English: Thank you, Deputy Presiding Officer. It's a pleasure to be back in the Chamber today. In the programme for government, we set out the actions that we will pursue over this Senedd term to help ensure that nobody is left behind, nobody is held back and everyone has the opportunity to reach their potential. Today I am pleased to launch the plan for employability and skills, to set out what we will do. This signals our policy and our investment priorities, together with how we expect to sharpen our delivery focus and the activity of our partners. And we do this in building on the significant labour market and skills improvement in Wales since the publication of the last plan in 2018. Economic inactivity reached a record low in 2018, and fell below the UK level for the first time in November 2018. By the end of 2019, we had reached our target of closing the unemployment gap with the UK, and levels continue to remain lower than the UK today. And the employment rate for the last quarter of 2021 was higher than at any point before the last plan was introduced in March 2018. And, of course, the proportion of 19 to 24-year-olds who are now in employment, education or training is close to the highest level on record. The proportion of people aged between 18 and 64 who have no qualifications has fallen by more than 1 per cent, and those with higher education qualifications has increased by 4 per cent. We are setting out our new plan today in the context that the labour market impacts of COVID-19 have not been as severe as feared, with a strong rebound in hiring. This has led to the lowest ever ratio of unemployment to vacancies in the UK. However, looking forward, we face a number of risks and new challenges: high vacancy levels, labour shortages of key workers, an ageing population, and more people leaving the labour market prematurely for reasons of ill health - and particularly those over the age of 50. Rising business overheads, the cost-of-living crisis and impacts on living standards are all challenges we will need to contend with. And, of course, the sad reality is that the invasion of Ukraine marks the onset of what could be the largest humanitarian crisis on our continent in decades. At the same time, unequal access and insufficient provision of fair work and a pay gap for gender, ethnicity and disability still prevail. There are still significant disparities between groups, such as black, Asian and minority ethnic communities, disabled people and single parents. Now, in addressing the plan, I know that we can't fully replace from the Welsh Government budget the missing millions lost through the fact that the UK Government has not kept its funding promises to Wales following our departure from the European Union. As Members will be aware, Wales is due to lose about £1 billion over the next few years, and much of that money lost to Wales would have been invested in improving employability and skills. That means that together with ministerial colleagues, I've therefore had to make difficult choices to prioritise budgets, to continue to invest in our people and skills. We will of course continue to press UK Government to back our team Wales ambitions to invest in the talent of our people and restore to Wales the lost £1 billion. I do hope that parties across this Senedd will be able eventually to present a united front on this key issue for the future of the people that we all represent. Supporting people to stay in work, enter or progress in employment, and increase their skills and employability is critical to increase the pool of available talent, and to support people to gain fair work and progress in the