English: Thank you, Deputy Minister. I welcome this statement today on the international day of disabled people, which aims to identify and address the discrimination, marginalisation, exclusion and inaccessibility that many people living with disabilities face. It was back in 1992 that the United Nations called for an international day for celebration of people living with disabilities to be held at this time, on this date in December every year. It provides us with an opportunity to outline and reiterate our commitment to create inclusive, accessible and sustainable communities here in our country, Wales. This objective has been made more urgent by the effects of the coronavirus, as the Deputy Minister just outlined. Many disability charities here in Wales have united to call on the Welsh Government to act decisively to safeguard the well-being and survival of disabled people and others categorised as being at high risk of contracting the virus. For disabled people, much of the advice on how to avoid infection, such as self-isolation and social distancing, is impossible to follow. Many disabled people require daily assistance and need the support of personal assistants and care workers. Concerns have been expressed about the quality of care that can be delivered when care workers go into isolation or become sick. Disabled charities have called upon the Welsh Government to put co-ordinated plans in place on how to respond to a shortage of care workers. It is clear that disabled people are likely to face harm, not just through the coronavirus itself but through the general strain on the health and social care system. The Welsh Government must ensure social care delivery and the provision of accessible information and support is adequately resourced in Wales. We have a duty to ensure that disabled people are not treated as unavoidable casualties in this pandemic, and therefore we welcome the money that you've just outlined in the light of COVID-19. I would ask the Deputy Minister, in her reply, to confirm that disabled people will be treated as a priority in the forthcoming vaccination programme here in Wales. Hate crime is an increasing problem in the UK, and, sadly, Wales is no exception. There was an 84 per cent increase in the number of on-line disability hate crimes reported to police in Wales last year. Although hate crime legislation is not a responsibility devolved to this Parliament, Welsh Government has a duty to ensure that adequate funding for advocacy and support for victims is provided. We must continue to encourage the police service to work in partnership with disabled people and their organisations to ensure accurate recognition, recording and reporting of disability hate crime. The Deputy Minister will know of my support for the Purple Vote campaign, which is geared around raising the subject of disability awareness to those in elected roles at all levels. Society still presents significant challenges for disabled people, and it's critical that all voices from all sectors of Welsh society are heard and are equally valid. I understand the Welsh Government has launched a consultation on the establishment of a new fund to provide support for disabled people to seek elected office for the 2021 Senedd elections and the 2022 local government elections. I welcome this and look forward to seeing more candidates who have disabilities standing for election at both local and national level in the future. It would add such great value to the work that's done here. Finally, Deputy Minister, may I ask about the opportunities for disabled people to participate in sport in Wales? Sports governing bodies need to adopt a more coherent, planned and co-ordinated approach to disabled sport in Wales. Do you agree that sports governing bodies should set targets for raising participation rates among disabled people, and how is this Welsh Government going to monitor that progress on achieving greater participation by disabled people in sport? And do you agree with me that more all-weather facilities in Wales are needed to ensure participation is possible all year round? Participation in sport can play an important role in making disabled people feel more involved and integrated in society. This is one of the objectives on the International Day of People With Disabilities, and I thank the Deputy Minister for her statement today.
