techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank Rhun ap Iorwerth. The situation that we're facing during this week is challenging, isn't it? Of course, we want to make progress with the plan that we put in place some weeks ago, but the context is changing. And that's why the Cabinet has decided to wait until Thursday for the latest figures and for the latest advice from the chief medical officer, and so on, to help us to make these difficult decisions. It's possible to think of a future where we could move on with certain things whilst retaining others in order to respond to the situation that's arising now. We've all heard of people who can't work and the impact that that has on public services, but also on private business too. In terms of vulnerable people, the chief medical officer wrote to everyone on the list some weeks ago setting out the latest position. The best thing that we can all do to help people who are anxious about going out after a long period, and who are now hearing about what's happening, is to continue to do those things that we've all learnt to do: to use face coverings, to keep a social distance, to respect others. If vulnerable people feel that others are doing what they can, then I think that that's the best assistance we can provide in order to give them confidence to start socialising again and to do those everyday things that are important to them.
Welsh: Diolch yn fawr i Rhun ap Iorwerth. Mae'r sefyllfa rydym ni'n ei hwynebu yn ystod yr wythnos hon yn un heriol, onid yw hi? Wrth gwrs, rydym ni eisiau bwrw ymlaen â'r cynllun oedd gyda ni wythnosau yn ôl, ond mae'r cyd-destun yn newid. A dyna pam mae'r Cabinet wedi penderfynu aros tan ddydd Iau am y ffigurau diweddaraf ac am y cyngor diweddaraf gan y prif swyddog meddygol, ac yn y blaen, i'n helpu ni i wneud y penderfyniadau anodd yna. Mae'n bosib meddwl am ddyfodol ble gallwn ni symud ymlaen gyda rhai pethau ond cadw rhai pethau yn eu lle i ymateb i'r sefyllfa sy'n codi nawr. Rydym ni i gyd yn clywed am bobl sydd ddim yn gallu bod yn y gweithlu a'r effaith mae hynny'n ei chael ar wasanaethau cyhoeddus, ond mewn busnesau preifat hefyd. Gyda'r bobl fregus, ysgrifennodd y prif swyddog meddygol mas at bob un ar y rhestr rai wythnosau yn ôl gyda'r sefyllfa ddiweddaraf. Y peth gorau gallwn ni i gyd ei wneud i helpu pobl sydd yn pryderu am fynd mas ar ôl cyfnod hir, a nawr yn clywed am beth sydd yn digwydd, yw i ddal i wneud y pethau rydym ni i gyd wedi dysgu eu gwneud: jest i ddefnyddio mygydau, cadw pellter cymdeithasol, parchu pobl. Os yw pobl fregus yn teimlo bod pobl eraill yn gwneud beth maen nhw'n gallu ei wneud, dwi'n meddwl mai hwnna yw'r help gorau gallwn ni ei roi iddyn nhw i godi hyder a dechrau mynd yn ôl i gymdeithasu a gwneud y pethau bob dydd sy'n bwysig iddyn nhw.
