English: Once again, yet another report that makes for grim reading if you live in Pembrokeshire, and it again reminds us that Pembrokeshire continues to lag behind other areas. And the seriousness of that digital exclusion cannot be overstated. Sadly, one of the most serious and pressing matters relating to broadband provision in Pembrokeshire is at Ysgol Llanychllwydog in north Pembrokeshire, which continues to hold the title for being the only school in the entire country not to have access to broadband. Earlier this year, the school's headteacher, Mrs Lawrence, said, and I quote: 'It's important to me that a child has the same rights and access to education wherever they are.' Unquote. And she's absolutely right. Whilst I appreciate that the location of the school provides a particular challenge, surely the fact that this is the only school in Wales without broadband should be a wake-up call. It's simply unacceptable that in 2019 there are learners at a disadvantage simply because the school that they attend does not have an adequate broadband provision. However, I do understand that some progress is currently being discussed, and perhaps, in responding to this afternoon's debate, the Deputy Minister could update the Chamber on what immediate steps the Welsh Government are taking to ensure that the problems at Ysgol Llanychllwydog are now addressed as soon as possible. If urgent action isn't taken to address these problems, then learners living in rural areas like Pembrokeshire will continue to fall behind, and this will affect children's education. Now, as I said earlier, I accept that the Welsh Government has committed to resolving Wales's digital connectivity problems and that additional money has been allocated to addressing those communities that cannot access superfast broadband. However, it's also important that all communities across Wales feel engaged in the process and that there is a healthier interaction with service providers, and so I hope the Deputy Minister will do all that he can to actually facilitate this. Now, as the Deputy Minister is aware, I've received concerns from people in Pembrokeshire who genuinely believe that service providers aren't doing enough to help communities access better broadband services, and that is deeply worrying. A constituent recently sent me this message, and I quote: 'We are still all suffering with download speeds around the 1 Mbps to 1.5 Mbps download. Very occasionally it can reach close to 2 Mbps download. We all feel we are totally forgotten. Banks close locally, shops close. Our internet speeds are so low it is sometimes difficult, if not impossible, to use the internet to do online banking. We have to drive further and further to use banks, shops and other services that are available online. We were supposed to have a smart meter fitted, and a technician drove from Llanelli to fit one. There was not sufficient mobile coverage or internet to make this work. Our mobile phones only work here if they are set to "internet Wi-Fi calls."' Unquote. I think it's fair to say that better engagement and support for rural communities is now vital in moving Wales forward, and service providers have a role in strengthening their relationships with local communities. Therefore, I extend an invitation to the Deputy Minister to come to Pembrokeshire, to meet with people directly affected by substandard broadband services, so that he can tell them first hand exactly what the Welsh Government will be doing to address their specific concerns. As I understand it, currently only 375 properties in Pembrokeshire will be taken forward as part of the Superfast 2 project. The disappointing announcement comes against a backdrop of Pembrokeshire being eighteenth out of 22 counties in Wales who have access to superfast broadband. I think it's fair to say that, yet again, Pembrokeshire remains one of the lowest constituency areas for the next roll-out phase, and that begs the question why. Surely it's time for the Welsh Government to redouble its efforts and ensure that those areas that have previously not been served by previous roll-out phases are now actually prioritised. For many communities in Pembrokeshire, people are asking to simply be put on a level playing field with other parts of Wales. Until