English: A brief history of this matter would be of help. Around 18 months ago there was a sudden and unexpected change to the service provided to Llanharan and Brynna residents by the local Pencoed Medical Centre. There had long been a so-called satellite GP branch surgery provided in Llanharan and Brynna under contract by the Pencoed Medical Centre, which the residents would say is no substitute for a medical centre of their own serving the ever-expanding communities of the Llanharan area. It did at least provide a reasonable and appreciated service for those elderly and other patients who did not have their own transport or for whom public transport was difficult or along with taxis too expensive, or those who were time constrained through work or other commitments. I should also point out, by the way, that this is no criticism of the clinicians and the other staff at Pencoed Medical Centre, and the care they surely, of course, want to provide to all their patients wherever they reside. This is a criticism of the structures and the funding steams that seem to get in the way of seamless patient care, not least when, as in this situation, the patients and the practice fall into two different health authority areas. But those changes 18 months ago brought in a noticeable and instantly noticed reduction in the hours of GP provision in this branch satellite service. The change, as I say, was sudden, and unexpected. Many patients were taken by surprise. Understandably, many residents were deeply concerned at what seemed like a shock withdrawal, or at least a significant diminution of services to those who did not find it easy to travel to Pencoed. A public meeting was organised in response to these concerns. Well over 100 people attended that meeting and - I don't use some kind of Trump inauguration exaggeration here - the corridors were lined with people trying to hear what was being said within. In addition to local residents present, there were councillors and community councillors, regional and local Assembly Members, the Member of Parliament, Chris Elmore, representatives of the Pencoed Medical Centre, ABMU, the community health councils and others. But this was no lynch mob; they were trying to get the facts of what was happening and what was clear then and is clear now is that the administrative border that separates ABMU and Cwm Taf is a real and pressing issue. Perhaps the recent proposal that the eastern side of ABMU and Cwm Taf health authorities be merged may help resolve this issue, but we can't wait forever. The Pencoed Medical Centre sits within the ABMU region and patient funding is through ABMU, yet, through historic service patterns, whilst the majority of the patients in Pencoed go to either the Pencoed medical practice or to the other neighbouring one, a significant proportion of its patients - in fact, the majority, I understand, of those patients at the Pencoed Medical Centre - fall within the Llanharan and Brynna areas, which lie within the Cwm Taf catchment. You can see the cross-border problems that arise with funding flows. Pencoed Medical Centre, in reducing its service, is simply working to the detail of its contract - no more, no less. A health board cannot insist that they provide a certain service. The financial incentives need to be aligned with patient needs and, to be fair to Pencoed Medical Centre, there is a logic to the argument they put that investing in enhancing the service provided at Pencoed is better for all patients who can attend there - who can attend there. But those branch surgeries in Llanharan and Brynna have long satisfied the requirements of older and less mobile individuals who find it simply difficult to attend the Pencoed Medical Centre through constraints of cost, health, transport or time. Over the last year, I've spoken with the medical centre and I've suggested to ABMU that they offer the medical centre some additional funding that could help in the short term to restore, or partially