English: Thank you very much and thank you for the opportunity to be with you this morning to share some ideas. I'm here on behalf of the Welsh Place-Names Society and among the objectives of the society are things such as raising the awareness of the importance of place names and providing information on them, supporting individuals and community groups to record and analyse place names, and also providing an opportunity to safeguard Welsh place names. So, any ambitious plans such as this, which is spatial and geographically based, will have an impact on the landscape and on place names that are used. So, on the one hand, there are clear opportunities here to be innovative, as new developments are created, to look at our heritage and existing place names and to use those and to give new life to some of those historic names, possibly. We will perhaps also need to actually come up with new place names. There are local authorities in Wales, such as Cardiff, that have put specific emphasis on Welsh language heritage, acknowledging that, historically, the opposite was true and that there had been a historic trend to ignore the place names in our landscape and to come up with new English names. So, councils such as Cardiff are looking towards having a more equal scenario in that regard. So, there are opportunities here to look at our stock of names and our heritage. We in Wales, and in Britain, tend to see heritage, generally speaking, as something that is tangible - castles, buildings and geographical features - but I think it's very important that, in the context of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 and so on, we consider our heritage in terms of place names too. The concerns then, of course, are that perhaps developments can lead to the loss of place names. I've noted already that the society is very concerned with safeguarding place names and that can happen at many levels. The simplest of those is to record place names in a database and to protect them in that sense. But in reality, the majority of our members want to see more than that - they want to see place names actually used. And therefore, in that regard, there can be concerns as to how easy it is to change names, be that at an official level or informally and unofficially. One thing that the society has noted recently, by working with some local authorities, is how diverse the internal arrangements are in some of these authorities in raising questions on changes to the names of homes that have occurred over the years. Now, some local authorities can share that information in full with us, and others say that it would be too much of a burden for them to create that list. Others are concerned about data protection and don't share information for that reason. And others say that they don't even record the information, which is a cause of concern for us because we will lose place names in that way. So, there is a broad range of ways in which names can be changed. And as I say, we see this development as an opportunity for us to be innovative, and we can look to other nations around the world that have made a substantive effort to build on their name heritage, and in both languages, of course - there are historic names in both languages, and that's always been the case in Wales. And place names are dynamic and do change. That's why the area is interesting. This has always happened in the Welsh language, in the English language and between both languages. So, we would like to look at this holistically, but, as I was saying, there are opportunities and concerns for me in this area.
