English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Thank you very much for the opportunity to update Members about the latest and very serious development in this fast-moving pandemic. At the end of last week, the World Health Organization advised countries around the world to take a series of measures following the identification of a new variant of concern of coronavirus. The variant, now called omicron, was first reported to the World Health Organization from South Africa six days ago. In less than a week, cases of omicron have been identified in countries as far apart as Australia, Hong Kong, Belgium, Israel and Canada. It has also reached the UK. And, I'm afraid, it will only be a matter of time, despite all the measures we have put in place, before the first cases are confirmed in Wales. I want to share with you what we know so far, and what we are doing to respond to slow the inevitable and to keep Wales safe. We are taking the emergence of omicron seriously. It has a larger number of mutations than any of the variants seen previously - more than 50 overall. If we look at the part of the virus that makes first contact with our body's cells, there are 10 mutations in the omicron variant. The delta variant, which quickly became the most dominant strain last winter, had only two. The evidence from South Africa so far suggests this variant may move quickly and be capable of re-infecting people who have already had coronavirus or have been double vaccinated. But there's a lot we still don't know, and won't know for a while. This includes whether it leads to a more severe form of illness. Yesterday, the First Minister and the First Minister of Scotland wrote to the Prime Minister requesting a COBRA meeting to discuss a co-ordinated four-nations response to this variant. Disappointingly, the Prime Minister's spokesman has declined this request. A joined-up, four-nations approach would be the most effective response to this new variant. Over the course of the weekend, we've been able to move together with the rest of United Kingdom, however. We have all put 10 southern African countries linked to the omicron variant on the red list for international travel. This means that anyone returning to the UK from these countries will have to complete 10 days of quarantine in a managed quarantine hotel. In addition, vaccinated travellers coming back to the UK from a non-red list country will have to self-isolate and take a PCR test on day two of their return. They can leave isolation if and when they have a negative result. If their test is positive, they will need to isolate for 10 days. People they live with will also need to isolate until they've had a negative test. These new rules replace the requirement to have a lateral flow test when returning from overseas, and is another step to prevent the variant from spreading in our communities. We will retain the option of introducing a PCR test at day 8 at a later date. Last night, the education Minister strengthened the use of face coverings in secondary schools, colleges and universities for the rest of the winter term. All staff and learners should wear face coverings while indoors where physical distancing cannot be maintained. And we'll change our self-isolation rules so that everyone identified as a close contact of a confirmed or even a suspected omicron case in Wales will need to isolate for 10 days, regardless of their vaccination status or age. And we hope these actions, when taken together with all the other protections in place in Wales, will help to slow the spread of this variant.