techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Llywydd, everything we do to reduce the spread of coronavirus is designed to support our NHS workforce. Those who undermine these efforts simply add to the pressures that face hard-pressed front-line staff during this uniquely challenging winter.
Welsh: Llywydd, mae popeth yr ydym ni'n ei wneud i leihau lledaeniad y coronafeiws wedi'i gynllunio i gefnogi gweithlu ein GIG. Mae'r rhai hynny sy'n tanseilio'r ymdrechion hyn yn ychwanegu at y pwysau sy'n wynebu staff rheng flaen sydd o dan gryn bwysau yn ystod y gaeaf unigryw o heriol hwn.
English: Thank you for that answer, First Minister. As we know, our nurses and our NHS staff have been on the front line dealing with this pandemic since the start of the year. Every Thursday, we used to go out and clap and say 'thank you' to them. Though that's now stopped, we still owe a huge debt to those who put themselves at risk every day when they go to work to look after our family members who are in their care. And it's critical that we continue to say 'thank you' by providing support now and in the future. And in saying 'thank you', we must ensure that they are both kept safe and not have any anxiety about supporting their own families. I hear the warm words of the Tories about supporting our staff here, and in Westminster, but their recent actions tell us a different story. For example, they've reintroduced full value added tax on personal protective equipment, taking the money away from the NHS and giving it back to the Treasury. They've not rewarded our NHS staff with the pay awards they deserve for everything they've done for us and will do for us. Will you and your Minister support the call from the NHS staff, and urge the Government, particularly the Chancellor, who seems to find money when Tory Ministers' seats are at risk, to stop talking and start acting in the interest of our fantastic NHS staff?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb yna, Prif Weinidog. Fel y gwyddom, mae ein nyrsys a'n staff y GIG wedi bod ar y rheng flaen yn ymdrin â'r pandemig hwn ers dechrau'r flwyddyn. Bob dydd Iau, roeddem ni'n arfer mynd allan a chlapio a dweud 'diolch' wrthyn nhw. Er bod hynny wedi dod i ben erbyn hyn, mae arnom ni ddyled enfawr o hyd i'r rhai sy'n rhoi eu hunain mewn perygl bob dydd pan fyddan nhw'n mynd i weithio i ofalu am aelodau ein teuluoedd sydd angen eu gofal. Ac mae'n hollbwysig ein bod yn parhau i ddweud 'diolch' trwy ddarparu cymorth yn awr ac yn y dyfodol. Ac wrth ddweud 'diolch', mae'n rhaid i ni sicrhau eu bod nhw'n cael eu cadw'n ddiogel ac nad oes ganddyn nhw unrhyw bryder ynghylch cefnogi eu teuluoedd eu hunain. Rwy'n clywed geiriau cynnes y Torïaid am gefnogi ein staff ni yma, ac yn San Steffan, ond mae eu gweithredoedd diweddar yn dweud stori wahanol wrthym ni. Er enghraifft, maen nhw wedi ailgyflwyno treth ar werth lawn ar gyfarpar diogelu personol, gan dynnu'r arian oddi ar y GIG a'i roi yn ôl i'r Trysorlys. Nid ydyn nhw wedi gwobrwyo ein staff GIG gyda'r dyfarniadau cyflog y maen nhw'n eu haeddu am bopeth y maen nhw wedi ei wneud i ni ac y byddan nhw yn ei wneud i ni. A wnewch chi a'ch Gweinidog gefnogi'r alwad gan staff y GIG, ac annog y Llywodraeth, yn enwedig y Canghellor, sydd fel pe byddai'n gallu dod o hyd i arian pan fo seddi Gweinidogion Torïaidd mewn perygl, i roi'r gorau i siarad a dechrau gweithredu er budd ein staff GIG gwych?
