English: I agree with what has been said by all Members who have spoken so far, and particularly Helen Mary. I agree that we as political parties have a duty to ensure that the candidates parties put up endeavour to reflect the diversity of the communities they're hoping to serve. I was very proud on Saturday night to see our new Cardiff mayor on stage, on a world stage, for Cardiff Singer of the World, there to welcome the winner and the runners up. That was a great moment for diversity, because Dan De'Ath is - not only did he have the gold chain around him, but he's 6 ft 5 in, so you couldn't miss the fact that he is our first black mayor. So, that is a great role model for future people from the BAME community who think that becoming a councillor might be for them. But it's a really complicated issue. I agree absolutely with Leanne; we need to do all we can to tackle homophobia, sexism, racism and discrimination against people with disabilities, but it's pretty complicated when you look at the detail. So, why is it that, for example, in Carmarthenshire, they have quite a good balance of female councillors, but in the next-door community of Ceredigion, there are hardly any women who are councillors? And so it's a much more complicated thing than just ensuring that we have this commitment. I know that one of the issues that arises is what time councils meet, because I think the urban councils of Cardiff, Newport, Swansea and Wrexham all meet at approximately 4.30 p.m. or 5 o'clock in the evening, which suits people who have a job and then can just get permission to leave early on the monthly meeting of the council day. But I can see how people who are in their late 60s, who may have to travel for an hour to get to the venue for the council meeting, may be resistant to meeting in the evenings, because it means travelling in the dark during the winter, and if you're an older representative that can be quite challenging. So, I think there are complexities to this that are not easy to resolve. I think that our recommendation 1 about allowing remote participation in meetings is really important, particularly for people who may have last-minute caring responsibilities, where childcare has broken down, or where there are huge distances to be travelled. Why would you want to travel for two hours in order to take part in a meeting that was only one hour? You know, that is too great an effort required for what may be an important decision but can easily be taken by a committee member down the line. I think one of the things that struck me most, which I think I have spoken about in the Chamber before, was that nearly a year ago, I met a group of councillors from three county organisations in Aberystwyth, and I was humbled by the level of dedication of these people, but also shocked that they were doing things that I didn't think they should be expected to do. It's very difficult if you represent a rural community, because everybody will know where you live just because everybody knows everybody. But I thought it was unreasonable that, on some occasions, individuals were being asked to answer the door at seven in the morning and at 10 o'clock at night. You know, that is unreasonable and I think that the officers of those councils should have firmly said, 'Do not do this. It will burn you out. You have to have a life as well.' There was one individual who was even using all his holidays to maintain his full-time job and also do his council responsibilities. I don't think anybody should be doing that. I think that is seriously unwise, and I think that we have to ensure that the payment that is made should allow people to reduce their working hours in order to reflect the fact that being a councillor is quite a responsible job.
