techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thanks very much. Well, certainly we have seen massive pressure in Glan Clwyd, and it's one of the reasons why, as soon as I saw the first report, I made a beeline for the hospital and spent the day in the hospital, not just a quick visit, but I actually spent time with people on the front line in ED, just watching the kind of pressure they were under, and I can tell you that the pressure was intense. I also met with the trade unions, who talked me through how staff are coping. These are difficult times and difficult situations, but it's clear that Glan Clwyd and Betsi are not coping as well as some other health boards in Wales. And of course, therefore, we do need to look at that, and that's why the tripartite meeting will give us some indication of whether we need to escalate the situation. I think that my predecessor did the right thing in actually looking at the way that Betsi was running and making sure that he did downgrade them from the intervention that they were on. But, since then, we've had a new chief executive, we've got I think a chair who is active and very engaged with the workforce and is absolutely determined to change the situation. And I think it's really important that we get the balance right here between making sure that we see massive improvements in Betsi, particularly in ED and vascular, but that we also make sure we stand by the staff, who have been under incredible pressure over a very long time.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Wel, yn sicr, rydym wedi gweld pwysau aruthrol yng Nglan Clwyd, ac mae hynny'n un o'r rhesymau pam yr euthum yn syth i'r ysbyty cyn gynted ag y gwelais yr adroddiad cyntaf, a threulio'r diwrnod yn yr ysbyty, nid ymweliad cyflym yn unig, ond treuliais amser gyda phobl ar y rheng flaen yn yr adran achosion brys, yn gweld y math o bwysau sydd arnynt, a gallaf ddweud wrthych fod y pwysau'n aruthrol. Cyfarfûm hefyd â'r undebau llafur, a soniodd wrthyf sut y mae staff yn ymdopi. Mae hwn yn gyfnod anodd ac maent yn sefyllfaoedd anodd, ond mae'n amlwg nad yw Glan Clwyd a Betsi'n ymdopi cystal â byrddau iechyd eraill yng Nghymru. Ac wrth gwrs, felly, mae angen inni edrych ar hynny, a dyna pam y bydd y cyfarfod teirochrog yn rhoi rhyw syniad i ni a oes angen inni uwchgyfeirio'r sefyllfa. Credaf fod fy rhagflaenydd wedi gwneud y peth iawn yn edrych ar y ffordd yr oedd bwrdd Betsi'n cael ei redeg a sicrhau ei fod yn eu hisgyfeirio o'r ymyrraeth a oedd ar waith. Ond ers hynny, rydym wedi cael prif weithredwr newydd, credaf fod gennym gadeirydd sy'n weithgar ac sy'n ymgysylltu â'r gweithlu ac sy'n gwbl benderfynol o newid y sefyllfa. A chredaf ei bod yn bwysig iawn ein bod yn sicrhau'r cydbwysedd iawn yma rhwng sicrhau ein bod yn gweld gwelliannau enfawr ym mwrdd Betsi, yn enwedig yn yr adran achosion brys a gwasanaethau fasgwlaidd, a hefyd yn sicrhau ein bod yn cefnogi'r staff, sydd wedi bod dan bwysau aruthrol dros gyfnod hir iawn o amser.
English: Thank you. I wasn't going to speak on this, but I will now, so hopefully what I say is okay. I often get asked do I think that the health board is too big. And my commonsense thought about it, gut reaction, would be, 'Yes, it is.' It's a huge region - [ Interruption.] Common sense. But I like to ask people, so I asked health professionals, I asked people in social services, what did they really think, you know, do we need to do something now. And they said it would be a costly distraction to do something now, reorganisation is really expensive, and there are immediate things that need to be attended to right now. There are many services that are excellent in Betsi Cadwaladr health board, and I'm so glad that my daughter, who lives just across the border, was able to have her child in Wrexham, because, just across the border in Shropshire, it's really, really bad, the maternity health services there. So, there are really good departments, and I don't want to knock them, but there are some that need investment.
