techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank the Member for her supplementary question. As it happens, Llywydd. my colleague Rhianon Passmore was talking to me about Woody's Lodge and the work that it does only very recently, so I'm aware of the work that it does and Project 360°, which is part of that initiative. And it is part of that self-help way of doing things that has been a very prominent part of the way the veterans community has organised amongst itself to make sure that it's able to share experiences and allow people to draw strength from one another. Now, my colleague Alun Davies nearly a year ago committed to a scoping exercise to identify any perceived gaps in service delivery for veterans and their families here in Wales. And the expert group that we have set up to carry out that scoping activity and other things will engage with service charities, including Woody's Lodge and Project 360°, to see if there is more that we can do to ensure a collaborative approach between what public services can provide for veterans, and those many ways in which veteran organisations mobilise themselves to help their own members.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am ei chwestiwn atodol. Fel y mae'n digwydd, Llywydd, roedd fy nghyd-Aelod Rhianon Passmore yn siarad â mi am Woody's Lodge a'r gwaith y mae'n ei wneud yn ddiweddar iawn, felly rwy'n ymwybodol o'r gwaith y mae'n ei wneud a Project 360°, sy'n rhan o'r fenter honno. Ac mae'n rhan o'r ffordd hunangymorth honno o wneud pethau sydd wedi bod yn rhan amlwg iawn o'r ffordd y mae'r gymuned cyn-filwyr wedi trefnu ymhlith ei hunan i wneud yn siŵr ei bod yn gallu rhannu profiadau a chaniatáu i bobl gael nerth oddi wrth ei gilydd. Nawr, ymrwymodd fy nghyd-Aelod Alun Davies bron i flwyddyn yn ôl i ymarfer cwmpasu i nodi unrhyw fylchau tybiedig yn y ddarpariaeth o wasanaethau i gyn-filwyr a'u teuluoedd yma yng Nghymru. A bydd y grŵp arbenigol yr ydym ni wedi ei sefydlu i ymgymryd â'r gweithgarwch cwmpasu hwnnw a phethau eraill yn ymgysylltu ag elusennau lluoedd arfog, gan gynnwys Woody's Lodge a Project 360°, i weld a oes mwy y gallwn ni ei wneud i sicrhau dull cydweithredol rhwng yr hyn y gall gwasanaethau cyhoeddus ei ddarparu i gyn-filwyr, a'r ffyrdd niferus hynny y mae sefydliadau cyn-filwyr yn trefnu eu hunain i helpu eu haelodau eu hunain.
English: First Minister, can I welcome the work that the Welsh Government has put in with other partners to support our veteran community across Wales, and to embed the armed forces covenant in our public services? One of the issues that was recently discussed at the Cross-Party Group on the Armed Forces and Cadets was the difficulty sometimes that many veterans face in trying to access employment once they have left their time in the military. One of the things that was raised at our meeting as something that perhaps the Welsh Government could consider is that in the United States, there are guaranteed interviews with some public sector employers so that veterans have the opportunity to at least present themselves directly to an employer. Is this something that the First Minister might consider for the Welsh Government, and promote more widely within the public sector in the future?
Welsh: Prif Weinidog, a gaf i groesawu'r gwaith y mae Llywodraeth Cymru wedi ei wneud gyda phartneriaid eraill i gefnogi ein cymuned cyn-filwyr ledled Cymru, ac i ymgorffori cyfamod y lluoedd arfog yn ein gwasanaethau cyhoeddus? Un o'r materion a drafodwyd yn ddiweddar yn y Grŵp Trawsbleidiol ar y Lluoedd Arfog a'r Cadetiaid oedd yr anhawster weithiau y mae llawer o gyn-filwyr yn ei wynebu wrth geisio cael gafael ar gyflogaeth ar ôl iddyn nhw adael eu hamser yn y lluoedd arfog. Un o'r pethau a godwyd yn ein cyfarfod fel rhywbeth y gallai Llywodraeth Cymru ei ystyried efallai oedd bod cyfweliadau wedi'u sicrhau yn yr Unol Daleithiau gyda rhai cyflogwyr yn y sector cyhoeddus fel bod cyn-filwyr yn cael y cyfle o leiaf i gyflwyno eu hunain yn uniongyrchol i'r cyflogwr. A yw hyn yn rhywbeth y gallai'r Prif Weinidog ei ystyried ar gyfer Llywodraeth Cymru, a'i hyrwyddo yn ehangach o fewn y sector cyhoeddus yn y dyfodol?
