techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. The proposal is to agree the motion. Does any Member object? [ Objection.] Therefore, I defer voting under this item until voting time.
Welsh: Diolch. Y cynnig yw cytuno ar y cynnig. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [ Gwrthwynebiad.] Felly, gohiriaf y pleidleisio o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.
English: The next item on our agenda this afternoon is a debate on the general principles of the Legislation (Wales) Bill, and I call on the Counsel General and Brexit Minister to move the motion - Jeremy Miles.
Welsh: Yr eitem nesaf ar yr agenda y prynhawn yma yw dadl ar egwyddorion cyffredinol y Bil Deddfwriaeth (Cymru), a galwaf ar y Cwnsler Cyffredinol a'r Gweinidog Brexit i gynnig y cynnig - Jeremy Miles.
English: Llywydd, to conclude for the time being, I would like to again thank the stakeholders, the committees and fellow Members for their very positive approach to this Bill and to the more general aim of trying to develop a statute book for Wales that is modern, ordered, clear and accessible. This Bill lays a foundation, and I'm very aware that we have some hard work ahead of us to build on that foundation, but it's important that we do lead and be ambitious for the future. I'm very pleased that the Constitutional and Legislative Affairs Committee has recommended that the general principles of this Bill should be agreed and I very much hope that you as Members will agree. Thank you.
Welsh: Llywydd, i orffen am y tro, hoffwn ddiolch eto i'r rhanddeiliaid, y pwyllgorau, ac i fy nghyd Aelodau am eu hagwedd bositif iawn tuag at y Bil hwn ac i'r bwriad mwy cyffredinol o fynd ati i ddatblygu llyfr statud i Gymru sydd yn fodern, yn drefnus, yn glir ac yn hygyrch. Mae'r Bil hwn yn gosod sylfaen, a dwi'n ymwybodol iawn bod gwaith caled o'n blaenau i adeiladu ar y sylfaen honno, ond mae'n bwysig i ni arwain y ffordd a gosod uchelgais ar gyfer y dyfodol. Rwy'n falch iawn bod y Pwyllgor Materion Deddfwriaethol a Chyfansoddiadol wedi argymell y dylid cytuno i egwyddorion cyffredinol y Bil ac yn gobeithio'n fawr y byddwch chi'n cytuno. Diolch yn fawr.
English: Well, thank you, Llywydd. Firstly, I'd like to thank the Counsel General for the evidence and the sessions that he attended, and the precise answers he had to the various questions that we put during the process of this very important piece of legislation, which is a marker on the path of the development of a Welsh statute book, of a Welsh legislative system. So, the legislation is not only very much needed but very much welcome as well.
Welsh: Wel, diolch, Llywydd. Yn gyntaf, hoffwn ddiolch i'r Cwnsler Cyffredinol am y dystiolaeth a'r sesiynau y bu ynddyn nhw a'r atebion manwl a oedd ganddo i'r cwestiynau amrywiol a holwyd yn ystod proses y darn pwysig iawn hwn o ddeddfwriaeth, sy'n garreg filltir ar y llwybr o ddatblygu llyfr statud i Gymru, o ddatblygu system ddeddfwriaethol i Gymru. Felly, nid yn unig bod angen mawr am y ddeddfwriaeth ond mae croeso mawr iddi hefyd.
English: The Counsel General to respond to the debate.
Welsh: Y Cwnsler Cyffredinol i ymateb i'r ddadl.
English: Diolch, Llywydd. I'd like to thank all the Members who've participated in the debate today. I've particularly enjoyed some of the conceptual discussions, but I think the measure of the success or otherwise of the Bill will be felt in the practical application of its provisions to the lives of citizens in Wales. I'm grateful for the support that Members have given, starting with the contribution that Mick Antoniw made. I'm pleased to hear him restate my understanding that the committee recommends the principles should be agreed. He spoke about the importance not just of the accessibility of law, but of access to law more broadly. I full-heartedly endorse that objective. It's one of the driving ambitions of the Bill. Yes, the democratic accountability argument is very important, but equally important, and to my mind a key driver of the Bill, is the social justice argument. It's incumbent on governments and legislatures to make the law accessible in the lives of citizens, in particular at a time when they find it harder and harder to access legal representation, as we know. He referred to a number of recommendations. Just to address a few points in relation to recommendation 4, there will be a programme of work around accessibility more broadly, developing further commentary, developing the Law Wales website, and the glossary of terms in the Welsh language.