restore, the original level of service to Llanharan and Brynna branch surgeries. It would go a long way, Minister, to soothing the continuing discontent. So, I would be really grateful for the Cabinet Secretary's assistance in seeking clarifications on the reasons why the original service at Llanharan and Brynna, or something like it, cannot be restored to assuage those current concerns, especially if additional support has been offered by ABMU, as I understand may indeed be the case. I fully understand that the discussions between a private medical practice and a health board can be delicate, that some commercial confidences must be protected, but I do believe that local people, including those who attended the original meeting, deserve a frank report on what efforts have been made by ABMU and the Pencoed medical practice to respond to their concerns. I think people would be, frankly, disappointed if it were found that support had been offered that could restore the service and alleviate those concerns, and that such support had been declined for whatever reason. Before I turn to the larger strategic issue, let me just strengthen the case in two significant ways, knowing that evidence-based policy is good policy indeed and that the Cabinet Secretary would support that. I was delighted that the community health councils, at our instigation, got together to look at the issues of patient satisfaction among those who attended the Llanharan surgery and the Brynna surgery - fascinating what they found. I have to say that, overall, the patient satisfaction with the Pencoed surgery was 65 per cent - those who said that they were satisfied to some extent or another. But 65 per cent of those who attended the Llanharan and Brynna surgeries were dissatisfied. It's quite fascinating. The majority of patients - 65 per cent - generally happy with the overall experience that they received from the practice overall, but 65 per cent attending the Llanharan branch surgery were dissatisfied with opening times. The majority of people in the Llanharan area, it says in the report, are unhappy with the opening times; they saw it as inequitable. It caused particular difficulties, the community health council was told, for working people and those who needed to collect prescriptions. Few patients reported travelling to the further surgery, however, when they did this, it had an impact on travel arrangements. More people needed to secure lifts from friends or family or community transport, and some had to rely on taxi services. And people expressed frustration about what I referred to before, about the care pathways associated with being registered with an ABMU practice. These comments were made by patients across the practice footprint, who felt it would be more convenient to streamline the process that was currently causing problems. And they made recommendations, Cabinet Secretary. They identified a need for rejigging the appointment system, and that is going on at the moment. It's causing some issues with settling in, but there is a change going on at the moment with the practice. But, they said the practice may wish to look again at the provision offered at the Llanharan branch surgery, to ensure that services are organised to best meet the needs of the population, and this might include providing some later appointments. That is what used to happen. That's why people can't get there anymore. The practice may wish to explore alternative ways for Llanharan patients to access prescriptions, possibly by working with local pharmacies, instead of going all the way to Pencoed, and so on. And Cwm Taf UHB should consider if boundaries of nearby practices could be extended to offer residents in the Llanharan area a choice of accessing a Cwm Taf practice. They made specific recommendations. It would be great to see if we could act on those. But, let me go further, because the other aspect is the massive growth in the population of the Llanharan and Brynna area. In