English: I thank Darren Millar for that idea. The Welsh Government has been working recently with key partners to develop an employment pathway, and we've been working with Business in the Community, because they've developed an employers' toolkit, and that toolkit is designed to help employers recognise the qualities that ex-service personnel can offer to them in the jobs that they have on offer. Now, the idea of a guaranteed interview, in which people can at least make sure that they make their pitch and get their voices heard, is one that we've used in other parts of the Welsh Government. We've used it, for example, for people with disabilities to make sure that they can get in front of employers and so on. So, I'm very happy to take that idea away and have it discussed within that work on employment pathways and the employers' toolkit that we are already doing.
Welsh: Diolchaf i Darren Millar am y syniad yna. Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio yn ddiweddar gyda phartneriaid allweddol i ddatblygu llwybr cyflogaeth, ac rydym ni wedi bod yn gweithio gyda Busnes yn y Gymuned, gan eu bod nhw wedi datblygu pecyn cymorth i gyflogwyr, a bwriad y pecyn cymorth hwnnw yw helpu cyflogwyr i gydnabod y rhinweddau y gall cyn-aelodau o'r lluoedd arfog eu cynnig iddyn nhw yn y swyddi sydd ganddyn nhw ar gael. Nawr, mae'r syniad o gyfweliad wedi'i sicrhau, lle gall pobl o leiaf gwneud yn siŵr y gallan nhw wneud eu cyflwyniad a bod eu lleisiau'n cael eu clywed, yn un yr ydym ni wedi ei ddefnyddio mewn rhannau eraill o Lywodraeth Cymru. Rydym ni wedi ei ddefnyddio, er enghraifft, ar gyfer pobl ag anableddau i wneud yn siŵr eu bod yn gallu cyrraedd gerbron cyflogwyr ac ati. Felly, rwy'n hapus iawn i ystyried y syniad hwnnw a'i wneud yn destun trafodaeth yn y gwaith hwnnw ar lwybrau cyflogaeth a'r pecyn cymorth i gyflogwyr yr ydym ni'n ei wneud eisoes.
English: I thank the Member for the question. Health boards are responsible for providing bereavement care and support for their population. The Welsh Government funds third sector organisations directly to enhance services for people who are bereaved.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna. Byrddau iechyd sy'n gyfrifol am ddarparu gofal a chymorth profedigaeth i'w poblogaethau. Mae Llywodraeth Cymru yn ariannu sefydliadau'r trydydd sector yn uniongyrchol i wella gwasanaethau i bobl sy'n dioddef profedigaeth.
English: Diolch. Forty per cent of the 33,000 people who die in Wales each year die in the community, 55 per cent in hospital. Although bereavement support following a child's death in paediatric intensive care units is referred to in the current Welsh Government delivery plan for the critically ill, the plan does not make reference to the importance of bereavement care for families where an adult has died following critical care. A significant proportion of bereavement support is provided by our charitable hospices in Wales, with some 2,300 families supported in 2017-18, but it's understood that families whose loved one dies in the acute setting after receiving intensive and critical care are missing out on the bereavement care they need through lack of signposting or availability. It's certainly a concern that's been raised with me by the adult hospices in north Wales, which also tell me that the health board had not consulted them on their palliative care plan. So, how is the Welsh Government working with NHS Wales, ensuring that every family experiencing bereavement has access to appropriate bereavement support, regardless of the setting or circumstances of their loved one's death?
