English: Thank you, Presiding Officer. I'd really like to thank Members for their contributions to the debate this afternoon. I think the broad range of topics that we have discussed exemplifies the broad scope of the planning system and how it can affect our lives in many ways. As Mike Hedges referred to, it's often a very large post box that we receive as Assembly Members. If I could just turn to the amendments first, David Melding will be very pleased that we are supporting both of the Conservative amendments. The reason being that, with respect, I don't think they add a great deal to the original motion, but we are supporting both of them, and I very much look forward - [ Interruption.] That's fine. I certainly look forward to reading the document that you're going to bring forward. I certainly won't be at your conference, but I'd be very interested if you would send me a copy of the document. Plaid Cymru's amendment 3, we will be opposing. Technical advice note 20 does provide detailed advice on implementing planning law, and that includes the Planning (Wales) Act 2015, to enable planning authorities to take lawful decisions on planning applications. As you know, Siân Gwenllian, TAN 20 was issued last autumn and it does provide local planning authorities, developers and communities with clarity on how the language can be supported and protected by the planning system. The role of the Welsh Government is to set national planning policies. It's for local planning authorities, who I think are best placed, to develop local policies and take decisions affecting their local areas. I think it needs to bed in, and you talked about a separate planning inspectorate. Again, I'm very happy to keep that under review, and I'm sure we will have further discussions on that. Last week, we had an early meeting around the national development framework and you know that the preferred option outlines the key issues that that will address, and cohesive communities and the Welsh language, again, are an absolutely central element of the strategy. What is clear, I think, from everybody's contributions is that we need an efficient, well-resourced planning system in Wales if all these competing issues can be considered in a timely manner by professionals who have the best needs of the communities they serve at heart. There's a great deal of activity happening in the planning sphere at the moment. We're consulting on our national planning policies in 'Planning Policy Wales', as I said in my opening remarks, along with the direction in which our NDF will take the next 20 years and how our new consenting powers as a result of the Wales Act will be implemented. I'll also be shortly consulting on changes to permitted development rights. That will reduce the need for planning permissions in certain circumstances, as well as continuing our work on consolidating planning law in Wales to make it easier to use and navigate. I do accept that making high-level policy changes is a relatively simple task, but what I want to look at is the best way to implement this change in outlook and to make sure that local authority officers and the built environment professions operating in Wales, whether it's in the public or the private sectors, embrace this new way of thinking. If I can just turn to some specific contributions from Members, in defence of the Planning Inspectorate, Mike Hedges, they are independent, they do take decisions in accordance with both local and national planning policies, and they cannot take decisions perversely. Gareth Bennett made the case for placemaking, about all houses and transport and jobs being integrated and more sustainable, and that's exactly what 'Planning Policy Wales' is promoting. I think a lack of strategic planning is something that I highlighted with all local planning authorities across Wales. I wrote to them back in December about that lack of strategic planning. If I can turn to TAN 1 - and I think Janet Finch-Saunders might have missed this - I did announce my intention to undertake a wide-ranging review of the interrelationships between the LDP process and the monitoring