techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: David, you're right: we have to be particularly concerned about the impact on research. We know that the fees from international students have often gone a long way in providing support for research activities in our universities. Earlier today, I was very pleased to announce in excess of £1 million to further support the Sêr Cymru programme in supporting research in a direct response to the COVID-19 crisis. As I said in answer to Helen Mary, we continue to have discussions with HEFCW, but I'm sure that David would recognise that the scale of the financial support required to address, potentially, shortfalls as a result of a potential drop in foreign students goes beyond what is available within the devolved Governments' budgets, and that's why I'm very pleased to work alongside Ministers from Scotland and Northern Ireland and the English Government on the research and innovation taskforce. My message to them is very, very clear: universities will be making decisions about their research capability not in the autumn, when indications around student recruitment will become clearer. We need to be able to do that now. There are established mechanisms for where we can hold universities accountable for spending research money, QR money, and we continue to look to work together to be able to respond positively in a timely fashion to address these decisions, which institutions will be making in the next couple of months.
Welsh: David, rydych yn llygad eich lle: mae'n rhaid i ni feddwl yn arbennig am yr effaith ar ymchwil. Gwyddom fod ffioedd gan fyfyrwyr rhyngwladol yn aml wedi mynd yn bell i ddarparu cymorth ar gyfer gweithgareddau ymchwil yn ein prifysgolion. Yn gynharach heddiw, roeddwn yn falch iawn o gyhoeddi dros £1 filiwn i roi cefnogaeth bellach i raglen Sêr Cymru sy'n cefnogi ymchwil mewn ymateb uniongyrchol i argyfwng COVID-19. Fel y dywedais yn fy ateb i Helen Mary, rydym yn parhau i gael trafodaethau gyda CCAUC, ond rwy'n siŵr y byddai David yn cydnabod bod maint y cymorth ariannol sydd ei angen i fynd i'r afael â'r diffygion posibl yn sgil gostyngiad posibl yn nifer y myfyrwyr tramor yn mynd y tu hwnt i'r hyn sydd ar gael yng nghyllidebau'r Llywodraethau datganoledig, a dyna pam rwy'n falch iawn o weithio ochr yn ochr â Gweinidogion o Lywodraethau'r Alban, Gogledd Iwerddon a Lloegr ar y tasglu ymchwil ac arloesi. Mae fy neges iddynt yn glir iawn: bydd prifysgolion yn gwneud penderfyniadau ynglŷn â'u capasiti ymchwil, nid yn yr hydref, pan ddaw'r sefyllfa recriwtio myfyrwyr yn gliriach; rhaid inni allu gwneud hynny yn awr. Mae mecanweithiau wedi'u sefydlu inni allu gwneud prifysgolion yn atebol am arian ymchwil, ymchwil o ansawdd da, a wariant ac rydym yn parhau i geisio gweithio gyda'n gilydd i allu ymateb yn gadarnhaol mewn modd amserol a mynd i'r afael â'r penderfyniadau hyn y bydd sefydliadau'n eu gwneud dros yr ychydig fisoedd nesaf.
English: Thank you for the question, Delyth. We are supporting local authorities to develop and grow local contact-tracing capacity. They are pivotal to preventing the transmission of the virus. Discussions are ongoing to identify their resource needs, and lessons learned from the trials will be invaluable in helping to form the next phase of our response.
Welsh: Diolch am y cwestiwn, Delyth. Rydym yn cynorthwyo awdurdodau lleol i ddatblygu a thyfu capasiti i olrhain cysylltiadau lleol. Maent yn ganolog i atal trosglwyddiad y feirws. Mae trafodaethau'n mynd rhagddynt i nodi eu hanghenion o ran adnoddau, a bydd y gwersi a ddysgir o'r treialon yn amhrisiadwy wrth helpu i lunio cam nesaf ein hymateb.
