English: We know - and I know I keep repeating this - that we do lead the way in the UK when it comes to recycling, so we're coming at this from a different starting point from our counterparts in both Scotland and England, but we are not complacent. We want to be first in the world on recycling by both complementing the work that is already being done here and building on it with a system that works for us all in Wales. At the moment, we also aspire to be a refill nation. I was pleased, in my previous portfolio, to announce our ambition to do this and to see many communities across the country taking this up now. I also note that the Member's own local authority, Caerphilly, is in the process of setting up a refill scheme across the county and is proactively encouraging businesses in the area to sign up at refill stations. It's an incredibly simple but effective way to not only help people in terms of health and well-being and rehydration but actually to cut down on single-use plastic bottles in the process. We've talked about taxation here today. We know that the UK Government in the 2018 budget announced measures regarding a plastics tax. The Welsh Treasury is now working with HM Treasury on the possibility of [ Inaudible.] single-use disposal plastic tax through taxation, and we are monitoring closely the development of proposals in this area to make sure stakeholders have an opportunity to help inform thinking and that any measures are both fit for purpose and fit with our ambitions with our Welsh way on tackling waste. On a tax on single-use beverage containers, often known in the press and colloquially as a 'latte levy', we did say previously that introducing a stand-alone Welsh tax levy or charge on single-use beverage/drinks containers remains an option for Wales, and it's something that I'm keen to explore further. Alongside this, we also welcome the aims of the single-use plastics EU directive and broadly support the measures that have been put forward. My officials are currently examining the final draft text and continue to work with the UK Government and devolved administrations to determine how best to implement the various provisions included. Dirprwy Lywydd, I'm aware of the constraints on time today. We've talked about the waste hierarchy and the need to reduce and reuse as well as recycle, and there are a great number of reuse projects happening across the country now, and I've been pleased to visit a number of them. But actually one important issue that I do want to mention is the development of a route-map for improving the circularity of plastic in Wales. The principal focus of this is increasing recycled content within plastic products and components of packaging that are manufactured here in Wales but also significantly reducing our reliance on overseas markets to recycle the plastics collected here. I think it's essential that Wales develops a circular economy in terms of the plastic we use, dispose of and reprocess, and we are supporting this through our £6.5 million circular economy investment fund. We want to support and encourage innovation and new technologies so that we see a wider range of plastics collected and recycled and increase the use of recycled plastics in manufacturing. This will not only be efficient by reducing plastic waste but it can also create more jobs and help grow our economy. So, we can see that when we get things right on the environment, it can bring broader economic benefits. And we're seeing more and more organisations such as zero-waste shops and the popularity of that growing across the country, and that is to be welcomed. I think we've said here before that we are almost going full circle. We've basked in the convenience of that throwaway culture in the past, and now there is growing realisation of the impact that is having for today and for the future, so more people are going back to actually thinking about our own behaviours and how we actually cut down on our own single-use plastic use as well. The Member mentioned a few in his own constituency, including Transcend Packaging, which is indeed a Welsh company supported by Welsh Government, which supplies paper straws to McDonald's across the country. I understand they're phasing it out at the moment, in terms of McDonald's itself, and I'm looking forward to potentially visiting the McDonald's in north Wales where I had my first ever job to see the paper straws in use there. You're right that we led the way on the plastic bags levy, and I'm not quite sure but I think you're right that we don't want to go quite as far as Kenya, but actually it does show how other countries are - . This is on the agenda for all of us, and the really valid point you make is about not taking piecemeal action, but that we think about this holistically and bring all the things we've talked about today together, and look at, actually, the impact of what we do and make sure it works for us in Wales. The onus is on all of us to take action, and I think we can see today that we are. That awareness is growing, and our communities are leading the way. Our country has led the way before, and I am personally passionate, and this Government places political priority on us continuing to lead the way in the interests of our environment, economy and future generations.
