English: Well, clearly, as has been said, the higher education sector is crucially important to both our society and economy, not least because its research and development projects are crucial in creating a more prosperous economy here in Wales. Doubts over research funding make this an uncertain time for the sector. Ending our access to money from international bodies could lead to a struggling university sector, which in turn will have a significant negative knock-on effect on Wales. Brexit, and the potential end to overseas research funding could pull the rug, the floor and the foundations from under our economy. With far less to attract bright people to study and stay in Wales, we push ourselves ever closer to a McJob market. The facts speak for themselves: graduates earn almost £10,000 a year more than people without degrees. Llyr mentioned India earlier, and I think it's important for us to look outside the European Union in this regard. We would be foolish to underestimate, actually, the wealth, not only of talent but the wealth in the pockets of these students who come here to Wales, and the fact that many of them stay and work in Wales and make Wales their home following on from their studies here in Wales, and long may that continue. The impact of the higher education sector is spread across Wales, supporting even those areas that do not have universities, which contributed a quarter of that total GVA. Likewise, over 25 per cent of the jobs supported by the sector in 2013 were situated in local authorities without a university - areas such as Neath Port Talbot and Bridgend in my own region, where the higher education sector generated over 2,000 jobs. We should be proud that Welsh universities punch above their weight when it comes to research. We have the highest percentage of world-leading research in terms of impact of any nation in the UK, according to the 2014 research excellence framework, with almost half of it considered to be having a transformational effect on the economy and society. So, given the significant financial support Wales has received from the EU, Brexit will present considerable challenges to research and development. In 2015 alone, almost £25 million of European regional development funding was approved for proposals to enhance research and innovation infrastructure and build capacity across Wales, at the Aberystwyth innovation and enterprise campus, and Cardiff University's Brain Research and Imaging Centre. The science and innovation bay campus at Swansea University in my region opened in October 2015 and received a €60 million investment from the European Investment Bank. We can't underestimate the importance of that investment to the South Wales West economy. Darren Millar mentioned Horizon 2020 earlier, and while it is true that we still can gain access to Horizon 2020 following leaving the European Union, we don't know at the moment what the negotiations look like or what type of Brexit deal we will have to know whether we will be able to have the same level of access to Horizon 2020 that we currently have. So, it's important that we make the case to be part of those types of schemes, whether that's one of many or not. The Chancellor's commitment to add an extra £2 billion a year to expenditure on research and development by the end of the current Westminster Parliament could well add up to nothing if European grant funding disappears, considering that the UK's gross expenditure on R&D in 2014 was just 1.67 per cent of GDP, one of the lowest of the G7 countries, and we are going backwards. But more than that, what does it mean for new projects? What would it mean for a steel research and development centre at Swansea's innovation campus, for example - a project that many of us have been pushing for for some time now? It follows that if any additional funding is merely plugging holes, running to stand still, then new investment is very unlikely to get a look in, and proposals like the steel R&D plan, which would underpin the area's viability as a steel-making centre - something hugely important to the economy of Wales - would potentially face stiffer competition at the very least. This is a very delicate time for higher education, and we must ensure, as law and policy makers, that we understand fully the impact on our institutions of this significant change to the political landscape, if and when, finally, we vote for the Brexit plan to go through.
