English: Thank you for that series of questions. I'll try and take them in a sensible order. I want to start at the outset by saying that I don't think my statement does avoid the reality of some of the challenges we face. I'm very explicit about those challenges in this statement as well. It's certainly not any desire on my part not to paint the full picture. If you wanted a complete, detailed picture, I'd still be on my feet for some time, which I might be happy to be but other Members may not be so. But, it is an undeniable fact, not a claim - it is an undeniable fact - that we do have record numbers of NHS staff. That is an undeniable fact. But, within that, we recognise there are challenges within different staff groups and also how we get our staff groups to work in a different way now and in the future. That's so much of what we have to spend our time upon. I'll try and deal with your questions about doctor recruitment at this point as well, and training. I don't think we have really been ambiguous about our expectation for north Wales. I've been clear that I wanted to see as much medical training and education as possible taking place within north Wales. I've deliberately not committed to saying absolutely what that would be because I don't have a plan in front of me to do so, and I need to understand the evidence of what is possible, the discussions that I've indicated in my statement that are taking place, and then there will be a signed-off plan. At that point, there'll be more detail. Not only that though, but hearing the Cabinet Secretary for Education intervene, there's a serious point about the work that we have to do together - that we have to continue to do together - on funding, because there are pressures in the budget, as everyone in this room will know. So, it's not just about having a plan that looks and sounds great, but actually we have to fund it. If we're going to fund a plan to do that, about who we expect to take up those places, and really then see a benefit for us as a whole and actually see more doctors from Wales being able to train, work and live within Wales, but also more doctors then staying in Wales, wherever they come from, at the end of their period of study, we can't avoid these very real and practical discussions that we need to have and it can't simply be that I announce a great policy position and I then say to the Cabinet Secretary for Education, 'You now need to pay for it.' It's not as simple as that and nor should it be. On the broader point about the future of the workforce, that's why I made reference to Health Education and Improvement Wales, and actually what will come from that and the long-term plan for health and care in Wales. We'll need to understand, for that future workforce, the models of care we want to have and the staff we'll need to be able to deliver that too. I just want to make this point about - . You mentioned GP challenges; well, that's why the first phase of 'Train. Work. Live.' with GPs has been so successful and such good news for us that we overfilled our places as a country. But it's also worth pointing out when we talk about GP numbers that the great majority of GPs are not employed by the national health service. They contract with the national health service to provide services, and part of our challenge in delivering a future NHS workforce is having models of employment that allow us to do that. I'll deal with your questions about nurse recruitment as well. We do have a record number of qualified nurses right across the national health service. Some of that varies from one health board to another. I recognise that you were making points about north Wales, but I'm really clear that this is about qualified nurses, and this goes back to the point about the Nurse Staffing Levels (Wales) Act 2016, which will be commenced in April. Commencement is not being delayed, and I expect to report in the future to this place on the early stages of doing that to see the impact of that and to see whether we are seeing improvements in the quality of care as a result, because that was the point of the Act. It is to make sure that we see improvements in the quality of care delivered. But there's something about saying that those will be qualified nurses, so we're not moving down the track with the NHS workforce that they've been taking in England where they're introducing nurse associates. The Nursing and Midwifery Council have agreed to regulate them, but I am genuinely concerned, as are indeed the chief nursing officers