Welsh: Cytunaf â'r hyn a ddywedodd yr holl Aelodau sydd wedi siarad hyd yn hyn, ac yn enwedig Helen Mary. Rwy'n cytuno bod gennym ni fel pleidiau gwleidyddol ddyletswydd i sicrhau bod yr ymgeiswyr y bydd pleidiau'n eu cyflwyno yn ceisio adlewyrchu amrywiaeth y cymunedau y maent yn gobeithio eu gwasanaethu. Roeddwn yn falch iawn nos Sadwrn o weld ein maer newydd yng Nghaerdydd ar lwyfan, llwyfan byd-eang, ar gyfer Canwr y Byd, Caerdydd, i groesawu'r enillydd a'r rhai eraill a ddaeth i'r brig. Roedd honno'n foment wych i amrywiaeth, oherwydd mae Dan De'Ath yn - nid yn unig fod ganddo'r gadwyn aur o'i gwmpas, ond mae'n 6 troedfedd 5 modfedd, felly nid oedd modd i chi fethu gweld mai ef yw ein maer du cyntaf. Felly, mae hwnnw'n fodel rôl gwych i bobl y dyfodol o gymunedau pobl dduon ac Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig sy'n credu yr hoffent ddod yn gynghorwyr. Ond mae'n fater cymhleth iawn. Cytunaf yn llwyr â Leanne; mae angen i ni wneud popeth yn ein gallu i fynd i'r afael â homoffobia, rhywiaeth, hiliaeth a gwahaniaethu yn erbyn pobl ag anableddau, ond mae'n eithaf cymhleth pan fyddwch yn edrych ar y manylion. Felly, er enghraifft, pam fod ganddynt gydbwysedd eithaf da o gynghorwyr benywaidd yn Sir Gaerfyrddin, ond yng nghymuned Ceredigion, drws nesaf, prin fod yna unrhyw fenywod sy'n gynghorwyr? Ac felly mae'n beth llawer mwy cymhleth na dim ond sicrhau bod yr ymrwymiad hwn gennym. Gwn mai un o'r materion sy'n codi yw'r adeg y mae cynghorau'n cyfarfod, oherwydd credaf fod cynghorau trefol Caerdydd, Casnewydd, Abertawe a Wrecsam i gyd yn cyfarfod tua 4.30 neu 5 o'r gloch gyda'r nos, sy'n addas i bobl sydd â swydd ac sydd wedyn yn gallu cael caniatâd i adael yn gynnar bob mis ar ddiwrnod cyfarfod y cyngor. Ond gallaf weld sut y gall pobl sydd yn eu 60au hwyr, a allai orfod teithio am awr i gyrraedd y lleoliad ar gyfer cyfarfod y cyngor, fod yn wrthwynebus i gyfarfod gyda'r nos, gan ei fod yn golygu teithio yn y tywyllwch yn ystod y gaeaf, ac os ydych yn gynrychiolydd hŷn, gall hynny fod yn dipyn o her. Felly, rwy'n meddwl bod yna gymhlethdodau yn hyn nad ydynt yn hawdd eu datrys. Credaf fod ein hargymhelliad 1 ynghylch caniatáu i bobl gymryd rhan mewn cyfarfodydd o bell yn bwysig iawn, yn enwedig i bobl a allai fod â chyfrifoldebau gofalu munud olaf, lle mae trefniadau gofal plant wedi mynd o chwith, neu lle mae pellteroedd mawr i'w teithio. Pam y byddech eisiau teithio am ddwy awr er mwyn cymryd rhan mewn cyfarfod nad oedd ond yn awr o hyd? Wyddoch chi, mae hynny'n galw am ormod o ymdrech ar gyfer yr hyn a allai fod yn benderfyniad pwysig ond y gellid ei wneud yn hawdd gan aelod pwyllgor o bell. Credaf mai un o'r pethau a'm trawodd fwyaf, a chredaf i mi sôn amdano yn y Siambr o'r blaen, oedd fy mod wedi cyfarfod â grŵp o gynghorwyr o dri chorff sirol yn Aberystwyth bron flwyddyn yn ôl, ac roeddwn yn teimlo'n wylaidd wrth weld lefel ymroddiad y bobl hyn, ond hefyd yn synnu eu bod yn gwneud pethau nad oeddwn yn credu y dylid disgwyl iddynt eu gwneud. Mae'n anodd iawn os ydych yn cynrychioli cymuned wledig, oherwydd bydd pawb yn gwybod ble rydych chi'n byw am fod pawb yn adnabod pawb. Ond roeddwn yn credu ei bod hi'n afresymol fod unigolion, ar rai achlysuron, yn cael cais i ateb y drws am saith o'r gloch y bore ac am 10 o'r gloch y nos. Wyddoch chi, mae hynny'n afresymol a chredaf y dylai swyddogion y cynghorau hynny fod wedi dweud yn bendant, 'Peidiwch â gwneud hyn. Bydd yn ormod i chi. Mae'n rhaid i chi gael bywyd hefyd.' Roedd yna un unigolyn nad oedd yn defnyddio ei wyliau i gyd er mwyn cynnal ei swydd amser llawn a chyflawni ei gyfrifoldebau cyngor. Nid wyf yn credu y dylai neb fod yn gwneud hynny. Credaf fod hynny'n annoeth ar y naw, a chredaf fod yn rhaid inni sicrhau y bydd y taliad a wneir yn caniatáu i bobl leihau eu horiau gwaith er mwyn adlewyrchu'r ffaith bod bod yn gynghorydd yn swydd dra chyfrifol.