labour market. Access to fair work supports household incomes and livelihoods and the health and well-being of workers. The new plan sets out five key areas of action over this Government term, which should propel us towards our longer term milestone. The first is delivering the young person's guarantee to protect a generation from the impacts of lost learning and delays to entering employment. I'm pleased to launch Jobs Growth Wales+ today as part of that. This will deliver the most successful element of the traineeships and Jobs Growth Wales programmes to offer the best possible support to young people. The second is tackling economic inequality, shifting our focus to those furthest away from the labour market to find work, to improve labour market outcomes for disabled people, minority ethnic communities, women and those with lower skill levels. This includes building on the Better Jobs Closer to Home model, while supporting employment and continuing our partnership approach with local authorities. The third is promoting fair work for all, to use our levers to improve the offer for workers. That includes introducing the social partnership and public procurement Bill and, of course, continuing to encourage employers to make work safer, better, fairer and more secure. The fourth is providing more support for people with long-term health conditions to work. This includes better anchoring the health service, both as employer and the partner of the delivery network, to prevent people falling out of work or getting into employment because of a healthcare condition. And finally is raising skill levels and the adaptability of our workforce by expanding access to flexible and personal learning for people both in and out of work to improve their skills, find work or retrain. Just last week, the Welsh Government extended the childcare offer so that parents can be supported to undertake education and training. We remain committed to driving forward our priorities in the 2018 plan to tackle economic inactivity, to increase employment levels of disabled people, and to try to futureproof the supply of people and skills. This plan responds to and draws on the involvement of key stakeholders in the development of the regional investment framework for Wales, the race equality action plan and the 'Locked Out: Liberating disabled people's lives and rights in Wales beyond Covid-19' report. Going forward, we always need to work smarter and together to make the best use of our people and resources. This plan will help our partners to align their activities to our priorities, and help to ensure that UK Government funding is used in a way that supports rather than cuts across Welsh Government priorities. Elements of this plan are covered by the co-operation agreement, and where applicable these policies are being developed with Plaid Cymru. I look forward to working with ministerial colleagues and Plaid Cymru's designated Members to develop and oversee an area of genuine cross-Government policy implementation over this programme for government. Our people are our greatest asset, and Wales will not prosper if the ability to train, learn, train and progress at work is not made more equal. Making this a reality requires a shared sense of mission from all partners, so that we can maximise our resources to deliver a stronger, fairer and greener Wales, with an economy that works for everyone. Thank you, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Mae hi'n bleser bod yn ôl yn y Siambr heddiw. Yn y rhaglen lywodraethu, rydym ni'n nodi'r camau y byddwn ni'n eu cymryd yn ystod y tymor Seneddol hwn i helpu i sicrhau nad oes neb yn cael ei adael ar ôl, nad oes neb yn cael ei ddal yn ôl a bod pawb yn cael cyfle i gyrraedd eu potensial. Heddiw, mae hi'n bleser gennyf lansio'r cynllun ar gyfer cyflogadwyedd a sgiliau, i nodi'r hyn y byddwn ni'n ei wneud. Mae hwn yn amlygu ein blaenoriaethau o ran polisi a buddsoddi, ynghyd â sut yr ydym yn disgwyl cynyddu ein pwyslais ar gyflawni ac ar weithgarwch ein partneriaid. Ac rydym ni'n gwneud hyn wrth adeiladu ar y gwelliant sylweddol sydd wedi bod yn y farchnad lafur ac o ran sgiliau yng Nghymru ers cyhoeddiad y cynllun diwethaf yn 2018. Cyrhaeddodd anweithgarwch economaidd ei gyfradd isaf erioed yn 2018, ac fe ostyngodd yn is na chyfradd y DU am y tro cyntaf ym mis Tachwedd 2018. Erbyn diwedd 2019, roeddem ni wedi cyrraedd ein nod o gau'r bwlch diweithdra gyda'r DU, ac mae'r cyfraddau yn parhau i fod yn is na rhai'r DU heddiw. Ac roedd y gyfradd gyflogaeth ar gyfer chwarter olaf 2021 yn uwch nag ar unrhyw gyfnod cyn cyflwyno'r cynllun diwethaf ym mis Mawrth 2018. Ac, wrth gwrs, mae cyfran y bobl ifanc 19 i 24 oed sydd mewn cyflogaeth, addysg neu hyfforddiant erbyn hyn yn agos at y gyfradd uchaf a gofnodwyd erioed. Mae cyfran y bobl rhwng 18 a 64 oed heb unrhyw gymwysterau wedi gostwng mwy na 1 y cant, ac mae cyfran y rhai sydd â chymwysterau addysg uwch wedi cynyddu 4 y cant. Rydym ni'n nodi ein cynllun newydd heddiw yng nghyd-destun y ffaith nad yw effeithiau COVID-19 ar y farchnad lafur wedi bod mor ddifrifol ag yr ofnwyd, ac mae cynnydd mawr wedi bod o ran cyflogi gweithwyr unwaith eto. Mae hyn wedi arwain at y gymhareb isaf erioed o ddiweithdra i swyddi gwag yn y DU. Serch hynny, wrth edrych ymlaen, rydym ni'n wynebu nifer o risgiau a heriau newydd: cyfraddau uchel o swyddi gwag, prinder gweithwyr allweddol, poblogaeth sy'n heneiddio, a mwy o bobl yn gadael y farchnad lafur cyn eu hamser oherwydd afiechyd - ac yn enwedig y rhai dros 50 oed. Mae gorbenion busnes cynyddol, yr argyfwng costau byw ac effeithiau ar safonau byw i gyd yn heriau y bydd angen i ni fynd i'r afael â nhw. Ac, wrth gwrs, y gwirionedd trist amdani yw bod yr ymosodiad ar Wcráin yn nodi dechrau'r argyfwng dyngarol mwyaf ar ein cyfandir mewn degawdau. Ar yr un pryd, mae mynediad anghyfartal a darpariaeth annigonol o waith teg a'r bwlch cyflog o ran rhywedd, ethnigrwydd ac anabledd yn dal i fodoli. Mae gwahaniaethau sylweddol yn parhau rhwng grwpiau, fel cymunedau du, Asiaidd ac ethnig leiafrifol, pobl anabl a rhieni sengl. Nawr, wrth fynd i'r afael â'r cynllun, rwy'n gwybod na allwn, o gyllideb Llywodraeth Cymru, ddod o hyd i'r holl filiynau a gollwyd oherwydd y ffaith nad yw Llywodraeth y DU wedi cadw ei haddewidion i Gymru o ran ariannu yn dilyn ein hymadawiad â'r Undeb Ewropeaidd. Fel y gŵyr yr Aelodau, fe fydd Cymru yn colli tua £1 biliwn dros y blynyddoedd nesaf, ac fe fyddai llawer o'r arian hwnnw a gollodd Cymru wedi cael ei fuddsoddi mewn gwella cyflogadwyedd a sgiliau. Mae hynny'n golygu fy mod i, ynghyd â fy nghyd-Weinidogion, wedi gorfod gwneud dewisiadau anodd o ran blaenoriaethu cyllidebau, ar gyfer parhau i fuddsoddi yn ein pobl ni a'u sgiliau. Wrth gwrs, fe fyddwn ni'n parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i gefnogi ein huchelgeisiau tîm Cymru o ran buddsoddi yn nhalent ein pobl a chael y £1 biliwn a gollwyd yn ôl i Gymru. Rwy'n gobeithio y bydd y pleidiau ar draws y Senedd hon yn unfryd yn y pen draw o ran y mater allweddol hwn ar gyfer dyfodol y bobl yr ydym ni i gyd yn eu cynrychioli. Mae cefnogi pobl i aros mewn gwaith, dechrau neu symud ymlaen gyda chyflogaeth, a chynyddu eu sgiliau a'u cyflogadwyedd yn hanfodol i chwyddo'r gronfa o dalent sydd ar gael, a chefnogi pobl i gael gwaith teg a chynnydd