English: Undoubtedly, we live in a world where most of us cannot even function without our phones, tablets, laptops or PCs. I will admit I am not the most IT-savvy person on the planet, but I do know that the world is progressing at such a rapid speed and pace that we all here in Wales must keep up with it. Are we really doing it? You may remember that one of the arguments put forward in favour of devolution in the late 1990s was that Welsh interests were being neglected. Supporters of devolution claimed that this was reflected in the relative failure of the Welsh economy. They claimed Wales had too much reliance on the public sector for jobs, higher unemployment and a less skilled workforce than in the rest of the United Kingdom. These economic problems, we were told, could only be solved by tailor-made solutions created here in Wales. Today, after 20 years of devolution, it saddens me to say that Wales still has the weakest economy in the United Kingdom. Workers in Wales have the lowest weekly wages and unemployment remains above the UK average. And Wales has a serious skills gap. Fifty-five years ago, the then Prime Minister, Harold Wilson, reflected on the pace of technological change and its implications for industry. He warned that, if the country was to prosper, a new Britain would need to be forged in the white heat of a scientific revolution. That is true of Wales today. We need to kick-start the economy by addressing the barriers to growth. The growing skills gap, particularly in the field of digital skills, is hindering the ability of companies to find the workers they need to develop. As the director general of the British Chambers of Commerce said: 'Labour and skills shortages are set to be the biggest potential drag anchor on business in 2018, since ultimately it is people that make businesses work.' The Barclays digital development index 2017, which analysed 88,000 UK job adverts and 6,000 adults, claims that Welsh employees score among the lowest of all UK regions for their digital skills. This is important because Welsh employers are willing to pay a premium for workers with word processing, data analysis and social media capabilities. People's level of digital prowess is fast becoming a key determinant of their earning power. According to Barclays bank, having digital skills can add more than £11,500 a year to your potential earnings in Wales. The internet has massively levelled the business playing field, particularly in terms of a company's ability to reach their audience or market. It has also dramatically lowered the bar for entry to business so that, for many new businesses, their website is both their point of engagement and their point of sale. I very much welcome our Prime Minister's announcement of a digital initiative aimed at solving the digital skills shortage. The £40 million Institute of Coding is a partnership deal with leading tech firms, universities and industry bodies in an effort to bolster future digital skills in this country. The consortium is made up of more than 60 universities, businesses and industry experts. Employers will have a tangible input to the curriculum, working hand in hand with universities to develop specialist skills in areas where they are needed most. I am delighted that the Welsh Government has agreed to work in co-operation with Westminster by confirming that Swansea and Cardiff universities are to receive funding to expand coding in schools, colleges and communities. Education is pivotal in ensuring we have the skills to get by in our digital lives, but the fact is that they are changing so fast that educators are struggling to keep up. Skills are changing faster than formal education providers can keep up. The industry is developing at such a rate that by the time the curriculum is crafted and approved by the various bodies and students finally graduate, you can be talking of almost a decade from start to finish. We need a coherent and long-term commitment from the Welsh Government for 'digital Wales', from skills to infrastructure. However, Estyn say pupils' progress in digital skills has not kept pace with technology. They claim opportunities to develop ICT skills across subjects are limited in many secondary schools and in a third of primary schools. In just under two thirds of primary schools, there are important shortcomings in standards of ICT. I must admit, although most people are confident in using programmes such as those for word processing and creating presentations, their skills are often limited to a narrow range of applications. One of many concerns is that Welsh Government is failing to promote the benefits that apprenticeships can bring to students at an early stage. Careers