English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I would like to begin by thanking the members of the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee for their report on our TB eradication programme. I formally responded to the report this morning, and was particularly pleased to see the committee's recommendations were in line with our proposals, which were consulted on late last year. Building on progress made over the last nine years, many of you know the significant financial and social impact bovine TB has on farming families, their businesses and the rural economy. It is important we continue to tackle this disease to safeguard the future of the industry and to protect public and animal health. The consultation attracted almost 1,000 representations, and I want to thank all those who responded. Many agreed with the need to take a more regional approach and so, later this year, I will establish low, intermediate and high TB areas. Over the last few years, real progress has been made. The number of new incidents has fallen by over 40 per cent since its peak in 2009 and is now the lowest it's been in 12 years. Through increased testing, we are now finding infected cattle at an earlier stage and around 5 per cent of herds now have TB. The regional approach will build on what we have already achieved and accelerate progress towards a TB-free Wales. Today, I have published the Wales TB eradication programme document and the first delivery plan, which provides the detail of evidence-based controls to be applied to each region. The low TB area in north Wales is where the disease has not become established. Here, becoming TB free is within our grasp in the short to medium term. TB-free status will boost trade opportunities and mean herds require less regular TB testing, reducing costs for farmers and Government. Our evidence shows cattle movements into the area are the main driver of disease that does occur and so, from 1 October this year, post-movement testing will be introduced. This will help protect the area by identifying infected animals at the earliest opportunity, before they go on to infect others. The evidence shows movement of cattle from neighbouring higher TB areas is one of the main drivers of disease in the intermediate areas. Post-movement testing will, therefore, be introduced to the intermediate areas late next year. The priority for the high TB areas is to continue to reduce the number of TB breakdowns and the severity of each case. In the consultation, we asked for feedback on a proposal for herd testing to be carried out every six months instead of annually. Six-monthly testing has been beneficial in the intensive action area, where this more frequent testing finds 22 per cent of all breakdowns. It has also been successfully used in eradication programmes in other countries. However, I know from my discussions with farmers it can be inconvenient and practically difficult to gather cattle from pasture in the summer months. This is why I've decided six-monthly testing will only be required for those herds that have the highest risk of becoming infected. We're gathering the evidence needed to identify these herds, and so for now, annual testing will remain for all Wales. Farmers told us they want herd TB status information made available so they can make a judgement on the risk of the cattle they are buying. We know risk-based trading schemes have made a significant contribution to TB eradication in New Zealand and Australia. Providing herd-level information will be one of the most important parts of the programme going forward, complementing our regional policies. We have made a start by grant funding livestock markets to update their equipment to receive and display TB information. In the longer term, only a mandatory system will make sure cattle sellers provide TB information at the point of sale, and we will explore ways this can be introduced. The Cattle Health Certification Standards TB voluntary health schemes, known