English: Thank you, First Minister, for the answers so far. I'd like to direct my question to you around the Royal College of Physicians' request last week for the Government to consider the rules around discharge. We know the pressure that NHS staff face when, obviously, they can't discharge patients and accept new patients into the hospitals. Some of the regulations that the Welsh Government brought out in April, which were revised in July, require a 14-day isolation period when patients are sent home. The Royal College of Physicians believe that this should be looked at. Can you give us any encouragement as to whether the Welsh Government is looking at the discharge procedures to alleviate some of the pressures within the hospitals?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog, am yr atebion hyd yn hyn. Hoffwn i gyfeirio fy nghwestiwn atoch chi ynglŷn â chais Coleg Brenhinol y Ffisigwyr yr wythnos diwethaf am i'r Llywodraeth ystyried y rheolau yn ymwneud â rhyddhau cleifion. Rydym ni'n gwybod am y pwysau y mae staff y GIG yn ei wynebu, yn amlwg, pan nad ydyn nhw'n gallu rhyddhau cleifion a derbyn cleifion newydd i'r ysbytai. Mae rhai o'r rheoliadau a gyflwynodd Llywodraeth Cymru ym mis Ebrill, a ddiwygiwyd ym mis Gorffennaf, yn ei gwneud yn ofynnol i gleifion dreulio cyfnod ynysu o 14 diwrnod pan fyddan nhw'n cael eu hanfon adref. Mae Coleg Brenhinol y Ffisigwyr yn credu y dylid rhoi sylw i hyn. A allwch chi roi unrhyw galondid i ni o ran pa un a yw Llywodraeth Cymru yn ystyried y gweithdrefnau rhyddhau i liniaru peth o'r pwysau yn yr ysbytai?
English: Llywydd, I thank Andrew R.T. Davies for that question. I discussed this report with the director general for health and social services and the NHS Wales chief executive, Dr Andrew Goodall, earlier in the week. And we certainly will take the report seriously. But he will remember a time earlier in the pandemic when the Welsh Government was under significant questioning about discharging people from hospitals without being clear of coronavirus. That's why the 14-day period was instituted - to make sure that people couldn't be discharged to care homes, for example, until we were completely sure that they weren't carrying coronavirus into those settings. So, the 14 days are there for a particular clinical purpose. But the Royal College of Physicians make very important points about the health of the wider population - the wider population in hospitals, that is to say - and how that might be better served by a shorter period. And we will certainly be discussing that with them and with other colleagues in the Welsh NHS.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Andrew R.T. Davies am y cwestiwn yna. Fe wnes i drafod yr adroddiad hwn gyda'r cyfarwyddwr cyffredinol dros iechyd a gwasanaethau cymdeithasol a phrif weithredwr GIG Cymru, Dr Andrew Goodall, yn gynharach yn yr wythnos. A byddwn yn sicr yn ystyried yr adroddiad o ddifrif. Ond fe fydd e'n cofio adeg yn gynharach yn y pandemig pan oedd Llywodraeth Cymru yn cael ei holi'n sylweddol ynghylch rhyddhau pobl o ysbytai heb iddyn nhw fod yn glir o'r coronafeirws. Dyna pam y sefydlwyd y cyfnod o 14 diwrnod - i sicrhau nad oedd pobl yn gallu cael eu rhyddhau i gartrefi gofal, er enghraifft, tan ein bod yn gwbl siŵr nad oedden nhw'n cario'r coronafeirws i'r lleoliadau hynny. Felly, mae'r 14 diwrnod yno at ddiben clinigol penodol. Ond mae Coleg Brenhinol y Ffisigwyr yn gwneud pwyntiau pwysig iawn ynghylch iechyd y boblogaeth ehangach - y boblogaeth ehangach mewn ysbytai, hynny yw - a sut y gellid gwasanaethu hynny yn well trwy fod â chyfnod byrrach. A byddwn yn sicr yn trafod hynny gyda nhw a gyda chydweithwyr eraill yn GIG Cymru.
English: Minister, I know many assurances have been made about the Welsh NHS being open for business. However, I am hearing from constituents that even those working on the NHS front line cannot access routine procedures, like steroid injections for arthritis. If the NHS can't look after its own, Minister, how can it look after the wider public? Thank you.
