English: I would like to start with areas of what I think are profound agreement, probably, across the Chamber, on this most important of issues, I think - a whole barometer for the sort of civility we have in society, or otherwise. I think rough-sleepers are the most vulnerable, in terms of being so far from secure, suitable housing. I was pleased to hear that from the Minister. While rough-sleeping remains persistent, it is unacceptable and it is not inevitable, and that is the view we need to hear from Government. Decent housing is a basic human right. I think that was a very clear statement after the second world war, but it perhaps has been lost in recent decades to some extent, and we do need to reassert it. We must be bold and brave - I like those words and I commend you for them - and test our current service models. On these principles, we can build a robust consensus and approach to this challenging issue. The Minister referred to the success of the housing Act in shifting Wales to a focus on prevention, and I've heard a lot of people commend the Government's approach. So, in concentrating on a couple of deficiencies, I do still want to be balanced and say that I have heard people commend the approach and urge it on other parts of the UK. However, I have also repeatedly heard that a key deficiency of the 2014 Act is that local authorities are only required to assist those who actively seek assistance. Now, of course, many do go beyond that, but the requirement in the law is to respond to those who actively seek assistance, and local authorities can end their homelessness duties if an individual fails to co-operate with the local authority - again, it doesn't say that they must, but they can. And, finally, nor do rough-sleepers in the legislation automatically acquire priority-need status. Now, the Minister has endorsed the housing first model, and I agree with her that it is probably the best way forward in terms of tackling rough-sleepers, but I do think some of the things that have now been, if not enshrined, then permitted in the legislative approach don't quite align with that. In fairness, I think you made reference to some of the difficulties of an earned approach in granting housing, but I do think that we need to carefully look at the legislation to see how it is operating at this level of bringing relief to rough-sleepers, and the need currently to seek assistance and then to, in an ongoing way, co-operate can't be there as the central principle of the legislation. That should not be how it is interpreted, because, obviously, rough-sleepers have very, very complex needs, as you said, and their circumstances are also highly complex. I think the Wrexham model is genuinely encouraging because they have what you've called 'assertive outreach' and that does seem to me where we need to be going in terms of how we interpret the legislation, and so I hope that you will confirm that. Finally, I emphasise innovative work found in the voluntary sector. I hope Members have had a chance to read Lindsay Cordery-Bruce's insightful and compassionate article in yesterday's Western Mail. I have to say, Llywydd, I think this was one of the best commentary articles I've read in many years in any newspaper, frankly, on this subject, and I do urge Members who've not had a chance to read it to do so. Lindsay emphasises the need for an active approach to, quote, 'put compassion back into commissioning'. End quote. And that ACEs - adverse childhood experiences - need particular attention. Now, I know the Government is looking at ACEs, and I think to bring it into this sector is very important. She also says that homelessness has become a crisis of leadership as much as a crisis of housing, and I think it's for us now to try and combine and have this vigorous consensus and move things along. And I'll just finish from another part of the voluntary sector, with Crisis's chief executive, John Sparks, who said, after the statistics were published today, and I quote: 'It's nothing short of a national scandal that night after night there are still people forced to sleep rough on our sleeps, especially when we know that if we take the right steps it could be ended for good.' We all need to work to that end.
