English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I formally move the motion. I'm pleased to open this debate on the general principles of the Public Health (Wales) Bill. I'm grateful to Dai Lloyd, Huw Irranca-Davies and Simon Thomas and their respective committees for the scrutiny of the Bill so far. I'd also like to acknowledge the valuable contribution of stakeholders, who have engaged with the process by providing written and oral evidence. When I introduced the Bill last November, I spoke about the proven role of legislation in improving and protecting the health of the population of Wales. I also emphasised that legislation forms one important part of a broader public health agenda aimed at preventing avoidable harm and moving closer to our aspirations for a healthy and active Wales. This Bill makes an important contribution to that agenda by taking action in specific areas for the benefit both of particular groups and communities as a whole. I've been encouraged during the scrutiny process to see the strong general support from stakeholders and committees for what the Bill seeks to achieve. Each proposal in the Bill seeks to deliver real benefits for the people of Wales. For example, extending the smoke-free regime to outdoor settings of school grounds, hospital grounds and public playgrounds, as well as the other actions on tobacco, will break important new ground and build on the significant progress we've made over many years in protecting children from the harmful effects of smoking. Elsewhere in the Bill, the special procedures licensing system will have a number of direct benefits, from helping prevent avoidable harm to those individuals choosing to have a special procedure, to helping people to become better informed when thinking about a special procedure, and working with the sector so that the standards of best practice become the standards of all. While the Bill focuses rightly on meeting the needs of specific groups, it also takes important steps to benefit whole communities. The requirement for public bodies to carry out health impact assessments in certain circumstances will benefit communities by helping ensure major decisions taken in Wales are informed by an assessment of their likely impact on both physical and mental health. The changes to the way pharmaceutical services are planned will enable the system to better meet the needs of local communities and better reflect the crucial public health role of community pharmacies. The requirement for local authorities to prepare local toilet strategies will encourage new and creative ways of addressing a complex public health issue. While the Bill has already benefited from rigorous scrutiny during the fourth Assembly, this National Assembly is also, rightly, taking a very thorough approach to scrutiny during Stage 1, as demonstrated by the detailed analysis provided in the three committee reports. I intend to reply formally to those reports, but I am pleased today to outline my initial reflections on them. Of the 19 recommendations of the Health, Social Care and Sport Committee, I'm pleased to indicate that I'm likely to be able to respond positively to the majority in a variety of ways. I intend to bring forward amendments at Stage 2 that will directly respond to some of the recommendations. These will include amendments to respond to the committee's recommendation about offences that local authorities will be able to take into account when considering applications for special procedures licences. This will be a tangible example of how the scrutiny process and the input of stakeholders will have directly and materially strengthened the Bill. I envisage there will also be other areas where I'm able to positively respond to committees' suggestions in ways other than amendments to the Bill. For example, I will work with partners to produce information that assists the public to locate toilet facilities available for their use locally. However, there will be a limited number of instances where, although I don't disagree with the intention lying behind the recommendations, I'll be unable to respond in exactly the way the committee's report recommends. For example, I am unable to add laser treatments to the special procedures licensing system at this stage due to a number of issues, including the potential risks of regulatory duplication. However, the Bill allows for this issue to be explored further in due course, allowing for appropriate consultation with Healthcare Inspectorate Wales, local authorities and the public. Some of the recommendations in the committee's report raise complex issues, which require thorough consideration. I'm particularly aware of the detailed thought the committee has given to the most appropriate age restriction for intimate piercings, for example. I've previously indicated I was revisiting this issue in detail in view of the evidence provided during Stage 1 and that I hoped to be able to outline my position today. Unfortunately, due to the complex considerations involved, the detailed work required, although nearing completion, is still ongoing. However, I am keen to assure Members that I'm giving very active and thorough consideration to this issue, and I will update Members as soon as I am able to do so. Another complex issue raised by the committee concerns extending smoke-free requirements to additional settings. While I recognise the intention behind the committee's recommendation on this point, such issues are inherently complex. I would emphasise that the Bill's provisions that, for the very first time, seek to extend smoke-free requirements to three open spaces, already display the Welsh Government's strong commitment to the principle of extending smoke-free areas with the aim of preventing children from seeing smoking as a normal and everyday activity. As a further indication of our commitment to this principle, I can confirm today that I'm giving active consideration to a fourth setting, namely early years settings, directly in response to the committee's deliberations. However, due to the detailed work required, I am unable to commit to bringing forward amendments at Stage 2, but envisage that this work can be completed to enable me to bring forward amendments before the Assembly at Stage 3. Turning briefly to the recommendations of the other committees, there are also areas where I am minded to make positive responses. These include making good on my previous commitment to bring forward amendments relating to enforcement authorities, which will help allay the concerns underpinning the recommendation of the Constitutional and Legislative Affairs Committee. I'm also able to indicate, in response to the recommendation of the Finance Committee, that I'm willing to consider the potential for identifying additional funding for local authorities to support early implementation of the Bill, recognising the crucial role of the sector in implementing this legislation, and building on the significant ways in which the Bill has already been designed to assist local authorities in meeting the obligations that the Bill will place on them. Today marks an important milestone in the journey of this Bill. I believe the scrutiny process so far has been of significant assistance, and I look forward to Members' contribution to that ongoing process during today's debate.