Welsh: Diolch. Mae 40 y cant o'r 33,000 o bobl sy'n marw yng Nghymru bob blwyddyn yn marw yn y gymuned, 55 y cant yn yr ysbyty. Er y cyfeirir at gymorth profedigaeth yn dilyn marwolaeth plentyn mewn unedau gofal dwys pediatrig yng nghynllun cyflawni presennol Llywodraeth Cymru ar gyfer y rhai sy'n ddifrifol wael, nid yw'r cynllun yn cyfeirio at bwysigrwydd gofal profedigaeth i deuluoedd lle mae oedolyn wedi marw yn dilyn gofal critigol. Darperir cyfran sylweddol o gymorth profedigaeth gan ein hosbisau elusennol yng Nghymru, a chynorthwywyd tua 2,300 o deuluoedd yn 2017-18, ond deallir nad yw teuluoedd y mae eu hanwyliaid yn marw mewn lleoliad acíwt ar ôl derbyn gofal dwys a chritigol yn cael y gofal profedigaeth sydd ei angen arnynt oherwydd diffyg cyfeirio neu ddiffyg o ran bod gofal ar gael. Mae'n sicr yn destun pryder a godwyd gyda mi gan yr hosbisau oedolion yn y gogledd, sydd hefyd yn dweud wrthyf nad oedd y bwrdd iechyd wedi ymgynghori â nhw ar eu cynllun gofal lliniarol. Felly, sut mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda GIG Cymru, gan sicrhau bod cymorth profedigaeth priodol ar gael i bob teulu sy'n dioddef profedigaeth, ni waeth beth fo lleoliad nac amgylchiadau marwolaeth eu hanwyliaid?
English: Well, I thank Mark Isherwood for that supplementary question and thank him as well for the work that he does as chair of the cross-party group on funerals and bereavement care, which gives us access to some of the information that helps us in developing the services that we provide in this area. Now, he will know, I'm sure, that the Welsh Government has recently commissioned a piece of work funded through the end-of-life care board, and that is a scoping study into the breadth of bereavement care services in Wales. The board has asked Marie Curie and Cardiff University to lead on that study. It begins by mapping existing support and then identifying areas where further services are needed. We can undertake to make sure that the points the Member has raised today are fed into that study.
Welsh: Wel, diolchaf i Mark Isherwood am y cwestiwn atodol yna a diolchaf iddo hefyd am y gwaith y mae'n ei wneud fel cadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar angladdau a gofal profedigaeth, sy'n rhoi mynediad i ni at rywfaint o'r wybodaeth sy'n ein helpu ni wrth ddatblygu gwasanaethau yr ydym ni'n eu darparu yn y maes hwn. Nawr, bydd yn gwybod, rwy'n siŵr, bod Llywodraeth Cymru wedi comisiynu darn o waith yn ddiweddar a ariennir drwy'r bwrdd gofal diwedd oes, ac astudiaeth gwmpasu yw honno i ehangder y gwasanaethau gofal profedigaeth yng Nghymru. Mae'r bwrdd wedi gofyn i Marie Curie a Phrifysgol Caerdydd arwain yr astudiaeth honno. Mae'n dechrau trwy fapio'r cymorth presennol ac yna nodi ardaloedd lle mae angen mwy o wasanaethau. Gallwn addo gwneud yn siŵr bod y pwyntiau y mae'r Aelod wedi eu codi heddiw yn cael eu cyfrannu at yr astudiaeth honno.
English: First Minister, the loss of a loved one to suicide is a uniquely devastating bereavement in my view, and yet support services for those bereaved by suicide are practically non-existent in Wales. Organisations like the Jacob Abraham Foundation are doing sterling work supporting families with not a penny of public funding. There is also a pattern I am seeing in my work, on both my committees, of statutory services increasingly looking to third sector organisations to provide services across the board in health and social care, but without stumping up the funding for those organisations involved. I'm aware of the mapping exercise that you've referred to, but that is going to take time. Will the First Minister commit to discussing the particular needs of those bereaved by suicide with the health Minister, with a view to taking urgent action in this area, which is particularly important given that it is a fact that those bereaved by suicide are themselves at much higher risk of dying by suicide?
