English: I hope that each and every one of us can support amendment 5, tabled in the name of Rhun ap Iorwerth. In 2017, Adam Price and I published this discussion paper, 'The Future of the West: Collaboration for the Benefit of the Economy and the Welsh Language'. It outlined the desire to see the councils of the west - Anglesey, Gwynedd, Ceredigion and Carmarthenshire - working together on strategic issues of economic development. The economic and linguistic situation in the west of Wales has reached crisis point: the outward migration of young people, per capita income levels being among the lowest in Europe, a lack of investment, the Welsh language as a community language withering away, and Brexit threatening the future of agriculture and rural communities and universities of the area too. The challenges are great, and we need urgent solutions to them. Plaid Cymru managed to persuade the Welsh Government to allocate £2 million for the initial work on this, and the Arfor region in west Wales has now been established. The concept is taking root. It can go from strength to strength from this point onwards, and Plaid Cymru's vision is to create a strong economic region in the west of Wales that will carry out effective economic interventions in order to tackle some of the major challenges facing this rural Welsh area. The area will include growth areas such as the Menai area, which includes part of my own constituency of Arfon. The Conservatives, and it would appear this Labour Government too, do give a great deal of attention to the city regions. That is not going to strengthen most of the vulnerable economic regions of Wales. It is a flawed economic development strategy in my view, because it follows the ideology of the free market, and the end point of the creation of the city deals is drawing growth into already developing areas, depriving the rural and deprived areas of the economic support that they so need. For me, an economic development strategy should support the areas and populations that so need that support. But, at the moment, it's a policy of 'those who are already well off get better off', where resources are concentrated on the areas that are already prosperous. So, thank goodness for Arfor. The Arfor board has been established between the four counties, and a statement of intent was agreed, namely to work in partnership to establish a framework where economic development and language planning will be co-ordinated. A strategic plan will be prepared that will set out a long-term vision and a modus operandi in order to achieve economic and linguistic prosperity in the west of Wales. Additionally, a range of projects will be implemented and evaluated in order to discover the most effective ways of creating economic prosperity on the ground, and I look forward very much to seeing that work develop. This is at its very early stages. Arfor is an important counterpoint to the city regions and the growth areas, and it deserves to be recognised fully so that it can develop into a powerful western powerhouse for the future.
Welsh: Dwi'n gobeithio y gall pawb ohonom ni gefnogi gwelliant 5, a gyflwynwyd yn enw Rhun ap Iorwerth. Yn 2017, fe wnaeth Adam Price a minnau gyhoeddi'r papur trafod yma, 'Dyfodol y Gorllewin: Cydweithio er Lles yr Economi a'r Gymraeg'. Roedd yn amlinellu'r awydd i weld cynghorau sir y gorllewin - Môn, Gwynedd, Ceredigion a sir Gâr - yn gweithio efo'i gilydd ar faterion strategol datblygu economaidd. Mae sefyllfa economaidd ac ieithyddol y gorllewin wedi cyrraedd pwynt argyfyngus - allfudo pobl ifanc, lefelau incwm y pen yn isel, ymhlith yr isaf yn Ewrop, diffyg buddsoddi, y Gymraeg fel iaith gymunedol yn edwino, a Brexit yn bygwth dyfodol amaeth a'r cymunedau cefn gwlad a phrifysgolion yr ardal hefyd. Mae'r heriau yn fawr ac mae angen atebion brys. Fe lwyddodd Plaid Cymru i berswadio Llywodraeth Cymru i neilltuo £2 filiwn tuag at y gwaith cychwynnol, ac mae egin rhanbarth economaidd y gorllewin - Arfor - bellach wedi ei sefydlu. Mae'r cysyniad yn cydio ac yn gwreiddio. Bydd yn gallu mynd o nerth i nerth o hyn ymlaen, a gweledigaeth Plaid Cymru ydy creu rhanbarth economaidd gref yn y gorllewin, a fydd yn gweithredu ymyraethau economaidd effeithiol er mwyn taclo rhai o'r heriau mawr sy'n wynebu'r ardal wledig, Gymreig yma. Mi fydd y rhanbarth yn cynnwys ardaloedd twf megis ardal y Fenai, sydd yn cwmpasu rhan o fy etholaeth i yn Arfon. Mae'r Torïaid, ac, fe ymddengys, y Llywodraeth Lafur hon hefyd, yn rhoi llawer iawn o'u sylw ar y dinasoedd rhanbarth. Dydy hynny ddim yn mynd i gryfhau'r mwyafrif o ardaloedd sydd yn fregus yn economaidd yng Nghymru. Mae'n strategaeth datblygu economaidd wallus yn fy marn i, am ei bod yn un sy'n dilyn ideoleg y farchnad rydd. Pen draw creu'r dinasoedd rhanbarthol ydy sugno twf i ardaloedd sydd yn tyfu'n barod, gan amddifadu'r ardaloedd gwledig a'r ardaloedd difreintiedig o'r gefnogaeth economaidd sydd ei hangen. Ac i mi, dylai'r strategaeth economaidd fod yn cefnogi'r ardaloedd a'r boblogaeth sydd angen cefnogaeth. Ond, ar hyn o bryd, polisi 'i'r pant y rhed y dŵr' sydd ar waith: crynhoi adnoddau mewn ardaloedd sydd eisoes yn ffynnu. Felly, diolch byth am yr egin Arfor. Mae bwrdd Arfor wedi cael ei sefydlu rhwng y bedair sir, ac fe gytunwyd ar ddatganiad o bwrpas, sef gweithio mewn partneriaeth i sefydlu fframwaith lle bydd datblygiad economaidd a chynllunio ieithyddol yn cael eu cydgysylltu. Fe fydd cynllun strategol yn cael ei baratoi fydd yn gosod gweledigaeth hirdymor a ffordd o weithio i gyflawni ffyniant economaidd ac ieithyddol yng ngorllewin Cymru. Yn ogystal, fe fydd ystod o brosiectau yn cael eu gweithredu a'u gwerthuso er mwyn canfod y ffyrdd mwyaf effeithiol o greu ffyniant economaidd ar lawr gwlad, a dwi'n edrych ymlaen yn fawr at weld y gwaith yn datblygu. Megis dechrau mae hyn. Mae Arfor yn wrthbwynt pwysig i'r dinasoedd rhanbarth a'r ardaloedd twf, ac mae'n haeddu cael ei chydnabod yn llawn fel y gall datblygu'n bwerdy grymus gorllewinol i'r dyfodol.