the 10 years from 2005 to 2015, the Llanharan ward grew by 14 per cent in homes - 450 additional homes. In the Brynna ward, it grew by 17 per cent with an additional 657 homes over that 10-year period. Overall, over 1,100 new homes in a 10-year period in Llanharan. But, that's not all. If we actually look ahead at what is going to happen in future, we can see that the adopted local development plan for Rhondda Cynon Taf proposes a strategic development site at Llanharan for around 2,000 more houses. I'm not decrying this; it's a popular destination. This is a commuter area with a well-serviced railway station, with a bypass thanks to good decisions by a Labour local authority and Labour Ministers to work together to provide it. It's making it more attractive - 2,000 more houses. The same development plan allocates a site in Brynna for 200 more houses. This is growing like Topsy and we need to actually match that up with the provision. So, in addition to seeking the Cabinet Secretary's assistance in seeking clarification on why the original service could not be restored in some shape or form, let's look at that bigger issue. It's clear that it's not simply a perceived but a real and lived difference in the experience of patients in Llanharan and those in Pencoed, and I want an equitable service, a good service for everybody. I don't want to diminish what's going on in Pencoed, I want to raise the standards in Llanharan and Brynna. I want them all to receive a great service and I'm sure the medical practice that services the area would want exactly the same. It's not currently happening. So, that second piece of evidence to do with the growth in homes leads me to my second point. Llanharan is a great community. It's going through great transformation once again. It used to be pre-industrial, rural Glamorganshire, then it expanded massively through the industrial revolution, through rail and through collieries and then through open cast, and now we're looking, with the advent of new rail links and new road links, to take it into a new era as well. It's a popular growing place along the south Wales seaboard. It's going to grow rapidly. So, I'm pleased, over the last 18 months, Cabinet Secretary, that the leaders of Cwm Taf health authority and Rhondda Cynon Taf council have been willing to engage in exploratory discussions aimed at resolving the underlying primary care needs of this community. Local councillors like Geraint Hopkins and Roger Turner have played their part too, alongside community councillors. We've all been exploring whether there is a will to work in partnership to create a new primary care facility, fit for this century, that would service the needs of this growing population as well as the adjoining communities. And we can tantalisingly imagine the possible model for primary care provision fit for the future in Llanharan and the area. Elements of it can be seen already in brilliant examples like the Gilfach Goch medical centre in the Ogmore constituency, and the many others that have been devolved in partnership with Welsh Government, local authorities, health authorities, GPs and clusters working together. It could involve, for example, teaching practice for GPs and allied professions. It could bring together the relevant services in one place for that community, with midwives and district nurses, dieticians and chiropractors - a range of professionals beyond the old-style, much loved, but so last century GP practice - with a knowledgeable onsite pharmacist who could advise on regular ailments and prescribe, thereby freeing up the precious time of the GP. And all of this, Cabinet Secretary, as you support, helping to keep people healthy longer in their lives and closer to home, without having to resort to emergency or acute care in a hospital bed. Who knows? Perhaps even on a site, with the help of Rhondda Cynon Taf, combining modern elderly care facilities too. Cabinet Secretary, this has been your mission as Welsh