English: Thank you, Deputy Presiding Officer, and I thank the Members who have taken part in today's debate. And I'm sure that, not just yesterday and today, we will spend more time in this Chamber discussing the reality of winter pressures upon our health and social care services over the coming months. We all know that there's been very real pressure over recent weeks in health and social care services here in Wales, and right across the United Kingdom. And it is a testament to the commitment and skill of our staff that, despite these genuinely difficult and trying circumstances, the vast majority of patients continue to receive their care in a professional and timely manner, and the dedication of our staff should be a source of great national pride. The winter plans of health and social care partners are being implemented in response to pressures that we all recognise. Parts of primary community care, for example, have reported an increase of 30 to 40 per cent in demand for GP appointments, and an indicative increase of 10 to 15 per cent demand in out-of-hours services. But we know, in terms of taking new measures, the 111 pathfinder in the Abertawe Bro Morgannwg University Local Health Board area also saw an increase in demand over Christmas - some days seeing over 350 more calls per day than the typical peak volume calls for the first few months of that pilot. But, crucially, that service also appears to be working well in providing care, but also in diverting people away from unnecessary journeys into a hospital. And, again, that is a testament both to the skill and the dedication of our staff, and the design and the delivery of the 111 service. I recognise comments made by a range of Members in this debate about GPs having a critical role to play, both in the design of winter plans, and in the delivery of healthcare throughout the winter. That's why it is encouraging that primary and community care services are generally coping with recent increased activity. The Welsh Government, of course, are supporting a range of initiatives, including local examples of telephone triage, enhanced pharmacy services that are also helping to manage demand, and I'm pleased that Dawn Bowden managed to highlight a number of those initiatives there. They're really making a difference to individual staff, but crucially to the patients they care for. And, again, the Welsh ambulance service has experienced some huge spikes in demand. For example, on New Year's Day, there were 46 per cent more red calls than the daily average in 2016, but the service, though, has been able to safely discharge up to 200 patients per day without transport to hospital - that's using its enhanced clinical desk service, all by treating patients at the scene. So, this isn't a comment of the NHS simply putting more money into the previous system that it's always run - there is real change, reform and innovation taking place, and it's led by our staff and informed by the very real evidence of what works on the ground.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd, a diolch i'r Aelodau sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl heddiw. Ac rwy'n siŵr y byddwn yn treulio mwy o amser yn y Siambr hon, nid ddoe a heddiw'n unig, yn trafod realiti pwysau'r gaeaf ar ein gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol dros y misoedd nesaf. Rydym i gyd yn gwybod bod pwysau real iawn wedi bod ar wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol dros yr wythnosau diwethaf yma yng Nghymru, ac ar draws y Deyrnas Unedig. A thestun clod i ymrwymiad a sgiliau ein staff, er gwaethaf yr amgylchiadau gwirioneddol anodd a heriol hyn, yw bod mwyafrif helaeth y cleifion yn parhau i gael gofal mewn modd proffesiynol ac amserol, a dylai ymroddiad ein staff fod yn ffynhonnell balchder cenedlaethol mawr. Mae cynlluniau partneriaid iechyd a gofal cymdeithasol ar gyfer y gaeaf yn cael eu gweithredu mewn ymateb i bwysau sy'n gyfarwydd i bawb ohonom. Mae rhannau o ofal cymunedol sylfaenol, er enghraifft, wedi cofnodi cynnydd o 30 i 40 y cant yn y galw am apwyntiadau meddygon teulu, a chynnydd dangosol o 10 i 15 y cant yn y galw am wasanaethau y tu allan i oriau. Ond o ran gweithredu mesurau newydd, fe wyddom fod cynllun braenaru 111 yn ardal Bwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg hefyd wedi gweld cynnydd yn y galw dros y Nadolig - gan dderbyn dros 350 yn fwy o alwadau y dydd ar rai dyddiau na nifer arferol y galwadau ar adegau brig yn ystod misoedd cyntaf y cynllun peilot. Ond yn hollbwysig, mae'r gwasanaeth hwnnw hefyd i'w weld yn gweithio'n dda o ran darparu gofal, ond hefyd o ran atal pobl rhag gwneud teithiau diangen i ysbyty. Ac unwaith eto, mae hynny'n glod i sgìl ac ymroddiad ein staff, a chynllun a darpariaeth y gwasanaeth 111. Rwy'n cydnabod y sylwadau a wnaed gan amryw o Aelodau yn y ddadl hon am feddygon teulu â rhan hanfodol i'w chwarae, yn llunio cynlluniau ar gyfer y gaeaf, ac yn darparu gofal iechyd drwy gydol y gaeaf. Dyna pam y mae'n galonogol fod gwasanaethau sylfaenol a gofal cymunedol at ei gilydd yn ymdopi â'r cynnydd yn y gweithgarwch yn ddiweddar. Mae Llywodraeth Cymru, wrth gwrs, yn cefnogi ystod o fentrau, gan gynnwys enghreifftiau lleol o frysbennu dros y ffôn, gwasanaethau fferyllol estynedig sydd hefyd yn helpu i reoli'r galw, ac rwy'n falch fod Dawn Bowden wedi llwyddo i dynnu sylw at nifer o'r cynlluniau hynny. Maent yn gwneud gwahaniaeth go iawn nid yn unig i staff unigol, ond yn allweddol i'r cleifion y maent yn gofalu amdanynt. Ac unwaith eto, mae gwasanaeth ambiwlans Cymru wedi profi adegau pan oedd y cynnydd sydyn yn y galw'n enfawr. Er enghraifft, Ddydd Calan, roedd 46 y cant yn fwy o alwadau coch na'r cyfartaledd dyddiol yn 2016, ond mae'r gwasanaeth wedi gallu rhyddhau hyd at 200 o gleifion y dydd yn ddiogel heb orfod eu cludo i'r ysbyty - a hynny drwy ddefnyddio'i wasanaeth desg glinigol ychwanegol ar gyfer trin cleifion yn y fan a'r lle. Felly, nid sylw yw hyn ar y GIG yn mynd ati'n syml i roi mwy o arian i mewn i'r system flaenorol y mae bob amser wedi'i gweithredu - mae yma newid, diwygio ac arloesi go iawn ar waith, ac mae'n cael ei arwain gan ein staff a'i lywio gan y dystiolaeth real iawn o'r hyn sy'n gweithio ar lawr gwlad.