English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I'm really sorry this is only a half-an-hour debate, which means I only have four minutes to sum up, because there are some things where I agree very passionately with what Members have said this afternoon, and there are some things that I vehemently disagree with this afternoon. Gareth, can I be absolutely clear, there is intrinsic value in children leaving our schools with examinations and qualifications that allow them to go on to something else? Our education system can be about more than that, but to say that we're not doing a useful thing for our children in getting them to pass tests, exams and to attain qualifications is not one of them. And we have to, I have to say, Mr Reckless, see education in the cultural context in which it's delivered. And I don't think there are many parents in Wales who would want to see the effects that there are on child well-being in many of the countries, including Singapore, that you have talked about in the educational system here. Indeed, a group of parents went recently to the far east to look at education methods in the far east, and one parent said to me, 'Whatever you do to improve the situation in Wales, please do not subject my child to what we saw when we visited those countries.' So, we have to see education in the cultural context, but does that mean we can do better? Of course it does, and you know that I am determined to do better because it is my, it is this Government's national mission to deliver a reformed and successful education system in Wales for its young people. An education system that is a source of national pride and enjoys public confidence. And I recognise that, above all else, it is the quality of teaching that transforms young people's lives, and therefore it is essential that our reforms support a sufficient supply of high-quality, well-qualified teachers to underpin our national reform journey. Our teachers of tomorrow are absolutely integral to our national mission, and I've made very clear my commitment to attract and retain more highly qualified graduates into teaching because our young people - your children, my children, all of our children - deserve nothing less. That's why all teachers in Wales need to be qualified, unlike other countries such as England, where the use of unqualified people in our schools is growing at pace. The overall teacher vacancy rate in Wales remains comparatively low, although I would be the first to admit that there sometimes can be local difficulties in recruiting into certain subjects and into certain phases. Now, Plaid's amendment states that the recent national workforce survey showed that 34 per cent of teachers said they were considering leaving the profession. That is a matter of fact. Yet, to put this into perspective, out of 30,610 teaching practitioners, just over 1,600 stated that they were considering leaving the profession, for some of whom it may have been a result of retirement. I am pleased that, in contrast, 47 per cent of teachers stated that they were looking to continue to develop and strengthen their practice, with others looking to progress on to leadership roles. I would agree with you, Mark, that ensuring that we have a consistent national approach to professional learning and career development is a really, really important point, and we are working on that at the moment, as, I also recognise, is the issue of workload, and we continue to work with the unions and experts regarding workload, especially through the prism of the devolution of teachers' pay and conditions. With regard to recruitment, Deputy Presiding Officer, in October I announced an improved priority subject incentive scheme, and a new incentive scheme targeting Welsh-medium postgraduates to address some of the complexities that we face. Many of the points raised this afternoon are already in train. The teacher recruitment and retention advisory board, which I have set up, is reviewing international evidence to consider how we support people into the profession - all those wishing to enter into the profession through alternative routes. That's people who are wanting to change careers. That is indeed foreign teachers. It's indeed upskilling people who are already in