English: There we are. Okay, thank you. Reinforcing the statement by the leader of the Welsh Local Government Association that tracking and tracing coronavirus cases in Wales is a mammoth task, and councils would need significant additional resources for the vital work, Welsh Conservative local authority leaders told me yesterday that they seek clarity from the Welsh Government on its 'Test Trace Protect' programme and the commitment to fully resource this. In stating that it wants the programme operational by the end of May, the Welsh Government has acknowledged this would require significant resources and said some 1,000 staff would initially be needed, including people working for local authorities. Alongside specially-trained council public protection officers and partners in health, other non-clinical staff will need to be either recruited or redeployed. How do you therefore respond to the statement made to me by local authority leaders that if the Welsh Government does not totally commit to fully financing its 'Test Trace Protect' strategy, some local authorities will be crippled?
Welsh: Dyna ni. Iawn, diolch. Gan atgyfnerthu'r datganiad gan arweinydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru fod tracio ac olrhain achosion o'r coronafeirws yng Nghymru yn dasg anferthol, ac y byddai angen adnoddau ychwanegol sylweddol ar gynghorau ar gyfer y gwaith hanfodol, dywedodd arweinwyr awdurdodau lleol y Ceidwadwyr Cymreig wrthyf ddoe eu bod yn gofyn am eglurder gan Lywodraeth Cymru ar ei rhaglen 'Profi Olrhain Diogelu' a'r ymrwymiad i roi adnoddau llawn i hyn. Wrth ddatgan ei bod am i'r rhaglen fod yn weithredol erbyn diwedd mis Mai, mae Llywodraeth Cymru wedi cydnabod y byddai hyn yn galw am adnoddau sylweddol a dywedodd y byddai angen tua 1,000 o staff ar y cychwyn, gan gynnwys pobl sy'n gweithio i awdurdodau lleol. Ar y cyd â swyddogion diogelu'r cyhoedd y cyngor a fydd wedi'u hyfforddi'n arbennig, a phartneriaid ym maes iechyd, bydd angen naill ai recriwtio neu adleoli aelodau eraill o staff nad ydynt yn staff clinigol. Sut ydych chi'n ymateb felly i'r datganiad gan arweinwyr awdurdodau lleol yn dweud y bydd rhai awdurdodau lleol yn cael eu llethu os nad yw Llywodraeth Cymru yn ymrwymo'n llwyr i ariannu ei strategaeth 'Profi Olrhain Diogelu'?
English: Thank you for that, Mark. As I said, we work very closely with all the local authority leaders in Wales. All of them join the call that I join them on at least once a week, sometimes many more times than that. As I said, we are developing a set of pilots that will explore key aspects of this particular plan: key aspects of manual tracing, scripts, volumes, workforce roles, training requirements, data capture, information flow, potential legal issues, including scenario planning and high-risk contact requirements. So, we are working with our local authorities to understand all the ramifications of that, and to understand what their resource requirements are. And as I said in response to Delyth earlier, we are fully aware that they need to be fully supported in that, and I've made that very clear to the leaders. Andrew Morgan, the leader of the WLGA, is absolutely right - it is a mammoth task - but I'm very pleased to say that our local authorities have all stepped up to that plate and are working very hard with us and with the piloting authorities to make sure that we all work together in partnership to deliver this very important plan for Wales.
Welsh: Diolch ichi am hynny, Mark. Fel y dywedais, rydym yn gweithio'n agos iawn â holl arweinwyr yr awdurdodau lleol yng Nghymru. Mae pob un ohonynt yn cefnogi'r alwad arnaf i yn ymuno â hwy o leiaf unwaith yr wythnos, a llawer mwy o weithiau na hynny ar adegau. Fel y dywedais, rydym yn datblygu cyfres o gynlluniau peilot a fydd yn archwilio agweddau allweddol ar y cynllun penodol hwn: agweddau allweddol ar olrhain â llaw, sgriptiau, niferoedd, rolau'r gweithlu, gofynion hyfforddi, casglu data, llif gwybodaeth, materion cyfreithiol posibl, gan gynnwys cynllunio senarios a gofynion cyswllt risg uchel. Felly, rydym yn gweithio gyda'n hawdurdodau lleol i ddeall holl oblygiadau hynny, ac i ddeall beth yw eu gofynion o ran adnoddau. Ac fel y dywedais wrth ymateb i Delyth yn gynharach, rydym yn gwbl ymwybodol fod angen iddynt gael cefnogaeth lawn yn hynny, ac rwyf wedi dweud hynny'n glir iawn wrth yr arweinwyr. Mae Andrew Morgan, arweinydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, yn llygad ei le - mae'n dasg enfawr - ond rwy'n falch iawn o ddweud bod ein hawdurdodau lleol i gyd wedi camu i'r adwy ac yn gweithio'n galed iawn gyda ni a chyda'r awdurdodau peilot i wneud yn siŵr ein bod ni i gyd yn gweithio gyda'n gilydd mewn partneriaeth i gyflawni'r cynllun hynod bwysig hwn i Gymru.