Welsh: Diolch. Nid oeddwn am siarad ar y pwnc hwn, ond fe wnaf yn awr, felly gobeithio bod yr hyn a ddywedaf yn iawn. Yn aml, gofynnir i mi a wyf yn credu bod y bwrdd iechyd yn rhy fawr. Ac mae fy synnwyr cyffredin, fy adwaith greddfol, yn dweud, 'Ydy, mae'n rhy fawr.' Mae'n ardal enfawr - [ Torri ar draws.] Synnwyr cyffredin. Ond rwy'n hoffi holi pobl, felly gofynnais i weithwyr iechyd proffesiynol, gofynnais i bobl yn y gwasanaethau cymdeithasol, beth roeddent yn ei feddwl, hynny yw, a oes angen inni wneud rhywbeth yn awr. Ac roeddent yn dweud y byddai gwneud rhywbeth yn awr yn weithred gostus, fod ad-drefnu'n ddrud iawn, a bod pethau eraill y mae angen rhoi sylw iddynt yn gyntaf. Mae llawer o wasanaethau rhagorol ym mwrdd iechyd Betsi Cadwaladr, ac rwyf mor falch fod fy merch, sy'n byw ar yr ochr arall i'r ffin, wedi gallu cael ei phlentyn yn Wrecsam, oherwydd, dros y ffin yn swydd Amwythig, mae'r gwasanaethau iechyd mamolaeth yno'n wirioneddol wael. Felly, mae rhai adrannau da iawn, ac nid wyf am ladd arnynt, ond mae rhai sydd angen buddsoddiad.
English: But you need to ask your question as well, please.
Welsh: Ond mae angen ichi ofyn eich cwestiwn hefyd, os gwelwch yn dda.
English: Sorry. Sorry, I did say I wasn't going to - . So, I know that the Royal Alexandra Hospital were hoping to have investment in that, to help take the pressure off minor injuries - [ Interruption.] Minor injuries. But I know there is an issue because of a reduction in capital funding from the UK Government by 11 per cent - [ Interruption.] No, I'm talking, I'm asking a question.
Welsh: Mae'n ddrwg gennyf. Mae'n ddrwg gennyf, dywedais nad oeddwn am - . Felly, gwn fod Ysbyty Brenhinol Alexandra yn gobeithio cael buddsoddiad yn hynny, i helpu i leddfu'r pwysau ar yr uned mân anafiadau - [ Torri ar draws.] Mân anafiadau. Ond gwn fod problem oherwydd y gostyngiad o 11 y cant yn y cyllid cyfalaf gan Lywodraeth y DU - [ Torri ar draws.] Na, rwy'n siarad, rwy'n gofyn cwestiwn.
English: Wait a minute. Please, just ask your question, because we are moving on, the time is going on.
Welsh: Arhoswch funud. Os gwelwch yn dda, gofynnwch eich cwestiwn, gan ein bod yn symud ymlaen, mae'r amser yn mynd rhagddo.
English: Yes. Thank you.
Welsh: Iawn. Diolch.
English: Please ask the question.
Welsh: Gofynnwch y cwestiwn.
English: So, I'm asking the Minister if that lack of capital funding, from UK Government to Welsh Government, does have an implication on us being able to build extra services to take the pressure off certain hospitals. Thank you.
Welsh: Felly, rwy'n gofyn i'r Gweinidog a yw'r diffyg cyllid cyfalaf hwnnw, gan Lywodraeth y DU i Lywodraeth Cymru, yn cael effaith ar ein gallu i adeiladu gwasanaethau ychwanegol i dynnu'r pwysau oddi ar rai ysbytai penodol. Diolch.
