English: Thank you, temporary Deputy Presiding Officer, and I thank the Cabinet Secretary for her statement today. It's appropriate, I'm sure, that she should set out before the summer some of the steps that Government will take in order to deal with these exotic animal diseases. They're called 'exotic', but they're not as exotic now, given the impacts of climate change. We've already seen a number of examples of bluetongue in Wales, and some of the other diseases as well, which are either imported or spread by midges. So, further to that statement, can the Minister tell me what consideration has been given to a vaccination campaign to deal with bluetongue specifically, because climate change seems to be driving this disease far closer to us here in Wales during the summer months? I understand that there is a very effective vaccine available, and, as was stated, that the farmers' unions have been considering disseminating information about this vaccination, but do we need to go a step further and encourage more vaccination by farmers? Has the Government actually modelled the cost of vaccination against the cost of an outbreak of this disease in Wales - against the impact on the industry as a result of falling prices because of such a disease, because that's what tends to happen when a disease outbreak takes place? A second question arising as a result of the statement is one on the ability and capacity of the veterinary system to deal with this. The Minister mentioned in her statement the Animal and Plant Health Agency. Of course, since the cuts to laboratories in that agency, stopgap measures have been put in place -that's how I would describe them - with some private companies and veterinary practices trying to fill in the gaps, with the British Veterinary Association warning that we may miss some warnings as a result of losing these laboratories. So, what discussions has the Cabinet Secretary had with the veterinary profession on ensuring that there is sufficient notification and plenty of testing facilities for bluetongue and the other diseases mentioned in the statement? The final point arising as a result of that, of course, is: what discussions is the Cabinet Secretary now having with the wider profession on the fact that around half of the vets that we rely on in the UK were trained in the European Union - in other places in the European Union? I will mention this here, and you'd expect me to mention this, that we don't have a veterinary school in Wales. There were exciting proposals by Aberystwyth University to try and fill some of that gap immediately, if not the whole gamut, but as we await support to achieve that dream we are reliant on vets who have been trained in other European nations and who make a very valuable contribution to us here in Wales. You, Cabinet Secretary, attended the British Veterinary Association dinner recently, as did I, and I'm sure that this was raised with them - how important these vets are and how important it is that we, as we have done a number of occasions today, confirm that not only are EU vets welcome here but that we much appreciate the work that they do in keeping our livestock healthy and in helping us to tackle diseases such as these exotic diseases that you mentioned.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd dros dro, a diolch i'r Ysgrifennydd Cabinet am ei datganiad heddiw. Mae'n briodol, mae'n siŵr, ei bod hi'n gosod allan cyn yr haf rai o'r camau y mae'r Llywodraeth yn eu cymryd i ymwneud â'r clefydau egsotig yma. Maen nhw'n cael eu galw'n egsotig, ond nid ydynt mor egsotig bellach, wrth gwrs. Gyda newid hinsawdd, rydym eisoes wedi gweld nifer o enghreifftiau o dafod glas yng Nghymru, a rhai o'r clefydau eraill hefyd, naill ai'n cael eu mewnforio neu'n cael eu lledaenu gan wybed. Felly, ymhellach i'r datganiad, a yw'r Gweinidog yn gallu ateb pa ystyriaeth sydd wedi cael ei rhoi i ymgyrch frechu yn erbyn y tafod glas yn benodol, gan fod newid hinsawdd yn gyrru'r clefyd yma lawer yn nes drwy'r haf i Gymru? Rwy'n deall bod yna frechiad effeithiol iawn i gael a, fel y dywedwyd yn y datganiad, fod yna ystyriaeth gan undebau'r ffermwyr i ledaenu gwybodaeth am y brechiad hwn, ond a oes angen mynd gam ymhellach i geisio annog mwy o frechu gan ffermwyr? A yw'r Llywodraeth wedi modelu o gwbl cost brechu yn erbyn cost y clefyd yma yn digwydd yng Nghymru - yn erbyn, wrth gwrs, yr effaith wedyn ar y diwydiant drwy bris cynnyrch yn cwympo os oes sôn am glefyd o'r fath, achos dyna beth sy'n dueddol o ddigwydd os oes clefyd yn torri mas? Yr ail gwestiwn sydd yn codi yn sgil y datganiad yw'r un ynglŷn â gallu a chapasiti y diwydiant milfeddygol i ddelio â hwn. Fe soniodd y Gweinidog yn y datganiad am yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion. Wrth gwrs, ers y toriadau yn y labordai yn yr asiantaeth honno, mae yna 'stopgap measures', byddwn i'n dadlau, wedi cael eu dodi yn eu lle gyda rhai cwmnïau a milfeddygon preifat yn ceisio llanw'r bwlch, gyda'r Gymdeithas Filfeddygol Brydeinig hefyd yn rhybuddio bod modd colli'r rhybuddion oherwydd colli'r labordai. Felly, beth yw'r trafodaethau y mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi'u cael gyda'r proffesiwn milfeddygol ynglŷn â sicrhau bod yna ddigon o rybudd a digon o lefydd i brofi ar gyfer clefyd y tafod glas a'r clefydau eraill sy'n cael eu crybwyll yn y datganiad? Y pwynt olaf sy'n codi yn sgil hynny, wrth gwrs, yw: pa drafodaethau y mae Ysgrifennydd y Cabinet yn eu cael yn awr gyda'r proffesiwn ehangach ynglŷn â'r ffaith bod tua hanner o'r milfeddygon yr ydym yn dibynnu arnyn nhw yn y Deyrnas Gyfunol wedi'u hyfforddi yn yr Undeb Ewropeaidd - mewn llefydd eraill? Wrth gwrs, fe wnaf i sôn fan hyn, a byddech yn disgwyl imi sôn am hyn, am y ffaith nad oes gennym ni ysgol filfeddygol yng Nghymru. Roedd yna gynlluniau cyffrous gan Brifysgol Aberystwyth i geisio llanw peth o'r bwlch, os nad y bwlch yn llawn, yn syth, ond tra ein bod ni'n aros am gefnogaeth i wireddu'r freuddwyd yna, rŷm ni'n ddibynnol ar filfeddygon sydd wedi'u hyfforddi yn y gwledydd Ewropeaidd eraill ac sydd yn rhoi perfformiad a chyfraniad gwerth chweil, felly, i ni yma yng Nghymru. Roeddech chi, Ysgrifennydd, fel minnau, yng nghinio'r British Veterinary Association yn ddiweddar iawn, ac mae'n siŵr bod hwn wedi codi gyda nhw - pa mor bwysig yw'r milfeddygon yma a pha mor bwysig yw hi, felly, ein bod ni, fel yr ydym wedi gwneud sawl gwaith heddiw, yn cadarnhau nid yn unig bod croeso i filfeddygon yr Undeb Ewropeaidd, ond ein bod ni'n gwerthfawrogi'n fawr iawn y gwaith y maen nhw'n ei wneud wrth gadw ein hanifeiliaid ni yn iach ac wrth ein helpu i fynd i'r afael â chlefydau fel y clefydau egsotig yma.