English: Can I say how much I strongly support the principles behind each one of these petitions? We're all aware of the very serious situation with the coronavirus at the moment, and I think everybody is aware that we can't do things that we would choose to do and we can't do and behave in the way that we might do so normally, and that is understandable. But we're also aware that, as the Government establishes restrictions and regulations, there are things that we are still able to do and things that are more restrictive, but even the most restrictive regulations that the Government have laid have recognised the place and the importance of physical recreation and physical exercise. At every time when we've been through a period of restrictions in Wales and elsewhere in not just the United Kingdom, but elsewhere around the world, every Government has recognised the importance of physical exercise, almost without exception, and that is an important principle, because we recognise, therefore, that physical exercise and sport are important to us wherever we may be. Now, it may well be that I can, for example, walk around a lake, but the Festival Angling Club in Ebbw Vale, for example, would like to fish it as well, and it does seem to be a very curious example to use, in that I could potentially even jog around the lake, but I couldn't stop and fish there. I think there are areas where the regulations become difficult to sustain. Now, we understand that the overriding objective of policy has to be to suppress and eradicate the virus. There's no argument there. It's a matter of how we do that and how we protect people as we do that and when we're doing it. I've used the example of Festival Angling Club in Ebbw Vale; I could use also the example of West Monmouthshire Golf Club in Nantyglo, one of the most beautiful locations for a golf club - I'm sure the Minister knows it very well. I've never played a round of golf there, I must admit; I've walked the golf course, and as you walk across the course, you can see from the Sugar Loaf across to the Brecon Beacons, across the whole of the Heads of the Valleys, a beautiful location and a place where you can exercise and do so safely. The committee of the golf club understand completely the need to ensure safety for people in doing so, and they've already put in place a number of measures to ensure that people are able to do that safely. At the same time, we have the whole situation with gyms. I can think easily of a number of really well-run gyms here - here in Tredegar, but right across Blaenau Gwent and elsewhere. The gym I'm a member of here in Tredegar, Fresh Active, is exceptionally well run, where they've taken the highest possible precautions to ensure the safety of all of us who will use that facility, and that's important, not just important for physical health, but for the mental health of people as well. I'm particularly concerned, Minister, and I'd be grateful for your observations on this, about the mental health of young men, because I was talking to a constituent before Christmas in the Ebbw Fach valley, who was telling me that there are tens and perhaps even hundreds of young men who were profoundly affected by the closure of gyms as a consequence of our regulations. The final point I'd make, Deputy Presiding Officer, is this: Laura Jones spoke about her 10-year-old son, well, I have a 10-year-old son as well, and I'm sure we are not alone in having the most effective lobbyist we've ever come across sitting opposite us every so often. And it is important - the petition talks