Welsh: Diolch, Dirprwy Weinidog. Rwy'n croesawu'r datganiad hwn heddiw ar ddiwrnod rhyngwladol pobl anabl, sy'n ceisio nodi a mynd i'r afael â'r gwahaniaethu, ymyleiddio, allgáu a diffyg hygyrchedd y mae llawer o bobl sy'n byw gydag anableddau yn eu hwynebu. Fe alwodd y Cenhedloedd Unedig nôl ym 1992 am ddiwrnod rhyngwladol i ddathlu pobl sy'n byw gydag anableddau i'w gynnal ar yr adeg hon, ar y dyddiad hwn ym mis Rhagfyr bob blwyddyn. Mae'n gyfle inni amlinellu ac ailadrodd ein hymrwymiad i greu cymunedau sy'n gynhwysol, yn hygyrch ac yn gynaliadwy yma yng Nghymru ein gwlad. Mae effeithiau'r coronafeirws, fel y mae'r Dirprwy Weinidog newydd ei ddweud, wedi pwysleisio'r angen i weithredu yn hyn o beth, a hynny ar fyrder. Mae llawer o elusennau pobl anabl yma yng Nghymru wedi uno i alw ar Lywodraeth Cymru i weithredu gyda phendantrwydd i ddiogelu llesiant a goroesiad pobl anabl ac eraill sydd mewn perygl mawr o gael y feirws. I bobl anabl, mae'n amhosibl dilyn llawer o'r cyngor ar sut i osgoi haint, fel hunanynysu a chadw pellter cymdeithasol. Mae angen cymorth bob dydd ar lawer o bobl anabl ac mae angen cymorth cynorthwywyr personol a gweithwyr gofal arnynt. Fe fynegwyd pryderon ynghylch ansawdd y gofal y gellir ei ddarparu pan fydd gweithwyr gofal yn ynysu neu'n mynd yn sâl. Mae elusennau pobl anabl wedi galw ar Lywodraeth Cymru i roi cynlluniau cydgysylltiedig ar waith ar sut i ymateb i brinder gweithwyr gofal. Mae'n amlwg bod pobl anabl yn debygol o wynebu niwed, nid yn unig yn sgil coronafeirws ei hun ond drwy'r pwysau cyffredinol sydd ar y system iechyd a gofal cymdeithasol. Mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru sicrhau bod digon o adnoddau ar gael i ddarparu gofal cymdeithasol a darparu gwybodaeth a chymorth hawdd ei gael yng Nghymru. Mae gennym ddyletswydd i sicrhau nad yw pobl anabl yn cael eu trin fel dioddefwyr anochel yn y pandemig hwn, ac felly rydym yn croesawu'r arian yr ydych chi newydd ei amlinellu yng ngoleuni COVID-19. Rwy'n gofyn i'r Dirprwy Weinidog, yn ei hateb hi, i gadarnhau y rhoddir blaenoriaeth i bobl anabl yn y rhaglen frechu sydd i ddod yma yng Nghymru. Mae troseddau casineb yn broblem gynyddol yn y DU ac, yn anffodus, ni chaiff Cymru ei heithrio o hynny. Fe fu yna gynnydd o 84 y cant yn nifer y troseddau casineb anabledd ar-lein a adroddwyd i'r heddlu yng Nghymru y llynedd. Er nad yw deddfwriaeth troseddau casineb yn gyfrifoldeb a ddatganolwyd i'r Senedd hon, mae gan Lywodraeth Cymru ddyletswydd i sicrhau bod cyllid digonol yn cael ei ddarparu ar gyfer eiriolaeth a chymorth i ddioddefwyr. Mae'n rhaid inni ddal ati i annog yr heddlu i weithio mewn partneriaeth â phobl anabl a'u sefydliadau nhw i sicrhau bod troseddau casineb anabledd yn cael eu cydnabod, eu cofnodi a'u hadrodd yn fanwl gywir. Mae'r Dirprwy Weinidog yn gwybod fy mod i'n cefnogi ymgyrch y Bleidlais Borffor, a anelir at godi mater ymwybyddiaeth o anabledd i'r rhai sydd mewn swyddi etholedig ar bob lefel. Mae'r gymdeithas yn parhau i osod heriau sylweddol ar bobl anabl, ac mae'n hanfodol bod pob llais o bob sector o gymdeithas Cymru yn cael eu clywed a'u bod nhw i gyd yr un mor ddilys â'i gilydd. Rwy'n deall bod Llywodraeth Cymru wedi lansio ymgynghoriad ar sefydlu cronfa newydd i roi cymorth i bobl anabl wrth geisio swydd etholedig ar gyfer etholiadau Senedd 2021 ac etholiadau llywodraeth leol 2022. Rwy'n croesawu hyn ac yn edrych ymlaen at weld mwy o ymgeiswyr anabl yn sefyll mewn etholiadau ar lefel leol a chenedlaethol yn y dyfodol. Fe fyddai hynny'n ychwanegu llawer o werth at y gwaith a gafodd ei wneud yn y fan hon. Yn olaf, Dirprwy Weinidog, a gaf i ofyn am y cyfleoedd sydd gan bobl anabl i gymryd rhan mewn chwaraeon yng Nghymru? Mae angen i gyrff llywodraethu chwaraeon fabwysiadu dull sydd wedi'i gynllunio, sy'n fwy cydlynol a chydgysylltiedig o ymdrin â chwaraeon pobl anabl yng Nghymru. A ydych chi'n cytuno y dylai cyrff llywodraethu chwaraeon osod nodau ar gyfer codi cyfraddau cyfranogiad ymhlith pobl anabl, a sut mae Llywodraeth Cymru am arolygu'r cynnydd hwnnw o ran cael mwy o bobl anabl i gymryd rhan mewn chwaraeon? Ac a ydych chi'n cytuno â mi fod angen mwy o gyfleusterau pob tywydd yng Nghymru i sicrhau bod cyfranogiad yn bosibl drwy gydol y flwyddyn? Fe all cymryd rhan mewn chwaraeon fod â rhan bwysig wrth wneud i bobl anabl deimlo eu bod yn cymryd mwy o ran a'u bod yn rhan gynhenid o gymdeithas. Dyma un o'r amcanion ar Ddiwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anableddau, a diolchaf i'r Dirprwy Weinidog am ei datganiad hi heddiw.