English: I've already committed to consult on making the fire and rescue service a statutory consultee on relevant planning applications. This will ensure fire safety issues are fully considered at this early stage, and make the service aware of changes in local fire risk at the earliest opportunity. This goes beyond high-rise buildings, and, subject to consultation, could include other purpose-built flats. Extensive low-rise developments can also raise issues of access for fire appliances and water supplies. Amendments to the current building regulations in order to ban the use of combustible cladding materials, making it clear what cladding is acceptable on high-rise residential buildings, are also in hand. I would expect these amendments to be laid by Christmas, following clearance. We will not tolerate cladding that falls below acceptable standards and increases risk to residents. To ensure practical short-term improvements to current working arrangements, my officials have further engaged with key partners to improve communication and better understand current roles and duties. We are working with the Welsh Local Government Association and the Directors of Public Protection Wales to identify further support for local authorities to ensure residents in high-rise residential buildings receive the necessary checks. This will maintain a safe living environment and should help rebuild confidence following the tragedy at Grenfell Tower. This programme of comprehensive reforms will put greater emphasis on buildings over 18m, or seven storeys, in height. Fire safety in blocks of flats depends critically on maintaining compartmentalisation - the ability of the structure to contain a fire in the area in which it originates. If that fails, as it did at Grenfell, then the consequences, as we know, can be really dire. The risks presented by inadequate compartmentation are especially high in taller buildings, given the added challenges of escape or rescue. Therefore, it is right and proper that there are more requirements on how these buildings are designed and constructed and how they are managed when in occupation. My commitment to improving fire safety does not only apply to those living in high-rise residential buildings, though. My intention is for legislation to be flexible enough to include other buildings in the future, should the evidence lead us to consider it necessary. A one-size-fits-all system does not reflect the range and complexity of the system we are trying to fix. As part of the reforms, I am looking to make significant changes to the Regulatory Reform (Fire Safety) Order, commonly known as the fire safety Order, to lighten the system for occupation of buildings. Sorry, Llywydd - to tighten the system, not lighten it; to tighten the system for occupation of buildings. I am minded to extend many of these changes to other buildings containing multiple dwellings and a common area. Areas I will be looking to address when reforming the fire safety Order include bringing clarity to the parts of buildings covered by the regime, including in particular the safety-critical boundaries between common areas and dwellings and the outside walls of buildings; clarifying who the responsible person should be and their role, including legal liability, regarding continual fire safety management; and making fire-risk assessments more robust. New requirements could include a fully qualified and experienced person carrying out assessments at specified intervals, and for the results to be documented and available on request to residents, regulators and others. We will also explore specific duties around preserving compartmentation, which is vital to fire safety in any multi-dwelling premises. Such duties could apply to residents and contractors, as well as landlords and managing agents. We will also consider specific duties around raising the alarm, fire suppression, means of escape, and facilities for firefighters. The current arrangements for inspection, enforcement and sanctions will also be reviewed. During the design and construction phase of residential buildings above 18m, a heightened inspection regime will be introduced, with hard stop points. Where problems are identified, progression to the next stage of construction will halt until the issues are addressed. There will also be additional building requirements to improve fire safety. These measures will increase transparency and help rebuild the public's confidence in the system. I'm also looking at ways to ensure managing agents are registered to support best practice, and stamp out rogue operators. An initial voluntary accreditation scheme for managing agents will generate