Welsh: Gweinidog, rwy'n gwybod bod llawer o sicrwydd wedi ei roi bod GIG Cymru ar agor i'r cyhoedd. Fodd bynnag, rwyf i'n clywed gan etholwyr na all hyd yn oed y rhai hynny sy'n gweithio ar reng flaen y GIG gael gafael ar driniaethau arferol, fel pigiadau steroid ar gyfer arthritis. Os na all y GIG ofalu am ei bobl ei hun, Gweinidog, sut y gall ofalu am y cyhoedd yn ehangach? Diolch.
English: Llywydd, we've never had a policy in Wales of moving NHS employees to the front of the queue when it comes to routine treatments. Now, what I can say to the Member is that the NHS has worked very hard to restore routine treatments in the Welsh NHS. Cancer services have recovered more or less to what they were back in April. We've got 70 per cent of out-patient activity recovered in the Welsh NHS. We will only be able - we will only be able - to sustain that level of activity in the NHS for non-coronavirus patients if we do everything we can to stem the flow of the disease here in Wales. And the single biggest contribution that anyone can make to making sure that the NHS is there for all the other things we need it to be there for is if each one of us does everything we can to bear down on the spread of this deadly virus here in Wales.
Welsh: Llywydd, ni fu gennym ni erioed bolisi yng Nghymru o symud gweithwyr y GIG i flaen y ciw o ran triniaethau arferol. Nawr, yr hyn y gallaf ei ddweud wrth yr Aelod yw bod y GIG wedi gweithio'n galed iawn i adfer triniaethau arferol yn GIG Cymru. Mae gwasanaethau canser wedi eu hadfer i fwy neu lai yr hyn oedden nhw yn ôl ym mis Ebrill. Mae gennym ni 70 y cant o weithgarwch cleifion allanol wedi ei adfer yn GIG Cymru. Byddwn ni ond yn gallu - byddwn ni ond yn gallu - cynnal y lefel honno o weithgarwch yn y GIG ar gyfer cleifion nad ydyn nhw â'r coronafeirws os ydym ni'n gwneud popeth o fewn ein gallu i atal llif y clefyd hwn yma yng Nghymru. A'r cyfraniad unigol mwyaf y gall unrhyw un ei wneud i sicrhau bod y GIG yno ar gyfer yr holl bethau eraill yr ydym ni angen iddo fod yno ar eu cyfer yw bod pob un ohonom ni yn gwneud pob dim o fewn ein gallu i atal lledaeniad y feirws marwol hwn yma yng Nghymru.
English: Questions now from the party leaders. The leader of the Conservatives, Paul Davies.
Welsh: Cwestiynau nawr gan arweinwyr y pleidiau. Arweinydd y Ceidwadwyr, Paul Davies.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, as the Welsh Government starts considering the effectiveness of its firebreak lockdown, it is crucial that it also assesses the level of support that is being offered to Welsh businesses, many of whom have been under some form of Government restrictions for much longer than just two weeks, of course. Can you tell us whether you believe the Welsh Government's package of support has met the needs of businesses across the country, and do you believe that your grant funding systems have adequately provided for businesses?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, wrth i Lywodraeth Cymru ddechrau ystyried effeithiolrwydd ei chyfnod atal byr, mae'n hollbwysig ei bod hefyd yn asesu lefel y cymorth sy'n cael ei gynnig i fusnesau Cymru, y mae llawer ohonyn nhw wedi bod o dan ryw fath o gyfyngiadau gan y Llywodraeth am lawer yn hwy na dim ond pythefnos, wrth gwrs. A allwch chi ddweud wrthym ni pa un a ydych chi'n credu bod pecyn cymorth Llywodraeth Cymru wedi diwallu anghenion busnesau ledled y wlad, ac a ydych chi'n credu bod eich systemau cyllid grant wedi darparu yn ddigonol ar gyfer busnesau?