English: The next item is a statement by the Minister for Economy, Transport and North Wales on the response to coronavirus. And the Deputy Presiding Officer will take the chair for this item. Minister, Ken Skates.
Welsh: Yr eitem nesaf felly yw'r datganiad gan y Gweinidog Economi, Trafnidiaeth a'r Gogledd ar yr ymateb i coronafeirws. Ac fe fydd y Dirprwy Lywydd yn cymryd y gadair ar gyfer yr eitem yma. Y Gweinidog, Ken Skates.
English: Can you bring your question to a close there now, because you're well over time?
Welsh: A allwch chi ddod â'ch cwestiwn i ben yn awr, oherwydd rydych chi ymhell dros yr amser?
English: I do apologise, Dirprwy Lywydd, just one final question. I'm very glad to see what the Minister has said about the guidance regarding safe public transport. Can he say a little bit more about progress on broader guidance around safe return to work?
Welsh: Rwy'n ymddiheuro, Ddirprwy Lywydd, dim ond un cwestiwn olaf. Rwy'n falch iawn o weld yr hyn y mae'r Gweinidog wedi'i ddweud am y canllawiau ynghylch trafnidiaeth gyhoeddus ddiogel. A all ddweud ychydig mwy am y cynnydd ar ganllawiau ehangach ar gyfer dychwelyd i'r gwaith yn ddiogel?
English: I can give my assurance that I'll be publishing the criteria as soon as I possibly can - full criteria - and I'll be making a statement to Members. Can I say that we stand shoulder to shoulder with the tourism sector right now? It has never been through such uncertain times as it's going through right now, and we wish to support the sector in every way we can, alongside the UK Government, who obviously have far deeper pockets and the ability to support the sector with financial resource. In terms of some of the questions that Helen Mary Jones asked regarding guidance, the guidance we'll publishing will be relevant to sectors, and the guidance that's been published by BEIS has been relevant to workplaces, and it will outline how structural alterations, how construction work within premises, can take place in a safe way. We're trying to be as comprehensive as possible, in terms of the guidance that's being drafted, so that all businesses are able to reflect upon the regulations that we have here in Wales. But, of course, the guidance that is already available from BEIS largely covers in a satisfactory way safe working arrangements. What we are going to be producing is an enhanced version and a version that is strictly applicable to Wales.
Welsh: Gallaf eich sicrhau y byddaf yn cyhoeddi'r meini prawf cyn gynted ag y bo modd - meini prawf llawn - a byddaf yn gwneud datganiad i'r Aelodau. A gaf fi ddweud ein bod yn sefyll gyda'r sector twristiaeth yn awr? Nid yw erioed wedi bod drwy gyfnod mor ansicr ag y mae'n mynd drwyddo ar hyn o bryd, ac rydym am gefnogi'r sector ym mhob ffordd y gallwn, ochr yn ochr â Llywodraeth y DU, sydd â phocedi llawer dyfnach wrth gwrs, a gallu i gefnogi'r sector gydag adnoddau ariannol. O ran rhai o'r cwestiynau a ofynnodd Helen Mary Jones ynglŷn â'r canllawiau, bydd y canllawiau y byddwn yn eu cyhoeddi yn berthnasol i sectorau, ac mae'r canllawiau a gyhoeddwyd gan BEIS yn berthnasol i weithleoedd, a bydd yn amlinellu sut y gall newidiadau strwythurol, sut y bydd gwaith adeiladu ar safleoedd, yn digwydd mewn ffordd ddiogel. Rydym yn ceisio bod mor gynhwysfawr â phosibl, o ran y canllawiau sy'n cael eu drafftio, fel bod pob busnes yn gallu ystyried y rheoliadau sydd gennym ni yma yng Nghymru. Ond wrth gwrs, mae'r canllawiau sydd eisoes ar gael gan BEIS yn ymdrin mewn ffordd foddhaol at ei gilydd â threfniadau gweithio diogel. Yr hyn y byddwn yn ei gynhyrchu yw fersiwn well a fersiwn sydd ond yn berthnasol i Gymru.