English: Thank you, Presiding Officer. First Minister, we often talk about the consequences of shutting down parts of the NHS to deal with coronavirus, which has left 20 per cent of the Welsh population on an NHS waiting list, and, of those 20 per cent, one in four people are waiting over a year. But none of those lists contain the waiting times for dentistry. The waits have become so chronic that we are seeing people having to fork out hundreds of pounds, if not thousands of pounds, or taking more drastic measures into their own hands to extract teeth. I'd like to introduce you to Adam, who's from north Wales, who had a similar problem when he tried to access dental services in north Wales. He is a teacher in Bangor, and he tried time and time again to get registered with dental practices in Menai Bridge, Bangor, Llandudno, Penmaenmawr, Colwyn Bay, Caernarfon, and, on each and every occasion, he could not get registered, because the waiting times were in excess of two years at all those practices. Now, when we see dental treatments falling by 70 per cent over the last 12 months, do you agree with me that there is a genuine problem with capacity within the Welsh dental services and people's ability to register with NHS provision?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, rydym yn sôn yn aml am ganlyniadau cau rhannau o'r GIG i ymdrin â'r coronafeirws, sydd wedi gadael 20 y cant o boblogaeth Cymru ar restr aros y GIG, ac, o'r 20 y cant hynny, mae un o bob pedwar o bobl yn aros dros flwyddyn. Ond nid yw'r un o'r rhestrau hynny yn cynnwys yr amseroedd aros ar gyfer deintyddiaeth. Mae'r arosiadau mor gronig erbyn hyn ein bod ni'n gweld pobl yn gorfod talu cannoedd o bunnoedd, os nad miloedd o bunnoedd, neu gymryd camau mwy eithafol i dynnu eu dannedd eu hunain. Hoffwn eich cyflwyno i Adam, sy'n dod o'r gogledd, a gafodd broblem debyg pan geisiodd gael gafael ar wasanaethau deintyddol yn y gogledd. Mae'n athro ym Mangor, a cheisiodd dro ar ôl tro gofrestru gyda phractisau deintyddol ym Mhorthaethwy, Bangor, Llandudno, Penmaenmawr, Bae Colwyn, Caernarfon, ac, ar bob un achlysur, ni allai gofrestru, gan fod yr amseroedd aros yn hirach na dwy flynedd ym mhob un o'r practisiau hynny. Nawr, pan fyddwn ni'n gweld triniaethau deintyddol yn gostwng 70 y cant dros y 12 mis diwethaf, ydych chi'n cytuno â mi bod problem wirioneddol o ran capasiti yng ngwasanaethau deintyddol Cymru a gallu pobl i gofrestru gyda darpariaeth y GIG?
English: Thank you for that answer, First Minister. You identified that there are challenges within the dental service across Wales, but there are in fact 83 fewer dentists working across Welsh health boards than there were in 2020. This is probably not helped by the Government's new NHS dental contract, which professionals - not myself - say reduces focus on regular check-ups, makes dentists choose between old and new patients, pays dentists based on out-of-date performance data and is funded by a falling amount, 15 per cent less than six years ago. That's according to the British Dental Association. In a letter from the chairman of the Dyfed Powys local dental committee sent to the health Minister, the committee has confirmed - again, it's not me saying this - that all practices in their area are unable to sign the proposed contract, which would result in a cut in capacity of 75 per cent on agreed existing levels. The chairman said - and again, this is the chairman saying it, not myself - that every member is unprepared to compromise on quality of care of their patients. That, as a group, is extremely concerning - that NHS dental services in west Wales are at risk of collapse as soon as next month. That's not me putting that there, that's the chair of the dental profession in the Dyfed Powys health board area. If you accept that there are challenges on this particular issue, why are you introducing a contract that would make the situation worse and potentially create dental deserts in certain parts of Wales?
Welsh: Diolch am yr ateb yna, Prif Weinidog. Fe wnaethoch chi nodi bod heriau yn y gwasanaeth deintyddol ledled Cymru, ond mewn gwirionedd mae 83 yn llai o ddeintyddion yn gweithio ar draws byrddau iechyd Cymru nag yn 2020. Mae'n debyg nad yw hyn yn cael ei helpu gan gontract deintyddol newydd y Llywodraeth ar gyfer y GIG, y mae gweithwyr proffesiynol - nid fi fy hun - yn dweud ei fod yn lleihau'r pwyslais ar archwiliadau rheolaidd, yn gwneud i ddeintyddion ddewis rhwng hen gleifion a chleifion newydd, yn talu deintyddion ar sail data perfformiad sydd wedi dyddio ac yn cael ei ariannu gan swm sy'n gostwng, 15 y cant yn llai na chwe blynedd yn ôl. Mae hynny yn ôl Cymdeithas Ddeintyddol Prydain. Mewn llythyr gan gadeirydd pwyllgor deintyddol lleol Dyfed Powys a anfonwyd at y Gweinidog iechyd, mae'r pwyllgor wedi cadarnhau - eto, nid fi sy'n dweud hyn - nad yw pob practis yn ardal y cadeirydd yn gallu llofnodi'r contract arfaethedig, a fyddai'n arwain at doriad o 75 y cant i gapasiti ar y lefelau presennol y cytunwyd arnyn nhw. Dywedodd y cadeirydd - ac eto, y cadeirydd sy'n ei ddweud, nid fi fy hun - nad yw pob aelod yn barod i gyfaddawdu ar ansawdd gofal eu cleifion. Mae hynny, fel grŵp, yn peri pryder mawr - bod gwasanaethau deintyddol y GIG yn y gorllewin mewn perygl o fethu cyn gynted â'r mis nesaf. Nid fi sy'n dweud hynny, cadeirydd y proffesiwn deintyddol yn ardal bwrdd iechyd Dyfed Powys. Os ydych chi'n derbyn bod heriau o ran y mater penodol hwn, pam ydych chi'n cyflwyno contract a fyddai'n gwneud y sefyllfa yn waeth ac o bosibl yn creu anialwch deintyddol mewn rhai rhannau o Gymru?
