English: Diolch yn fawr, Llywydd. I'm speaking today in my capacity as Chair of the Equality, Local Government and Communities Committee, and we published our report on the draft budget last week. When I spoke last year in the draft budget debate, or rather when I last spoke on this draft budget for this financial year, I focused on the importance of the budget allocations to the housing support grant and the homelessness prevention budget line. And I'm sure Members will not be surprised to hear that I will say much the same today in relation to this debate. The COVID-19 pandemic has resulted in significant pressures on homelessness and housing services. We applaud the excellent work done at the start of the pandemic to place rough sleepers and others in need of a home into the temporary accommodation that we're all familiar with. But challenges, of course, having arisen as a result of the pandemic, must now be sustained in terms of the responses. And the importance of a secure home, and how quickly improvements can be achieved with dedicated focus and resources, I think, has been demonstrated in the response to rough-sleeping during this pandemic. But we have to sustain that progress and make sure that it is not lost in the future. So, we're particularly concerned about the temporary nature of development funding that has been provided and the uncertainty that it brings for the longer term sustainability of services. The Minister for Housing and Local Government told us that the additional funding in the draft budget will enable emergency accommodation and support through to the early part of the next financial year. We do not believe that this will provide the necessary long-term certainty for those delivering and accessing these services. The improvements that have been achieved in rehousing people into permanent accommodation must continue to be built upon, if homelessness is to be eradicated or as near to eradicated as can be achieved. We have, therefore, recommended that allocating additional resources to tackle homelessness should be a priority for the Welsh Government in the final budget. Another aspect that has seen a big increase in demand is the council tax reduction scheme. There has been a significant reduction in the council tax collection rate, as a result of people seeing their income decrease suddenly or cease altogether. Councils have seen other income sources disappear during the pandemic. So, council tax revenue is even more important to fund services. The importance of the reduction scheme to assist people on lower incomes has never been greater, whilst local authorities need to be compensated for the impact of the increased demand for benefit on their revenue collection. We welcome the commitment from the Minister for Finance to review the allocation for the council tax reduction scheme ahead of the final budget, and have recommended that this should be a priority area for additional resource. And the work on the impact of the pandemic has demonstrated that those on lower incomes are more adversely affected. Therefore, further action to mitigate these inequalities must be a priority for Welsh Government. Diolch, Llywydd.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rwy'n siarad heddiw yn rhinwedd fy swydd fel Cadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau, ac fe wnaethom ni gyhoeddi ein hadroddiad ar y gyllideb ddrafft yr wythnos diwethaf. Pan siaradais y llynedd yn y ddadl ar y gyllideb ddrafft, neu yn hytrach pan siaradais ddiwethaf am y gyllideb ddrafft hon ar gyfer y flwyddyn ariannol hon, canolbwyntiais ar bwysigrwydd dyraniadau'r gyllideb i'r grant cymorth tai a llinell y gyllideb i atal digartrefedd. Ac rwy'n siŵr na fydd yr Aelodau'n synnu o glywed y byddaf yn dweud yr un peth i raddau helaeth heddiw yn gysylltiedig â'r ddadl hon. Mae pandemig COVID-19 wedi arwain at bwysau sylweddol ar ddigartrefedd a gwasanaethau tai. Rydym yn cymeradwyo'r gwaith rhagorol a wnaed ar ddechrau'r pandemig i roi pobl sy'n cysgu ar y stryd ac eraill y mae angen cartref arnyn nhw yn y llety dros dro yr ydym ni i gyd yn gyfarwydd ag ef. Ond wrth gwrs, erbyn hyn mae'n rhaid cynnal yr ymatebion i'r heriau sydd wedi codi o ganlyniad i'r pandemig. Ac mae pwysigrwydd cartref diogel, a pha mor gyflym y gellir cyflawni gwelliannau gyda phwyslais ac adnoddau penodol wedi ei ddangos, rwy'n credu, yn yr ymateb i gysgu ar y stryd yn ystod y pandemig hwn. Ond mae'n rhaid i ni gynnal y cynnydd hwnnw a sicrhau nad yw'n cael ei golli yn y dyfodol. Felly, rydym yn pryderu'n benodol ynglŷn â natur dros dro y cyllid datblygu sydd wedi ei ddarparu a'r ansicrwydd a ddaw yn sgil hynny i gynaliadwyedd gwasanaethau yn y tymor hwy. Dywedodd y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol wrthym y bydd y cyllid ychwanegol yn y gyllideb ddrafft yn galluogi llety a chymorth brys hyd at ddechrau'r flwyddyn ariannol nesaf. Nid ydym yn credu y bydd hyn yn rhoi'r sicrwydd hirdymor angenrheidiol i'r rhai sy'n darparu ac sy'n defnyddio'r gwasanaethau hyn. Mae'n rhaid parhau i adeiladu ar y gwelliannau sydd wedi eu cyflawni o ran ailgartrefu pobl i lety parhaol, os yw digartrefedd i gael ei ddileu neu mor agos at gael ei ddileu ag y gellir ei gyflawni. Rydym ni, felly, wedi argymell y dylai dyrannu adnoddau ychwanegol i fynd i'r afael â digartrefedd fod yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru yn y gyllideb derfynol. Agwedd arall sydd wedi gweld cynnydd mawr yn y galw yw cynllun gostyngiadau'r dreth gyngor. Bu gostyngiad sylweddol yng nghyfradd casglu'r dreth gyngor, o ganlyniad i incwm pobl yn gostwng yn sydyn neu'n dod i ben yn gyfan gwbl. Mae cynghorau wedi gweld ffynonellau incwm eraill yn diflannu yn ystod y pandemig. Felly, mae refeniw'r dreth gyngor yn bwysicach byth i ariannu gwasanaethau. Ni fu pwysigrwydd y cynllun gostyngiadau i gynorthwyo pobl ar incwm is erioed yn fwy, tra bod angen digolledu awdurdodau lleol am effaith y galw cynyddol am fudd-dal ar eu casgliad refeniw. Rydym yn croesawu ymrwymiad y Gweinidog Cyllid i adolygu'r dyraniad ar gyfer cynllun gostyngiadau'r dreth gyngor cyn y gyllideb derfynol, ac rydym wedi argymell y dylai hwn fod yn faes blaenoriaeth ar gyfer adnoddau ychwanegol. Ac mae'r gwaith ar effaith y pandemig wedi dangos bod yr effaith ar y rhai hynny ar incwm is yn fwy andwyol. Felly, mae'n rhaid i gamau pellach i liniaru'r anghydraddoldebau hyn fod yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru. Diolch, Llywydd.