then, Assembly Members like myself and other politicians will continue to receive correspondence telling us that the lack of broadband in their local area has left people isolated and businesses being less commercially competitive. Let me also remind the Deputy Minister that areas like Pembrokeshire are also seeing a particularly high number of bank closures. We know that Barclays will close its Milford Haven branch in July, and that follows on from previous bank closures in recent years from NatWest, HSBC and Lloyds. In fact, the town of Fishguard is now a town without a single bank, which, considering the strategic importance of the town to the regional and national economy, is simply staggering. So, without access to a decent broadband service, many people living in these communities feel unable to make the simplest of banking transactions without having to travel further afield. Dirprwy Lywydd, that is simply not how twenty-first century Wales should be. Therefore, in closing, something urgently needs to take place. I'm sure that we'd all agree that, in modern times, a successful economy is dependent on a fast and efficient broadband service. However, rural areas like Pembrokeshire must not be left behind. Sadly, while some parts of Wales are taking steps in the right direction, limited broadband coverage in my constituency is disadvantaging farmers, businesses and local communities. So, it's essential that no stone is left unturned in ensuring that communities in Pembrokeshire have access to a decent broadband service. Therefore, the Welsh Government must ensure that its digital policies fully take into consideration the needs of communities right across Wales. When substantial amounts of money are being allocated, a detailed strategy must be delivered, delivering much-needed broadband services for those living in rural areas. My message is quite simple here this afternoon, Dirprwy Lywydd: Pembrokeshire must not be left behind. My constituents deserve a broadband service fit for the twenty-first century.
Welsh: Unwaith eto, adroddiad arall sy'n ddeunydd darllen annymunol os ydych yn byw yn sir Benfro, ac mae'n ein hatgoffa eto fod sir Benfro'n dal i lusgo y tu ôl i ardaloedd eraill. Ac ni ellir gorbwysleisio difrifoldeb yr allgáu digidol hwn. Yn anffodus, gwelir un o'r enghreifftiau mwyaf difrifol a dybryd o ran y ddarpariaeth band eang yn sir Benfro yn Ysgol Llanychllwydog yng ngogledd sir Benfro, sy'n dal i fod yr unig ysgol yn y wlad gyfan heb fand eang. Yn gynharach eleni, dywedodd pennaeth yr ysgol, Mrs Lawrence, ac rwy'n dyfynnu: Mae'n bwysig i mi fod gan blentyn yr un hawliau a mynediad at addysg lle bynnag y bo. Cau'r dyfyniad. Ac mae hi'n llygad ei lle. Er fy mod yn derbyn bod lleoliad yr ysgol yn creu her arbennig, does bosibl na ddylai'r ffaith mai hon yw'r unig ysgol yng Nghymru heb fand eang fod yn ysgytwad. Mae'n gwbl annerbyniol fod dysgwyr o dan anfantais yn 2019 yn syml oherwydd nad oes gan yr ysgol y maent yn ei mynychu ddarpariaeth band eang digonol. Fodd bynnag, rwy'n deall bod rhywfaint o gynnydd yn cael ei drafod ar hyn o bryd, ac efallai, wrth ymateb i'r ddadl y prynhawn yma, y gallai'r Dirprwy Weinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Siambr am y camau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd ar unwaith i sicrhau bod y problemau yn Ysgol Llanychllwydog yn cael sylw cyn gynted ag y bo modd. Os na chymerir camau brys i fynd i'r afael â'r problemau hyn, bydd dysgwyr sy'n byw mewn ardaloedd gwledig fel sir Benfro yn parhau i lusgo ar ei hôl hi, a bydd hyn yn effeithio ar addysg plant. Nawr, fel y dywedais yn gynharach, rwy'n derbyn bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ddatrys problemau cysylltedd digidol Cymru a bod arian ychwanegol wedi'i ddyrannu i fynd i'r afael â'r cymunedau hynny nad ydynt yn gallu cael mynediad at fand eang cyflym iawn. Fodd bynnag, mae hefyd yn bwysig fod pob cymuned ledled Cymru yn teimlo eu bod yn rhan o'r broses a bod rhyngweithio iachach gyda darparwyr gwasanaethau, ac felly rwy'n gobeithio y bydd y Dirprwy Weinidog yn gwneud popeth yn ei allu i hwyluso hyn. Nawr, fel y gŵyr y Dirprwy Weinidog, rwyf wedi clywed pryderon gan bobl yn sir Benfro sy'n credu o ddifrif nad yw darparwyr gwasanaethau'n gwneud digon i helpu cymunedau i gael gwell