English: As a member of the committee, I also want to welcome this report. It is, indeed, a comprehensive piece of work. The committee has been very ably chaired by John Griffiths, and I also want to put on record my appreciation for the work of our committee staff, who have ably assisted us. In my contribution, I wish to focus on some of the recommendations contained within the '"I used to be someone" Refugees and asylum seekers in Wales' report. Recommendation 4 called on the Welsh Government to review the community cohesion national delivery plan 2016-17, and emphasises that the new, 'improved Plan should include a communications strategy that emphasises the benefits of immigration to Welsh society and dispels myths and inaccuracies about refugees and asylum seekers.' We have seen some of these portrayed earlier. We have seen in the past few traumatic months how, within these islands, extremists of various warped ideologies have sought to sow division and hate, and we've also seen the overwhelming community response of unity and love from across different community groups and from individuals. I note the Welsh Government's response that they've 'funded the Asylum Rights Programme, through the Equality & Inclusion Programme, to work with refugees and asylum seekers to co-produce media reports which challenge negative stereotypes.' This is vital, and I'm sure that Members will have seen the public concern and disquiet about how the recent terrorist attacks have been reported within the mainstream print media. The heinous attacks in Manchester, Westminster and London bridge were portrayed as acts of terrorism, committed by terrorists, yet 'The Times' newspaper, just yesterday, had on its front page headline the emotive phrase of 'lone wolf' to describe the latest terrorist in the UK, whilst also prominently referencing potential mitigating issues of the mental health suffering of that white suspect. For all our citizens, there must be no differentiation. Terrorist attacks are committed by terrorists, no matter what their skin colour. I stress this because it is vital that there is no perception that we are stigmatising one community over another. Recommendation 15 seeks that, 'The Welsh Government should do more to help refugees and asylum seekers access education and employment by' three principal moves: firstly, 'promoting the Credit and Qualifications Framework for Wales as widely as possible'; secondly, 'requiring Welsh universities to treat refugees as home students'; and, thirdly, to create, 'more opportunities for public sector internships'. I'm heartened that the Welsh Government, in its response, emphatically recognises the importance of education and employment for effective integration into society', and that it will update the ESOL policy for Wales and map ESOL provision as currently available. I note that the Welsh Government strategic equality plan includes the aim for the Welsh Government itself to become an exemplar of diversity and inclusion by 2020. That, also, has to be right. The Welsh Government and we here, as Members of the National Assembly for Wales, must model to the Welsh nation that Wales will always be an open, tolerant, multicultural and diverse country. I was struck by the quality of the representations made to the committee - I also, as have others, have met asylum seekers and refugees as part of this work and outside of it - and of the Children's Society, who helped clearly illuminate to me some key issues around the implementation of the 2016 Immigration Act in Wales, which Julie Morgan has already mentioned. This is engendering great concern in England. It is right, Cabinet Secretary, that Welsh Government in its response to our report is in favour of an evaluation of the Immigration Act 2016 on right-to-rent checks in England. But this roll-out should be evaluated by the Home Secretary prior to any roll-out across Wales, due to rises in reported concerns from landlords, refused tenants and the work of the Joint Council for the Welfare of Immigrants' report - all such matters will no doubt contribute to the increase in both registered and reported hate crime. Finally, here in the National Assembly for Wales, I would like to say that we all, here, in this place - I would like to say - have the will, the desire and the impetus to take on these many challenges, as it is in the interest of all of our citizens, and it is the humanity, values and decency of the Welsh people that drives us as representatives in this regard and in this report. Thank you.
