English: This is an austerity budget. Twice over, all of us can see the impact of the Tory UK Government's austerity agenda, which has depleted the overall spending power of Welsh Government significantly, and no Darren Millar smoke and mirrors will hide the reality of that callous Tory Government at Westminster. But the double whammy in this budget, of course, is the fact that Labour has made political decisions here that deepen the effect of long-term UK Government cuts, especially in the context of local government budget allocations. And this in the context of an increase, actually, in the overall budget for next year. Now, yes, there's been a tweak since the publishing of the first draft budget, with the allocation of new UK budget consequentials that does slightly loosen the stranglehold on Welsh councils, but it's still a stranglehold, nonetheless, and this budget was an opportunity to put a fresh injection of resource into local services that could have knock-on benefits for public services more widely, and I regret that that opportunity hasn't been taken. Of course, this Government commands a majority, now, so our powers, as opposition parties, are limited. That's the reality; we're collectively not in a position to vote it down, and the way we vote on these benches has no bearing, sadly, on the overall ability of the Government to pass its budget. We're bound, with a budget agreement that is nearing its end, to abstain today, but as much as we consider a budget agreement to be something to be taken very seriously indeed, I must say that we are under intense pressure, including from Labour colleagues of the finance Minister, to vote against. But my hope is that, in the spirit of the positive dialogue that there has been between the finance Minister and me and my predecessors, as Plaid Cymru finance spokespeople - and I do thank him for the mature and constructive manner in which discussions have taken place - he does give further thought between now and the publication of the final budget to giving local government a break. We can't continue with the real-term cuts that have a direct impact on education spending and on social services, leading to damaging indirect impacts on health budgets. Your room for manoeuvre is limited - I understand that - but what that means is that the manoeuvring you do do has to be with pinpoint accuracy, and, unfortunately, local services are taking a hard knock, as it stands.
Welsh: Mae hon yn gyllideb gyni. Ddwywaith, gall pob un ohonom ni weld effaith agenda cyni cyllidol Llywodraeth Dorïaidd y DU, sydd wedi lleihau grym gwario cyffredinol Llywodraeth Cymru yn sylweddol, ac ni wnaiff dim o fwg a drychau Darren Millar guddio realiti'r Llywodraeth Dorïaidd ddidrugaredd honno yn San Steffan. Ond yr ergyd ddwbl yn y gyllideb hon, wrth gwrs, yw'r ffaith bod Llafur wedi gwneud penderfyniadau gwleidyddol yma sy'n dyfnhau effaith toriadau hirdymor Llywodraeth y DU, yn enwedig yng nghyd-destun dyraniadau cyllideb llywodraeth leol. A hyn yng nghyd-destun cynnydd, a dweud y gwir, i gyfanswm y gyllideb ar gyfer y flwyddyn nesaf. Nawr, do, bu newid bach ers cyhoeddi'r gyllideb ddrafft gyntaf, gyda dyraniad symiau canlyniadol newydd o gyllideb y DU sy'n llacio rhyw fymryn ar y gafael haearnaidd ar gynghorau Cymru, ond mae'n dal i fod yn afael haearnaidd, serch hynny, ac roedd y gyllideb hon yn gyfle i roi adnoddau o'r newydd i wasanaethau lleol a allai arwain at fanteision i wasanaethau cyhoeddus yn ehangach, ac rwy'n gresynu na fanteisiwyd ar y cyfle hwnnw. Wrth gwrs, mae gan y Llywodraeth hon fwyafrif, nawr, felly mae ein pwerau ni, fel gwrthbleidiau, yn gyfyngedig. Dyna'r gwir amdani; nid ydym ni mewn sefyllfa yn gyfunol i bleidleisio yn ei herbyn, ac nid yw'r ffordd yr ydym ni'n pleidleisio ar y meinciau hyn yn effeithio, yn anffodus, ar allu cyffredinol y Llywodraeth i basio ei chyllideb. Rydym wedi ein rhwymo, â chytundeb cyllideb sydd ar fin dod i ben, i ymatal heddiw, ond er ein bod ni o'r farn bod cytundeb cyllideb yn rhywbeth difrifol iawn yn wir, mae'n rhaid i mi ddweud ein bod ni o dan bwysau sylweddol, gan gynnwys gan gyd-Aelodau Llafur y Gweinidog cyllid, i bleidleisio yn erbyn. Ond fy ngobaith yw, yn ysbryd y ddeialog gadarnhaol a gafwyd rhwng y Gweinidog cyllid a mi a'm rhagflaenwyr, fel llefarwyr cyllid Plaid Cymru - a diolchaf iddo am y ffordd aeddfed ac adeiladol y mae trafodaethau wedi cael eu cynnal - y bydd yn rhoi ystyriaeth bellach rhwng nawr a chyhoeddi'r gyllideb derfynol i roi cyfle i lywodraeth leol. Ni allwn barhau â'r toriadau termau real sy'n effeithio'n uniongyrchol ar wariant ar addysg ac ar wasanaethau cymdeithasol, gan arwain at effeithiau anuniongyrchol niweidiol ar gyllidebau iechyd. Nid oes gennych chi lawer o hyblygrwydd - rwy'n deall hynny - ond mae hynny'n golygu yw bod yn rhaid i unrhyw hyblygrwydd sydd gennych chi gael ei ddefnyddio yn fanwl gywir, ac, yn anffodus, mae gwasanaethau lleol yn cael ergyd galed, fel y mae pethau.