English: Thank you, Minister. I think I'm particularly keen to understand how businesses can actually apply for the scheme before the checker is available. They can't prepare unless they know if they're eligible or not. I wonder, also, if you could address why you were so reticent, I suppose, to publish an aspirational timetable with clear milestones for a phased reopening of the Welsh economy, and when that will take place. I am also very concerned about the coach and bus industry, and I wonder if you could offer any outline of support that is coming for this particular sector. I also note that the Federation of Small Businesses has made some very good suggestions on how the Welsh Government can support businesses to reopen, and I wonder how you would respond to some of their suggestions, namely that the Welsh Government should: publish advice and guidance on the 2m rule; introduce a social distancing grant fund that would target those businesses that are perhaps struggling to make some of those adaptations; introduce a tourism hibernation scheme to ensure that businesses in this sector particularly can survive until the 2021 season; and finally, how the Welsh Government's £19 million transformational towns programme can help towns to adapt in readiness for the recovery phase.
Welsh: Diolch yn fawr, Weinidog. Rwy'n credu fy mod yn arbennig o awyddus i ddeall sut y gall busnesau wneud cais am y cynllun cyn bod y gwiriwr ar gael. Ni allant baratoi oni bai eu bod yn gwybod os ydynt yn gymwys ai peidio. Tybed, hefyd, a wnewch chi roi sylw i'r rheswm pam eich bod mor amharod, mae'n debyg, i gyhoeddi amserlen uchelgeisiol gyda cherrig milltir clir ar gyfer ailagor economi Cymru fesul cam, a phryd y bydd hynny'n digwydd. Hefyd, rwy'n poeni'n fawr am y diwydiant bysiau a choetsys, ac rwy'n meddwl tybed a allech gynnig unrhyw amlinelliad o'r gefnogaeth sy'n dod i'r sector penodol hwn. Sylwaf hefyd fod y Ffederasiwn Busnesau Bach wedi gwneud awgrymiadau da iawn ynglŷn â sut y gall Llywodraeth Cymru gynorthwyo busnesau i ailagor, a tybed sut y byddech yn ymateb i rai o'u hawgrymiadau, sef y dylai Llywodraeth Cymru: gyhoeddi cyngor ac arweiniad ar y rheol 2m; cyflwyno cronfa grantiau cadw pellter cymdeithasol a fyddai'n targedu'r busnesau sydd efallai'n ei chael hi'n anodd gwneud rhai o'r addasiadau hynny; cyflwyno cynllun cyfnod seibiant ar gyfer twristiaeth er mwyn sicrhau bod busnesau yn y sector yn gallu goroesi tan dymor 2021; ac yn olaf, sut y gall rhaglen trawsnewid trefi £19 miliwn Llywodraeth Cymru helpu trefi i addasu yn barod ar gyfer y cyfnod adfer.
English: Thank you. We have about 12 minutes left and we've had two sets of questions, so I'm going to ask for brevity, Minister, and sorry about that, and brevity from the next set of questions as well. Jenny Rathbone. Jenny Rathbone? No. Okay. Huw Irranca-Davies.
Welsh: Diolch. Mae gennym oddeutu 12 munud yn weddill ac rydym wedi cael dwy set o gwestiynau, felly rwy'n mynd i ofyn i chi fod yn gryno, Weinidog, ac mae'n ddrwg gennyf am hynny, a bydd angen bod yn gryno yn y gyfres nesaf o gwestiynau hefyd. Jenny Rathbone. Jenny Rathbone? Na. O'r gorau. Huw Irranca-Davies.
English: I think I'm through now.
Welsh: Rwy'n credu fy mod drwodd yn awr.
