English: I'd like to declare an interest, as a current serving member of Denbighshire County Council for the fantastic Prestatyn South West ward. So, you speak to any council in north Wales, even Labour-run Flintshire County Council, which Carolyn Thomas is a member of, and they will tell you the same thing - that they get short-changed by Cardiff Bay. Historically, we in the north have lost out because the funding formula prioritises the south Wales Valleys. While it's very welcome that Denbighshire is to get one of the biggest increases this year, it does nothing to address the historic underfunding and gives no certainties for future years. This is an annual lottery and it has to end, and it's high time we had a funding formula that was fair to every part of Wales. Sadly, my constituency is home to two of the poorest areas in the country, and has one of the highest percentages of retirees. Around a quarter of the population of Denbighshire is over the age of 65, yet the current funding formula does not reflect the additional need for services to cater to this ageing population. Councils get an extra £1,500 for every person over the age of 85, but a pittance for anyone between the ages of 65 and 84. How are councils supposed to provide adequate social care when they continue to be short-changed? For places like Denbighshire, the outlook is not great. Demographic changes over the coming decades will place a further strain on already struggling finances. Key services have been cut to the bone or axed altogether in recent years due to poor settlements from the Welsh Government, forcing councils to put up council tax - council tax bills that the public can't afford. The pandemic has exacerbated the situation, with inflation rocketing around the globe, pushing up food and fuel prices, putting an extra strain on household budgets. Yet my constituents will once again be asked to foot the shortfall in local government funding. Council tax bills will soar once again this year as hard-pressed councils seek to address huge gaps in their funding, struggling to keep services running, and this shortsighted approach by the Welsh Government can and will have devastating consequences. We are already seeing the strain a lack of social care is placing on our NHS. How many people will die because our local authorities can't afford to provide sufficient care packages? And that's the reality of this situation. The societal cost of poor local government funding -
Welsh: Hoffwn ddatgan buddiant, fel aelod presennol o Gyngor Sir Ddinbych dros ward wych De Orllewin Prestatyn. Felly, siaradwch ag unrhyw gyngor yng ngogledd Cymru, hyd yn oed Cyngor Sir y Fflint sy'n cael ei redeg gan Lafur, ac y mae Carolyn Thomas yn aelod ohono, a byddant yn dweud yr un peth wrthych - eu bod yn cael cam gan Fae Caerdydd. Yn hanesyddol, rydym ni yn y gogledd ar ein colled oherwydd bod y fformiwla ariannu yn blaenoriaethu Cymoedd de Cymru. Er bod croeso mawr i'r ffaith bod sir Ddinbych i gael un o'r setliadau gyda'r cynnydd mwyaf eleni, nid yw'n gwneud dim i fynd i'r afael â'r tanariannu hanesyddol nac yn rhoi unrhyw sicrwydd ar gyfer y blynyddoedd i ddod. Mae hon yn loteri flynyddol ac mae'n rhaid iddi ddod i ben, ac mae'n hen bryd inni gael fformiwla ariannu sy'n deg i bob rhan o Gymru. Yn anffodus, mae fy etholaeth yn gartref i ddwy o'r ardaloedd tlotaf yn y wlad, ac mae ganddi un o'r canrannau uchaf o bobl wedi ymddeol. Mae tua chwarter poblogaeth sir Ddinbych dros 65 oed, ac eto nid yw'r fformiwla ariannu bresennol yn adlewyrchu'r angen ychwanegol am wasanaethau i ddarparu ar gyfer y boblogaeth hon sy'n heneiddio. Mae cynghorau'n cael £1,500 ychwanegol am bob person dros 85 oed, ond fawr ddim am unrhyw un rhwng 65 ac 84 oed. Sut y mae cynghorau i fod i ddarparu gofal cymdeithasol digonol pan fyddant yn parhau i fod ar eu colled? I leoedd fel sir Ddinbych, nid yw'r rhagolygon yn wych. Bydd newidiadau demograffig dros y degawdau nesaf yn rhoi straen pellach ar gyllid sydd eisoes mewn trafferthion. Mae gwasanaethau allweddol wedi'u torri i'r asgwrn neu wedi'u diddymu'n gyfan gwbl yn ystod y blynyddoedd diwethaf oherwydd setliadau gwael gan Lywodraeth Cymru, gan orfodi cynghorau i godi'r dreth gyngor - biliau treth gyngor na all y cyhoedd eu fforddio. Mae'r pandemig wedi gwaethygu'r sefyllfa, gyda chwyddiant yn codi ym mhob cwr o'r byd, gan godi prisiau bwyd a thanwydd, a rhoi straen ychwanegol ar gyllidebau cartrefi. Ac unwaith eto gofynnir i fy etholwyr dalu'r diffyg yng nghyllid llywodraeth leol. Bydd biliau'r dreth gyngor yn codi i'r entrychion unwaith eto eleni wrth i gynghorau sydd dan bwysau geisio mynd i'r afael â bylchau enfawr yn eu cyllid, gan ei chael hi'n anodd cadw gwasanaethau i redeg, a bydd yr ymagwedd gibddall hon gan Lywodraeth Cymru yn arwain at ganlyniadau dinistriol. Rydym eisoes yn gweld y straen y mae diffyg gofal cymdeithasol yn ei roi ar ein GIG. Faint o bobl a fydd yn marw am na all ein hawdurdodau lleol fforddio darparu digon o becynnau gofal? A dyna realiti'r sefyllfa hon. Cost gymdeithasol ariannu llywodraeth leol yn wael -