English: Today's debate marks a change in focus from that on the foundational economy a few weeks ago, but it is an area that we must equally get right if we are to craft the Welsh economy of the future. For my contribution, I'd like to focus on the scale of the challenge automation could represent, the opportunities we have to rise to this challenge, and the skills our workforce will need in order to do so. As the motion reminds us, an estimated 700,000 jobs in Wales are at risk through automation, a figure all the more staggering when set against the fact that the number of people in employment in Wales stood at a little over 1.4 million in December 2016. This means that automation could threaten 1 in every 2 Welsh jobs. Automation does indeed cast a long shadow. This is particularly true for sectors such as manufacturing; 11.6 per cent of the Welsh workforce works in this sector, higher than England, Scotland or Northern Ireland. The northern Valleys have a disproportionate number of people employed in manufacturing. Automation clearly moulds the shape of any future industrial strategy. An article by academics from the Massachusetts Institute of Technology and Boston University says we may already be too late. Noting the fourfold increase in robots in western Europe and the US over a 15-year period, the article says automation has already impacted on jobs and wages. Yet secondly, as the motion recognises, here in Wales we have the expertise, skills and resources to enable us to take a lead amongst these emerging industries. Professor Klaus Schwab, founder of the World Economic Forum, has suggested that our management of natural resources will be a key manifestation of the fourth industrial revolution. In a previous debate, we explored the potential of the blue economy provided by the waters all around us, and I spoke about the opportunities to the Welsh economy inherent in the marine renewables sector. The evidence from tidal lagoons is particularly persuasive: six lagoons, many around the Welsh coast, representing a £40 billion investment, creating 6,500 long-term jobs, generating nearly £3 billion of GVA annually; businesses in Wales, and in the northern Valleys in particular, benefiting from an enhanced supply chain. I have already mentioned the importance of manufacturing as an employer in the Valleys. It is not too great a jump to see that this is an area where productivity, and work, could be enhanced by learning the lessons of the future. Just as our approach must be rapid and more agile, companies succeeding in the fourth industrial revolution may need to be smaller and more flexible. Not only could companies operate more closely to their customer base, for example, here in Wales, but manufacturing could become more sustainable in high-wage countries. Cheap labour, it has been said, won't be cheap. Instead of fewer employees, companies will need what have been described as different employees, with different skills. This is the third point I wish to cover. I am glad that education and skills were central to the last 'Innovation Wales' strategy. I hope they would retain their place in any refreshed document; in particular, that there would be consideration of adult learning and upskilling. We know these are key to ensuring automation doesn't lead to job losses. I had a useful discussion with Colegau Cymru on Monday about skills and apprenticeships. This could be a great chance to strengthen our FE sector. The 'Innovation Wales' strategy spoke of integrating innovation into all aspects of the curriculum. We must give our children and young people the skills of the future. I would like to briefly offer my congratulations to Optimus Primate. This was a team of year 9 students from Ysgol Gyfun Rhydywaun in my constituency, who recently won the Tomorrow's Engineers EEP Robotics Challenge. They built, programmed and controlled Lego robots. They also developed their own solution to a scientific problem set by NASA and Lego Education. These are the workers of the future, of the fourth industrial revolution, and it is encouraging to see they are developing the skills they will need right now. To close, I would like to note that the first industrial revolution was marked by significant socioeconomic changes and a staggering increase in poverty. We must ensure that, like the pupils of Ysgol Gyfun Rhydywaun, the current and future Welsh workforce develop the necessary skills so that they can make a success of this fourth industrial revolution.
Welsh: Mae dadl heddiw yn nodi newid yn y ffocws o'r un ar yr economi sylfaenol ychydig wythnosau'n ôl, ond mae'n faes y mae'n rhaid i ni ei gael yr un mor gywir os ydym am saernïo economi Cymru ar gyfer y dyfodol. Yn fy nghyfraniad, hoffwn ganolbwyntio ar raddfa'r her y gallai awtomatiaeth ei chynrychioli, y cyfleoedd sydd gennym i ymateb i'r her hon, a'r sgiliau fydd eu hangen ar ein gweithlu i wneud hynny. Fel y mae'r cynnig yn ein hatgoffa, amcangyfrifir bod 700,000 o swyddi yng Nghymru mewn perygl o gael eu hawtomeiddio, ffigur sy'n ymddangos hyd yn oed yn fwy syfrdanol o'i osod yn erbyn y ffaith fod nifer y bobl mewn gwaith yng Nghymru ychydig dros 1.4 miliwn ym mis Rhagfyr 2016. Mae hyn yn golygu y gallai awtomatiaeth fygwth 1 o bob 2 swydd yng Nghymru. Mae awtomatiaeth yn bendant yn taflu cysgod hir. Mae hyn yn arbennig o wir mewn perthynas â sectorau fel gweithgynhyrchu; mae 11.6 y cant o weithlu Cymru yn gweithio yn y sector hwn, nifer uwch nag yn Lloegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon. Mae nifer anghymesur o bobl y Cymoedd gogleddol yn cael eu cyflogi yn y diwydiant gweithgynhyrchu. Mae'n amlwg fod awtomatiaeth yn mowldio siâp unrhyw strategaeth ddiwydiannol yn y dyfodol. Mae erthygl gan academyddion o Sefydliad Technoleg Massachusetts a Phrifysgol Boston yn dweud efallai ein bod eisoes yn rhy hwyr. Gan nodi'r cynnydd bedair gwaith drosodd o robotiaid yng ngorllewin Ewrop a'r Unol Daleithiau dros gyfnod o 15 mlynedd, mae'r erthygl yn dweud bod awtomatiaeth eisoes wedi effeithio ar swyddi a chyflogau. Eto i gyd yn ail, fel y mae'r cynnig yn cydnabod, yma yng Nghymru, mae gennym yr arbenigedd, y sgiliau a'r adnoddau i'n galluogi i arwain yn y diwydiannau hyn sy'n dod i'r amlwg. Mae'r Athro Klaus Schwab, sefydlydd Fforwm Economaidd y Byd, wedi awgrymu y bydd y modd y byddwn yn rheoli adnoddau naturiol yn fynegiant allweddol o'r pedwerydd chwyldro diwydiannol. Mewn dadl flaenorol, archwiliasom botensial yr economi las a ddarperir gan y dyfroedd o'n cwmpas, a siaradais am y cyfleoedd i economi Cymru sy'n gynhenid yn y sector ynni adnewyddadwy morol. Mae tystiolaeth y môr-lynnoedd llanw yn arbennig o argyhoeddiadol: chwe morlyn, a sawl un ohonynt o gwmpas arfordir Cymru, yn cynrychioli buddsoddiad o £40 biliwn, yn creu 6,500 o swyddi hirdymor, yn cynhyrchu bron i £3 biliwn o werth ychwanegol gros yn flynyddol; busnesau yng Nghymru, ac yn y Cymoedd gogleddol yn arbennig, yn elwa o gadwyn gyflenwi well. Rwyf eisoes wedi sôn am bwysigrwydd gweithgynhyrchu fel cyflogwr yn y Cymoedd. Nid yw'n ormod o naid i weld bod hwn yn faes lle y gellid gwella cynhyrchiant, a gwaith, drwy ddysgu gwersi ar gyfer y dyfodol. Yn union fel y mae'n rhaid i'n dull gweithredu fod yn gyflym ac yn fwy ystwyth, efallai y bydd angen i gwmnïau llwyddiannus yn y pedwerydd chwyldro diwydiannol fod yn llai o faint ac yn fwy hyblyg. Nid yn unig y gallai cwmnïau weithredu'n agosach at eu sylfaen gwsmeriaid, er enghraifft, yma yng Nghymru, ond gallai gweithgynhyrchu ddod yn fwy cynaliadwy mewn gwledydd lle y mae cyflogau'n uchel. Mae wedi'i ddweud na fydd llafur rhad yn rhad. Yn hytrach na llai o weithwyr, bydd cwmnïau angen yr hyn a ddisgrifiwyd fel gwahanol weithwyr, gyda sgiliau gwahanol. Dyma'r trydydd pwynt y carwn roi sylw iddo. Rwy'n falch fod addysg a sgiliau yn ganolog i'r strategaeth 'Arloesi Cymru' ddiwethaf. Rwy'n gobeithio y byddent yn cadw eu lle mewn unrhyw fersiwn newydd ar y ddogfen; yn benodol, y byddai dysgu oedolion ac uwchsgilio yn cael eu hystyried. Rydym yn gwybod bod y rhain yn allweddol i sicrhau nad yw awtomatiaeth yn arwain at golli swyddi. Cefais drafodaeth ddefnyddiol gyda Colegau Cymru ddydd Llun am sgiliau a phrentisiaethau. Gallai fod yn gyfle gwych i gryfhau ein sector addysg bellach. Soniai'r strategaeth 'Arloesi Cymru' am integreiddio arloesi ym mhob agwedd ar y cwricwlwm. Rhaid i ni roi sgiliau ar gyfer y dyfodol i'n plant a'n pobl ifanc. Hoffwn yn fyr gynnig fy llongyfarchiadau i Optimus Primate. Dyma dîm o fyfyrwyr blwyddyn 9 o Ysgol Gyfun Rhydywaun yn fy etholaeth, a enillodd Her Peirianwyr Yfory EEP Robotics yn ddiweddar. Maent wedi adeiladu, rhaglennu a rheoli robotiaid Lego. Hefyd, maent wedi datblygu eu hateb eu hunain i broblem wyddonol a osodwyd gan NASA a Lego Education. Dyma weithwyr y dyfodol, gweithwyr y pedwerydd chwyldro diwydiannol, ac mae'n galonogol gweld eu bod yn datblygu'r sgiliau y bydd eu hangen arnynt, ac yn gwneud hynny yn awr. I gloi, hoffwn nodi mai'r hyn a nodweddai'r chwyldro diwydiannol cyntaf oedd y newidiadau economaidd-gymdeithasol sylweddol a chynnydd syfrdanol mewn tlodi. Rhaid inni sicrhau bod y gweithlu yng Nghymru ar hyn o bryd ac yn y dyfodol, fel disgyblion Ysgol Gyfun Rhydywaun, yn datblygu'r sgiliau angenrheidiol er mwyn llwyddo yn pedwerydd chwyldro diwydiannol.