English: Thanks very much. Well, I would agree with you, Carolyn, that I think that to think about reorganisation in the middle of the pandemic, when we have the longest waiting lists in history, would be a distraction. I think it's really important that we focus on what matters to people, and what they want is to be treated well and to make sure that they get seen in a very timely manner. I think also it's really important that we talk up where Betsi's doing well. They've got the best cancer rates, for example, in Wales. I think it's important also to recognise that you're absolutely right that, due to the restriction on our capital funding, it is difficult therefore for us to put the investment in that we would have liked. Look, I think it's really important - [ Interruption.] I think it's really important that we understand that, as a Government, we are committed to improving the situation in Glan Clwyd, but also more generally across Wales, where, frankly, all of our accident and emergency departments are under intense pressure. They have never seen demand like this before. I've had meetings today with the ambulance service, just to make sure that we understand the kind of pressure that they're under, and I can tell you that they are seeing a month-upon-month increase in terms of the numbers of people calling on their services.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Wel, byddwn yn cytuno â chi, Carolyn, fy mod yn credu y byddai meddwl am ad-drefnu yng nghanol y pandemig, pan fo gennym y rhestrau aros hiraf erioed, yn weithred ddiangen. Credaf ei bod yn bwysig iawn inni ganolbwyntio ar yr hyn sy'n bwysig i bobl, a'r hyn y maent ei eisiau yw cael eu trin yn dda a bod yn siŵr eu bod yn cael eu gweld mewn modd amserol. Credaf hefyd ei bod yn bwysig iawn ein bod yn sôn am yr hyn y mae bwrdd Betsi'n ei wneud yn dda. Ganddynt hwy y mae'r cyfraddau canser gorau, er enghraifft, yng Nghymru. Credaf ei bod yn bwysig cydnabod hefyd eich bod yn llygad eich lle ei bod yn anodd, oherwydd y cyfyngiad ar ein cyllid cyfalaf, inni roi'r buddsoddiad y byddem wedi'i ddymuno. Edrychwch, credaf ei bod yn bwysig iawn - [ Torri ar draws.] Credaf ei bod yn bwysig iawn ein bod yn deall, fel Llywodraeth, ein bod wedi ymrwymo i wella'r sefyllfa yng Nglan Clwyd, ond hefyd yn fwy cyffredinol ledled Cymru, lle mae ein holl adrannau damweiniau ac achosion brys o dan bwysau aruthrol. Nid ydynt erioed wedi gweld galw fel hyn o'r blaen. Rwyf wedi cael cyfarfodydd heddiw gyda'r gwasanaeth ambiwlans, i sicrhau ein bod yn deall y math o bwysau sydd arnynt, a gallaf ddweud wrthych eu bod yn gweld cynnydd o fis i fis yn nifer y bobl sy'n galw am eu gwasanaethau.
English: Diolch, Weinidog. Before I move on, can I just remind Members, please, that, when we have a passionate issue such as this - and it does create passion and emotion amongst Members, because you represent your constituents - please respect the Chair when the Chair requests that questions be asked and no long speeches. It is important that we get to the questions so that Members can ask them and the Ministers can answer them. Please keep your focus on that.
Welsh: Diolch, Weinidog. Cyn imi symud ymlaen, a gaf fi atgoffa'r Aelodau, os gwelwch yn dda, pan fydd gennym fater angerddol fel hwn - ac mae'n ennyn angerdd ac emosiwn ymhlith yr Aelodau, gan eich bod yn cynrychioli eich etholwyr - i barchu'r Cadeirydd pan fydd y Cadeirydd yn gofyn ichi ofyn cwestiynau a dim areithiau hir. Mae'n bwysig inni gyrraedd y cwestiynau fel y gall yr Aelodau eu gofyn a'r Gweinidogion eu hateb. Canolbwyntiwch ar hynny.
English: The final question today will be answered by the Counsel General and Minister for the Constitution. I call on Huw Irranca-Davies.
Welsh: Bydd y cwestiwn olaf heddiw yn cael ei ateb gan y Cwnsler Cyffredinol a Gweinidog y Cyfansoddiad. Galwaf ar Huw Irranca-Davies.
English: Thank you for the question. We need more detail about these proposals in order to assess their impact. We have a direct interest in anything that affects the way in which goods flow between Great Britain and the island of Ireland, and UK Ministers need urgently to engage with us on their proposals.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Mae angen mwy o fanylion arnom ynglŷn â'r cynigion hyn er mwyn asesu eu heffaith. Mae gennym ddiddordeb uniongyrchol mewn unrhyw beth sy'n effeithio ar y ffordd y mae nwyddau'n symud rhwng Prydain ac ynys Iwerddon, ac mae angen i Weinidogion y DU ymgysylltu â ni ar fyrder ynglŷn â'u cynigion.