English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Minister, beyond COVID-19, we're still facing a climate emergency, we have a biodiversity crisis, we have underlying deep social and economic inequality, we have companies that are not as ethical as others and do not pay their fair share of taxes, and so on. So, in the building back better, can I ask you to elaborate on this and what it would mean for a different type of Wales socially and economically in future? Would he agree with me that we do have the opportunity because of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, because of the Active Travel (Wales) Act 2013, because of our Senedd's vote on climate change, recognising the climate change emergency, to genuinely build back better in Wales - jobs closer to homes, people and places as important as big business? How are we going to do this, Minister? There's a real opportunity here.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog, y tu hwnt i COVID-19, rydym yn dal i wynebu argyfwng hinsawdd, mae gennym argyfwng bioamrywiaeth, mae gennym anghydraddoldeb cymdeithasol ac economaidd dwfn, mae gennym gwmnïau nad ydynt mor foesegol ag eraill nad ydynt yn talu eu cyfran deg o drethi, ac yn y blaen. Felly, wrth ailadeiladu'n well, a gaf fi ofyn i chi ymhelaethu ar hyn a beth fyddai'n ei olygu ar gyfer math gwahanol o Gymru yn gymdeithasol ac yn economaidd yn y dyfodol? A fyddai'n cytuno bod cyfle o ddifrif yma inni allu ailadeiladu'n well yng Nghymru oherwydd Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, oherwydd Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013, oherwydd pleidlais ein Senedd ar newid hinsawdd, yn cydnabod yr argyfwng newid hinsawdd - swyddi sy'n nes at gartrefi, pobl a lleoedd sydd lawn mor bwysig â gweithgarwch busnes mawr? Sut y gwnawn ni hyn, Weinidog? Mae cyfle go iawn yma.
English: David, you're muted.
Welsh: David, mae angen agor eich meic.
English: I thank David Rowlands for his question and also for his very generous and kind comments regarding staff of the development bank and Business Wales. They really do value kind comments such as those that you've made today. They're working in incredibly difficult circumstances, juggling the strains of working from home with the many demands of businesses, and so those generous comments really do go a long way in boosting their morale. In terms of SSE, Dirprwy Lywydd, I must declare an interest as I am a customer of SSE, and I have been receiving regular texts through the crisis. But, in regard to the level of service that David Rowlands has highlighted and the disappointment about being unable to contact SSE, if the company has not heard what David has highlighted this afternoon by the end of this week, then we'll certainly chase the company up and ensure that they are responding to customer concerns because, as David says, it's absolutely vital that people are able to access utility support services in a timely way and in an appropriate way during the crisis.
Welsh: Diolch i David Rowlands am ei gwestiwn a hefyd am ei sylwadau hael a charedig am staff y banc datblygu a Busnes Cymru. Maent yn sicr yn gwerthfawrogi sylwadau caredig fel y rhai a wnaethoch chi heddiw. Maent yn gweithio mewn amgylchiadau eithriadol o anodd, gan jyglo anawsterau gweithio gartref gyda gofynion niferus busnesau, ac felly mae'r sylwadau hael hynny'n gwneud cryn dipyn i hybu eu morâl. Ar fater SSE, Ddirprwy Lywydd, rhaid imi ddatgan buddiant gan fy mod yn gwsmer i SSE, a bûm yn derbyn negeseuon testun rheolaidd drwy gydol yr argyfwng. Ond o ran lefel y gwasanaeth y mae David Rowlands wedi tynnu sylw ato a'r siom o fethu cysylltu â SSE, os nad yw'r cwmni wedi clywed yr hyn y mae David wedi'i ddweud y prynhawn yma erbyn diwedd yr wythnos hon, byddwn yn sicr yn mynd ar ôl y cwmni ac yn sicrhau eu bod yn ymateb i bryderon cwsmeriaid oherwydd, fel y dywed David, mae'n gwbl hanfodol fod pobl yn gallu cael mynediad at wasanaethau cymorth cyfleustodau mewn modd amserol ac mewn ffordd briodol yn ystod yr argyfwng.