English: Well, Llywydd, the Welsh Government provides the most generous package of support for businesses of anywhere in the United Kingdom. Does that mean that we have been able to meet every impact of coronavirus on every business in Wales? Well, of course not, because these are extraordinary times, with extraordinary challenges being faced by businesses here in Wales. What I can tell the Member is that, during phase 1 of our economic resilience fund - a £500 million fund - a total of nearly 7,000 grants were made to microbusinesses, totalling nearly £125 million. In phase 2, another 5,000 grants, totalling over £58 million. And, in phase 3, when our eligibility checker went live on 19 October, nearly 160,000 users explored the help that was available to them through the Welsh Government. Now, we would like to do more, and it will be good when we are in possession of the full facts, both of the furlough scheme and of help that will come to Wales because of changes in assistance to businesses in England. I'm sure the Member looks forward to urging his Government, even though he is apparently no longer a supporter of it, to make sure that we get everything we need here in Wales.
Welsh: Wel, Llywydd, Llywodraeth Cymru sy'n darparu'r pecyn cymorth mwyaf hael i fusnesau o'i gymharu ag unrhyw le yn y Deyrnas Unedig. A yw hynny'n golygu ein bod ni wedi gallu ymateb i bob effaith y coronafeirws ar bob busnes yng Nghymru? Wel, wrth gwrs nad ydyw, gan fod y cyfnod hwn yn gyfnod eithriadol, ac mae busnesau yma yng Nghymru wedi bod yn wynebu heriau eithriadol. Yr hyn y gallaf ei ddweud wrth yr Aelod yw, yn ystod cam 1 ein cronfa cadernid economaidd - cronfa gwerth £500 miliwn - y rhoddwyd cyfanswm o bron i 7,000 o grantiau i ficrofusnesau, gan ddod i gyfanswm o bron i £125 miliwn. Yng ngham 2, 5,000 o grantiau eraill, yn dod i gyfanswm o dros £58 miliwn. Ac, yng ngham 3, pan aeth ein gwiriwr cymhwysedd yn fyw ar 19 Hydref, archwiliodd bron i 160,000 o ddefnyddwyr y cymorth a oedd ar gael iddyn nhw drwy Lywodraeth Cymru. Nawr, fe fyddem ni'n hoffi gwneud mwy, ac fe fydd yn dda pan fyddwn ni'n meddu ar y ffeithiau llawn, ynghylch y cynllun ffyrlo a'r cymorth a fydd ar gael i Gymru oherwydd newidiadau mewn cymorth i fusnesau yn Lloegr. Rwy'n siŵr bod yr Aelod yn edrych ymlaen at annog ei Lywodraeth, er nad yw'n ei chefnogi mwyach, yn ôl pob tebyg, i wneud yn siŵr ein bod yn cael popeth sydd ei angen arnom ni yma yng Nghymru.
English: Well, First Minister, it remains a fact that businesses in most parts of south Wales and north Wales have been under Government restrictions for several weeks, and many have simply not been able to access the support that they need, and prior to the Wales-wide lockdown, you made it clear that businesses would receive grants automatically. However, that hasn't been the case. Not only have businesses had to apply for grants, the funding is provided on a first come, first served basis, rather than on actual need. And, last week, the economic resilience fund phase 3 business development grant, which you've just referred to, was suspended a mere 24 hours after opening, and businesses are still concerned and anxious over how they can stay afloat and provide jobs for local people. And, even now, hospitality businesses are still in limbo about what the new Welsh Government measures will mean for them from next Monday. So, First Minister, what steps is the Welsh Government taking to provide confidence to Welsh businesses that they will be able to access the support that they need, when they need it? And are you now in a position to provide some much needed clarity to hospitality businesses across Wales so they can plan ahead of the new measures next week? And can you tell us if the economic resilience fund phase 3 will be reopened, and when will this take place?