of Wales, Scotland and Northern Ireland, about whether this is really about role substitution and really about the financial saving rather than having appropriately qualified staff to do the right jobs and deliver the right quality of care. I'll make one final point, because you mentioned Brexit. We have real challenges in nurse recruitment in Wales and across the UK and across the wider western world. We know that we'll need more nurses. It's part of the reason why we continue to invest more money in nurse training - because we know we need to grow lots more of our own. But also, to keep the service running, we need to continue to recruit staff from other parts of the world. That's also why I made it explicitly clear that the national health service has always relied on staff from every community but also from every country around the world as well. It's part of our success story that the national health service has actually made the country more cosmopolitan and multicultural. If you look at the people who exist within Wales now in different communities, they're here because of the national health service. That's why I really do hope at some point for an outbreak of common sense on Brexit and the position we will take on actually having equivalence in both standards, whether it's pharmaceutical issues or about qualifications, and our ability to recruit staff from within the European Union and also much further afield than this. I don't often say pleasant things about Jeremy Hunt in public, but I actually think that, on the challenge of recruiting staff from outside the European Union and the wider world, I think Jeremy Hunt wants to be able to do that in a way that's sensible. The challenge is that, within the UK Government, the Home Office continue to stand in the way of doing that. That is a challenge for all of us. I really do hope there'll be an outbreak of common sense within the UK Government for the Home Office to get out of the way of recruiting the right sort of healthcare staff for every part of the national health service in all four nations of the UK.
Welsh: Diolch i chi am y gyfres honno o gwestiynau. Byddaf yn ceisio ymdrin â nhw mewn trefn synhwyrol. Rwyf am ddechrau yn y dechrau drwy ddweud nad wyf yn meddwl bod fy natganiad yn osgoi realiti rhai o'r heriau a wynebwn. Rwy'n bendant iawn am yr heriau hynny yn y datganiad hwn yn ogystal. Yn sicr nid oes unrhyw awydd ar fy rhan i beidio â rhoi'r darlun llawn. Pe byddech yn dymuno cael darlun cyflawn a manwl, byddwn yn dal ar fy nhraed am beth amser, efallai y byddwn i'n hapus i fod ond efallai na fyddai Aelodau eraill. Ond, mae'n ffaith ddiymwad, nid honiad - mae'n ffaith ddiymwad - bod gennym y nifer mwyaf erioed o staff yn y GIG. Mae hon yn ffaith ddiymwad. Ond, o fewn hynny, rydym yn cydnabod bod heriau o fewn gwahanol grwpiau o staff, a hefyd sut y cawn ein grwpiau staff i weithio mewn ffordd wahanol yn awr ac yn y dyfodol. Dyna lawer o'r hyn y mae'n rhaid i ni dreulio ein hamser arno. Byddaf yn ceisio ymdrin â'ch cwestiynau am recriwtio meddygon ar y pwynt hwn hefyd, a hyfforddiant. Nid wyf yn credu mewn gwirionedd y buom ni'n amwys am ein disgwyliad ar gyfer y gogledd. Rwyf wedi bod yn glir fy mod am weld cymaint o hyfforddiant meddygol ac addysg â phosib yn digwydd yn y gogledd. Rwyf yn fwriadol heb ymrwymo i ddweud yn hollol beth fyddai hynny oherwydd does gen i ddim cynllun o'm blaen i wneud hynny, ac mae angen imi ddeall y dystiolaeth o'r hyn sy'n bosib, y trafodaethau yr wyf wedi nodi yn fy natganiad sy'n mynd rhagddyn nhw, ac yna fe fydd cynllun wedi'i gymeradwyo. Bryd hynny, bydd mwy o fanylion. Nid dim ond hynny, ond o glywed Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg yn ymyrryd, mae pwynt difrifol am y gwaith y mae'n rhaid inni ei wneud gyda'n gilydd - y mae'n rhaid inni barhau i'w wneud gyda'n gilydd - ynglŷn ag ariannu, oherwydd mae pwysau yn y gyllideb, fel y bydd pawb yn yr ystafell hon yn gwybod. Felly, nid yw'n ymwneud yn unig â chael cynllun sy'n edrych ac yn swnio'n dda iawn, ond mewn gwirionedd mae'n rhaid i ni ei ariannu. Os ydym yn mynd i ariannu cynllun i wneud hynny, ynghylch pwy a ddisgwyliwn i lenwi'r lleoedd hynny, ac mewn gwirionedd wedyn i weld budd inni yn ei chyfanrwydd a gweld mwy o feddygon o Gymru yn gallu hyfforddi, gweithio a byw yng Nghymru, ond hefyd mwy o feddygon wedyn yn aros yng Nghymru, o ble bynnag y dônt, ar ddiwedd eu cyfnod astudio, ni allwn ni osgoi'r trafodaethau gwirioneddol ac ymarferol iawn hyn y mae angen inni eu cael. Mae a wnelo hyn â mwy na fi