Welsh: Diolch, Llywydd. Hoffwn ddiolch i'r holl Aelodau sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl heddiw. Rwyf wedi mwynhau rhai o'r trafodaethau cysyniadol yn arbennig, ond rwy'n credu y caiff mesur llwyddiant, neu aflwyddiant y Bil, ei deimlo yn modd y caiff ei ofynion eu cymhwyso'n ymarferol i fywydau dinasyddion yng Nghymru. Rwy'n ddiolchgar am gefnogaeth yr Aelodau, gan ddechrau gyda chyfraniad Mick Antoniw. Rwy'n falch o'i glywed yn ail ddatgan yr hyn yr wyf i yn ei ddeall sef bod y pwyllgor yn argymell y dylid cytuno ar yr egwyddorion. Siaradodd am bwysigrwydd nid yn unig hygyrchedd y gyfraith, ond mynediad at y gyfraith yn fwy cyffredinol. Rwy'n cefnogi'r amcan hwnnw'n llwyr. Mae'n un o'r uchelgeisiau sy'n ysgogi'r Bil. Ydy, mae'r ddadl ynghylch atebolrwydd democrataidd yn bwysig iawn, ond yr un mor bwysig, ac yn fy marn i sbardun allweddol y Bil, yw'r ddadl am gyfiawnder cymdeithasol. Mae'n ddyletswydd ar lywodraethau a deddfwrfeydd i wneud y gyfraith yn hygyrch ym mywydau dinasyddion, yn enwedig ar adeg pan fyddant yn ei chael hi'n fwy anodd yn gynyddol i droi at gynrychiolaeth gyfreithiol, fel y gwyddom ni. Cyfeiriodd at nifer o argymhellion. I ymdrin â rhai pwyntiau yn ymwneud ag argymhelliad 4, fe fydd rhaglen waith yn ymwneud â hygyrchedd yn fwy cyffredinol, yn datblygu rhagor o sylwadau, yn datblygu gwefan Cyfraith Cymru, a'r rhestr termau yn y Gymraeg.
English: Several people mentioned the importance of the Welsh language. Of course, we had a recommendation from the commissioner about how to provide for people working in the area, and to ensure that enough people come through the system so as to ensure that lawyers who are fluent in Welsh can operate within a bilingual system in the future.
Welsh: Gwnaeth sawl llefarydd sôn am bwysigrwydd yr iaith Gymraeg. Wrth gwrs, fe wnaethon ni gael argymhelliad oddi wrth y comisiynydd ynglŷn â sut i ddarparu ar gyfer pobl yn gweithio yn y maes, a sicrhau bod digon o bobl yn dod drwy'r system i allu sicrhau bod cyfreithwyr sy'n rhugl yn y Gymraeg yn gallu gweithredu mewn system ddwyieithog yn y dyfodol.
English: Llyr Gruffydd also talked about the figures from the Law Commission. We haven't chosen to lead on those figures. They're important in terms of showing the scale, but I personally don't think it's easy to do a scientific analysis of those figures. For example, assessing the impact of the work of a lawyer in terms of implementing this Act, or one of the other Acts that could be created under this Act - that task does not lend itself easily to that. In terms of the cost of raising awareness - and Llyr Gruffydd mentioned that as well - in terms of public awareness, I think that task is more relevant when specific Acts emanate from the umbrella of this Act, if I could use that term. This Act will succeed by changing the law and changing the impact of the law in people's everyday lives, rather than that people understand what the terms and the content of this Bill are.
Welsh: Fe wnaeth Llyr Gruffydd hefyd sôn am ffigurau Comisiwn y Gyfraith. Dŷn ni ddim wedi dewis arwain ar y symiau hynny. Maen nhw'n bwysig o ran dangos maint a dangos syniad o scale, ond dwi ddim fy hun yn credu ei bod hi'n hawdd i wneud dadansoddiad gwyddonol o'r ffigurau hynny. Er enghraifft, asesu'r impact ar unrhyw gyfreithiwr o weithredu'r Ddeddf hon, neu un o'r Deddfau a allai gael ei chreu o dan y Ddeddf hon - dyw'r dasg honno ddim yn dasg sy'n benthyg ei hunan yn hawdd. O ran costau ymwybyddiaeth - a gwnaeth Llyr Gruffydd sôn am hynny hefyd - o ran ymwybyddiaeth ymhlith y cyhoedd, rwy'n credu, efallai, fod y dasg honno'n fwy perthnasol pan fydd Deddfau penodol yn dod allan o dan ymbarél y Ddeddf hon, os galla i ddefnyddio'r term hwnnw. Bydd y Ddeddf hon yn llwyddo drwy newid y gyfraith a newid effaith y gyfraith ym mywydau pob dydd pobl, yn hytrach, efallai, na bod pobl yn deall beth yw termau a chynnwys y Mesur penodol hwn.