information in schools about apprenticeships is vital if we are to increase the supply of trained workers our economy desperately needs. There are currently issues with the quality and availability of careers advice, including the lack of trained careers advisors and the lack of knowledge of apprenticeships and vocational training by school staff. Schools also exhibit a tendency to encourage pupils towards study of A-levels rather than apprenticeships. Further education and work-based learning organisations need greater access to schools to broaden the range of advice young people receive about their future careers. I am confident that this will go some way to tackling the worrying gender imbalance and under-representation of disabled people that we currently see in apprenticeships in Wales. Deputy Presiding Officer, Wales needs to face the challenges and grab the opportunities presented by the modern global economy. At Google, whenever they plan on making an ambitious leap into a new product or service, they call it a 'moonshot'. You have all probably heard of that saying - 'If you aim for the moon, you'll at least land amongst the stars.' I think we need to encourage people of all ages and backgrounds, from all across Wales, to have the courage to aim for the moon and take their very own 'moonshots'. Deputy Presiding Officer, digital skills are our future, whether you work in health, education, transport - any department. Only within the last 20 years - just 20 years - digital development in all walks of life has changed the civilisation of the global economy, global industry, global - . Every walk of life is digital, digital, digital. So, we must get certain areas, whether they're strategical, informational, instrumental, or digital skills - we need other skills, and we need to train our children to make sure they're not lagging behind because the nation - . We have no shortage of money for education here, so if we have to develop our economy and the best future for our children and our generations, we must strongly emphasise and give them full support to get their digital skills fully covered in our curriculum. Thank you very much.
Welsh: Yn sicr, rydym yn byw mewn byd lle na all y rhan fwyaf ohonom weithredu hyd yn oed heb ein ffonau, ein cyfrifiaduron llechen, ein gliniaduron neu ein cyfrifiaduron. Rwy'n cyfaddef nad wyf y person mwyaf gwybodus ar y blaned ym maes TG, ond gwn fod y byd yn datblygu ar gymaint o gyflymder fel bod yn rhaid i bawb ohonom yng Nghymru ddal i fyny ag ef. A ydym yn gwneud hynny mewn gwirionedd? Efallai y cofiwch mai un o'r dadleuon a gyflwynwyd o blaid datganoli ar ddiwedd y 1990au oedd bod buddiannau Cymru'n cael eu hesgeuluso. Honnai cefnogwyr datganoli fod hyn wedi'i adlewyrchu ym methiant cymharol economi Cymru. Honnent fod Cymru'n rhy ddibynnol ar y sector cyhoeddus am swyddi, fod diweithdra'n uwch a'r gweithlu'n llai medrus nag yng ngweddill y Deyrnas Unedig. Dywedwyd wrthym mai atebion wedi'u teilwra yma yng Nghymru yn unig a allai ddatrys y problemau economaidd hyn. Heddiw, ar ôl 20 mlynedd o ddatganoli, mae'n dristwch imi orfod dweud mai Cymru sydd â'r economi wannaf yn y Deyrnas Unedig o hyd. Cyflogau wythnosol gweithwyr yng Nghymru yw'r rhai isaf, ac mae lefelau diweithdra yn dal i fod yn uwch na chyfartaledd y DU. A cheir bwlch sgiliau difrifol yng Nghymru. Hanner cant a phump o flynyddoedd yn ôl, myfyriodd y Prif Weinidog, Harold Wilson, ar gyflymder newid technolegol a goblygiadau hynny i ddiwydiant. Os oedd y wlad i ffynnu, rhybuddiodd, byddai angen creu Prydain newydd yng ngwres gwyn chwyldro gwyddonol. Mae hynny'n wir am Gymru heddiw. Mae angen inni roi hwb i'r economi drwy fynd i'r afael â rhwystrau i dwf. Mae'r bwlch sgiliau cynyddol, yn enwedig ym maes sgiliau digidol, yn llesteirio gallu cwmnïau i ddod o hyd i'r gweithwyr sydd eu hangen arnynt i ddatblygu. Fel y dywedodd cyfarwyddwr cyffredinol Siambrau Masnach Prydain: Mae'n bosibl mai prinder sgiliau a llafur fydd y maen melin mwyaf i fusnesau yn 2018, gan mai pobl yn y pen draw sy'n gwneud i fusnesau weithio. Mae mynegai datblygu digidol Barclays 2017, a ddadansoddodd 88,000 o hysbysebion swyddi a 6,000 o oedolion yn y DU, yn honni bod gweithwyr Cymru yn sgorio ymhlith yr isaf o holl ranbarthau'r DU am eu sgiliau digidol. Mae hyn yn bwysig oherwydd mae cyflogwyr Cymru yn barod i dalu premiwm i weithwyr sydd â galluoedd prosesu geiriau, dadansoddi data a chyfryngau cymdeithasol. Mae lefel medr ddigidol pobl yn prysur ddod yn ffactor allweddol sy'n penderfynu eu grym ennill. Yn ôl banc Barclays, gall meddu ar sgiliau digidol ychwanegu mwy na £11,500 flwyddyn at eich enillion posibl yng Nghymru. Mae'r rhyngrwyd wedi gwneud y cae chwarae'n llawer