yn cyhoeddi safbwynt polisi gwych ac yna'n dweud wrth Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, 'Mae angen i chi dalu amdano yn awr.' Nid yw mor syml â hynny ac ni ddylai fod. Ynglŷn â'r agwedd fwy cyffredinol ynglŷn â dyfodol y gweithlu, dyna pam yr wyf wedi cyfeirio at Addysg a Gwella Iechyd Cymru, ac mewn gwirionedd beth a ddaw o hynny a'r cynllun tymor hir ar gyfer iechyd a gofal yng Nghymru. Bydd angen i ni ddeall, er mwyn creu'r gweithlu hwnnw ar gyfer y dyfodol, y modelau gofal y byddwn yn dymuno eu cael a'r staff y bydd eu hangen arnom i allu cyflawni hynny yn ogystal. Rwyf am wneud y pwynt hwn am - . Fe wnaethoch chi sôn am heriau meddygon teulu; wel, dyna pam fod cam cyntaf 'Hyfforddi. Gweithio. Byw.' gyda meddygon teulu wedi bod mor llwyddiannus ac yn newyddion mor dda inni fel ein bod wedi gorlenwi ein lleoedd fel gwlad. Ond mae hefyd yn werth nodi pan fyddwn yn sôn am niferoedd meddygon teulu nad yw mwyafrif helaeth y meddygon teulu yn cael eu cyflogi gan y Gwasanaeth Iechyd Gwladol. Maent yn llunio contract gyda'r gwasanaeth iechyd gwladol i ddarparu gwasanaethau, a rhan o'n her wrth gyflenwi gweithlu'r GIG yn y dyfodol yw cael modelau cyflogaeth sy'n caniatáu inni wneud hynny. Byddaf yn ymdrin â'ch cwestiynau am recriwtio nyrsys yn ogystal. Mae gennym ni'r nifer mwyaf erioed o nyrsys cymwys yn y gwasanaeth iechyd gwladol. Mae hynny yn amrywio i raddau o un bwrdd iechyd i'r llall. Rwy'n cydnabod mai cyfeirio at y gogledd yr ydych chi, ond rwy'n glir iawn bod hyn ynghylch nyrsys cymwys, ac mae hyn yn mynd yn ôl at y pwynt ynghylch Deddf Lefelau Staff Nyrsio (Cymru) 2016, a fydd yn cychwyn ym mis Ebrill. Nid oes oedi ynglŷn â chychwyn hynny, a disgwyliaf allu sôn yn y dyfodol yn y lle hwn ynglŷn â'r camau cynnar o wneud hynny i weld effaith hynny ac i weld a ydym yn gweld gwelliannau yn ansawdd y gofal o ganlyniad i hynny, oherwydd dyna oedd diben y Ddeddf. Mae'n gwneud yn siŵr ein bod yn gweld gwelliannau yn ansawdd y gofal a ddarperir. Ond mae a wnelo hyn i raddau â dweud y bydd y rhain yn nyrsys cymwys, felly nid ydym yn troedio'r llwybr y buont yn ei droedio yn Lloegr o ran gweithlu'r GIG lle maen nhw'n cyflwyno cymdeithion nyrsio. Mae'r Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth wedi cytuno i'w rheoleiddio, ond rwyf yn wirioneddol bryderus, fel yn wir y mae prif swyddogion nyrsio Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon, a yw hyn mewn gwirionedd ynglŷn â chyfnewid swyddogaethau ac mewn gwirionedd am yr arbediad ariannol yn hytrach na chael staff wedi'u cymhwyso'n briodol i wneud y swyddi cywir a sicrhau'r ansawdd cywir o ofal. Fe wnaf i un sylw terfynol, oherwydd fe wnaethoch chi gyfeirio at Brexit. Mae gennym ni heriau gwirioneddol o ran recriwtio nyrsys yng Nghymru a ledled y DU ac yn y byd gorllewinol yn fwy cyffredinol. Gwyddom y bydd angen mwy o nyrsys. Mae hynny'n rhan o'r rheswm pam ein bod yn parhau i fuddsoddi mwy o arian mewn hyfforddi nyrsys - oherwydd gwyddom fod angen i ni feithrin llawer mwy o'n rhai ein hunain. Ond hefyd, er mwyn cynnal y gwasanaeth, mae angen inni barhau i recriwtio staff o rannau eraill o'r byd. Dyna hefyd pam yr wyf yn ei gwneud hi'n glir bod y gwasanaeth iechyd gwladol bob amser wedi dibynnu ar staff o bob cymuned, ond hefyd o bob gwlad ledled y byd yn ogystal. Mae'n rhan o'n llwyddiant mewn gwirionedd bod y gwasanaeth iechyd gwladol wedi gwneud y wlad yn fwy cosmopolitan ac amlddiwylliannol. Os edrychwch chi ar y bobl sy'n bodoli yng Nghymru yn awr mewn gwahanol gymunedau, maen nhw yma oherwydd y gwasanaeth iechyd gwladol. Dyna pam fy mod i wir yn gobeithio ar ryw adeg cael ffrwydrad o synnwyr cyffredin ynglŷn â Brexit a'r safbwynt y byddwn yn ei chymryd mewn gwirionedd ar gael cyfatebiaeth yn y ddwy safon, boed hynny yn faterion fferyllol neu'n ymwneud â chymwysterau, a'n gallu i recriwtio staff o'r Undeb Ewropeaidd a hefyd llawer pellach na hyn. Pur anaml fy mod i'n dweud pethau dymunol am Jeremy Hunt yn gyhoeddus, ond mewn gwirionedd, credaf, ynglŷn â'r her o recriwtio staff o'r tu allan i'r Undeb Ewropeaidd a'r byd ehangach, credaf fod Jeremy Hunt eisiau gallu gwneud hynny mewn ffordd synhwyrol. Yr her yw, yn Llywodraeth y DU, bod y Swyddfa Gartref yn parhau i fod yn rhwystr rhag gwneud hynny. Mae hynny'n her i bob un ohonom ni. Mewn gwirionedd rwy'n gobeithio y bydd ffrwydrad o synnwyr cyffredin yn Llywodraeth y DU i'r Swyddfa Gartref symud o'r ffordd fel y gellir recriwtio'r math cywir o staff gofal iechyd ar gyfer pob rhan o'r gwasanaeth iechyd gwladol ym mhob un o bedair gwlad y DU.