English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Today I want to set out my agenda for employability. I'm delighted that this follows our discussion on the ministerial taskforce for the south Wales Valleys as supporting people into work will be a key feature of the taskforce's work over the coming years. Engagement with communities, which the Valleys taskforce has started, will continue. We also recognise that there is a sense of urgency to bring jobs and growth to communities across Wales that need more of both. Access to good-quality employment and employability skills is essential and I am pleased to be able to move immediately to address this. We have seen significant improvements in the employment rate in Wales over recent years. There are now over 1.4 million people in employment in Wales, an increase of 19.1 per cent since devolution. But, we also know that the rate of unemployment does still remain high in some communities across Wales. Whilst Welsh Government's contribution to the positive overall rate of employment, supported with EU funding, should not be underestimated, we know the story is not a wholly positive one and we must do more to support the economically inactive, those who would like to work longer hours and those in insecure employment. The theme of employability runs throughout all four developing cross-cutting strategies. Put simply, employability is not just about jobs and skills; it is about getting every aspect of Government - education, health, housing, communities, transport, rurality, childcare, regional development - working together to support people into sustainable employment. In April, Cabinet endorsed my cross-Welsh Government approach to employability, setting out our joint goal of sustaining a high rate of employment in Wales, reducing economic inactivity and increasing the number of people in good-quality employment. The challenge Cabinet has set me, and will support me to deliver, is to drive this work forward, collaboratively, to deliver a step change in our approach. Since April I have put in place a governance structure to direct this work. I have extended the ministerial employability working group, to ensure an integrated cross-Cabinet response. I am grateful to my ministerial colleagues on the working group - the Cabinet Secretary for Communities and Children, the Minister for Social Services and Public Health and the Minister for Lifelong Learning and Welsh Language - for their input to this statement today. I will use the refreshed Wales employment and skills board, which has already endorsed our employability agenda, to provide strategic direction and challenge from employers and regional skills partnerships and trade unions. To ensure a far more integrated approach, I have established a cross-Welsh Government employability board, made up of senior officials across the Government. This board has been tasked with drawing up an employability delivery plan to be published before Christmas. The plan will look closely at existing services and infrastructure, assess how well they help people to find and stay in work, and consider whether they provide value for money. As we are all aware, this will become all the more important in the years following our exit from the European Union. I will ensure we work in close partnership with our key stakeholders. We will draw up a detailed external stakeholder communications plan that will guide a period of external engagement in order to inform the employability delivery plan. In the meantime, we are not standing still. Our new employability offer is expected to begin delivery in April 2019. This will be positioned as a single offer under the name, 'Working Wales', and will be underpinned by a new programme for adults, along with two