evidence to inform the creation of a mandatory system. At occupation phase, there will be a requirement to register duty holders for homes of multiple occupancy, and set new requirements for duty holders for residential buildings over 18m in height to be licensed. Of course, these changes will improve matters for the future. But, over the past few months, a number of serious building safety defects in existing high-rise residential buildings have been brought to my attention. Newly identified fire risks are becoming apparent as buildings are undergoing detailed inspections following the fire at Grenfell Tower two years ago. I have been consistent in my message that the taxpayer cannot foot the bill for failures in the design or construction of private sector residential buildings. Building owners and developers should face up to their moral responsibility and put right these faults, or risk their professional reputation. However, I know many leaseholders have been frustrated by the lack of action and left distressed at the bills many face to fix the issues. This Government has long held that sprinklers are the single most effective way to help protect people and property in the event of a fire. I'm therefore exploring how we might build on the foundation laid by our world-leading 2016 legislation that ensures all new and converted homes in Wales are fitted with sprinklers, and promote retrofit of sprinklers in more existing buildings. I have asked officials to examine the potential to develop a new low-cost loan scheme to support the retrofitting of sprinklers in existing blocks of flats within both the private and public sectors, and I will announce further detail of that in due course. This is complex work and has required time to reflect on the variety of different professional opinions and potential policy proposals. It is vital that we get this right as the legislative changes will be complex, covering at least three key pieces of legislation. I am confident we can meet the targets set out in my published timetable and, importantly, that they will deliver on our commitment to reform the system for the better. Diolch.
Welsh: Rwyf i eisoes wedi ymrwymo i ymgynghori ar wneud y gwasanaeth tân ac achub yn ymgynghorai statudol ar geisiadau cynllunio perthnasol. Bydd hyn yn sicrhau bod materion diogelwch tân yn cael eu hystyried yn llawn ar y cam cynnar hwn, ac yn gwneud y gwasanaeth yn ymwybodol o newidiadau mewn risg o dân lleol cyn gynted â phosibl. Mae hyn yn mynd y tu hwnt i adeiladau uchel ac, yn amodol ar ymgynghoriad, gallai gynnwys fflatiau pwrpasol eraill. Gall datblygiadau helaeth o adeiladau isel hefyd godi materion yn ymwneud â mynediad i offer tân a chyflenwadau dŵr. Mae diwygiadau i'r rheoliadau adeiladu presennol hefyd ar y gweill, er mwyn gwahardd defnyddio deunyddiau cladin hylosg, gan ei gwneud yn glir pa gladin sy'n dderbyniol ar adeiladau preswyl uchel. Byddwn i'n disgwyl i'r gwelliannau hyn gael eu gosod erbyn y Nadolig, ar ôl cael caniatâd. Ni fyddwn ni'n goddef cladin sy'n is na'r safonau derbyniol ac sy'n cynyddu'r risg i breswylwyr. Er mwyn sicrhau gwelliannau ymarferol tymor byr i'r trefniadau gweithio presennol, mae fy swyddogion wedi ymgysylltu ymhellach â phartneriaid allweddol i wella cyfathrebu a deall swyddogaethau a dyletswyddau presennol yn well. Rydym ni'n gweithio gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a Chyfarwyddwyr Diogelu'r Cyhoedd (Cymru) i nodi rhagor o gymorth i awdurdodau lleol i sicrhau bod preswylwyr mewn adeiladau preswyl uchel yn cael y gwiriadau angenrheidiol. Bydd hyn yn cynnal amgylchedd byw diogel a dylai helpu i ailsefydlu hyder yn dilyn y drychineb yn Nhŵr Grenfell. Bydd y rhaglen hon o ddiwygiadau cynhwysfawr yn rhoi mwy o bwyslais ar adeiladau sydd dros 18 metr, neu saith llawr, o uchder. Mae diogelwch tân mewn blociau o fflatiau'n dibynnu'n hanfodol ar gynnal compartmentau - gallu'r strwythur i ynysu'r tân yn yr ardal y mae'n dechrau. Os bydd hynny'n methu, fel y gwnaeth yn Grenfell, yna gall y canlyniadau, fel y gwyddom ni, fod yn enbyd iawn. Mae'r risgiau compartmentau annigonol yn arbennig o uchel mewn adeiladau talach, o ystyried heriau ychwanegol dianc neu achub. Felly, mae'n deg ac yn briodol bod mwy o ofynion ar sut y caiff yr adeiladau hyn eu dylunio a'u hadeiladu a sut y byddan nhw'n cael eu rheoli pan fydd pobl yn byw ynddyn nhw. Fodd bynnag, nid yw fy ymrwymiad i wella diogelwch tân yn berthnasol i'r rhai sy'n byw mewn adeiladau preswyl uchel yn unig. Fy mwriad i yw y bydd deddfwriaeth yn ddigon hyblyg i gynnwys adeiladau eraill yn y dyfodol, os bydd y dystiolaeth yn ein harwain i ystyried bod hynny'n angenrheidiol. Nid yw un system i bawb yn adlewyrchu