English: And the backstop - let's not forget the backstop coming to force, and that's part of the agreement, to prevent a hard border. We all don't want a hard border between the Republic of Ireland and Northern Ireland, but it will possibly, and probably, come in if we can't get an agreement by 1 January 2021, and then it looks less good for Wales, because then we will probably have a regulatory alignment down the Irish sea and we'll have to address that. We've always highlighted the issues on ports and freight movement as a consequence of that. And the asymmetry of the devolution settlements will also become more pronounced raising questions about the power dynamics between the nations of the UK when it comes to managing the UK common market. By the way, we've had no reference to the UK common market post Brexit either, so where will our position be? They've just focused on the political declaration of the EU. So, what is the political declaration for the future of the UK and the nations within that? So, moving on to the political declaration, it's clear the Government aspires to a position where we will be outside the single market and customs union but no certainty. You're talking about certainty for 2020, for the transition period - there is no certainty post 2020. We do not know where we will be, we do not know whether the cliff edge will actually occur on 31 December 2020, or not. It's just disastrous. Llywydd, I did say I wanted to put my backbencher's position on this, because I think it's important that I have an opportunity to speak, not just as a Chair, but as a Member of this Assembly. And my remaining contribution will be in that position. I respect the loyalty of Paul Davies, Mark Isherwood and David Melding to their party. But we are in a position of debating a poor deal because this Tory UK Government cannot agree on what it actually wants to achieve. It started with the term 'Brexit means Brexit'. Anyone yet worked it out? [ Laughter. ] I haven't. And it ends up with the shambolic position of 'Brexit means staying in the customs union with no voice'. That's where we are - a total failure after two years of abysmal negotiating. Now, the Cabinet Secretary has actually voiced already the strong reflection on the withdrawal agreement, so I won't repeat that. But on the political declaration, it's also clear that this has actually been an afterthought. Mark Isherwood said they were in a position back in December last year to start talking about the future, because they'd already agreed certain parts. May came, they were in an able position. It's an afterthought, it is not a future relationship with the EU. The initial six pages were a wish list. It's been beefed up in a week to 26 pages, and it doesn't give us any confidence that it will secure the economy or the future of businesses in Wales. The Cabinet Secretary also highlighted the weaknesses to have equivalence in workers' rights - I use the word 'equivalence', because the UK Government here likes the word 'equivalence' a lot - equality legislation and human rights. It's not there, just 'no regression'. That's what is says. It doesn't say, 'We will keep pace with what's going on with our colleagues in Europe.' Llywydd, I think it's important, since we have a deal on the table, to reflect upon one thing: the PM has embarked on a charm offensive. She's going around the country trying to persuade the public to convince her rebellious MPs to support it. Well, if she wants the public to support it, she should go to the public. Simple as that. She should go to the public and ask the public whether they agree with this deal or not. Now, is that a people's vote? Is that a public vote? Go to the public. Is it a general election? Go to the public. Now, I actually acknowledge the wording of amendment 3 by Plaid Cymru, but whilst that will delete point 6 of the Government's motion I think it offers the same principle: go to the public one way or another - a general election or people's vote. That's what it offers. And that's what we want to do.