new programmes that will deliver employability support to young people. Between now and then, we will reconfigure our existing programmes to enable a smooth transition, using the Valleys as a test bed to inform the new delivery approach. We will make amendments to some of our existing employability programmes, including the EU-funded ReAct, Jobs Growth Wales and Employability Skills Programme, and ensure that these are effectively aligned to enhance support for unemployed people and those who churn in and out of temporary, poorly paid employment. We recognise that this cannot just be about support for individuals. We want to support employers to recruit and develop talent within their business, boost productivity and give local people the opportunity of better jobs closer to home. We will deliver integrated business and skills support through Business Wales by enhancing our flexible skills and employability programmes. We aim to support 100 Valleys businesses with the greatest growth potential through what we hope will be one-to-one support to create jobs, support for recruitment, delivery of tailored pre-work and in-work training, and the upskilling and development of existing staff. We are keen to promote prosperity for all so that the benefits of economic growth are shared by all those in work. We support improvements in pay and conditions for those in low-paid and insecure employment. To this end, work has begun on a Fair Work Commission, which I chair. Preliminary findings will be reported in the autumn. We must provide individuals with clear advice and guidance. To achieve this, we want to develop a common approach to identifying the employment needs of individuals, and support a seamless referral and support process. We want to work across Government to design and trial the use of a profiling tool and management information system, so that, in future, advisers across Wales, including Careers Wales, will use the same system. Our ambition is to ensure that we reach those furthest from the labour market and provide them with a holistic package of personalised, bespoke and intensive support and mentoring, to reduce complex barriers to employment, tackle levels of economic inactivity, and deliver on our ambition of developing prosperity for all. We can only truly achieve this through better-aligned support, brought about by working effectively across Government. I therefore wish to acknowledge the commitment from the Cabinet Secretary for Communities and Children to provide community-based outreach, as outlined in his statement on developing a new approach to resilient communities. I also acknowledge the work being undertaken by the Minister for Social Services and Public Health in providing specialist employment support for people recovering from substance misuse and mental ill-health conditions. Our work on employability must take full account of the balance that exists between devolved and non-devolved responsibilities for employability. We want to work in partnership with the Department for Work and Pensions to influence future DWP programmes and shape how DWP works within Wales in terms of joint planning of employment services and integration within our forthcoming employability delivery plan. If we are to shape a new employability agenda, we need to drive a coherent approach across Welsh Government and with our partners to address the many barriers preventing people from entering and progressing in good-quality, fair employment. This approach will benefit individuals across Wales and deliver the prosperous and secure future that we need to take Wales forward. Diolch.