English: I'll just begin with agreeing with Mark Reckless there that there should, indeed, be an election on 6 May. I think, in many ways, we're all agreed with that. The problem is that it's - what was that phrase by Donald Rumsfeld - the known unknowns and the unknown unknowns as well. We realise that we could be in a situation here where something makes it impossible to hold that election on 6 May. I want it to go ahead; I think everybody here in the Senedd wants that election to go ahead. I agree with Alun's point, which is that we're at that point where there needs to be a refresh, a renewal and a democratic mandate for a new Welsh Senedd - absolutely right. But I do think we need also to have that belt-and-braces option in the background in case we are in the position where we literally cannot do it safely. Now, I don't anticipate that that will happen. I think there are ways to do this safely and it's been remarked upon already that there are other countries that have been able to do this, even in the midst of the COVID pandemic. But I think, given that option, albeit that it has to be an utter last resort when everything else is exhausted, when it simply cannot be done safely, I think it's probably the sensible thing to do, because wouldn't it be ridiculous to get to that point and find that we haven't given ourselves the tools to take that option if a Senedd supermajority so determined? But I just want to thank the members of the elections planning group, including the political leaders who engaged with us, because I think it has come forward with a pragmatic set of proposals, most of which I agree with - some, I'd probably suggest, could go a little bit forward. I'm glad, in a pragmatic way, they've looked at giving greater flexibility around applying for postal and proxy voting, whilst putting the safeguards in place. I think that's a sensible way forward to make sure that we can indeed deliver that election on 6 May. I'm glad, but I'd be interested in the timescale for this, that they're going to look at promoting postal voting in order to take some of the weight off the actual polling day - or polling days, as we now understand - so that, particularly, people with vulnerable health conditions or of a certain age will not have to, if they're worried, march down to a polling station, they can, indeed, vote by post. But I would be interested, as others have said, in when that's going to happen and when that push to persuade people that that is a viable option is going to happen. But I'd like to touch on a couple of things that the First Minister picked up on. It was interesting that you've touched on, First Minister, the fact that you may look at additional polling days in advance of the actual date of the election. Curiously, I was going to argue, as I've traditionally argued, that we should, as Alun Davies would say, actually look at not doing it simply on one day but on two or three days that would be more convenient for people. Democracy, I think, nowadays, okay it has to be a - it's not just a right, it's a responsibility, but people should be given the options of being able to do this easily, particularly in the middle of COVID. But you've suggested there that you will give additional days in advance of the election date. I think that is really sensible and pragmatic. It does mean that people can make a choice, in order to make this election happen on the date we've already decided and not go for an extension, that they could go in earlier and avoid the fears they might have of standing in a queue or risking their health in any way. So, I think that's really sensible indeed. The part I'd agree with Alun on is - I am curious as to why