about football, but as Rhun ap Iorwerth said, it could be rugby or any other team sport - that we're able to ensure that our children particularly, and I'm thinking particularly of age-group sports, are able to maintain that social contact. We spoke in education questions earlier about the importance of socialisation in terms of school and education. And, of course, my son, and I'm sure Laura's and other people's children as well, socialises not only in the classroom, but more so, really, essentially through sport and exercise. And I know the excitement that my son feels; he tells me at a very high volume on a Saturday morning when he's off to football practice. And it's an important part of who we are and, of course, that is setting the foundation for a lifetime of health and activity. So, Minister, in responding to this debate, I don't think there's anybody arguing that change can come immediately and everybody, I think, understands the importance of eradicating and suppressing the virus today. But we also understand that we're going to travel along a road, a pathway, over the next few months, and I think what we are seeking to argue is that the beginning of the relaxation of these restrictions should be with those activities that can be conducted safely outdoors, largely, but not only, and those activities that contribute to the health and well-being of people in our communities. So, I hope that we will be able to recognise that gyms are essential to our fitness and our health and well-being; that whether it's fishing or golfing, we are able to do that safely in the future; and also then that the sporting life and sporting activities that drive health and fitness and well-being in a community are also able to restart right at the beginning of this process of relaxation. Thank you very much.
Welsh: A gaf fi ddweud cymaint rwy'n cefnogi'r egwyddorion sy'n sail i bob un o'r deisebau hyn? Rydym i gyd yn ymwybodol o'r sefyllfa ddifrifol iawn gyda'r coronafeirws ar hyn o bryd, ac rwy'n credu bod pawb yn ymwybodol na allwn wneud pethau y byddem yn dewis eu gwneud neu beidio â'u gwneud ac ymddwyn yn y ffordd y byddem fel arfer, ac mae hynny'n ddealladwy. Ond wrth i'r Llywodraeth sefydlu cyfyngiadau a rheoliadau, rydym hefyd yn ymwybodol fod pethau y gallwn eu gwneud o hyd a phethau sy'n fwy cyfyngol, ond mae hyd yn oed y rheoliadau mwyaf cyfyngol y mae'r Llywodraeth wedi'u gosod wedi cydnabod lle a phwysigrwydd hamdden corfforol ac ymarfer corff. Ar bob adeg pan fyddwn wedi bod drwy gyfnod o gyfyngiadau yng Nghymru ac mewn mannau eraill, nid yn unig yn y Deyrnas Unedig ond mewn mannau eraill ym mhob cwr o'r byd, mae pob Llywodraeth wedi cydnabod pwysigrwydd ymarfer corff, bron yn ddieithriad, ac mae honno'n egwyddor bwysig, oherwydd rydym yn cydnabod felly fod ymarfer corff a chwaraeon yn bwysig i ni lle bynnag y byddwn. Nawr, mae'n ddigon posibl y gallaf gerdded o amgylch llyn, er enghraifft, ond hoffai Clwb Pysgota Parc yr Ŵyl yng Nglynebwy, er enghraifft, bysgota ynddo hefyd, ac mae'n ymddangos yn enghraifft ryfedd iawn i'w defnyddio, gan y gallwn loncian o amgylch y llyn, ond ni fyddwn yn cael stopio a physgota yno. Credaf fod yna fannau lle mae'r rheoliadau'n mynd yn anodd eu cynnal. Nawr, deallwn mai prif amcan polisi o reidrwydd yw atal a dileu'r feirws. Nid oes dadl ynglŷn â hynny. Mae'n fater o sut rydym yn ei wneud a sut rydym yn diogelu pobl wrth i ni ei wneud a phryd rydym yn ei wneud. Defnyddiais Glwb Pysgota Parc yr Ŵyl yng Nglynebwy fel enghraifft; gallwn hefyd ddefnyddio Clwb Golff Gorllewin Sir Fynwy yn Nant-y-glo