the education workforce but want QTS. But when I do that, it will not be at the expense of lowering down standards. I am determined to maintain a standard that requires people to go into the profession. We wouldn't be saying some of these things about the medical profession, would we? We wouldn't accept it for that profession, and why would we accept it in this case? But there are ways in which we can find new ways for people to find themselves in classrooms if that is their calling, because I want teaching in Wales to be a first-choice profession, so that we can attract the very, very best, and our reformed initial teacher education offer will ensure that more people will want to train in Wales and will give them the very best start to their careers. These reforms enable the profession to take a central role delivering and leading change, as well as creating a stable, high-quality system that enables institutions and individuals to flourish. And it will do exactly that, Gareth: our teachers will be intrinsic to the development of our new curriculum. They will be at the forefront of that. I have established the leadership academy, which will continue to work with the Welsh Government, so that leaders and leadership are supported to enable the objectives of our national mission - supporting existing headteachers and nurturing those who want to go on to lead Welsh schools. The academy will engage with leaders, identify international evidence and create a network for collaboration to help inform the profession and make a difference to young people. Deputy Presiding Officer, the overall objective of our national mission is simple, clear and ambitious. Working together with all of our partners, we will raise standards, we will reduce the attainment gap and, as I said, deliver an education system that is a source of national pride and enjoys public confidence. And to achieve this, we will help everyone, including everyone teaching in our schools, to be the best that they can be, so that they, and the children that they teach, can reach their full potential.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Mae'n ddrwg gennyf mewn gwirionedd mai dadl hanner awr yn unig yw hon, sy'n golygu mai cwta bedair munud sydd gennyf i grynhoi, oherwydd mae yna rai pethau rwy'n cytuno'n angerddol â'r hyn y mae Aelodau wedi'i ddweud yn eu cylch y prynhawn yma, ac mae yna rai pethau rwy'n anghytuno'n chwyrn â hwy y prynhawn yma. Gareth, a gaf fi fod yn gwbl glir, mae yna werth cynhenid mewn plant yn gadael ein hysgolion ag arholiadau a chymwysterau sy'n caniatáu iddynt symud ymlaen at rywbeth arall? Gall ein system addysg ymwneud â mwy na hynny, ond nid yw dweud nad ydym yn gwneud rhywbeth defnyddiol i'n plant drwy eu cael i basio profion, arholiadau ac i ennill cymwysterau yn un ohonynt. A rhaid i mi ddweud bod yn rhaid inni, Mr Reckless, weld addysg yn y cyd-destun diwylliannol y caiff ei ddarparu ynddo. Ac nid wyf yn meddwl y byddai llawer o rieni yng Nghymru eisiau gweld yr effeithiau ar les plant mewn llawer o'r gwledydd, gan gynnwys Singapôr, y sonioch chi amdanynt yn y system addysgol yma. Yn wir, aeth grŵp o rieni i'r dwyrain pell yn ddiweddar i edrych ar ddulliau addysg yno, a dywedodd un rhiant wrthyf, 'Beth bynnag a wnewch i wella'r sefyllfa yng Nghymru, os gwelwch yn dda, peidiwch â gwneud i fy mhlentyn wneud yr hyn a welsom pan ymwelsom â'r gwledydd hynny.' Felly, rhaid inni weld addysg yn y cyd-destun diwylliannol, ond a yw hynny'n golygu y gallwn wneud yn well? Wrth gwrs ei fod, ac fe wyddoch fy mod yn benderfynol o wneud yn well gan mai dyna yw fy nghenhadaeth i, dyna yw cenhadaeth genedlaethol y Llywodraeth hon, sef darparu system addysg ddiwygiedig a llwyddiannus yng Nghymru ar gyfer ei phobl ifanc. System addysg sy'n ffynhonnell balchder cenedlaethol ac yn mwynhau hyder y cyhoedd. Ac rwy'n cydnabod, yn anad dim arall, mai ansawdd yr addysgu sy'n trawsnewid bywydau pobl ifanc, ac felly mae'n hanfodol fod ein diwygiadau'n cynnal cyflenwad digonol o athrawon o ansawdd uchel sydd â chymwysterau da yn sail i'n taith ddiwygio genedlaethol. Mae athrawon yfory yn gwbl ganolog i'n cenhadaeth genedlaethol, ac rwyf wedi datgan yn glir iawn fy ymrwymiad i ddenu a chadw mwy o raddedigion â chymwysterau da yn y byd addysg gan nad