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Cynigiaf y cynnig yn ffurfiol. Rwy'n falch o agor y ddadl hon ar egwyddorion cyffredinol Bil Iechyd y Cyhoedd (Cymru). Rwy'n ddiolchgar i Dai Lloyd, Huw Irranca-Davies a Simon Thomas a'u pwyllgorau priodol am graffu ar y Bil hyd yn hyn. Hoffwn hefyd gydnabod cyfraniad gwerthfawr rhanddeiliaid, sydd wedi cymryd rhan yn y broses drwy ddarparu tystiolaeth ysgrifenedig a llafar. Pan gyflwynais y Bil fis Tachwedd diwethaf, bûm yn siarad am swyddogaeth lwyddiannus deddfwriaeth o ran gwella a diogelu iechyd poblogaeth Cymru. Pwysleisiais hefyd fod deddfwriaeth yn ffurfio un rhan bwysig o agenda iechyd y cyhoedd ehangach gyda'r nod o atal niwed y gellir ei osgoi a symud yn nes at ein dyheadau ar gyfer Cymru iach a gweithgar. Mae'r Bil hwn yn gwneud cyfraniad pwysig i'r agenda honno drwy weithredu mewn meysydd penodol er budd grwpiau a chymunedau penodol yn eu cyfanrwydd. Rwyf wedi fy nghalonogi yn ystod y broses graffu o weld y gefnogaeth gyffredinol gref gan randdeiliaid a phwyllgorau i'r hyn y mae'r Bil yn ceisio ei gyflawni. Mae pob cynnig yn y Bil yn ceisio sicrhau manteision gwirioneddol i bobl Cymru. Er enghraifft, bydd ymestyn y gyfundrefn ddi-fwg i leoliadau awyr agored ar dir ysgolion, ar dir ysbytai a meysydd chwarae cyhoeddus, yn ogystal â'r camau gweithredu eraill ar dybaco, yn torri tir newydd pwysig ac yn adeiladu ar y cynnydd sylweddol yr ydym wedi'i wneud dros lawer o flynyddoedd drwy amddiffyn plant rhag effeithiau niweidiol smygu. Mewn rhannau eraill o'r Bil, bydd y system drwyddedu gweithdrefnau arbennig yn cynnig nifer o fanteision uniongyrchol. Bydd y rhain yn cynnwys helpu i atal niwed y gellir ei osgoi i'r unigolion hynny sy'n dewis cael gweithdrefn arbennig, helpu pobl i ddod yn fwy gwybodus wrth feddwl am weithdrefn arbennig, a gweithio gyda'r sector fel bod y safonau arfer gorau yn dod yn safonau i bawb. Er bod y Bil yn canolbwyntio'n briodol ar ddiwallu anghenion grwpiau penodol, mae hefyd yn cymryd camau pwysig er budd cymunedau cyfan. Bydd y gofyniad i gyrff cyhoeddus gynnal asesiadau effaith ar iechyd mewn rhai amgylchiadau o fudd i gymunedau drwy helpu i sicrhau bod penderfyniadau pwysig a gymerwyd yng Nghymru yn cael eu llywio gan asesiad o'u heffaith debygol ar iechyd corfforol a meddyliol. Mae'r newidiadau i'r ffordd y caiff gwasanaethau fferyllol eu cynllunio yn galluogi'r system i ddiwallu anghenion cymunedau lleol yn well ac yn adlewyrchu swyddogaeth iechyd cyhoeddus hanfodol fferyllfeydd cymunedol yn well. Mae'r gofyniad i awdurdodau lleol baratoi strategaethau tai bach lleol yn annog ffyrdd newydd a chreadigol o fynd i'r afael â mater iechyd cyhoeddus cymhleth. Er bod y Bil eisoes wedi elwa o graffu trylwyr yn ystod y Pedwerydd Cynulliad, mae'r Cynulliad Cenedlaethol hwn hefyd, yn gwbl briodol, yn defnyddio dull trylwyr iawn o graffu yn ystod Cyfnod 1, fel y dengys y dadansoddiad manwl a ddarperir yn y tri adroddiad pwyllgor. Rwy'n bwriadu ymateb yn ffurfiol i'r adroddiadau hynny, ond rwy'n falch heddiw o amlinellu fy myfyrdodau cychwynnol arnynt. O'r 19 o argymhellion gan y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, rwy'n falch o ddweud fy mod i'n debygol o allu ymateb yn gadarnhaol i'r mwyafrif mewn amrywiaeth o ffyrdd. Bwriadaf gyflwyno gwelliannau yng Nghyfnod 2 a fydd yn ymateb yn uniongyrchol i rai o'r argymhellion. Bydd y rhain yn cynnwys gwelliannau sy'n ymateb i argymhelliad y pwyllgor ynglŷn â throseddau y bydd awdurdodau lleol yn gallu rhoi ystyriaeth iddynt wrth ystyried ceisiadau am drwyddedau gweithdrefnau arbennig. Bydd hyn yn enghraifft bendant o sut y bydd y broses graffu a mewnbwn gan randdeiliaid wedi cryfhau'r Bil yn uniongyrchol ac yn sylweddol. Rhagwelaf y bydd hefyd feysydd eraill lle rwy'n gallu ymateb