ystod a chymhlethdod y system yr ydym ni'n ceisio'i drwsio. Fel rhan o'r diwygiadau, rwy'n bwriadu gwneud newidiadau sylweddol i'r Gorchymyn Diwygio Rheoleiddio (Diogelwch Tân), a elwir yn gyffredin yn Orchymyn diogelwch tân, i ysgafnhau'r system ar gyfer pobl yn byw mewn adeiladau. Mae'n ddrwg gennyf, Llywydd - tynhau'r system, nid ei ysgafnhau; tynhau'r system ar gyfer meddiannu adeiladau. Rwy'n bwriadu ymestyn llawer o'r newidiadau hyn i adeiladau eraill sy'n cynnwys nifer o dai ac ardal gyffredin. Mae meysydd y byddaf yn mynd i'r afael â nhw wrth ddiwygio'r Gorchymyn diogelwch tân yn cynnwys gwneud y rhannau o adeiladau sy'n cael eu cwmpasu gan y gyfundrefn yn gliriach, gan gynnwys yn arbennig y ffiniau diogelwch-critigol rhwng ardaloedd cyffredin a chartrefi a waliau allanol adeiladau; gan egluro pwy ddylai'r person cyfrifol fod a'i swyddogaeth, gan gynnwys atebolrwydd cyfreithiol, ynghylch rheoli diogelwch tân yn barhaus; a gwneud asesiadau risg tân yn fwy cadarn. Gallai gofynion newydd gynnwys person cwbl gymwysedig a phrofiadol sy'n cynnal asesiadau ar gyfnodau penodol, a bod y canlyniadau yn cael eu cofnodi a'u bod ar gael ar gais i breswylwyr, rheoleiddwyr ac eraill. Byddwn ni hefyd yn archwilio dyletswyddau penodol yn ymwneud â chadw compartmentau, sy'n hanfodol i ddiogelwch tân mewn unrhyw adeiladau aml-annedd. Gallai dyletswyddau o'r fath fod yn berthnasol i breswylwyr a chontractwyr, yn ogystal â landlordiaid ac asiantau rheoli. Byddwn ni hefyd yn ystyried dyletswyddau penodol yn ymwneud â seinio'r larwm, atal tân, dulliau dianc, a chyfleusterau ar gyfer diffoddwyr tân. Bydd y trefniadau presennol ar gyfer arolygu, gorfodi a chosbau hefyd yn cael eu hadolygu. Yn ystod y cyfnod dylunio ac adeiladu adeiladau preswyl dros 18m, bydd trefn arolygu fwy dwys yn cael ei chyflwyno, gyda phwyntiau cyswllt caled. Pan nodir problemau, bydd symud ymlaen i'r cam adeiladu nesaf yn dod i ben hyd nes y rhoddir sylw i'r materion. Bydd gofynion ychwanegol o ran adeiladau i wella diogelwch tân hefyd. Bydd y mesurau hyn yn gwella tryloywder ac yn helpu i ailennyn hyder y cyhoedd yn y system. Rwyf i hefyd yn edrych ar ffyrdd o sicrhau bod asiantau rheoli yn cael eu cofrestru i gefnogi arfer gorau, a chael gwared ar weithredwyr twyllodrus. Bydd cynllun achredu gwirfoddol cychwynnol ar gyfer asiantau rheoli yn cynhyrchu tystiolaeth i lywio'r broses o greu system orfodol. Yn y cyfnod meddiannaeth, bydd yn ofynnol bod deiliaid dyletswydd yn cael eu cofrestru ar gyfer cartrefi amlfeddiannaeth, a gosod gofynion newydd bod deiliaid dyletswydd ar gyfer adeiladau preswyl o fwy na 18 metr mewn uchder yn drwyddedig. Wrth gwrs, bydd y newidiadau hyn yn gwella pethau ar gyfer y dyfodol. Ond, yn ystod yr ychydig fisoedd diwethaf, tynnwyd fy sylw i at nifer o ddiffygion diogelwch adeiladu difrifol mewn adeiladau preswyl uchel sydd eisoes yn bodoli. Mae risgiau tân sydd newydd eu nodi yn dod i'r amlwg wrth i adeiladau gael arolygiadau manwl yn sgil y tân yn Nhŵr Grenfell ddwy flynedd yn ôl. Rwyf i wedi bod yn gyson yn fy neges na all y trethdalwr dalu'r bil am fethiannau yn nyluniad neu adeiladwaith adeiladau preswyl y sector preifat. Dylai perchnogion adeiladau a datblygwyr wynebu eu cyfrifoldeb moesol ac unioni'r diffygion hyn, neu beryglu eu henw da proffesiynol. Fodd bynnag, gwn fod llawer o lesddeiliaid wedi'u rhwystro gan y diffyg gweithredu ac mae'r biliau y mae llawer ohonyn nhw yn eu hwyneb i gywiro'r materion wedi peri trallod iddyn nhw. Mae'r Llywodraeth hon wedi bod o'r farn ers tro mai systemau chwistrellu yw'r ffordd fwyaf effeithiol o helpu i amddiffyn pobl ac eiddo os bydd tân. Felly, rwy'n archwilio sut y gallem ni adeiladu ar y sylfaen a osodwyd gan ein deddfwriaeth 2016 arloesol, sy'n sicrhau bod system chwistrellu wedi'i gosod ym mhob cartref newydd a chartref sydd wedi'i haddasu yng Nghymru, ac yn hyrwyddo ôl-osod systemau chwistrellu mewn rhagor o adeiladau presennol. Rwyf i wedi gofyn i swyddogion ystyried y potensial i ddatblygu cynllun benthyciadau cost isel newydd i gefnogi ôl-osod systemau chwistrellu mewn blociau o fflatiau sy'n bodoli eisoes yn y sector preifat a chyhoeddus, a byddaf i'n cyhoeddi rhagor o fanylion am hynny maes o law. Mae hwn yn waith cymhleth y bu'n rhaid rhoi amser iddo i fyfyrio ar yr amrywiaeth o safbwyntiau proffesiynol gwahanol a chynigion polisi posibl. Mae'n hanfodol ein bod yn cael hyn yn iawn gan y bydd y newidiadau deddfwriaethol yn gymhleth, gan gynnwys o leiaf dri darn allweddol o ddeddfwriaeth. Rwy'n hyderus y gallwn ni gyrraedd y targedau sydd wedi'u nodi yn yr amserlen a gyhoeddwyd gennyf i ac, yn bwysig iawn, y byddan nhw yn cyflawni ein hymrwymiad i ddiwygio'r system er gwell. Diolch