techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Can I just deal with the final point first, Llywydd? We have administered the help of the Organisation for Economic Co-operation and Development to examine key performance indicators and to monitor outputs in terms of economic development in Wales. But in terms of looking at the record on employment and the economy over the last 20 years, in addition to us now having the lowest level of unemployment since records began, we also have at or near to record numbers of people in work; inactivity rates have been coming down consistently over the last few years. We now have, in this Assembly term alone, 75,000 apprenticeship opportunities established and taken by ambitious people in Wales. In contrast to that, across the border in England, apprenticeship figures have fallen off a cliff, because they ripped up an established method of providing apprenticeship support and introduced a bizarre mechanism of taxing businesses for employing people. I'm confident that as a consequence of our interventions, including those by Business Wales, we have been able to establish a strong and resilient business community in Wales that is employing people at record numbers and driving up GVA and productivity rates at a higher and faster rate than the UK.
Welsh: A gaf fi ateb y pwynt olaf yn gyntaf, Lywydd? Rydym wedi defnyddio cymorth y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd i archwilio dangosyddion perfformiad allweddol ac i fonitro allbynnau datblygu economaidd yng Nghymru. Ond o ran edrych ar y cyflawniad mewn perthynas â chyflogaeth a'r economi dros yr 20 mlynedd diwethaf, yn ogystal â'r ffaith bod gennym bellach y lefel isaf o ddiweithdra ers dechrau cadw cofnodion, mae gennym hefyd y nifer uchaf erioed, neu'n agos at y nifer uchaf erioed, o bobl mewn gwaith; mae cyfraddau anweithgarwch wedi bod yn gostwng yn gyson dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf. Bellach, yn nhymor y Cynulliad hwn yn unig, mae gennym 75,000 o gyfleoedd prentisiaeth wedi'u sefydlu a'u cymryd gan bobl uchelgeisiol yng Nghymru. Mewn cyferbyniad â hynny, dros y ffin yn Lloegr, mae ffigurau prentisiaethau wedi cwympo oddi ar glogwyn, gan eu bod wedi cael gwared ar ddull sefydledig o ddarparu cymorth prentisiaethau a chyflwyno mecanwaith rhyfedd o drethu busnesau am gyflogi pobl. Rwy'n hyderus ein bod, o ganlyniad i'n hymyriadau, gan gynnwys y rheini a wnaed gan Busnes Cymru, wedi gallu sefydlu cymuned fusnes gref a gwydn yng Nghymru sy'n cyflogi'r nifer uchaf erioed o bobl ac yn cynyddu cyfraddau gwerth ychwanegol gros a chynhyrchiant ar gyfradd uwch a chyflymach na'r DU.
English: What the people want is access to high-quality jobs. That's precisely what our economic strategy has and is delivering. We're creating jobs at record numbers, jobs of a higher quality, jobs that people can access. We've got a skills training system that is the envy of the rest of the United Kingdom, and you can take, as I've just mentioned, the apprenticeship completion rates, for example, which remain higher than the English average - far higher than the English average. We have also access to a development bank that, again, is the envy of the rest of the UK. Governments in Scotland and beyond are looking at the Development Bank of Wales, examining how they can replicate the services that are offered here in our country. I would welcome any expression of optimism in a bright future, but you have to back it up with cash, you have to back it up with investment. And the fact of the matter is that over the past 10 years, there's been a £1 billion raid on rail infrastructure in Wales. Now, as we approach the budget in March, I pledge this, Llywydd: I will work hand in hand with the UK Government in delivering better rail infrastructure in Wales if they do what they are meant to do, which is to invest in it properly. The underinvestment in Wales's rail infrastructure must end, and it can do so in the budget in March.
