ben hynny, mae'r amser aros cyfartalog yma ddeng wythnos yn hwy nag yn Lloegr. Ac mae un o bob pedwar claf yng Nghymru yn aros dros flwyddyn am driniaeth; mae hynny, yn Lloegr, yn un o bob 20. Nawr, rwy'n derbyn, Weinidog -
English: You need to ask the question, please.
Welsh: Mae angen i chi ofyn y cwestiwn, os gwelwch yn dda.
English: I appreciate, Minister, your personal commitment, and I appreciate you've only been in post for 12 months, and I appreciate you've been dealt a poor hand. But can I ask you for your assessment of why the Welsh Government is looking at this much worse position than that in any other part of the UK? And surely you've got to recognise failures to understand where improvements need to be made.
Welsh: Rwy'n derbyn eich ymrwymiad personol, Weinidog, ac rwy'n sylweddoli mai dim ond ers 12 mis yr ydych wedi bod yn eich swydd, ac rwy'n derbyn eich bod wedi cael lwc ddrwg. Ond a gaf fi ofyn i chi am eich asesiad chi o pam y mae Llywodraeth Cymru yn y sefyllfa hon sy'n llawer gwaeth na'r sefyllfa mewn unrhyw ran arall o'r DU? A rhaid i chi gydnabod methiannau er mwyn deall lle mae angen gwneud gwelliannau.
English: Thanks very much. Well, Russell will be aware that the figures have gone up everywhere in the past year; this is not a unique situation - they've sky-rocketed everywhere. And, of course, we're all challenged now, in terms of getting those lists down, and that's why we did publish our planned care proposal back in April, where the targets are very, very clearly set out. I can tell you that I'm having regular meetings with the chairs of the health boards, just to underline the importance of hitting those targets. You will be aware that the way we count our lists is very significantly different from the way they count in England. So, we include the number of people waiting for diagnostic treatment and therapies - that's a significant number of people. So, you're comparing apples and pears here, and it is important that people understand that. We also include follow-up appointments after diagnostic tests. And if you transfer between one consultant and another, we start a new pathway, so that's counted again. So, yes, sometimes we don't help ourselves, if I'm honest. So, that is difficult, and I've obviously asked if we can look at the way we count, but it's a major, major issue to change the way we count. And to be quite honest, I just think we're being more transparent with the public about the reality of the situation, in a way that I'm afraid your Conservative Government in England is not being transparent.
Welsh: Diolch yn fawr. Wel, bydd Russell yn ymwybodol fod y ffigurau wedi codi ym mhobman yn ystod y flwyddyn ddiwethaf; nid yw hon yn sefyllfa unigryw - maent wedi saethu i fyny ym mhobman. Ac wrth gwrs, rydym i gyd yn cael ein herio yn awr, o ran lleihau'r rhestrau hynny, a dyna pam y gwnaethom gyhoeddi ein cynnig ar gyfer gofal wedi'i gynllunio yn ôl ym mis Ebrill, lle mae'r targedau wedi'u nodi'n glir iawn. Gallaf ddweud wrthych fy mod yn cael cyfarfodydd rheolaidd gyda chadeiryddion y byrddau iechyd, er mwyn tanlinellu pwysigrwydd cyrraedd y targedau hynny. Fe fyddwch yn ymwybodol fod y ffordd yr ydym yn cyfrif ein rhestrau yn wahanol iawn i'r ffordd y maent yn cyfrif yn Lloegr. Felly, rydym yn cynnwys nifer y bobl sy'n aros am driniaeth ddiagnostig a therapïau - mae hynny'n nifer sylweddol o bobl. Felly, rydych yn cymharu dau beth gwahanol yma, ac mae'n bwysig fod pobl yn deall hynny. Rydym hefyd yn cynnwys apwyntiadau dilynol ar ôl profion diagnostig. Ac os byddwch yn trosglwyddo rhwng un meddyg ymgynghorol a'r llall, rydym yn dechrau llwybr newydd, felly mae hynny'n cael ei gyfrif eto. Felly, weithiau nid ydym yn helpu ein hunain, os wyf yn onest. Felly, mae hynny'n anodd, ac rwy'n amlwg wedi gofyn a gawn ni edrych ar y ffordd yr awn ati i gyfrif, ond mae newid y ffordd yr awn ati i gyfrif yn fater enfawr. Ac i fod yn gwbl onest, rwy'n credu ein bod yn fwy tryloyw gyda'r cyhoedd am realiti'r sefyllfa, yn wahanol i'ch Llywodraeth Geidwadol yn Lloegr mae arnaf ofn.
English: Well, no, the fact is that in Wales we have 68,000 people waiting for over two years, and in England it's 12,700. That's what the figures say. Now, I do appreciate -
Welsh: Wel, na, y gwir amdani yw bod gennym 68,000 o bobl yng Nghymru yn aros dros ddwy flynedd, ac yn Lloegr mae'n 12,700. Dyna y mae'r ffigurau'n ei ddweud. Nawr, rwy'n derbyn -
English: You're not counting half of them, that's why.
Welsh: Nid ydych yn cyfrif eu hanner, dyna pam.
English: Well, as you know, I'm very keen to see the development of regional surgical hubs. I am restricted by the amount of capital funding that we've been given by the UK Government - that's what's tying my hands at the moment. And let me tell you that we are already initiating these; you'll have seen yesterday that we are centralising and having one of these surgical hubs, for vascular services, in south Wales. So, it's already happening. There are lots of examples already of this happening in orthopaedic areas and in eye cataract operations. You've seen what's happened in Cardiff; there is another regional centre in Swansea. So, these already exist. Now, how many more can we do? Obviously, we're very interested in seeing how many more, but we are restricted and restrained at the moment by our capital abilities. But let me tell you that we had a discussion with the Royal College of Surgeons recently, and what they were keen for us to do, and what I've been pressing the health boards to do, is to make sure that we use the existing capacity more efficiently, and I think we've still got some headway to make on that.