yn y farchnad lafur. Mae'r gallu i gael gafael ar waith teg yn cefnogi incwm a bywoliaeth aelwydydd yn ogystal ag iechyd a lles y gweithwyr. Mae'r cynllun newydd yn nodi pum maes gweithredu allweddol yn ystod tymor y Llywodraeth hon, a ddylai ein harwain ni at ein cerrig milltir i'r tymor hwy. Y cyntaf o'r rhain yw darparu gwarant i bobl ifanc o ran diogelu cenhedlaeth gyfan rhag effeithiau addysg a gollwyd ac oedi cyn dechrau ar gyflogaeth. Rwy'n falch o lansio Twf Swyddi Cymru+ heddiw yn rhan o hynny. Fe fydd hyn yn darparu'r elfennau mwyaf llwyddiannus o'r rhaglenni hyfforddeiaethau a Thwf Swyddi Cymru i gynnig y cymorth gorau posibl i bobl ifanc. Yr ail yw mynd i'r afael ag anghydraddoldeb economaidd, gan roi mwy o bwyslais ar helpu'r rhai sydd bellaf i ffwrdd oddi wrth y farchnad lafur i ddod o hyd i waith, i wella canlyniadau'r farchnad lafur i bobl anabl, a chymunedau ethnig leiafrifol, menywod a'r rhai sydd â lefelau sgiliau is. Mae hyn yn cynnwys adeiladu ar batrwm Swyddi Gwell yn Nes at Adref, wrth gefnogi cyflogaeth a pharhau â'n dull o bartneriaeth gydag awdurdodau lleol. Y trydydd yw hybu gwaith teg i bawb, gan ddefnyddio ein hysgogiadau i wella'r cynnig sydd ar gael i weithwyr. Mae hynny'n cynnwys cyflwyno'r Bil partneriaeth gymdeithasol a chaffael cyhoeddus ac, wrth gwrs, parhau â'n hanogaeth i gyflogwyr i wneud gwaith yn fwy diogel, gwell, tecach ac yn fwy sicr. Y pedwerydd yw rhoi mwy o gymorth i bobl sydd â chyflyrau iechyd hirdymor allu canfod gwaith. Mae hyn yn cynnwys angori'r gwasanaeth iechyd yn well, fel cyflogwr a phartner y rhwydwaith cyflenwi hefyd, i atal pobl rhag mynd yn ddi-waith neu golli cyflogaeth oherwydd cyflwr gofal iechyd. A'r olaf yw cynyddu cyfraddau sgiliau a hyblygrwydd ein gweithlu drwy ehangu addysg hyblyg a phersonol i bobl sydd mewn gwaith ac allan o waith i wella eu sgiliau nhw, a dod o hyd i waith neu ailhyfforddi. Yr wythnos diwethaf, fe estynnodd Llywodraeth Cymru'r cynnig gofal plant i allu cefnogi rhieni i ymgymryd ag addysg a hyfforddiant. Rydym ni'n parhau i fod yn ymrwymedig i fwrw ymlaen â'n blaenoriaethau yng nghynllun 2018 i fynd i'r afael ag anweithgarwch economaidd, a chynyddu cyfraddau cyflogaeth pobl anabl, a cheisio diogelu'r cyflenwad o bobl a sgiliau ar gyfer y dyfodol. Mae'r cynllun hwn yn ymateb i randdeiliaid allweddol yn y gwaith o ddatblygu fframwaith buddsoddi rhanbarthol Cymru, y cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol a'r adroddiad 'Drws ar Glo: Datgloi bywydau a hawliau pobl anabl yng Nghymru ar ôl COVID-19'. Wrth symud ymlaen, mae angen i ni weithio yn ddoeth a gyda'n gilydd bob amser i wneud y defnydd gorau o'n pobl a'n hadnoddau. Fe fydd y cynllun hwn yn helpu ein partneriaid ni i gysoni eu gweithgareddau â'n blaenoriaethau, ac yn helpu i sicrhau bod cyllid Llywodraeth y DU yn cael ei ddefnyddio mewn modd sy'n cefnogi yn hytrach nag yn sefyll yn ffordd blaenoriaethau Llywodraeth Cymru. Mae elfennau o'r cynllun hwn yn cael eu cynnwys yn y cytundeb cydweithredu, a phan fo hynny'n berthnasol fe fydd y polisïau hyn yn cael eu datblygu gyda Phlaid Cymru. Rwy'n edrych ymlaen at weithio gyda chyd-Weinidogion ac Aelodau dynodedig Plaid Cymru i ddatblygu a goruchwylio maes gweithredu polisi traws-Lywodraethol gwirioneddol yng nghwrs y rhaglen lywodraethu hon. Ein pobl yw ein mantais fwyaf ni, ac ni all Cymru ffynnu os na cheir mwy o gydraddoldeb o ran y gallu i ddysgu, hyfforddi a symud ymlaen yn y gwaith. I wireddu hyn bydd angen ymdeimlad cyffredin o genhadaeth gan bob partner, ar gyfer manteisio hyd yr eithaf ar ein hadnoddau i sicrhau Cymru gryfach, decach, wyrddach, gydag economi sy'n gweithio i bawb. Diolch, Dirprwy Lywydd.