Welsh: Wel, Prif Weinidog, mae'n dal yn ffaith fod busnesau yn y rhan fwyaf o'r de a'r gogledd wedi bod o dan gyfyngiadau'r Llywodraeth ers sawl wythnos, ac mae llawer ohonyn nhw nad ydyn nhw wir wedi gallu cael y cymorth sydd ei angen arnyn nhw, a chyn y cyfyngiadau symud Cymru gyfan, fe'i gwnaethoch yn glir y byddai busnesau yn cael grantiau yn awtomatig. Fodd bynnag, nid yw hynny wedi digwydd. Nid yn unig y bu'n rhaid i fusnesau wneud cais am grantiau, darperir y cyllid ar sail y cyntaf i'r felin, yn hytrach nag ar angen gwirioneddol. Ac, yr wythnos diwethaf, ataliwyd grant datblygu busnes cam 3 y gronfa cadernid economaidd, yr ydych chi newydd gyfeirio ato, dim ond 24 awr ar ôl ei agor, ac mae busnesau yn dal i boeni ac yn bryderus ynghylch sut y gallan nhw oroesi a darparu swyddi i bobl leol. A hyd yn oed yn awr, mae busnesau lletygarwch yn dal i fod yn ansicr a fydd mesurau newydd Llywodraeth Cymru yn ei olygu iddyn nhw o ddydd Llun nesaf ymlaen. Felly, prif Weinidog, pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i roi hyder i fusnesau Cymru y byddan nhw'n gallu cael y cymorth sydd ei angen arnyn nhw, pan fydd ei angen arnyn nhw? Ac a ydych chi mewn sefyllfa erbyn hyn i roi rhywfaint o'r eglurder y mae mawr ei angen ar fusnesau lletygarwch ledled Cymru er mwyn iddyn nhw allu cynllunio ymlaen llaw ar gyfer y mesurau newydd yr wythnos nesaf? Ac a wnewch chi ddweud wrthym ni a fydd cam 3 y gronfa cadernid economaidd yn cael ei ailagor, a pha bryd y bydd hyn yn digwydd?
English: Well, Llywydd, the first way to give confidence to Welsh businesses is in being accurate about what we say to them. So, I could try and unscramble a number of the inaccuracies in the questions that the leader of the opposition has just put to me. Let us be clear, properties will automatically qualify for help from that aspect of the fund that deals with people who are on the non-domestic rates rating for their local authorities. Of course, they have to apply for it; we're not in the business of offering help to businesses who don't want it. But all they have to do is demonstrate that they were on the non-domestic rates rating list and they will get that help automatically. Nor is the Member correct in saying that all aspects of the third phase of the ERF were closed that rapidly. The £200 million lockdown business fund element remains open and is still taking applications. It is true that one strand in the fund received a very large number of applications very rapidly. We will look, Llywydd, to see whether there is any further possibility of reopening that aspect of the fund, and, as I said to Paul Davies, we'll be immensely helped in that when the Treasury is able to tell us the consequential funding that will come to Wales as a result of the help that has already been guaranteed to businesses in England. I'm making a statement later this afternoon, Llywydd, in relation to the post-firebreak arrangements here in Wales, and I'll have things to say for the hospitality sector then.
