English: In terms of diversity, I've already touched upon this, but we also heard that we need to reflect the diverse history of Wales. I'm really pleased that the committee did look at this in some detail, which I don't think has happened previously in this Senedd. We are not reassured that it is definitely going to be included under the new curriculum's emphasis on locality. We called for ethnic and religious diversity to be included as a core element of the new curriculum. In response, the Government has said that the new curriculum will be broad, balanced, inclusive and challenging. But if diversity is not prescribed, then how will it ensure that every school teaches the history of our BAME communities? We have heard that it isn't happening sufficiently and we do need to ensure that it can happen if there are to be changes made. Again, if the new curriculum allows teachers flexibility to tailor the content they deliver to the extent described already by the Minister and her team, then there's a risk that the next generation of school leavers will have had totally unique experiences that may not add up to a shared sense of the history that formed our nation and informs our politics. This is especially pertinent in the context of the fact that we still do not recruit enough BME teachers in our schools to be role models and key influencers in relation to the content of the curriculum. And in terms of the Estyn review, the committee felt it was crucial to have a sound evidence base on the content and standard of current teaching. We were told by Dr Steve Thompson from Aberystwyth University that most Welsh history has been offered in the context of a British history module where there are tokenistic Welsh history elements added. We heard concerns from Dr Elin Jones that since she chaired a task and finish group on this topic in 2013, there has been a lack of progress in this area. She voiced the frustration of many of our stakeholders when she said that we have no specific evidence of what actually happens in schools at the moment. We should be concerned if there isn't sufficient evidence there. That's why I'm pleased that the education Minister has accepted our recommendation to remit Estyn to review the extent to which schools are teaching Welsh content. I look forward to hearing more details as to when this will happen and a reassurance that Estyn will have sufficient resources to do it thoroughly. We want the widest possible range of schools to be included in the review. I will finish by saying that we are disappointed that the Government has rejected our recommendations for all students to learn a common body of knowledge about the history that has shaped our nation. As I've said, on the issue of diversity specifically, if we don't have enough teachers teaching from one perspective, then how can a school in Ceredigion, perhaps, which doesn't have enough teachers from diverse backgrounds, going to be able to teach them about the broad history that they need to learn about here in Wales? It doesn't happen at the moment. We've heard that from Race Council Cymru and EYST and we need to expand upon this in order to ensure that young people in Wales leave our schools not only knowing about their cynefin which is very laudable, but also know about Wales on a national level and how Wales has shaped the world internationally, not only from a British perspective, but certainly also from a Welsh perspective, which will enable them to see the world in an entirely different way from the way that they would've seen the world as part of the education system that I was part of, certainly. So, I look forward to the debate. We have had quite some discussion among the people of Wales on this issue. There's great interest in this area, and I hope that we can all work towards drawing up an education system that is successful and fit for purpose. Thank you.