Government itself to transform the style of primary care and of social care, keeping people healthier closer to their homes, reducing the over-reliance on GPs, utilising more effectively allied health professionals, breaking down the barriers between health and social care without costly structural changes. You've been doing this transformation elsewhere. I've seen it, I've seen the positive health outcomes. It is transformative; it transforms people's lives. So, Cabinet Secretary, people in Llanharan are ready to have that transformation. So, could I ask: to resolve the immediate issues, could the Cabinet Secretary help facilitate a meeting with ABMU and Pencoed Medical Centre to see whether a way can be found to resolve the disparity in dissatisfaction with patient experience between those who reside in Llanharan and Brynna and those who reside in Pencoed? I want them all to receive a great service. Secondly, could you help play a part in facilitating a meeting with ABMU and Cwm Taf health boards, Rhondda Cynon Taf and other potential partners, to examine those options for the development of new facilities? A medical centre, by the way, is already included in the strategic development site, so let's fast-track these discussions. This would help resolve, in a meaningful way, the underlying issues linked to the massive housing and population growth in the area. If he could agree to assist us in getting progress on these matters and breaking the logjam, I know that would be appreciated by all in the local community, including those who are watching from the gallery today, and I look forward to others' contributions.
Welsh: Byddai hanes byr o'r mater hwn yn help. Oddeutu 18 mis yn ôl bu newid sydyn ac annisgwyl i'r gwasanaeth a ddarparir i drigolion Llanharan a Brynna gan Ganolfan Feddygol leol Pencoed. Ers cryn dipyn, roedd is-gangen fel y'i gelwir o feddygfa meddyg teulu yn cael ei darparu yn Llanharan a Brynna o dan gontract gan Ganolfan Feddygol Pencoed, y byddai'r trigolion yn dweud nad yw'n hafal i gael canolfan feddygol eu hunain i wasanaethu'r cymunedau sy'n ehangu'n gyson yn ardal Llanharan. Roedd o leiaf yn darparu gwasanaeth rhesymol a gâi ei werthfawrogi i'r cleifion oedrannus a'r cleifion eraill nad oedd ganddynt eu cludiant eu hunain neu a gâi anhawster i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu ei fod, fel tacsis, yn rhy ddrud, neu'r rhai heb lawer o amser oherwydd gwaith neu ymrwymiadau eraill. Dylwn hefyd nodi, gyda llaw, nad beirniadaeth yw hon o'r clinigwyr a'r aelodau eraill o staff yng Nghanolfan Feddygol Pencoed, a'r gofal y maent yn sicr, wrth gwrs, yn awyddus i'w ddarparu i'w holl gleifion ble bynnag y maent yn byw. Beirniadaeth yw hon o'r strwythurau a'r ffrydiau ariannu sydd i'w gweld yn rhwystro gofal di-dor i gleifion, yn enwedig, fel yn y sefyllfa hon, pan fo'r cleifion a'r practis yn perthyn i ddwy ardal awdurdod iechyd wahanol. Ond arweiniodd y newidiadau hynny 18 mis yn ôl at ostyngiad amlwg a oedd i'w weld yn syth yn yr oriau o ddarpariaeth meddyg teulu yng ngwasanaeth yr is-gangen. Roedd y newid, fel y dywedais, yn sydyn ac yn annisgwyl. Cafodd llawer o gleifion eu synnu. Yn ddealladwy, roedd llawer o drigolion yn bryderus iawn ynglŷn â'r hyn a oedd yn ymddangos fel ymgais sydyn i ddileu gwasanaethau, neu leihad sylweddol fan lleiaf yn y gwasanaethau i'r rhai nad oedd yn ei chael yn hawdd teithio i Bencoed. Cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus a drefnwyd mewn ymateb i'r pryderon hyn. Mynychodd dros 100 o bobl y cyfarfod hwnnw ac - nid wyf yn defnyddio rhyw fath o orliwio tebyg i Trump adeg ei urddo'n arlywydd yma - roedd y coridorau'n llawn o bobl yn ceisio clywed beth oedd yn cael ei ddweud yn y cyfarfod. Yn ychwanegol at y trigolion lleol a oedd yn bresennol, roedd yna gynghorwyr a chynghorwyr cymuned, Aelodau Cynulliad rhanbarthol a lleol, yr Aelod Seneddol, Chris Elmore, cynrychiolwyr o Ganolfan Feddygol Pencoed, bwrdd iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg, y