Welsh: Hoffwn i ddechrau gyda'r meysydd yr wyf yn credu bod cytundeb llwyr â nhw, fwy na thebyg, ar draws y Siambr, ar y mater hwn o'r pwys mwyaf, yn fy marn i - baromedr cyflawn ar gyfer y math o warineb sydd gennym mewn cymdeithas, neu fel arall. Credaf mai cysgwyr allan yw'r rhai sydd fwyaf agored i niwed, o ran bod mor bell o dai diogel ac addas. Roeddwn i'n falch o glywed hynny gan y Gweinidog. Er bod cysgu allan yn rhywbeth parhaus, mae'n beth annerbyniol ac nid yw'n anochel, a dyna'r farn y mae angen inni ei chlywed gan y Llywodraeth. Mae tai gweddus yn hawl dynol sylfaenol. Credaf fod hynny wedi ei ddatgan yn eglur iawn ar ôl yr ail ryfel byd, ond efallai ei fod wedi mynd ar goll dros y degawdau diwethaf i ryw raddau, ac mae angen inni ei ailddatgan. Mae angen inni fod yn ddewr ac eofn - rwy'n hoffi'r geiriau hynny, ac rwy'n eich cymeradwyo amdanynt - a phrofi ein modelau gwasanaeth presennol. Ar yr egwyddorion hyn, gallwn adeiladu consensws a dull cadarn o weithredu ar y mater heriol hwn. Cyfeiriodd y Gweinidog at lwyddiant y Ddeddf tai o ran ysgogi Cymru i ganolbwyntio ar atal, ac rwyf wedi clywed llawer o bobl yn canmol dull y Llywodraeth. Felly, gan ganolbwyntio ar un neu ddau o ddiffygion, rwy'n awyddus iawn i fod yn gytbwys a dweud fy mod wedi clywed pobl yn canmol y dull gweithredu ac yn ei wthio ar rannau eraill o'r DU. Serch hynny, clywais hefyd dro ar ôl tro mai diffyg allweddol yn Neddf 2014 yw nad yw ond yn ofynnol i awdurdodau lleol helpu'r rhai sy'n mynd ati i geisio cymorth. Nawr, wrth gwrs, mae llawer yn mynd y tu hwnt i hynny, ond y gofyniad yn ôl y gyfraith yw ymateb i'r rheini sy'n mynd ati i geisio cymorth, a gall yr awdurdodau lleol roi'r gorau i'w dyletswyddau o ran digartrefedd pe na fyddai unigolyn yn cydweithredu â'r awdurdod lleol - unwaith eto, nid yw hynny'n dweud bod yn rhaid iddyn nhw, ond y bydden nhw yn gallu gwneud felly. Ac, yn olaf, nid yw'r rhai sy'n cysgu allan yn ennill statws angen blaenoriaethol yn awtomatig yn ôl y ddeddfwriaeth. Nawr, mae'r Gweinidog wedi cymeradwyo model Tai yn Gyntaf, ac rwy'n cytuno â hi mai honno yw'r ffordd orau ymlaen fwy na thebyg o ran mynd i'r afael â'r rhai sy'n cysgu allan. Ond credaf nad yw rhai o'r pethau sydd bellach, os nad ydynt wedi eu hymgorffori, yna wedi eu caniatáu, yn y dull deddfwriaethol yn cyd-fynd yn hollol â hynny. Er tegwch, rwy'n credu ichi gyfeirio at rai o'r anawsterau yn y dull o ennill teilyngdod wrth roi tai. Ond rwyf i'n credu bod angen inni edrych yn ofalus ar y ddeddfwriaeth i weld sut mae'n gweithredu ar y lefel hon o ddod â chymorth i'r rhai sy'n cysgu allan, ac na all yr angen cyfredol i ofyn am gymorth ac yna, mewn ffordd barhaus, gydweithredu fod yno fel prif egwyddor yn y ddeddfwriaeth. Ni ddylid ei ddehongli fel yna, oherwydd, yn amlwg, mae gan y rhai sy'n cysgu allan anghenion cymhleth iawn, iawn, fel y dywedoch chi, ac mae eu hamgylchiadau yn gymhleth iawn hefyd. Credaf fod y model yn Wrecsam yn wirioneddol galonogol oherwydd mae ganddyn nhw yno yr hyn a alwoch yn 'allgymorth grymusol'. A dyna'r ffordd ymlaen, mae'n ymddangos i mi, o ran sut y byddwn yn dehongli'r ddeddfwriaeth, ac felly rwy'n gobeithio y byddwch chi'n cadarnhau hynny. Yn olaf, rwyf am bwysleisio'r gwaith arloesol yn y sector gwirfoddol. Rwy'n gobeithio bod yr Aelodau wedi cael cyfle i ddarllen erthygl graff a theimladwy Lindsay Cordery-Bruce yn y Western Mail ddoe. Mae'n rhaid i mi ddweud, Llywydd, fy mod o'r farn mai hon yw un o'r erthyglau sylwebaeth gorau i mi ei darllen ers blynyddoedd lawer mewn unrhyw bapur newydd, a dweud y gwir, ar y pwnc hwn, ac rwy'n annog yr Aelodau nad ydyn nhw wedi cael cyfle i'w darllen i wneud hynny. Mae Lindsay yn pwysleisio'r angen am ddull gweithredu, rwy'n dyfynnu sy'n rhoi'r tosturi yn ôl yn y comisiynu. Diwedd y dyfyniad. Ac mae angen rhoi sylw arbennig i brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod. Nawr, gwn fod y Llywodraeth yn edrych ar brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod, a chredaf fod hynny'n bwysig iawn i'r sector hwn. Mae hi'n dweud hefyd bod digartrefedd wedi mynd yn argyfwng o ran arweinyddiaeth lawn cymaint ag yn argyfwng o ran tai, a chredaf mai ein dyletswydd ni bellach yw ceisio cyfuno'r consensws egnïol hwn a symud pethau yn eu blaenau. Ac rwyf am orffen mewn maes arall yn y sector gwirfoddol, gyda Phrif Weithredwr Crisis, John Sparks, a ddywedodd, ar ôl yr ystadegau a gyhoeddwyd heddiw, ac rwy'n dyfynnu: Mae'n ddim llai na sgandal cenedlaethol fod pobl, noson ar ôl noson, yn dal i orfod cysgu allan ar ein strydoedd, yn enwedig gan y gwyddom pe cymerid y camau cywir y gellid rhoi diwedd ar hynny am byth. Mae angen i bob un ohonom ni weithio tuag at hynny.