Welsh: O ran amrywiaeth, dwi wedi siarad tipyn bach am hwn yn barod, ond clywsom hefyd bod angen adlewyrchu hanes amrywiol Cymru. A dwi'n falch iawn i'r pwyllgor edrych ar hyn mewn manylder nad ydw i'n credu sydd wedi digwydd o'r blaen yn y Senedd yma. Nid ydym yn dawel ein meddwl y bydd yn bendant yn cael ei gynnwys o dan bwyslais y cwricwlwm newydd ar ardal. Gwnaethom alw am gynnwys amrywiaeth ethnig a chrefyddol fel elfen graidd o'r cwricwlwm newydd. Mewn ymateb, mae'r Llywodraeth wedi dweud y bydd y cwricwlwm newydd yn eang, yn gytbwys, yn gynhwysol ac yn heriol. Ond os na ragnodir amrywiaeth, yna sut y bydd yn sicrhau bod pob ysgol yn addysgu hanes ein cymunedau pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig? Rydym ni wedi clywed eisoes nad yw'n digwydd yn ddigonol, ac mae angen inni sicrhau ei bod hi'n gallu digwydd os oes newidiadau ar droed. Unwaith eto, os yw'r cwricwlwm newydd yn caniatáu hyblygrwydd i athrawon deilwra'r cynnwys y maent yn ei gyflwyno i'r graddau a ddisgrifiwyd eisoes gan y Gweinidog a'i thîm, mae risg y bydd y genhedlaeth nesaf o ddisgyblion sy'n gadael yr ysgol wedi cael profiadau hollol unigryw na fydd efallai'n arwain at ymdeimlad a rennir o'r hanes a ffurfiodd ein cenedl ac sy'n llywio ein gwleidyddiaeth. Mae hyn yn arbennig o berthnasol yng nghyd-destun y ffaith nad ydym o hyd yn recriwtio digon o athrawon sy'n bobl dduon ac o leiafrifoedd ethnig yn ein hysgolion i fod yn fodelau rôl ac yn ddylanwadwyr allweddol mewn perthynas â chynnwys y cwricwlwm yn barhaus. I orffen, o ran adolygiad Estyn, teimlai'r pwyllgor ei bod yn hanfodol cael sylfaen dystiolaeth gadarn ar gynnwys a safon yr addysgu presennol. Cawsom wybod gan Dr Steve Thompson o Brifysgol Aberystwyth bod y rhan fwyaf o hanes Cymru wedi'i gynnig o fewn modiwl hanes Prydeinig lle mae elfennau hanes Cymreig symbolaidd yn cael eu hychwanegu. Clywsom bryderon gan Dr Elin Jones, ers iddi gadeirio grŵp gorchwyl a gorffen ar y pwnc hwn yn 2013, y bu diffyg cynnydd yn y maes hwn. Lleisiodd rwystredigaeth llawer o'n rhanddeiliaid pan ddywedodd nad oedd ganddi unrhyw dystiolaeth benodol o'r hyn sy'n digwydd mewn ysgolion ar hyn o bryd. Ac mae'n rhaid inni ofni hynny os nad oes digon o dystiolaeth. Dyna pam rwy'n falch bod y Gweinidog Addysg wedi derbyn yr argymhelliad penodol yma i anfon cylch gwaith at Estyn i adolygu i ba raddau y mae ysgolion yn addysgu cynnwys Cymreig. Rwy'n edrych ymlaen at gael rhagor o fanylion ynghylch pryd y bydd hyn yn digwydd a sicrwydd y bydd gan Estyn ddigon o adnoddau i'w wneud yn drylwyr. Rydym am i'r ystod ehangaf bosibl o ysgolion gael eu cynnwys yn yr adolygiad. I orffen, hoffwn i jest ategu ein bod ni yn teimlo'n siomedig bod y Llywodraeth wedi gwrthod ein hargymhellion i bob myfyriwr ddysgu corff cyffredin o wybodaeth am yr hanes sydd wedi siapio ein cenedl. Fel dwi wedi ei ddweud ynglŷn â'r pwnc amrywiaeth yn benodol, os nad oes gennym ddigon o athrawon yn addysgu o'r un persbectif, yna sut y mae ysgol yng Ngheredigion, efallai, sydd heb ddigon o athrawon o gefndiroedd gwahanol, yn mynd i allu eu haddysgu nhw ynglŷn â hanes mor eang sydd angen iddyn nhw wybod amdano yma yng Nghymru? Dyw e ddim yn digwydd ar hyn o bryd; dŷn ni wedi clywed hynny gan EYST a gan Race Council Cymru, ac mae angen ehangu ar hynny i sicrhau bod pobl ifanc Cymru yn gadael ysgolion, nid dim ond yn gwybod rhywbeth am eu cynefin, sy'n deilwng iawn, ond yn gwybod rhywbeth hefyd am Gymru yn genedlaethol a hefyd sut y mae Cymru wedi siapio'r byd yn rhyngwladol, nid yn unig o berspectif Prydeinig ond yn sicr o berspectif Cymreig, sy'n mynd i'w galluogi nhw i weld y byd mewn ffordd hollol wahanol i'r ffordd maen nhw wedi gweld y byd fel rhan o'r system addysg roeddwn i'n rhan ohono, yn sicr. Felly, rwy'n edrych ymlaen at y ddadl. Dŷn ni wedi clywed cryn drafodaeth yn barod gan bobl Cymru ynglŷn â hwn. Mae cryn ddiddordeb yn y maes yma, a gobeithiaf y gallwn ni i gyd weithio tuag at lunio system addysg sy'n llwyddiannus ac yn plesio pawb. Diolch yn fawr iawn.