English: Well, Llywydd, I was intending to begin my remarks by saying that I agree with everything that's been said hitherto, but I'm afraid that Dai Lloyd's lapse into European controversy just a couple of minutes ago precludes me from doing that, sadly. It's one of the very few disagreements that we have on the committee. Bethan Jenkins began her speech earlier on, on autism, by making an encomium to Mark Isherwood for his role in running the cross-party group, and I would like to begin my speech by issuing an encomium to her for the exemplary way in which she has chaired the committee. We are indeed, as Suzy said, a happy and naturally consensual band, at least in the narrow confines of the subjects that we have discussed. There is broad agreement in the committee on the approach that we take to the issues that we discussed. This report is very largely about public service broadcasting, and this is an important element in the debate about the educative role of both the broadcasting institutions and, indeed, the print media and their online versions. Dai referred a moment ago to the fact that very little of what we do in this place is reported, and there is very little real debate about serious issues. I don't actually agree with what he said also about people following what's said in the newspapers to make decisions on, for example, whether they're pro or anti-Brexit. People generally tend to buy newspapers, I think, to reinforce their prejudices rather than to have them confronted. So, I don't think there's much scope for newspapers to change people's opinions. But I do feel - and this is not a criticism that I level at Wales as opposed to any other part of the United Kingdom - that we're really failed by our media institutions, which don't actually have much serious political reporting at all. Unless I'm called to order by the Llywydd in this place, it's very difficult to get reported at all, and certainly not for anything sensible that I might say. [Laughter.] Not that I'm inviting the Llywydd to do so yet again, but that seems to be the fact of the matter, that the media tend to concentrate on the trivialities rather than the important issues, so there's no depth to reporting at all, which is a great shame. I think, for our public service broadcasters, there is a positive duty upon them to raise the level of debate and to perform that educative function. As regards the role of the BBC, I'd just like to make what I think is a simple point, that we're classed as part of the nations and regions of the UK, but I do think that nations ought to be treated as more important than regions, and the cultural dimension of a nation is much more important. I know that Yorkshiremen would probably disagree with this and they regard themselves as God's own country, but, nevertheless, we have the four nations and they ought, I think, to have a disproportionate share of the resources. It shouldn't just be based on population or anything of that kind. Suzy referred in her speech, as indeed did Bethan, to the disparity of funding between Wales and Scotland. I don't particularly want to deprive Scotland of anything that it has at the moment, but I do think that, as with the Barnett formula in general, Wales does have the thin end of the wedge and that does need to be addressed. I know this is happening to an extent with the latest funding decisions of the BBC, but there does still remain - and the figures have already been stated in this debate - a significant difference between what's available to Wales and what's available to Scotland. I also want to say, in the context of that remark, that S4C is a vital part of the strategy of increasing the number of Welsh speakers in Wales. It has an indispensable role to play and, therefore, should get the funding commensurate with the importance of that. It has suffered in recent years from staggering cuts, which amount to about 36 per cent in real terms, and I do believe that we ought to give greater priority to the needs of S4C. They've achieved, actually, a minor miracle on a much smaller budget in maintaining the standards of programmes and the breadth of them. There's been a very substantial reduction in staff, from 220 to 130. Their overheads are a very lean 4 per cent of the total and I think, all told, it's a very considerable success story and Huw and Ian Jones, in particular, have made an enormous contribution to the future of Welsh language broadcasting, not just in Wales, because they see their role as being broadcasters to Welsh speakers wherever they are in the world. And that's a very important part of S4C, which I think ought to be underlined. I see that the red light has come on and I haven't got time to say the many other things that I did intend to say, but I do believe that this is, for an initial report, a very good piece of work and it's a good foundation upon which we can build a much bigger picture in due course.
