English: Thank you, Llywydd. I formally move the two sets of regulations before us today, and I ask Members to support the regulations before us. I will refer to them as the 'No. 2' and 'No. 3' regulations, rather than repeating their full long title. Members will recall the debate that we held on 29 April on the two preceding sets of regulations to those being debated today. These were the Health Protection (Coronavirus Restrictions) (Wales) Regulations 2020, that were made and came into force on 26 March. These are the principal regulations that placed restrictions on our movements and required the closure of certain businesses. Their main purpose was to minimise the extent to which people leave their homes during this emergency period to help contain coronavirus, to minimise the burden on the health service and, of course, to save lives. Further amendments were made in the amendment regulations that came into force on 7 April. These introduced the requirement for social distancing measures in all work places and made important changes in relation to burials and cremations. As the lockdown has continued, the Welsh Government has continually reviewed the requirements, and we are very aware of the effect that these constraints are having upon the people of Wales. Our continual review is in addition to the 21-day review cycle, which requires Welsh Ministers to review the need for restrictions and requirements every 21 days. As with the sets of regulations that precede them, the two sets of regulations that we're debating today were introduced under the Public Health (Control of Disease) Act 1984 through emergency procedures to support our approach to tackling coronavirus in Wales. In the No. 2 regulations, which came into force on 25 April, we made a number of revisions. We made provision to permit exercise more than once a day, if needed, because of a particular health condition or disability, and made it clear that visiting a cemetery or other burial ground or garden of remembrance to pay respects to a deceased person is a reasonable excuse for leaving the place where you live. We also widen the definition of a 'vulnerable person' to include other specific groups or conditions where people could benefit from assistance, and providing supplies for them is a reasonable excuse for another person to leave home, for example to assist people with dementia. These changes supplemented the rules already in force but were made to respond to some of the challenges that we know were being faced by families throughout Wales, whilst at the same time ensuring the aim of controlling the spread of coronavirus has been maintained. The No. 2 regulations also ensure the 2m physical distancing requirements are in place for click-and-collect style services, and extended the physical distancing duty to cafes accessible by the public in hospitals, and to those responsible for canteens in schools and prisons and for use by the armed forces to ensure that all reasonable measures are put in place. In the No. 3 regulations, we've taken steps, in line with public health and scientific evidence, to improve well-being and support economic activity. We've lifted the limit on exercising no more than once a day, and permitted the opening of libraries, provided distancing requirements are followed. A 'stay at home' message in Wales remains in place, and our regulations specifically state that exercise must be taken within an area local to the place where a person is living. These regulations also provide that garden centres and plant nurseries may open subject to the social distancing requirements. So, we've changed what constitutes a reasonable excuse for the purposes of section 8 (1) so that it is explicit that a person may make use of a recycling or waste disposal facility or collect goods ordered from a shop on a click-and-collect basis if they need to. I'm pleased to see that recycling centres are now reopening on a planned basis across Wales. Importantly, the No. 3 regulations increase democratic oversight by removing provisions about terminating requirements or restrictions by ministerial direction. This means that all changes to the principal regulations must be brought before the Senedd. Llywydd, these restrictions are in place to protect people's health and control the spread of coronavirus. The law is, however, clear that these restrictions can only be kept in place for as long as they are necessary and proportionate, and I am very aware of the extraordinary efforts that have been made by so many people across Wales to help all of us to slow the spread of the disease. Our road map, published on 15 May and just debated, lays out specific steps that we are considering as we move out of lockdown. As part of our cautious and coherent approach to easing the restrictions, we will consider if and how we bring forward further regulatory changes in the coming weeks. For today though, our message to the people of Wales is to stick to the advice to stay home, and, if you need to leave home for one of the permitted reasons, to stay local. In doing that, you'll protect our NHS and help all of us to save more lives. Thank you, Llywydd.