cynghorau iechyd cymuned ac eraill. Ond nid torf anwaraidd oedd hon; roeddent yn ceisio dod o hyd i'r ffeithiau ynglŷn â beth oedd yn digwydd a'r hyn oedd yn amlwg bryd hynny ac sy'n glir yn awr yw bod y ffin weinyddol sy'n gwahanu PABM a Chwm Taf yn broblem real a phwysig. Efallai y gall y cynnig diweddar fod modd uno ochr ddwyreiniol PABM ac awdurdodau iechyd Cwm Taf helpu i ddatrys y mater hwn, ond ni allwn aros am byth. Mae Canolfan Feddygol Pencoed yn rhan o ardal PABM a chaiff cleifion eu cyllido drwy PABM, ac eto, drwy batrymau gwasanaeth hanesyddol, tra bod y rhan fwyaf o'r cleifion ym Mhencoed yn mynd naill ai i bractis meddygol Pencoed neu i'r un arall cyfagos, mae cyfran sylweddol o'r cleifion - mwyafrif y cleifion yng Nghanolfan Feddygol Pencoed yn ôl yr hyn a ddeallaf - yn dod o ardaloedd Llanharan a Brynna, sydd yn nalgylch Cwm Taf. Gallwch weld y problemau trawsffiniol sy'n codi gyda llif arian. Mae Canolfan Feddygol Pencoed, drwy leihau ei gwasanaeth, yn gweithio'n syml yn ôl manylion ei chontract - dim mwy, dim llai. Ni all bwrdd iechyd fynnu eu bod yn darparu gwasanaeth penodol. Mae angen cysoni'r cymhellion ariannol ochr yn ochr ag anghenion cleifion ac i fod yn deg â Chanolfan Feddygol Pencoed, mae yna resymeg i'w dadl fod buddsoddi i wella'r gwasanaeth a ddarperir ym Mhencoed yn well i bob claf sy'n gallu mynychu'r lle hwnnw - sy'n gallu mynychu'r lle hwnnw. Ond mae'r meddygfeydd cangen yn Llanharan a Brynna wedi bod yn diwallu gofynion unigolion hŷn sy'n cael mwy o drafferth symud ac sy'n ei chael yn anodd mynychu Canolfan Feddygol Pencoed oherwydd cyfyngiadau cost, iechyd, cludiant neu amser. Dros y flwyddyn ddiwethaf, siaradais â'r ganolfan feddygol ac awgrymais i'r PABM y dylent gynnig rhywfaint o arian ychwanegol i'r ganolfan feddygol a allai helpu yn y tymor byr i adfer, neu i adfer yn rhannol, y lefel wreiddiol o wasanaeth i feddygfeydd cangen Llanharan a Brynna. Byddai'n mynd yn bell, Weinidog, tuag at leddfu'r anfodlonrwydd parhaus. Felly, buaswn yn ddiolchgar iawn am gymorth Ysgrifennydd y Cabinet i geisio eglurhad am y rhesymau pam na ellir adfer y gwasanaeth gwreiddiol yn Llanharan a Brynna, neu rywbeth yn debyg iddo, er mwyn lleddfu'r pryderon presennol, yn enwedig os yw PABM wedi cynnig cymorth ychwanegol, fel sydd wedi digwydd o bosibl yn ôl yr hyn a ddeallaf. Rwy'n deall y gall y trafodaethau rhwng practis meddygol preifat a bwrdd iechyd fod yn anodd, a bod yn rhaid diogelu rhai cyfrinachau masnachol, ond rwy'n credu bod pobl leol, gan gynnwys y rhai a fynychodd y cyfarfod gwreiddiol, yn haeddu adroddiad gonest ynglŷn â pha ymdrechion a wnaed gan PABM a phractis meddygol Pencoed i ymateb i'w pryderon. Rwy'n credu y byddai pobl yn siomedig, a dweud y gwir, pe gwelid bod cymorth wedi cael ei gynnig a allai adfer y gwasanaeth a lleddfu'r pryderon hynny, a bod cymorth o'r fath wedi cael ei wrthod am ba reswm bynnag. Cyn i mi droi at y mater strategol mwy, gadewch i mi gryfhau'r achos mewn dwy ffordd arwyddocaol, gan wybod bod polisi sy'n seiliedig ar dystiolaeth yn bolisi da yn wir ac y byddai Ysgrifennydd y Cabinet yn cefnogi hynny. Roeddwn wrth fy modd fod y cynghorau iechyd cymuned, yn ôl ein hanogaeth, wedi dod at ei gilydd i edrych ar y materion yn ymwneud â boddhad cleifion ymhlith y rhai a fynychai feddygfa Llanharan a meddygfa Brynna - ac roedd yr hyn a ganfuwyd ganddynt yn ddiddorol iawn. Mae'n rhaid i mi ddweud bod lefelau bodlonwydd cleifion, ar y cyfan, â meddygfa Pencoed yn 65 y cant - y rhai a ddywedodd eu bod yn fodlon i ryw raddau neu'i gilydd. Ond roedd 65 y cant o'r rhai a fynychai'r meddygfeydd yn Llanharan a Brynna yn anfodlon. Mae'n ddiddorol dros ben. Roedd y rhan fwyaf o'r cleifion - 65 y cant - yn fodlon at ei gilydd â'u profiad o'r practis yn gyffredinol, ond roedd y 65 y cant a fynychai feddygfa gangen Llanharan yn anfodlon â'r amseroedd agor. Mae'r rhan fwyaf o bobl yn ardal Llanharan, yn ôl yr adroddiad, yn anhapus â'r amseroedd agor; roeddent yn ei ystyried yn