English: Thank you very much, Presiding Officer, and can I, first of all, thank Siân Gwenllian for her recognition of the immense amount of work that has gone into this part of the curriculum, and for her and Plaid Cymru's understanding about why these lessons are so necessary if we're to fulfil the purposes of our curriculum? It is absolutely right that children learn about and are ready to enter into a world where people will have a diversity of religious and non-religious views and will, potentially, live their lives through adherence to a set of values or ethics. So, I think it's really, really important that all of our children have access to education of this kind. Can I start with amendments 13 to 17? These would amend the Bill so that religion, values and ethics in a school of a religious character would have to be designed having regard to the school's trust deeds, rather than in accordance with them, and would potentially enable schools of a religious character to provide one course of study for RVE that has regard to both an agreed syllabus and the school's trust deeds. In removing the requirement on these schools to design denominational RVE that accords with their trust deeds, however, the amendment does create the possibility of such schools breaching their trust deeds. In other words, there may be a tension between what a trust deed requires and what the agreed syllabus may require. That tension can be resolved if two RVE syllabuses are designed separately and in accordance with the Bill's current requirements, but the tensions can't necessarily be resolved within a single RVE syllabus. The Welsh Government does not see those school trust deeds and so we cannot be certain what they require. As such, we cannot legislate to require schools with a religious character to prepare a single syllabus of RVE that has regard to both an agreed syllabus and the school's trust deeds, as we cannot be certain that it would be possible for the schools to comply with this kind of requirement. This amendment would introduce a discretion that such schools do not have under current legislation, or under the Bill as drafted, to depart from their trust deeds in their teaching of RVE. That could result in such schools providing RVE in breach of their trust deeds, and this is not something that I would wish to facilitate. Government amendments to Schedule 1 of the Bill were tabled at Stage 2 after very lengthy discussions with our partners in the Church in Wales and the Catholic Education Service to address their concerns in this area, and these partners have advised the Welsh Government that these amendments address their key concerns. Therefore, I would ask Members to vote against those particular amendments. Moving to amendments 23, 25, 27 and 29, these are aimed at ensuring that a school or local authority does not have to meet the costs for providing denominational RVE in voluntary controlled faith schools when requested by parents, or agreed syllabus RVE in voluntary aided faith schools where requested by the parents. They do not explain, however, how these costs are to be met. I do not agree that the costs of this kind of RVE provision should be treated differently from the costs of other kinds of RVE provision. The Bill respects the role of schools with a religious character in state-mandated education, and ensures that they're able to continue to provide RVE in accordance with their trust deeds or the tenets of their faith. There is no obligation for the state to provide faith-based RVE in accordance with parents' wishes in UK law or in the European convention on human rights. This is a matter for schools of a religious character. However, the Bill ensures that all learners will have access to pluralistic RVE where that is wanted, and there is an obligation on the state to do that, and that is what current law requires. As I have said, we've been working really closely with the Catholic Education Service and the Church in Wales about the two syllabi during the development of the Bill, and I agreed at Stage 2 that the non-denominational RVE syllabus that schools of religious character will now need to provide will be one that has been designed having regard to the agreed syllabus, rather than in accordance with it. This allows schools of a religious character to have more flexibility in developing their syllabi. It is also an option for schools of a religious character to work with neighbouring schools to deliver non-denominational RVE if they wish to do so.