English: Can I say that I enjoyed that response from the Minister to Janet Finch-Saunders, apart from the last sentence? I welcome that response. It is now almost a cliché to say that we are living through a period of unprecedented change. From Brexit to COVID, and now the war in Ukraine, this is all having a detrimental impact on the supply chain, with the costs of raw materials, production and transport increasing rapidly. We know from the UK climate risk assessment that the housing stock of this state is not fit to deal with the two main climate change threats that affect public health, namely rain and floods brought about by high winds, and extreme heat. This is important because it is here in Wales that we have the oldest housing stock in Europe, with a third of the housing stock built before 1919. These homes are considered difficult to maintain. In addition to this, of course, a number of the properties in this part of Wales are listed, as I've noted several times. With old housing stock such as this, and with many listed buildings that cannot be retrofitted effectively, how is the Welsh Government going to ensure that most of the housing stock is not only energy efficient, but ensures a high standard of living for everybody? Wales, of course, is considered a zone 4 weather zone, where there are close links between rain driven by wind, low quality housing and poor health. I was saddened to read recently about the death of a two-year-old boy in Manchester, Awaab Ishak, with the coroner linking his death directly to mold and damp in his home. The inquest found extensive mould on the walls and ceilings of the bathroom and kitchen. There was also damp and mould in a cupboard in the bedroom. The same is true of many homes in Wales, with mold and damp posing a direct threat to the health of thousands of people in social housing and in the private rented sector. The housing crisis is a health crisis, and climate change will only exacerbate this, so making homes more energy efficient is essential not only to combat climate change, but our public health emergencies. So, I would like to know what the Welsh Government is doing to respond to the health crisis through their actions in the housing sector. More specifically, what is the Welsh Government doing to reduce the presence of dampness and mould in the Welsh housing stock through their retrofitting programme? One retrofitting model that experts in the sector do advocate is deep retrofitting, where individual homes are treated on an individual basis. This, of course, requires numerous skills, comprehensive training and a significant workforce. A retrofit programme on this scale would require a skills and training programme supported by the Government. This would ultimately reduce costs significantly, and would provide an economic boost by developing a skilled workforce across the country, providing economic benefit to all parts of Wales. The Minister also mentioned the need to develop the workforce through ORP. So, there is an opportunity here to invest in a skills and training program to accompany the work that the Government is doing in the agreement with Plaid Cymru in developing Unnos. What steps are the Welsh Government taking to build a workforce that can provide for the needs of Wales in terms of increasing energy efficiency in the housing sector through retrofitting? Thank you.
Welsh: A gaf i ddweud fy mod i wedi mwynhau'r ymateb yna gan y Gweinidog i Janet Finch-Saunders, ac eithrio'r frawddeg olaf? Rwy'n croesawu'r ymateb yna. Mae'n ddihareb, bellach, wrth gwrs, dweud ein bod yn byw trwy gyfnod o newid digynsail. Rhwng Brexit, COVID a rŵan y rhyfel yn Wcráin, mae hyn oll yn cael effaith andwyol ar y gadwyn gyflenwi, gyda chostau deunyddiau crai, cynhyrchu a chludo yn cynyddu'n gyflym. Rydyn ni'n gwybod o asesiad risg hinsawdd y Deyrnas Gyfunol nad ydy stoc dai'r wladwriaeth hon yn addas i wynebu'r ddau brif fygythiad newid hinsawdd sydd yn effeithio ar ein hiechyd cyhoeddus, sef glaw a llifogydd a ddaw yn sgil gwyntoedd mawr, a gwres eithafol. Mae hyn yn bwysig gan mai yma yng Nghymru y mae'r stoc dai hynaf yn Ewrop, gyda threian o'r stoc dai wedi ei hadeiladu cyn 1919. Mae'r tai yma yn cael eu hystyried yn rhai anodd eu trin. Yn ogystal â hyn, wrth gwrs, mae nifer o'r tai yn y rhan yma o Gymru hefyd wedi eu cofrestru, fel dwi wedi nodi lawer gwaith. Gyda hen stoc dai o'r fath, a gyda llawer o adeiladau rhestredig na ellir eu hôl-osod yn effeithiol, sut mae Llywodraeth Cymru yn mynd i sicrhau bod y rhan fwyaf o'r stoc dai nid yn unig yn ynni effeithlon, ond yn sicrhau ansawdd byw uchel i bawb? Mae Cymru, wrth gwrs, yn cael ei hystyried yn barth tywydd parth 4, lle mae cysylltiad agos rhwng glaw sy'n cael ei yrru gan wynt, tai o ansawdd isel ac iechyd gwael. Roeddwn wedi fy nhristáu yn ddiweddar o ddarllen am farwolaeth bachgen dwy oed ym Manceinion, Awaab Ishak, efo'r crwner yn cysylltu ei farwolaeth yn uniongyrchol â llwydni a lleithder yn ei gartref. Daeth y cwest o hyd i lwydni helaeth ar waliau a nenfydau'r ystafell ymolchi a'r gegin. Roedd yna hefyd tamp a llwydni mewn cwpwrdd yn yr ystafell wely. Mae'r un peth yn wir am lawer o gartrefi Cymru, gyda llwydni a lleithder yn cyflwyno bygythiad uniongyrchol i iechyd miloedd o bobl mewn tai cymdeithasol ac yn y sector rhentu preifat. Mae'r argyfwng tai yn argyfwng iechyd, a bydd newid yn yr hinsawdd ond yn gwneud hyn yn waeth, felly mae gwneud cartrefi'n fwy effeithlon o ran ynni yn hanfodol nid yn unig i frwydro yn erbyn newid hinsawdd, ond hefyd ein hargyfyngau iechyd cyhoeddus. Felly, hoffwn wybod beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i ymateb i'r argyfwng iechyd trwy eu gweithredoedd yn y sector tai. Yn fwy penodol, beth mae Llywodraeth Cymru'n ei wneud i leihau presenoldeb tamprwydd a llwydni yn stoc dai Cymru trwy'r rhaglen ôl-ffitio? Un math o fodel ôl-ffitio y mae arbenigwyr yn y sector yn ei eirioli ydy ôl-ffitio dwfn, lle mae cartrefi unigol yn cael eu trin ar sail unigol. Mae hyn, wrth gwrs, yn galw am nifer helaeth o sgiliau, hyfforddiant sylweddol a gweithlu eang. Byddai rhaglen ôl-osod ar y raddfa yma yn gofyn am raglen sgiliau a hyfforddiant i gael ei chefnogi gan y Llywodraeth. Byddai hyn, yn y pen draw, yn lleihau'r costau'n sylweddol ac yn rhoi hwb economaidd trwy ddatblygu gweithlu medrus ar draws y wlad, gan roi budd economaidd i bob rhan o Gymru. Roedd y Gweinidog hefyd yn sôn am yr angen i ddatblygu'r gweithlu drwy'r ORP. Mae yma gyfle, felly, i fuddsoddi mewn rhaglen sgiliau a hyfforddiant i gyd-fynd â'r gwaith y mae'r Llywodraeth yn ei wneud yn y cytundeb â Phlaid Cymru wrth ddatblygu Unnos. Pa gamau mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i adeiladu gweithlu sy'n gallu diwallu anghenion Cymru o ran cynyddu effeithlonrwydd ynni yn y sector dai drwy ôl-ffitio? Diolch.