of housing land supply, and to examine the issue in a much more systematic and considered way. Hefin David, I'm delighted that you're delighted. I want to correct that I'm only consulting on my intention to disapply paragraph 6.2 of TAN 1, not the whole of TAN 1, just to make that very clear. But I think it is important that we do help alleviate some of the immediate pressures that there are on local planning authorities when they're dealing with speculative planning applications for housing. You referred to the south-east Wales strategic development plan. I met with several of the leaders a couple of weeks ago, but I am still awaiting further proposals. But it was a very positive meeting, and, if they can all come together, they need to decide on which local authority is going to lead. But it was a positive meeting, so, hopefully, when the plan does come to me, it will be a very positive one also. Neil McEvoy referred to local democracy working and that's why it's so important that each local planning authority has an LDP in place. Obviously, we're encouraging strategic development plans to come forward, too. I think Lee Waters makes a very important point about loneliness and the ability I mentioned in my opening remarks to be able to open the door and walk to meet your friend or your family and be able to do things without relying on cars. You mentioned the active travel cross-party group, who have put forward a proposal to the PPW consultation, and I think you called it the 'paucity' of officials in local planning authorities being able to assess the active travel, and that's something that we need to look at too. So, in conclusion, Presiding Officer, I believe the changes in policy and practice we are leading on as a Government can be the start of real change in this sector, and people and places become the foremost consideration in development decisions that affect our everyday lives. Diolch.
Welsh: Diolch i chi, Llywydd. Hoffwn i ddiolch yn fawr i'r Aelodau am eu cyfraniadau i'r ddadl y prynhawn yma. Rwy'n credu bod yr amrywiaeth eang o bynciau yr ydym wedi'u trafod yn dangos cwmpas eang y system gynllunio a sut y gall effeithio ar ein bywydau mewn llawer o ffyrdd. Fel y cyfeiriodd Mike Hedges ato, rydym ni fel Aelodau'r Cynulliad yn derbyn llawer iawn o bost yn aml. Os caf i droi at y gwelliannau yn gyntaf, bydd David Melding yn falch iawn ein bod yn cefnogi dau welliant y Ceidwadwyr. Y rheswm yw, â phob parch, nad wyf i'n credu eu bod yn ychwanegu rhyw lawer at y cynnig gwreiddiol, ond rydym yn cefnogi'r ddau, ac yn edrych ymlaen yn fawr iawn - [ Torri ar draws.] Mae hynny'n iawn. Rwy'n sicr yn edrych ymlaen at ddarllen y ddogfen y byddwch yn ei chyflwyno. Yn sicr ni fyddaf yn eich cynhadledd, ond byddai diddordeb mawr gen i pe byddech yn anfon copi o'r ddogfen ataf i. Byddwn yn gwrthwynebu gwelliant 3 Plaid Cymru. Mae nodyn cyngor technegol 20 yn rhoi cyngor manwl ar weithredu cyfraith gynllunio, ac mae hynny'n cynnwys Deddf Cynllunio (Cymru) 2015, i alluogi awdurdodau cynllunio i wneud penderfyniadau cyfreithlon ar geisiadau cynllunio. Fel y gwyddoch chi, Siân Gwenllian, cyhoeddwyd TAN 20 yr hydref diwethaf ac mae'n egluro i awdurdodau cynllunio lleol, datblygwyr a chymunedau sut y gellir cefnogi ac amddiffyn yr iaith drwy'r system gynllunio. Rôl Llywodraeth Cymru yw pennu polisïau cynllunio cenedlaethol. Dyletswydd awdurdodau cynllunio lleol, sydd yn y sefyllfa orau i wneud yn fy marn i, yw datblygu polisïau lleol a gwneud penderfyniadau sy'n effeithio ar eu hardaloedd lleol. Rwy'n credu bod angen iddo sefydlu ei hun, a soniasoch chi am arolygiaeth gynllunio ar wahân. Unwaith eto, rwy'n hapus iawn i barhau i adolygu hynny, ac rwy'n siŵr y byddwn yn trafod hyn ymhellach. Yr wythnos diwethaf, cawsom gyfarfod cynnar ynghylch y fframwaith datblygu cenedlaethol, a gwyddoch fod yr opsiwn a ffefrir yn amlinellu'r materion allweddol y bydd hwnnw'n rhoi sylw iddynt, ac mae cymunedau cydlynus a'r Gymraeg, unwaith eto, yn elfen gwbl ganolog o'r strategaeth. Yr hyn sy'n amlwg, rwy'n credu, o gyfraniadau pawb yw bod angen system gynllunio effeithlon, gyda digon o adnoddau yng Nghymru os gellir ystyried yr holl faterion cystadleuol hyn mewn modd amserol gan weithwyr proffesiynol sydd ag anghenion gorau y cymunedau maen nhw'n eu gwasanaethu yn ganolog yn eu meddyliau. Mae llawer iawn o weithgarwch ym maes cynllunio ar hyn o bryd. Rydym yn ymgynghori ar ein polisïau cynllunio cenedlaethol yn 'Polisi Cynllunio Cymru', fel y dywedais yn fy sylwadau agoriadol, ynghyd â'r cyfeiriad y bydd ein fframwaith datblygu cenedlaethol yn mynd iddo yn yr 20 mlynedd nesaf a sut y caiff ein pwerau cydsynio newydd eu gweithredu o ganlyniad i Ddeddf Cymru. Byddaf hefyd yn ymgynghori'n fuan ar newidiadau i'r hawliau datblygu a ganiateir. Bydd hynny'n lleihau'r angen am ganiatâd cynllunio o dan rai amgylchiadau, yn ogystal â pharhau â'n gwaith o gydgrynhoi cyfraith gynllunio yng Nghymru i'w gwneud yn haws ei defnyddio a'i llywio. Rwyf yn derbyn bod gwneud newidiadau polisi ar lefel uchel yn dasg gymharol syml, ond yr hyn yr wyf i eisiau ei ystyried yw'r ffordd orau o weithredu'r newid hwn yn ein rhagolwg a gwneud yn siŵr bod swyddogion yr awdurdod lleol a'r proffesiynau amgylchedd adeiledig sy'n gweithredu yng Nghymru, boed hynny yn y sectorau preifat neu gyhoeddus, yn mabwysiadu'r ffordd newydd hon o feddwl. Os caf i droi at rai o'r cyfraniadau penodol gan yr Aelodau, i amddiffyn yr Arolygiaeth Gynllunio, Mike Hedges, maen nhw'n annibynnol, maen nhw'n gwneud penderfyniadau yn unol â pholisïau cynllunio lleol a chenedlaethol, ac nid ydyn nhw'n gallu gwneud penderfyniadau yn groes i'r disgwyl. Gwnaeth Gareth Bennett yr achos dros greu lleoedd, ynghylch yr holl dai a'r drafnidiaeth a swyddi yn cael eu hintegreiddio ac yn fwy cynaliadwy, a dyna'n union beth y mae 'Polisi Cynllunio Cymru' yn ei hyrwyddo. Rwy'n credu bod diffyg cynllunio strategol yn rhywbeth y tynnais i sylw'r holl awdurdodau cynllunio lleol ledled Cymru ato. Ysgrifennais atyn nhw ym mis Rhagfyr ynghylch diffyg cynllunio strategol. Os caf i droi at nodyn cyngor technegol 1 - ac rwy'n credu bod Janet Finch-Saunders efallai wedi methu hyn - fe wnes i gyhoeddi fy mwriad i gynnal adolygiad eang o'r rhyngberthynas rhwng y broses cynllunio datblygu lleol a monitro cyflenwad tir ar gyfer tai, ac ystyried y mater mewn modd llawer mwy systematig ac ystyrlon. Hefin David, rwy'n falch eich bod yn falch iawn. Rwyf eisiau cywiro fy mod i ond yn ymgynghori ar fy mwriad i ddatgymhwyso paragraff 6.2 o TAN 1, nid ar TAN 1 i gyd, i wneud hynny'n gwbl glir. Ond rwy'n credu ei bod yn bwysig ein bod yn helpu i liniaru rhywfaint ar y pwysau brys sydd ar awdurdodau cynllunio lleol wrth ymdrin â cheisiadau cynllunio hapfasnachol ar gyfer tai. Fe wnaethoch chi gyfeirio at gynllun datblygu strategol y de-ddwyrain. Fe wnes i gyfarfod â nifer o'r arweinwyr ychydig o wythnosau yn ôl, ond rwy'n dal i aros am ragor o gynigion. Ond roedd yn gyfarfod cadarnhaol iawn, ac, os gallan nhw i gyd ddod at ei gilydd, mae angen iddyn nhw benderfynu pa awdurdod lleol fydd yn arwain. Ond yr oedd yn gyfarfod cadarnhaol, felly, gobeithio, pan ddaw'r cynllun i law, y bydd yn un cadarnhaol iawn hefyd. Cyfeiriodd Neil McEvoy at weithio mewn democratiaeth leol a dyna pam mae mor bwysig bod gan bob awdurdod gynllun datblygu lleol ar waith. Yn amlwg, rydym yn annog cynlluniau datblygu strategol i gael eu cyflwyno hefyd. Rwy'n credu bod Lee Waters yn gwneud pwynt pwysig iawn am unigedd a'r gallu y soniais amdano yn fy sylwadau agoriadol i agor y drws a cherdded i gwrdd â'ch ffrind neu eich teulu a gallu gwneud pethau heb ddibynnu ar geir. Fe wnaethoch chi sôn am y grŵp trawsbleidiol ar gyfer teithio llesol, sydd wedi cyflwyno cynnig i'r ymgynghoriad ar bolisi cynllunio Cymru, ac rwy'n credu y gwnaethoch gyfeirio ato fel 'prinder' swyddogion mewn awdurdodau cynllunio lleol a all asesu teithio llesol, a bod hynny'n rhywbeth y mae angen inni edrych arno hefyd. Felly, i gloi, Llywydd, rwy'n credu y gall y newidiadau i bolisi ac ymarfer yr ydym ni'n eu harwain fel Llywodraeth fod yn ddechrau newid gwirioneddol yn y sector hwn, er mwyn sicrhau mai pobl a lleoedd yw'r ystyriaeth flaenaf mewn penderfyniadau datblygu sy'n effeithio ar ein bywydau bob dydd. Diolch.