Welsh: Fel aelod o'r pwyllgor, rwyf finnau hefyd am groesawu'r adroddiad hwn. Mae'n waith cynhwysfawr yn wir. Cadeiriwyd y pwyllgor yn fedrus iawn gan John Griffiths, ac rwy'n awyddus hefyd i gofnodi fy ngwerthfawrogiad o waith staff ein pwyllgor a'n cynorthwyodd yn fedrus. Yn fy nghyfraniad, hoffwn ganolbwyntio ar rai o'r argymhellion yn yr adroddiad '"Roeddwn i'n arfer bod yn rhywun" Ffoaduriaid a cheiswyr lloches yng Nghymru'. Roedd argymhelliad 4 yn galw ar Lywodraeth Cymru i adolygu cynllun cyflawni cydlyniant cymunedol cenedlaethol 2016-17, ac yn pwysleisio: 'Dylai'r cynllun diwygiedig gynnwys strategaeth gyfathrebu sy'n pwysleisio manteision mewnfudo i gymdeithas Cymru ac yn chwalu mythau ac anwiredd mewn cysylltiad â ffoaduriaid a cheiswyr lloches.' Gwelsom rai o'r rhain yn cael eu disgrifio'n gynharach. Yn yr ychydig fisoedd trawmatig diwethaf ar yr ynysoedd hyn, gwelsom sut y mae eithafwyr a chanddynt wahanol ideolegau gwyrdroëdig wedi ceisio creu rhaniadau a chasineb, ac rydym hefyd wedi gweld ymateb anhygoel y gymuned o undod a chariad ar draws y gwahanol grwpiau cymunedol a chan unigolion. Nodaf ymateb Llywodraeth Cymru eu bod hefyd wedi 'ariannu'r Rhaglen Hawliau Lloches, a hynny drwy'r Rhaglen Cydraddoldeb a Chynhwysiant, er mwyn gweithio gyda ffoaduriaid a cheiswyr lloches i greu adroddiadau i'r cyfryngau a'r rheini'n herio stereoteipiau negyddol.' Mae hyn yn hanfodol, ac rwy'n siŵr y bydd yr Aelodau wedi gweld y pryder cyhoeddus a'r anesmwythyd ynglŷn â sut yr adroddwyd am yr ymosodiadau terfysgol diweddar yn y cyfryngau print prif ffrwd. Portreadwyd yr ymosodiadau erchyll ym Manceinion, San Steffan a phont Llundain fel gweithredoedd yn seiliedig ar derfysgaeth a gyflawnwyd gan derfysgwyr, ac eto roedd papur newydd 'The Times', ddoe ddiwethaf, yn ei brif bennawd ar ei dudalen flaen yn cynnwys yr ymadrodd emosiynol 'lone wolf' i ddisgrifio'r terfysgwr diweddaraf yn y DU, gan gyfeirio'n amlwg hefyd at yr elfennau lliniarol posibl yn sgil problemau iechyd meddwl yr unigolyn gwyn a ddrwgdybir. Er mwyn pob un o'n dinasyddion, rhaid peidio â gwahaniaethu. Cyflawnir ymosodiadau terfysgol gan derfysgwyr, ni waeth beth yw eu lliw croen. Pwysleisiaf hyn oherwydd ei bod yn hanfodol na cheir canfyddiad ein bod yn stigmateiddio un gymuned dros un arall. Mae argymhelliad 15 yn dweud 'y dylai Llywodraeth Cymru wneud mwy i helpu ffoaduriaid a cheiswyr lloches i gael mynediad at addysg a chyflogaeth drwy' dri phrif gam: yn gyntaf, 'hyrwyddo Fframwaith Credydau a Chymwysterau Cymru mor eang ag y bo modd' yn ail, 'ei gwneud yn ofynnol bod prifysgolion Cymru yn trin ffoaduriaid fel myfyrwyr cartref' ac yn drydydd, i greu, 'mwy o gyfleoedd ar gyfer interniaethau sector cyhoeddus'. Cefais fy nghalonogi fod Llywodraeth Cymru, yn ei ymateb, yn bendant 'yn cydnabod pwysigrwydd addysg a chyflogaeth er mwyn integreiddio pobl yn effeithiol mewn cymdeithas', ac y bydd yn diweddaru'r polisi Saesneg i siaradwyr ieithoedd eraill ar gyfer Cymru ac yn mapio'r ddarpariaeth Saesneg i siaradwyr ieithoedd eraill fel y mae ar hyn o bryd. Nodaf fod cynllun cydraddoldeb strategol Llywodraeth Cymru yn cynnwys y nod i Lywodraeth Cymru ei hun ddod yn batrwm o amrywiaeth a chynhwysiant erbyn 2020. Mae'n rhaid bod hynny'n iawn hefyd. Rhaid i Lywodraeth Cymru, a ninnau yma, fel Aelodau o Gynulliad Cenedlaethol Cymru, arddangos i'r genedl Gymreig y bydd Cymru bob amser yn wlad agored, oddefgar, amlddiwylliannol ac amrywiol. Cefais fy nharo gan ansawdd y sylwadau a gyflwynwyd i'r pwyllgor - rwyf finnau hefyd, fel eraill, wedi cyfarfod â cheiswyr lloches a ffoaduriaid fel rhan o'r gwaith hwn a thu allan iddo - a Chymdeithas y Plant, a helpodd i ddisgrifio'n glir i mi rai o'r materion allweddol sy'n ymwneud â gweithredu Deddf Mewnfudo 2016 yng Nghymru, y soniodd Julie Morgan amdani eisoes. Mae hyn yn ennyn pryder mawr yn Lloegr. Mae'n iawn, Ysgrifennydd y Cabinet, fod Llywodraeth Cymru yn ei hymateb i'n hadroddiad o blaid gwerthuso Deddf Mewnfudo 2016 ar brofion hawl i rentu yn Lloegr. Ond dylai'r broses o gyflwyno hyn gael ei gwerthuso gan yr Ysgrifennydd Cartref cyn ei chyflwyno ledled Cymru, o ganlyniad i gynnydd yn y pryderon a leisiwyd gan landlordiaid, tenantiaid a gafodd eu gwrthod a gwaith adroddiad y Cydgyngor er Lles Mewnfudwyr - bydd yr holl faterion o'r fath yn cyfrannu heb amheuaeth at y cynnydd yn y troseddau casineb a gofrestrwyd ac yr adroddwyd yn eu cylch. Yn olaf, yma yn y Cynulliad Cenedlaethol Cymru, hoffwn ddweud ein bod i gyd, yma, yn y lle hwn - hoffwn ddweud - yn meddu ar yr ewyllys, yr awydd a'r ysgogiad i fynd i'r afael â'r heriau niferus hyn, gan fod hynny er budd ein holl ddinasyddion, a dyngarwch, gwerthoedd a gweddusrwydd pobl Cymru sy'n ein gyrru fel cynrychiolwyr yn hyn o beth ac yn yr adroddiad hwn. Diolch.