English: Improving accessibility is a long-term project, but, as I indicated earlier, that makes it even more important that we set about the task. I'm grateful for the indications Members have given in the debate of their support for the progress of the Bill to Stage 2, and I look forward to working with members of the Constitutional and Legislative Affairs Committee as they continue the scrutiny of the Bill. Diolch yn fawr.
Welsh: Mae gwella hygyrchedd yn brosiect tymor hir, ond, fel y nodais yn gynharach, mae hynny yn ei gwneud hi'n bwysicach fyth ein bod yn ymgymryd â'r dasg. Rwy'n ddiolchgar i'r Aelodau am eu sylwadau i'r ddadl, am eu cefnogaeth i hynt y Bil i Gyfnod 2, ac edrychaf ymlaen at weithio gydag aelodau o'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol wrth iddyn nhw barhau i graffu ar y Bil. Diolch yn fawr.
English: The proposal is to agree the motion. Does any Member object? The motion is therefore agreed in accordance with Standing Order 12.36.
Welsh: Y cwesiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.
English: The next item is the motion to agree the financial resolution in respect of the Legislation (Wales) Bill. I call on the Counsel General to move the motion formally.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r cynnig i gytuno ar y penderfyniad ariannol mewn perthynas â'r Bil Deddfwriaeth (Cymru). Galwaf ar y Cwnsler Cyffredinol i wneud y cynnig yn ffurfiol.
English: Which brings us to voting time, unless three Members wish for the bell to be rung.
Welsh: Sy'n dod â ni at y cyfnod pleidleisio, oni bai bod tri Aelod yn dymuno i fi ganu'r gloch.
English: I will proceed directly to the first vote, which is a vote on the Qualifications Wales (Monetary Penalties) (Determination of Turnover) Regulations 2019. I call for a vote on the motion, tabled in the name of Rebecca Evans. Open the vote. Close the vote. In favour 36, 11 abstentions, none against. Therefore, the motion is agreed.
Welsh: Dwi'n symud at y bleidlais gyntaf, sef y bleidlais ar Reoliadau Cymwysterau Cymru (Cosbau Ariannol) (Penderfynu ar Drosiant) 2019. Dwi'n galw am bleidlais ar y cynnig, a gyflwynwyd yn enw Rebecca Evans. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 36, 11 yn ymatal, neb yn erbyn. Ac felly derbyniwyd y cynnig.
English: That brings today's proceedings to a close.
Welsh: A dyna ddod â ni at ddiwedd ein gwaith am y dydd.
English: Good morning. To Kirsty Williams to start, to what extent are you fully confident that schools have enough resources to deliver the education priorities of Welsh Government, given that stakeholders that we've had evidence from report that there is a funding crisis facing schools?
Welsh: Bore da. I Kirsty Williams i gychwyn, i ba raddau ydych chi'n gwbl hyderus fod gan ysgolion ddigon o adnoddau i gyflawni blaenoriaethau addysg Llywodraeth Cymru, o gofio bod y rhanddeiliad dŷn ni wedi cael tystiolaeth ganddyn nhw yn adrodd bod yna argyfwng cyllido yn wynebu ysgolion?
English: I'm sure that we will return to a few comments there, but just to turn to Julie, as the one who has the biggest pot of money, in terms of education, that is the funding that goes directly to schools through local authorities: to what extent are you confident that local authorities have sufficient resources to adequately fund schools?
Welsh: Dwi'n siŵr y byddwn ni'n dod yn ôl at ambell sylw yn fanna, ond os caf i droi at Julie, fel yr un sydd efo'r pot mwyaf o bres, mewn gwirionedd, o safbwynt addysg, sef yr arian sydd yn mynd yn syth i'r ysgolion drwy awdurdodau lleol: i ba raddau ydych chi yn hyderus bod gan awdurdodau lleol ddigon o adnoddau i gyllido ysgolion yn ddigonol?
