English: We are pleased to work alongside the trust once again, both to support this work at a grass-roots level as well as with the organisation of the national commemoration. The Wales national ceremony will be available online from 11 a.m. on Holocaust Memorial Day. It will be an opportunity to hear the harrowing testimonies of Holocaust survivor Joan Salter MBE, and Antoinette Mutabazi, a survivor of the genocide in Rwanda. We are grateful to both Joan and Antionette, and many other survivors of genocide, who devote hours of their time to share their stories and ensure the victims of these barbaric events are not forgotten. At 4 p.m. on 27 January, people across the UK will take part in a national moment to remember those who were killed during the Holocaust and other genocides. I hope you are all able to join in with the 'light the darkness' moment by lighting a candle and placing it in a window. The trust asks that we also join in with the national conversation and share a photo of our candles on social media. Buildings and landmarks across the UK will also light up in purple during this national moment of commemoration and solidarity. Many places across Wales are taking part, including Welsh Government offices, the National Waterfront Museum in Swansea, the National Library of Wales in Aberystwyth, and Cyfarthfa Castle in Merthyr. The trust has also worked with the Royal Drawing School to organise the (Extra) Ordinary Portraits competition, which was open to anyone in the UK under 25 years of age. Participants were asked to create a portrait of an individual affected by the Holocaust, genocide, or identity-based persecution. An expert judging panel chose 30 portraits to be displayed for Holocaust Memorial Day, with five of the winning entrants coming from Wales, which are now available to view on the Holocaust Memorial Day's website. The Welsh Government also continues to fund the Holocaust Educational Trust to deliver the Lessons from Auschwitz programme in Wales. Since 2008, the programme has provided students across Wales with the opportunity to visit Auschwitz-Birkenau and to hear from Holocaust survivors. After two years of virtual delivery, I am pleased that the students will once again take part in person this year. All participants become young ambassadors and are asked to continue to share their knowledge and encourage others to remember the Holocaust. One young ambassador is speaking at the Wales national ceremony on Friday. We welcome Lord Mann's recent report on tackling antisemitism in the UK. The Welsh Government contributed to the development of the review, and we look forward to continuing to work with him on this important issue. As Lord Mann highlighted in his report, tackling antisemitism goes beyond education about the Holocaust. It is important that our education system equips our young people to understand and respect their own and each other's histories, cultures and traditions. Our new curriculum reflects the true diversity of our population and that learners understand how diversity has shaped modern Wales, through mandatory teaching of black, Asian and minority ethnic histories, contributions and experiences. This is a key part of our 'Anti-racist Wales Action Plan', which is driving us towards meaningful change. The Holocaust is an extremely painful and distressing part of history, but it is a part of history that we and future generations cannot forget. It happened because of divisive narratives and abuse of power. We must never lower our guard to these same toxic narratives that remain present today. This year is the seventy-fifth anniversary of the United Nations' Universal Declaration of Human Rights. A historic and important milestone for humankind, which was developed in response to the atrocities and inhumanity of the second world war. The universal declaration states that: 'All human beings are born free and equal in dignity and rights.' And that these rights are 'the foundation of freedom, justice and peace in the world'. It is well worth remembering the origins of these sentiments at a time when there has been a growth in anti-human rights rhetoric across the world. So, I will close this statement by thanking the Holocaust Memorial Day Trust and the Holocaust Educational Trust for their important work. I remain grateful to them for holding the lessons of history before us and continuing to speak out against hate and prejudice. Diolch yn fawr.