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Heddiw, rwy'n dymuno amlinellu fy agenda i ar gyfer cyflogadwyedd. Rwy'n hynod falch fod hyn yn dilyn ein trafodaeth ni ar y tasglu gweinidogol ar gyfer Cymoedd y de gan y bydd cefnogi pobl wrth iddyn nhw geisio gwaith yn nodwedd allweddol o waith y tasglu yn ystod y blynyddoedd nesaf. Bydd ymgysylltu â chymunedau, y mae tasglu'r Cymoedd eisoes wedi dechrau ei wneud, yn parhau. Rydym hefyd yn cydnabod bod ymdeimlad o frys wrth gael swyddi a thwf i gymunedau ledled Cymru sydd mewn angen o'r ddeubeth. Mae'r cyfle i ennill sgiliau cyflogaeth a chyflogadwyedd o ansawdd da yn hanfodol ac rwy'n falch o allu symud ymlaen i fynd i'r afael â hyn ar unwaith. Rydym wedi gweld gwelliannau sylweddol yng nghyfradd cyflogaeth yng Nghymru dros y blynyddoedd diwethaf. Erbyn hyn mae dros 1.4 miliwn o bobl mewn gwaith yng Nghymru, sef cynnydd o 19.1 y cant ers datganoli. Ond gwyddom hefyd fod y gyfradd diweithdra yn parhau i fod yn uchel mewn rhai cymunedau ledled Cymru. Er na ddylid tanamcangyfrif cyfraniad Llywodraeth Cymru i'r gyfradd gadarnhaol o gyflogaeth yn gyffredinol, gyda chefnogaeth cyllid yr UE, rydym yn gwybod nad yw'r stori hon yn un gwbl gadarnhaol ac mae'n rhaid i ni wneud mwy i gefnogi pobl sy'n anweithgar yn economaidd, y rheini a hoffai weithio oriau ychwanegol a'r rheini mewn cyflogaeth ansicr. Mae thema cyflogadwyedd yn llifo drwy bob un o'r pedair strategaeth drawsbynciol sy'n datblygu. Yn syml, nid mater o swyddi a sgiliau yn unig yw cyflogadwyedd; mae'n ymwneud â chael pob agwedd ar Lywodraeth - addysg, iechyd, tai, cymunedau, trafnidiaeth, natur wledig, gofal plant, datblygu rhanbarthol - i weithio gyda'i gilydd i gefnogi pobl i gael gwaith cynaliadwy. Ym mis Ebrill, cymeradwyodd y Cabinet fy null i ar draws Llywodraeth Cymru o ymdrin â chyflogadwyedd, sy'n nodi ein nod cyffredin o gynnal cyfradd uchel o gyflogaeth yng Nghymru, lleihau anweithgarwch economaidd a chynyddu nifer y bobl sydd mewn gwaith o ansawdd da. Yr her y mae'r Cabinet wedi ei rhoi i mi, ac y bydd yn fy nghefnogi i'w chyflawni, yw gyrru ymlaen â'r gwaith hwn, gan gydweithio, i gyflawni newid sylweddol yn ein dull ni o weithredu. Ers mis Ebrill rwyf wedi sefydlu strwythur llywodraethu i gyfarwyddo'r gwaith hwn. Rwyf wedi ymestyn y gweithgor cyflogadwyedd gweinidogol, er mwyn sicrhau ymateb integredig drwy'r Cabinet. Rwy'n ddiolchgar i fy nghydweinidogion ar y gweithgor - Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol a Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes - am eu cyfraniad i'r datganiad hwn heddiw. Byddaf yn defnyddio'r Bwrdd Cyflogaeth a Sgiliau Cymru ar ei newydd wedd, sydd eisoes wedi cymeradwyo ein hagenda cyflogadwyedd, i roi cyfeiriad strategol a her o du cyflogwyr a phartneriaethau sgiliau rhanbarthol ac undebau llafur. Er mwyn sicrhau dull llawer mwy integredig, rwyf wedi sefydlu bwrdd cyflogadwyedd yn ymestyn dros Lywodraeth Cymru, sy'n cynnwys uwch swyddogion drwy holl adrannau'r Llywodraeth. Mae'r bwrdd wedi cael y dasg o lunio cynllun cyflenwi cyflogadwyedd i'w gyhoeddi cyn y Nadolig. Bydd y cynllun yn edrych yn fanwl ar wasanaethau a'r seilwaith sy'n bodoli eisoes, asesu eu gwerth wrth helpu pobl i ddod o hyd i waith a'i gadw, ac ystyried a ydynt yn rhoi gwerth am arian. Fel yr ydym yn ymwybodol i gyd, daw hyn yn bwysicach eto yn y blynyddoedd yn dilyn ein hymadawiad â'r Undeb Ewropeaidd. Byddaf yn sicrhau ein bod yn gweithio mewn partneriaeth agos â'n rhanddeiliaid allweddol. Byddwn yn llunio cynllun cyfathrebu manwl â rhanddeiliaid allanol a fydd yn llywio cyfnod o ymgysylltu allanol i gyfarwyddo'r cynllun cyflenwi cyflogadwyedd. Yn y cyfamser, nid ydym yn sefyll yn yr unfan. Disgwylir y bydd ein cynnig cyflogadwyedd newydd yn dechrau cael ei gyflwyno ym mis Ebrill 2019. Bydd hyn yn sefyll fel cynnig unigol dan yr enw, 'Cymru ar Waith', a bydd rhaglen newydd i oedolion yn sylfaen iddo, ynghyd â dwy raglen newydd