Welsh: Yr hyn y mae'r bobl yn dymuno'i gael yw mynediad at swyddi o ansawdd uchel. Dyna'n union y mae'n strategaeth economaidd wedi'i gyflawni ac yn ei gyflawni. Rydym yn creu'r nifer uchaf erioed o swyddi, swyddi o ansawdd uwch, swyddi y gall pobl gael mynediad atynt. Mae gennym system hyfforddi sgiliau sy'n destun cenfigen i weddill y Deyrnas Unedig, a gallwch gymryd, fel y dywedais yn awr, y cyfraddau cwblhau prentisiaethau, er enghraifft, sy'n parhau i fod yn uwch na chyfartaledd Lloegr - yn uwch o lawer na chyfartaledd Lloegr. Mae gennym hefyd fynediad at fanc datblygu sydd, unwaith eto, yn destun cenfigen i weddill y DU. Mae llywodraethau yn yr Alban a thu hwnt yn edrych ar Fanc Datblygu Cymru, gan archwilio sut y gallant efelychu'r gwasanaethau a gynigir yma yn ein gwlad. Buaswn yn croesawu unrhyw fynegiant o optimistiaeth ynghylch dyfodol disglair, ond mae'n rhaid i chi gynnal hynny gydag arian, mae'n rhaid i chi ei gynnal â buddsoddiad. A'r gwir amdani yw, dros y 10 mlynedd diwethaf, fod £1 biliwn wedi'i ysbeilio o'r seilwaith rheilffyrdd yng Nghymru. Nawr, wrth inni agosáu at y gyllideb ym mis Mawrth, rwy'n addo hyn, Lywydd: byddaf yn gweithio law yn llaw â Llywodraeth y DU i ddarparu gwell seilwaith rheilffyrdd yng Nghymru os gwnânt yr hyn y maent i fod i'w wneud, sef buddsoddi ynddo'n iawn. Mae'n rhaid rhoi terfyn ar y tanfuddsoddi yn seilwaith rheilffyrdd Cymru, a gall hynny ddigwydd yn y gyllideb ym mis Mawrth.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. It's my pleasure to address this Chamber for the first time in my new role as the shadow Minister for the economy, tackling poverty and transport. I was interested to hear the Minister say in his response to Russell George that he feels that our economy is doing well and we have to accept that, yes, we do have a low rate of unemployment. But I wonder if the Minister would accept that that reflects underemployment - many people doing part-time jobs. It reflects a situation where many families are working very hard for very low wages, and while they may be employed, they are hardly living well when we have a third of our children in poverty. I think one of the things that I very much hope in this role is that we will avoid any complacency from the Welsh Government, because while things may be better than they might have been without some Welsh Government interventions, as I say, we still have a third of our children living in poverty, and the majority of those children living in poverty have working parents, sometimes two working parents. I want to turn to a specific major recent Welsh Government investment. Given the scale of the Welsh Government investment and stake in Aston Martin, can I ask the Minister what assessment he has made of the recent situation, the developing situation, with regard to the company's position?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Mae'n bleser gennyf annerch y Siambr hon am y tro cyntaf yn fy rôl newydd fel Gweinidog yr wrthblaid dros yr economi, trechu tlodi a thrafnidiaeth. Roedd yn ddiddorol clywed y Gweinidog yn dweud yn ei ymateb i Russell George ei fod yn teimlo bod ein heconomi'n gwneud yn dda a bod yn rhaid i ni dderbyn, oes, fod gennym gyfradd ddiweithdra isel. Ond tybed a fyddai'r Gweinidog yn derbyn bod hynny'n adlewyrchu tangyflogaeth - gyda llawer o bobl mewn swyddi rhan-amser. Mae'n adlewyrchu sefyllfa lle mae llawer o deuluoedd yn gweithio'n galed iawn am gyflogau isel iawn, ac er eu bod yn gyflogedig, prin eu bod yn byw'n dda pan fo traean o'n plant yn byw mewn tlodi. Credaf mai un o'r pethau rwy'n mawr obeithio yn y rôl hon yw y byddwn yn osgoi unrhyw hunanfodlonrwydd ar ran Llywodraeth Cymru, oherwydd er bod pethau efallai'n well nag y byddent heb rai o ymyriadau Llywodraeth Cymru, fel y dywedaf, mae traean o'n plant yn byw mewn tlodi o hyd, ac mae gan y rhan fwyaf o'r plant hynny sy'n byw mewn tlodi rieni sy'n gweithio, weithiau dau riant sy'n gweithio. Hoffwn droi at fuddsoddiad mawr penodol diweddar gan Lywodraeth Cymru. O ystyried maint buddsoddiad a chyfran Llywodraeth Cymru yn Aston Martin, a gaf fi ofyn i'r Gweinidog pa asesiad y mae wedi'i wneud o'r sefyllfa ddiweddar, y sefyllfa sy'n datblygu, mewn perthynas â sefyllfa'r cwmni?
