English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Can I thank all those who've taken part in this discussion? Lynne Neagle, in her contribution, reminded us that what we wanted to do was to work together as three committees to shine the spotlight on this theme, and I think that the concurrent scrutiny session that we had, the report that we published, and now this debate are certainly helping to do that. I share your sentiment that we have a distance to travel before we can be confident that CRIAs are being fully utilised. And, of course, that's the point, isn't it? How can we be confident that they are being utilised? How is Government effectively demonstrating that they are being done in a meaningful and valuable way, and how, consequently, are things being done differently? Thank you, John, for your contribution as well. I'm glad that you see this as a potential model for future work across committees. It isn't easy to do on a practical level, clearly, because of practical issues like certain slots that different committees meet in, but, of course, we had to hold a concurrent meeting. We couldn't hold a joint meeting, because we weren't able to do that under Standing Orders. We had to have three committees meeting at the same time in the same room with the same people giving evidence. So, I think there's something we need to look at there in terms of allowing us greater flexibility. My understanding is that the Government is sort of moving to a culture where more than one Minister - or responsibilities overlap somewhat and they share some responsibilities. Well, I think we should be reflecting that in the way that we as an Assembly and as committees can show that kind of agility so that we are as effective as we can be in scrutinising Government. Impact assessments need to be used at the earliest stage to be meaningful - yes, absolutely. And whilst we can do it annually, we'd like to remind us, of course, that there is a cumulative impact that we mustn't lose the view of and we have to be absolutely aware of that. And this certainly isn't the end of our work, as you said. This is going to be an ongoing process and it'll be a scrutiny process that will continue over months and, I'm sure, years to come. I'm sorry that Suzy Davies finds budget scrutiny one of the least enjoyable or least productive aspects of her work as an AM. I'm afraid that as Chair of finance I'm hoping that she'll be doing more of it as subject committees in years to come and that it's even more embedded into the work that all our committees do. And I too can relate to the frustration that farmers, for example, feel when they find the same activity being assessed from many different angles, but, of course, the key thing there is, if they understand why it's being done and what effect it has and that they can see that it has a positive effect, then I'm sure they'd be more forgiving of that, and hence, of course, our overarching conclusion in the report is to go back to those basic principles so that we're all clear and that we all have that clarity around why we're doing this, to what purpose, and what effect it's having. It was one of the more striking interventions that Siân Gwenllian mentioned from the children's commissioner, which was, effectively, saying that this process isn't really having the effect that it should, it's very much an add-on, and it's therefore not surprising that we find ourselves needing to deliberate this here in the Chamber. The reference to New Zealand is interesting because, in New Zealand, they're using their budget process to drive these changes, whereas in Wales, of course, we've legislated through the future generations Act to try and drive this process. So, it would be interesting to compare and contrast at some point the different approaches here and there, and, of course, subsequently