Welsh: Rydyn ni'n falch o allu gweithio ochr yn ochr â'r ymddiriedolaeth unwaith eto, i gefnogi'r gwaith hwn ar lawr gwlad yn ogystal â threfnu'r coffáu cenedlaethol. Fe fydd seremoni genedlaethol Cymru ar gael ar-lein o 11 a.m. ar Ddiwrnod Cofio'r Holocost. Fe fydd hwnnw'n gyfle i glywed tystiolaeth ddirdynnol gan oroeswraig yr Holocost, Joan Salter MBE, ac Antoinette Mutabazi, un o oroeswyr yr hil-laddiad yn Rwanda. Rydym ni'n ddiolchgar i Joan ac Antionette, a llawer o oroeswyr hil-laddiadau eraill, sy'n rhoi oriau o'u hamser i rannu eu straeon a sicrhau nad yw dioddefwyr y digwyddiadau barbaraidd hyn yn mynd yn angof. Am 4 p.m. ar 27 Ionawr, bydd pobl ledled y DU yn cymryd rhan mewn moment genedlaethol i gofio'r rhai a laddwyd yn ystod yr Holocost a hil-laddiadau eraill. Rwy'n gobeithio y byddwch chi i gyd yn gallu ymuno â'r foment 'goleuo'r tywyllwch' drwy gynnau cannwyll a'i gosod hi yn y ffenestr. Mae'r ymddiriedolaeth yn gofyn i ni ymuno hefyd gyda'r sgwrs genedlaethol a rhannu llun o'n canhwyllau ar y cyfryngau cymdeithasol. Bydd adeiladau a thirnodau hefyd ledled y DU yn cael eu goleuo yn borffor yn ystod y foment genedlaethol hon o goffadwriaeth ac undod. Bydd llawer o leoedd ledled Cymru yn cymryd rhan, gan gynnwys swyddfeydd Llywodraeth Cymru, Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn Abertawe, Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth, a Chastell Cyfarthfa ym Merthyr. Mae'r ymddiriedolaeth wedi gweithio gyda'r Ysgol Arlunio Frenhinol hefyd i drefnu'r gystadleuaeth (Extra) Ordinary Portraits, a oedd yn agored i unrhyw un yn y DU dan 25 oed. Gofynnwyd i'r cyfranogwyr lunio portread o unigolyn yr effeithiwyd arno gan yr Holocost, hil-laddiad, neu erledigaeth ar sail ei hunaniaeth. Dewisodd panel beirniadu arbenigol 30 o bortreadau i'w harddangos ar Ddiwrnod Cofio'r Holocost, a phump o'r ymgeiswyr buddugol yn dod o Gymru, sydd ar gael i'w gweld ar wefan Diwrnod Cofio'r Holocost erbyn hyn. Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn parhau i ariannu Ymddiriedolaeth Addysgol yr Holocost i ddarparu'r rhaglen Gwersi o Auschwitz yng Nghymru. Ers 2008, mae'r rhaglen wedi estyn cyfle i fyfyrwyr ledled Cymru ymweld ag Auschwitz-Birkenau a chlywed gan oroeswyr yr Holocost. Ar ôl dwy flynedd o'i chyflwyno ar ffurf rithwir, rwy'n falch y bydd y myfyrwyr yn cymryd rhan wyneb yn wyneb eleni unwaith eto. Mae'r holl gyfranogwyr yn dod yn llysgenhadon ifanc ac fe ofynnir iddyn nhw barhau i rannu eu gwybodaeth ac annog eraill i gofio am yr Holocost. Bydd un llysgennad ifanc yn siarad yn seremoni genedlaethol Cymru ddydd Gwener. Rydym ni'n croesawu adroddiad diweddar yr Arglwydd Mann ar fynd i'r afael â gwrthsemitiaeth yn y DU. Cyfrannodd Llywodraeth Cymru at ddatblygu'r adolygiad, ac edrychwn ymlaen at barhau i weithio gydag ef ar y mater pwysig hwn. Fel roedd Arglwydd Mann yn tynnu sylw ato yn ei adroddiad ef, mae mynd i'r afael â gwrthsemitiaeth yn mynd y tu hwnt i addysg am yr Holocost. Mae hi'n bwysig bod ein system addysg yn arfogi ein pobl ifanc i ddeall a pharchu hanes, diwylliannau a thraddodiadau pobl eraill ynghyd â'u rhai eu hunain. Mae ein cwricwlwm newydd yn adlewyrchu gwir amrywiaeth ein poblogaeth a bod dysgwyr yn deall sut mae amrywiaeth wedi ffurfio Cymru fodern, drwy wneud dysgu am hanes, cyfraniadau a phrofiadau pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig yn orfodol. Mae honno'n rhan allweddol o'n 'Cynllun Gweithredu Cymru Gwrth-hiliol', sy'n ein hysgogi ni tuag at newid sy'n ystyrlon. Mae'r Holocost yn ddarn hynod boenus a gofidus o hanes, ond mae'n ddarn o hanes na ddylem ni na chenedlaethau'r dyfodol anghofio amdano. Fe ddigwyddodd oherwydd naratifau rhwygol a chamddefnydd o awdurdod. Ni ddylem fyth â phallu yn ein hamddiffyniad rhag naratifau gwenwynig o'r fath sy'n parhau i fod yn bresennol heddiw. Mae eleni yn nodi saith deg a phump o flynyddoedd ers Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig. Mae honno'n garreg filltir hanesyddol a phwysig i'r ddynoliaeth, a ddatblygwyd mewn ymateb i erchyllterau ac annynoldeb yr ail ryfel byd. Mae'r datganiad cyffredinol yn dweud: 'Caiff pob bod dynol ei eni â rhyddid a chydraddoldeb o ran urddas a hawliau.' A bod yr hawliau hyn yn 'sylfaen i ryddid, cyfiawnder a heddwch yn y byd'. Mae hi'n werth cofio ffynhonnell yr ymagwedd hon mewn cyfnod o gynnydd yn y rhethreg yn fyd-eang yn erbyn hawliau dynol. Felly, rwyf i am gloi'r datganiad hwn trwy ddiolch i Ymddiriedolaeth Diwrnod Cofio'r Holocost ac Ymddiriedolaeth Addysgol yr Holocost am eu gwaith pwysig. Rwy'n parhau i fod yn ddiolchgar iddyn nhw am ddodi gwersi hanes ger ein bron ac am ddal ati i wrthsefyll casineb a rhagfarn. Diolch yn fawr.