English: I'm grateful to the Minister, both for his kind words with regard to my new portfolio and with regard to what he's told us about the position with Aston Martin. But I would submit that there are still some questions for which we need answers and that there are some concerns. I mean, the fact is that Aston Martin sales have fallen overall by 16 per cent from July 2019 to September 2019. The Welsh Government has pledged £18.8 million, which is a very substantial chunk of investment, and, of course, in return, as the Minister has said, Aston Martin has said that they will make the St Athan plant its home for electrification. But we're now seeing reports that the company will be scrapping the flagship electric car, and we need to know whether that is the case because we want, I'm sure, the Welsh Government investment to be supporting the green economy. I just specifically want to ask the Minister, in the light of the 30-year guarantee given by the Welsh Government that will see Welsh taxpayers' money covering the rent for Aston Martin if they decide to leave the St Athan plant - and I very much hope that the Minister is right and that that will never happen, but if they were to do so - I think we need more transparency in terms of the arrangements and the commitments to Aston Martin, particularly with regard to the 30-year guarantee. What would the cost be to the public purse if Aston Martin did have to withdraw?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am ei eiriau caredig ynglŷn â fy mhortffolio newydd ac ynglŷn â'r hyn y mae wedi'i ddweud wrthym am sefyllfa Aston Martin. Ond buaswn yn awgrymu bod rhai cwestiynau angen eu hateb o hyd, a bod rhai pryderon yn codi. Y gwir yw bod gwerthiant Aston Martin wedi gostwng 16 y cant yn gyffredinol rhwng Gorffennaf 2019 a Medi 2019. Mae Llywodraeth Cymru wedi addo £18.8 miliwn, sy'n fuddsoddiad sylweddol iawn, ac wrth gwrs, yn gyfnewid, fel y dywedodd y Gweinidog, mae Aston Martin wedi dweud y byddant yn gwneud safle Sain Tathan yn gartref trydaneiddio. Ond rydym yn gweld adroddiadau bellach y bydd y cwmni'n rhoi'r gorau i ddatblygu'r car trydan blaenllaw, ac mae angen i ni wybod a yw hynny'n wir gan ein bod yn awyddus, rwy'n siŵr, i fuddsoddiad Llywodraeth Cymru gefnogi'r economi werdd. Yn benodol, hoffwn ofyn i'r Gweinidog, yng ngoleuni'r sicrwydd 30 mlynedd a roddwyd gan Lywodraeth Cymru a fydd yn golygu y byddai arian trethdalwyr Cymru yn talu'r rhent ar ran Aston Martin pe baent yn penderfynu gadael ffatri Sain Tathan - a gobeithiaf yn fawr fod y Gweinidog yn iawn ac na fydd hynny byth yn digwydd, ond pe baent yn gwneud hynny - credaf fod angen mwy o dryloywder arnom o ran y trefniadau a'r ymrwymiadau i Aston Martin, yn enwedig y sicrwydd 30 mlynedd. Beth fyddai'r gost i bwrs y wlad pe bai'n rhaid i Aston Martin adael?
English: It's a superfluous question, because the future of Aston Martin is incredibly bright. I still haven't heard any Plaid Cymru spokesperson welcome the fact that we have Aston Martin in Wales. This was a huge success story for the Welsh Government. It was a historic moment when we were able to announce the fact that Aston Martin were coming to Wales, because it's the first time in over 50 years that cars are actually being produced in our country. Yes, sales were down, but operating costs and higher selling costs also contributed to the profit falling. However, we know from the sales figures of the DBX that the company is turning its fortunes around. And as it announces and then unveils more models, it will further increase the number of sales that it achieves.