gwasanaethau band eang, ac mae hynny'n destun pryder mawr. Yn ddiweddar, anfonodd un o fy etholwyr y neges hon ataf, ac rwy'n dyfynnu: 'Mae pawb ohonom yn dioddef o hyd gyda chyflymderau lawrlwytho rhwng 1 Mbps a 1.5 Mbps. Yn achlysurol iawn gall gyrraedd yn agos at 2 Mbps o gyflymder lawrlwytho. Rydym i gyd yn teimlo ein bod wedi cael ein hanghofio'n llwyr. Mae banciau lleol yn cau, mae siopau'n cau. Mae ein cyflymder rhyngrwyd mor wael fel ei bod weithiau'n anodd, os nad yn amhosibl, defnyddio'r rhyngrwyd i fancio ar-lein. Rhaid inni yrru ymhellach ac ymhellach i ddefnyddio banciau, siopau a gwasanaethau eraill sydd ar gael ar-lein. Roeddem i fod i gael mesurydd clyfar wedi'i osod, a gyrrodd technegydd o Lanelli draw i osod un. Nid oedd digon o signal symudol na chysylltedd rhyngrwyd i wneud i hyn weithio. Nid yw ein ffonau symudol yn gweithio yma oni bai eu bod wedi eu gosod i dderbyn galwadau rhyngrwyd Wi-Fi.' Cau'r dyfyniad. Credaf ei bod yn deg dweud bod ymgysylltiad a chymorth gwell i gymunedau gwledig yn hanfodol bellach er mwyn symud Cymru yn ei blaen, ac mae gan ddarparwyr gwasanaethau swyddogaeth i gryfhau eu perthynas â chymunedau lleol. Felly, estynnaf wahoddiad i'r Dirprwy Weinidog ddod i sir Benfro, i gyfarfod â phobl yr effeithir yn uniongyrchol arnynt gan wasanaethau band eang is na'r safon, fel y gall ddweud wrthynt yn uniongyrchol beth fydd Llywodraeth Cymru yn ei wneud i fynd i'r afael â'u pryderon penodol. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, dim ond 375 eiddo yn sir Benfro fydd yn rhan o'r prosiect Superfast 2 ar hyn o bryd. Daw'r cyhoeddiad siomedig yn erbyn cefndir y ffaith mai sir Benfro yw'r ddeunawfed sir allan o 22 o siroedd Cymru sydd â mynediad at fand eang cyflym iawn. Credaf ei bod yn deg dweud bod sir Benfro, unwaith eto, yn dal i fod yn un o'r ardaloedd etholaethol isaf ar gyfer y cyfnod cyflwyno nesaf, ac mae hynny'n peri i rywun ofyn pam. Does bosibl nad yw'n bryd i Lywodraeth Cymru gryfhau ei hymdrechion a sicrhau bod yr ardaloedd nas gwasanaethwyd o'r blaen gan gamau cyflwyno blaenorol yn cael eu blaenoriaethu yn awr. I lawer o gymunedau yn sir Benfro, gofyn yn syml am gael yr un fath â rhannau eraill o Gymru y mae pobl. Tan hynny, bydd Aelodau'r Cynulliad fel fi a gwleidyddion eraill yn parhau i gael gohebiaeth yn dweud wrthym fod diffyg band eang yn eu hardal leol wedi gadael pobl yn ynysig a busnesau'n llai cystadleuol yn fasnachol. Gadewch imi hefyd atgoffa'r Dirprwy Weinidog fod ardaloedd fel sir Benfro hefyd yn gweld nifer arbennig o uchel o fanciau'n cau. Gwyddom y bydd Barclays yn cau ei gangen yn Aberdaugleddau ym mis Gorffennaf, ac mae hynny'n dilyn yr achosion blaenorol o gau banciau yn y blynyddoedd diwethaf gan NatWest, HSBC a Lloyds. Yn wir, mae tref Abergwaun bellach yn dref heb unrhyw fanc, sy'n gwbl syfrdanol o ystyried pwysigrwydd strategol y dref i'r economi ranbarthol a chenedlaethol. Felly, heb fynediad at wasanaeth band eang o safon, mae llawer o bobl sy'n byw yn y cymunedau hyn yn teimlo na allant wneud y trafodion bancio symlaf heb orfod teithio ymhellach. Ddirprwy Lywydd, nid dyma sut y dylai pethau fod yng Nghymru'r unfed ganrif ar hugain. Felly, wrth gloi, mae angen i rywbeth ddigwydd ar frys. Rwy'n siŵr y byddai pawb ohonom yn cytuno bod economi lwyddiannus yn y byd modern yn dibynnu ar wasanaeth band eang cyflym ac effeithlon. Fodd bynnag, ni ddylai ardaloedd gwledig fel sir Benfro gael eu gadael ar ôl. Yn anffodus, er bod rhai rhannau o Gymru'n cymryd camau i'r cyfeiriad iawn, mae band eang cyfyngedig yn fy etholaeth yn rhoi ffermwyr, busnesau a chymunedau lleol o dan anfantais. Felly, mae'n hanfodol fod pob ymdrech yn cael ei gwneud er mwyn sicrhau bod cymunedau yn sir Benfro yn gallu cael gwasanaeth band eang teilwng. Felly, rhaid i Lywodraeth Cymru sicrhau bod ei pholisïau digidol yn rhoi ystyriaeth lawn i anghenion cymunedau ledled Cymru. Pan fydd symiau sylweddol o arian yn cael eu dyrannu, rhaid darparu strategaeth fanwl, gan ddarparu gwasanaethau band eang mawr eu hangen i'r rhai sy'n byw mewn ardaloedd gwledig. Mae fy neges yn eithaf syml yma y prynhawn yma, Ddirprwy Lywydd: rhaid i sir Benfro beidio â chael ei gadael ar ôl. Mae fy etholwyr yn haeddu gwasanaeth band eang sy'n addas ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain.