English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I just say I definitely welcome this statement? Anything that speaks to improvement and the visibility of the improvement in standards is something I'm sure we will all want to hear a little bit more about. Perhaps I could just ask you to kick off with - you say that we're going to get an update on this again when the curriculum areas of learning and experience are going to be published, which I think is due for April next year. Can you tell us if that's broadly right and, in which case, how difficult it's going to be for the peer review work that you mentioned at the end of your statement there to be produced by the end of the year? It doesn't seem to give them an awful lot of time to get to grips with this new system. I welcome in particular as well the acknowledgement of the unintended, but, arguably, foreseeable consequences of the existing system that has been overfocusing on that C-D boundary and early entry, both of which were matters we raised in the debate last week. In that debate, we also challenged the assertion that comparisons in standards couldn't be made year on year because - in that case, we were talking about qualifications, but we said that you still can compare, because the Qualifications Wales report had told us that standards were stable. What I'm after, I think, is some assurance that the change in this system won't make it difficult for us to compare findings on improvement or failure to improve in what is to come and what has already been. You already know about our concerns about recategorisation possibly disguising some failures to improve, and, as we've heard with ambulance waiting times, changing rules does just disguise an increasingly worrying constituent experience. We want to avoid us being in that position with these changes, which, as I say, on the face of it, look very welcome. We do have a duty to scrutinise you, and I know I'm new in this post at the moment, but I'm finding it difficult to find points of comparison between the system we have at the moment and the changes you gave us an indication of in your May written statement. So, obviously, I hope to get better at comparing, but if you can give us, as I say, some assurance that we're going to be able to see comparables between this system and the previous - . Will the evaluation include the effect of emphasis on academic subjects over good-quality vocational offers? I raised this again in the debate last week, where we saw that the drop in the number of entries by weaker students for A-levels obviously improved the statistics for A-levels, whereas an increase in numbers going for GCSE sciences saw an overall drop in the percentage of A to C achievements. So, part of this change is to better evaluate the quality of leadership, and as school management is one of the reasons we had a ruck of warning notices, also referred to in last week's debate, can you tell us that if school leaders, on a per-pupil basis, decide a pupil is better equipped, if you like, to go for a vocational subject rather than an academic subject, or examination, sorry, that this won't affect the school evaluation statistics? Because good leadership is about getting the best out of every pupil, and, of course, academic subjects aren't for everybody. I'm pleased to see that the evaluation applies to regional consortia and, indeed, Welsh Government. Self-evaluation, of course, may be a characteristic of best practice, but it does come with its own risks, and I seem to remember that the Organisation for Economic Co-operation and Development report, going back a couple of years now, identified that schools in Wales tended to be rather overgenerous with themselves when it came to self-evaluation of their performance on discipline. So, I absolutely welcome this idea of peer review, particularly the final comments in your