Welsh: Rydym yn gwybod - a gwn fy mod yn ailadrodd hyn o hyd - ein bod yn arwain y ffordd yn y DU ar ailgylchu, felly rydym yn dod at hyn o fan cychwyn gwahanol i'n cymheiriaid yn yr Alban a Lloegr, ond nid ydym yn hunanfodlon. Rydym am fod yn gyntaf yn y byd ar ailgylchu drwy ategu'r gwaith sydd eisoes yn cael ei wneud yma ac adeiladu ar hynny gyda system sy'n gweithio i bawb ohonom yng Nghymru. Ar hyn o bryd, rydym hefyd yn anelu at fod yn genedl ail-lenwi. Roeddwn yn falch, yn fy mhortffolio blaenorol, o gyhoeddi ein huchelgais i wneud hyn ac i weld llawer o gymunedau ledled y wlad yn gwneud hyn yn awr. Nodaf hefyd fod awdurdod lleol yr Aelod, Caerffili, yn y broses o sefydlu cynllun ail-lenwi ar draws y sir ac yn mynd ati'n rhagweithiol i annog busnesau yn yr ardal i fod yn fannau ail-lenwi. Mae'n ffordd hynod o syml ond effeithiol iawn nid yn unig o helpu pobl o ran iechyd a lles ac ailhydradu ond hefyd i leihau'r defnydd o boteli plastig untro yn y broses. Rydym wedi sôn am drethiant yma heddiw. Rydym yn gwybod bod Llywodraeth y DU yng nghyllideb 2018 wedi cyhoeddi mesurau mewn perthynas â threth ar blastig. Mae Trysorlys Cymru bellach yn gweithio gyda Thrysorlys EM ar y posibilrwydd o [ Anghlywadwy.] dreth ar waredu plastig untro drwy drethiant, ac rydym yn monitro datblygiad cynigion yn y maes hwn yn fanwl i wneud yn siŵr fod rhanddeiliaid yn cael cyfle i helpu i lywio syniadau a bod unrhyw fesurau'n addas at y diben ac yn cyd-fynd â'n huchelgeisiau gyda'n ffordd Gymreig o fynd i'r afael â gwastraff. Ar dreth ar gynwysyddion diod untro, a elwir yn aml yn y wasg ac ar lafar yn 'latte levy', rydym wedi dweud o'r blaen fod cyflwyno ardoll dreth Gymreig annibynnol neu dâl ar gynwysyddion diodydd untro yn parhau i fod yn opsiwn ar gyfer Cymru, ac mae'n rhywbeth rwy'n awyddus i'w archwilio ymhellach. Ochr yn ochr â hyn, rydym hefyd yn croesawu nodau cyfarwyddeb yr UE ar blastig untro ac yn cytuno â'r mesurau a gyflwynwyd at ei gilydd. Mae fy swyddogion ar hyn o bryd yn ystyried y testun drafft terfynol ac yn parhau i weithio gyda Llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig i bennu'r ffordd orau o weithredu'r darpariaethau amrywiol sydd wedi'u cynnwys. Ddirprwy Lywydd, rwy'n ymwybodol o'r cyfyngiadau ar amser heddiw. Rydym wedi siarad am yr hierarchaeth wastraff a'r angen i leihau ac ailddefnyddio yn ogystal ag ailgylchu, ac mae nifer fawr o brosiectau ailddefnyddio'n digwydd ar draws y wlad yn awr, a bu'n bleser ymweld â nifer ohonynt. Ond un mater pwysig rwyf am ei grybwyll yw datblygu map ar gyfer gwella cylcholdeb plastig yng Nghymru. Prif ffocws hwn yw cynyddu cynnwys wedi'i ailgylchu mewn cynhyrchion plastig a chydrannau deunydd pacio a gynhyrchir yma yng Nghymru ond gan leihau ein dibyniaeth ar farchnadoedd tramor hefyd i ailgylchu'r plastig a gesglir yma. Rwy'n meddwl ei bod hi'n hanfodol fod Cymru'n datblygu economi gylchol o ran y plastig rydym yn ei ddefnyddio, yn ei waredu ac yn ei ailbrosesu, ac rydym yn cefnogi hyn drwy ein cronfa fuddsoddi yn yr economi gylchol gwerth £6.5 miliwn. Rydym eisiau cefnogi ac annog arloesedd a thechnolegau newydd er mwyn inni allu gweld amrywiaeth ehangach o blastigion yn cael eu casglu a'u hailgylchu a chynyddu'r defnydd o blastigion wedi'u hailgylchu yn y sector gweithgynhyrchu. Bydd hyn nid yn unig yn effeithlon o ran lleihau gwastraff plastig ond gall hefyd greu mwy o swyddi a helpu i dyfu ein heconomi. Felly, pan gawn bethau'n iawn ar yr amgylchedd, gallwn weld ei fod yn gallu sicrhau manteision economaidd ehangach. Ac rydym yn gweld mwy a mwy o sefydliadau megis siopau diwastraff a phoblogrwydd hynny'n tyfu ar draws y wlad, ac mae hynny i'w groesawu. Credaf ein bod wedi dweud yma o'r blaen ein bod bron â chau'r cylch. Rydym wedi ymhyfrydu yng nghyfleustra'r diwylliant gwastraffus yn y gorffennol, ac yn awr ceir sylweddoliad cynyddol ynglŷn â'r effaith a gaiff hynny heddiw ac yn y dyfodol, felly mae mwy o bobl yn ailfeddwl am ein hymddygiad ein hunain a sut i leihau ein defnydd ein hunain o blastig untro hefyd. Soniodd yr Aelod am rai yn ei etholaeth ei hun, gan gynnwys Transcend Packaging, sy'n gwmni Cymreig a gefnogir gan Lywodraeth Cymru, ac sy'n cyflenwi gwellt papur i McDonald's ledled y wlad. Deallaf eu bod yn ei gyflwyno'n raddol ar hyn o bryd, o ran McDonald's eu hun, ac rwy'n edrych ymlaen at ymweld â McDonald's yng ngogledd Cymru, lle cefais fy swydd gyntaf erioed, i weld y gwellt papur yn cael eu defnyddio yno. Rydych chi'n iawn ein bod wedi arwain y ffordd gyda'r ardoll ar fagiau plastig, ac nid wyf yn hollol siŵr ond credaf eich bod yn iawn nad ydym am fynd mor bell â Kenya, ond mewn gwirionedd mae'n dangos sut y mae gwledydd eraill yn - . Mae hyn ar yr agenda i bob un ohonom, a'r pwynt gwirioneddol ddilys a wnewch yw peidio â gweithredu'n dameidiog, ond y gallwn feddwl am hyn mewn ffordd gyfannol a dod â'r holl bethau rydym wedi sôn amdanynt heddiw at ei gilydd, ac edrych ar effaith yr hyn a wnawn a gwneud yn siŵr ei fod yn gweithio i ni yng Nghymru. Mae cyfrifoldeb ar bob un ohonom i weithredu, a chredaf y gallwn weld heddiw ein bod yn gwneud hynny. Mae'r ymwybyddiaeth yn tyfu, ac mae ein cymunedau'n arwain y ffordd. Mae ein gwlad wedi arwain y ffordd cyn hyn, ac yn bersonol, rwy'n teimlo'n angerddol ynglŷn â hyn, ac mae'r Llywodraeth yn rhoi blaenoriaeth wleidyddol i barhau i arwain y ffordd er budd ein hamgylchedd, yr economi a chenedlaethau'r dyfodol.