Welsh: Mae'n gwestiwn diangen, gan fod dyfodol Aston Martin yn arbennig o ddisglair. Nid wyf wedi clywed unrhyw un o lefarwyr Plaid Cymru yn croesawu'r ffaith bod Aston Martin wedi ymgartrefu yng Nghymru. Roedd hon yn enghraifft o lwyddiant ysgubol i Lywodraeth Cymru. Roedd yn foment hanesyddol pan allasom gyhoeddi'r ffaith bod Aston Martin yn dod i Gymru, gan mai dyma'r tro cyntaf i geir gael eu cynhyrchu yn ein gwlad ers dros 50 mlynedd. Oedd, roedd gwerthiant yn isel, ond roedd costau gweithredu a chostau gwerthu uwch hefyd yn cyfrannu at y gostyngiad mewn elw. Fodd bynnag, gwyddom o ffigurau gwerthiant y DBX fod sefyllfa'r cwmni'n gwella. Ac wrth iddynt gyhoeddi a chyflwyno mwy o fodelau, bydd hynny'n cynyddu nifer y gwerthiannau ymhellach.
English: Look, we have heard it now. Plaid Cymru would not have supported an investment in Aston Martin Lagonda. We've heard it here. It's very, very clear: Plaid Cymru would not have invested in 1,000 jobs in a flagship company for the Welsh economy. I think it's important now that the people of Wales recognise that that is Plaid Cymru's position. You would have spent the money elsewhere. We have already trebled the value of the foundational economy fund, a fund that is designed to drive innovation in the foundational economy, and it does sound to me that rather than welcome - which I still haven't heard - Aston Martin to Wales, there is a wish that it will fail. Now, the fact of the matter is that the Aston Martin Lagonda brand has been with us for decades upon decades. It's regarded globally as one of the highest quality automotive brands in existence, and far from - [ Interruption. ] It is good news. It is good news, and Members around this Chamber should start welcoming the fact that we have record employment figures in this country, that we have record low unemployment figures in this country, that the productivity rate of this country is rising faster than the UK, and people should stop talking down Wales.
Welsh: Edrychwch, rydym wedi ei glywed. Ni fyddai Plaid Cymru wedi cefnogi buddsoddiad yn Aston Martin Lagonda. Rydym wedi ei glywed yma. Mae'n glir iawn: ni fyddai Plaid Cymru wedi buddsoddi mewn 1,000 o swyddi mewn cwmni blaenllaw ar gyfer economi Cymru. Credaf ei bod yn bwysig yn awr fod pobl Cymru yn cydnabod mai dyna safbwynt Plaid Cymru. Byddech wedi gwario'r arian yn rhywle arall. Rydym eisoes wedi treblu gwerth cronfa'r economi sylfaenol, cronfa sydd wedi'i chynllunio i hybu arloesedd yn yr economi sylfaenol, ac mae'n swnio'n debyg i mi, yn hytrach na chroesawu - nad wyf wedi'i glywed o hyd - Aston Martin i Gymru, fod yna ddymuniad i'w gweld yn methu. Nawr, y gwir amdani yw bod brand Aston Martin Lagonda wedi bod gyda ni ers sawl degawd. Fe'i hystyrir yn fyd-eang yn un o'r brandiau modurol o'r ansawdd uchaf, ac ymhell o - [ Torri ar draws.] Mae'n newyddion da. Mae'n newyddion da, a dylai'r Aelodau yn y Siambr hon ddechrau croesawu'r ffaith bod gennym y ffigurau cyflogaeth uchaf erioed yn y wlad hon, fod gennym y ffigurau diweithdra isaf erioed yn y wlad hon, fod cyfradd cynhyrchiant y wlad hon yn codi'n gyflymach na'r DU, a dylai pobl roi'r gorau i fychanu Cymru.
English: Diolch, Llywydd. Well, can I start by saying that Brexit still congratulates you on you bringing such an iconic mark to Wales and you will have our continued support in your operations with that company? Would the Minister consider supporting the use of co-operatives to rejuvenate our town centres and high streets?
Welsh: Diolch, Lywydd. Wel, a gaf fi ddechrau drwy ddweud bod Plaid Brexit yn dal i'ch llongyfarch ar ddenu cwmni mor eiconig i Gymru, ac y cewch ein cefnogaeth barhaus yn eich gwaith gyda'r cwmni hwnnw? A fyddai'r Gweinidog yn ystyried cefnogi'r defnydd o fentrau cydweithredol i adfywio canol ein trefi a'n strydoedd mawr?
