English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I welcome this statement, Minister. Children across Wales have had an extremely difficult time over this pandemic, and the period has highlighted how vulnerable our children's mental health and well-being is through turbulence and significant change in their lives. Ensuring that every measure is there to support them is paramount as we go forward, and therefore I welcome anything that you could put forward right now in that regard. And I thank you for the work that you've done with Lynne Neagle on it. Our children need all the support possible. As you said in your statement, you outlined 100 dedicated mental health practitioners. Do you think that that will be enough to cover all schools, and is this number significant enough to cover all the geographical areas? So, I'd just like a little bit more information on that, please. Of course, we welcome the additional counselling sessions and the training of staff. But it's all very well having the provision in place and having the provision available to be signposted to, but we need people to signpost those children in the right direction in the first place. So, everything that I've said before - and you've heard many times as well, Lynne - is that we need to have dedicated mental health ambassadors throughout student year groups and teaching staff in all of our schools and education providers, so that there is someone there who you can go to, who can signpost you in that right direction to the provision that you're providing and who can look out for the signals of those who are struggling and ask that life-saving question, 'Are you okay?' And also I welcome what you said, that there's been some staff training, as I said just now. But due to the amount of time that our teachers spend with our children, which is sometimes significantly more than parents, don't you agree with me that it's about time that mental health first aid training formed an integral part of all teachers' training, going forward? There's also a lot of good work going on in our schools already, as we know. It's important that all learning environments keep talking about mental health, like here in this Chamber, to make sure it's no longer a taboo subject and they're not afraid to admit to any mental health issues or think that they are weak because they do so, because it shows great strength to admit this and to get that help, and that is the message that we need to keep getting across. We are now more aware than ever of the causes - especially after this pandemic - of mental health issues, but we are also now more aware than ever of what we can do to protect our mental health. Would you agree with me, Minister, that physical activity and socialising have now been recognised as significant and important parts of school life, more so than ever before? And would you agree with me that now is the time to accept the importance of physical activity in the curriculum, invest in it and ensure its importance is recognised in the school timetable - so, I'd welcome your thoughts on that - and to ensure that all schools have all-weather facilities, so physical activity can continue, even in those winter months? I also note what you say, that you hope there'll be an opportunity for children to develop healthier eating habits, and I wholeheartedly support that. But I hope that, alongside that, also healthier eating options in school meals will be available in our schools - judging from my son's options, it's not that good. So, it is something that we definitely need to look at, if we are serious about that part of our children's well-being. Also, you said you want to look the structure of school in Wales. This has been bandied around for years, as we know, but I praise you for now saying that you're going to look into it, and with such regard for it. But because, as we know, this would be such a significant change, if you started changing the hours of school and everything else, there really has to be a holistic approach to this. Because the knock-on effect from changing school hours is massive, not only for school transport issues, but parents' working hours, for early years provision, because it all has got to be married together to change the school provision. But I welcome - . Any sort of extension of after-school activities, of course I would welcome. But I'd just like to know your initial thoughts - I know you're looking into it, but your initial thoughts - on how you see the school day panning out. Thank you.