techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: The cost-of-living pressures are significant right across the night-time economy and the broader visitor economy, hospitality; any area where discretionary spend is involved is under pressure. It's the pressure from those businesses and their own costs, of course, so the energy costs and the inflation that we've seen go up again today to over 11 per cent, and it's worse than that in some sectors, of course. Food inflation has gone up even further. So, that's a challenge to the costs of businesses as well as energy, and, actually, when you're rely on people spending, as I say, discretionary spend over and above essentials, it shouldn't surprise people to know that in this sector there are real pressures and a number of businesses are already reducing their opening days or hours or both. It's been made very clear to me that some businesses are concerned that they may not get to the end of the year, never mind get into the new year. It's why the choices that are going to be made tomorrow are so important on a whole range of fronts, not just the funding of public services, but what this means for people, for their pockets and for businesses that are relying on them being able to go out and spend. So, I'm not sanguine about the future, I'm genuinely concerned, and it's why I look for not just the choices there are to be made, but the long-term nature of those and the support that can be provided, and how the Welsh Government can then review the levers that we practically have once the Chancellor has made his choices tomorrow.
Welsh: Mae'r pwysau costau byw yn sylweddol ar draws economi'r nos a'r economi ymwelwyr, lletygarwch yn ehangach; mae unrhyw faes lle ceir gwariant dewisol o dan bwysau. Y pwysau o'r busnesau hynny a'u costau eu hunain ydyw wrth gwrs, felly y costau ynni a'r chwyddiant a welsom yn codi eto heddiw i dros 11 y cant, ac mae'n waeth na hynny mewn rhai sectorau wrth gwrs. Mae chwyddiant bwyd wedi cynyddu hyd yn oed ymhellach. Felly, mae honno'n her i gostau busnesau yn ogystal ag ynni, ac fel y dywedaf, pan fyddwch yn dibynnu ar bobl i wario gwariant dewisol ar bethau heblaw hanfodion, ni ddylai synnu pobl fod yna bwysau gwirioneddol yn y sector hwn a bod nifer o fusnesau eisoes yn lleihau eu dyddiau agor, eu horiau agor neu'r ddau. Mae'n amlwg i mi fod rhai busnesau'n pryderu efallai na fyddant yn goroesi hyd ddiwedd y flwyddyn, heb sôn am y flwyddyn newydd. Dyna pam y mae'r penderfyniadau a fydd yn cael eu gwneud yfory mor bwysig mewn sawl ffordd, nid yn unig mewn perthynas ag ariannu gwasanaethau cyhoeddus, ond beth y mae hyn yn ei olygu i bobl, i'w pocedi ac i fusnesau sy'n dibynnu arnynt i allu mynd allan a gwario. Felly, nid wyf yn hyderus am y dyfodol, rwy'n wirioneddol bryderus, a dyna pam rwy'n chwilio nid yn unig am y dewisiadau sydd i'w gwneud ond natur hirdymor y rheini a'r gefnogaeth y gellir ei darparu, a sut y gall Llywodraeth Cymru adolygu'r ysgogiadau sydd gennym yn ymarferol pan fydd y Canghellor wedi gwneud ei benderfyniadau yfory.
English: I set out a range of actions within the employability and skills plan to maximise fairness and eliminate inequality. This includes improving labour market outcomes for women.
Welsh: Rwy'n nodi ystod o gamau gweithredu o fewn y cynllun cyflogadwyedd a sgiliau i sicrhau cymaint o degwch ag sy'n bosibl a chael gwared ar anghydraddoldeb. Mae hyn yn cynnwys gwella canlyniadau'r farchnad lafur i fenywod.
English: Thank you, Minister. Women from all parts of Wales marched recently to ensure changes in working practices that create a disadvantage for mothers. And the Minister will be aware of the new report by Chwarae Teg, which demonstrates that the gender pay gap continues to be high, at 11.3 per cent this year. At almost 30 per cent, the gap is widest in Neath Port Talbot, in the region that I represent - an increase of 9.1 per cent since last year. Men earn more than women in 15 local authority areas in Wales. The gender pay gap for full-time employees has increased in Wales from 4.9 per cent to 6.1 per cent. As you've mentioned, mention of the closure of multiple wage gaps is made in the Government's employability and skills scheme. So, can the Minister outline what actions are in place to close the gender pay gap, because things clearly aren't going in the right direction at the moment? And what is the Minister doing to ensure that the current strategy to close the gender pay gap takes into account the disproportionate impact of the cost-of-living crisis on working women? Thank you.