we've jettisoned entirely the idea of going even further on the postal votes themselves. Because if we are in a situation where the choice is between actually delaying an election for six months or having actually having gone for encouraging people to sign up en masse to postal voting, I know which one I'd prefer. It's on the basis that we should be carrying this election out on the day we've decided that I'd be pushing even further for more postal voting in advance. But, failing that, I think the backstop is the right one - the backstop of having to come back to the Senedd. What I would ask in that situation, First Minister, is whether, then, a date needs to be put to the Senedd, because it's up to six months. My preference would be it should be the shortest term possible, based on the medical and scientific advice available at that time, based on projections, but that a date would actually be put to the Senedd within that proposal from the Llywydd, if it was to be put. But, in closing, let me just thank those who've brought this together. This is a difficult one, because it's right that we have to renew our democratic mandate. It's absolutely right that we try and aim for 6 May. Where I would depart from Mark Reckless and also from the Conservative spokesman earlier on, is saying I think we also need to take a backstop here, because we may find ourselves in a position that we cannot actually run the election on 6 May. I don't think it's probable at the moment, but it's possible, and, as such, we need to have a pragmatic step in place that would allow us to get beyond, if necessary. Thanks very much, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Fe wnaf ddechrau trwy gytuno â Mark Reckless y dylid cynnal etholiad, yn wir, ar 6 Mai. Rwy'n credu, mewn sawl ffordd, ein bod ni i gyd yn cytuno ar hynny. Y broblem yw - beth oedd yr ymadrodd hwnnw gan Donald Rumsfeld - y pethau anhysbys hysbys a'r pethau anhysbys anhysbys hefyd. Rydym yn sylweddoli y gallem ni fod mewn sefyllfa yma lle mae rhywbeth yn ei gwneud yn amhosibl cynnal yr etholiad hwnnw ar 6 Mai. Rwyf eisiau iddo fynd yn ei flaen; rwy'n credu bod pawb yma yn y Senedd eisiau i'r etholiad hwnnw fynd yn ei flaen. Rwy'n cytuno â phwynt Alun, sef ein bod wedi cyrraedd pwynt lle mae angen adfywiad, adnewyddiad a mandad democrataidd ar gyfer Senedd newydd i Gymru - yn gwbl gywir. Ond rwy'n credu bod angen i ni hefyd fod â'r opsiwn sicrwydd wrth gefn hwnnw yn y cefndir rhag ofn ein bod yn y sefyllfa lle na allwn ni ei gynnal yn ddiogel. Nawr, nid wyf i'n rhagweld y bydd hynny'n digwydd. Rwy'n credu bod ffyrdd o wneud hyn yn ddiogel a soniwyd eisoes bod gwledydd eraill sydd wedi gallu gwneud hyn, hyd yn oed yng nghanol pandemig COVID. Ond rwy'n credu, o ystyried yr opsiwn hwnnw, er ei bod yn rhaid iddo fod yn ddewis olaf llwyr pan fydd popeth arall wedi methu, pan na ellir ei gynnal yn ddiogel, rwy'n credu mai dyma'r peth synhwyrol i'w wneud, mae'n debyg, oherwydd oni fyddai'n hurt cyrraedd y pwynt hwnnw a gweld nad ydym ni wedi rhoi'r dulliau i ni'n hunain gymryd yr opsiwn hwnnw pe byddai mwyafrif llethol y Senedd yn penderfynu hynny? Ond hoffwn i ddiolch i aelodau'r grŵp cynllunio etholiadau, gan gynnwys yr arweinwyr gwleidyddol a ymgysylltodd â ni, oherwydd rwy'n credu ei fod wedi cyflwyno cyfres ymarferol o gynigion, ac rwy'n cytuno â'r rhan fwyaf ohonyn nhw - gallai rhai, mae'n debyg, fynd yn eu blaen ychydig. Rwy'n falch, mewn ffordd ymarferol, eu bod nhw wedi ystyried rhoi mwy o hyblygrwydd o ran gwneud cais i bleidleisio drwy'r post a phleidleisio drwy ddirprwy, wrth roi'r mesurau diogelu ar waith. Rwy'n credu bod hynny'n ffordd synhwyrol ymlaen i sicrhau y gallwn ni yn wir gynnal yr etholiad