fel enghraifft arall, un o'r lleoliadau harddaf ar gyfer clwb golff - rwy'n siŵr fod y Gweinidog yn gyfarwydd iawn ag ef. Nid wyf erioed wedi chwarae rownd o golff yno, mae'n rhaid i mi gyfaddef; rwyf wedi cerdded y cwrs golff, ac wrth i chi gerdded ar draws y cwrs, gallwch weld o Fynydd Pen-y-fâl draw i Fannau Brycheiniog, ar draws Blaenau'r Cymoedd i gyd, lleoliad hardd a man lle gallwch ymarfer corff a gwneud hynny'n ddiogel. Mae pwyllgor y clwb golff yn deall yn iawn yr angen i sicrhau diogelwch i bobl wrth iddynt wneud hynny, ac maent eisoes wedi rhoi nifer o fesurau ar waith i sicrhau bod pobl yn gallu gwneud hynny'n ddiogel. Ar yr un pryd, mae gennym yr holl sefyllfa gyda champfeydd. Gallaf feddwl yn hawdd am nifer o gampfeydd sy'n cael eu rhedeg yn dda iawn - yma yn Nhredegar, ond ar draws Blaenau Gwent ac mewn mannau eraill. Mae'r gampfa rwy'n aelod ohoni yn y fan hon yn Nhredegar, Fresh Active, yn cael ei rhedeg yn eithriadol o dda, lle maent wedi rhoi'r rhagofalon mwyaf posibl ar waith i sicrhau diogelwch pob un ohonom a fydd yn defnyddio'r cyfleuster, ac mae hynny'n bwysig, nid yn unig i iechyd corfforol, ond i iechyd meddwl pobl hefyd. Rwy'n arbennig o bryderus am iechyd meddwl dynion ifanc, Weinidog, a byddwn yn ddiolchgar am eich sylwadau ar hyn, oherwydd roeddwn yn siarad ag etholwr cyn y Nadolig yng nghwm Ebwy Fach, a oedd yn dweud wrthyf fod yna ddegau, ac efallai cannoedd hyd yn oed, o ddynion ifanc yr effeithiwyd yn fawr arnynt yn sgil cau campfeydd o ganlyniad i'n rheoliadau. Y pwynt olaf rwyf am ei wneud, Ddirprwy Lywydd, yw hwn: siaradodd Laura Jones am ei mab 10 oed, wel, mae gennyf innau fab 10 oed hefyd, ac rwy'n siŵr nad ni yw'r unig rai sydd â'r lobïwr mwyaf effeithiol y daethom ar eu traws erioed yn eistedd gyferbyn â ni bob hyn a hyn. Ac mae'n bwysig - mae'r ddeiseb yn sôn am bêl-droed, ond fel y dywedodd Rhun ap Iorwerth, gallai fod yn rygbi neu'n unrhyw gamp tîm arall - ein bod yn gallu sicrhau bod ein plant yn enwedig, ac rwy'n meddwl yn arbennig am chwaraeon grŵp oedran, yn gallu cynnal y cyswllt cymdeithasol hwnnw. Buom yn siarad yn y cwestiynau addysg yn gynharach am bwysigrwydd cymdeithasu mewn ysgolion ac addysg. Ac wrth gwrs, mae fy mab, ac rwy'n siŵr fod plant Laura a phobl eraill hefyd yn cymdeithasu nid yn unig yn yr ystafell ddosbarth, ond yn fwy felly, mewn gwirionedd, drwy chwaraeon ac ymarfer corff. A gwn am y cyffro y mae fy mab yn ei deimlo; mae'n dweud wrthyf yn hyglyw iawn ar fore Sadwrn pan fydd yn mynd i'w ymarfer pêl-droed. Ac mae'n rhan bwysig o bwy ydym ni ac wrth gwrs, mae hynny'n gosod y sylfaen ar gyfer oes o iechyd a gweithgarwch corfforol. Felly, Weinidog, wrth ymateb i'r ddadl hon, nid wyf yn credu bod neb yn dadlau y gall newid ddod ar unwaith ac mae pawb, rwy'n credu, yn deall pwysigrwydd dileu ac atal y feirws heddiw. Ond rydym hefyd yn deall ein bod yn mynd i deithio ar hyd ffordd, llwybr, dros y misoedd nesaf, a chredaf mai'r hyn rydym yn ceisio'i ddadlau yw y dylai dechrau llacio'r cyfyngiadau hyn ddigwydd gyda'r gweithgareddau y gellir eu cynnal yn ddiogel yn yr awyr agored yn bennaf, er nad y rheini'n unig, a'r gweithgareddau sy'n cyfrannu at iechyd a lles pobl yn ein cymunedau. Felly, rwy'n gobeithio y byddwn yn gallu cydnabod bod campfeydd yn hanfodol i'n ffitrwydd a'n hiechyd a'n lles; boed yn bysgota neu'n golffio, ein bod yn gallu gwneud hynny'n ddiogel yn y dyfodol; a hefyd wedyn, fod y gweithgareddau chwaraeon a chwaraeon sy'n hybu iechyd a ffitrwydd a lles mewn cymuned hefyd yn gallu ailddechrau'n syth gyda dechrau'r broses o lacio. Diolch yn fawr iawn.