yn gadarnhaol i awgrymiadau pwyllgorau mewn ffyrdd heblaw gwelliannau i'r Bil. Er enghraifft, byddaf yn gweithio gyda phartneriaid i gynhyrchu gwybodaeth sy'n cynorthwyo'r cyhoedd i leoli cyfleusterau tai bach sydd ar gael at ddefnydd lleol. Fodd bynnag, er nad wyf yn anghytuno â'r bwriad sydd y tu ôl i'r argymhellion, bydd nifer cyfyngedig o achosion pan na fyddaf yn gallu ymateb yn union yn y modd y mae adroddiad y pwyllgor yn ei argymell. Er enghraifft, nid wyf yn gallu ychwanegu triniaethau laser at y system drwyddedu gweithdrefnau arbennig ar hyn o bryd o ganlyniad i nifer o faterion, gan gynnwys y risgiau posibl o ddyblygu rheoleiddio. Fodd bynnag, mae'r Bil yn caniatáu ar gyfer ymchwilio ymhellach i'r mater hwn maes o law, gan ganiatáu ar gyfer ymgynghori'n briodol ag Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru, awdurdodau lleol a'r cyhoedd. Mae rhai o'r argymhellion yn adroddiad y pwyllgor yn codi materion cymhleth, sy'n gofyn am ystyriaeth drylwyr. Rwy'n arbennig o ymwybodol o'r ystyriaeth fanwl y mae'r pwyllgor wedi'i rhoi o ran cyfyngu ar yr oedran mwyaf priodol ar gyfer triniaethau rhoi twll mewn rhannau personol o'r corff, er enghraifft. Rwyf wedi nodi'n flaenorol fy mod yn edrych eto'n fanwl ar y mater hwn o ystyried y dystiolaeth a ddarparwyd yn ystod Cyfnod 1 ac rwy'n gobeithio y gallaf amlinellu fy safbwynt heddiw. Yn anffodus, oherwydd yr ystyriaethau cymhleth dan sylw, mae'r gwaith manwl angenrheidiol, er ei fod bron wedi'i gwblhau, yn parhau. Fodd bynnag, rwy'n awyddus i sicrhau'r Aelodau fy mod yn rhoi ystyriaeth weithredol a thrylwyr iawn i'r mater hwn, a byddaf yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau cyn gynted ag yr wyf yn gallu gwneud hynny. Mae mater cymhleth arall a godwyd gan y pwyllgor yn ymwneud ag ymestyn gofynion di-fwg i leoliadau ychwanegol. Er fy mod yn cydnabod y bwriad y tu ôl i argymhelliad y pwyllgor ar y pwynt hwn, mae materion o'r fath yn eu hanfod yn gymhleth. Hoffwn bwysleisio bod darpariaethau'r Bil sydd, am y tro cyntaf erioed, yn ceisio ymestyn gofynion di-fwg i dri man agored, eisoes yn dangos ymrwymiad cryf Llywodraeth Cymru i'r egwyddor o ymestyn ardaloedd di-fwg, gyda'r nod o atal plant rhag gweld smygu fel gweithgaredd arferol a bob dydd. Fel arwydd pellach o'n hymrwymiad i'r egwyddor hon, gallaf gadarnhau heddiw fy mod i'n rhoi ystyriaeth weithredol i bedwerydd lleoliad, sef lleoliadau blynyddoedd cynnar, gan ymateb yn uniongyrchol i drafodaethau'r pwyllgor. Fodd bynnag, oherwydd y gwaith manwl angenrheidiol, nid wyf yn gallu ymrwymo i gyflwyno gwelliannau yng Nghyfnod 2, ond rwy'n rhagweld y gellir cwblhau'r gwaith hwn i fy ngalluogi i gyflwyno gwelliannau gerbron y Cynulliad yn ystod Cyfnod 3. Gan droi yn fyr at argymhellion y pwyllgorau eraill, mae hefyd rai meysydd lle'r wyf o blaid gwneud ymatebion cadarnhaol. Mae'r rhain yn cynnwys cadw at fy ymrwymiad blaenorol i gyflwyno gwelliannau yn ymwneud ag awdurdodau gorfodi, a fydd yn helpu i leddfu pryderon sy'n sail i argymhelliad y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol. Gallaf hefyd ddweud, mewn ymateb i argymhelliad y Pwyllgor Cyllid, fy mod i'n barod i ystyried y potensial ar gyfer nodi cyllid ychwanegol i awdurdodau lleol i gefnogi gweithredu'r Bil yn gynnar, gan gydnabod rhan hanfodol y sector mewn gweithredu'r ddeddfwriaeth hon, ac adeiladu ar y ffyrdd sylweddol y mae'r Bil eisoes wedi cael ei gynllunio i helpu awdurdodau lleol i fodloni rhwymedigaethau y bydd y Bil yn eu gosod arnynt. Mae heddiw yn nodi carreg filltir bwysig yn nhaith y Bil hwn. Rwy'n credu bod y broses graffu hyd yn hyn wedi bod o gymorth sylweddol, ac edrychaf ymlaen at gyfraniad yr Aelodau at y broses barhaus honno yn ystod y ddadl heddiw.