English: I'm puzzled at the report of the letter, because, as from next month, dentists in Wales have a choice. They are able to take the new contract, but if they feel the new contract does not suit them they will be able to continue with the existing contract. Nobody is being forced to take the new contract. The new contract has been very carefully negotiated with the professional bodies. Many, many dentists believe it is far preferable to the existing contract because it allows them to carry out quality dentistry rather than the treadmill of UDAs - units of dental activity - that drive the existing contract and push dentists into doing routine check-ups, small procedures, rather than practising at the top end of their professional competence. The new contract rewards dentists for preventative work and for doing the things that you need a fully qualified dentist to do. But, if an individual practice believes that the existing contract is the one that works for them, then that will be available to them after 1 April.
Welsh: Rwy'n pendroni ynghylch yr adroddiad am y llythyr, oherwydd, o'r mis nesaf ymlaen, mae gan ddeintyddion yng Nghymru ddewis. Gallan nhw gymryd y contract newydd, ond os ydyn nhw'n teimlo nad yw'r contract newydd yn addas ar eu cyfer nhw, byddan nhw'n gallu parhau â'r contract presennol. Nid oes neb yn cael ei orfodi i gymryd y contract newydd. Mae'r contract newydd wedi ei gytuno yn ofalus iawn gyda'r cyrff proffesiynol. Mae llawer iawn o ddeintyddion yn credu ei fod yn llawer gwell na'r contract presennol gan ei fod yn caniatáu iddyn nhw gyflawni deintyddiaeth o ansawdd yn hytrach na'r ffrwd o unedau gweithgarwch deintyddol sy'n ysgogi'r contract presennol ac yn gwthio deintyddion i gynnal archwiliadau rheolaidd, triniaethau bach, yn hytrach nag ymarfer ar ben uchaf eu cymhwysedd proffesiynol. Mae'r contract newydd yn gwobrwyo deintyddion am waith ataliol ac am wneud y pethau y mae angen i ddeintydd cwbl gymwys eu gwneud. Ond, os bydd practis unigol yn credu mai'r contract presennol yw'r un sy'n gweithio iddyn nhw, yna bydd hwnnw ar gael iddyn nhw ar ôl 1 Ebrill.
English: Clearly, the chair of the dental profession in the Dyfed Powys health board area really does feel that there is a potential for the collapse of services, hence why he has written on behalf of his members to the health Minister on this particular issue. We cannot forget how difficult it has been to access NHS dentistry before the pandemic. The British Dental Association said last year that access to services for new patients in Wales had more than halved since 2012, dropping to 15 per cent for practices accepting adult patients, and 27 per cent for children accessing dental services. We know that there's the new contract coming through. We know that there are concerns from the British Dental Association and representatives on the ground. We realise that there's a constraint on supply. What exactly can we look forward to over the next 12 months to make sure that those constraints are lifted and that people can access dental services? I've heard it from your backbenchers time and time again, when they've been questioning Ministers, that it's a problem from their own areas. This isn't just the Conservatives standing and saying this. This is across Wales, and action needs to be taken.
