English: Thank you for the opportunity to speak in this very important debate. Let nobody in this Chamber or watching outside be in any doubt that this Welsh Labour Government is committed to providing older people in Wales with good-quality responsive public services and is enabling older people across Wales to lead more independent lives. Following our important Welsh Labour manifesto commitment to enable people to keep more of their hard-earned money when in residential care, the Minister for Social Services and Public Health recently announced that the new £50,000 limit will be implemented in phases, starting with an increase to £30,000 from April next year. The current capital limit in England is just £23,250. Further, the UK Tory Government has now delayed its reform of the paying for care arrangements until at least 2020. Indeed, the Conservative group here could better spend their time lobbying their Conservative parliamentary colleagues to get their own house in order. And as Conservative UK parliamentarians are finding the time to have their photographs taken with the Prime Minister in readiness for their campaign material, maybe whilst they're having these snaps they could ask the UK Government to follow the Welsh Labour Government's lead. Since 2011 in Wales, there's also a limit on the amount older people in care have to pay for the care they require and, in turn, sure, there is a consistent approach to charging across Wales - initiatives that are indeed not in place elsewhere in the UK. So, why, might you ask, are the Welsh Government phasing in this capital limit? The answer is that this is a Welsh Labour Government that listens before enacting legislation. Local authorities and care home providers have fed back into these proposals and the phasing in allows them sufficient time to adapt to the changes. It also takes into account independent research commissioned by the Welsh Labour Government to obtain up-to-date costings for implementing the changes. From April also a full disregard of the war disablement pension will also be introduced in all local authority financial assessments for charging for social care. This change will ensure our armed forces veterans in receipt of these important pensions will not be required to use them to pay for the cost of their care. The record of the Welsh Labour Government in valuing the contribution that older people make to our communities, public services and economy is one that we in Wales can be rightly proud of. Thanks to Welsh Labour's leadership, Wales also becomes the first country in the world to adopt a declaration of the rights of older people, which sets out clearly the rights of older people in Wales. This declaration is another world-leading step for Wales in the drive for equality and human rights. Indeed, my constituents regularly have expressed their satisfaction to me, in constituency, with the Welsh Labour Government's policy on concessionary affairs. [Interruption.] I'm sorry, I don't have time. There are more than 72,000 concessionary pass holders in Wales, including armed forces personnel and veterans. The Welsh Labour Government is rightly continuing its support for this popular concessionary travel scheme for older people as part of its continuing support for universal benefits. We know, as has been said, that an ageing population will rightly challenge all of us - Government policy makers and the wider populace. We've heard that currently - heard from other Members in the debate - that one in five over 80 have dementia, but in the next five years, the number of people in Wales with dementia is set to increase by almost a third. The Welsh Labour Government is well placed to deal with the challenges that lie ahead and we shall leave nobody behind. It is the mark of how progressive a nation or country is in how we do treat those who have given so much to their country throughout their lifetimes. When it comes to legislating, the Welsh Labour Government supports the principle of an older people's Bill, as outlined by the Older People's Commissioner for Wales. Indeed, discussions about potential further legislation and future legislation have taken place with the older people's commissioner in order to examine how rights for older people can be strengthened. That is why, today, I shall be voting against the Tory motion and supporting the older people of Wales. Diolch, Lywydd.
Welsh: Diolch i chi am y cyfle i siarad yn y ddadl bwysig hon. Na foed i neb yn y Siambr hon neu sy'n gwylio ar y tu allan amau ymrwymiad y Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus ymatebol o ansawdd da i bobl hŷn yng Nghymru ac i alluogi pobl hŷn ledled Cymru i fyw bywydau mwy annibynnol. Yn dilyn ymrwymiad maniffesto pwysig Llafur Cymru i alluogi pobl i gadw mwy o'r arian y maent wedi gweithio'n galed amdano pan fyddant mewn gofal preswyl, cyhoeddodd y Gweinidog Gwasanaethau Cymdeithasol ac Iechyd y Cyhoedd yn ddiweddar y bydd y terfyn newydd o £50,000 yn cael ei roi ar waith fesul cam, gan ddechrau gyda chynnydd i £30,000 o fis Ebrill y flwyddyn nesaf. Dim ond £23,250 yw'r terfyn cyfalaf cyfredol yn Lloegr. Bellach, mae Llywodraeth Dorïaidd y DU wedi gohirio ei diwygiadau i'r trefniadau talu am ofal tan o leiaf 2020. Yn wir, gallai'r grŵp Ceidwadol yma dreulio eu hamser yn well yn lobïo eu cydweithwyr seneddol Ceidwadol i gael eu tŷ eu hunain mewn trefn. Ac wrth i seneddwyr Ceidwadol y DU ddod o hyd i amser i gael tynnu eu llun gyda'r Prif Weinidog yn barod ar gyfer eu deunydd ymgyrchu, wrth iddynt dynnu'r lluniau hyn, efallai y gallent ofyn i Lywodraeth y DU ddilyn arweiniad Llywodraeth Lafur Cymru. Ers 2011 yng Nghymru, mae yna derfyn hefyd ar y swm sy'n rhaid i bobl hŷn mewn gofal ei dalu am y gofal sydd ei angen arnynt ac yn ei dro, wrth gwrs, mae yna ddull cyson o godi tâl ar draws Cymru - cynlluniau nad ydynt ar waith yn wir mewn rhannau eraill o'r DU. Felly, gallech ofyn pam y mae Llywodraeth Cymru yn mynd ati i gyflwyno'r terfyn cyfalaf hwn fesul cam? Yr ateb yw bod y Llywodraeth Lafur hon yn un sy'n gwrando cyn deddfu. Mae awdurdodau lleol a darparwyr cartrefi gofal wedi bwydo'n ôl i'r cynigion hyn ac mae cyflwyno fesul cam yn rhoi digon o amser iddynt addasu i'r newidiadau. Mae hefyd yn ystyried ymchwil annibynnol a gomisiynwyd gan Lywodraeth Lafur Cymru i gael costau cyfredol ar gyfer gweithredu'r newidiadau. O fis Ebrill bydd y pensiwn anabledd rhyfel yn cael ei ddiystyru'n llawn hefyd ym mhob un o asesiadau ariannol awdurdodau lleol ar gyfer codi tâl am ofal cymdeithasol. Bydd y newid hwn yn sicrhau na fydd gofyn i'n cyn-filwyr y lluoedd arfog sy'n derbyn y pensiynau pwysig hyn eu defnyddio i dalu am gost eu gofal. Mae hanes Llywodraeth Llafur Cymru yn gwerthfawrogi'r cyfraniad y mae pobl hŷn yn ei wneud i'n cymunedau, ein gwasanaethau cyhoeddus a'n heconomi yn un y gallwn ni yng Nghymru fod yn haeddiannol falch ohono. Diolch i arweinyddiaeth Llafur Cymru, Cymru hefyd yw'r wlad gyntaf yn y byd i fabwysiadu datganiad o hawliau pobl hŷn, sy'n nodi hawliau pobl hŷn yng Nghymru yn glir. Mae'r datganiad hwn yn gam arall ymlaen i Gymru wrth iddi arwain y byd yn yr ymgyrch i sicrhau cydraddoldeb a hawliau dynol. Yn wir, mae fy etholwyr yn yr etholaeth wedi dweud wrthyf yn rheolaidd eu bod yn fodlon â pholisi Llywodraeth Lafur Cymru ar gonsesiynau. [Torri ar draws.] Mae'n ddrwg gennyf, nid oes gennyf amser. Mae mwy na 72,000 o ddeiliaid tocynnau rhatach yng Nghymru, gan gynnwys personél y lluoedd arfog a chyn-filwyr. Mae Llywodraeth Lafur Cymru yn gywir i barhau â'i chefnogaeth i'r cynllun teithio rhatach poblogaidd hwn ar gyfer pobl hŷn fel rhan o'i chefnogaeth barhaus i fuddion cyffredinol. Rydym yn gwybod, fel y dywedwyd, y bydd poblogaeth sy'n heneiddio yn her i ni gyd - llunwyr polisi'r Llywodraeth a'r boblogaeth ehangach - ac mae hynny'n briodol. Rydym wedi clywed - gan Aelodau eraill yn y ddadl - fod un o bob pump o bobl dros 80 â dementia ar hyn o bryd, ond yn y pum mlynedd nesaf, mae nifer y bobl yng Nghymru sydd â dementia yn debygol o godi bron draean. Mae Llywodraeth Lafur Cymru mewn sefyllfa dda i ymdrin â'r heriau sydd o'n blaenau ac ni fyddwn yn gadael neb ar ôl. Dyma arwydd o ba mor flaengar rydym fel cenedl neu wlad o ran y ffordd rydym yn trin y rhai sydd wedi rhoi cymaint i'w gwlad drwy gydol eu hoes. O ran deddfu, mae Llywodraeth Lafur Cymru yn cefnogi'r egwyddor o Fil pobl hŷn, fel yr amlinellwyd gan Gomisiynydd Pobl Hŷn Cymru. Yn wir, cafwyd trafodaethau ynglŷn â'r posibilrwydd o ddeddfwriaeth bellach a deddfwriaeth yn y dyfodol gyda'r comisiynydd pobl hŷn er mwyn archwilio sut y gellir cryfhau hawliau pobl hŷn. Dyna pam y byddaf yn pleidleisio heddiw yn erbyn cynnig y Torïaid ac yn cefnogi pobl hŷn Cymru. Diolch, Lywydd.