English: Diolch, Dirprwy Lywydd, and thank you to the Minister for his statement. There's much to welcome here, but I'd like to focus on a couple of points. Access to high-quality employment is strongly linked to mental health: 43 per cent of unemployed people report poor mental health, compared to 27 per cent who are in employment. The Organisation for Economic Co-operation and Development has noted that job loss, of which there have been many in Wales over the pandemic period, is a traumatic experience in someone's life and has an immediate negative impact on their mental health. Further still, there is significant further damage when unemployment continues long term. Low-paid workers were the most likely to be furloughed or lose their jobs, and groups already at the most risk of problem debt prior to the pandemic are now at even greater risk. Addressing these financial inequalities this side of the pandemic should be at the forefront of our political agenda. However, access to employment alone is not enough. We must guarantee that this employment is fair and just. Half of people in poverty now live in working families. People are being trapped in poverty by low wages, zero-hour contracts and job insecurity. Promoting fair work is great, but I would like the Minister to drill down a bit and outline how fair work will be guaranteed, including job security, opportunity for education and training and staff consultation and representation. How exactly will these be guaranteed? On the green economy, Russian oil and gas imports have not currently been fully included in the UK economic sanctions against Russia, because of the concern of the impact of this on the UK economy, especially while we are already experiencing a cost-of-living crisis that is being heavily fuelled by rising energy costs. Some reports suggest that this is set to change today, but the impact of our reliance on Russian fossil fuels is huge. Shell has calculated that current exports and flow prices to western democracies are helping to finance a Russian T-90 tank every 20 minutes. This is something that my colleague Liz Saville-Roberts MP has been raising in her Westminster capacity, and a topic that Adam Price has already spoken on, and, to reiterate his words, 'not a single drop of Russian oil should be offloaded into Waleswhile innocent blood is being shed in Ukraine'. But the discussions have rightly raised questions around our reliance on fossil fuels. We must ramp up our renewable low-carbon economy, which, hopefully, this plan will play a part in doing. To do this, we have to immediately and continuously invest in the technologies of the future here in Wales, and create green jobs through a just transition. A skills gap in Wales is one of the obstacles that is preventing us from moving at this accelerated rate away from fossil fuels, an issue that has been highlighted by the Construction Industry Training Board, an issue I know the Minister is aware of. Specifically, how will we fill these skill gaps? How will this gap be filled urgently so that we can significantly increase our renewable, low-carbon economy? And, finally, on gender equality, today marks International Women's Day, and economic barriers continue to face women. Our economic system, structures and policies are continuing to recreate and reproduce gender inequality. The latest data from Chwarae Teg has highlighted that the gender pay gap in Wales has actually worsened in 2021. The gender pay gap increased from 11.8 per cent to 12.3 per cent. Women's median hourly pay increased 34p between 2020 and 2021, below the average of 42p, whereas men's increased by 49p. And this is a point I've highlighted before in this Chamber, but needs reiterating: as of 2021, men earn more than women in every local authority in Wales. These figures should highlight to us that progress towards eradicating income inequality is neither consistent, guaranteed nor rapid, and we must, therefore, ensure we are considering the views and needs of women in plans like these. I am concerned that, as we move towards a green economy, these figures may continue to worsen, as it's known that the biggest gender gaps occur in agriculture, manufacturing, construction and transportation - areas that will be key areas to a green transition, where new jobs and skills will be focused. So, we must ensure that women are not left out of the green transition. So, finally, I ask the Minister: how does this plan tangibly address these issues? How are we encouraging women in Wales into STEM subjects? How are we guaranteeing fair and green employment for women? And how are we ensuring they're not left out of the green transition? And of course, if this plan does not address those issues, will the Minister consider expanding the plan to include additions that address economic inequalities in employment and training, on International Women's Day?