Welsh: Yn amlwg, mae cadeirydd y proffesiwn deintyddol yn ardal bwrdd iechyd Dyfed Powys yn teimlo yn wirioneddol fod potensial i wasanaethau fethu, a dyna pam y mae wedi ysgrifennu ar ran ei aelodau at y Gweinidog iechyd ynghylch y mater penodol hwn. Ni allwn anghofio pa mor anodd fu cael gafael ar ddeintyddiaeth y GIG cyn y pandemig. Dywedodd Cymdeithas Ddeintyddol Prydain y llynedd fod mynediad at wasanaethau i gleifion newydd yng Nghymru wedi mwy na haneru ers 2012, gan ostwng i 15 y cant ar gyfer practisau sy'n derbyn cleifion sy'n oedolion, a 27 y cant ar gyfer plant sy'n defnyddio gwasanaethau deintyddol. Rydym yn gwybod bod y contract newydd yn dod drwodd. Rydym yn gwybod bod gan Gymdeithas Ddeintyddol Prydain a chynrychiolwyr ar lawr gwlad bryderon. Rydym yn sylweddoli bod cyfyngiad ar gyflenwad. Beth yn union allwn ni edrych ymlaen ato dros y 12 mis nesaf i wneud yn siŵr bod y cyfyngiadau hynny yn cael eu codi a bod pobl yn gallu cael gafael ar wasanaethau deintyddol? Rwyf wedi ei glywed gan aelodau eich meinciau cefn dro ar ôl tro, pan fyddan nhw'n holi Gweinidogion, ei bod yn broblem o'u hardaloedd eu hunain. Nid dim ond y Ceidwadwyr sy'n sefyll ac yn dweud hyn. Mae hyn ledled Cymru, ac mae angen gweithredu.
English: Leader of Plaid Cymru - Adam Price.
Welsh: Arweinydd Plaid Cymru nawr - Adam Price.
English: Diolch, Lywydd. First Minister, on Sunday, I and hundreds of others, including the Minister for Social Justice and the Counsel General, rallied and marched here in Cardiff as part of UN anti-racism day. We heard powerful testimony from family justice campaigners, from trade unionists and community activists, that spoke to the shared experience of structural racism faced every day by black people and other ethnic minorities here in Wales. In listening to those voices, I felt that all institutions in society, including political parties - my own party among them - had failed to properly acknowledge and address the systemic racism to be found in almost every sphere, from politics to health, to education and the economy. As a powerfully symbolic, but also practical, step to achieve that shared aspiration to become an anti-racist nation, will you commit to Wales joining Scotland in incorporating into law the UN's convention on the eradication of all forms of racial discrimination?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, ddydd Sul, fe wnes i a channoedd o bobl eraill, gan gynnwys y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol a'r Cwnsler Cyffredinol, ymgynnull a gorymdeithio yma yng Nghaerdydd fel rhan o ddiwrnod gwrth-hiliaeth y Cenhedloedd Unedig. Clywsom dystiolaeth rymus gan ymgyrchwyr cyfiawnder teuluol, gan undebwyr llafur ac ymgyrchwyr cymunedol, a siaradodd am y profiad cyffredin o hiliaeth strwythurol y mae pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig eraill yma yng Nghymru yn ei wynebu bob dydd. Wrth wrando ar y lleisiau hynny, roeddwn i'n teimlo bod pob sefydliad yn y gymdeithas, gan gynnwys pleidiau gwleidyddol - fy mhlaid i yn eu plith - wedi methu â chydnabod a mynd i'r afael yn briodol â'r hiliaeth systemig sydd i'w chael ym mron pob maes, o wleidyddiaeth i iechyd, i addysg a'r economi. Fel cam symbolaidd pwerus, ond ymarferol hefyd, i gyflawni'r dyhead cyffredin hwnnw i fod yn genedl wrth-hiliaeth, a wnewch chi ymrwymo i Gymru ymuno â'r Alban i ymgorffori confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar ddileu pob math o wahaniaethu ar sail hil mewn cyfraith?
