English: I am pleased to open this debate this afternoon on the Welsh Government's draft budget for 2021-22. Since we first had the opportunity to debate the draft budget in the Senedd, the Finance Committee and other Senedd committees have scrutinised our spending plans. Given the unprecedented circumstances we have faced, I would like to place on record my gratitude to the Finance Committee and the other committees for their co-operation in conducting scrutiny in a truncated period. Before I provide early reflections on the key themes arising from scrutiny, I want to outline the latest assessment of the context shaping our budget preparations. While a 'no deal' outcome has been avoided, the agreement with the EU creates new trade barriers for Welsh businesses, a loss of rights for Welsh citizens and a smaller Welsh economy by up to 6 per cent over 10 to 15 years, according to independent experts. Alongside the pandemic, this results in a weaker economy and worsened fiscal prospects for Wales. We agree with both the Organisation for Economic Co-operation and Development and the International Monetary Fund that it is not appropriate to tighten fiscal policy in the short term, but the UK Government's approach on this and rebuilding public finances remains unclear. The climate emergency also continues to pose a significant challenge. While the Committee on Climate Change has noted significant costs will fall to the private sector, it is inevitable that there will be public spending implications. The disappointing budget settlement from the UK Government's single-year spending round and broken promises on post-EU funding have also left us worse off next year, with the risk of eleventh-hour UK Government decisions continuing. I welcome the Finance Committee's recognition of the ongoing issues of the UK Government's chaotic approach to its budget timetable and the significant and unreasonable impacts that this has had on our own budget preparations. I also welcome the calls from the committee to the UK Government to grant us the necessary flexibilities to allow us to manage our budget in the most effective way for Wales. It is hard to see a time when the need for these additional flexibilities would be greater, which has also been supported by independent calls for these flexibilities by the Institute for Fiscal Studies and the Wales Governance Centre. I will continue to press the UK Government to provide Wales with the fairness, flexibility and clarity we need, including on post-EU farm funding, the shared prosperity fund, flooding and coal-tip remediation. I will also not let this difficult context distract from our steadfast commitment to provide transparency to support meaningful scrutiny of our spending proposals. We will look to build on the additional steps we have taken this year to provide full transparency and to continue these measures into the year ahead. This includes providing an update at the earliest opportunity, following the UK Government's 3 March budget, which is the day after we publish our final budget. In this context, we're focused on where we can have the greatest impact, balancing the need to retain flexibility into next year. I am proud that we have maximised our available funding to protect what matters most, and pursue the change that is not just possible, but essential. Our preparations have been guided by our eight reconstruction priorities, shaped by more than 2,000 public responses and leading Welsh and international experts. This ambitious plan focuses on our short-term priorities, alongside providing the foundations for our longer term recovery. We are investing in employment and the labour market, including a £5.4 million boost for personal learning accounts to help workers on low incomes upskill and retrain. We're investing in our young people, disadvantaged groups, and in education, including the £176 million we are providing to local authorities, £8.3 million for curriculum reform, and £21.7 million for HE and FE demographic pressures. We're investing in housing with £40 million for the housing support grant to achieve our ambition of ending homelessness and £37 million of capital funding to support the building of affordable and sustainable homes. We're investing in town centres, including an additional £3 million to support our high streets and town and city centres, and £5 million to support our wider regeneration activities through our town centre loans programme. And we're investing in our climate, land and natural resources, building on the significant £140 million capital package we provided in 2020-21, including an additional £5 million for biodiversity and