a fydd yn rhoi cefnogaeth cyflogadwyedd i bobl ifanc. Rhwng nawr a'r pryd hwnnw, byddwn yn ad-drefnu ein rhaglenni presennol i ganiatáu trawsnewidiad llyfn, gan ddefnyddio'r Cymoedd yn ardal brawf i drwytho'r dull cyflenwi newydd. Byddwn yn gwneud newidiadau i rai o'n rhaglenni cyflogadwyedd presennol, gan gynnwys ReAct a ariennir gan yr UE, Twf Swyddi Cymru a'r Rhaglen Sgiliau Cyflogadwyedd, a sicrhau bod y rhain yn cydsefyll yn effeithiol i wella cymorth i bobl ddi-waith a'r rhai sydd byth a hefyd mewn cyflogaeth dros dro, sy'n talu'n wael. Rydym yn cydnabod na all hyn fod yn fater yn unig o gymorth i unigolion. Rydym am gefnogi cyflogwyr i recriwtio a datblygu talent o fewn eu busnes, i roi hwb i gynhyrchiant a chyfle i bobl leol gael swyddi gwell ac agosach at eu cartref. Byddwn yn darparu cymorth busnes a chefnogi sgiliau integredig trwy Fusnes Cymru wrth wella ein rhagleni sgiliau hyblyg a chyflogadwyedd. Ein nod yw cefnogi 100 o fusnesau yn y Cymoedd sydd â'r potensial mwyaf ar gyfer twf, drwy gyfrwng yr hyn yr ydym yn ei obeithio fydd yn gymorth unigol i greu swyddi, cymorth ar gyfer recriwtio, cyflwyno hyfforddiant arbennig rhag-waith ac mewn gwaith, ac uwchsgilio a datblygu'r staff presennol. Rydym yn awyddus i hyrwyddo ffyniant i bawb fel bod manteision twf economaidd yn cael eu rhannu gan bawb sydd â gwaith. Rydym yn cefnogi gwelliannau i dâl ac amodau ar gyfer y rhai mewn cyflogaeth tâl isel ac ansicr. I'r diben hwn, mae gwaith wedi dechrau ar Gomisiwn Gwaith Teg, yr wyf i'n ei gadeirio. Adroddir am ganfyddiadau rhagarweiniol yn yr hydref. Mae'n rhaid i ni roi cyngor ac arweiniad clir i unigolion. I gyflawni hyn, rydym yn awyddus i ddatblygu dull cyffredin o nodi anghenion cyflogaeth unigolion, a chefnogi proses atgyfeirio a chymorth ddi-dor. Rydym yn awyddus i weithio ledled y Llywodraeth i ddylunio a threialu'r defnydd o adnodd proffilio a system wybodaeth rheoli, fel y bydd cynghorwyr ledled Cymru, gan gynnwys Gyrfa Cymru, yn defnyddio'r un system yn y dyfodol. Ein huchelgais yw sicrhau ein bod yn cyrraedd y rheini sydd bellaf oddi wrth y farchnad lafur ac yn rhoi iddyn nhw becyn cyfannol o gymorth a mentora personol, pwrpasol a dwys. Rydym hefyd yn dymuno lleihau'r rhwystrau cymhleth ar gyflogaeth, mynd i'r afael â lefelau anweithgarwch economaidd, a chyflawni ein huchelgais o ddatblygu ffyniant i bawb. Ni allwn gyflawni hyn mewn gwirionedd ond drwy gymorth sy'n fwy cydnaws, a ddaw yn sgil gweithio'n effeithiol ledled y Llywodraeth. Felly, carwn gydnabod yr ymrwymiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant i ddarparu allgymorth yn y gymuned, fel yr amlinellwyd yn ei ddatganiad ar ddatblygu dull newydd o ymdrin â chymunedau cydnerth. Rwyf hefyd yn cydnabod y gwaith sy'n cael ei wneud gan Weinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol o ran darparu cymorth cyflogaeth arbenigol i bobl sy'n gwella yn dilyn camddefnyddio sylweddau a chyflyrau o afiechyd meddwl. Mae'n rhaid i'n gwaith ar gyflogadwyedd roi ystyriaeth lawn i'r cydbwysedd sy'n bodoli rhwng cyfrifoldebau ar gyfer cyflogadwyedd sydd wedi'u datganoli a'r rhai heb eu datganoli. Rydym yn dymuno gweithio mewn partneriaeth â'r Adran Gwaith a Phensiynau i ddylanwadu ar raglenni'r DWP yn y dyfodol a sut mae'r DWP yn gweithio yng Nghymru o ran cynllunio gwasanaethau cyflogaeth ar y cyd ac integreiddio o fewn ein cynllun cyflawni cyflogadwyedd arfaethedig. Os ydym eisiau llunio agenda gyflogadwyedd newydd, mae angen i ni ysgogi dull cydlynol ar draws Llywodraeth Cymru ac â'n partneriaid o fynd i'r afael â'r aml rwystrau sy'n atal pobl rhag cael gafael ar waith teg o ansawdd da a gwneud cynnydd ynddo. Bydd y dull hwn o fudd i unigolion ledled Cymru ac yn sicrhau'r dyfodol llewyrchus a diogel sydd ei angen i ni symud Cymru ymlaen. Diolch.