Welsh: Diolch, Weinidog. Bu menywod o bob rhan o Gymru'n gorymdeithio yn ddiweddar dros sicrhau newid mewn arferion gweithle sydd ar hyn o bryd yn creu anfantais i famau. A bydd y Gweinidog yn ymwybodol o adroddiad newydd gan Chwarae Teg sy'n dangos bod y bwlch cyflog ar sail rhywedd yng Nghymru yn parhau i fod yn uchel ar 11.3 y cant eleni. Ar bron i 30 y cant, mae'r bwlch ar ei uchaf yng Nghastell Nedd Port Talbot, yn y rhanbarth dwi'n ei chynrychioli - cynnydd o 9.1 y cant ers y llynedd. Mae dynion yn ennill mwy na menywod ym 15 o ardaloedd awdurdodau lleol Cymru. Mae'r bwlch cyflog rhywedd ar gyfer gweithwyr llawn amser wedi cynyddu yng Nghymru o 4.9 y cant i 6.1 y cant. Fel ŷch chi wedi sôn, mae crybwyll cau bylchau cyflog lluosog yng nghynllun cyflogadwyedd a sgiliau'r Llywodraeth. Felly, a all y Gweinidog amlinellu pa gamau gweithredu sydd mewn lle er mwyn cau'r bwlch cyflog rhywedd, gan fod pethau'n amlwg ddim yn mynd i'r cyfeiriad iawn? A beth mae'r Gweinidog yn ei wneud i sicrhau bod y strategaeth bresennol i gau'r bwlch cyflog ar sail rhywedd yn cymryd i ystyriaeth effaith anghymesur yr argyfwng costau byw ar fenywod sy'n gweithio? Diolch.
English: I thank my colleague for raising this question. The pandemic had a significant impact on the economic well-being of women. We know that, on average, women tend to earn less, have fewer savings, work more in the informal economy and make up the majority of single-parent households. If we are to refocus our attention on the outcomes for women in work, how does your strategy reflect the learning from the pandemic, which exposed some significant challenges and risks?
Welsh: Diolch i fy nghyd-Aelod am ofyn y cwestiwn hwn. Cafodd y pandemig effaith sylweddol ar lesiant economaidd menywod. Rydym yn gwybod bod menywod yn tueddu i ennill llai ar gyfartaledd, fod ganddynt lai o gynilion, eu bod yn gweithio mwy yn yr economi anffurfiol ac yn ffurfio'r rhan fwyaf o aelwydydd un rhiant. Os ydym am ailffocysu ein sylw ar y canlyniadau i fenywod mewn gwaith, sut mae eich strategaeth yn adlewyrchu'r hyn a ddysgwyd o'r pandemig, a dynnodd sylw at heriau a risgiau sylweddol?
English: I think, actually, the pandemic made things harder. I think it saw a retrenchment back in many family and community groups where women took on more of the caring role and less of the economic activity role. That's taken us back. In my own family, we had real challenges at the time with home schooling, but it was part of my job to do some of that as well. I couldn't simply say, 'My job is more important than my wife's, so she needs to take care of our son.' He's my son too. And so, actually, it is about how we share those responsibilities, but I recognise the broader position has made it more difficult. I think this is one of the points that Sioned Williams made about recognising some of the challenges in the differential impact of not just the pandemic, but the cost-of-living crisis as well. And our real challenge is not just understanding what the narrative and what the problem is, but the levers we have available to us. The changes that will be made tomorrow will undoubtedly have an impact. Because the unavoidable reality is that, if you're going to see a move back in the real-terms benefit of support that families are provided through the tax and benefits system, it will make this harder and a bigger hill to climb. So, leadership, but also choices, and who we get to work with, will be crucial parts of making this a reality, and not simply something we talk about and say we're all committed to in theory.