Welsh: Wel, Llywydd, roeddwn yn bwriadu dechrau fy sylwadau drwy ddweud fy mod yn cytuno â phopeth sydd wedi cael ei ddweud hyd yn hyn, ond rwy'n ofni bod y modd y llithrodd Dai Lloyd i ddadl Ewropeaidd funud neu ddwy yn ôl yn fy atal rhag gwneud hynny, yn anffodus. Mae'n un o'r ychydig iawn o destunau rydym yn anghytuno yn eu cylch ar y pwyllgor. Dechreuodd Bethan Jenkins ei haraith yn gynharach, ar awtistiaeth, drwy roi molawd i Mark Isherwood am ei ran yn rhedeg y grŵp trawsbleidiol, a hoffwn ddechrau fy araith i drwy roi molawd iddi hi am y modd rhagorol y mae hi wedi cadeirio'r pwyllgor. Yn wir, fel y dywedodd Suzy, rydym yn griw hapus ac yn naturiol gydsyniol, o leiaf o fewn cyfyngiadau cul y pynciau a drafodwyd gennym. Ceir cytundeb cyffredinol yn y pwyllgor ar ein dull o fynd ati ar y materion a drafodwyd gennym. I raddau helaeth iawn mae'r adroddiad hwn yn ymwneud â darlledu gwasanaeth cyhoeddus, ac mae hon yn elfen bwysig yn y ddadl am rôl addysgol y sefydliadau darlledu ac yn wir, y cyfryngau print a'u fersiynau ar-lein. Cyfeiriodd Dai funud yn ôl at y ffaith nad adroddir fawr ddim ar yr hyn a wnawn yn y lle hwn, ac ychydig iawn o drafodaeth go iawn a geir am faterion difrifol. Nid wyf yn cytuno mewn gwirionedd â'r hyn a ddywedodd hefyd am bobl yn dilyn yr hyn a ddywedir yn y papurau newydd er mwyn gwneud penderfyniadau ar, er enghraifft, pa un a ydynt o blaid Brexit ai peidio. Mae pobl yn gyffredinol yn tueddu i brynu papurau newydd, rwy'n credu, i atgyfnerthu eu rhagfarnau yn hytrach na'u herio. Felly, nid wyf yn credu bod llawer o le i bapurau newydd newid barn pobl. Ond rwy'n teimlo - ac nid yw hon yn feirniadaeth rwy'n ei hanelu at Gymru yn hytrach nag unrhyw ran arall o'r Deyrnas Unedig - ein bod wedi cael cam go iawn gan ein sefydliadau cyfryngol nad ydynt yn cynnwys fawr ddim gohebiaeth wleidyddol ddifrifol o gwbl mewn gwirionedd. Oni bai fy mod yn cael fy ngalw i drefn gan y Llywydd yn y lle hwn, mae'n anodd iawn cael sylw'r wasg o gwbl, ac yn sicr nid ynglŷn ag unrhyw beth synhwyrol y gallwn ei ddweud. [Chwerthin.] Nid fy mod yn gwahodd y Llywydd i wneud hynny unwaith eto, ond mae'n ymddangos mai felly y mae, fod y cyfryngau'n tueddu i ganolbwyntio ar y pethau dibwys yn hytrach na'r materion pwysig, felly ni cheir gohebu gydag unrhyw ddyfnder yn perthyn iddo o gwbl, sy'n drueni mawr. Rwy'n credu, ar gyfer ein darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus, fod dyletswydd gadarnhaol arnynt i godi lefel y drafodaeth ac i gyflawni swyddogaeth addysgol. O ran rôl y BBC, hoffwn wneud yr hyn rwy'n ei ystyried yn bwynt syml, sef ein bod wedi ein dosbarthu'n rhan o wledydd a rhanbarthau'r DU, ond rwy'n credu y dylai gwledydd gael eu trin ar lefel bwysicach na rhanbarthau, ac mae dimensiwn diwylliannol gwlad yn llawer pwysicach. Gwn y byddai pobl Swydd Efrog yn anghytuno â hyn yn ôl pob tebyg ac maent yn ystyried eu hunain fel gwlad Duw ei hun, ond serch hynny, mae gennym y pedair gwlad ac rwy'n credu y dylent gael cyfran anghymesur o'r adnoddau. Ni ddylai fod yn seiliedig ar boblogaeth neu unrhyw beth felly. Cyfeiriodd Suzy yn ei haraith, fel yn wir y gwnaeth Bethan, at y gwahaniaeth yn y cyllid rhwng Cymru a'r Alban. Nid wyf yn arbennig o awyddus i amddifadu'r Alban o unrhyw beth sydd ganddi ar hyn o bryd, ond rwy'n credu, fel gyda fformiwla Barnett yn gyffredinol, fod Cymru'n cael llai nag y dylai ac mae angen mynd i'r afael â hynny. Rwy'n gwybod bod hyn yn digwydd i raddau gyda phenderfyniadau ariannu diweddaraf y BBC, ond mae'n dal i fod gwahaniaeth sylweddol - ac mae'r ffigyrau eisoes wedi cael eu nodi yn y ddadl hon - rhwng yr hyn sydd ar gael i Gymru a'r hyn sydd ar gael i'r Alban. Hoffwn ddweud hefyd, yng nghyd-destun y sylw hwnnw, fod S4C yn rhan hanfodol o'r strategaeth i gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg yng Nghymru. Mae ganddi rôl anhepgor i'w chwarae ac felly, dylai gael cyllid sy'n gymesur â phwysigrwydd hynny. Mae wedi dioddef yn ystod y blynyddoedd diwethaf o doriadau syfrdanol, sy'n cyfateb i oddeutu 36 y cant mewn termau real, a chredaf y dylem roi mwy o flaenoriaeth i anghenion S4C. Maent wedi cyflawni gwyrth fach, mewn gwirionedd, ar gyllideb lawer llai, yn cynnal safonau rhaglenni a'u hehangder. Cafwyd gostyngiad sylweddol iawn yn nifer y staff, o 220 i 130. Mae eu gorbenion yn denau iawn, ar 4 y cant o'r cyfanswm ac rwy'n credu, at ei gilydd, ei bod yn stori lwyddiant sylweddol iawn ac mae Huw ac Ian Jones, yn arbennig, wedi gwneud cyfraniad enfawr i ddyfodol darlledu Cymraeg, nid yn unig yng Nghymru, oherwydd fe welant eu rôl fel darlledwyr i siaradwyr Cymraeg lle bynnag y maent yn y byd. Ac mae honno'n rhan bwysig iawn o S4C y credaf y dylid ei thanlinellu. Gwelaf fod y golau coch wedi dod ymlaen ac nid oes gennyf amser i ddweud y nifer o bethau eraill y bwriadwn eu dweud, ond rwy'n credu bod hwn, fel adroddiad cychwynnol, yn waith da iawn ac mae'n sylfaen dda inni allu adeiladu darlun llawer mwy maes o law.