English: Counsel General, the announcement by the UK Foreign Secretary raises clear concerns on the flow of goods between Great Britain and the island of Ireland for our west-facing ports, particularly for Holyhead, and for Welsh businesses more widely. And we ignore at our peril the paramount importance of safeguarding and protecting the Good Friday agreement. We note the will of the UK Government to unilaterally rewrite the Northern Ireland protocol. It's a binding international agreement, which they negotiated themselves, they agreed themselves, they sold to the UK Parliament and to the British public as part of the great oven-ready deal, and they also guaranteed no checks between Northern Ireland and the UK at the same time. And of course the undoing of the protocol undermines the reputation of the UK as a trusted international partner. So, Counsel General, was the Welsh Government party to any discussions on the UK Government's announcement to rewrite the Northern Ireland protocol? And, bearing in mind the importance of this directly for Wales as well as for the UK as a whole, has the UK Government agreed with the request from the First Minister to discuss this urgently at a meeting of the inter-ministerial group on UK-EU relations?
Welsh: Gwnsler Cyffredinol, mae cyhoeddiad Ysgrifennydd Tramor y DU yn codi pryderon clir ynghylch llif nwyddau rhwng Prydain ac ynys Iwerddon i'n porthladdoedd sy'n wynebu'r gorllewin, yn enwedig Caergybi, ac i fusnesau Cymru yn fwy cyffredinol. A gwae ni os ydym yn anwybyddu pwysigrwydd diogelu ac amddiffyn cytundeb Gwener y Groglith. Rydym yn nodi dyhead Llywodraeth y DU i ailysgrifennu protocol Gogledd Iwerddon yn unochrog. Mae'n gytundeb rhyngwladol rhwymol, y gwnaethant ei negodi eu hunain, gwnaethant gytuno arno eu hunain, ac fe wnaethant ei werthu i Senedd y DU ac i'r cyhoedd ym Mhrydain fel rhan o'r cytundeb gwych a oedd yn barod i'w bobi, ac fe wnaethant hefyd warantu ar yr un pryd na fyddai unrhyw archwiliadau rhwng Gogledd Iwerddon a'r DU. Ac wrth gwrs, mae dadwneud y protocol yn tanseilio enw da'r DU fel partner rhyngwladol dibynadwy. Felly, Gwnsler Cyffredinol, a fu Llywodraeth Cymru yn rhan o unrhyw drafodaethau ynglŷn â chyhoeddiad Llywodraeth y DU i ailysgrifennu protocol Gogledd Iwerddon? Ac o gofio pwysigrwydd hyn yn uniongyrchol i Gymru yn ogystal ag i'r DU yn gyffredinol, a yw Llywodraeth y DU wedi cytuno â chais Prif Weinidog Cymru i drafod hyn ar fyrder yn un o gyfarfodydd y grŵp rhyngweinidogol ar gyfer cysylltiadau rhwng y DU a'r UE?
English: I think it is important that there's further dialogue between the EU and the UK, and I think it's also very important that the UK Government engages with devolved Governments where there are impacts on people, particularly here in Wales, obviously. No-one wants to see unilateral action. The UK Government has made it clear that it didn't want to be in a position where it had to introduce potential changes to the agreement on just the one side, but it is important that there are pragmatic solutions. I think the Bill that was produced and the proposals that have been put forward by the UK Government yesterday were pragmatic. They were not talking about ripping up an international agreement at all; there were minor changes proposed in order to address some of the significant concerns that have been raised across Northern Ireland, particularly by the business community. Do you accept, Counsel General, that, whilst this matter isn't devolved, the engagement that has to take place with the Welsh Government can only be limited because of course the agreement is between the UK Government and the European Union? And do you accept that the European Union also needs to move and attempt to compromise if we're going to reach an agreement - [ Interruption.] - if we're going to reach an agreement that secures the peace in Northern Ireland and upholds the principles of the Good Friday agreement?
Welsh: Credaf ei bod yn bwysig fod deialog bellach rhwng yr UE a'r DU, a chredaf ei bod hefyd yn bwysig iawn fod Llywodraeth y DU yn ymgysylltu â'r Llywodraethau datganoledig lle y ceir effaith ar bobl, yn enwedig yma yng Nghymru, yn amlwg. Nid oes unrhyw un yn dymuno gweld camau gweithredu unochrog. Mae Llywodraeth y DU wedi dweud yn glir nad oedd yn dymuno bod mewn sefyllfa lle roedd angen iddi gyflwyno newidiadau posibl i'r cytundeb ar un ochr yn unig, ond mae'n bwysig cael atebion pragmatig. Credaf fod y Bil a luniwyd a'r cynigion a gyflwynwyd gan Lywodraeth y DU ddoe yn bragmatig. Nid oeddent yn sôn am rwygo cytundeb rhyngwladol o gwbl; cafodd mân newidiadau eu cynnig er mwyn mynd i'r afael â rhai o'r pryderon sylweddol sydd wedi'u codi ledled Gogledd Iwerddon, yn enwedig gan y gymuned fusnes. A ydych yn derbyn, Gwnsler Cyffredinol, er nad yw'r mater hwn wedi'i ddatganoli, mai cyfyngedig fydd yr ymgysylltu sy'n gorfod digwydd gyda Llywodraeth Cymru, am mai rhwng Llywodraeth y DU a'r Undeb Ewropeaidd y mae'r cytundeb, wrth gwrs? Ac a ydych yn derbyn fod angen i'r Undeb Ewropeaidd hefyd symud a cheisio cyfaddawdu os ydym am ddod i gytundeb - [ Torri ar draws.] - os ydym am ddod i gytundeb sy'n sicrhau heddwch yng Ngogledd Iwerddon ac sy'n cynnal egwyddorion cytundeb Gwener y Groglith?
English: Two weeks before the Brexit referendum, Sir John Major predicted that if Brexit happened, the peace process jigsaw would be thrown up in the air and nobody would have a single idea where all the pieces would land. But one man did have the answer, and not any answer, he had an oven-ready answer in 2019, and his Government signed, sealed and delivered that answer through the Northern Ireland protocol. He wants now to backtrack on that international binding agreement, and he's been warned by the US President, by the Irish Taoiseach not to do that. Isn't this the irony here, that the ultra Brexiteers who are so obsessed about Britain's standing in the world, Britain being great again in the world, are doing exactly the opposite? They are undermining Britain's status in the world -
Welsh: Bythefnos cyn refferendwm Brexit, rhagwelodd Syr John Major, pe bai Brexit yn digwydd, y byddai pos jig-so'r broses heddwch yn cael ei daflu i'r awyr ac na fyddai gan unrhyw un syniad lle byddai'r holl ddarnau'n glanio. Ond roedd gan un dyn yr ateb, ac nid unrhyw hen ateb, roedd ganddo ateb parod i'w bobi yn 2019, ac arwyddwyd, seliwyd a thraddodwyd yr ateb hwnnw gan ei Lywodraeth drwy brotocol Gogledd Iwerddon. Mae bellach yn dymuno torri ei air ar y cytundeb rhyngwladol rhwymol hwnnw, ac mae wedi cael ei rybuddio gan Arlywydd yr Unol Daleithiau, gan Taoiseach Iwerddon i beidio â gwneud hynny. Onid dyma'r eironi yma, fod y Brexiteers rhonc sydd â chymaint o obsesiwn ynghylch statws Prydain yn y byd, a bod Prydain yn wych yn y byd unwaith eto, yn gwneud y gwrthwyneb yn llwyr? Maent yn tanseilio statws Prydain yn y byd -
English: Can you ask your question now, please?
Welsh: A wnewch chi ofyn eich cwestiwn nawr, os gwelwch yn dda?
English: Does the Counsel General agree with me, let's all be honest, that the United Kingdom Government has no answers on how to solve the Northern Ireland border question, they have no answers on how to solve the constitutional issues facing the United Kingdom at the moment, and, in fact, their own actions are fast accelerating the end of their precious union?
Welsh: A yw'r Cwnsler Cyffredinol yn cytuno â mi, gadewch inni fod yn onest, nad oes gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig unrhyw atebion ynghylch sut i ddatrys y cwestiwn ynglŷn â ffin Gogledd Iwerddon, nid oes ganddynt unrhyw atebion ynglŷn â sut i ddatrys y materion cyfansoddiadol sy'n wynebu'r Deyrnas Unedig ar hyn o bryd, ac mewn gwirionedd, fod eu gweithredoedd eu hunain yn prysur gyflymu tranc eu hundeb gwerthfawr?