Welsh: Rwy'n credu, mewn gwirionedd, fod y pandemig wedi gwneud pethau'n anos. Rwy'n credu ei fod wedi gwthio llawer o grwpiau teuluol a chymunedol yn ôl lle roedd menywod yn ymgymryd â mwy o rôl gofalu a llai o'r rôl gweithgarwch economaidd. Mae hynny wedi mynd â ni'n ôl. Yn fy nheulu fy hun, bu'n rhaid i ni wynebu heriau go iawn ar y pryd gydag addysgu gartref, ond roedd yn rhan o fy ngwaith i wneud rhywfaint o hynny hefyd. Ni allwn ddweud, 'Mae fy swydd i'n bwysicach na swydd fy ngwraig, felly mae angen iddi hi ofalu am ein mab.' Mae e'n fab i minnau hefyd. Ac felly, mewn gwirionedd, mae'n ymwneud â sut rydym yn rhannu'r cyfrifoldebau hynny, ond rwy'n cydnabod bod y sefyllfa ehangach wedi ei gwneud hi'n anos. Rwy'n credu mai dyma un o'r pwyntiau a wnaeth Sioned Williams ynghylch cydnabod rhai o'r heriau mewn perthynas ag effaith wahaniaethol yr argyfwng costau byw yn ogystal â'r pandemig. A'n her go iawn yw deall beth yw'r naratif a beth yw'r broblem, hefyd beth yw'r ysgogiadau sydd ar gael i ni. Heb os, bydd y newidiadau a gaiff eu gwneud yfory yn cael effaith. Oherwydd y realiti anochel, os ydych am weld symud yn ôl mewn perthynas â budd termau real y cymorth a roddir i deuluoedd drwy'r system dreth a budd-daliadau, yw y bydd yn gwneud hyn yn anos a bydd yn fynydd mwy i'w ddringo. Felly, bydd arweinyddiaeth, ond hefyd dewisiadau, a phwy rydym yn gweithio gyda hwy, yn rhannau hanfodol o wireddu hyn, yn hytrach na'i fod yn rhywbeth rydym ond yn siarad amdano'n unig a dweud ein bod i gyd wedi ymrwymo iddo mewn egwyddor.
English: I have regular conversations with my friend and colleague the Minister for Climate Change. We fully realise the economic benefits of proposed offshore energy projects in north Wales; this is significant for the whole of Wales. It is my responsibility to ensure that we try to maximise these opportunities for Wales, including those opportunities within the Celtic sea.
Welsh: Rwy'n cael sgyrsiau rheolaidd gyda fy nghyfaill a fy nghyd-Aelod y Gweinidog Newid Hinsawdd. Rydym yn llwyr sylweddoli manteision economaidd prosiectau ynni môr arfaethedig yng ngogledd Cymru; mae hyn yn arwyddocaol i Gymru gyfan. Fy nghyfrifoldeb i yw sicrhau ein bod yn ceisio gwneud y mwyaf o'r cyfleoedd hyn i Gymru, gan gynnwys cyfleoedd yn y môr Celtaidd.
English: Thank you for your response, Minister. As you will know, I'm always interested in understanding the economic benefits, especially for my patch up in north Wales, in terms of offshore energy production. I'm sure, Minister, you'll agree with me that tidal energy has a great opportunity not just in supporting our climate, but also in bringing direct job opportunities and new investment into our local communities. This week, I had a very helpful meeting with TPGen24, whose technology uses a tidal lagoon-based system that harnesses and manipulates the immense power of our tidal ranges to generate green energy. I understand that they and others have engaged with the Welsh Government's tidal lagoon challenge, which, of course, is part of your programme for government, which I applaud in terms of its ambition in supporting ideas to make Wales a world centre of emerging tidal technology. I wonder, Minister, in light of their engagement with that challenge and other organisations' engagement with it, what discussions are you having with the climate change Minister regarding the progress of the tidal lagoon challenge, and how do you see the opportunities of tidal energy in terms of the economy here in Wales?
Welsh: Diolch am eich ymateb, Weinidog. Fel y gwyddoch, mae gennyf ddiddordeb bob amser mewn deall manteision economaidd cynhyrchu ynni ar y môr, yn enwedig ar gyfer fy ardal yng ngogledd Cymru. Rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno â mi, Weinidog, fod yna gyfleoedd gwych mewn perthynas ag ynni llanw, nid yn unig i gefnogi ein hinsawdd, ond hefyd i ddod â chyfleoedd gwaith uniongyrchol a buddsoddiad newydd i'n cymunedau lleol. Yr wythnos hon, cefais gyfarfod defnyddiol iawn gyda TPGen24, y mae ei dechnoleg yn defnyddio system sy'n seiliedig ar forlyn llanw sy'n harneisio ac yn defnyddio pŵer aruthrol ein hamrediad llanw i gynhyrchu ynni gwyrdd. Rwy'n deall eu bod nhw ac eraill wedi ymgysylltu â her morlyn llanw Llywodraeth Cymru, sydd, wrth gwrs, yn rhan o'ch rhaglen lywodraethu, ac rwy'n canmol ei huchelgais i gefnogi syniadau i wneud Cymru'n ganolfan fyd-eang i dechnoleg llanw sy'n datblygu. Weinidog, o gofio eu hymwneud â'r her honno ac ymwneud sefydliadau eraill â hi, pa drafodaethau rydych yn eu cael gyda'r Gweinidog Newid Hinsawdd ynglŷn â hynt yr her morlyn llanw, a beth yw eich safbwynt ar gyfleoedd ynni llanw mewn perthynas â'r economi yma yng Nghymru?
English: I think tidal energy has significant opportunities for Wales. Again, it's not just the power generation, but it's an area where there is a new technology and a new form of economic activity being developed, and I want to see Wales at the very leading edge of that. Of course, we've already invested £59 million of former structural funds to help progress matters in this area. There is more than one project. You'll be aware of Morlais as well, and the work we've done with them. Our challenge is how we take forward not just the tidal energy challenge, but then to understand where we get from demonstrator to commercial deployment, and the levers we have available to do that within the wider energy mix that we have the opportunity to see properly exploited for significant economic benefit. That's not just across north Wales, but, of course, there'll be tidal energy opportunities around the rest of our coastline as well. I look forward to myself or the climate change Minister giving a more purposive update when we're in a position to do so.
Welsh: Rwy'n credu bod gan ynni llanw gyfleoedd sylweddol i Gymru. Unwaith eto, nid yw'n ymwneud yn unig â chynhyrchu pŵer, ond mae'n faes lle mae technoleg newydd a math newydd o weithgarwch economaidd yn cael ei ddatblygu, ac rwyf eisiau gweld Cymru ar flaen y gad yn hynny o beth. Wrth gwrs, rydym eisoes wedi buddsoddi £59 miliwn o hen gronfeydd strwythurol i helpu i fwrw ymlaen â materion yn y maes hwn. Mae yna fwy nag un prosiect. Fe fyddwch yn ymwybodol o Morlais hefyd, a'r gwaith rydym wedi'i wneud gyda hwy. Ein her ni yw sut i fwrw ymlaen â'r her ynni llanw, ac yna deall sut i symud ymlaen o fod yn arddangoswr i ddefnydd masnachol, a'r ysgogiadau sydd ar gael i ni i wneud hynny o fewn y cymysgedd ynni ehangach y mae gennym gyfle i fanteisio'n briodol arno er budd economaidd sylweddol. Nid ar draws gogledd Cymru'n unig y bydd hynny'n digwydd wrth gwrs, bydd cyfleoedd ynni llanw o gwmpas gweddill ein harfordir hefyd. Byddaf fi neu'r Gweinidog newid hinsawdd yn darparu diweddariad mwy pwrpasol maes o law pan fyddwn mewn sefyllfa i wneud hynny.
English: Our shared vision for retail was launched in June, and it marked the start of a broader and deeper conversation with the sector. The Wales retail forum, made up of partners from business and the trade union side - and I'm sure that the Member and others have had the opportunity to see one of those partners, USDAW, in the launch of their Freedom from Fear campaign - have been working together on a delivery plan of priority actions for the sector. The plan is nearing its final stages and will, of course, be published once completed.
Welsh: Lansiwyd ein gweledigaeth gyffredin ar gyfer manwerthu ym mis Mehefin, ac roedd yn nodi dechrau sgwrs ehangach a dyfnach gyda'r sector. Mae fforwm manwerthu Cymru, sy'n cynnwys partneriaid o fyd busnes ac undebau llafur - ac rwy'n siŵr bod yr Aelod ac eraill wedi cael cyfle i weld un o'r partneriaid hynny, Undeb Gweithwyr Siopau, Dosbarthu a Gwaith Perthynol, yn lansiad eu hymgyrch Rhyddid rhag Ofn - wedi bod yn cydweithio ar gynllun cyflawni o gamau blaenoriaeth ar gyfer y sector. Mae'r cynllun yn agosáu at ei gamau olaf ac fe fydd yn cael ei gyhoeddi ar ôl ei gwblhau wrth gwrs.
English: Thank you very much for that, Minister. The importance of the Welsh retail sector cannot be stressed enough. We know that over 110,000 people are directly employed by the industry. Recently, I met with chief execs of major businesses in the retail sector, all of whom expressed their serious concerns with vital detail missing from the Welsh Government's shared strategic vision. Retention and recruitment are huge problems facing the industry, as they told me, yet the Government's strategy does not outline concrete steps to overcome that obstacle. The chief execs also maintain that freezing business rates next April, a step that the Welsh Government has not yet committed to, would provide a welcome boost, as would an adjustment to the multiplier. Unless these things happen, they warn that Wales will become even less competitive. Businesses told me that they are desperately in need of stability and certainty. Minister, do you recognise their concerns, and will you do all that you can to look at business rates, including the multiplier, which currently make doing business here the most expensive in the UK? These things will ultimately determine the future of these businesses.
Welsh: Diolch yn fawr iawn am hynny, Weinidog. Ni ellir gorbwysleisio pwysigrwydd sector manwerthu Cymru. Rydym yn gwybod bod dros 110,000 o bobl yn cael eu cyflogi'n uniongyrchol gan y diwydiant. Yn ddiweddar, cyfarfûm â phrif weithredwyr busnesau mawr yn y sector manwerthu, a mynegodd pob un ohonynt eu pryderon difrifol am y ffaith bod manylion hanfodol ar goll o weledigaeth strategol gyffredin Llywodraeth Cymru. Mae cadw a recriwtio staff yn broblemau enfawr sy'n wynebu'r diwydiant, fel y maent wedi'i ddweud wrthyf, ond eto nid yw strategaeth y Llywodraeth yn amlinellu camau pendant i oresgyn y rhwystr hwnnw. Mae'r prif weithredwyr hefyd yn honni y byddai rhewi ardrethi busnes fis Ebrill nesaf, cam nad yw Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo iddo eto, yn rhoi hwb i'w groesawu, yn yr un modd ag y byddai addasiad i'r lluosydd. Os na fydd y pethau hyn yn digwydd, maent yn rhybuddio y bydd Cymru hyd yn oed yn llai cystadleuol. Mae busnesau wedi dweud wrthyf eu bod yn daer angen sefydlogrwydd a sicrwydd. Weinidog, a ydych yn cydnabod eu pryderon, ac a wnewch chi bopeth yn eich gallu i edrych ar ardrethi busnes, gan gynnwys y lluosydd, sy'n golygu bod gwneud busnes yma yn ddrutach nag unrhyw le arall yn y DU ar hyn o bryd? Y pethau hyn fydd yn penderfynu dyfodol y busnesau hyn yn y pen draw.
English: The next item, therefore, is the questions to the Minister for Health and Social Services, and the first question comes from Huw Irranca-Davies.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Huw Irranca-Davies.
English: The Hospital to a Healthier Home service in Bridgend has supported positive outcomes for service users. It has helped to reduce the number of bed days used at the Princess of Wales Hospital through supporting timely discharge, and has supported vulnerable people to maximise their incomes through access to relevant benefits.