English: Yes, very much so, and this is something that I know the Deputy Minister is looking at very keenly, as well as my Deputy Minister, with specific regard to growing the foundational economy - those areas of, if you like, mundane economic activity that contribute so much to employment in Wales.
Welsh: Buaswn, yn sicr, ac mae hyn yn rhywbeth y gwn fod y Dirprwy Weinidog yn edrych arno'n frwdfrydig iawn, yn ogystal â fy Nirprwy Weinidog, yn enwedig mewn perthynas â thyfu'r economi sylfaenol - y meysydd o weithgarwch economaidd cyffredin, os mynnwch, sy'n cyfrannu cymaint at gyflogaeth yng Nghymru.
English: I thank you for that response, Minister. The reason I posed this question is to acknowledge co-operatives as a dynamic, thriving sector of the Welsh economy. Not only are there many individual co-operatives doing well, the sector as a whole is outperforming other types of businesses. Eight of Wales's co-operatives are in the top 100, by turnover, of UK co-operatives. These eight alone have a turnover of more than £165 million. With the decline of our high streets and town centres, is it not now time to look at promoting co-operatives where there are gaps in a town's retail make-up? The Brexit Party believes the Welsh Government should give financial and administrative support for such initiatives, perhaps even encouraging the Development Bank of Wales and Business Wales to put in place specific departments to deal with co-operative set-ups. There could also be the possibility of aligning co-operatives with credit union organisations.
Welsh: Diolch am eich ymateb, Weinidog. Y rheswm y gofynnais y cwestiwn yw i gydnabod cwmnïau cydweithredol fel sector deinamig, ffyniannus o economi Cymru. Nid yn unig fod llawer o gwmnïau cydweithredol unigol yn gwneud yn dda, mae'r sector yn gyffredinol yn perfformio'n well na mathau eraill o fusnesau. Mae wyth o gwmnïau cydweithredol Cymru ymhlith y 100 uchaf, o ran trosiant, o gwmnïau cydweithredol y DU. Mae gan yr wyth cwmni hynny'n unig drosiant o fwy na £165 miliwn. Gyda dirywiad ein strydoedd mawr a chanol ein trefi, onid yw'n bryd edrych ar hyrwyddo cwmnïau cydweithredol lle ceir bylchau yng nghyfansoddiad manwerthu tref? Mae Plaid Brexit yn credu y dylai Llywodraeth Cymru roi cefnogaeth ariannol a gweinyddol i fentrau o'r fath, ac annog Banc Datblygu Cymru a Busnes Cymru hyd yn oed i roi adrannau penodol ar waith i fynd i'r afael â sefydlu cwmnïau cydweithredol. Gallai fod modd alinio cwmnïau cydweithredol â sefydliadau undebau credyd hefyd.
English: My Deputy Minister has just reminded me that we are funding the social entrepreneurs academy. We are also funding Business Wales, of course, to take care of the needs of social businesses in Wales. And we also support the Wales Co-operative Centre, where magnificent work is done in supporting co-operatives across the country. My view of co-operatives is that they are absolutely vital in driving inclusive growth - fair growth - across all communities in Wales, as well as contributing to that important agenda that I've already mentioned, which is fair work.
Welsh: Mae fy Nirprwy Weinidog newydd fy atgoffa ein bod yn ariannu'r academi entrepreneuriaid cymdeithasol. Rydym hefyd yn ariannu Busnes Cymru, wrth gwrs, i ofalu am anghenion busnesau cymdeithasol yng Nghymru. Ac rydym hefyd yn cefnogi Canolfan Cydweithredol Cymru, lle gwneir gwaith gwych i gefnogi mentrau cydweithredol ledled y wlad. Rwy'n credu bod mentrau cydweithredol yn gwbl hanfodol ar gyfer sbarduno twf cynhwysol - twf teg - ar draws pob cymuned yng Nghymru, yn ogystal â chyfrannu at yr agenda bwysig honno rwyf eisoes wedi'i chrybwyll, sef gwaith teg.
English: Well, a vast amount, including the £5 billion rail franchise agreement and hundreds of millions of pounds for improved roads; specifically, £600 million for improved roads in the Member's region of north Wales.