English: In England, small bed-and-breakfast businesses are already eligible for a business grant, but the Welsh Government still excludes these businesses in Wales. A fortnight ago, the finance Minister told me you look forward to making an announcement, but you failed to do so today. How, therefore, do you respond to desperate bed-and-breakfast businesses in north Wales asking me to try and get answers from you now, or they will otherwise have to decide whether to cease trading this month? A fortnight ago the Welsh Government announced that small charities within the retail, leisure and hospitality sectors will receive a £10,000 COVID-19 business grant. Today the Business Wales website is still saying, 'More details on how to apply will be on the website shortly.' What is your response, therefore, to the charities and social businesses telling me they have numerous bills to pay and hope this financial help may come sooner rather than later?
Welsh: Yn Lloegr, mae busnesau gwely a brecwast bach eisoes yn gymwys i gael grant busnes, ond mae Llywodraeth Cymru yn dal i eithrio'r busnesau hyn yng Nghymru. Bythefnos yn ôl, dywedodd y Gweinidog cyllid wrthyf eich bod yn edrych ymlaen at wneud cyhoeddiad, ond ni lwyddoch chi i wneud hynny heddiw. Sut ydych chi'n ymateb felly i fusnesau gwely a brecwast gofidus yng ngogledd Cymru sy'n gofyn i mi geisio cael atebion gennych yn awr, neu fel arall bydd yn rhaid iddynt benderfynu a ddylent roi'r gorau i fasnachu y mis hwn? Bythefnos yn ôl, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y bydd elusennau bach yn y sectorau manwerthu, hamdden a lletygarwch yn derbyn grant o £10,000 i fusnesau yn sgil COVID-19. Heddiw mae gwefan Busnes Cymru yn dal i ddweud, 'Bydd mwy o fanylion ynglŷn â sut i ymgeisio ar y wefan yn fuan.' Beth yw eich ymateb felly i'r elusennau a'r busnesau cymdeithasol sy'n dweud wrthyf fod ganddynt filiau niferus i'w talu ac sy'n gobeithio y daw'r cymorth ariannol hwn yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach?
English: Minister, can I thank you for your statement today and in particular the indication that the economic resilience fund will be reopened up in mid June, as there are many organisations in my constituency that have failed to actually get there so far, but they are looking for that to be reopened. It's very much welcomed. I had a cross-party group meeting on steel on Monday, and I'm very pleased that you commented upon steel in your statement, but the employers and the trade unions were both expressing deep concern that Westminster Government appear to be giving the perception that Wales was expendable. Can you reassure me, and the steel workers in my community, that you will fight for steel in Wales, and you will ensure - not just ask the Government, but you will demand - that the UK Government actually protect the steel industry as we come out of the recovery, because we'll be facing global challenges and competition from Europe, where the level playing field of Europe is actually better for Europeans than it is for the UK industry?
Welsh: Weinidog, a gaf fi ddiolch i chi am eich datganiad heddiw ac yn arbennig y sylw y bydd y gronfa cadernid economaidd yn cael ei hailagor ganol mis Mehefin, gan fod llawer o sefydliadau yn fy etholaeth wedi methu cael mynediad ati hyd yma, ond maent yn awyddus iddi ailagor. Mae croeso mawr iddi. Cefais gyfarfod o'r grŵp trawsbleidiol ar ddur ddydd Llun, ac rwy'n falch iawn eich bod wedi gwneud sylwadau ar ddur yn eich datganiad, ond roedd y cyflogwyr a'r undebau llafur fel ei gilydd yn mynegi pryder mawr fod Llywodraeth San Steffan fel pe baent yn rhoi'r argraff nad yw Cymru'n cyfrif. A allwch dawelu fy meddwl i a'r gweithwyr dur yn fy nghymuned y byddwch yn ymladd dros ddur yng Nghymru, ac y byddwch yn sicrhau - nid gofyn i'r Llywodraeth yn unig, ond y byddwch yn mynnu - fod Llywodraeth y DU yn diogelu'r diwydiant dur wrth inni ddod allan o'r adferiad, oherwydd byddwn yn wynebu heriau byd-eang a chystadleuaeth o Ewrop, lle mae cae chwarae gwastad Ewrop yn well i Ewropeaid mewn gwirionedd nag ydyw i ddiwydiant y DU?