English: Diolch, Llywydd. I'm very pleased to open today's debate on the Equality, Local Government and Communities Committee report on the blue badge scheme in Wales. I'd like to start by thanking all of those who contributed to our inquiry, in particular those who participated in the numerous focus-group sessions we held across the country. I'd like to welcome the representatives from Knighton Access Group, who are in the public gallery today, and thank them for facilitating one of those meetings. Diolch yn fawr. We held 12 across Wales, which attracted higher numbers of people than any of the previous areas of engagement work we have carried out as a committee. I believe this demonstrates the importance of blue badges - they really do provide a lifeline for our communities. Without them, many would struggle to access essential services, such as medical appointments, or struggle to live independently. We made 19 recommendations in our report, 13 of which have been accepted fully or in principle. The committee agreed that I should write to the Minister ahead of today's debate to outline our further concerns around the rejection of some of the recommendations. I hope the Minister will be able to take these matters forward by alternative methods, as he suggests in his response. I'm pleased that recommendation 1 has been accepted, and the Welsh Government has committed to undertaking a review of the eligibility criteria for a badge. We heard a lot of evidence around linking eligibility to qualification for welfare benefits. While this may be useful for some, there are many others who are disadvantaged by the automatic qualification criteria. That is why the process for further assessment must be fit for purpose, to ensure that those who need a blue badge, but who do not automatically qualify, are able to obtain that vital lifeline. I would like to ask the Minister to provide an update to the Assembly on the outcome of the review upon its conclusion. Recommendation 2 was accepted in principle. The important message here is to ensure that people who receive a terminal diagnosis are issued a blue badge as soon as possible. It would be preferable if guidance could make the fast-tracking of applications mandatory, but I recognise the restrictions around doing so. The committee is disappointed at the rejection of recommendation 4. This relates to exploring options for introducing a separate concessionary parking scheme for people who require swift access to amenities but do not merit a blue badge in their own right. The Minister favoured looking at such an arrangement in his evidence to us, mentioning a parallel process for a positive parking scheme that would capture a larger number of people. Therefore, we recommended that the Welsh Government explore options for introducing such an initiative. The response refers to the need for a firm evidence base, and while we recognise that, the essence of this recommendation is to explore options. My letter asked that the Minister reconsider, and I note that his response says that the Welsh Government will discuss with the local authorities whether they would be amenable to the expansion of concessionary parking. We would appreciate an update from the Minister once those discussions have taken place. I'm pleased that recommendation 6 has been accepted. We understand why general practitioners no longer have a formal role in the assessment process. However, many stakeholders felt it was important that when additional information from doctors or other professionals to support an application is made available, this should receive proper consideration. We heard of the importance of all blue badge assessors understanding and applying the social model of disability. I appreciate the Welsh Government's position that guidance issued to local authorities cannot specify that staff must be trained. However, unless it's obligatory, how can we be assured that such training will take place?