Welsh: Wel, fel y gwyddoch, rwy'n awyddus iawn i weld canolfannau llawfeddygol rhanbarthol yn cael eu datblygu. Rwyf wedi fy nghyfyngu gan faint o arian cyfalaf a roddwyd inni gan Lywodraeth y DU - dyna sy'n clymu fy nwylo ar hyn o bryd. A gadewch imi ddweud wrthych ein bod eisoes yn cychwyn y rhain; byddwch wedi gweld ddoe ein bod yn canoli ac yn cael un o'r canolfannau llawfeddygol hyn, ar gyfer gwasanaethau fasgwlaidd, yn ne Cymru. Felly, mae eisoes yn digwydd. Ceir llawer o enghreifftiau eisoes o hyn yn digwydd mewn meysydd orthopedig ac mewn llawdriniaethau cataract llygaid. Rydych wedi gweld beth sydd wedi digwydd yng Nghaerdydd; mae canolfan ranbarthol arall yn Abertawe. Felly, mae'r rhain eisoes yn bodoli. Nawr, faint yn rhagor y gallwn ei wneud? Yn amlwg, mae gennym ddiddordeb mawr mewn gweld faint yn fwy, ond cawn ein cyfyngu a'n rhwystro ar hyn o bryd gan ein cyfalaf. Ond gadewch imi ddweud wrthych ein bod wedi cael trafodaeth gyda Choleg Brenhinol y Llawfeddygon yn ddiweddar, a'r hyn yr oeddent yn awyddus inni ei wneud, a'r hyn y bûm yn pwyso ar y byrddau iechyd i'w wneud, yw sicrhau ein bod yn defnyddio'r capasiti presennol yn fwy effeithlon, a chredaf fod gennym rywfaint o gynnydd i'w wneud ar hynny o hyd.
English: Thank you very much, Diprwy Lywydd. I want to focus on long COVID. Recent figures by the Office for National Statistics suggest that some 60,000 people in Wales could be living with long COVID, and the wave we're currently in makes me concerned that the numbers will increase. Now, many of those suffering are people who acquired the virus whilst working in health and care services. Since the beginning of this month, those who fell ill early during the pandemic are not now paid in full, whilst they are in similar health roles in England and Scotland. Does the Minister agree that health boards should use the discretion that I understand that they have to continue to pay full salaries until they've done everything within their gift to bring these workers who do want to serve within our health services back into post where they can do that?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd. Dwi am ganolbwyntio ar COVID hir. Mae'r ffigurau diweddaraf gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol yn awgrymu y gallai fod rhyw 60,000 o bobl yng Nghymru yn byw efo COVID hir, ac mae'r don dŷn ni ynddi rŵan, wrth gwrs, yn gwneud imi bryderu bod y niferoedd yn mynd i fod yn cynyddu. Mae llawer o'r rhai sydd yn dioddef yn bobl wnaeth gael y feirws tra'n gweithio yn y gwasanaethau iechyd a gofal. Rŵan, ers dechrau'r mis yma, dydy'r rheini wnaeth fynd yn sâl yn gynnar yn y pandemig ddim yn cael eu talu yn llawn bellach, tra eu bod nhw mewn swyddi iechyd tebyg yn Lloegr a'r Alban. Ydy'r Gweinidog yn cytuno y dylai byrddau iechyd ddefnyddio'r disgresiwn dwi'n deall sydd ganddyn nhw i barhau i dalu cyflog yn llawn tan eu bod nhw wedi gwneud popeth o fewn eu gallu i ddod â'r gweithwyr yma sydd eisiau gwasanaethu o fewn y gwasanaethau iechyd yn ôl i swyddi lle maen nhw'n gallu gwneud hynny?
English: Thank you very much, and it is true that there are many people who are suffering from long COVID. I was speaking to a mother yesterday who was talking to me about her son who suffers from long COVID, and I think it is important that we do recognise that this is a very difficult situation, particularly for those who have served us all during the pandemic. And that's why we have been very careful in this area, in trying to ensure that we have spoken to the unions before we moved forward, and that everyone understands that there are exceptions that are possible, and that the health board can use their discretion, and I would suggest that they do take that opportunity.
Welsh: Diolch yn fawr, ac mae'n wir, mae yna lot fawr o bobl yn dioddef o COVID hir. Roeddwn i'n siarad gyda mam ddoe a oedd yn sôn wrtha i am ei mab hi sy'n dioddef o COVID hir, a dwi'n meddwl ei bod hi'n bwysig ein bod ni'n cydnabod bod hon yn sefyllfa sy'n anodd iawn i'r rheini, yn arbennig y rheini sydd wedi ein gwasanaethu ni i gyd yn ystod y pandemig. A dyna pam rŷn ni wedi bod yn eithaf gofalus yn yr ardal yma wrth wneud yn siŵr ein bod ni wedi siarad gydag undebau cyn ein bod ni wedi symud ymlaen, a bod pob un yn deall bod yna eithriadau sydd yn bosibl, a bod y byrddau iechyd yn cael defnyddio eu disgresiwn nhw, ac mi fyddwn i'n awgrymu eu bod nhw'n cymryd y cyfle yna.