Welsh: Prif Weinidog, mae colli rhywun annwyl i hunanladdiad yn brofedigaeth unigryw o ddinistriol yn fy marn i, ac eto nid yw gwasanaethau cymorth i'r rhai sy'n dioddef profedigaeth drwy hunanladdiad yn bodoli i raddau helaeth yng Nghymru. Mae sefydliadau fel Sefydliad Jacob Abraham yn gwneud gwaith rhagorol yn cefnogi teuluoedd heb geiniog o arian cyhoeddus. Ceir patrwm hefyd yr wyf i'n ei weld yn fy ngwaith, ar fy nau bwyllgor, o wasanaethau statudol yn disgwyl i sefydliadau trydydd sector ddarparu gwasanaethau ar sail gyffredinol ym maes iechyd a gofal cymdeithasol, ond heb gyfrannu'r arian ar gyfer y sefydliadau hynny dan sylw. Rwy'n ymwybodol o'r ymarfer mapio yr ydych chi wedi cyfeirio ato, ond mae hynny'n mynd i gymryd amser. A wnaiff y Prif Weinidog ymrwymo i drafod anghenion penodol y rhai sy'n dioddef profedigaeth drwy hunanladdiad gyda'r Gweinidog iechyd, gyda'r nod o gymryd camau brys yn y maes hwn, sy'n arbennig o bwysig gan ei bod hi'n ffaith bod y rhai sy'n dioddef profedigaeth drwy hunanladdiad eu hunain mewn perygl llawer uwch o farw drwy hunanladdiad?
English: Those are important points, Llywydd, that the Member makes. To be bereaved by suicide does bring with it a whole set of additional issues that families who are left behind have to grapple with and themselves are often a cause of mental health concerns for those families themselves. So, I entirely recognise the points that the Member makes. Of course, the health service does work with a wide range of third sector organisations, and in some fields - and this is certainly one of them - it is often the case that families would rather be in touch with an organisation outside the more formal constraints of public services. And through Cruse Bereavement Care and through the Samaritans, we do provide assistance to the third sector in relation to suicide prevention and bereavement counselling, and the Minister has committed funding of £0.5 million a year to continue to support national and regional approaches to tackling suicide and self-harm prevention. The study that I mentioned, and I know the Member was aware of it - we've already decided that there will be a particular focus within the study on services to support those who have had a sudden unexplained death or a death by suicide of someone in their family or close to them. And, of course, I'm very happy to continue to discuss these matters with my colleague Vaughan Gething as that work matures.
Welsh: Mae'r rheini'n bwyntiau pwysig, Llywydd, y mae'r Aelod yn eu gwneud. Mae dioddef profedigaeth drwy hunanladdiad yn dod â chyfres o broblemau ychwanegol gydag ef y mae'n rhaid i deuluoedd sy'n cael eu gadael ar ôl fynd i'r afael â nhw ac maen nhw eu hunain yn aml yn achos o bryderon iechyd meddwl i'r teuluoedd hynny eu hunain. Felly, rwy'n llwyr gydnabod y pwyntiau y mae'r Aelod yn eu gwneud. Wrth gwrs, mae'r gwasanaeth iechyd yn gweithio gydag amrywiaeth eang o sefydliadau trydydd sector, ac mewn rhai meysydd - ac mae hwn yn sicr yn un ohonynt - mae'n aml yn wir y byddai'n well gan deuluoedd fod mewn cysylltiad â sefydliad y tu allan i gyfyngiadau mwy ffurfiol gwasanaethau cyhoeddus. A thrwy Cruse Bereavement Care a thrwy'r Samariaid, rydym ni'n darparu cymorth i'r trydydd sector o ran atal hunanladdiad a chwnsela mewn profedigaeth, ac mae'r Gweinidog wedi ymrwymo cyllid o £0.5 miliwn y flwyddyn i barhau i gefnogi dulliau cenedlaethol a rhanbarthol o fynd i'r afael â hunanladdiad ac atal hunan-niwed. Yr astudiaeth y soniais amdani, a gwn fod yr Aelod yn ymwybodol ohoni - rydym ni eisoes wedi penderfynu y bydd pwyslais penodol o fewn yr astudiaeth ar wasanaethau i gynorthwyo'r rhai sydd wedi dioddef marwolaeth anesboniadwy ddisymwth neu farwolaeth drwy hunanladdiad rhywun yn eu teulu neu sy'n agos atynt. Ac, wrth gwrs, rwy'n hapus iawn i barhau i drafod y materion hyn gyda'm cyd-Aelod Vaughan Gething wrth i'r gwaith hwnnw aeddfedu.