English: On the same weekend as our anti-racism rally, South Wales Police, supported by the police and crime commissioner, decided it was an appropriate time to restart in the city centre the use of facial recognition technology that it had been forced to halt by the Court of Appeal because of concerns over its inbuilt racial bias. According to the UK Government's own biometrics and forensics ethics group, the lack of representation of ethnic minority faces in the training data on which the technology used by the police is based means it is more likely to identify innocent black people as criminals. This will exacerbate the racial disproportionality in rates of detention that you, yourself, have acknowledged. In Scotland, the use of this technology is banned for this reason. We lack the power to do so currently in Wales, but will you at least support the prohibition of its use on publicly owned land like the Senedd steps, where the rally was held on Sunday?
Welsh: Ar yr un penwythnos â'n rali gwrth-hiliaeth, penderfynodd Heddlu De Cymru, gyda chefnogaeth y comisiynydd heddlu a throseddu, ei bod hi'n amser priodol i ailgychwyn y defnydd o dechnoleg adnabod wynebau yng nghanol y ddinas y gorfodwyd iddo ei hatal gan y Llys Apêl oherwydd pryderon ynghylch ei duedd hiliol cynhenid. Yn ôl grŵp moeseg biometreg a fforenseg Llywodraeth y DU ei hun, mae diffyg cynrychiolaeth wynebau lleiafrifoedd ethnig yn y data hyfforddi y mae'r dechnoleg a ddefnyddir gan yr heddlu wedi ei seilio arnyn nhw yn golygu ei bod hi'n fwy tebygol o nodi pobl dduon ddiniwed yn droseddwyr. Bydd hyn yn gwaethygu'r anghymesuredd hiliol mewn cyfraddau cadw yr ydych chi eich hun wedi eu cydnabod. Yn yr Alban, mae'r defnydd o'r dechnoleg hon wedi ei wahardd am y rheswm hwn. Nid yw'r grym gennym ni i wneud hynny yng Nghymru ar hyn o bryd, ond a wnewch chi o leiaf gefnogi'r gwaharddiad ar ei ddefnydd ar dir cyhoeddus fel grisiau'r Senedd, lle cynhaliwyd y rali ddydd Sul?
English: I'm very well aware of the concerns that surround face recognition technology, and I think those concerns deserve to be taken very seriously. I know that my colleague Jane Hutt has had an opportunity to discuss this and allied matters with the lead PCC for Wales, Dafydd Llywelyn, and we will continue to make sure those concerns are properly represented to PCCs, and indeed to chief constables where it's an operational matter.
Welsh: Rwy'n ymwybodol iawn o'r pryderon sy'n gysylltiedig â thechnoleg adnabod wynebau, ac rwy'n credu bod y pryderon hynny yn haeddu cael eu cymryd o ddifrif. Rwy'n gwybod bod fy nghyd-Weinidog Jane Hutt wedi cael cyfle i drafod hyn a materion cysylltiedig gyda Phrif Gomisiynydd Heddlu a Throseddu Cymru, Dafydd Llywelyn, a byddwn yn parhau i wneud yn siŵr bod y pryderon hynny yn cael eu cyfleu yn briodol i'r Comisiynwyr Heddlu a Throseddu, ac yn wir i brif gwnstabliaid pan fo'n fater gweithredu.
English: While the spectre of fascism is stalking Europe again, the comedian Jimmy Carr is still refusing to apologise for implying that the deaths of hundreds of thousands of Gypsies at the hands of the Nazis was somehow something to be celebrated. Next Monday, he is performing in our capital city at St David's Hall. Welsh Gypsies are asking the venue to cancel the performance in solidarity with them. St David's Hall is owned and managed by Cardiff Council and subsidised by the Arts Council of Wales, which the Welsh Government funds. As First Minister, and indeed as leader of the Labour Party in Wales, will you ask the Labour leadership of Cardiff Council to agree to the Gypsy, Roma and Traveller communities' entirely reasonable demand, in the circumstances, that no publicly funded venue should be a platform for an unrepentant purveyor of racist tropes? If they refuse to do so, will you ask the arts council to urgently review the terms of its funding?