the national forest, and an extra £26.6 million for the circular economy to improve recycling in Wales and address social inequities. We're investing in working and travel, including an additional £20 million for active travel projects, and a total of £275 million in our rail and metro. We're investing in our foundational economy and Welsh businesses, including a further £3 million to provide a foundational economy fund to support the rapid spreading and scaling of good practice, and to provide jobs at the heart of our local communities. We're investing in our NHS, providing an additional £420 million for health and social services to support the NHS's growth and post-pandemic recovery. I also welcome the Finance Committee's recognition of the positive steps we have taken on climate change and reforms to our budget and tax processes. Through our budget improvement plan, we have already outlined how we intend to take forward these reforms over the next five years, and I welcome the ongoing engagement on this important agenda. I was also pleased that the Future Generations Commissioner for Wales in her scrutiny has welcomed our continued commitment to combating climate change, our investment in town and city centre regeneration, and our investment in housing and homelessness. I look forward to continuing to work with the commissioner as we take forward our ambitious plans. I welcome the committee's recognition of the importance of funding health and local government; as I've previously outlined, these are areas at the forefront of my considerations for COVID-19 funding at the final budget on 2 March. I am also considering the other areas raised by the committee; I and my Cabinet colleagues will respond formally to the recommendations of the Finance Committee report and other Senedd committee reports in advance of the vote on the final budget on 9 March. So, to conclude: confronted with the most challenging circumstances we have faced since devolution, I am proud that this draft budget not only provides a solid foundation for the next administration, but protects, builds, and changes to deliver a more prosperous, more equal and greener Wales. Diolch.
Welsh: Mae'n bleser gennyf agor y ddadl hon y prynhawn yma ar gyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru ar gyfer 2021-22. Ers inni gael y cyfle cyntaf i drafod y gyllideb ddrafft yn y Senedd, mae'r Pwyllgor Cyllid a phwyllgorau eraill y Senedd wedi craffu ar ein cynlluniau gwariant. O ystyried yr amgylchiadau digynsail yr ydym wedi'u hwynebu, hoffwn gofnodi fy niolch i'r Pwyllgor Cyllid a'r pwyllgorau eraill am eu cydweithrediad wrth gynnal gwaith craffu mewn cyfnod wedi'i gwtogi. Cyn imi roi myfyrdodau cynnar ar y themâu allweddol sy'n deillio o graffu, hoffwn amlinellu'r asesiad diweddaraf o'r cyd-destun sy'n llywio ein paratoadau ar gyfer y gyllideb. Er bod canlyniad 'dim cytundeb' wedi'i osgoi, mae'r cytundeb gyda'r UE yn creu rhwystrau masnach newydd i fusnesau Cymru, colli hawliau dinasyddion Cymru ac economi lai yng Nghymru hyd at 6 y cant dros 10 i 15 mlynedd, yn ôl arbenigwyr annibynnol. Ochr yn ochr â'r pandemig, mae hyn yn arwain at economi wannach ac yn gwaethygu rhagolygon cyllidol ar gyfer Cymru. Cytunwn â'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd a'r Gronfa Ariannol Ryngwladol nad yw'n briodol tynhau polisi cyllidol yn y tymor byr, ond mae dull Llywodraeth y DU o ymdrin â hyn ac ailadeiladu cyllid cyhoeddus yn parhau i fod yn aneglur. Mae'r argyfwng hinsawdd hefyd yn parhau i fod yn her sylweddol. Er bod y Pwyllgor ar Newid Hinsawdd wedi nodi y bydd y sector preifat yn ysgwyddo costau sylweddol, mae'n anochel y bydd goblygiadau o ran gwariant cyhoeddus. Mae'r setliad cyllideb siomedig o gylch gwariant blwyddyn Llywodraeth y DU a'r addewidion a dorrwyd o ran cyllid ar ôl yr UE hefyd wedi ein gadael yn waeth ein byd y flwyddyn nesaf, gyda'r risg y bydd penderfyniadau llywodraeth y DU munud olaf yn parhau. Rwy'n croesawu cydnabyddiaeth y Pwyllgor Cyllid o broblemau parhaus dull anhrefnus Llywodraeth y DU o ymdrin ag amserlen ei chyllideb a'r effeithiau sylweddol ac afresymol y mae hyn wedi'u cael ar ein paratoadau cyllidebol ein hunain. Rwyf hefyd yn croesawu'r galwadau gan y pwyllgor i Lywodraeth y DU roi inni'r hyblygrwydd i'n galluogi i reoli ein cyllideb yn y ffordd fwyaf effeithiol i Gymru. Mae'n anodd gweld adeg pan fyddai'r angen am yr hyblygrwydd ychwanegol hwn yn fwy, sydd hefyd wedi'i gefnogi gan alwadau annibynnol am yr hyblygrwydd hwn gan y Sefydliad Astudiaethau Cyllid a Chanolfan Llywodraethiant Cymru. Byddaf yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i roi'r tegwch, yr hyblygrwydd a'r eglurder