annheg. Achosai anawsterau penodol, yn ôl yr hyn a ddywedwyd wrth y cyngor iechyd cymuned, i bobl sy'n gweithio a'r rhai yr oedd angen iddynt gasglu presgripsiynau. Ychydig o gleifion a soniodd am deithio i'r feddygfa ymhellach i ffwrdd, ond pan fyddent yn gwneud hyn, roedd yn effeithio ar drefniadau teithio. Roedd rhagor o bobl angen sicrhau lifft gan ffrindiau neu deulu neu gludiant cymunedol, ac roedd yn rhaid i rai ddibynnu ar wasanaethau tacsi. Ac roedd pobl yn mynegi rhwystredigaeth ynghylch yr hyn y cyfeiriais ato'n flaenorol, am y llwybrau gofal sy'n gysylltiedig â bod wedi cofrestru gyda phractis PABM. Gwnaed y sylwadau hyn gan gleifion ar draws y practis, a deimlai y byddai'n fwy cyfleus symleiddio'r broses a oedd yn achosi problemau ar hyn o bryd. Ac maent wedi gwneud argymhellion, Ysgrifennydd y Cabinet. Roeddent yn nodi angen i aildrefnu'r system apwyntiadau, ac mae hynny'n digwydd ar hyn o bryd. Mae'n achosi rhai problemau cychwynnol, ond mae newid ar y gweill ar hyn o bryd yn y feddygfa. Ond roeddent yn dweud efallai y byddai'r practis yn dymuno edrych eto ar y ddarpariaeth a gynigir ym meddygfa gangen Llanharan, er mwyn sicrhau bod gwasanaethau'n cael eu trefnu i ddiwallu anghenion y boblogaeth yn y ffordd orau, a gallai hyn gynnwys darparu rhai apwyntiadau diweddarach. Dyna oedd yn arfer digwydd. Dyna pam na all pobl gyrraedd yno mwyach. Efallai y bydd y practis yn dymuno archwilio ffyrdd amgen i gleifion Llanharan allu cael presgripsiynau, o bosibl drwy weithio gyda fferyllfeydd lleol, yn hytrach na mynd yr holl ffordd i Bencoed, ac yn y blaen. A dylai Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf ystyried a ellid ymestyn ffiniau practisau cyfagos i gynnig dewis i drigolion yn ardal Llanharan allu mynd i un o bractisau Cwm Taf. Gwnaethant argymhellion penodol. Byddai'n wych gweld a allem weithredu ar y rheini. Ond gadewch i mi fynd ymhellach, oherwydd yr agwedd arall yw'r twf enfawr ym mhoblogaeth ardal Llanharan a Brynna. Yn y 10 mlynedd rhwng 2005 a 2015, tyfodd ward Llanharan 14 y cant o ran nifer y cartrefi - 450 o gartrefi ychwanegol. Yn ward Brynna, tyfodd 17 y cant gyda 657 o dai ychwanegol dros y cyfnod o 10 mlynedd. Ar y cyfan, mae dros 1,100 o gartrefi newydd wedi ymddangos mewn cyfnod o 10 mlynedd yn Llanharan. Ond nid dyna'r cyfan. Os edrychwn ymlaen at yr hyn sy'n mynd i ddigwydd yn y dyfodol, gallwn weld bod y cynllun datblygu lleol a fabwysiadwyd ar gyfer Rhondda Cynon Taf yn argymell safle datblygu strategol yn Llanharan i oddeutu 2,000 yn fwy o dai. Nid wyf yn dibrisio hyn; mae'n gyrchfan boblogaidd. Mae hon yn ardal gymudo gyda gorsaf reilffordd a gwasanaeth da, a ffordd osgoi diolch i benderfyniadau da gan awdurdod lleol Llafur a Gweinidogion Llafur yn gweithio gyda'i gilydd i'w darparu. Mae'n ei gwneud yn ardal fwy deniadol - 2,000 yn rhagor o dai. Mae'r un cynllun datblygu yn dyrannu safle ym Mrynna ar gyfer 200 yn rhagor o dai. Mae'n tyfu'n gyflym ac mae angen i ni gysoni'r ddarpariaeth yn unol â hynny. Felly, yn ogystal â cheisio cymorth Ysgrifennydd y Cabinet i ofyn am eglurhad ynglŷn â pham na ellid adfer y gwasanaeth gwreiddiol mewn rhyw ffordd neu'i gilydd, gadewch i ni edrych ar y mater mwy. Mae'n amlwg nad gwahaniaeth canfyddedig yn unig ydyw ond un go iawn ym mywydau a phrofiad cleifion yn Llanharan a'r rhai ym Mhencoed, ac rwyf am gael gwasanaeth teg, gwasanaeth da i bawb. Nid wyf am fychanu'r hyn sy'n digwydd ym Mhencoed, rwyf am godi'r safonau yn Llanharan a Brynna. Rwyf am iddynt i gyd gael gwasanaeth gwych ac rwy'n siŵr y byddai'r practis meddygol sy'n gwasanaethu'r ardal eisiau hynny hefyd. Nid yw'n digwydd ar hyn o bryd. Felly, mae'r ail ddarn o dystiolaeth sy'n ymwneud â'r cynnydd yn nifer y cartrefi yn fy arwain at fy ail bwynt. Mae Llanharan yn gymuned wych. Mae'n mynd drwy drawsnewid mawr unwaith eto. Roedd yn arfer bod yn gyn-ddiwydiannol, rhan wledig o Sir Forgannwg, yna fe ehangodd yn aruthrol drwy'r chwyldro diwydiannol, drwy reilffyrdd a thrwy byllau glo ac yna drwy lo