Welsh: Wel, mae llawer ohonynt, yn cynnwys cytundeb masnachfraint rheilffyrdd gwerth £5 biliwn a channoedd o filiynau o bunnau ar gyfer gwella ffyrdd; yn benodol, £600 miliwn ar gyfer ffyrdd gwell yn rhanbarth yr Aelod yng ngogledd Cymru.
English: I'm very grateful for that response. One of the key routes, of course, in Wales is the east-west route along the A55 corridor, which as you've already indicated does go through my constituency. Now, I know that there has been some effort by the Welsh Government to invest in some of the pinch points along that road. But would you agree with me that it's time that we had a major upgrade of the A55, so that we can lift it into a motorway status, where it receives the significant investment that it needs in order to cope with the demands that are being placed upon it? As the main artery in and out of north Wales, it is the economic lifeblood for the region, and we need to make sure that we deal with the congestion that is regularly appearing on there in a much more substantial way than we've done to date.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar iawn am yr ymateb hwnnw. Un o'r llwybrau allweddol yng Nghymru, wrth gwrs, yw'r llwybr o'r dwyrain i'r gorllewin ar hyd coridor yr A55, sydd, fel rydych eisoes wedi'i ddweud, yn mynd drwy fy etholaeth. Nawr, rwy'n gwybod bod Llywodraeth Cymru wedi gwneud rhywfaint o ymdrech i fuddsoddi mewn rhai o'r mannau cyfyng ar hyd y ffordd honno. Ond a fyddech yn cytuno â mi ei bod yn bryd inni wella'r A55 yn sylweddol, fel y gallwn ei chodi i statws traffordd, lle mae'n cael y buddsoddiad sylweddol sydd ei angen er mwyn ymdopi â'r gofynion a roddir arni? Fel y brif ffordd i mewn ac allan o ogledd Cymru, mae'n hollbwysig i'r rhanbarth, ac mae angen inni wneud yn siŵr ein bod yn mynd i'r afael â'r tagfeydd sy'n digwydd yn rheolaidd yno mewn ffordd lawer mwy sylweddol nag rydym wedi'i wneud hyd yma.
English: Can I thank the Member for his question? It gives me an opportunity to update him and others on how much we are spending on road improvements and pinch points in north Wales. Our list of improvements amounts to £600 million, and it stretches from the far west of north Wales, right across to the border with England - hugely important programmes of work on the A55 that will improve cross-border and cross-community transport, utilising the main artery of north Wales. But it must be said that it's not just about roads, rail is vitally important as well in terms of east-west travel. That's why I am hopeful that, at the budget, the UK Government will make a down payment of £215 million, which is roughly per capita what we would have expected to have been spent in north Wales had the UK Government delivered the same amount of investment to the region as it did to other parts of England.
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r Aelod am ei gwestiwn? Mae'n rhoi cyfle i mi roi'r wybodaeth ddiweddaraf iddo ef ac i eraill ynglŷn â faint rydym yn ei wario ar welliannau a mannau cyfyng ar y ffyrdd yng ngogledd Cymru. Mae ein rhestr o welliannau yn £600 miliwn, ac mae'n ymestyn o ben gorllewinol gogledd Cymru, yr holl ffordd ar draws at y ffin â Lloegr - rhaglenni gwaith pwysig iawn ar yr A55 a fydd yn gwella trafnidiaeth drawsffiniol a thrawsgymunedol, gan ddefnyddio prif ffordd gogledd Cymru. Ond mae'n rhaid dweud nad yw'n ymwneud â ffyrdd yn unig, mae rheilffyrdd yn hanfodol bwysig hefyd ar gyfer teithio rhwng y dwyrain a'r gorllewin. Dyna pam rwy'n obeithiol y bydd Llywodraeth y DU, yn y gyllideb, yn gwneud taliad o £215 miliwn, sef, yn fras, y swm y byddem wedi disgwyl ei weld yn cael ei wario yng ngogledd Cymru pe bai Llywodraeth y DU wedi darparu'r un faint o fuddsoddiad y pen i'r rhanbarth ag y gwnaeth i rannau eraill o Loegr.