statement. But can I ask whether it allows for an element of - well, I've got 'cross-pollination' written down here, but what I mean by that is: will schools, in evaluating themselves, be allowed to comment on their relationships with school consortia, with schools challenge, even local authorities, maybe even Welsh Government, because these are all relationships that should lead to better school standards? So, I'd like them to have the freedom to be honest about those relationships and, similarly, for those other bodies to have the freedom to be honest about their relationships with certain schools as well. And then, finally, you mentioned visibility - or maybe comprehensibility is what I'm more interested in, because that whole world of school families and quartiles genuinely may as well been written in Klingon as far as families were concerned. So, even though the OECD may have suggested that assessment of pupil performance is about identifying their strengths and weaknesses in order to help them improve, I think it's realistic to expect families to want to understand how schools as a whole are performing as well. So, how will you be establishing what information matters to families and how that information will be included in the summary of the school development plan? I'm just wondering: is there any space, perhaps, for some guidance on that to run alongside the new evaluation indicators? Because the quality of communications between schools and families is something that's worth evaluating, in my view - maybe not necessarily as part of this, but if there's some way we can incorporate that into what we're looking at in the future, that would be really helpful. Thank you.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddim ond dweud fy mod yn bendant yn croesawu'r datganiad hwn? Mae unrhyw beth sydd o blaid gwella ac amlygu'r gwelliant o ran safonau yn rhywbeth rwy'n siŵr y bydd pawb yn awyddus i glywed ychydig mwy amdano. Efallai y caf i ofyn i chi i ddechrau - rydych yn dweud y byddwn yn cael y newyddion diweddaraf ar hyn eto pan fydd y meysydd cwricwlwm dysgu a phrofiad yn cael eu cyhoeddi, rwy'n credu y daw hynny fis Ebrill y flwyddyn nesaf. A wnewch chi ddweud wrthym a yw hynny'n gywir yn fras ac, os felly, pa mor anodd fydd hi i'r gwaith adolygu gan gymheiriaid a grybwyllwyd gennych ar ddiwedd eich datganiad gael ei gynhyrchu erbyn diwedd y flwyddyn? Nid yw'n ymddangos fod hynny'n rhoi llawer iawn o amser iddyn nhw i fynd i'r afael â'r system newydd hon. Croesawaf yn arbennig hefyd y gydnabyddiaeth o'r canlyniadau anfwriadol, ond, gellid dadlau, ganlyniadau rhagweladwy yn sgil y system bresennol sydd wedi bod yn canolbwyntio'n ormodol ar y ffin rhwng graddau C a D ac ar sefyll arholiadau yn gynnar, deubeth a godwyd gennym yn y ddadl yr wythnos diwethaf. Yn y ddadl honno, roeddem ni hefyd yn herio'r honiad na ellid cymharu safonau o flwyddyn i flwyddyn oherwydd - yn yr achos hwnnw, roeddem yn sôn am gymwysterau, ond roeddem ni'n dweud y gallech chi gymharu o hyd, oherwydd roedd adroddiad Cymwysterau Cymru wedi dweud wrthym fod y safonau yn sefydlog. Yr hyn yr wyf yn chwilio amdano, rwy'n credu, yw rhyw fath o sicrwydd na fydd y newid yn y system hon yn ei gwneud yn anodd i ni gymharu canfyddiadau ar welliant neu fethiant ar gyfer gwella'r hyn sydd i ddod a'r hyn sydd wedi bod eisoes. Gwyddoch eisoes am ein pryderon ynghylch ailgategoreiddio yn cuddio rhai methiannau o bosibl o ran gwelliant, ac, fel yr ydym wedi ei glywed gydag amseroedd ymateb ambiwlansys, mae newid y rheolau yn gallu cuddio profiad cyfansoddol cynyddol ofidus. Rydym yn dymuno osgoi'r sefyllfa honno gyda'r newidiadau hyn, sydd, fel y dywedaf, ar yr wyneb, yn ymddangos eu bod i'w croesawu'n fawr. Mae gennym ni ddyletswydd i graffu arnoch, a gwn fy mod yn newydd yn y swydd hon ar hyn o bryd, ond rwy'n ei chael yn anodd ar hyn o bryd i ddod o hyd i bwyntiau o