hwnnw ar 6 Mai. Rwy'n falch, ond byddai gennyf ddiddordeb yn yr amserlen ar gyfer hyn, eu bod yn mynd i edrych ar hyrwyddo pleidleisio drwy'r post er mwyn tynnu rhywfaint o'r pwysau oddi ar y diwrnod pleidleisio - neu'r diwrnodau pleidleisio, fel y deallwn ni yn awr - fel na fydd yn rhaid i bobl â chyflyrau iechyd sy'n agored i niwed neu o oedran penodol, os ydyn nhw'n poeni, fynd i orsaf bleidleisio, gallan nhw, yn wir, bleidleisio drwy'r post. Ond byddai gennyf i ddiddordeb, fel y mae eraill wedi ei ddweud, mewn gwybod pryd fydd hynny'n digwydd a phryd bydd yr ymgyrch hwnnw i argyhoeddi pobl bod hynny'n opsiwn ymarferol yn mynd i ddigwydd. Ond hoffwn i sôn am un neu ddau o bethau y gwnaeth y Prif Weinidog sylwadau arnyn nhw. Roedd yn ddiddorol eich bod wedi crybwyll, Prif Weinidog, y ffaith y gallech chi edrych ar ddiwrnodau pleidleisio ychwanegol cyn union ddyddiad yr etholiad. Yn rhyfedd iawn, roeddwn i'n mynd i ddadlau, fel yr wyf i wedi dadlau'n draddodiadol, y dylem ni, fel y dywedodd Alun Davies, edrych mewn gwirionedd ar beidio â'i wneud ar un diwrnod yn unig ond ar ddau neu dri diwrnod a fyddai'n fwy cyfleus i bobl. Rwy'n credu bod democratiaeth, y dyddiau hyn, iawn mae'n rhaid iddi fod - nid hawl yn unig ydyw, mae'n gyfrifoldeb, ond dylid rhoi'r opsiynau i bobl allu gwneud hyn yn hawdd, yn enwedig yng nghanol COVID. Ond rydych chi wedi awgrymu yn y fan yna y byddwch chi'n rhoi diwrnodau ychwanegol cyn dyddiad yr etholiad. Rwy'n credu bod hynny'n wirioneddol synhwyrol ac ymarferol. Mae'n golygu y gall pobl wneud dewis, er mwyn gwneud i'r etholiad hwn ddigwydd ar y dyddiad yr ydym ni eisoes wedi penderfynu arno a pheidio â mynd am estyniad, y gallen nhw fynd i mewn yn gynharach ac osgoi'r ofnau a allai fod ganddyn nhw o sefyll mewn ciw neu beryglu eu hiechyd mewn unrhyw ffordd. Felly, rwy'n credu bod hynny'n synhwyrol iawn. Y rhan yr wyf yn cytuno ag Alun arno yw - rwy'n chwilfrydig ynghylch pam yr ydym wedi dileu'n llwyr y syniad o fynd ymhellach fyth ar y pleidleisiau drwy'r post eu hunain. Oherwydd os ydym ni mewn sefyllfa lle mae'r dewis rhwng gohirio etholiad am chwe mis neu fod wedi annog pobl i gofrestru i bleidleisio drwy'r post yn eu miloedd, rwy'n gwybod pa un y byddai'n well gennyf i. Ar y sail y dylem ni fod yn cynnal yr etholiad hwn ar y diwrnod yr ydym ni wedi penderfynu arno y byddwn i'n pwyso ymhellach fyth am fwy o bleidleisio drwy'r post ymlaen llaw. Ond, yn absenoldeb hynny, rwy'n credu mai'r cynllun wrth gefn yw'r un iawn - y cynllun wrth gefn o orfod dod yn ôl i'r Senedd. Yr hyn y byddwn i'n ei ofyn yn y sefyllfa honno, Prif Weinidog, yw pa un ag oes angen cyflwyno dyddiad i'r Senedd, felly, oherwydd mae hwnnw hyd at chwe mis. Fy newis i fyddai'r tymor byrraf posibl, yn seiliedig ar y cyngor meddygol a gwyddonol sydd ar gael bryd hynny, yn seiliedig ar ragamcaniadau, ond y byddai dyddiad yn cael ei gyflwyno i'r Senedd o fewn y cynnig hwnnw gan y Llywydd, pe bai'n cael ei gyflwyno. Ond, i gloi, gadewch i mi ddiolch i'r rhai hynny sydd wedi dod â hyn at ei gilydd. Mae hwn yn un anodd, oherwydd mae'n gywir bod yn rhaid i ni adnewyddu ein mandad democrataidd. Mae'n gwbl iawn ein bod ni'n ceisio anelu at 6 Mai. Y meysydd lle y byddwn yn gwyro oddi wrth Mark Reckless a hefyd oddi wrth lefarydd y Ceidwadwyr yn gynharach, yw dweud fy mod yn credu bod angen i ni hefyd gymryd cynllun wrth gefn yma, oherwydd efallai y cawn ni ein hunain mewn sefyllfa lle na allwn ni gynnal yr etholiad ar 6 Mai. Dydw i ddim yn credu ei fod yn debygol ar hyn o bryd, ond mae'n bosibl, ac, o'r herwydd, mae angen i ni fod â cham ymarferol ar waith a fyddai'n caniatáu i ni fynd y tu hwnt, os oes angen. Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd.