English: Two years ago, of course, when this Senedd supported the motion to declare a climate emergency, we became the first Parliament in the world to do so. And doing so was a clear statement that not only is there an emergency, but, of course, there's a need for us to respond to that emergency in a way that reflects the seriousness of the crisis that we face. Now, these actions are not only for us as politicians to take, but, of course, there's a role for all of society to respond to that. But it is incumbent on us as politicians to create much of the legislative framework that facilitates the action that's required. This Bill, and the amendments before you today in this group, from myself, numbered from 51 through to 58, offer us an opportunity to make sure that our education system in Wales plays its part in that respect. The intention, therefore, of my amendments is to add 'climate crisis and ecological emergency' to the list of mandatory elements within the areas of learning and experience, alongside relationships and sexuality education, religion, values and ethics, and, of course, English and Welsh. They also require Ministers to issue a code setting out the themes and matters to be encompassed by the mandatory element of climate crisis and ecological emergency, and I also outline the procedure for issuing or revising the code. Another area my amendments touch upon is the section in the Bill on mental health. There's the duty to have regard to mental health and emotional well-being, and I ask Members to support my amendment 57, which explicitly refers to the need to consider climate anxiety as part of that. Doing so will provide support to children and young people who request it, and ensure, of course, as well, that teacher education is provided to equip teachers with the skills and knowledge necessary to carry out their obligations under this section. Climate anxiety, as I'm sure Members will appreciate, is recognised as an increasingly prominent issue, and this is an opportunity for us to reflect that in this legislation. I've been working on these amendments with a group called Teach the Future. Some of you, I'm sure, will have met with their representatives in recent weeks and months. They're campaigning to ensure that students in Wales are taught about the climate emergency and ecological crisis - how they're caused, what we can do to mitigate them and what our future lives and jobs are going to look like because of them. They want to see sustainability and these crises become key content in all subject areas. They want to see educators trained in how to teach about these difficult topics in a way, of course, that empowers students, and they're campaigning for the necessary funding and resources to do this. Whilst people are aware, maybe, that there is a climate crisis, they might not necessarily be aware of what that really means to them and their lives. Educating students, arming them with that understanding, will increase public awareness and lead to that wider behavioural change that we need to see if we are to tackle this emergency successfully. Polling has shown that many people don't appreciate how serious or immediate the threat is, and with climate-related disasters increasing each year - and heaven knows, we've seen major flooding incidents in Wales of late, haven't we - it's never been more important to properly educate young people about the world that we and they are, and will be, living in. It isn't just Teach the Future, of course, that have called for education on the biodiversity crisis and tackling climate change to become mandatory. A whole host of environmental organisations, most recently as part of the Wales Environment Link, have also been campaigning for this. Wales Environment Link reminds us that, in order to build a future generation equipped to deal with the challenges in the coming decades, we need to ensure that ecoliteracy is embedded into the new Welsh curriculum and the areas of learning. We have an opportunity to achieve this today, and I would urge Members to support my amendments. Diolch.