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd, ac a gaf i, yn gyntaf oll, ddiolch i Siân Gwenllian am ei chydnabyddiaeth o'r gwaith aruthrol sydd wedi mynd i mewn i'r rhan hon o'r cwricwlwm, ac am iddi hi a Phlaid Cymru ddeall pam y mae'r gwersi hyn mor angenrheidiol os ydym ni am gyflawni dibenion ein cwricwlwm? Mae'n gwbl briodol bod plant yn dysgu am fyd lle bydd gan bobl amrywiaeth o safbwyntiau crefyddol ac anghrefyddol ac y byddan nhw, o bosibl, yn byw eu bywydau drwy lynu wrth gyfres o werthoedd neu foesau. Felly, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn bod gan bob un o'n plant fynediad at addysg o'r math hwn. A gaf i ddechrau gyda gwelliannau 13 i 17? Byddai'r rhain yn diwygio'r Bil fel y byddai'n rhaid cynllunio crefydd, gwerthoedd a moeseg mewn ysgol o gymeriad crefyddol gan roi sylw i weithredoedd ymddiriedolaeth yr ysgol, yn hytrach na bod yn unol â hwy, a byddai hyn o bosibl yn galluogi ysgolion o gymeriad crefyddol i ddarparu un cwrs astudio ar gyfer crefydd, gwerthoedd a moeseg sy'n rhoi sylw i faes llafur cytunedig a gweithredoedd ymddiriedolaeth yr ysgol. Wrth ddileu'r gofyniad ar yr ysgolion hyn i ddylunio crefydd, gwerthoedd a moeseg enwadol sy'n cyd-fynd â'u gweithredoedd ymddiriedolaeth, fodd bynnag, mae'r gwelliant yn creu'r posibilrwydd y bydd ysgolion o'r fath yn torri eu gweithredoedd ymddiriedolaeth. Mewn geiriau eraill, efallai y bydd tensiwn rhwng yr hyn y mae gweithred ymddiriedolaeth yn gofyn amdano a'r hyn y gallai fod y maes llafur cytunedig yn gofyn amdano. Gellir datrys y tensiwn hwnnw os caiff dau faes llafur crefydd, gwerthoedd a moeseg eu cynllunio ar wahân ac yn unol â gofynion presennol y Bil, ond ni ellir datrys y tensiynau o reidrwydd o fewn maes llafur crefydd, gwerthoedd a moeseg unigol. Nid yw Llywodraeth Cymru yn gweld y gweithredoedd ymddiriedolaethau ysgolion hynny ac felly ni allwn fod yn sicr beth sy'n ofynnol arnynt. O'r herwydd, ni allwn ddeddfu i'w gwneud yn ofynnol i ysgolion sydd â chymeriad crefyddol baratoi un maes llafur crefydd, gwerthoedd a moeseg sy'n ystyried maes llafur cytunedig a gweithredoedd ymddiriedolaeth yr ysgol, gan na allwn fod yn sicr y byddai'n bosibl i'r ysgolion gydymffurfio â'r math hwn o ofyniad. Byddai'r gwelliant hwn yn cyflwyno disgresiwn nad oes gan ysgolion o'r fath o dan y ddeddfwriaeth bresennol, nac o dan y Bil fel y'i drafftiwyd, i wyro oddi wrth eu gweithredoedd ymddiriedolaeth wrth addysgu crefydd, gwerthoedd a moeseg. Gallai hynny olygu bod ysgolion o'r fath yn darparu crefydd, gwerthoedd a moeseg yn groes i'w gweithredoedd ymddiriedolaeth, ac nid yw hyn yn rhywbeth y byddwn yn dymuno ei hwyluso. Cyflwynwyd gwelliannau'r Llywodraeth i Atodlen 1 y Bil yng Nghyfnod 2 ar ôl trafodaethau hir iawn gyda'n partneriaid yn yr Eglwys yng Nghymru a'r Gwasanaeth Addysg Gatholig i fynd i'r afael â'u pryderon yn y maes hwn, ac mae'r partneriaid hyn wedi hysbysu Llywodraeth Cymru bod y gwelliannau hyn yn mynd i'r afael â'u prif bryderon. Felly, byddwn yn gofyn i'r Aelodau bleidleisio yn erbyn y gwelliannau penodol hynny. Gan symud at welliannau 23, 25, 27 a 29, nod y rhain yw sicrhau nad oes rhaid i ysgol neu awdurdod lleol dalu'r costau ar gyfer darparu crefydd, gwerthoedd a moeseg enwadol mewn ysgolion ffydd gwirfoddol a reolir pan ofynnir am hynny gan rieni, na maes llafur cytunedig crefydd, gwerthoedd a moeseg mewn ysgolion ffydd gwirfoddol a gynorthwyir pan ofynnir am hynny gan y rhieni. Fodd bynnag, nid ydynt yn esbonio sut y dylid talu'r costau hyn. Nid wyf yn cytuno y dylai costau'r math hwn o ddarpariaeth crefydd, gwerthoedd a moeseg gael eu trin yn wahanol i gostau mathau eraill o ddarpariaeth crefydd, gwerthoedd a moeseg. Mae'r Bil yn parchu swyddogaeth ysgolion sydd â chymeriad crefyddol mewn addysg wedi'i mandadu gan y wladwriaeth, ac yn sicrhau eu bod yn gallu parhau i ddarparu crefydd, gwerthoedd a moeseg yn unol â'u gweithredoedd ymddiriedolaeth neu ddaliadau eu ffydd. Nid oes rheidrwydd ar y wladwriaeth i ddarparu crefydd, gwerthoedd a moeseg seiliedig ar ffydd yn unol â dymuniadau rhieni yng nghyfraith y DU nac yn y confensiwn Ewropeaidd ar hawliau dynol. Mater i ysgolion o gymeriad crefyddol yw hwn. Fodd bynnag, mae'r Bil yn sicrhau y bydd gan bob dysgwr fynediad at grefydd, gwerthoedd a moeseg amlblwyfol pan fo eisiau hynny, ac mae rhwymedigaeth ar y wladwriaeth i wneud hynny, a dyna sy'n ofynnol gan y gyfraith bresennol. Fel y dywedais, rydym ni wedi bod yn gweithio'n agos iawn gyda'r Gwasanaeth Addysg Gatholig a'r Eglwys yng Nghymru ynghylch y ddau faes llafur wrth ddatblygu'r Bil, a chytunais yng Nghyfnod 2 y bydd y maes llafur crefydd, gwerthoedd a moeseg anenwadol y bydd angen i ysgolion o gymeriad crefyddol ei ddarparu erbyn hyn yn un sydd wedi'i gynllunio gan ystyried y maes llafur cytunedig, yn hytrach nag yn unol ag ef. Mae hyn yn caniatáu i ysgolion o gymeriad crefyddol gael mwy o hyblygrwydd wrth ddatblygu eu maes llafur. Mae hefyd yn rhoi dewis i ysgolion o gymeriad crefyddol weithio gydag ysgolion cyfagos i gyflwyno crefydd, gwerthoedd a moeseg anenwadol os ydyn nhw'n dymuno gwneud hynny.