English: I thank the Member for that. Since a written statement on the review was issued in September, work has focused on reducing the number of national procurement programmes and developing pilot action to expand procurement activity at local and regional levels.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am hynna. Ers cyhoeddi datganiad ysgrifenedig ar yr adolygiad ym mis Medi, mae gwaith wedi canolbwyntio ar leihau nifer y rhaglenni caffael cenedlaethol a datblygu camau treialu i ehangu gweithgarwch caffael ar lefelau lleol a rhanbarthol.
English: I thank you for that answer, First Minister. I know that, last week, Nick Ramsay raised the same question with the finance Minister in her questions, and many of the answers came back that reducing the number to be more regional but also community benefits would help. For example, there's a £100 million project in my constituency in which the community benefit was the employment of local people. Six people we employed in security roles - not sustainable, not an improvement to the economy. The way to improve the economy is to ensure that businesses locally have access to gaining those contracts in the first place. Mike Hedges has often raised the concept of smaller contracts, split down, easier - that's one way. But if you're going to review the National Procurement Service and it's going to be the leading type of approach to procurement, will you ensure that it's spread across the public sector to ensure that all public sector organisations follow your example of improving community benefit to ensure they're long term and sustainable, to ensure that those contracts are available to local businesses, where the real money comes in for the local economy in those businesses being maintained? And will you also look at frameworks, because many of our local businesses are being excluded because of the frameworks? So, it's a whole package that needs to be looked at, and will you therefore do that once you've done the review of the NPS?
Welsh: Diolch am yr ateb yna, Prif Weinidog. Gwn fod Nick Ramsay, yr wythnos diwethaf, wedi codi'r un cwestiwn gyda'r Gweinidog cyllid yn ei chwestiynau hi, a daeth llawer o'r atebion yn ôl y byddai lleihau'r nifer i fod yn fwy rhanbarthol ond hefyd manteision cymunedol yn helpu. Er enghraifft, mae prosiect gwerth £100 miliwn yn fy etholaeth i lle mai cyflogi pobl leol oedd y budd i'r gymuned. Cyflogwyd chwech o bobl gennym mewn swyddi diogelwch - nid yw hynny'n gynaliadwy, nid yw'n welliant i'r economi. Y ffordd i wella'r economi yw sicrhau bod gan fusnesau lleol fynediad at ennill y contractau hynny yn y lle cyntaf. Mae Mike Hedges yn aml wedi codi'r cysyniad o gontractau llai, wedi eu rhannu i lawr, haws - dyna un ffordd. Ond os ydych chi'n mynd i adolygu'r Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol a'i fod yn mynd i fod y math mwyaf blaenllaw o ddull caffael, a wnewch chi sicrhau ei fod yn cael ei ledaenu ar draws y sector cyhoeddus i sicrhau bod pob sefydliad sector cyhoeddus yn dilyn eich esiampl chi o wella buddion cymunedol i sicrhau eu bod nhw'n hirdymor ac yn gynaliadwy, i sicrhau bod y contractau hynny ar gael i fusnesau lleol, lle mae'r arian go iawn yn dod i mewn i'r economi leol o gynnal y busnesau hynny? Ac a wnewch chi hefyd edrych ar fframweithiau, oherwydd mae llawer o'n busnesau lleol yn cael eu hallgáu oherwydd y fframweithiau? Felly, mae'n becyn cyfan y mae angen ei ystyried, ac felly a wnewch chi wneud hynny ar ôl i chi gynnal yr adolygiad o'r gwasanaeth caffael cenedlaethol?
English: First Minister, I'm most probably one of the last people who calls for legislation in certain areas, but in this particular area the French Government have taken the lead with the French agricultural Bill that has recently been enacted about public procurement and the use of public procurement to drive localised economies. I'd implore your Government to look at the example they've set, because, very often, we are cited - and we'll hopefully be leaving the European Union, but very often we are told that by our membership to the European Union we can't use certain instruments to drive public procurement as an energiser of the local economy. Well, in France, they've managed to do that with the agricultural Bill with minimum levels of public procurement and also safeguarding localised produce. I do believe that those avenues will be open to your Government and the Minister will, I understand it, be putting forward an agricultural Bill and I think that would be a perfect vehicle to drive this agenda forward.