Welsh: Wel, Llywydd, y ffordd gyntaf o roi hyder i fusnesau Cymru yw bod yn fanwl gywir ynglŷn â'r hyn yr ydym ni'n ei ddweud wrthyn nhw. Felly, fe wnaf i geisio rhoi trefn ar nifer o'r anghywirdebau yn y cwestiynau y mae arweinydd yr wrthblaid newydd eu gofyn i mi. Gadewch i ni fod yn glir, bydd eiddo yn gymwys yn awtomatig i gael cymorth o'r agwedd honno ar y gronfa sy'n ymdrin â phobl sydd ar y statws ardrethi annomestig ar gyfer eu hawdurdodau lleol. Wrth gwrs, mae'n rhaid iddyn nhw wneud cais amdano; nid ydym ni yn y busnes o gynnig cymorth i fusnesau nad ydyn nhw'n dymuno ei gael. Ond y cyfan y mae'n rhaid iddyn nhw ei wneud yw dangos eu bod ar y rhestr statws ardrethi annomestig a byddan nhw'n cael y cymorth hwnnw yn awtomatig. Nid yw'r Aelod yn gywir ychwaith wrth ddweud bod pob agwedd ar drydydd cam y gronfa gadernid economaidd wedi'i chau mor gyflym â hynny. Mae'r elfen cronfa i fusnesau dan gyfyngiadau symud gwerth £200 miliwn yn parhau i fod ar agor ac mae'n dal i dderbyn ceisiadau. Mae'n wir bod un elfen o'r gronfa wedi derbyn llawer iawn o geisiadau yn gyflym iawn. Byddwn ni yn edrych, Llywydd, i weld a oes unrhyw bosibilrwydd arall o ailagor yr agwedd honno ar y gronfa, ac, fel y dywedais i wrth Paul Davies, bydd o gymorth mawr i ni yn hynny o beth pan fydd y Trysorlys yn gallu dweud wrthym ni am y cyllid canlyniadol a fydd yn dod i Gymru o ganlyniad i'r cymorth sydd eisoes wedi ei warantu i fusnesau yn Lloegr. Rwy'n gwneud datganiad yn ddiweddarach y prynhawn yma, Llywydd, ynghylch y trefniadau ar ôl y cyfnod atal byr yma yng Nghymru, a bydd gen i bethau i'w dweud am y sector lletygarwch bryd hynny.
English: Well, I'm glad you will be saying something a little bit later on this afternoon, because businesses do actually want clarity from you, First Minister. Now, it's not just businesses that need support; it's people too, of course. On 30 October, you once again confirmed that self-isolation grants can be awarded to people on low incomes in Wales who are required to self-isolate. You had previously given a similar commitment on 22 September. Now, First Minister, we know that local authorities in Scotland and England have been delivering the grants for some weeks and backdating them to 28 September, yet we're not seeing the same level of action being taken to support those people that need it the most in Wales, and this may risk them ending their isolation too soon in order to pay their bills. Therefore, can you tell us why people on low incomes across Wales have not yet received their self-isolation payments? Can you also update us on the latest discussions you have had with local authorities in Wales about delivering those grants? And can you give us a realistic time frame now for when people in Wales will actually receive their self-isolation grant?
Welsh: Wel, rwy'n falch y byddwch chi'n dweud rhywbeth ychydig yn ddiweddarach y prynhawn yma, oherwydd bod busnesau wir eisiau eglurder gennych chi, Prif Weinidog. Nawr, nid busnesau yn unig sydd angen cymorth; ond pobl hefyd, wrth gwrs. Ar 30 Hydref, fe wnaethoch chi gadarnhau unwaith eto y gellir dyfarnu grantiau hunanynysu i bobl ar incwm isel yng Nghymru y mae'n ofynnol iddyn nhw hunanynysu. Roeddech chi wedi gwneud ymrwymiad tebyg yn flaenorol ar 22 Medi. Nawr, Prif Weinidog, rydym ni'n gwybod bod awdurdodau lleol yn yr Alban a Lloegr wedi bod yn darparu'r grantiau ers rhai wythnosau ac yn eu hôl-ddyddio i 28 Medi, ond er hynny nid ydym ni'n gweld yr un lefel o weithredu yn cael ei sicrhau i gefnogi'r bobl hynny sydd mewn mwyaf o angen yng Nghymru, a gallai hyn arwain at risg y byddan nhw'n rhoi diwedd ar eu hynysu yn rhy fuan er mwyn talu eu biliau. Felly, a wnewch chi ddweud wrthym ni pam nad yw pobl ar incwm isel ledled Cymru wedi cael eu taliadau hunanynysu hyd yma? A wnewch chi hefyd roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am y trafodaethau diweddaraf yr ydych chi wedi eu cael gydag awdurdodau lleol yng Nghymru ynghylch darparu'r grantiau hynny? Ac a allwch chi roi amserlen realistig i ni yn awr ar gyfer pryd y bydd pobl yng Nghymru yn derbyn eu grant hunanynysu mewn gwirionedd?