yw ein pobl ifanc - eich plant, fy mhlant i, ein plant i gyd - yn ei haeddu dim llai. Dyna pam y mae angen i bob athro yng Nghymru fod yn gymwysedig, yn wahanol i wledydd eraill fel Lloegr, lle mae'r defnydd o bobl heb gymhwyso yn yr ysgolion yn tyfu'n gyflym. Mae'r gyfradd o swyddi athrawon gwag yng Nghymru yn gyffredinol yn parhau i fod yn gymharol isel, er mai fi fyddai'r gyntaf i gyfaddef y gall fod anawsterau lleol weithiau wrth recriwtio i rai pynciau a rhai cyfnodau penodol. Nawr, mae gwelliant Plaid Cymru yn datgan bod arolwg diweddar y gweithlu cenedlaethol yn dangos bod 34 y cant o athrawon wedi dweud eu bod yn ystyried gadael y proffesiwn. Mater o ffaith yw hynny. Eto i gyd, o roi hyn mewn persbectif, o gyfanswm o 30,610 o addysgwyr, dywedodd ychydig dros 1,600 eu bod yn ystyried gadael y proffesiwn, ac yn achos rhai ohonynt gallai fod o ganlyniad i ymddeol. Ar y llaw arall, rwy'n falch fod 47 y cant o athrawon yn datgan eu bod yn ystyried parhau i ddatblygu a chryfhau eu gwaith, gydag eraill yn awyddus i symud ymlaen i rolau arwain. Buaswn yn cytuno â chi, Mark, fod sicrhau bod gennym ymagwedd genedlaethol gyson tuag at ddysgu proffesiynol a datblygu gyrfa yn wirioneddol bwysig, ac rydym yn gweithio ar hynny ar hyn o bryd, ac rwy'n cydnabod hefyd fod mater llwyth gwaith yn bwysig iawn hefyd, ac rydym parhau i weithio gyda'r undebau ac arbenigwyr mewn perthynas â llwyth gwaith, yn enwedig drwy brism datganoli cyflog ac amodau athrawon. O ran recriwtio, Ddirprwy Lywydd, ym mis Hydref cyhoeddais gynllun cymhelliant gwell ar gyfer pynciau â blaenoriaeth, a chynllun cymhelliant newydd yn targedu myfyrwyr ôl-raddedig cyfrwng Cymraeg i fynd i'r afael â rhai o'r cymhlethdodau sy'n ein hwynebu. Mae llawer o'r pwyntiau a godwyd y prynhawn yma eisoes ar y gweill. Mae'r bwrdd cynghori ar recriwtio a chadw athrawon a sefydlwyd gennyf yn adolygu tystiolaeth ryngwladol i ystyried sut y gallwn gynorthwyo pobl i ddod yn rhan o'r proffesiwn - pawb sy'n dymuno dod yn rhan o'r proffesiwn drwy lwybrau amgen. Mae hynny'n golygu pobl sy'n dymuno newid gyrfa. Mae'n golygu athrawon tramor. Yn wir mae'n golygu cynyddu sgiliau pobl sydd eisoes yn y gweithlu addysg ond am gael statws athro cymwysedig. Ond wrth wneud hynny, ni fydd ar draul gostwng safonau. Rwy'n benderfynol o gynnal safon sy'n ofynnol gan bobl sy'n mynd yn rhan o'r proffesiwn. Ni fyddem yn dweud rhai o'r pethau hyn am y proffesiwn meddygol, fyddem ni? Ni fyddem yn ei dderbyn ar gyfer y proffesiwn hwnnw, a pham y byddem yn ei dderbyn yn yr achos hwn? Ond mae yna ffyrdd y gallwn ganfod ffyrdd newydd i bobl gyrraedd yr ystafelloedd dosbarth os mai dyna yw'r alwedigaeth a ddymunant, oherwydd rwyf am i addysgu yng Nghymru fod yn broffesiwn dewis cyntaf, fel y gallwn ddenu'r goreuon, a bydd ein cynnig addysg gychwynnol athrawon diwygiedig yn sicrhau y bydd mwy o bobl eisiau hyfforddi yng Nghymru a bydd yn rhoi'r dechrau gorau posibl iddynt yn eu gyrfaoedd. Mae'r diwygiadau hyn yn galluogi'r proffesiwn i chwarae rôl ganolog yn cyflawni ac yn arwain newid, yn ogystal â chreu system sefydlog o ansawdd uchel sy'n galluogi sefydliadau ac unigolion i ffynnu. A bydd yn gwneud yn union hynny, Gareth: bydd ein hathrawon yn rhan hanfodol o ddatblygu ein cwricwlwm newydd. Byddant ar y blaen yn hynny. Rwyf wedi sefydlu'r academi arweinyddiaeth a fydd yn parhau i weithio gyda Llywodraeth Cymru, fel bod arweinwyr ac arweinyddiaeth yn cael eu cynorthwyo i wireddu amcanion ein cenhadaeth genedlaethol - cefnogi penaethiaid presennol a meithrin rhai sydd am fynd ymlaen i arwain ysgolion Cymru. Bydd yr academi yn ymgysylltu ag arweinwyr, yn nodi tystiolaeth ryngwladol ac yn creu rhwydwaith ar gyfer cydweithio i helpu i lywio'r proffesiwn a gwneud gwahaniaeth i bobl ifanc. Ddirprwy Lywydd, mae amcan cyffredinol ein cenhadaeth genedlaethol yn syml, yn glir ac yn uchelgeisiol. Gan weithio gyda'n holl bartneriaid, byddwn yn codi safonau, byddwn yn lleihau'r bwlch cyrhaeddiad ac fel y dywedais, byddwn yn darparu system addysg sy'n ffynhonnell balchder cenedlaethol ac yn mwynhau hyder y cyhoedd. Ac er mwyn cyflawni hyn, byddwn yn helpu pawb, gan gynnwys pawb sy'n addysgu yn ein hysgolion, i fod y gorau y gallant fod, fel y gallant hwy, a'r plant y maent yn eu haddysgu, gyrraedd eu potensial llawn.