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'r datganiad hwn, Gweinidog. Mae plant ledled Cymru wedi cael cyfnod anodd iawn dros y pandemig hwn, ac mae'r cyfnod wedi amlygu pa mor agored i niwed yw iechyd a lles meddwl ein plant drwy gynnwrf a newid sylweddol yn eu bywydau. Mae sicrhau bod pob mesur yno i'w cefnogi yn hollbwysig wrth i ni symud ymlaen, ac felly rwy'n croesawu unrhyw beth y gallech chi ei gyflwyno ar hyn o bryd yn hynny o beth. A diolch ichi am y gwaith yr ydych wedi'i wneud gyda Lynne Neagle arno. Mae angen yr holl gymorth posibl ar ein plant. Fel y gwnaethoch chi ei ddweud yn eich datganiad, fe wnaethoch chi amlinellu 100 o ymarferwyr iechyd meddwl penodol. Ydych chi'n credu y bydd hynny'n ddigon i gwmpasu pob ysgol, ac ydy'r nifer hwn yn ddigon sylweddol i gwmpasu'r holl ardaloedd daearyddol? Felly, hoffwn gael ychydig mwy o wybodaeth am hynny, os gwelwch yn dda. Wrth gwrs, rydym yn croesawu'r sesiynau cwnsela ychwanegol a hyfforddiant staff. Ond mae'n ddigon hawdd cael y ddarpariaeth ar waith a chael y ddarpariaeth ar gael i gyfeirio ati, ond mae angen i bobl gyfeirio'r plant hynny i'r cyfeiriad cywir yn y lle cyntaf. Felly, popeth yr wyf wedi'i ddweud o'r blaen - ac rydych chi wedi'i glywed droeon hefyd, Lynne - yw bod angen i ni gael llysgenhadon iechyd meddwl pwrpasol ledled grwpiau blwyddyn myfyrwyr a staff addysgu ym mhob un o'n hysgolion a'n darparwyr addysg, fel bod rhywun yno y gallwch fynd ato, a all eich cyfeirio i'r cyfeiriad cywir at y ddarpariaeth yr ydych yn ei darparu ac sy'n gallu chwilio am arwyddion y rhai sy'n yn ei chael hi'n anodd ac yn gofyn y cwestiwn hwnnw sy'n achub bywydau, 'Ydych chi'n iawn?' A hefyd rwyf yn croesawu'r hyn y gwnaethoch chi ei ddweud, bod rhywfaint o hyfforddiant staff wedi bod, fel y dywedais yn awr. Ond oherwydd faint o amser mae ein hathrawon yn ei dreulio gyda'n plant, sydd weithiau'n llawer mwy na rhieni, onid ydych yn cytuno â mi ei bod yn hen bryd i hyfforddiant cymorth cyntaf iechyd meddwl fod yn rhan annatod o hyfforddiant yr holl athrawon, wrth symud ymlaen? Mae llawer o waith da yn digwydd yn ein hysgolion yn barod hefyd, fel y gwyddom ni. Mae'n bwysig bod pob amgylchedd dysgu yn parhau i siarad am iechyd meddwl, fel yma yn y Siambr hon, i sicrhau nad yw bellach yn bwnc tabŵ ac nad oes arnynt ofn cyfaddef i unrhyw broblemau iechyd meddwl na chredu eu bod yn wan oherwydd eu bod yn gwneud hynny, oherwydd mae'n dangos cryfder mawr i gyfaddef hyn ac i gael y cymorth hwnnw, a dyna'r neges mae angen i ni barhau i'w chyfleu. Rydym yn awr yn fwy ymwybodol nag erioed o'r achosion - yn enwedig ar ôl y pandemig hwn - o faterion iechyd meddwl, ond rydym hefyd yn fwy ymwybodol nag erioed o'r hyn y gallwn ei wneud i ddiogelu ein hiechyd meddwl. A fyddech yn cytuno â mi, Gweinidog, fod gweithgarwch corfforol a chymdeithasu bellach wedi'u cydnabod fel rhannau sylweddol a phwysig o fywyd yr ysgol, yn fwy felly nag erioed o'r blaen? Ac a fyddech yn cytuno â mi mai dyma'r amser i dderbyn pwysigrwydd gweithgarwch corfforol yn y cwricwlwm, buddsoddi ynddo a sicrhau bod ei bwysigrwydd yn cael ei gydnabod yn amserlen yr ysgol - felly, byddwn yn croesawu eich barn ar hynny - ac i sicrhau bod gan bob ysgol gyfleusterau pob tywydd, fel y gall gweithgarwch corfforol barhau, hyd yn oed yn ystod misoedd y gaeaf? Rwy'n nodi hefyd yr hyn a ddywedwch, eich bod yn gobeithio y bydd cyfle i blant ddatblygu arferion bwyta'n iachach, ac rwyf yn llwyr gefnogi hynny. Ond rwy'n gobeithio, ochr yn ochr â hynny, y bydd opsiynau bwyta'n iachach mewn prydau ysgol ar gael yn ein hysgolion - a barnu o opsiynau fy mab, nid yw mor dda â hynny. Felly, mae'n rhywbeth y mae angen i ni edrych arno'n bendant, os ydym o ddifrif am y rhan honno o les ein plant. Hefyd, fe wnaethoch chi ddweud eich bod am edrych ar strwythur yr ysgol yng Nghymru. Mae hyn wedi'i drafod yn anffurfiol ers blynyddoedd, fel y gwyddom ni, ond rwyf yn eich canmol am ddweud yn awr eich bod yn mynd i ymchwilio iddo, a gyda'r fath barch ato. Ond oherwydd, fel y gwyddom ni, byddai hyn yn newid mor sylweddol, pe baech yn dechrau newid oriau'r ysgol a phopeth arall, mae'n rhaid cael ymagwedd gyfannol at hyn. Gan fod yr effaith ganlyniadol o newid oriau ysgol yn enfawr, nid yn unig ar gyfer materion cludiant i'r ysgol, ond oriau gwaith rhieni, ar gyfer darpariaeth y blynyddoedd cynnar, oherwydd mae'n rhaid i'r cyfan gyd-fynd â'i gilydd i newid darpariaeth yr ysgol. Ond rwyf yn croesawu - . Unrhyw fath o estyniad i weithgareddau ar ôl ysgol, wrth gwrs, byddwn i'n eu croesawu. Ond hoffwn wybod eich syniadau cychwynnol - gwn eich bod yn ymchwilio iddo, ond eich syniadau cychwynnol - ar sut yr ydych yn gweld y diwrnod ysgol yn datblygu. Diolch.