Welsh: Mae'r gwasanaeth Ysbyty i Gartref Iachach ym Mhen-y-bont ar Ogwr wedi cefnogi canlyniadau positif ar gyfer defnyddwyr y gwasanaeth. Mae wedi helpu i leihau nifer y dyddiau gwely a ddefnyddir yn Ysbyty Tywysoges Cymru drwy gefnogi rhyddhau amserol, ac mae wedi cefnogi pobl sy'n agored i niwed i gynyddu eu hincwm i'r eithaf drwy fynediad at fudd-daliadau perthnasol.
English: Minister, I welcome that really positive response. Sarah Murphy and I attended in the last month a celebratory event to mark the ten thousandth individual referred on to that pathway from Princess of Wales, through Bridgend Care and Repair. What it does is a wraparound service around that individual, which makes sure that the home adaptations are done, that the nursing and other clinical care - but also other support, including things such as benefits assessment - are done when that person goes home. It is groundbreaking. It has set the standard, I have to say, for other trust and hospital services and partnerships throughout Wales. I wonder, would you join me in congratulating all of those people, like Meinir Woodgate, the service manager; people like Rena; people like Christine Beadsworth, the hospital-to-home caseworker, and all those who contribute to the successful partnership? Can you tell us what reassurance we can give that these sort of partnerships will continue not to do 10,000 people referred, but 20,000 and 30,000 and 100,000 people throughout Wales?
Welsh: Weinidog, rwy'n croesawu'r ymateb cadarnhaol hwnnw. Mynychodd Sarah Murphy a minnau ddigwyddiad dathlu fis diwethaf i nodi'r ffaith bod 10,000 o bobl wedi cael eu hatgyfeirio at y llwybr hwnnw o Ysbyty Tywysoges Cymru, drwy Ofal a Thrwsio Pen-y-bont ar Ogwr. Mae'n wasanaeth cofleidiol i'r unigolyn, sy'n sicrhau bod yr addasiadau cartref yn cael eu gwneud, fod y nyrsio a gofal clinigol arall - ond hefyd cefnogaeth arall, gan gynnwys pethau fel asesiad budd-daliadau - yn cael eu gwneud pan fydd yr unigolyn yn mynd adref. Mae'n torri tir newydd. Mae wedi gosod y safon, rhaid imi ddweud, i wasanaethau ysbytai ac ymddiriedolaethau eraill a phartneriaethau ledled Cymru. Tybed a wnewch chi ymuno â mi i longyfarch yr holl bobl hynny, fel Meinir Woodgate, y rheolwr gwasanaeth; pobl fel Rena; pobl fel Christine Beadsworth, gweithiwr achos o'r ysbyty i'r cartref, a phawb sy'n cyfrannu at y bartneriaeth lwyddiannus? A wnewch chi roi gwybod pa sicrwydd y gallwn ei roi y bydd y mathau hyn o bartneriaethau yn parhau i atgyfeirio, nid 10,000 o bobl yn unig, ond 20,000 a 30,000 a 100,000 o bobl drwy Gymru benbaladr?
English: Minister, we know that hospitals are struggling to manage their bed capacity, with too many people medically fit for discharge but unable to do so, for a variety of reasons. The hospital-to-home scheme in Bridgend is one initiative from which we should learn, but what other steps is the Minister taking to help people move from hospital, such as more ambitious discharge-to-assess programmes to help not just our hospitals, but most importantly, the individuals whose needs could be better assessed away from the hospital environment?
Welsh: Weinidog, rydym yn gwybod bod ysbytai'n ei chael hi'n anodd rheoli eu capasiti gwelyau, gyda gormod o bobl sy'n ddigon iach yn feddygol i'w rhyddhau ond nid yw'n bosibl gwneud hynny am amryw o resymau. Mae'r cynllun o'r ysbyty i'r cartref ym Mhen-y-bont ar Ogwr yn un fenter y dylem ddysgu ohoni, ond pa gamau eraill y mae'r Gweinidog yn eu cymryd i helpu pobl i symud o'r ysbyty, fel rhaglenni rhyddhau i asesu mwy uchelgeisiol i helpu nid yn unig ein hysbytai, ond yn bwysicaf oll, yr unigolion y gellid asesu eu hanghenion yn well i ffwrdd o amgylchedd yr ysbyty?