Welsh: Prif Weinidog, mae'n debyg mai fi yw un o'r bobl ddiwethaf sy'n galw am ddeddfwriaeth mewn rhai meysydd, ond yn y maes penodol hwn mae Llywodraeth Ffrainc wedi arwain y ffordd gyda Bil amaethyddol Ffrainc a ddeddfwyd yn ddiweddar ynghylch caffael cyhoeddus a'r defnydd o gaffael cyhoeddus i hybu economïau mwy lleol. Rwyf yn erfyn ar eich Llywodraeth i edrych ar yr esiampl y maen nhw wedi ei gosod, oherwydd, yn aml iawn, dywedir wrthym - a byddwn yn gadael yr Undeb Ewropeaidd gobeithio, ond yn aml iawn dywedir wrthym na allwn ni ddefnyddio offerynnau penodol i ysgogi caffael cyhoeddus i roi hwb i'r economi leol oherwydd ein haelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd. Wel, yn Ffrainc, mae nhw wedi llwyddo i wneud hynny gyda'r Bil amaethyddol gyda lefelau gofynnol o gaffael cyhoeddus yn ogystal â diogelu cynnyrch lleol. Rwy'n credu y bydd y llwybrau hynny yn agored i'ch Llywodraeth chi ac y bydd y Gweinidog, fel yr wyf yn deall, yn cyflwyno Bil amaethyddol ac rwy'n credu y byddai hwnnw'n gyfrwng perffaith i fwrw ymlaen â'r agenda hon.
English: Well, Llywydd, of course, we're very happy to look at that example. It fits very much with the work that my colleague Lesley Griffiths is doing and in the foundational economy where Lee Waters made a statement to the Assembly very recently. Of course, the example does pinpoint the argument that the Member was making. We are told that we have to leave the European Union in order to gain these freedoms, and yet the example he points to is of a country in the European Union and intending to remain in the European Union and is still able -
Welsh: Wel, Llywydd, wrth gwrs, rydym ni'n hapus iawn i edrych ar yr enghraifft honno. Mae'n cyd-fynd i raddau helaeth â'r gwaith y mae fy nghyd-Aelod Lesley Griffiths yn ei wneud ac yn yr economi sylfaenol lle gwnaeth Lee Waters ddatganiad i'r Cynulliad yn ddiweddar iawn. Wrth gwrs, mae'r enghraifft yn cyfeirio'n benodol at y ddadl yr oedd yr Aelod yn ei gwneud. Dywedir wrthym bod yn rhaid i ni adael yr Undeb Ewropeaidd er mwyn cael y rhyddid hwn, ac eto mae'r enghraifft y mae'n tynnu sylw ati o wlad yn yr Undeb Ewropeaidd ac sy'n bwriadu aros yn yr Undeb Ewropeaidd ac yn dal i allu -
English: You cite it.
Welsh: Chi sy'n cyfeirio at hynny.
English: - to obtain the benefits that the Member pointed to. So, where there are examples of how we can better use existing freedoms and stretch the rules so that they are to the benefit of local economies, I agree that we should do that. We don't need to leave the European Union in order to be able to achieve it.
Welsh: - cael y manteision y cyfeiriodd yr Aelod atynt. Felly, lle ceir enghreifftiau o sut y gallwn ni ddefnyddio rhyddid presennol yn well ac ymestyn y rheolau fel eu bod o fantais i economïau lleol, rwy'n cytuno y dylem ni wneud hynny. Nid oes angen i ni adael yr Undeb Ewropeaidd er mwyn gallu ei gyflawni.
English: I thank the Member for that. Amongst our priorities for the remainder of this Assembly term is the implementation of band B of the twenty-first century schools programme from April this year. It will invest record amounts in providing school and college buildings where all children can reach their potential.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am hynna. Ymhlith ein blaenoriaethau ar gyfer gweddill y tymor Cynulliad hwn yw gweithredu band B rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain o fis Ebrill eleni. Bydd yn buddsoddi'r symiau mwyaf erioed i ddarparu adeiladau ysgol a choleg lle gall pob plentyn wireddu ei botensial.