brig, ac yn awr, gyda dyfodiad cysylltiadau rheilffordd newydd a chysylltiadau ffordd newydd, rydym yn ceisio mynd â'r lle i mewn i gyfnod newydd yn ogystal. Mae'n fan poblogaidd sy'n tyfu ar hyd arfordir de Cymru. Mae'n mynd i dyfu'n gyflym. Felly, rwy'n falch, dros y 18 mis diwethaf, Ysgrifennydd y Cabinet, fod arweinwyr awdurdod iechyd Cwm Taf a chyngor Rhondda Cynon Taf wedi bod yn barod i gymryd rhan mewn trafodaethau archwiliol gyda'r nod o ddatrys anghenion gofal sylfaenol gwaelodol y gymuned hon. Mae cynghorwyr lleol fel Geraint Hopkins a Roger Turner wedi chwarae eu rhan hefyd, ochr yn ochr â chynghorwyr cymuned. Mae pawb ohonom wedi bod yn archwilio i weld a oes yna ewyllys i weithio mewn partneriaeth er mwyn creu cyfleuster gofal sylfaenol newydd sy'n addas ar gyfer y ganrif hon, ac a fyddai'n gwasanaethu anghenion y boblogaeth hon sy'n tyfu, yn ogystal â'r cymunedau cyfagos. A gallwn gael ein temtio i ddychmygu'r model posibl ar gyfer darpariaeth gofal sylfaenol addas i'r dyfodol yn Llanharan a'r cylch. Mae elfennau ohono i'w gweld eisoes mewn enghreifftiau ardderchog fel canolfan feddygol Gilfach Goch yn etholaeth Ogwr, a'r nifer o rai eraill sydd wedi eu datganoli mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol, awdurdodau iechyd, meddygon teulu a chlystyrau'n gweithio gyda'i gilydd. Gallai gynnwys, er enghraifft, ymarfer addysgu ar gyfer meddygon teulu a phroffesiynau perthynol. Gallai ddwyn ynghyd y gwasanaethau perthnasol mewn un lle ar gyfer y gymuned honno, gyda bydwragedd a nyrsys ardal, dietegwyr a cheiropractyddion - amrywiaeth o weithwyr proffesiynol y tu hwnt i'r practisau meddygon teulu, sy'n hen ffasiwn ac yn perthyn i'r ganrif ddiwethaf er mor annwyl ydynt - gyda fferyllydd gwybodus ar y safle a allai gynghori ar anhwylderau cyffredin a darparu presgripsiynau, gan ryddhau amser gwerthfawr y meddyg teulu. Ac mae hyn i gyd, Ysgrifennydd y Cabinet, fel rydych chi'n ei gefnogi, yn helpu i gadw pobl yn iach yn hirach yn eu bywydau ac yn nes at adref, heb orfod troi at ofal argyfwng neu ofal acìwt mewn gwely ysbyty. Pwy a ŵyr? Efallai hyd yn oed ar safle, gyda chymorth Rhondda Cynon Taf, sy'n cyfuno cyfleusterau gofal modern i'r henoed hefyd. Ysgrifennydd y Cabinet, dyma yw eich cenhadaeth wedi bod fel Llywodraeth Cymru i drawsnewid y dull o ddarparu gofal sylfaenol a gofal cymdeithasol, gan gadw pobl yn iach yn nes at adref, gan leihau'r orddibyniaeth ar feddygon teulu, a defnyddio gweithwyr proffesiynol perthynol i iechyd yn fwy effeithiol, a chwalu'r rhwystrau rhwng iechyd a gofal cymdeithasol heb newidiadau strwythurol costus. Rydych wedi bod yn cyflawni'r trawsnewid hwn mewn mannau eraill. Rwyf wedi'i weld, rwyf wedi gweld y canlyniadau iechyd cadarnhaol. Mae'n drawsnewidiol; mae'n gweddnewid bywydau pobl. Felly, Ysgrifennydd y Cabinet, mae pobl yn Llanharan yn barod i gael y trawsnewid hwnnw. Felly, a gaf fi ofyn: i ddatrys y materion uniongyrchol, a allai Ysgrifennydd y Cabinet helpu i hwyluso cyfarfod gyda PABM a Chanolfan Feddygol Pencoed i weld a ellir dod o hyd i ffordd o ddatrys y gwahaniaeth o ran bodlonrwydd â phrofiad y claf rhwng y rhai sy'n byw yn Llanharan a Brynna a'r rheini sy'n byw ym Mhencoed? Rwyf am iddynt i gyd gael gwasanaeth gwych. Yn ail, a allech helpu i chwarae rhan yn hwyluso cyfarfod gyda bwrdd iechyd PABM a bwrdd iechyd Cwm Taf, Rhondda Cynon Taf a phartneriaid posibl eraill, i archwilio'r opsiynau ar gyfer datblygu cyfleusterau newydd? Mae canolfan feddygol, gyda llaw, eisoes wedi'i chynnwys yn y safle datblygu strategol, felly gadewch inni osod y trafodaethau hyn ar lwybr carlam. Byddai hyn yn helpu i ddatrys, mewn ffordd ystyrlon, y materion sylfaenol sy'n gysylltiedig â'r twf enfawr yn nifer y tai a phoblogaeth yr ardal. Pe gallai gytuno i'n cynorthwyo i sicrhau cynnydd ar y materion hyn a chael gwared ar y dagfa, rwy'n gwybod y byddai pawb yn y gymuned leol yn gwerthfawrogi hynny, gan gynnwys y rhai sy'n gwylio o'r oriel heddiw, ac edrychaf ymlaen at gyfraniadau gan eraill.