Welsh: Er bod cysgod ffasgaeth dros Ewrop eto, mae'r comedïwr Jimmy Carr yn dal i wrthod ymddiheuro am awgrymu bod marwolaethau cannoedd o filoedd o Sipsiwn wrth law'r Natsïaid rywsut yn rhywbeth i'w ddathlu. Ddydd Llun nesaf, mae'n perfformio yn ein prifddinas yn Neuadd Dewi Sant. Mae Sipsiwn Cymru yn gofyn i'r lleoliad ganslo'r perfformiad mewn undod â nhw. Cyngor Caerdydd sy'n berchen ar Neuadd Dewi Sant ac yn ei rheoli ac mae'n cael cymhorthdal gan Gyngor Celfyddydau Cymru, y mae Llywodraeth Cymru yn ei ariannu. Fel Prif Weinidog, ac yn wir fel arweinydd y Blaid Lafur yng Nghymru, a wnewch chi ofyn i arweinyddiaeth Lafur Cyngor Caerdydd gytuno i alwad cwbl resymol cymunedau Sipsiwn, Roma a Theithwyr, o dan yr amgylchiadau, na ddylai unrhyw leoliad a ariennir yn gyhoeddus fod yn llwyfan ar gyfer hyrwyddwr diedifar o ymadroddion hiliol? Os byddan nhw'n gwrthod gwneud hynny, a wnewch chi ofyn i gyngor y celfyddydau adolygu telerau ei gyllid ar frys?
English: The views attributed to the individual are absolutely unacceptable and would be condemned by anybody, I think, in this Chamber. We spoke only last week about our concerns for Gypsy/Traveller communities, and we discussed those at some length in the policing board for Wales, which my colleague Jane Hutt and I attended. If it were as simple as issuing an edict and putting things right, then of course we would be able to do that, but I know from what I have heard from Cardiff Council that it simply isn't as easy as that. The views expressed are abhorrent to my colleagues in Cardiff Council, as they are to all of us here, and I'm sure that those sentiments will be powerfully conveyed.
Welsh: Mae'r safbwyntiau a briodolwyd i'r unigolyn yn gwbl annerbyniol a byddai unrhyw un, rwy'n credu, yn eu condemnio yn y Siambr hon. Fe wnaethom ni siarad yr wythnos diwethaf am ein pryderon ynghylch cymunedau Sipsiwn/Teithwyr, ac fe wnaethom ni eu trafod am gryn amser ym mwrdd plismona Cymru, yr oedd fy nghyd-Weinidog Jane Hutt a minnau yn bresennol ynddo. Pe bai mor syml â chyhoeddi gorchymyn ac unioni pethau, yna wrth gwrs byddem ni'n gallu gwneud hynny, ond rwy'n gwybod o'r hyn yr wyf i wedi ei glywed gan Gyngor Caerdydd nad yw mor hawdd â hynny. Mae'r safbwyntiau a fynegwyd yn wrthun i fy nghydweithwyr yng Nghyngor Caerdydd, fel y maen nhw i bob un ohonom ni yma, ac rwy'n siŵr y bydd y teimladau hynny yn cael eu cyfleu yn rymus.
English: Thank you to Rhys ab Owen for the question. Too many children are removed from their families into the care system in Wales. Numbers have risen year on year over the last two decades. The Thomas commission provided a powerful analysis of this unhappy history, and with our local government partners we continue to pursue the policies that it proposed.
Welsh: Diolch i Rhys ab Owen am y cwestiwn. Mae gormod o blant yn cael eu cymryd oddi wrth eu teuluoedd a'u rhoi yn y system ofal yng Nghymru. Mae'r niferoedd wedi codi bob blwyddyn dros y ddau ddegawd diwethaf. Rhoddodd comisiwn Thomas ddadansoddiad pwerus o'r hanes trist hwn, a gyda'n partneriaid o fewn llywodraeth leol rydym yn parhau i fynd ar drywydd y polisïau a gynigiwyd ganddo.
English: Thank you very much, First Minister, and I know that this is something very close to your own heart, and that you have been working to try and identify the problem.
Welsh: Diolch yn fawr, Prif Weinidog. Dwi'n gwybod bod hwn yn rhywbeth sy'n agos iawn i'ch calon chi, a'ch bod chi wedi bod yn gweithio i drio ffeindio mas beth yw'r broblem.