English: The Member makes his point very well. I have two particular concerns. The first one is the undermining of international law, and that is something that any law officer should be concerned with, and I would hope that the other law officers across the UK Governments share those concerns that we have. The other point he makes, of course, is in terms of the destabilising impact. You referred to the US Government and the implications of undermining the Good Friday agreement that this whole process has, but above all it is a gross failure of diplomacy and statesmanship on behalf of the UK Government that's got it to the position it's in. Sabre rattling with the threat of legislation that breaches international law will solve nothing, and I really do hope the UK Government will reconsider. But I also do make, again, this fundamental point that bypassing or not properly engaging with those Governments in the UK that also have significant concerns about the economic impact shows contempt for those Governments. I hope it will reconsider its position and that there will be engagement from the UK Government with the Welsh Government in the very near future.
Welsh: Mae'r Aelod yn gwneud ei bwynt yn dda iawn. Mae gennyf ddau bryder penodol. Y cyntaf yw tanseilio cyfraith ryngwladol, ac mae hynny'n rhywbeth a ddylai beri pryder i unrhyw un o swyddogion y gyfraith, a byddwn yn gobeithio bod swyddogion eraill y gyfraith ar draws Llywodraethau'r DU yn rhannu'r pryderon hynny sydd gennym. Mae'r pwynt arall y mae'n ei wneud, wrth gwrs, yn ymwneud â'r effaith ansefydlogi. Fe gyfeirioch chi at Lywodraeth yr Unol Daleithiau a goblygiadau'r broses hon o ran tanseilio cytundeb Gwener y Groglith, ond yn anad dim, methiant diplomyddiaeth a gwladweinyddiaeth ar ran Llywodraeth y DU sy'n gyfrifol am y sefyllfa y mae ynddi. Ni fydd clecian cleddyfau gyda'r bygythiad o ddeddfwriaeth sy'n torri cyfraith ryngwladol yn datrys unrhyw beth, ac rwy'n mawr obeithio y bydd Llywodraeth y DU yn ailfeddwl. Ond unwaith eto, rwy'n gwneud y pwynt hollbwysig hwn fod osgoi neu beidio ag ymgysylltu'n briodol â'r Llywodraethau yn y DU sydd hefyd â phryderon sylweddol am yr effaith economaidd yn dangos dirmyg tuag at y Llywodraethau hynny. Rwy'n gobeithio y bydd yn ailystyried ei safbwynt, ac y bydd Llywodraeth y DU yn ymgysylltu â Llywodraeth Cymru yn y dyfodol agos iawn.
English: Diolch, Dirprwy Lywydd. We've already seen, of course, some of the damage from the oven-ready Brexit, or the half-baked idea, as I prefer to call it, on the ports in Wales, because they're bypassing our ports already. So, we've already seen that. It is, of course, Prime Minister Johnson who came up with this grand plan - which is not so grand, apparently, according to him now. So, I want to ask you, Counsel General, beyond the harm that tearing up this agreement will cause to the international standing of Wales and also the UK in the wider world, will you be having discussions with your counterparts in the devolved nations to urge the Prime Minister to reconsider what is going to be the most damaging international situation in terms of trade and trust that he is about to put upon the UK?
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rydym eisoes wedi gweld rhywfaint o niwed y Brexit parod i'w bobi wrth gwrs, neu'r syniad hanner pan, fel y mae'n well gennyf ei alw, ar borthladdoedd Cymru, gan eu bod yn osgoi ein porthladdoedd yn barod. Felly, rydym eisoes wedi gweld hynny. Wrth gwrs, Prif Weinidog y DU, Boris Johnson, a luniodd y cynllun gwych hwn - nad yw mor wych, mae'n debyg, yn ôl yr hyn a ddywed bellach. Felly, hoffwn ofyn i chi, Gwnsler Cyffredinol, y tu hwnt i'r niwed y bydd rhwygo'r cytundeb hwn yn ei achosi i statws rhyngwladol Cymru a'r DU yn y byd ehangach, a fyddwch yn cael trafodaethau â'ch swyddogion cyfatebol yn y gwledydd datganoledig i annog Prif Weinidog y DU i ailystyried y sefyllfa ryngwladol niweidiol iawn i fasnach ac ymddiriedaeth y mae ar fin rhoi'r DU ynddi?