gymhariaeth rhwng y system sydd gennym ar hyn o bryd a'r newidiadau y cawsom ni syniad ohonyn nhw gennych chi yn eich datganiad ysgrifenedig fis Mai. Felly, yn amlwg, gobeithio y byddaf yn dod yn well am gymharu, ond pe byddech yn rhoi peth sicrwydd i ni, fel y dywedaf, ein bod yn mynd i allu gweld cymhariaethau rhwng y system hon a'r un flaenorol - . A fydd y gwerthusiad yn cynnwys effaith y pwyslais ar bynciau academaidd dros gynigion galwedigaethol o ansawdd da? Codais hyn unwaith eto yn y ddadl yr wythnos diwethaf, pryd y gwelsom fod y gostyngiad yn nifer y ceisiadau gan fyfyrwyr gwannach ar gyfer lefel A yn amlwg wedi gwella'r ystadegau ar gyfer lefel A, tra bod cynnydd yn y niferoedd sy'n dewis gwyddorau ar gyfer TGAU wedi gweld cwymp yn y ganran o ganlyniadau graddau A i C. Felly, fel rhan o'r newid hwn i werthuso ansawdd yr arweinyddiaeth yn well, a chan mai rheolaeth ysgolion yw un o'r rhesymau ein bod wedi cael trwch o hysbysiadau rhybuddio, y cyfeiriwyd at hyn yn y ddadl yr wythnos diwethaf hefyd, a wnewch chi ddweud wrthym pe byddai arweinyddion yr ysgolion, ar sail fesul disgybl, yn penderfynu bod disgybl mewn sefyllfa well, os hoffech chi, i ddewis pwnc galwedigaethol yn hytrach nag academaidd, neu arholiad, mae'n ddrwg gennyf, na fydd hynny'n effeithio ar ystadegau gwerthuso'r ysgol? Oherwydd ystyr arweinyddiaeth dda yw cael y gorau allan o bob disgybl, ac, wrth gwrs, nid yw pynciau academaidd yn addas ar gyfer pawb. Rwy'n falch o weld bod y gwerthusiad yn gymwys i gonsortia rhanbarthol ac, yn wir, i Lywodraeth Cymru. Efallai fod hunanwerthuso, wrth gwrs, yn nodwedd o'r arfer gorau, ond fe ddaw â'i beryglon ei hun, ac rwyf fel petawn yn cofio bod adroddiad y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd, rwy'n mynd yn ôl ychydig o flynyddoedd nawr, wedi canfod bod ysgolion yng Nghymru yn tueddu i fod yn rhy hael gyda nhw eu hunain o ran hunanarfarnu eu perfformiad ar ddisgyblaeth. Felly, rwy'n llwyr groesawu'r syniad hwn o adolygiad gan gymheiriaid, yn enwedig y sylwadau terfynol yn eich datganiad. Ond a gaf i ofyn a fydd yn caniatáu am elfen o - wel, mae 'croesbeillio' wedi cael ei ysgrifennu yma gennyf i, ond yr hyn yr wyf yn ei olygu gyda hynny yw: a fydd ysgolion, wrth werthuso eu hunain, yn cael caniatâd i wneud sylwadau am eu perthynas gyda'r consortia ysgolion, gyda her ysgolion, hyd yn oed gyda'r awdurdodau lleol, efallai gyda Llywodraeth Cymru hyd yn oed, oherwydd mae'r rhain i gyd yn gysylltiadau a ddylai arwain at safonau gwell mewn ysgolion? Felly, byddem yn hoffi iddyn nhw gael y rhyddid i fod yn onest am y cysylltiadau hynny ac, yn yr un modd, i'r cyrff eraill hynny fod â'r rhyddid i fod yn onest am eu perthynas â rhai ysgolion penodol hefyd. Ac yna, yn olaf, roeddech chi'n sôn am amlygrwydd - neu efallai mai eglurdeb yw'r hyn yr wyf â mwy o ddiddordeb ynddo, oherwydd mae'r byd cyfan hwnnw o deuluoedd ysgol a chwarteli wedi cael ei ysgrifennu mewn iaith o blaned arall i bob pwrpas yng ngolwg y teuluoedd. Felly, er bod y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad Economaidd a Datblygiad wedi awgrymu efallai mai diben asesiad o berfformiad disgyblion yw nodi eu cryfderau a'u gwendidau er mwyn eu helpu i wella, credaf ei bod yn realistig disgwyl i deuluoedd fod yn awyddus i ddeall sut mae ysgol yn ei chyfanrwydd yn perfformio hefyd. Felly, sut fyddwch yn sefydlu pa wybodaeth sy'n bwysig i deuluoedd a sut fydd yr wybodaeth honno yn cael ei chynnwys yn y crynodeb o gynllun datblygu'r ysgol? Ys gwn i: a oes unrhyw gyfle, efallai, am rywfaint o ganllawiau ar gyfer hynny i gydredeg â'r dangosyddion gwerthuso newydd? Oherwydd mae ansawdd y cyfathrebu rhwng ysgolion a theuluoedd yn beth sy'n werth ei werthuso, yn fy marn i - efallai nid fel rhan o hyn o reidrwydd, ond os oes rhyw ffordd y gellir ymgorffori hynny yn yr hyn yr ydym yn edrych arno i'r dyfodol, byddai hynny'n ddefnyddiol iawn. Diolch.