Welsh: Wel, yn amlwg, fel y dywedwyd eisoes, mae'r sector addysg uwch yn hanfodol bwysig i'n cymdeithas a'n heconomi, nid yn lleiaf am fod ei brosiectau ymchwil a datblygu yn allweddol i greu economi fwy ffyniannus yma yng Nghymru. Mae amheuon ynglŷn â chyllid ymchwil yn gwneud hwn yn gyfnod ansicr i'r sector. Gallai rhoi diwedd ar ein mynediad at gyllid gan gyrff rhyngwladol arwain at sector prifysgolion sy'n ei chael hi'n anodd ymdopi, a bydd hynny yn ei dro yn cael effaith ganlyniadol negyddol sylweddol ar Gymru. Gallai Brexit, a diwedd posibl ar arian ymchwil o dramor ysgwyd sylfeini ein heconomi'n sylweddol. Gyda llawer llai i ddenu pobl alluog i astudio ac aros yng Nghymru, rydym yn gwthio ein hunain yn nes byth at farchnad McJob. Mae'r ffeithiau'n siarad drostynt eu hunain: mae graddedigion yn ennill bron i £10,000 y flwyddyn yn fwy na phobl heb radd. Soniodd Llyr am India yn gynharach, ac rwy'n credu ei bod yn bwysig i ni edrych y tu hwnt i'r Undeb Ewropeaidd yn hyn o beth. Byddem yn ffôl i amcangyfrif yn rhy isel, mewn gwirionedd, y cyfoeth, nid yn unig o ran talent, ond y cyfoeth ym mhocedi'r myfyrwyr hyn a ddaw yma i Gymru, a'r ffaith fod llawer ohonynt yn aros a gweithio yng Nghymru, ac yn gwneud Cymru yn gartref iddynt yn sgil eu hastudiaethau yma yng Nghymru, a hir y parhaed hynny. Mae effaith y sector addysg uwch wedi ei ledaenu ar draws Cymru, gan gefnogi hyd yn oed yr ardaloedd nad oes ganddynt brifysgolion, a gyfrannodd chwarter y cyfanswm gwerth ychwanegol gros hwnnw. Yn yr un modd, roedd dros 25 y cant o'r swyddi a gefnogwyd gan y sector yn 2013 wedi'u lleoli mewn awdurdodau lleol heb brifysgol - ardaloedd fel Castell-nedd Port Talbot a Phen-y-bont ar Ogwr yn fy rhanbarth i, lle y cynhyrchodd y sector addysg uwch dros 2,000 o swyddi. Dylem fod yn falch fod prifysgolion Cymru yn gwneud yn well na'r disgwyl mewn perthynas ag ymchwil. Gennym ni y mae'r ganran uchaf o waith ymchwil o'r radd flaenaf o ran ei effaith o holl wledydd y DU, yn ôl Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil 2014, ac ystyrir bod bron ei hanner yn effeithio'n drawsnewidiol ar yr economi a'r gymdeithas. Felly, o ystyried y gefnogaeth ariannol sylweddol a gafodd Cymru gan yr UE, bydd Brexit yn creu heriau sylweddol i ymchwil a datblygu. Yn 2015 yn unig, cafodd bron £25 miliwn o gyllid datblygu rhanbarthol Ewropeaidd ei gymeradwyo ar gyfer cynigion i wella'r seilwaith ymchwil ac arloesi a meithrin gallu ar draws Cymru, yng nghampws arloesi a menter Aberystwyth, a Chanolfan Ymchwil Delweddu'r Ymennydd Prifysgol Caerdydd. Agorodd campws gwyddoniaeth ac arloesedd y bae ym Mhrifysgol Abertawe yn fy rhanbarth ym mis Hydref 2015 a chafodd fuddsoddiad gwerth €60 miliwn gan Fanc Buddsoddi Ewrop. Ni allwn fychanu pwysigrwydd y buddsoddiad i economi Gorllewin De Cymru. Soniodd Darren Millar am Horizon 2020 yn gynharach, ac er ei bod yn wir ein bod yn dal i allu cael mynediad at Horizon 2020 ar ôl gadael yr Undeb Ewropeaidd, nid ydym yn gwybod ar hyn o bryd beth fydd cynnwys y trafodaethau na pha fath o gytundeb Brexit a gawn i ni wybod a fyddwn yn gallu cael yr un lefel o fynediad at Horizon 2020 ag sydd gennym ar hyn o bryd. Felly, mae'n bwysig ein bod yn cyflwyno achos dros fod yn rhan o'r mathau hynny o gynlluniau, boed yn un o lawer ai peidio. Efallai'n wir na fydd ymrwymiad y Canghellor i ychwanegu £2 biliwn ychwanegol y flwyddyn at wariant ar ymchwil a datblygu erbyn diwedd Senedd bresennol San Steffan yn arwain at ddim os yw cyllid grant Ewropeaidd yn diflannu, o ystyried mai 1.67 y cant yn unig o gynnyrch domestig gros oedd gwariant gros y DU ar ymchwil a datblygu yn 2014, un o'r isaf o wledydd y G7, ac rydym yn mynd tuag at yn ôl. Ond yn fwy na hynny, beth y mae'n ei olygu ar gyfer prosiectau newydd? Beth y byddai'n ei olygu i ganolfan ymchwil a datblygu dur ar gampws arloesedd Abertawe, er enghraifft - prosiect y mae llawer ohonom wedi bod yn pwyso amdano ers peth amser bellach? Os mai dim ond llenwi tyllau y mae unrhyw gyllid ychwanegol yn ei wneud, gan redeg er mwyn aros yn llonydd, yna mae'n dilyn y bydd buddsoddiad newydd yn annhebygol iawn o gael ei ystyried, ac mae'n bosibl y byddai argymhellion fel y cynllun ymchwil a datblygu dur, a fyddai'n tanategu hyfywedd yr ardal fel canolfan gynhyrchu dur - rhywbeth sy'n hynod o bwysig i economi Cymru - yn wynebu mwy o gystadleuaeth fan lleiaf. Mae hwn yn gyfnod bregus iawn i addysg uwch, a rhaid i ni sicrhau, fel llunwyr cyfraith a pholisi, ein bod yn deall yn llawn beth fydd effaith y newid sylweddol hwn i'r tirlun gwleidyddol ar ein sefydliadau, os a phan fyddwn yn pleidleisio ar y cynllun Brexit yn y pen draw.