English: Diolch yn fawr, Llywydd. I formally move the motion. I would like to begin by thanking the Chairs and members of the Children, Young People and Education Committee, the Legislation, Justice and Constitution Committee, and the Finance Committee, as well as other Members who have contributed to the scrutiny of this historic Bill. Thank you also to the Commission staff for their conscientious and diligent work, as well as the unstinting counsel and exemplary efforts of my officials and others across Government. They have gone above and beyond in maintaining their, and my, optimism in delivering on behalf of pupils, parents, teachers and our whole education system during these challenging months. In the spirit of what I have called 'our national mission' over the last five years, I'm also grateful to all of those across the country who have helped shape the Bill and associated guidance. It is not the easiest journey when Governments pursue radical reform and do it through co-construction, co-operation and collective effort. It might - indeed, it probably would - have been simpler to cook up plans in Cathays Park in a back office and issue a 'take it or leave it' offer. But our combined efforts with teachers, academics, parents, and many organisations here and abroad is worth so much more because of that 'national mission' spirit. Presiding Officer, as you know, I'm a student of American history, and John F. Kennedy, during a challenging time of his presidency, said: 'Our deep spiritual confidence that this nation will survive the perils of today - which may well be with us for decades to come - compels us to invest in our nation's future, to consider and meet our obligations to our children and the numberless generations that will follow.' Llywydd, it has been a year full of perils, but we have maintained our focus and our commitment to investing in Wales's future and meeting our obligations as a Government and as a Parliament. It has taken a great deal of time and effort to get to this point. It may have taken several years, but now we have this historic and innovative Bill, made in Wales for Wales, which will reform and effectively deliver on the purpose and vision of the curriculum. I am really proud to be a Minister to have got to this point, but, equally, I am a proud parliamentarian. I have sought to view this Bill's Senedd journey through not only a Government's perspective, but through my eyes as a long-time Member of the opposite side. I hope that colleagues have valued the creative tension, the consideration of big ideas and, yes, the compromises along the way, because I certainly have. In particular, the constructive challenge offered by the CYPE committee has given us a better and bolder piece of legislation. Each Member and each party has made their contribution, and our pooled efforts and our shared purpose has shown this Parliament at its very best. It may not have been possible, that genuine challenge and co-operation, without the drive and determination of the committee Chair. Lynne, we are both Members of the class of 1999 and I may be graduating this year, but it is my firm belief that you still have much more to contribute to reforming education and, in particular, promoting good mental health and well-being support for all. One of the core principles of the Bill is to reduce prescription in the curriculum, and to allow our teachers and other education practitioners the freedom to make decisions around teaching and learning that are appropriate for their learners, but within a national framework. The focus of the Curriculum for Wales is on enabling children and young people to fulfil the aspirations set out in our four purposes. The Bill will support this by providing a framework for a broad and balanced curriculum, based on promoting children's rights and putting learners' mental health at the forefront of implementation. Another key aspect is to support the improved teaching and learning of the Welsh language, and, indeed, other languages, in all schools and settings. Llywydd, in delivering on our national mission over these years, I have often invoked the great Welsh educationalist and progressive Elizabeth Phillips Hughes. She was the only woman on the committee that drafted the University of Wales's original charter, and she was the first principal of the Cambridge teacher college for women. In a pamphlet of 1884 arguing for co-education and the promotion of women's education, and the importance of a Welsh dimension to our education system, she said that 'education must be national, and it must be in our own hands'. Today is a day where we can say that we are delivering on that promise, because of our own Government, and because of our own Parliament. The education of the future is truly in the hands of our teachers, our schools and our nation. This Bill is the product of a shared desire to reform education and improve the life chances and futures for all of our children and young people. If approved today, it will provide for the most significant legislative reform to compulsory education in Wales for decades. I urge Members of our Senedd to support it. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rwy'n cynnig y cynnig yn ffurfiol. Hoffwn i ddechrau trwy ddiolch i Gadeiryddion ac aelodau'r Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg, y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad, a'r Pwyllgor Cyllid, yn ogystal ag Aelodau eraill sydd wedi cyfrannu at graffu ar y Bil hanesyddol hwn. Diolch hefyd i staff y Comisiwn am eu gwaith cydwybodol a diwyd, yn ogystal â chyngor hael ac ymdrechion rhagorol fy swyddogion i ac eraill ledled y Llywodraeth. Maen nhw wedi mynd y tu hwnt i gynnal eu gobaith nhw, a fy ngobaith i, wrth ddarparu ar ran disgyblion, rhieni, athrawon a'n system addysg gyfan yn ystod y misoedd heriol hyn. Yn ysbryd yr hyn yr wyf i wedi ei alw 'ein cenhadaeth genedlaethol' yn ystod y pum mlynedd diwethaf, rwyf i hefyd yn ddiolchgar i bawb ledled y wlad sydd wedi helpu i lunio'r Bil a'r canllawiau cysylltiedig. Nid y daith hawsaf yw hi pan fydd Llywodraethau yn mynd ar drywydd diwygio radical ac yn gwneud hynny drwy gyd-ddatblygu, cydweithredu ac ymdrech ar y cyd. Efallai - yn wir, mae'n debyg y byddai - wedi bod yn symlach drafftio cynlluniau ym Mharc Cathays mewn swyddfa gefn a chyflwyno cynnig 'hwn neu ddim amdani'. Ond mae ein hymdrechion cyfunol gydag athrawon, academyddion, rhieni, a llawer o sefydliadau yma a thramor yn werth cymaint mwy oherwydd yr ysbryd 'cenhadaeth genedlaethol' hwnnw. Llywydd, fel y gwyddoch chi, rwy'n fyfyriwr hanes America, a dywedodd John F. Kennedy, yn ystod cyfnod heriol o'i lywyddiaeth: Mae ein hyder ysbrydol dwfn y bydd y genedl hon yn goroesi peryglon heddiw - a allai yn wir fod gyda ni am ddegawdau i ddod - yn ein gorfodi ni i fuddsoddi yn nyfodol ein cenedl, i ystyried a bodloni ein rhwymedigaethau i'n plant a'r cenedlaethau di-rif a fydd yn dilyn. Llywydd, mae hi wedi bod yn flwyddyn yn llawn peryglon, ond rydym ni wedi parhau â'n pwyslais a'n hymrwymiad i fuddsoddi yn nyfodol Cymru a bodloni ein rhwymedigaethau fel Llywodraeth ac fel Senedd. Mae hi wedi cymryd llawer iawn o amser ac ymdrech i gyrraedd y pwynt hwn. Efallai ei fod wedi cymryd sawl blwyddyn, ond erbyn hyn mae gennym ni'r Fil hanesyddol ac arloesol hwn, wedi ei greu yng Nghymru ar gyfer Cymru, a fydd yn diwygio ac yn cyflawni diben a gweledigaeth y cwricwlwm yn effeithiol. Rwy'n falch iawn o fod yn Weinidog i fod wedi cyrraedd y pwynt hwn, ond, yn yr un modd, rwyf i'n seneddwr balch. Rwyf i wedi ceisio ystyried hynt y Bil hwn trwy'r Senedd nid yn unig o safbwynt Llywodraeth, ond trwy fy llygaid fel Aelod ers tro o'r ochr arall. Rwy'n gobeithio bod cyd-Aelodau wedi gwerthfawrogi'r tensiwn creadigol, yr ystyriaeth o'r syniadau mawr ac, ie, y cyfaddawdau ar hyd y ffordd, oherwydd fy mod i yn sicr wedi gwneud. Yn benodol, mae'r her adeiladol sydd wedi ei gynnig gan y pwyllgor plant, pobl ifanc ac addysg, wedi rhoi darn gwell a mwy beiddgar o ddeddfwriaeth i ni. Mae pob Aelod a phob plaid wedi cyfrannu, ac mae ein hymdrechion ar y cyd a'n diben cyffredin wedi dangos y Senedd hon ar ei gorau. Efallai na fyddai wedi bod yn bosibl, yr her a'r cydweithredu gwirioneddol hynny, heb egni a phenderfyniad Cadeirydd y pwyllgor. Lynne, mae'r ddau ohonom ni'n Aelodau o ddosbarth 1999 ac efallai fy mod i'n graddio eleni, ond rwyf i'n credu'n gryf bod gennych chi lawer mwy i'w gyfrannu at ddiwygio addysg ac, yn benodol, hyrwyddo iechyd meddwl da a chefnogi lles i bawb. Un o egwyddorion craidd y Bil yw lleihau rhagnodi yn y cwricwlwm, a rhoi'r rhyddid i'n hathrawon ni a'n hymarferwyr addysg eraill wneud penderfyniadau ynghylch dysgu ac addysgu sy'n briodol i'w dysgwyr, ond o fewn fframwaith cenedlaethol. Mae'r Cwricwlwm i Gymru yn canolbwyntio ar alluogi plant a phobl ifanc i gyflawni'r dyheadau sydd wedi eu nodi yn ein pedwar diben. Bydd y Bil yn cefnogi hyn trwy ddarparu fframwaith ar gyfer cwricwlwm eang a chytbwys, yn seiliedig ar hyrwyddo hawliau plant a rhoi blaenoriaeth i iechyd meddwl dysgwyr o ran gweithredu. Agwedd allweddol arall yw cefnogi gwell dysgu ac addysgu'r Gymraeg, ac, yn wir, ieithoedd eraill, ym mhob ysgol a lleoliad. Llywydd, wrth gyflawni ein cenhadaeth genedlaethol yn ystod y blynyddoedd hyn, rwyf i'n aml wedi cyfeirio at yr addysgwr blaengar arbennig o Gymru, Elizabeth Phillips Hughes. Hi oedd yr unig fenyw ar y pwyllgor a ddrafftiodd siarter wreiddiol Prifysgol Cymru, a hi oedd pennaeth cyntaf coleg athrawon i fenywod Caergrawnt. Mewn pamffled o 1884 yn dadlau dros addysg ar y cyd a hyrwyddo addysg menywod, a phwysigrwydd dimensiwn Cymreig yn ein system addysg, dywedodd fod yn rhaid i addysg fod yn genedlaethol ac mae'n rhaid iddi fod yn ein dwylo ni. Mae heddiw yn ddiwrnod lle gallwn ni ddweud ein bod ni'n cyflawni'r addewid hwnnw, oherwydd ein Llywodraeth ni ein hunain, ac oherwydd ein Senedd ni ein hunain. Mae addysg y dyfodol yn wirioneddol yn nwylo ein hathrawon, ein hysgolion a'n cenedl. Mae'r Bil hwn yn gynnyrch awydd ar y cyd i ddiwygio addysg a gwella cyfleoedd bywyd a dyfodol ein holl blant a phobl ifanc. Os caiff ei gymeradwyo heddiw, bydd yn darparu ar gyfer y diwygiad deddfwriaethol mwyaf arwyddocaol i addysg orfodol yng Nghymru ers degawdau. Rwy'n annog Aelodau ein Senedd i'w gefnogi. Diolch yn fawr.