sydd eu hangen arnom i Gymru, gan gynnwys mater ariannu ffermydd ar ôl yr UE, y gronfa ffyniant a rennir, llifogydd ac adferiad y tomenni glo. Ni fyddaf ychwaith yn gadael i'r cyd-destun anodd hwn dynnu sylw oddi ar ein hymrwymiad cyson i ddarparu tryloywder i gefnogi gwaith craffu ystyrlon ar ein cynigion gwariant. Byddwn yn ceisio adeiladu ar y camau ychwanegol yr ydym wedi'u cymryd eleni i ddarparu tryloywder llawn ac i barhau â'r mesurau hyn i'r flwyddyn i ddod. Mae hyn yn cynnwys rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf cyn gynted â phosibl, yn dilyn cyllideb Llywodraeth y DU ar 3 Mawrth, sef y diwrnod ar ôl inni gyhoeddi ein cyllideb derfynol. Yn y cyd-destun hwn, rydym yn canolbwyntio ar le y gallwn gael yr effaith fwyaf, gan gydbwyso'r angen i gadw hyblygrwydd i'r flwyddyn nesaf. Rwy'n falch ein bod wedi sicrhau'r manteision gorau gyda'r cyllid sydd ar gael i ddiogelu'r hyn sydd bwysicaf, a mynd ar drywydd y newid sydd nid yn unig yn bosibl, ond sy'n hanfodol. Arweiniwyd ein paratoadau gan ein wyth blaenoriaeth ailadeiladu, wedi'u llunio gan fwy na 2,000 o ymatebion cyhoeddus ac arbenigwyr blaenllaw Cymru a rhai rhyngwladol. Mae'r cynllun uchelgeisiol hwn yn canolbwyntio ar ein blaenoriaethau tymor byr, ochr yn ochr â darparu'r sylfeini ar gyfer ein hadferiad tymor hwy. Rydym yn buddsoddi mewn cyflogaeth ac yn y farchnad lafur, gan gynnwys hwb o £5.4 miliwn ar gyfer cyfrifon dysgu personol i helpu gweithwyr ar incwm isel i uwchsgilio ac ailhyfforddi. Rydym yn buddsoddi yn ein pobl ifanc, grwpiau difreintiedig, ac mewn addysg, gan gynnwys y £176 miliwn yr ydym yn ei ddarparu i awdurdodau lleol, £8.3 miliwn ar gyfer diwygio'r cwricwlwm, a £21.7 miliwn ar gyfer pwysau demograffig addysg uwch ac addysg bellach. Rydym yn buddsoddi mewn tai gyda £40 miliwn ar gyfer y grant cymorth tai i gyflawni ein huchelgais o roi terfyn ar ddigartrefedd a £37 miliwn o gyllid cyfalaf i gefnogi'r gwaith o adeiladu cartrefi fforddiadwy a chynaliadwy. Rydym yn buddsoddi yng nghanol trefi, gan gynnwys £3 miliwn ychwanegol i gefnogi'r stryd fawr a chanol trefi a dinasoedd, a £5 miliwn i gefnogi ein gweithgareddau adfywio ehangach drwy ein rhaglen benthyciadau canol tref. Ac rydym yn buddsoddi yn ein hinsawdd, ein tir a'n hadnoddau naturiol, gan adeiladu ar y pecyn cyfalaf sylweddol gwerth £140 miliwn a ddarparwyd gennym yn 2020-21, gan gynnwys £5 miliwn ychwanegol ar gyfer bioamrywiaeth a'r goedwig genedlaethol, a £26.6 miliwn ychwanegol i'r economi gylchol i wella ailgylchu yng Nghymru a mynd i'r afael ag annhegwch cymdeithasol. Rydym yn buddsoddi mewn gweithio a theithio, gan gynnwys £20 miliwn ychwanegol ar gyfer prosiectau teithio llesol, a chyfanswm o £275 miliwn yn ein rheilffyrdd a'n metro. Rydym yn buddsoddi yn ein heconomi sylfaenol a busnesau Cymru, gan gynnwys £3 miliwn arall i ddarparu cronfa economi sylfaenol i gefnogi lledaenu a chynyddu arferion da yn gyflym, ac i ddarparu swyddi yng nghanol ein cymunedau lleol. Rydym yn buddsoddi yn ein GIG, gan ddarparu £420 miliwn ychwanegol ar gyfer iechyd a gwasanaethau cymdeithasol i gefnogi twf y GIG ac adferiad ar ôl y pandemig. Rwyf hefyd yn croesawu cydnabyddiaeth y Pwyllgor Cyllid o'r camau cadarnhaol yr ydym wedi'u cymryd ar newid hinsawdd a'r diwygiadau i'n prosesau cyllideb a threth. Drwy ein cynllun gwella'r gyllideb, rydym eisoes wedi amlinellu sut y bwriadwn fwrw ymlaen â'r diwygiadau hyn dros y pum mlynedd nesaf, ac rwy'n croesawu'r ymgysylltu parhaus ar yr agenda bwysig hon. Roeddwn hefyd yn falch bod Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru yn ei gwaith craffu wedi croesawu ein hymrwymiad parhaus i fynd i'r afael â newid hinsawdd, ein buddsoddiad mewn adfywio canol trefi a dinasoedd, a'n buddsoddiad mewn tai a digartrefedd. Edrychaf ymlaen at barhau i weithio gyda'r comisiynydd wrth inni ddatblygu ein cynlluniau uchelgeisiol. Rwy'n croesawu cydnabyddiaeth y pwyllgor o bwysigrwydd ariannu iechyd a llywodraeth leol; fel yr amlinellais o'r blaen, mae'r rhain yn feysydd sydd ar flaen fy ystyriaethau ar gyfer cyllid COVID-19 yn y gyllideb derfynol ar 2 Mawrth. Rwyf hefyd yn ystyried y meysydd eraill a godwyd gan y pwyllgor; byddaf i a'm cyd-Weinidogion yn y Cabinet yn ymateb yn ffurfiol i argymhellion adroddiad y Pwyllgor Cyllid ac adroddiadau eraill pwyllgorau'r Senedd cyn y bleidlais ar y gyllideb derfynol ar 9 Mawrth. Felly, i gloi: a ninnau wedi wynebu'r amgylchiadau mwyaf heriol yr ydym wedi'u hwynebu ers datganoli, rwy'n falch bod y gyllideb ddrafft hon nid yn unig yn darparu sylfaen gadarn i'r weinyddiaeth nesaf, ond yn diogelu, yn adeiladu, ac yn newid, i sicrhau Cymru fwy llewyrchus, mwy cyfartal a gwyrddach. Diolch.