as CHeCS, will also play a pivotal role by allowing herds to demonstrate they are a lower risk even if they are in a high TB area. This will help buyers minimise the risk of introducing the disease, and participating herds classified as the lowest risk will be exempt from some of our controls. I urge Members to help me encourage farmers to sign up to a scheme, and ask for TB information of the cattle they are buying no matter where they come from. A key element of our approach to disease eradication is to deal with TB in long-standing and recurrent TB breakdowns. Some of these chronic TB breakdowns have been under TB restrictions for many years. Eliminating disease in these herds will significantly reduce the costs and implications to the taxpayer, herd owners and neighbouring herds. We are putting in place tailored action plans for chronic breakdowns, with measures specifically aimed at clearing up infection. In some of these chronic breakdowns, badgers may be identified as part of the problem, and unless we accept these herds remaining persistently infected, we must find ways to break the cycle of infection between badgers and cattle. We are considering a range of options to do this, including where necessary cage trapping and humanely killing infected badgers. This is a new approach and is not a repeat of the reactive culling previously used in England. The trap, test and removal operations being planned will be restricted to those breakdowns where investigations indicate badger infection is a key driver of the disease persisting. We will also only remove test-positive badgers. In areas where it can be proved badgers are not contributing to the disease, we will continue with cattle-specific measures, including increased biosecurity.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Hoffwn ddechrau trwy ddiolch i aelodau'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig am ei adroddiad ar ein rhaglen i ddileu TB. Ymatebais yn ffurfiol i'r adroddiad y bore yma, ac roeddwn yn arbennig o falch o weld bod argymhellion y pwyllgor yn unol â'n cynigion, yr ymgynghorwyd arnynt yn hwyr y llynedd. Gan adeiladu ar y cynnydd sydd wedi bod dros y naw mlynedd diwethaf, mae llawer ohonoch yn gwybod am yr effaith ariannol a chymdeithasol sylweddol y mae TB mewn gwartheg yn ei chael ar deuluoedd sy'n ffermio, ar eu busnesau nhw ac ar yr economi wledig. Mae'n bwysig ein bod yn parhau i fynd i'r afael â'r clefyd hwn i ddiogelu dyfodol y diwydiant a diogelu iechyd y cyhoedd ac iechyd anifeiliaid. Roedd yr ymgynghoriad yn destun bron i 1,000 o sylwadau, ac rwyf am ddiolch i bawb a wnaeth ymateb. Roedd llawer yn cytuno bod angen dull mwy rhanbarthol o weithredu, ac felly, yn ddiweddarach eleni, byddaf yn pennu ardaloedd TB isel, canolradd ac uchel. Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, gwelwyd cynnydd gwirioneddol. Mae nifer yr achosion newydd wedi gostwng dros 40 y cant ers uchafbwynt yn 2009 ac erbyn hyn y mae'r nifer yn is nag y bu mewn 12 mlynedd. Trwy gynnal mwy o brofion, rydym yn awr yn canfod gwartheg heintiedig ynghynt, a bellach tua 5 y cant o fuchesi sydd â TB. Bydd y dull rhanbarthol yn adeiladu ar yr hyn a gyflawnwyd gennym eisoes ac yn cyflymu'r cynnydd a wneir tuag at gael Cymru sy'n rhydd o TB. Heddiw, rwyf wedi cyhoeddi dogfen y rhaglen i ddileu TB Cymru a'r cynllun cyflenwi cyntaf, sy'n darparu manylion y rheolaethau seiliedig ar dystiolaeth a fydd yn berthnasol i bob rhanbarth. Nid yw'r clefyd wedi sefydlu yn yr ardal TB isel yn y gogledd. Yma, mae bod yn rhydd rhag TB o fewn cyrraedd yn y tymor byr i'r canolig. Bydd statws heb TB yn hybu cyfleoedd i fasnachu ac yn golygu y bydd angen profion TB yn llai rheolaidd ar fuchesi, gan leihau'r costau i ffermwyr a'r Llywodraeth. Mae ein tystiolaeth yn dangos mai symudiadau gwartheg i mewn i'r ardal yw prif yrrwr y clefyd sy'n digwydd yno ac felly, o 1 Hydref eleni ymlaen, bydd profion ar ôl symud yn cael eu cyflwyno. Bydd hyn yn helpu i warchod yr ardal drwy nodi anifeiliaid sydd wedi'u