English: Thank you very much, Chair. The questions that I intended to ask have been partly answered already. Can I start by thanking you for the papers that you've submitted - they are excellent, and they are a valuable contribution to our review? From what you have bee saying, of course, work has been done by the Welsh Government in this area of allotments. And also, I know that you have partly responded to this already, but can I just ask whether the guidelines published by the Welsh Government in 2016 remain fit for purpose. Or, in your opinion, how could they be improved, and if the guidelines that have been published can't be improved, is new legislation needed? What is your opinion of the Government's decision in 2014 not to introduce legislation in this area?
Welsh: Diolch yn fawr, Cadeirydd. Mae'r cwestiynau roeddwn i'n mynd i'w gofyn wedi cael eu rhannol ateb yn barod. Allaf i ddechrau drwy ddiolch i chi'ch dwy am y papurau rydach chi wedi cyflwyno gerbron - maen nhw'n fendigedig, ac fe fyddan nhw'n cyfrannu'n werthfawr i'n hadolygiad ni? O beth dŷch chi wedi bod yn dweud, wrth gwrs, mae yna waith wedi cael ei wneud gan Lywodraeth Cymru yn y maes yma ynglŷn â rhandiroedd. A hefyd, dwi'n gwybod eich bod chi wedi rhannol ateb hwn, ond allaf i jest ofyn: a ydy canllawiau Llywodraeth Cymru wnaethon nhw gyhoeddi yn 2016 yn parhau i fod yn addas i'r diben? Neu, yn eich tyb chi, sut mae modd gwella arnyn nhw, neu os nad oes modd gwella ar y canllawiau sydd wedi cael eu cyhoeddi, oes angen deddfwriaeth newydd? Beth yw'ch barn chi ynglŷn â phenderfyniad y Llywodraeth yn 2014 i beidio â chyflwyno unrhyw ddeddfwriaeth yn y maes yma?
English: Thank you, Chair. Could I thank all of you in the first instance for your written evidence, submitted beforehand? It is excellent. And I do have a specific question for Social Farms and Gardens. You say in your evidence that there is a need for a consistent approach to accessing land for growing across Wales. Could you just expand on that? How could we achieve that and by whom would that be achieved?
Welsh: Diolch, Cadeirydd. Alla i ddiolch i chi i gyd yn y lle cyntaf am eich tystiolaeth ysgrifenedig dŷch chi wedi cyflwyno ymlaen llaw? Mae o'n fendigedig. Ac mae gen i gwestiwn penodol ar gyfer Ffermydd a Gerddi Cymdeithasol. Dŷch chi'n sôn yn eich tystiolaeth fod angen dull cyson o gael gafael ar dir ar gyfer tyfu ledled Cymru. A allech chi jest ymhelaethu ar hynny? Sut y gellid cyflawni hynny a phwy ddylai fod yn ei wneud e?
English: Thank you and welcome to the Culture, Welsh Language and Communications Committee. Item 1 on the agenda is introductions, apologies, substitutions and declarations of interest. We have received apologies from Jayne Bryant and from Vikki Howells. Does anyone have anything to declare this morning? Other than the fact that I did all sorts of things with the Urdd, growing up, I think that's the only interest I have to declare this morning.
Welsh: Diolch a chroeso i'r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu. Eitem 1 ar yr agenda yw'r cyflwyniad, ymddiheuriadau, dirprwyon a datgan buddiannau. Cafwyd ymddiheuriadau gan Jayne Bryant a gan Vikki Howells. A oes gan unrhyw un rywbeth i'w ddatgan yma heddiw? Heblaw am y ffaith fy mod i wedi gwneud popeth gyda'r Urdd yn tyfu lan, dwi'n credu mai dyna'r unig beth sydd gen i i'w ddatgan y bore yma.
English: We move on, then, to item 2: Count me in! Inquiry into the role of arts and culture in addressing poverty and social exclusion. We have witnesses this morning and they are Siân Lewis, the chief executive of the Urdd, and then Catrin James, the national policy and projects officer from the Urdd, and Kathryn Williams, the director of Rubicon Dance. I'd like to welcome you here this morning. The session will begin with two video presentations from the organisations we have here, and then we'll move straight into questions on the basis of various themes. Thank you very much.
