English: When it comes to tackling the impact of problematic substance use on human health, there remains little to celebrate. The Government motion today notes, and I quote, 'the progress being made in tackling the harms associated with substance misuse.' But the report actually demonstrates the opposite of progress. The data suggests that a social catastrophe has emerged in our country in recent years, and I don't use that term lightly. A few weeks ago, I raised with the First Minister the fact that drug-related deaths had reached a record high of 168 in 2015. The report that we're debating today shows that, in 2016, drug-related deaths reached a new record of 192. Alcohol-related deaths have also increased to 504, as noted in the amendment in the name of Paul Davies. And these statistics reinforce, I'm sure, what many of us are hearing from drugs organisations, charities, our police and crime commissioners, and from my former colleagues in the probation service. Add it to the homelessness crisis, which, of course, is linked to austerity and benefit reform, and we've got a situation that is creating a harrowing cost to our society, to our public services, to our communities and to human life. Many of the drug and alcohol-related deaths are of people who are street homeless. We have the powers over homelessness, of course, but we have to be clear that some of the policy levers needed to fully solve the problematic substance use problem are not yet devolved. The word 'yet' is important here. We need to have the attitude that the powers to address problematic substance use are needed in Wales, and that holding those powers at Westminster is time-limited. This Assembly and the Welsh Government is responsible for public health, for homelessness prevention, and for some aspects of community safety. For as long as justice, welfare and social security powers are held back at Westminster, a fully joined-up approach will be impossible. We haven't always had a forward-thinking attitude from the current Welsh Government on the devolution of justice, social security and related fields. But I believe that there is potential to change that. And we must change that, because these figures paint a stark and harrowing picture. Now, I support the Plaid Cymru amendment today - well, I suppose I would, wouldn't I, but because it's a matter of principle that substance use is a public health issue and not a criminal justice issue, and I'm glad that the Government is prepared to support that too. But we need to go further. We need the powers over the criminal justice system to reform drug policies. One thing, for example, that I'd like to see is for people with multiple sclerosis and other conditions to able to legally use cannabis, but we can't do that because we don't have the powers. But, even without the powers over criminal justice, we could still have an impact on reducing the numbers of deaths from drug use if public health solutions were implemented. One of those solutions is being advocated by Arfon Jones, the north Wales police and crime commissioner, who's become one of the most progressive voices on justice policy in Wales. He's earned respect from right across the political spectrum for his stance on treating people who have problems with illegal drugs as humans and not as criminals. Only a few years ago, this standpoint was seen as extreme and radical, but now it's becoming accepted in countries right across Europe. Arfon has proposed that suitably located, safe injecting facilities could reduce drug deaths, drug-related crime, and public drug use. This approach has been implemented in Switzerland, combined with other public health measures, and it has reduced drug-related deaths. In Portugal, decriminalisation of some drugs, combined with prevention and treatment programmes, has had a similar effect. Last year, there were fewer drug deaths in Portugal, a country of more than 10 million people, than in Cardiff, Newport and Swansea, with a population of less than 1 million people. Just as public health measures are seen as the way of reducing harm from alcohol, they should also be used to reduce the harm from drugs. And it's worth noting here that not everyone who drinks alcohol will develop a problem, and the same goes with drugs. And that has to be a starting point, so that we can focus on reducing harm from problematic use. Let's not look back in years to come and regret more lives, more heartbroken families, because of short-sighted and ineffective drug policies. Let's forge a new, bold approach to this problem in Wales - let's start with saving lives.
Welsh: Wrth sôn am ymdrin ag effaith defnyddio sylweddau'n broblemus ar iechyd dynol, ychydig iawn sydd i'w ddathlu o hyd. Mae cynnig y Llywodraeth heddiw'n nodi, ac rwy'n dyfynnu, 'y cynnydd sydd wedi'i wneud o ran ymdrin â niwed sy'n gysylltiedig â chamddefnyddio sylweddau.' Ond y gwir yw bod yr adroddiad yn dangos y gwrthwyneb i gynnydd. Mae'r data yn awgrymu bod trychineb gymdeithasol wedi dod i'r amlwg yn ein gwlad yn y blynyddoedd diwethaf, ac nid wyf yn defnyddio'r term hwnnw'n ysgafn. Ychydig wythnosau yn ôl, codais gyda'r Prif Weinidog y ffaith bod nifer y marwolaethau cysylltiedig â chyffuriau wedi cyrraedd eu lefel uchaf erioed sef 168 yn 2015. Mae'r adroddiad yr ydym yn ei drafod heddiw yn dangos, yn 2016, bod nifer y marwolaethau cysylltiedig â chyffuriau wedi cyrraedd record newydd o 192. Mae marwolaethau cysylltiedig ag alcohol hefyd wedi cynyddu i 504, fel y nodwyd yn y gwelliant yn enw Paul Davies. Ac mae'r ystadegau hyn yn atgyfnerthu, rwy'n siŵr, yr hyn y mae llawer ohonom yn ei glywed gan fudiadau cyffuriau, elusennau, ein comisiynwyr heddlu a throseddu, a'm cyn-gydweithwyr yn y gwasanaeth prawf. Ychwanegwch yr argyfwng digartrefedd, sydd, wrth gwrs, yn gysylltiedig â llymder a diwygio budd-daliadau, ac mae gennym sefyllfa sy'n creu cost enbyd i'n cymdeithas, i'n gwasanaethau cyhoeddus, i'n cymunedau ac i fywyd dynol. Mae llawer o'r marwolaethau cysylltiedig â chyffuriau ac alcohol yn digwydd i bobl sy'n ddigartref ar y stryd. Mae gennym y pwerau dros ddigartrefedd, wrth gwrs, ond rhaid inni fod yn glir nad yw rhai o'r ysgogiadau polisi sydd eu hangen i ddatrys problem ddyrys camddefnyddio sylweddau yn llawn wedi'u datganoli eto. Mae'r gair 'eto' yn bwysig yma. Mae angen inni fod â'r agwedd bod angen y pwerau i ymdrin â chamddefnyddio sylweddau yng Nghymru, a bod cyfyngiad ar amser o ran cadw'r pwerau hynny yn San Steffan. Y Cynulliad hwn a Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am iechyd y cyhoedd, am atal digartrefedd, ac am rai agweddau ar ddiogelwch cymunedol. Am gyhyd ag y bydd pwerau cyfiawnder, lles a diogelwch cymdeithasol wedi'u dal yn ôl yn San Steffan, bydd dull cwbl gydgysylltiedig yn amhosibl. Dydy Llywodraeth bresennol Cymru ddim wedi dangos agwedd flaengar bob amser at ddatganoli cyfiawnder, nawdd cymdeithasol a meysydd cysylltiedig. Ond rwy'n credu bod potensial i newid hynny. A rhaid inni newid hynny, oherwydd mae'r ffigurau hyn yn rhoi darlun llwm a dirdynnol. Nawr, rwy'n cefnogi gwelliant Plaid Cymru heddiw - wel, mae'n siŵr bod hynny'n amlwg, ond am ei fod yn fater o egwyddor mai mater iechyd cyhoeddus yw camddefnyddio sylweddau ac nid mater cyfiawnder troseddol, ac rwy'n falch bod y Llywodraeth yn barod i gefnogi hynny hefyd. Ond mae angen inni fynd ymhellach. Mae angen y pwerau arnom dros y system cyfiawnder troseddol i ddiwygio polisïau cyffuriau. Un peth, er enghraifft, yr hoffwn i ei weld yw bod pobl â sglerosis ymledol a chyflyrau eraill yn gallu defnyddio canabis yn gyfreithiol, ond allwn ni ddim gwneud hynny oherwydd does gennym ni mo'r pwerau. Ond, hyd yn oed heb y pwerau dros gyfiawnder troseddol, gallem ddal i gael effaith ar leihau nifer y marwolaethau oherwydd defnyddio cyffuriau drwy ddefnyddio datrysiadau iechyd cyhoeddus. Mae un o'r datrysiadau hynny'n cael ei hyrwyddo gan Arfon Jones, comisiynydd heddlu a throseddu Gogledd Cymru, sydd wedi dod yn un o'r lleisiau mwyaf blaengar ar bolisi cyfiawnder yng Nghymru. Mae wedi ennill parch gan bob rhan o'r sbectrwm gwleidyddol am ei safiad ar drin pobl sydd â phroblemau â chyffuriau anghyfreithlon fel bodau dynol ac nid fel troseddwyr. Dim ond ychydig flynyddoedd yn ôl, roedd y safbwynt hwn yn cael ei ystyried yn un eithafol a radical, ond erbyn hyn mae'n cael ei dderbyn mewn gwledydd ledled Ewrop. Mae Arfon wedi cynnig y gallai cyfleusterau chwistrellu diogel, mewn lleoliadau addas, leihau nifer y marwolaethau cyffuriau, troseddau cysylltiedig â chyffuriau, a defnyddio cyffuriau yn gyhoeddus. Mae'r dull hwn wedi cael ei roi ar waith yn y Swistir, ynghyd â mesurau iechyd cyhoeddus eraill, ac mae wedi lleihau nifer y marwolaethau cysylltiedig â chyffuriau. Ym Mhortiwgal, mae dad-droseddoli rhai cyffuriau, ynghyd â rhaglenni atal a thriniaeth, wedi cael effaith debyg. Y llynedd, roedd llai o farwolaethau cyffuriau ym Mhortiwgal, gwlad o dros 10 miliwn o bobl, nag yng Nghaerdydd, Casnewydd ac Abertawe, sydd â phoblogaeth o lai na 1 miliwn o bobl. Yn union fel y gwelir mesurau iechyd cyhoeddus fel ffordd o leihau niwed alcohol, dylid eu defnyddio hefyd i leihau'r niwed a achosir gan gyffuriau. Ac mae'n werth nodi yma na fydd pawb sy'n yfed alcohol yn datblygu problem, ac mae'r un peth yn wir am gyffuriau. Ac mae'n rhaid i hynny fod yn fan cychwyn, fel y gallwn ganolbwyntio ar leihau niwed oherwydd defnydd problemus. Gadewch i ni beidio ag edrych yn ôl yn y blynyddoedd i ddod a gresynu wrth fwy o fywydau, mwy o deuluoedd yn wynebu tor calon, oherwydd polisïau cyffuriau annoeth ac aneffeithiol. Gadewch inni greu ymagwedd newydd, eofn at y broblem hon yng Nghymru - gadewch inni ddechrau gydag arbed bywydau.