English: As I said earlier, Llywydd, collaboration during the pandemic has yielded some positive examples of inter-governmental working. This year, we have had regular meetings between devolved Governments and the then Chancellor of the Duchy of Lancaster, covering COVID-19 and other business. I look forward to this continuing following the recent reshuffle, where Michael Gove retains, as I understand it, responsibility for inter-governmental relations. The vaccination programme is a further example of how things can be done well, with agreement on central procurement, shared on a population basis across the UK, but with delivery managed by each nation. Beyond COVID, Llywydd, we have worked jointly on common frameworks, devised as a result of leaving the European Union, with provisional agreement between the Governments, hopefully to be followed by final agreement later this year. The Welsh Government continues to enjoy strong relationships with other devolved Governments, and particularly with the British-Irish Council members. I look forward to welcoming the BIC to Wales, later this autumn, for its thirty-sixth summit, and I will return to the Senedd at a later date with further information for Members on the British-Irish Council meeting in Wales. Earlier this month, I attended the annual meeting of the British-Irish Association. There was an opportunity there to share a platform with the Northern Ireland First Minister, Paul Givan, and to meet with representatives of other parties within the Executive. In November, Welsh Ministers will take part in the COP26 discussions in Glasgow, working with the Scottish Government to maximise the contribution we can make to combating climate change alongside other regional Governments. These relationships with other UK nations are a very important component of our inter-governmental efforts and ones that allow us both to work closely with others and to promote Welsh interests. What we need, however, is for these positive examples to become the norm in inter-governmental relations. A voluntary union of four nations is far more likely to be sustained into the future where we have a pattern of respectful, regular and reliable engagement, with clearly established robust and rules-based inter-governmental machinery. What we have in practice is piecemeal, ad hoc and sporadic co-operation. At best, it's capable of delivering useful outcomes, but far too often it leaves frustration and silence where dialogue and delivery were needed. I regret that our bilateral relations with the UK Government are too often poor and difficult. Their muscular unionism, their hostility to devolution, and their aggressive unilateralism is entirely counter-productive and at odds with sentiment here in Wales. It is very difficult to reconcile the positive overtures made some of the time, by some UK Ministers, with the aggressive incursions they make into devolved areas, for example through their legislative programme and their spending plans, holding back money that should come to Wales, and taking back responsibilities that are clearly devolved. Llywydd, it does not have to be this way. The Welsh Government wants a strong Wales in a successful United Kingdom. Our document 'Reforming our Union: Shared Governance in the UK', published in its second edition in June of this year, outlines such a positive future. It envisages an enduring union, utilising devolution as a strength and working together in ways that would persuade citizens in all four nations to want to belong to it. To take this work forward here in Wales, we will soon announce some details of our own new constitutional commission. The 'Reforming our Union' document will be available to it as it begins its deliberations, and I hope, of course, that others too will come forward with creative and workable ideas. Llywydd, I had hoped to be able to set out today for the Senedd the culmination of the inter-governmental relations review, commissioned as long ago as 2018. Earlier this year, the publication of a draft package of reforms showed a growing level of consensus between the Governments, with relatively few remaining areas to be agreed. That is not to say that each Government will get everything it wanted, because, inevitably and quite rightly, this has been a process of negotiation and compromise. But, progress has been made and I try to remain optimistic that the review is finally ready to be concluded. Final details were being negotiated as the UK Government reshuffle took place, and now it remains to be seen whether this has implications for concluding the review satisfactorily. The draft reform programme represents a significant improvement and it includes new structures to facilitate better dialogue. In spite of a generally challenging relationship with the UK Government, here are some important steps set out in the review: it will establish a new inter-governmental machinery for regular meetings at all levels of Government; it would see increased parity of esteem and participation; for the first time, it would create an impartial secretariat; and it sets out an improved dispute avoidance and resolution mechanism, with the ability to include independent input into disputes and with greater transparency about their resolution. For this afternoon, Llywydd, I'd like to end on that positive note. The context of inter-governmental relations is difficult, but progress can be made. I hope that next year I will be able to report that issues as profound as the future of the United Kingdom are being addressed with the seriousness that they so urgently deserve.
Welsh: Fel dywedais i'n gynharach, Llywydd, mae cydweithio yn ystod y pandemig wedi arwain at rai enghreifftiau cadarnhaol o weithio rhynglywodraethol. Eleni, fe gawsom ni gyfarfodydd rheolaidd rhwng Llywodraethau datganoledig a Changhellor Dugiaeth Caerhirfryn ar y pryd, yn cwmpasu COVID-19 a materion arall. Rwy'n edrych ymlaen at barhau â hyn yn dilyn yr ad-drefnu diweddar, lle bydd Michael Gove, fel rwy'n deall, yn cadw ei gyfrifoldeb am gysylltiadau rhynglywodraethol. Mae'r rhaglen frechu yn enghraifft arall o sut y gellir gwneud gwaith da, gyda chytundeb o ran caffael canolog, a rennir ar sail poblogaeth ledled y DU, ond gyda'r ddarpariaeth yn cael ei rheoli gan bob gwlad yn unigol. Y tu hwnt i COVID, Llywydd, rydym ni wedi gweithio ar y cyd ar fframweithiau cyffredin, a ddyfeisiwyd o ganlyniad i ymadael â'r Undeb Ewropeaidd, gyda chytundeb dros dro rhwng y Llywodraethau, i'w ddilyn, gobeithio, gan gytundeb terfynol yn ddiweddarach eleni. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i fwynhau perthynas gref â'r Llywodraethau datganoledig eraill, a chydag aelodau'r Cyngor Prydeinig-Gwyddelig, yn arbennig felly. Rwy'n edrych ymlaen at groesawu'r Cyngor Prydeinig-Gwyddelig i Gymru, yn ddiweddarach yr hydref hwn, ar gyfer ei unfed uwchgynhadledd ar bymtheg ar hugain, ac fe fyddaf i'n dychwelyd i'r Senedd yn ddiweddarach gyda rhagor o wybodaeth i'r Aelodau am gyfarfod y Cyngor Prydeinig-Gwyddelig yng Nghymru. Yn gynharach y mis hwn, fe euthum i gyfarfod blynyddol Cymdeithas Prydain ac Iwerddon. Bu cyfle yn y fan honno i rannu llwyfan gyda Phrif Weinidog Gogledd Iwerddon, Paul Givan, ac i gyfarfod â chynrychiolwyr y pleidiau eraill sydd yn y Weithrediaeth yno. Ym mis Tachwedd, fe fydd Gweinidogion Cymru yn cymryd rhan yn nhrafodaethau COP26 yn Glasgow, gan weithio gyda Llywodraeth yr Alban i sicrhau'r cyfraniad mwyaf y gallwn ni ei wneud wrth fynd i'r afael â newid hinsawdd yn gyfochrog â Llywodraethau rhanbarthol eraill. Mae'r berthynas hon â gwledydd eraill y DU yn elfen bwysig iawn o'n hymdrechion rhynglywodraethol sy'n ein galluogi ni i weithio'n agos gydag eraill a hyrwyddo buddiannau Cymru. Yr hyn sydd ei angen arnom ni, er hynny, yw i'r enghreifftiau cadarnhaol hyn ddod yn gyffredin mewn cysylltiadau rhynglywodraethol. Mae undeb gwirfoddol o bedair gwlad yn llawer mwy tebygol o barhau i'r dyfodol gyda phatrwm o ymgysylltu rheolaidd a dibynadwy, gyda pharch, â pheirianwaith rhynglywodraethol ar sail rheolau eglur a chadarn. Yr hyn sydd gennym ni'n ymarferol yw cydweithredu tameidiog, ad hoc ac ysbeidiol. Ar y gorau, fe all hynny gyflawni canlyniadau defnyddiol, ond yn llawer rhy aml ceir rhwystredigaeth a mudandod yn ei sgil pan oedd angen deialog a chyflawniad. Rwy'n gresynu bod ein cysylltiadau dwyochrog ni â Llywodraeth y DU yn llipa ac yn anodd, yn rhy aml o lawer. Mae eu hundebwriaeth cyhyrol, eu gelyniaeth tuag at ddatganoli, a'u hunochroldeb ymosodol nhw'n gwbl wrthgynhyrchiol ac yn groes i'n teimladau ni yma yng Nghymru. Mae hi'n anodd iawn cysoni'r mynegiadau cadarnhaol a wneir ar adegau, gan rai o Weinidogion y DU, â'r achosion hynny o ymosod ar feysydd datganoledig, er enghraifft drwy eu rhaglen ddeddfwriaethol a'u cynlluniau gwariant, gan ddal arian a ddylai ddod i Gymru yn ei ôl, a chymryd cyfrifoldebau yn ôl sydd, yn eglur iawn, wedi cael eu datganoli. Llywydd, nid oes raid iddi hi fod fel hyn. Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i weld Cymru gadarn mewn Teyrnas Unedig lwyddiannus. Mae ein dogfen ni 'Diwygio ein Hundeb: Cydlywodraethu yn y DU', a gyhoeddwyd yn ei ail argraffiad ym mis Mehefin eleni, yn amlinellu dyfodol cadarnhaol o'r fath. Mae'n rhagweld undeb sy'n parhau, gan ddefnyddio datganoli fel cadernid a chydweithio mewn ffyrdd a fyddai'n perswadio dinasyddion ym mhob un o'r pedair gwlad i ddymuno perthyn iddo. Ar gyfer bwrw ymlaen â'r gwaith hwn yma yng Nghymru, fe fyddwn ni, yn fuan, yn cyhoeddi rhai manylion am ein comisiwn cyfansoddiadol newydd ni ein hunain. Fe fydd y ddogfen 'Diwygio ein Hundeb' ar gael iddo wrth iddo ddechrau ar ei drafodaethau, ac rwy'n gobeithio, wrth gwrs, y bydd rhai eraill yn cyflwyno syniadau creadigol ac ymarferol hefyd. Llywydd, roeddwn i wedi gobeithio gallu nodi i'r Senedd benllanw'r adolygiad o gysylltiadau rhynglywodraethol heddiw, a gomisiynwyd mor bell yn ôl â 2018. Yn gynharach eleni, fe amlygwyd y gyfradd gynyddol o gytundeb sydd rhwng y Llywodraethau yn y cyhoeddiad o becyn drafft o ddiwygiadau, gydag ychydig iawn o feysydd ar ôl i'w cytuno. Nid yw hynny'n golygu y bydd pob Llywodraeth yn cael popeth yr oedd hi'n ei ddymuno, oherwydd, yn anochel ac yn gwbl briodol, mae hon wedi bod yn broses o negodi a chyfaddawdu. Ond, fe wnaethpwyd cynnydd ac rwy'n ceisio parhau i fod yn obeithiol y bydd yr adolygiad yn barod i'w gwblhau o'r diwedd. Roedd y manylion terfynol yn cael eu trafod pan ddigwyddodd yr ad-drefnu yn Llywodraeth y DU, ac fe geir ansicrwydd nawr o ran a fydd yna oblygiadau i gwblhau'r adolygiad mewn modd sy'n foddhaol. Mae'r rhaglen ddiwygio ddrafft yn welliant sylweddol ac mae hi'n cynnwys strwythurau newydd i hwyluso deialog well. Er gwaethaf y berthynas sy'n heriol ar y cyfan â Llywodraeth y DU, mae'r rhain yn gamau pwysig y mae'r adolygiad yn eu nodi: fe fydd yn sefydlu peirianwaith rhynglywodraethol newydd ar gyfer cyfarfodydd rheolaidd ar bob lefel o Lywodraeth; fe fyddai'n gweld mwy o barch a chyfranogiad sy'n gyfartal; am y tro cyntaf, fe fyddai'n creu ysgrifenyddiaeth ddiduedd; ac mae'n nodi mecanwaith gwell i osgoi a datrys anghydfodau, gyda'r gallu i gynnwys mewnbwn annibynnol i anghydfodau a chyda mwy o dryloywder o ran eu datrys nhw. Y prynhawn yma, Llywydd, fe hoffwn i orffen ar y nodyn cadarnhaol yna. Mae cyd-destun cysylltiadau rhynglywodraethol yn anodd, ond fe ellir gwneud cynnydd. Rwy'n gobeithio y byddaf i'n gallu adrodd y flwyddyn nesaf fod materion mor ddwys â dyfodol y Deyrnas Unedig yn cael eu hystyried gyda'r difrifoldeb y maen nhw'n eu haeddu ar frys.