the different outcomes that are stemming from that. There's not much - . Well, I don't think there's anything I disagreed with in terms of what the Minister said in principle, but, of course, the challenge, as we all know, is in relation to the practical application of those principles that we all want to see pursued. I'm glad that you're committed to an evolving approach as powers evolve in terms of taxation and borrowing. It's only right that the processes that we have to ensure that the impacts of our utilisation of those new responsibilities and powers are used to best effect. Now, fundamentally, I think, we need to establish, therefore, shared expectation and understanding of how we assess budget impact and how that exists alongside other legislative requirements. We recognise, of course, that difficult decisions have to be made and we believe that the current financial climate makes the assessment of the impact of spending even more important than ever. But, you know, being honest about difficult trade-offs that you have to make is okay, isn't it? In fact, it's essential if we are to build the public's confidence in our decision-making processes. Today's motion notes the joint report of our three committees, which we hope will build a constructive, positive and progressive dialogue with the Welsh Government about its approach to draft budget impact assessments going forward and we'll continue, as I say, to pursue these issues in our individual budget scrutiny later this year. So, in closing, Dirprwy Lywydd, I'd like to thank the commissioners and the Welsh Government for the constructive way in which they've engaged with us as three committees in our experimental approach and we certainly look forward to building on this innovation in the next draft budget round. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddiolch i bawb sydd wedi cymryd rhan yn y drafodaeth hon? Cawsom ein hatgoffa gan Lynne Neagle, yn ei chyfraniad, mai'r hyn yr oeddem am ei wneud oedd cydweithio fel tri phwyllgor i hoelio'r sylw ar y thema hon, a chredaf fod y sesiwn graffu gydamserol a gawsom, yr adroddiad a gyhoeddwyd gennym, a'r ddadl hon yn awr, yn sicr yn helpu i wneud hynny. Rhannaf eich teimlad fod gennym bellter i'w deithio cyn y gallwn fod yn hyderus fod asesiadau o'r effaith ar hawliau plant yn cael eu defnyddio'n llawn. Ac wrth gwrs, dyna'r pwynt, ynte? Sut y gallwn fod yn hyderus eu bod yn cael eu defnyddio? Sut y mae Llywodraeth yn dangos yn effeithiol eu bod yn cael eu gwneud mewn ffordd ystyrlon a gwerthfawr, a sut y mae pethau'n cael eu gwneud yn wahanol o ganlyniad? Diolch, John, am eich cyfraniad chi hefyd. Rwy'n falch eich bod yn gweld hwn fel model posibl ar gyfer gwaith yn y dyfodol ar draws y pwyllgorau. Nid yw'n hawdd ei wneud ar lefel ymarferol, yn amlwg, oherwydd materion ymarferol fel y slotiau penodol y mae gwahanol bwyllgorau'n cyfarfod ynddynt, ond wrth gwrs, roedd yn rhaid i ni gynnal cyfarfod cydamserol. Ni allem gynnal cyfarfod ar y cyd, oherwydd nid oeddem yn gallu gwneud hynny o dan y Rheolau Sefydlog. Roedd yn rhaid inni gael tri phwyllgor yn cyfarfod ar yr un pryd yn yr un ystafell gyda'r un bobl yn rhoi tystiolaeth. Felly, rwy'n meddwl bod rhywbeth y mae angen i ni edrych arno yn y fan honno o ran caniatáu mwy o hyblygrwydd i ni. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, mae'r Llywodraeth yn rhyw fath o symud tuag at ddiwylliant lle mae mwy nag un Gweinidog - neu gyfrifoldebau'n gorgyffwrdd rhywfaint a'u bod yn rhannu rhai cyfrifoldebau. Wel, credaf y dylem fod yn adlewyrchu hynny yn y ffordd y gallwn ni fel Cynulliad ac fel pwyllgor ddangos ystwythder o'r fath fel ein bod mor effeithiol ag y gallwn fod o ran craffu ar waith y Llywodraeth. Mae angen defnyddio asesiadau effaith ar y cam cynharaf er mwyn iddynt fod yn ystyrlon - yn bendant. Ac er y gallwn ei wneud yn flynyddol, hoffem ein hatgoffa, wrth gwrs, na allwn golli golwg ar yr effaith gronnol a rhaid i ni fod yn gwbl ymwybodol o hynny. Ac yn sicr, nid dyma ddiwedd ein gwaith, fel y dywedasoch. Mae hon yn mynd i fod yn broses barhaus a bydd yn broses graffu a fydd yn parhau dros fisoedd a thros flynyddoedd i ddod, rwy'n siŵr. Mae'n ddrwg gennyf fod Suzy Davies yn ystyried bod craffu ar y gyllideb yn un o'r agweddau lleiaf pleserus neu leiaf cynhyrchiol o'i gwaith fel AC. Rwy'n ofni fy mod i, fel Cadeirydd cyllid, yn gobeithio y bydd hi'n gwneud mwy ohono fel pwyllgorau pwnc yn y blynyddoedd i ddod a'i fod yn cael ei wreiddio'n fwy byth yn y gwaith y mae ein holl bwyllgorau yn ei wneud. A gallaf innau hefyd uniaethu â'r rhwystredigaeth y mae ffermwyr, er enghraifft, yn ei theimlo pan welant fod yr un gweithgaredd yn cael ei asesu o sawl ongl wahanol, ond wrth gwrs, y peth allweddol yno, os ydynt yn deall pam y mae'n cael ei wneud a pha effaith a gaiff a'u bod yn gallu gweld bod iddo effaith gadarnhaol, yna rwy'n siŵr y byddent yn fwy maddeugar ynglŷn â hynny, ac felly, wrth gwrs, ein casgliad trosfwaol yn yr adroddiad yw mynd yn ôl at yr egwyddorion sylfaenol fel ein bod i gyd yn glir ac yn deall yn iawn pam ein bod yn gwneud hyn, i ba ddiben, a beth yw ei effaith. Roedd un o'r ymyriadau mwy trawiadol a grybwyllodd Siân Gwenllian gan y comisiynydd plant yn dweud, i bob pwrpas, nad yw'r broses hon yn cael yr effaith y dylai ei chael mewn gwirionedd, mai ychwanegiad ydoedd i raddau helaeth, ac felly nid yw'n syndod ein bod yn gweld bod angen inni drafod hyn yma yn y Siambr. Mae'r cyfeiriad at Seland Newydd yn ddiddorol oherwydd, yn Seland Newydd, maent yn defnyddio'u proses gyllidebol i ysgogi'r newidiadau hyn, ond yng Nghymru, wrth gwrs, rydym wedi deddfu drwy Ddeddf cenedlaethau'r dyfodol i geisio ysgogi'r broses hon. Felly, byddai'n ddiddorol cymharu a chyferbynnu ar ryw bwynt y gwahanol ddulliau o weithredu yma ac yn y fan honno, ac wrth gwrs, y gwahanol ganlyniadau sy'n deillio o hynny wedyn. Nid oes llawer - . Wel, nid wyf yn meddwl bod unrhyw beth yr oeddwn yn anghytuno ag ef o ran yr hyn a ddywedodd y Gweinidog mewn egwyddor, ond wrth gwrs, mae'r her, fel y gwyddom i gyd, yn ymwneud â chymhwyso'r egwyddorion y mae pawb ohonom am eu gweld yn cael eu dilyn yn ymarferol. Rwy'n falch eich bod wedi ymrwymo i ymagwedd sy'n esblygu wrth i bwerau esblygu o ran trethiant a benthyca. Mae'n briodol fod y prosesau sydd gennym i sicrhau bod effeithiau ein defnydd o'r cyfrifoldebau a'r pwerau newydd hynny'n cael eu defnyddio yn y ffordd fwyaf effeithiol. Nawr, yn y bôn, rwy'n credu bod angen i ni, felly, sefydlu disgwyliadau a dealltwriaeth gyffredin o sut rydym yn asesu effaith gyllidebol a sut y mae hynny'n bodoli ochr yn ochr â gofynion deddfwriaethol eraill. Rydym yn cydnabod, wrth gwrs, fod yn rhaid gwneud penderfyniadau anodd a chredwn fod yr hinsawdd ariannol bresennol yn gwneud asesu effaith gwariant yn bwysicach nag erioed. Ond wyddoch chi, mae bod yn onest am gyfaddawdu anodd sy'n rhaid i chi ei wneud yn iawn, onid yw? Yn wir, mae'n hanfodol os ydym am feithrin hyder y cyhoedd yn ein prosesau gwneud penderfyniadau. Mae'r cynnig heddiw yn nodi'r adroddiad ar y cyd gan ein tri phwyllgor, a fydd, gobeithio, yn creu deialog adeiladol, gadarnhaol a blaengar gyda Llywodraeth Cymru ynglŷn â'i dull o gynnal asesiadau effaith ar y gyllideb ddrafft wrth symud ymlaen a byddwn yn parhau, fel y dywedaf, i fynd ar drywydd y materion hyn yn ein gwaith craffu unigol ar y gyllideb yn ddiweddarach eleni. Felly, wrth gloi, Ddirprwy Lywydd, hoffwn ddiolch i'r comisiynwyr a Llywodraeth Cymru am y ffordd adeiladol y maent wedi ymgysylltu â ni fel tri phwyllgor yn ein dull arbrofol o weithredu ac rydym yn sicr yn edrych ymlaen at adeiladu ar yr arloesedd hwn yng nghylch nesaf y gyllideb ddrafft. Diolch yn fawr.