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, a diolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad. Mae llawer i'w groesawu yn hyn, ond fe hoffwn i ganolbwyntio ar un neu ddau o bwyntiau. Fe geir cysylltiad cryf rhwng ennill cyflogaeth o ansawdd uchel ac iechyd meddwl: mae 43 y cant o bobl ddi-waith yn dweud eu bod nhw'n cael problemau ag iechyd meddwl, o'i gymharu â 27 y cant o bobl mewn cyflogaeth. Mae'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd wedi nodi bod colli gwaith, a ddigwyddodd yn fynych yng Nghymru dros gyfnod y pandemig, yn brofiad dirdynnol ym mywyd rhywun ac yn cael effaith negyddol uniongyrchol ar ei iechyd meddyliol. At hynny, fe achosir rhagor o niwed pan fydd diweithdra yn para i'r hirdymor. Gweithwyr ar gyflogau isel oedd y rhai mwyaf tebygol o gael eu rhoi ar ffyrlo neu golli eu swyddi, ac mae'r grwpiau a oedd yn wynebu'r risg fwyaf o ddyled broblemus cyn y pandemig mewn mwy fyth o berygl erbyn hyn. Fe ddylai mynd i'r afael â'r anghydraddoldebau ariannol hyn ar y pen hwn i'r pandemig fod ar flaen ein hagenda wleidyddol ni. Er hynny, nid yw ennill cyflogaeth yn ddigon ar ei ben ei hun. Mae'n rhaid i ni warantu bod y gyflogaeth honno'n deg ac yn gyfiawn. Erbyn hyn, mae hanner y bobl sydd mewn tlodi yn byw mewn teuluoedd sy'n gweithio. Mae pobl yn cael eu cadw mewn tlodi gan gyflogau isel, contractau dim oriau ac ansicrwydd o ran swyddi. Mae hyrwyddo gwaith teg yn ardderchog, ond fe hoffwn i'r Gweinidog fanylu ryw ychydig ac amlinellu sut y caiff gwaith teg ei warantu, gan gynnwys diogelwch swyddi, a chyfle i gael addysg a hyfforddiant ac ymgynghori â staff a'u cynrychioli. Sut yn union y caiff y rhain eu gwarantu? O ran yr economi werdd, nid yw mewnforion olew a nwy o Rwsia wedi'u cynnwys yn llawn ar hyn o bryd yn sancsiynau economaidd y DU yn erbyn Rwsia, oherwydd pryder effaith hynny ar economi'r DU, yn arbennig felly gan ein bod ni eisoes yn gweld argyfwng costau byw a ysgogwyd i raddau helaeth gan gostau ynni cynyddol. Mae rhai adroddiadau yn awgrymu y bydd hyn yn newid heddiw, ond mae effaith ein dibyniaeth ni ar danwydd ffosil o Rwsia yn aruthrol. Mae Shell yn cyfrif bod yr allforion presennol a phrisiau llif i ddemocratiaethau gorllewinol yn helpu i ariannu tanc T-90 i Rwsia bob 20 munud. Mae hyn yn rhywbeth y mae fy nghydweithwraig Liz Saville-Roberts AS wedi bod yn ei godi yn rhinwedd ei swydd yn San Steffan, ac mae hwn yn bwnc y mae Adam Price wedi siarad amdano eisoes, ac, i ailadrodd ei eiriau ef, 'na ddylid dadlwytho diferyn o olew Rwsia i Gymrutra bod gwaed pobl ddiniwed yn cael ei dywallt yn Wcráin'. Ond mae'r trafodaethau hyn wedi codi cwestiynau am ein dibyniaeth ni ar danwydd ffosil, a hynny'n briodol. Mae'n rhaid i ni ehangu ein heconomi carbon isel adnewyddadwy ni, a fydd, gobeithio, â rhan yn y gwaith o wneud felly. I wneud hyn, mae'n rhaid i ni fuddsoddi ar unwaith ac yn barhaus ym maes technolegau'r dyfodol yma yng Nghymru, a chreu swyddi gwyrdd drwy bontio sy'n gwneud cyfiawnder. Mae'r bwlch sgiliau yng Nghymru yn un o'r rhwystrau sy'n ein hatal ni rhag symud ar y gyfradd gyflymach hon oddi wrth danwydd ffosil, mater y mae Bwrdd Hyfforddi'r Diwydiant Adeiladu wedi tynnu sylw ato, mater y gwn i fod y Gweinidog yn ymwybodol ohono. Yn benodol, sut ydym ni am lenwi'r bylchau hyn o ran sgiliau? Sut y caiff y bylchau hyn eu llenwi ar frys i ni allu ehangu ein heconomi adnewyddadwy, carbon isel ni'n sylweddol? Ac, yn olaf, o ran cydraddoldeb rhwng y rhywiau, mae hi'n Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod heddiw, ac mae menywod yn parhau i wynebu rhwystrau economaidd. Mae ein system economaidd ni, ein strwythurau ni a'n polisïau ni'n parhau i ail-lunio ac atgynhyrchu anghydraddoldeb rhwng y rhywiau. Mae'r data diweddaraf gan Chwarae Teg wedi tynnu sylw at y ffaith bod y bwlch cyflog rhwng y rhywiau yng Nghymru wedi gwaethygu yn ystod 2021. Fe gynyddodd y bwlch cyflog rhwng y rhywiau o 11.8 y cant i 12.3 y cant. Fe gynyddodd cyflog canolrifol fesul awr menywod gan 34c rhwng 2020 a 2021, yn is na'r cyfartaledd o 42c, tra bod dynion wedi cynyddu gan 49c. Ac mae hwn yn bwynt yr wyf i wedi tynnu sylw ato o'r blaen yn y Siambr hon, ond mae angen ei ailadrodd: o 2021 ymlaen, mae dynion yn ennill mwy na menywod ym mhob awdurdod lleol yng Nghymru. Fe ddylai'r ffigurau hyn dynnu ein sylw ni at y ffaith nad yw'r cynnydd tuag at ddiddymu anghydraddoldeb incwm yn gyson, yn sicr nac yn gyflym, ac mae'n rhaid i ni, felly, sicrhau ein bod ni'n rhoi ystyriaeth i farn ac anghenion menywod mewn cynlluniau fel rhain. Rwy'n pryderu, wrth i ni symud tuag at economi werdd, y gallai'r ffigurau hyn barhau i waethygu, gan ei bod hi'n hysbys fod y bylchau mwyaf rhwng y rhywiau yn digwydd mewn amaethyddiaeth, gweithgynhyrchu, adeiladu a thrafnidiaeth - meysydd a fydd yn allweddol ar gyfer pontio gwyrdd, lle bydd y swyddi a'r sgiliau newydd yn ymgasglu. Felly, mae'n rhaid i ni sicrhau nad yw menywod yn cael eu hepgor o'r cyfnod pontio gwyrdd. Felly, yn olaf, rwy'n gofyn i'r Gweinidog: sut mae'r cynllun hwn am fynd i'r afael â'r materion hyn mewn ffordd sylweddol? Sut ydym ni am annog menywod yng Nghymru i ddilyn addysg pynciau STEM? Sut ydym ni am warantu cyflogaeth deg a gwyrdd i fenywod? A sut ydym ni am sicrhau nad ydyn nhw'n cael eu hepgor o'r cyfnod pontio gwyrdd? Ac wrth gwrs, os nad yw'r cynllun hwn am fynd i'r afael â'r materion hynny, a wnaiff y Gweinidog ystyried ehangu'r cynllun hwn i gynnwys ychwanegiadau sy'n mynd i'r afael ag anghydraddoldebau economaidd mewn cyflogaeth a hyfforddiant, ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod?