English: Thank you, Presiding Officer. I move the amendments in the name of Darren Millar. We all recognise the value of arts and culture in our society. As well as enriching our lives, arts and culture have a wider more measurable impact on our economy, health and well-being, society and education. The current pandemic is continuing to have a devastating impact on our arts and creative industries. Theatres, galleries, music venues, heritage sites, museums, libraries, archives, festivals and cinemas are all at risk. The UK Conservative Government appreciates the grave challenges the arts face and the need to preserve them for future generations. That is why in July they announced a huge rescue package of over £1.5 billion to help weather the impact of the coronavirus. Thousands of organisations across a range of sectors are able to access the emergency grants and loans. This represents the biggest ever one-off investment in UK culture, providing a vital lifeline to the cultural and heritage organisations across this country. As a result of this new funding, Wales receives a consequential and additional £59 million, as outlined earlier, which we welcome in amendment 2. The Deputy Minister, however, announced in his cultural recovery fund that it would not consist of the full amount of the funding provided. As my colleague David Melding said at the time, the arts had been shortchanged by Welsh Ministers. I would ask the Deputy Minister: where has the additional funding gone, why isn't it being used to secure livelihoods in our creative industries and why isn't that money helping to secure the future of leisure and heritage venues and other organisations that contribute to the rich tapestry of Welsh life? Not all the problems of the culture sector have been because of the coronavirus. The recent review of the National Library of Wales came after 10 years of financial problems, with income decreasing steadily year on year and a 23 per cent drop in staff numbers from 2008 to 2019. The reviewers concluded that the national library had not been as effective or consistent as it could have been in driving change, and they remained concerned about the lack of medium to long-term strategic plan. Our amendment 9 notes the outcome of the independent review and calls for an increase in baseline funding in the next financial year to put the finances of the institution on a more sustainable footing for the future. Our amendment 3 seeks to erase Plaid Cymru's opposition to planned military museums in Cardiff Bay. The first museum referred to is the museum of military medicine. It would tell the history of the four corps of the Army Medical Services: the Royal Army Medical Corps, the Royal Army Veterinary Corps, Royal Army Dental Corps and the Queen Alexandra's Royal Army Nursing Corps. The museum's archives, which go back to the Napoleonic wars, would be used by researchers in medicine and medical history. The second proposed museum is the museum of army music. I'm so disappointed to see that these proposals should be opposed by Plaid Cymru. In no way can it be claimed that museums of military medicine and music somehow glorify war. By letting their innate pacifism cloud their judgment, Plaid Cymru has exposed its contempt for those who serve and have served in these branches in our armed forces, and it again tries to pander to the cancel culture that would whitewash the history of a proud nation. Remembering war and commemorating sacrifice serves to ensure that mankind does not repeat the same mistakes. Presiding Officer, these are challenging times for the arts and culture sector. I believe that recent funding provided by the UK Conservative Government demonstrates its understanding of the importance of our cultural assets and activities. If we act now, we can ensure that our arts and culture sector can grow and thrive once this crisis is over.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n cynnig y gwelliannau yn enw Darren Millar. Rydym i gyd yn cydnabod gwerth y celfyddydau a diwylliant yn ein cymdeithas. Yn ogystal â chyfoethogi ein bywydau, mae'r celfyddydau a diwylliant yn cael effaith ehangach sy'n haws ei mesur ar ein heconomi, ein hiechyd a'n lles, ein cymdeithas a'n haddysg. Mae'r pandemig presennol yn parhau i gael effaith ddinistriol ar ein diwydiannau celfyddydol a chreadigol. Mae theatrau, orielau, lleoliadau cerddoriaeth, safleoedd treftadaeth, amgueddfeydd, llyfrgelloedd, archifdai, gwyliau a sinemâu oll mewn perygl. Mae Llywodraeth Geidwadol y DU yn deall bod heriau difrifol yn wynebu'r celfyddydau a'r angen i'w cadw ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Dyna pam y cyhoeddasant becyn achub enfawr o dros £1.5 biliwn ym mis Gorffennaf i helpu i oroesi effaith y coronafeirws. Gall miloedd o sefydliadau ar draws ystod o sectorau gael gafael ar y grantiau a'r benthyciadau brys. Dyma'r buddsoddiad untro mwyaf erioed yn niwylliant y DU, gan ddarparu achubiaeth hanfodol i sefydliadau diwylliannol a threftadaeth ym mhob cwr o'r wlad. O ganlyniad i'r cyllid newydd hwn, mae Cymru'n cael £59 miliwn o arian canlyniadol ychwanegol, fel yr amlinellwyd yn gynharach, ac rydym yn croesawu hynny yng ngwelliant 2. Fodd bynnag, cyhoeddodd y Dirprwy Weinidog yn ei gronfa adferiad diwylliannol na fyddai'n cynnwys swm llawn y cyllid a ddarperir. Fel y dywedodd fy nghyd-Aelod, David Melding, ar y pryd, mae Gweinidogion Cymru wedi gwneud cam â'r celfyddydau. Carwn ofyn i'r Dirprwy Weinidog: i ble mae'r cyllid ychwanegol wedi mynd, pam nad yw'n cael ei ddefnyddio i ddiogelu bywoliaeth pobl yn ein diwydiannau creadigol a pham nad yw'r arian hwnnw'n helpu i sicrhau dyfodol lleoliadau hamdden a threftadaeth a sefydliadau eraill sy'n cyfrannu at dapestri cyfoethog bywyd Cymru? Nid yw holl broblemau'r sector diwylliant wedi deillio o'r coronafeirws. Daeth yr adolygiad diweddar o Lyfrgell Genedlaethol Cymru ar ôl 10 mlynedd o broblemau ariannol, gydag incwm yn gostwng yn raddol o flwyddyn i flwyddyn a gostyngiad o 23 y cant yn nifer y staff rhwng 2008 a 2019. Daeth yr adolygwyr i'r casgliad nad oedd y llyfrgell genedlaethol wedi bod mor effeithiol nac mor gyson ag y gallai fod wrth ysgogi newid, ac roeddent yn parhau i bryderu am y diffyg cynllun strategol ar gyfer y tymor canolig i'r tymor hir. Mae ein gwelliant 9 yn nodi canlyniad yr adolygiad annibynnol ac yn galw am gynyddu cyllid llinell sylfaen yn y flwyddyn ariannol nesaf i roi cyllid y sefydliad ar sail fwy cynaliadwy ar gyfer y dyfodol. Mae ein gwelliant 3 yn ceisio dileu gwrthwynebiad Plaid Cymru i'r cynlluniau ar gyfer amgueddfeydd milwrol ym Mae Caerdydd. Yr amgueddfa gyntaf y cyfeirir ati yw'r amgueddfa meddygaeth filwrol. Byddai'n adrodd hanes pedwar corfflu Gwasanaethau Meddygol y Fyddin: Corfflu Meddygol Brenhinol y Fyddin, Corfflu Milfeddygol Brenhinol y Fyddin, Corfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin a Chorffluoedd Nyrsio Brenhinol y Frenhines Alexandra. Byddai archifau'r amgueddfa, sy'n mynd yn ôl i'r rhyfeloedd Napoleonig, yn cael eu defnyddio gan ymchwilwyr ym maes meddygaeth a hanes meddygol. Yr ail amgueddfa arfaethedig yw amgueddfa cerddoriaeth y fyddin. Rwyf mor siomedig o weld bod Plaid Cymru yn gwrthod y cynigion hyn. Ni ellir honni mewn unrhyw ffordd fod amgueddfeydd meddygaeth a cherddoriaeth filwrol rywsut yn gogoneddu rhyfel. Drwy adael i'w heddychiaeth gynhenid gymylu eu barn, mae Plaid Cymru wedi amlygu ei dirmyg tuag at y rhai sy'n gwasanaethu ac wedi gwasanaethu yn y canghennau hyn o'n lluoedd arfog, ac unwaith eto mae'n ceisio porthi'r diwylliant canslo a fyddai'n gwyngalchu hanes cenedl falch. Mae cofio rhyfel a choffáu aberth yn sicrhau nad yw'r ddynoliaeth yn ailadrodd yr un camgymeriadau. Lywydd, mae hwn yn gyfnod heriol i'r sector celfyddydau a diwylliant. Credaf fod cyllid diweddar a ddarparwyd gan Lywodraeth Geidwadol y DU yn dangos ei dealltwriaeth o bwysigrwydd ein hasedau a'n gweithgareddau diwylliannol. Os gweithredwn yn awr, gallwn sicrhau y gall ein sector celfyddydau a diwylliant dyfu a ffynnu pan ddaw'r argyfwng hwn i ben.