Welsh: A'r ôl-stop - gadewch inni beidio ag anghofio'r ôl-stop yn dod i rym, ac mae hynny'n rhan o'r cytundeb, i osgoi ffin galed. Nid oes unrhyw un ohonom ni eisiau ffin galed rhwng Gweriniaeth Iwerddon a Gogledd Iwerddon, ond bydd o bosibl, a mwy na thebyg, yn dod os na allwn i gael cytundeb erbyn 1 Ionawr 2021, ac yna mae'n edrych yn waeth ar Gymru, oherwydd fe fydd gennym ni gyfochri rheoleiddiol i lawr Môr Iwerddon a bydd yn rhaid inni ymdrin â hynny. Rydym ni bob amser wedi amlygu materion ynghylch porthladdoedd a symud nwyddau o ganlyniad i hynny. A bydd anghymesuredd y setliadau datganoli hefyd yn dod yn fwy amlwg gan godi cwestiynau ynghylch dynameg y pŵer rhwng cenhedloedd y DU o safbwynt rheoli marchnad gyffredin y DU. Gyda llaw, nid ydym ni wedi cael unrhyw gyfeiriad at farchnad gyffredin y DU ar ôl Brexit ychwaith, felly beth fydd ein sefyllfa ni? Maen nhw wedi canolbwyntio ar ddatganiad gwleidyddol yr UE yn unig. Felly, beth yw'r datganiad gwleidyddol ynghylch dyfodol y DU a'r gwledydd yn y DU? Felly, gan symud ymlaen at y datganiad gwleidyddol, mae'n glir bod y Llywodraeth yn dyheu am sefyllfa pryd y byddwn ni y tu allan i'r farchnad sengl a'r undeb tollau, ond heb sicrwydd. Rydych chi'n sôn am sicrwydd ar gyfer 2020, ar gyfer y cyfnod pontio - nid oes sicrwydd ar ôl 2020. Nid ydym yn gwybod beth fydd y sefyllfa, nid ydym yn gwybod a fydd ochr y dibyn yn ein hwynebu ar 31 Rhagfyr 2020, ai peidio. Mae'n drychinebus. Llywydd, fe ddywedais i fy mod i eisiau rhoi fy safbwynt meinciau cefn ynghylch hyn, oherwydd ei bod hi'n bwysig i mi gael y cyfle i siarad, nid yn unig yn rhinwedd fy swyddogaeth fel Cadeirydd, ond fel aelod o'r Cynulliad hwn. A bydd gweddill fy nghyfraniad o'r safbwynt hwnnw. Rwy'n parchu teyrngarwch Paul Davies, Mark Isherwood a David Melding i'w plaid. Ond rydym ni mewn sefyllfa o drafod cytundeb gwael oherwydd na all Llywodraeth Dorïaidd y DU hon gytuno ar yr hyn y mae hi eisiau ei gyflawni. Dechreuwyd gyda'r term 'Mae Brexit yn golygu Brexit'. Oes rhywun wedi canfod ystyr hyn? [ Chwerthin. ] Nid wyf i wedi llwyddo. Ac mae'n diweddu gyda'r sefyllfa drychinebus 'Mae Brexit yn golygu aros mewn undeb tollau heb lais'. Dyna'r sefyllfa - methiant llwyr ar ôl dwy flynedd o negodi trychinebus. Nawr, mae Ysgrifennydd y Cabinet mewn gwirionedd wedi mynegi eisoes y myfyrdod cryf ar y cytundeb ymadael, felly ni fyddaf yn ailadrodd hynny. Ond o ran y datganiad gwleidyddol, mae hefyd yn amlwg mai ôl-ystyriaeth mewn gwirionedd yw hwn. Dywedodd Mark Isherwood eu bod mewn sefyllfa ym mis Rhagfyr y llynedd i ddechrau siarad am y dyfodol, oherwydd eu bod nhw wedi cytuno ar rai rhannau eisoes. Daeth mis Mai i'n rhan, roedden nhw mewn sefyllfa o allu. Ôl-ystyriaeth, yw hyn, nid perthynas â'r UE ar gyfer y dyfodol. Rhestr o ddymuniadau oedd y chwe thudalen cychwynnol. Mewn wythnos cafodd ei chwyddo i 26 o dudalennau ac nid yw'n rhoi unrhyw ffydd i ni y bydd yn sicrhau'r economi na dyfodol busnesau yng Nghymru. Hefyd, amlygodd Ysgrifennydd y Cabinet y gwendidau o gael cyfwerthedd mewn hawliau gweithwyr - defnyddiaf y gair 'cyfwerthedd', oherwydd bod Llywodraeth y DU yn hoffi'r gair 'cyfwerthedd' yn fawr - deddfwriaeth cydraddoldeb a hawliau dynol. Nid ydyn nhw yno, dim ond 'dim atchweliad'. Dyna beth y mae'n ei ddweud. Nid yw'n dweud, 'byddwn yn mynd bob yn gam gyda'n cydweithwyr yn Ewrop.' Llywydd, rwy'n credu ei bod yn bwysig, gan fod gennym ni gytundeb ar y bwrdd, i fyfyrio ynghylch un peth: mae Prif Weinidog y DU wedi cychwyn ymdrech i'n swyno ni. Mae hi'n mynd o amgylch y wlad yn ceisio darbwyllo'r cyhoedd i argyhoeddi ei ASau gwrthryfelgar hi i'w gefnogi. Wel, os yw hi eisiau i'r cyhoedd ei gefnogi, dylai fynd at y cyhoedd. Mor syml â hynny. Dylai fynd at y cyhoedd a gofyn i'r cyhoedd a ydyn nhw'n cytuno â'r cytundeb hwn ai peidio. Nawr ai pleidlais y bobl yw hynny? Ai pleidlais gyhoeddus yw hynny? Ewch at y cyhoedd. Ai etholiad cyffredinol yw hynny? Ewch at y cyhoedd. Nawr, rwyf mewn gwirionedd yn cydnabod geiriad gwelliant 3 Plaid Cymru, ond er y byddai hwnnw'n dileu pwynt 6 cynnig y Llywodraeth rwy'n credu ei fod yn cynnig yr un egwyddor: ewch at y cyhoedd y naill ffordd neu'r llall - etholiad cyffredinol neu bleidlais y bobl. Dyna'r hyn mae'n ei gynnig. A dyna beth yr ydym ni eisiau ei wneud.