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n falch iawn o agor y ddadl heddiw ar adroddiad y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ar y cynllun bathodyn glas yng Nghymru. Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i bawb a gyfrannodd at ein hymchwiliad, yn enwedig y rhai a gymerodd ran yn y sesiynau grŵp ffocws niferus a gynhaliwyd gennym ledled y wlad. Hoffwn groesawu cynrychiolwyr o Grŵp Mynediad Trefyclo, sydd yn yr oriel gyhoeddus heddiw, a diolch iddynt am hwyluso un o'r cyfarfodydd hynny. Diolch yn fawr. Cynhaliwyd 12 gennym ledled Cymru, a denodd y rhain nifer uwch o bobl nag unrhyw un o'r meysydd blaenorol o waith ymgysylltu a gyflawnwyd gennym fel pwyllgor. Credaf fod hyn yn dangos pwysigrwydd bathodynnau glas - maent o ddifrif yn achubiaeth i'n cymunedau. Hebddynt, byddai llawer yn ei chael hi'n anodd cael gafael ar wasanaethau hanfodol, megis apwyntiadau meddygol, neu'n cael trafferth byw'n annibynnol. Gwnaethom 19 o argymhellion yn ein hadroddiad, a derbyniwyd 13 ohonynt yn llawn neu mewn egwyddor. Cytunodd y pwyllgor y dylwn ysgrifennu at y Gweinidog cyn y ddadl heddiw i amlinellu ein pryderon pellach ynglŷn â'r ffaith bod rhai o'r argymhellion wedi'u gwrthod. Rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn gallu bwrw ymlaen â'r materion hyn drwy ddulliau amgen, fel y mae'n awgrymu yn ei ymateb. Rwy'n falch fod argymhelliad 1 wedi'i dderbyn, ac mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i gynnal adolygiad o'r meini prawf cymhwystra ar gyfer bathodyn. Clywsom lawer o dystiolaeth ynglŷn â chysylltu cymhwystra â chymhwysedd ar gyfer budd-daliadau lles. Er y gallai hyn fod yn ddefnyddiol i rai, mae llawer o rai eraill dan anfantais oherwydd y meini prawf cymhwysedd awtomatig. Dyna pam y mae'n rhaid i'r broses ar gyfer asesu pellach fod yn addas i'r diben, i sicrhau bod y rhai sydd angen bathodyn glas, ond nad ydynt yn gymwys yn awtomatig, yn gallu cael yr achubiaeth hanfodol honno. Hoffwn ofyn i'r Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Cynulliad am ganlyniad yr adolygiad ar iddo gael ei gwblhau. Derbyniwyd argymhelliad 2 mewn egwyddor. Y neges bwysig yma yw sicrhau bod pobl sy'n cael diagnosis terfynol yn cael bathodyn glas cyn gynted â phosibl. Byddai'n well pe bai canllawiau'n ei gwneud yn orfodol i geisiadau gael eu rhoi ar y trywydd carlam, ond rwy'n cydnabod y cyfyngiadau mewn perthynas â gwneud hynny. Mae'r pwyllgor yn siomedig fod argymhelliad 4 wedi'i wrthod. Mae'n ymwneud ag archwilio opsiynau ar gyfer cyflwyno cynllun parcio rhatach ar wahân ar gyfer pobl sydd angen mynediad cyflym at amwynderau ond nad ydynt yn gymwys i gael bathodyn glas yn eu hawl eu hunain. Roedd y Gweinidog o blaid edrych ar drefniant o'r fath yn ei dystiolaeth i ni, a soniodd am broses gyfochrog ar gyfer cynllun parcio cadarnhaol a fyddai'n agored i nifer fwy o bobl. Felly, roeddem yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn ystyried opsiynau ar gyfer cyflwyno cynllun o'r fath. Mae'r ymateb yn cyfeirio at yr angen am sylfaen dystiolaeth gadarn, ac er ein bod yn cydnabod hynny, hanfod yr argymhelliad hwn yw archwilio opsiynau. Gofynnodd fy llythyr i'r Gweinidog ailystyried, a sylwaf fod ei ymateb yn dweud y bydd Llywodraeth Cymru yn trafod gyda'r awdurdodau lleol a fyddent yn agored i ehangu parcio rhatach. Byddem yn gwerthfawrogi'r wybodaeth ddiweddaraf gan y Gweinidog pan fydd y trafodaethau hynny wedi digwydd. Rwy'n falch fod argymhelliad 6 wedi'i dderbyn. Rydym yn deall pam nad oes gan feddygon teulu rôl ffurfiol mwyach yn y broses asesu. Fodd bynnag, teimlai llawer o randdeiliaid ei bod yn bwysig, pan fydd gwybodaeth ychwanegol ar gael gan feddygon neu weithwyr proffesiynol eraill i gefnogi cais, y dylai hyn gael ei ystyried yn briodol. Clywsom am bwysigrwydd sicrhau bod yr holl aseswyr bathodynnau glas yn deall ac yn defnyddio'r model cymdeithasol o anabledd. Rwy'n derbyn safbwynt Llywodraeth Cymru, sef na all canllawiau a roddir i awdurdodau lleol nodi bod yn rhaid i staff fod wedi'u hyfforddi. Fodd bynnag, oni bai ei fod yn orfodol, sut y gallwn fod yn sicr y bydd hyfforddiant o'r fath yn digwydd?