Welsh: Ddwy flynedd yn ôl, wrth gwrs, pan gefnogodd y Senedd hon y cynnig i ddatgan argyfwng hinsawdd, ni oedd y Senedd gyntaf yn y byd i wneud hynny. Ac roedd gwneud hynny yn ddatganiad clir nid yn unig bod argyfwng, ond, wrth gwrs, bod angen i ni ymateb i'r argyfwng hwnnw mewn ffordd sy'n adlewyrchu difrifoldeb yr argyfwng yr ydym ni yn ei wynebu. Nawr, nid yw'r camau hyn i ni fel gwleidyddion eu cymryd yn unig, ond, wrth gwrs, mae gan y gymdeithas gyfan ran i ymateb i hynny. Ond mae'n ddyletswydd arnom ni fel gwleidyddion i greu llawer o'r fframwaith deddfwriaethol sy'n hwyluso'r camau y mae eu hangen. Mae'r Bil hwn, a'r gwelliannau sydd ger eich bron heddiw yn y grŵp hwn, gen i, wedi eu rhifo o 51 i 58, yn cynnig cyfle i ni sicrhau bod ein system addysg yng Nghymru yn chwarae ei rhan yn hynny o beth. Bwriad fy ngwelliannau, felly, yw ychwanegu 'argyfwng hinsawdd ac argyfwng ecolegol' at y rhestr o elfennau gorfodol yn y meysydd dysgu a phrofiad, ochr yn ochr ag addysg perthnasoedd a rhywioldeb, crefydd, gwerthoedd a moeseg, ac, wrth gwrs, Cymraeg a Saesneg. Maen nhw hefyd yn ei gwneud hi'n ofynnol i Weinidogion gyhoeddi cod sy'n nodi'r themâu a'r materion sydd i'w cynnwys yn yr elfen orfodol o'r addysg am yr argyfwng hinsawdd a'r argyfwng ecolegol, ac rwyf i hefyd yn amlinellu'r weithdrefn ar gyfer cyhoeddi neu ddiwygio'r cod. Maes arall y mae fy ngwelliannau yn cyffwrdd arno yw'r adran yn y Bil ar iechyd meddwl. Mae dyletswydd i ystyried iechyd meddwl a lles emosiynol, a gofynnaf i'r Aelodau gefnogi gwelliant 57 o'm heiddo, sy'n cyfeirio'n benodol at yr angen i ystyried pryder ynghylch yr hinsawdd yn rhan o hynny. Bydd gwneud hynny yn rhoi cymorth i blant a phobl ifanc sy'n gofyn amdano, ac yn sicrhau, wrth gwrs, hefyd, y rhoddir addysg i athrawon i roi'r sgiliau a'r wybodaeth angenrheidiol i athrawon gyflawni eu rhwymedigaethau o dan yr adran hon. Mae pryder ynghylch yr hinsawdd, fel y bydd yr Aelodau yn ei ddeall rwy'n siŵr, yn cael ei gydnabod yn fater cynyddol amlwg, ac mae hwn yn gyfle i ni adlewyrchu hynny yn y ddeddfwriaeth hon. Rwyf i wedi bod yn gweithio ar y gwelliannau hyn gyda grŵp o'r enw Teach the Future. Rwy'n siŵr y bydd rhai ohonoch chi wedi cwrdd â'u cynrychiolwyr yn ystod yr wythnosau a'r misoedd diwethaf. Maen nhw'n ymgyrchu i sicrhau bod myfyrwyr yng Nghymru yn cael eu haddysgu am yr argyfwng hinsawdd a'r argyfwng ecolegol - sut y maen nhw'n cael eu hachosi, beth y gallwn ni ei wneud i'w lliniaru a pha fath o fywydau a swyddi fydd gennym ni yn y dyfodol oherwydd y rhain. Maen nhw'n dymuno gweld cynaliadwyedd a'r argyfyngau hyn yn dod yn gynnwys allweddol ym mhob maes pwnc. Maen nhw'n dymuno gweld addysgwyr yn cael eu hyfforddi ar sut i addysgu'r pynciau anodd hyn mewn ffordd, wrth gwrs, sy'n grymuso myfyrwyr, ac maen nhw'n ymgyrchu i gael y cyllid a'r adnoddau angenrheidiol i wneud hyn. Er bod pobl yn ymwybodol, efallai, fod argyfwng hinsawdd, efallai nad ydyn nhw o reidrwydd yn ymwybodol o'r hyn y mae hynny'n ei olygu iddyn nhw a'u bywydau mewn gwirionedd. Bydd addysgu myfyrwyr, a rhoi'r ddealltwriaeth honno iddyn nhw, yn cynyddu ymwybyddiaeth y cyhoedd ac yn arwain at y newid ymddygiad ehangach hwnnw y mae angen i ni ei weld os ydym ni am fynd i'r afael â'r argyfwng hwn yn llwyddiannus. Mae arolygon wedi dangos nad yw llawer o bobl yn sylweddoli pa mor ddifrifol neu ddybryd yw'r bygythiad, ac wrth i drychinebau sy'n gysylltiedig â'r hinsawdd gynyddu bob blwyddyn - a dyn a ŵyr, rydym ni wedi gweld llifogydd mawr yng Nghymru yn ddiweddar, onid ydym ni - nid yw hi erioed wedi bod yn bwysicach addysgu pobl ifanc yn iawn am y byd yr ydym ni ac y maen nhw, ac y byddan nhw, yn byw ynddo. Nid Teach the Future yn unig, wrth gwrs, sydd wedi galw ar i addysg ar yr argyfwng bioamrywiaeth a mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd i fod yn orfodol. Mae llu o sefydliadau amgylcheddol, yn fwyaf diweddar yn rhan o Gyswllt Amgylchedd Cymru, hefyd wedi bod yn ymgyrchu dros hyn. Mae Cyswllt Amgylchedd Cymru yn ein hatgoffa, er mwyn magu cenhedlaeth yn y dyfodol sydd â'r adnoddau i ymdrin â'r heriau yn y degawdau i ddod, fod angen i ni sicrhau bod ecolythrennedd yn rhan greiddiol o gwricwlwm newydd Cymru a'r meysydd dysgu. Mae gennym ni gyfle i gyflawni hyn heddiw, a byddwn i'n annog yr Aelodau i gefnogi fy ngwelliannau. Diolch.