English: I'll try to explain the situation in Ireland. There is clarity in Ireland as to who has responsibility for determining standardised Irish place names to be used in public contexts, and that is set out in their official languages Act. I have to emphasise that this only applies to the Irish versions, and it's those versions that have legal status. Within the Irish Government, there are experts within the place names branch, who do very detailed research into these names. They work through archives, field work, public consultation, in order to determine which forms should be adopted in official contexts. Those names are then ultimately set out in regulations by the Minister. So, it is a ministerial decision as to which forms of place names should be used on signage and in legislation, and in local authority administration. Therefore, the role of the commissioner there is different. The commissioner does not have a role to question or to advise or to make recommendations on place names, but their role there is to ensure that the names already set out in legislation are used in the appropriate contexts. No debate or question then arises as to those names because they are set out clearly, as are people's responsibilities in terms of using those names. But we do need to emphasise that there is significant investment in this system. There is a specialist department that does research and presents its work to a committee. There is a statutory consultation period related to making these regulations, and one of the great strengths of that system is the way in which those recommendations are conveyed and communicated to the public. They have an excellent database, which shares those place names and keeps archive files on the history behind those names. There are sound files that give guidance on pronunciation and notes local pronunciation and any folk tales related to those names too. There is also a great deal of communication with the public, who are considered part of the safeguarding and raising awareness of the importance of those names.
Welsh: Fe wnaf i drio fy ngorau i egluro'r sefyllfa yn Iwerddon. Mae yna eglurdeb mawr yn Iwerddon ynghylch pwy sy'n gyfrifol am bennu ffurfiau safonol enwau Gwyddeleg i'w defnyddio mewn cyd-destunau cyhoeddus, ac mae hynny wedi ei osod allan yn eu Deddf ieithoedd swyddogol nhw. Mae'n rhaid pwysleisio mai â'r ffurfiau Gwyddeleg yn unig maen nhw'n ymdrin, ac i'r ffurfiau hynny mae'r statws cyfreithiol. O fewn Llywodraeth Iwerddon, mae yna arbenigwyr, y place names branch, yn gwneud gwaith ymchwil manwl iawn i'r enwau hyn. Maen nhw'n gwneud gwaith archifol, gwaith maes, gwaith ymgynghori'n gyhoeddus i benderfynu pa ffurfiau ddylai gael eu defnyddio mewn cyd-destunau swyddogol. Mae'r enwau hynny wedyn yn cael eu gosod yn y pen draw mewn rheoliadau gan y Gweinidog. Hynny yw, mae'n benderfyniad gweinidogol pa ffurfiau ar enwau lleoedd sydd i fod i gael eu defnyddio ar arwyddion ac mewn deddfwriaeth, ac yng ngweinyddiaeth yr awdurdodau lleol. Wedyn, mae rôl y comisiynydd fanna yn wahanol. Does dim rôl gan y comisiynydd i gwestiynu, nac i argymell, nac i roi cyngor am enwau lleoedd, ond eu rôl nhw yn fanna yw sicrhau bod yr enwau sydd eisoes mewn deddfwriaeth yn cael eu defnyddio yn y cyd-destunau priodol. Does dim dadl wedyn na chwestiwn yn codi ynghylch yr enwau yna. Hynny yw, maen nhw wedi eu gosod allan ac mae cyfrifoldebau pawb ynglŷn â'r enwau yn glir. Ond, mae eisiau pwysleisio bod yna fuddsoddi mawr yn y drefn. Hynny yw, mae yna adran arbenigol yn gwneud gwaith ymchwil ac sy'n cyflwyno eu gwaith nhw i bwyllgor. Mae yna gyfnod o ymgynghori statudol yn rhan o lunio rheoliadau. Un o gryfderau mawr y drefn, wedyn, yw'r ffordd mae'r argymhellion yno yn cael eu cyfleu a'u cyfathrebu i'r cyhoedd. Mae gyda nhw gronfa ddata wych iawn sy'n rhannu'r enwau, sy'n cadw ffeiliau archifau ynglŷn â hanes yr enwau. Mae yna ffeiliau sain sy'n rhoi arweiniad am ynganiad a hefyd yn cofnodi ynganiad lleol a hanesion gwerin yn ymwneud â'r enwau. Wedyn, mae yna gyfathrebu mawr â'r cyhoedd, sydd hefyd yn rhan o warchod ac o godi ymwybyddiaeth ynglŷn â phwysigrwydd yr enwau.