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n cynnig yn ffurfiol y ddwy set o reoliadau sydd ger ein bron heddiw, a gofynnaf i'r Aelodau gefnogi'r rheoliadau. Cyfeiriaf atynt fel rheoliadau 'Rhif 2' a 'Rhif 3', yn hytrach nag ailadrodd eu teitl hir yn llawn. Bydd yr Aelodau'n cofio'r ddadl a gawsom ar 29 Ebrill am y ddwy set o reoliadau a ragflaenai'r rhai sy'n cael eu trafod heddiw. Y rhain oedd Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020, a wnaed ac a ddaeth i rym ar 26 Mawrth. Dyma'r prif reoliadau a oedd yn gosod cyfyngiadau ar ein symudiadau ac yn ei gwneud yn ofynnol i rai busnesau gau. Eu prif ddiben oedd lleihau'r graddau y mae pobl yn gadael eu cartrefi yn ystod y cyfnod hwn o argyfwng er mwyn helpu i gyfyngu ar y coronafeirws, lleihau'r baich ar y gwasanaeth iechyd ac achub bywydau, wrth gwrs. Gwnaed diwygiadau pellach yn y rheoliadau diwygio a ddaeth i rym ar 7 Ebrill. Cyflwynai'r rhain y gofyniad am fesurau cadw pellter cymdeithasol ym mhob man gwaith ac roeddent yn gwneud newidiadau pwysig mewn perthynas â chladdu ac amlosgi. Wrth i'r cyfyngiadau barhau, mae Llywodraeth Cymru wedi adolygu'r gofynion yn barhaus, ac rydym yn ymwybodol iawn o'r effaith y mae'r cyfyngiadau hyn yn ei chael ar bobl Cymru. Mae ein hadolygiad parhaus yn ychwanegol at y cylch adolygu 21 diwrnod, sy'n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru adolygu'r angen am gyfyngiadau a gofynion bob 21 diwrnod. Fel gyda'r set o reoliadau sy'n eu rhagflaenu, cyflwynwyd y ddwy gyfres o reoliadau rydym yn eu trafod heddiw o dan Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Rheoli Clefydau) 1984 drwy weithdrefnau brys i gefnogi ein dull o fynd i'r afael â'r coronafeirws yng Nghymru. Yn rheoliadau Rhif 2, a ddaeth i rym ar 25 Ebrill, gwnaethom nifer o ddiwygiadau. Gwnaethom ddarpariaeth i ganiatáu ymarfer corff fwy nag unwaith y dydd, os oes angen, oherwydd cyflwr iechyd neu anabledd penodol, a'i gwneud yn glir fod ymweld â mynwent neu dir claddu neu ardd goffa arall i dalu teyrnged i rywun sydd wedi marw yn esgus rhesymol dros adael y fan lle rydych yn byw. Rydym hefyd yn ehangu'r diffiniad o 'unigolyn agored i niwed' i gynnwys grwpiau neu gyflyrau penodol eraill lle gallai pobl gael budd o gymorth, ac mae darparu nwyddau ar eu cyfer yn esgus rhesymol i rywun arall adael cartref, er enghraifft er mwyn cynorthwyo pobl â dementia. Roedd y newidiadau hyn yn ategu'r rheolau a oedd eisoes mewn grym ond fe'u gwnaed i ymateb i rai o'r heriau y gwyddom fod teuluoedd ledled Cymru yn eu hwynebu, gan sicrhau ar yr un pryd ein bod yn cadw'r nod o reoli lledaeniad coronafeirws. Mae'r rheoliadau Rhif 2 hefyd yn sicrhau bod y gofynion i gadw pellter corfforol o 2m ar waith ar gyfer gwasanaethau clicio a chasglu, ac yn ymestyn y ddyletswydd i gynnwys caffis a ddefnyddir gan y cyhoedd mewn ysbytai, a'r rhai sy'n gyfrifol am ffreuturau mewn ysgolion a charchardai ac at ddefnydd y lluoedd arfog er mwyn sicrhau bod pob mesur rhesymol yn cael ei roi ar waith. Yn y rheoliadau Rhif 3, rydym wedi cymryd camau, yn unol â thystiolaeth wyddonol ac iechyd y cyhoedd, i wella lles a chefnogi gweithgarwch economaidd. Rydym wedi codi'r terfyn ar ymarfer corff unwaith y dydd yn unig, ac wedi caniatáu i lyfrgelloedd agor, cyn belled ag y dilynir y gofynion cadw pellter. Mae neges 'aros gartref' yn dal i fod ar waith yng Nghymru, ac mae ein rheoliadau yn nodi'n benodol fod rhaid gwneud ymarfer corff o fewn ardal sy'n lleol i'r man lle mae unigolyn yn byw. Mae'r rheoliadau hyn hefyd yn datgan y gall canolfannau garddio a meithrinfeydd planhigion agor yn amodol ar y gofynion cadw pellter cymdeithasol. Felly, rydym wedi newid yr hyn sy'n esgus rhesymol at ddibenion adran 8 (1) fel ei bod yn amlwg y gall unigolyn wneud defnydd o gyfleuster ailgylchu neu waredu gwastraff neu gasglu nwyddau a archebir o siop ar sail clicio a chasglu os oes angen iddynt wneud hynny. Rwy'n falch o weld bod canolfannau ailgylchu bellach yn ailagor ar sail wedi'i chynllunio ar draws Cymru. Yn bwysig, mae'r rheoliadau Rhif 3 yn cynyddu trosolwg democrataidd drwy ddileu darpariaethau ynghylch terfynu gofynion neu gyfyngiadau drwy gyfarwyddyd Gweinidogion. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i'r holl newidiadau i'r prif reoliadau gael eu dwyn gerbron y Senedd. Lywydd, mae'r cyfyngiadau hyn yn eu lle er mwyn diogelu iechyd pobl a rheoli lledaeniad coronafeirws. Fodd bynnag, mae'r gyfraith yn glir mai dim ond cyhyd â'u bod yn angenrheidiol ac yn gymesur y dylid cadw'r cyfyngiadau hyn yn weithredol, ac rwy'n ymwybodol iawn o'r ymdrechion eithriadol a wnaed gan gynifer o bobl ledled Cymru i helpu pob un ohonom i arafu lledaeniad y clefyd. Mae ein cynllun, a gyhoeddwyd ar 15 Mai ac sydd newydd gael ei drafod, yn nodi camau penodol rydym yn eu hystyried wrth inni symud allan o'r cyfyngiadau symud. Fel rhan o'n dull pwyllog a chydlynol o lacio'r cyfyngiadau, byddwn yn ystyried a fyddwn yn cyflwyno rhagor o newidiadau rheoleiddiol yn ystod yr wythnosau nesaf, a sut y gwnawn hynny. Am heddiw serch hynny, ein neges i bobl Cymru yw glynwch at y cyngor i aros gartref, ac os oes angen i chi adael eich cartref am un o'r rhesymau a ganiateir, arhoswch yn lleol. Wrth wneud hynny, fe fyddwch yn diogelu ein GIG ac yn helpu pob un ohonom i achub mwy o fywydau. Diolch, Lywydd.