Welsh: Diolch yn fawr a diolch am y cyfle i fod yma i rannu syniadau y bore yma. Yn amlwg, dwi yma ar ran Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru ac ymhlith amcanion y gymdeithas yna mae yna bethau fel codi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd enwau lleoedd a lledaenu gwybodaeth amdanyn nhw, cefnogi unigolion a grwpiau cymunedol ac ati i gofnodi, dadansoddi a dehongli enwau, a hefyd i weithredu fel cyfrwng i warchod enwau lleoedd Cymru. Felly, mae unrhyw gynllun fel hwn, sydd yn uchelgeisiol a hefyd yn ofodol ac yn ddaearyddol ei oblygiadau, yn mynd i gael effaith ar y tirlun a hefyd ar y dirwedd a'r enwau lleoedd sy'n cael eu defnyddio. Felly, ar y naill law, mae yna gyfleoedd amlwg yn fan hyn i fod yn flaengar, wrth, mae'n siŵr, i ddatblygiadau newydd gael eu creu, i edrych ar ein treftadaeth a'r enwau sydd yn bodoli eisoes a defnyddio'r rheini a rhoi bywyd newydd i rai o'r enwau yma, o bosib. Mi fyddwn ni hefyd, wrth gwrs, angen, mae'n siŵr, bathu enwau. Ac mae yna rai awdurdodau lleol yng Nghymru, megis Caerdydd, er enghraifft, wedi rhoi pwyslais penodol ar y dreftadaeth Gymraeg, gan gydnabod, mewn gwirionedd, yn hanesyddol, mai'r gwrthwyneb oedd yn wir a bod yna duedd hanesyddol wedi bod i anwybyddu'r enwau Cymraeg sydd wedi bod yn y tirlun ac i fathu enwau Saesneg newydd. Felly, mae cyngor fel Caerdydd yn edrych at gael sefyllfa fwy cyfartal yn hynny o beth maes o law. Felly, mae yna gyfleoedd yn fan hyn i edrych ar ein stoc o enwau, ar ein treftadaeth enwau. Rydyn ni yng Nghymru, ac ym Mhrydain, dwi'n meddwl, yn dueddol o weld treftadaeth at ei gilydd fel rhywbeth sydd yn gyffyrddadwy, yn faterol, hynny yw yn adeiladau, yn gestyll ac yn nodweddau tirweddol, ond dwi'n meddwl ei bod yn bwysig iawn ein bod ni, yng nghyd-destun y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 ac ati, yn ystyried ein treftadaeth enwau hefyd. Y pryderon efallai wedyn, wrth gwrs, ydy fod datblygiadau yn gallu arwain at golli enwau lleoedd. Dwi wedi nodi eisoes fod y gymdeithas yn ymorol am warchod enwau lleoedd a gall hynny ddigwydd ar sawl lefel. Y lefel fwyaf syml ydy cofnodi a rhestru enwau lleoedd mewn cronfa ddata a'u gwarchod nhw yn yr ystyr yna. Ond mewn gwirionedd, y mae trwch o'n haelodaeth ni yn sicr eisiau gweld mwy na hynny - eisiau gweld defnydd ar enwau lleoedd. Ac felly, yn hynny o beth, mae yna bryderon weithiau ynglŷn â mor rhwydd ydy hi i newid enwau, boed hynny yn digwydd ar lefel swyddogol neu'n anffurfiol ac yn answyddogol. Un peth y mae'r gymdeithas wedi sylwi arno fo yn ddiweddar, trwy gydweithio gyda rhai awdurdodau lleol, yw mor amrywiol ydy'r drefniadaeth fewnol yn rhai o'r awdurdodau yma, hynny yw wrth holi ynglŷn â newid enwau anheddau ac ati sydd wedi digwydd dros y blynyddoedd. Mae rhai awdurdodau lleol yn gallu rhannu'n llawn y wybodaeth honno gyda ni; mae eraill yn dweud y byddai'n ormod o waith iddyn nhw greu'r rhestr yna. Mae eraill yn poeni am ddiogelu data ac yn peidio â rhannu am y rheswm yna. Mae eraill yn dweud nad ydyn nhw hyd yn oed yn cadw'r wybodaeth, sydd yn peri pryder i ni y byddem ni'n gallu colli enwau yn y dull yna. Felly, mae yna ystod eang o ffyrdd ac ati lle mae enwau yn gallu cael eu newid. Ac fel rwy'n ei ddweud, dwi'n gweld y datblygiad yma fel cyfle inni fod yn flaengar, a gallwn ni edrych i wledydd eraill o gwmpas y byd sydd wedi gwneud ymdrech fwriadol i adeiladu ar eu treftadaeth enwol, ac yn y ddwy iaith, wrth gwrs - mae enwau hanesyddol yn perthyn i'r ddwy iaith, ac wedi gwneud erioed. Ac yn yr un modd, mae enwau lleoedd yn ddeinamig ac yn newid. Dyna pam mae'r maes yn ddiddorol. Mae hynny wastad wedi digwydd oddi mewn i'r Gymraeg, oddi mewn i'r Saesneg a rhwng y ddwy iaith hefyd. Felly, byddem ni eisiau edrych yn gyfannol ar y peth, ond, fel roeddwn yn ei ddweud, mae yna gyfleoedd a phryderon i mi yn y maes yma.