mwy gwastad i fusnesau, yn enwedig o ran gallu cwmni i gyrraedd eu cynulleidfa neu eu marchnad. Mae hefyd wedi gostwng y bar ar gyfer mynediad at fusnes yn ddramatig fel bod eu gwefan, i lawer o fusnesau newydd, yn bwynt ymgysylltu ac yn fan gwerthu iddynt. Rwy'n croesawu'n fawr y cyhoeddiad gan Brif Weinidog y DU ynghylch menter ddigidol gyda'r nod o ddatrys y prinder sgiliau digidol. Mae'r Sefydliad Codio gwerth £40 miliwn yn gytundeb partneriaeth gyda chwmnïau technoleg blaenllaw, prifysgolion a chyrff y diwydiant mewn ymgais i gryfhau sgiliau digidol yn y wlad hon yn y dyfodol. Lluniwyd y consortiwm o fwy na 60 o brifysgolion, busnesau ac arbenigwyr y diwydiant. Bydd mewnbwn pendant gan gyflogwyr i'r cwricwlwm, gan weithio law yn llaw â'r prifysgolion i ddatblygu sgiliau arbenigol yn yr ardaloedd lle y mae fwyaf o'u hangen. Rwy'n falch iawn fod Llywodraeth Cymru wedi cytuno i weithio mewn cydweithrediad â San Steffan drwy gadarnhau bod prifysgolion Abertawe a Chaerdydd yn mynd i gael cyllid i ehangu codio mewn ysgolion, colegau a chymunedau. Mae addysg yn ganolog i sicrhau bod gennym sgiliau i ymdopi yn ein bywydau digidol, ond y ffaith amdani yw eu bod yn newid mor gyflym fel bod addysgwyr yn cael trafferth dal i fyny. Mae sgiliau'n newid yn gyflymach nag y gall darparwyr addysg ffurfiol ddal i fyny â hwy. Mae'r diwydiant yn newid mor gyflym, ac erbyn yr amser y caiff y cwricwlwm ei lunio a'i gymeradwyo gan gyrff amrywiol ac y bydd myfyrwyr yn graddio yn y pen draw, rydych yn sôn am ddegawd bron o'r dechrau i'r diwedd. Mae angen ymrwymiad hirdymor a chydlynol gan Lywodraeth Cymru tuag at 'Gymru ddigidol', o sgiliau i seilwaith. Fodd bynnag, mae Estyn yn dweud nad yw cynnydd disgyblion mewn sgiliau digidol wedi dal i fyny â'r dechnoleg. Maent yn honni bod cyfleoedd i ddatblygu sgiliau TGCh ar draws y pynciau yn gyfyngedig mewn llawer o ysgolion uwchradd ac mewn traean o ysgolion cynradd. Mewn ychydig o dan ddwy ran o dair o ysgolion cynradd, ceir diffygion pwysig o ran safonau TGCh. Rhaid i mi gyfaddef, er bod y rhan fwyaf o bobl yn hyderus wrth ddefnyddio rhaglenni megis y rhai ar gyfer prosesu geiriau a chreu cyflwyniadau, mae eu sgiliau'n aml yn gyfyngedig i ystod gul o gymwysiadau. Un o'r nifer o bryderon yw fod Llywodraeth Cymru yn methu hyrwyddo'r manteision y gall prentisiaethau eu cynnig i fyfyrwyr ar gam cynnar. Mae gwybodaeth gyrfaoedd mewn ysgolion am brentisiaethau yn hanfodol os ydym i gynyddu'r cyflenwad o weithwyr hyfforddedig sydd eu hangen yn daer ar ein heconomi. Ar hyn o bryd, ceir problemau gydag ansawdd ac argaeledd cyngor gyrfaoedd, gan gynnwys diffyg cynghorwyr gyrfaoedd hyfforddedig a diffyg gwybodaeth am brentisiaethau a hyfforddiant galwedigaethol ymhlith staff ysgolion. Mae ysgolion hefyd yn dangos tueddiad i annog disgyblion i astudio at Safon Uwch yn hytrach na phrentisiaethau. Mae angen i sefydliadau addysg bellach a dysgu seiliedig ar waith gael mwy o fynediad at ysgolion i ehangu'r ystod o gyngor a gaiff pobl ifanc am eu gyrfaoedd yn y dyfodol. Rwy'n hyderus y bydd hyn yn mynd beth o'r ffordd tuag at fynd i'r afael â'r anghydbwysedd rhwng y rhywiau sy'n peri pryder a diffyg cynrychiolaeth o blith pobl anabl a welwn ar hyn o bryd mewn prentisiaethau yng Nghymru. Ddirprwy Lywydd, mae angen i Gymru wynebu'r heriau a manteisio ar y cyfleoedd a gynigir gan yr economi fyd-eang fodern. Yn Google, pa bryd bynnag y byddant yn cynllunio i wneud naid uchelgeisiol tuag at gynnyrch neu wasanaeth newydd, maent yn ei alw'n 'moonshot'. Mae'n siŵr fod pawb ohonoch wedi clywed yr ymadrodd hwnnw - 'Os anelwch am y lleuad, fe fyddwch chi o leiaf yn glanio ymysg y sêr.' Rwy'n credu bod angen inni annog pobl o bob oedran a chefndir, o bob cwr o Gymru, i fod yn ddigon dewr i anelu am y lleuad a rhoi cynnig ar eu 'moonshots' eu hunain. Ddirprwy Lywydd, sgiliau digidol yw ein dyfodol, pa un a ydych yn gweithio ym maes iechyd, addysg, trafnidiaeth - unrhyw faes. O fewn yr 20 mlynedd diwethaf yn unig - dim ond 20 mlynedd - mae datblygiad digidol ym mhob agwedd ar fywyd wedi newid gwareiddiad yr economi fyd-eang, diwydiant byd-eang - . Digidol, digidol, digidol yw pob agwedd ar fywyd. Felly, rhaid inni gael meysydd penodol, pa un a ydynt yn sgiliau strategol, sgiliau sy'n darparu gwybodaeth, sgiliau offerynnol neu sgiliau digidol - rydym angen sgiliau eraill, ac mae angen inni hyfforddi ein plant i wneud yn siŵr nad ydynt ar ei hôl hi oherwydd bod y wlad - . Nid oes prinder arian ar gyfer addysg yma, felly os oes raid inni ddatblygu ein heconomi a'r dyfodol gorau i'n plant a chenedlaethau'r dyfodol, rhaid inni roi hwb cadarn a chefnogaeth lawn iddynt drwy sicrhau bod eu sgiliau digidol yn cael sylw llawn yn ein cwricwlwm. Diolch yn fawr iawn.