Welsh: Dŷn ni'n symud ymlaen at eitem 2, felly: Minnau hefyd! Ymchwiliad i rôl celfyddydau a diwylliant wrth fynd i'r afael â thlodi ac allgáu cymdeithasol. Y tystion yma heddiw yw Siân Lewis, sef prif weithredwr yr Urdd, ac wedyn Catrin James, swyddog cenedlaethol polisi a phrosiectau'r Urdd, ac wedyn Kathryn Williams, sef cyfarwyddwr Rubicon Dance. Croeso i chi yma heddiw. Bydd y sesiwn yn dechrau gyda dau gyflwyniad fideo gan ein sefydliadau, ac wedyn byddwn ni'n mynd yn syth i mewn i gwestiynau ar sail themâu gwahanol. Diolch yn fawr iawn.
English: Thank you very much for those videos. It was brilliant to see young people flourishing and developing new skills, certainly. So, we'll move straight into questions, although I would have liked to watch the videos all day. The first question from me, then, is to ask you if you can give specific examples of how you have helped people in poverty to escape that situation through your work, either in the Urdd or through Rubicon. If you can give us specific examples, perhaps of people who you know - without giving names now - but people who you've been able to help through your individual systems. That's my first question.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi am y fideos hynny. Hyfryd gweld pobl ifanc yn ffynnu ac yn datblygu sgiliau, yn sicr. Awn i mewn i'r cwestiynau - gallwn ni jest wylio'r fideos drwy'r dydd. Y cwestiwn cyntaf gen i yw os medrwch chi roi enghreifftiau penodol o sut dŷch chi wedi helpu pobl sydd mewn tlodi i ddod mas o'r sefyllfa honno trwy eich gwaith chi, naill ai yn yr Urdd neu drwy Rubicon. Oes yna enghreifftiau o bobl dŷch chi'n eu nabod neu enghreifftiau - does dim rhaid eu henwi - o bobl sydd wedi cael eu helpu trwy eich systemau penodol chi? Dyna fy nghwestiwn cyntaf.
English: We do have specific examples during the eisteddfods this year where young people from more disadvantaged backgrounds, or learners, have succeeded in competing in our eisteddfods. I don't know whether you saw a piece on our Twitter recently about a girl from Syria who came to this country about a year ago and has competed in her local eisteddfod in Llandeilo for the first time, and that was in recitation in Welsh as a second language. Then, in the Rhondda and in the Glamorgan valleys, we find that schools have brought the eisteddfod to the heart of their school life. So, all pupils have a chance to learn a piece of prose or learn a song or piece of music and are able to perform that. In the past, we have examples - and they are familiar names by now, people who are well known publicly - of individuals who have thanked the Urdd for the opportunity to take the next step in terms of performance. But, certainly, the young people and the children who perhaps speak Welsh as a third language - and I have evidence from Carmarthen, where we have quite a few people who have come into that part of the country, doctors and so forth, and their children are learning Welsh as a third language and they're a part of the school now.
Welsh: Mae gennym ni enghreifftiau penodol yn ystod yr eisteddfodau eleni lle mae yna bobl ifanc o gefndiroedd mwy difreintiedig, neu ddysgwyr, wedi llwyddo ac yn cystadlu yn yr eisteddfodau. Dwi ddim yn siŵr a ydych chi wedi gweld darn ar ein Trydar ni yn ddiweddar am ferch o Syria a oedd wedi cyrraedd blwyddyn yn ôl a nawr sydd wedi cystadlu yn eisteddfod cylch Llandeilo am y tro cyntaf yn adrodd yn yr ail iaith, yn y Gymraeg. Yn y Rhondda ac yng nghymoedd Morgannwg, mae'r ysgolion wedi ymgorffori'r eisteddfod i mewn i fywyd yr ysgol. Felly, mae pob disgybl yn cael cyfle i ddysgu darn safonol o ryddiaith neu o gerddoriaeth ac yn medru perfformio. Ac, wrth gwrs, yn y gorffennol, mae gennym ni'r enghreifftiau, ac mae'r enwau yn rhai cyfarwydd i chi nawr yn gyhoeddus, lle mae unigolion wedi diolch i'r Urdd am y cyfle i allu camu ymlaen i'r cam nesaf ar gyfer perfformio. Ond, yn bendant, mae'r bobl ifanc a'r plant lle mae'r Gymraeg yn drydedd iaith iddyn nhw - mae tystiolaeth y gwnes i ei chasglu o Gaerfyrddin, lle mae nifer o fewnfudwyr yn y maes meddygol, doctoriaid gyda'r ysbyty, ac maen nhw wedi dysgu Cymraeg fel trydedd iaith ac maen nhw nawr yn rhan o'r ysgol.