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Diolch yn fawr am y cyfle i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y datblygiad diweddaraf a difrifol iawn yn y pandemig hwn sy'n symud yn gyflym. Ddiwedd wythnos diwethaf, cynghorodd Sefydliad Iechyd y Byd wledydd ledled y byd i gymryd cyfres o fesurau yn dilyn nodi amrywiolyn newydd coronafeirws sy'n peri pryder. Cafodd yr amrywiolyn, a elwir bellach yn omicron, ei adrodd am y tro cyntaf i Sefydliad Iechyd y Byd o Dde Affrica chwe diwrnod yn ôl. Mewn llai nag wythnos, mae achosion o omicron wedi eu nodi mewn gwledydd mor bell ar wahân ag Awstralia, Hong Kong, Gwlad Belg, Israel a Chanada. Mae hefyd wedi cyrraedd y DU. Ac, mae arnaf ofn, dim ond mater o amser fydd hi, er gwaethaf yr holl fesurau yr ydym ni wedi eu rhoi ar waith, cyn i'r achosion cyntaf gael eu cadarnhau yng Nghymru. Hoffwn i rannu â chi yr hyn yr ydym ni'n ei wybod hyd yn hyn, a'r hyn yr ydym ni'n ei wneud i ymateb i arafu'r hyn sy'n anochel a chadw Cymru'n ddiogel. Rydym yn cymryd ymddangosiad omicron o ddifrif. Mae ganddo nifer mwy o fwtaniadau nag unrhyw un o'r amrywiolion a welwyd o'r blaen - mwy na 50 i gyd. Os edrychwn ar y rhan o'r feirws sy'n cysylltu'n gyntaf â chelloedd ein corff, mae 10 o fwtaniadau yn yr amrywiolyn omicron. Dim ond dau oedd gan yr amrywiolyn delta, a ddaeth yn gyflym y straen mwyaf amlwg y gaeaf diwethaf. Mae'r dystiolaeth o Dde Affrica hyd yma yn awgrymu y gallai'r amrywiolyn hwn symud yn gyflym a'i fod yn gallu ail-heintio pobl sydd eisoes wedi cael coronafeirws neu sydd wedi cael eu brechu ddwywaith. Ond mae llawer nad ydyn ni'n ei wybod o hyd, ac na fyddwn ni'n ei wybod am sbel. Mae hyn yn cynnwys a yw'n arwain at fath mwy difrifol o salwch. Ddoe, ysgrifennodd y Prif Weinidog a Phrif Weinidog yr Alban at Brif Weinidog y DU yn gofyn am gyfarfod COBRA i drafod ymateb cydgysylltiedig gan y pedair gwlad i'r amrywiolyn hwn. Yn siomedig, mae llefarydd y Prif Weinidog wedi gwrthod y cais hwn. Dull cydgysylltiedig, pedair gwlad fyddai'r ymateb mwyaf effeithiol i'r amrywiolyn newydd hwn. Fodd bynnag, dros y penwythnos, rydym ni wedi gallu symud gyda'n gilydd â gweddill y Deyrnas Unedig. Rydym ni i gyd wedi rhoi 10 o wledydd de Affrica sy'n gysylltiedig â'r amrywiolyn omicron ar y rhestr goch ar gyfer teithio rhyngwladol. Mae hyn yn golygu y bydd yn rhaid i unrhyw un sy'n dychwelyd i'r DU o'r gwledydd hyn gwblhau 10 diwrnod o gwarantin mewn gwesty cwarantin a reolir. Yn ogystal, bydd yn rhaid i deithwyr sydd wedi eu brechu sy'n dod yn ôl i'r DU o wlad nad yw ar y rhestr goch hunanynysu a chael prawf PCR ar ddiwrnod dau ar ôl iddyn nhw ddychwelyd. Gallan nhw orffen ynysu os a phryd byddan nhw'n cael canlyniad negatif. Os bydd eu prawf yn bositif, bydd angen iddyn nhw ynysu am 10 diwrnod. Bydd angen i'r bobl maen nhw'n byw gyda nhw ynysu hefyd nes eu bod wedi cael prawf negatif. Mae'r rheolau newydd hyn yn disodli'r gofyniad i gael prawf llif unffordd wrth ddychwelyd o dramor, ac mae'n gam arall i atal yr amrywiolyn rhag lledaenu yn ein cymunedau. Byddwn yn cadw'r opsiwn o gyflwyno prawf PCR ar ddiwrnod 8 yn ddiweddarach. Neithiwr, atgyfnerthodd y Gweinidog addysg y defnydd o orchuddion wyneb mewn ysgolion uwchradd, colegau a phrifysgolion am weddill tymor y gaeaf. Dylai'r holl staff a dysgwyr wisgo gorchuddion wyneb pan fyddan nhw dan do pan na ellir cadw pellter corfforol. A byddwn yn newid ein rheolau hunanynysu i'w gwneud yn ofynnol i bawb a nodir yn gyswllt agos ag achos omicron a gadarnhawyd neu hyd yn oed achos tybiedig o omicron yng Nghymru ynysu am 10 diwrnod, ni waeth beth fo'u statws brechu neu eu hoedran. Ac rydym yn gobeithio y bydd y camau hyn, o'u cymryd ynghyd â'r holl amddiffyniadau eraill sydd ar waith yng Nghymru, yn helpu i arafu lledaeniad yr amrywiolyn hwn.