heintio ar y cyfle cyntaf, cyn iddyn nhw fynd yn eu blaenau i heintio eraill. Mae'r dystiolaeth yn dangos mai symudiadau gwartheg o ardaloedd TB uwch cyfagos yw un o brif yrwyr clefyd yn yr ardaloedd canolradd. Bydd profion ar ôl symud, felly, yn cael eu cyflwyno yn yr ardaloedd canolradd yn hwyr y flwyddyn nesaf. Y flaenoriaeth ar gyfer yr ardaloedd TB uchel yw parhau i leihau nifer yr achosion TB a difrifoldeb pob achos. Yn yr ymgynghoriad, gofynnwyd am adborth ar gynnig i gyflawni profion ar fuches bob chwe mis yn hytrach na phob blwyddyn. Mae profion bob chwe mis wedi bod o fudd yn yr ardal triniaeth ddwys, lle mae'r driniaeth fwy aml yn canfod 22 y cant o'r holl fuchesi sydd wedi'u heintio. Mae hefyd wedi cael ei ddefnyddio'n llwyddiannus mewn rhaglenni dileu mewn gwledydd eraill. Fodd bynnag, gwn, ar ôl trafod â ffermwyr, y gall fod yn anghyfleus ac yn anodd yn ymarferol i alw'r gwartheg o dir pori yn ystod misoedd yr haf. Dyma pam rwyf wedi penderfynu y bydd yn ofynnol cynnal profion bob chwe mis yn unig ar y buchesi hynny sydd â'r risg fwyaf o gael eu heintio. Rydym yn casglu'r dystiolaeth sydd ei hangen i nodi'r buchesi hyn, ac felly am y tro, bydd profion blynyddol yn parhau ar gyfer Cymru gyfan. Dywedodd ffermwyr wrthym eu bod am sicrhau bod yr wybodaeth ar statws TB buches ar gael fel y gallant farnu ar risg y gwartheg y maent yn eu prynu. Rydym yn gwybod bod cynlluniau masnachu sy'n seiliedig ar risg wedi gwneud cyfraniad sylweddol i ddileu TB yn Seland Newydd ac Awstralia. Bydd darparu gwybodaeth ar sail buches yn un o rannau pwysicaf y rhaglen wrth fynd ymlaen, gan ategu ein polisïau rhanbarthol. Rydym wedi dechrau trwy roi cyllid grant i farchnadoedd da byw i ddiweddaru eu cyfarpar ar gyfer derbyn ac arddangos gwybodaeth am TB. Yn y tymor hwy, dim ond system orfodol all sicrhau bod gwerthwyr gwartheg yn rhoi gwybodaeth am TB yn y man gwerthu. Byddwn yn chwilio am ffyrdd o gyflwyno hyn. Bydd cynlluniau iechyd gwirfoddol TB Safonau Ardystio Iechyd Gwartheg, a elwir yn CHeCS, hefyd yn chwarae rhan allweddol drwy ganiatáu i fuchesi ddangos eu bod yn llai o risg hyd yn oed os ydynt mewn ardal TB uchel. Bydd hyn yn helpu prynwyr i leihau'r risg o gyflwyno'r clefyd, a bydd y buchesi sy'n cymryd rhan a roddir yn y dosbarth lleiaf o risg yn cael eu heithrio o rai o'n rheolaethau. Rwy'n pwyso ar yr Aelodau i'm helpu i annog ffermwyr i ymuno â chynllun, ac i ofyn am wybodaeth TB y gwartheg y maen nhw'n eu prynu, ni waeth o ble y maen nhw'n dod. Un o elfennau allweddol ein dull o ddileu clefyd TB yw ymdrin â TB mewn buchesi sydd wedi'u heintio yn hirsefydlog a buchesi sydd wedi'u heintio dro ar ôl tro. Mae rhai o'r buchesi sydd wedi'u heintio'n gronig â TB wedi bod dan gyfyngiadau TB ers blynyddoedd lawer. Bydd dileu clefyd yn y buchesi hyn yn lleihau'n sylweddol y costau a'r goblygiadau i'r trethdalwr, i berchnogion buchesi a buchesi cyfagos. Rydym yn rhoi cynlluniau gweithredu ar waith wedi'u teilwra ar gyfer buchesi sydd wedi'u heintio'n gronig, gyda mesurau sydd wedi'u hanelu'n benodol at gael gwared â'r haint. O ran rhai o'r achosion cronig hyn o fuchesi wedi'u heintio, gellid nodi bod moch daear yn rhan o'r broblem. Ac oni bai ein bod yn derbyn bod y buchesi hyn yn aros yn gyson heintiedig, mae'n rhaid i ni gael ffyrdd o dorri'r cylch haint rhwng moch daear a gwartheg. Rydym yn ystyried ystod o ddewisiadau i wneud hyn, gan gynnwys, lle mae angen, ddal moch daear wedi'u heintio mewn cawell a'u lladd yn ddi-boen. Mae hwn yn ddull newydd ac nid yw'n debyg i'r difa adweithiol a ddefnyddiwyd o'r blaen yn Lloegr. Bydd y gwaith a gynlluniwyd ar gyfer dal, profi a chael gwared ar y moch daear yn gyfyngedig i'r buchesi hynny lle mae ymchwiliadau yn dangos bod yr haint ar foch daear yn yrrwr allweddol i'r clefyd parhaus. Byddwn hefyd ond yn cael gwared â'r moch daear sydd wedi'u profi'n bositif. Mewn ardaloedd lle mae modd profi nad yw'r moch daear yn cyfrannu at y clefyd, byddwn yn parhau â mesurau penodol i'r gwartheg, gan gynnwys mwy o fioddiogelwch.