English: If I could just add to that, in terms of my visits with the local eisteddfodau in Wales over the past year, since I've been in post, we do draw in over half of Welsh schools to get involved with the arts through the medium of Welsh with the eisteddfod. In Cardiff last week, the schools of Glan Ceubal, Glan Morfa, Bro Eirwg and Coed y Gof were all involved with the Eisteddfod - where 99 per cent of parents come from non-Welsh-speaking backgrounds. Those children have an opportunity to engage with the arts through the medium of Welsh for the first time, and they come from areas where there clearly is poverty. If it wasn't for the platform that the Eisteddfod provides for them to go on that journey, they wouldn't have those Welsh language arts experiences. Also, as Kathryn has said, it involves the families - the families come to listen and take pride, and the children gain confidence through becoming involved with these services for the first time.
Welsh: Liciwn i hefyd ategu, fel rhan o fy ymweliadau i efo'r eisteddfodau cylch a sir yng Nghymru dros y flwyddyn ddiwethaf, ers imi fod yn y swydd, dŷn ni'n tynnu mewn dros hanner o ysgolion Cymru i ymwneud â'r celfyddydau drwy'r Gymraeg drwy'r Eisteddfod. Yng Nghaerdydd yr wythnos diwethaf, roedd ysgolion Glan Ceubal, Glan Morfa, Bro Eirwg a Coed y Gof i gyd yn ymwneud â'r Eisteddfod - lle mae 99 y cant o rieni yn dod o gefndiroedd di-Gymraeg. Mae'r plant yn cael profiadau yn ymwneud â chelfyddydau yn y Gymraeg am y tro cyntaf, ac yn dod o ardaloedd lle mae yna dlodi clir. Oni bai am y platfform y mae'r Eisteddfod efallai yn rhoi iddyn nhw i fynd ar y daith yna, fydden nhw ddim yn cael profiadau celfyddydol Cymraeg. Hefyd, fel mae Kathryn wedi ei ddweud, mae'n ymwneud â'r teulu - mae'r teuluoedd oll yn dod i wrando ac ymfalchïo, ac mae'r plant yn cael hyder drwy ymwneud â'r gwasanaethau yma am y tro cyntaf.
English: Sorry, I'm speaking English now. As I said initially, our remit throughout the years has been to give opportunities to experience the arts through the medium of Welsh for children in Wales, and that hasn't been specifically under the poverty agenda. But of course there is room for improvement and for us to collect that information. We know that we do this, but we can't give you enough evidence perhaps today that we do that because we tend to look at the outputs in terms of the Welsh language and the value of the Welsh language to the individual outside of school. But, as I have said, the cost of being part of the Eisteddfod is extremely low - only £7 a year to be involved in all the activities that we offer. So, we know that that isn't a barrier to stop people from taking part.
Welsh: Sori, dwi'n siarad Saesneg nawr. Fel roeddwn i'n ei ddweud ar y cychwyn, mae'n remit ni o ran yr arian yma wedi bod i roi cyfleoedd i ymwneud â'r Gymraeg drwy'r celfyddydau i blant a phobl ifanc Cymru, nid yn benodol o dan yr agenda tlodi. Ond yn sicr mae yna le inni wella. Mae lle i ni gasglu'r wybodaeth yna, achos dwi'n gwybod ein bod ni'n ei wneud e. Dŷn ni'n methu tystiolaethau digon heddiw sut dŷn ni'n gwneud hynny oherwydd dŷn ni'n dueddol o edrych ar allbynnau drwy'r Gymraeg a gwerth y Gymraeg i'r unigolyn y tu allan i'r ysgol. Ond dŷn ni'n gwybod, fel dwi wedi dweud, fod y gost i ymwneud â'r Eisteddfod yn rhad tu hwnt - £7 y flwyddyn i ymwneud â'r holl weithgareddau dŷn ni'n eu cynnig. Dŷn ni'n gwybod nad yw hwnnw'n barrier i osgoi pobl rhag cymryd rhan.