English: The Vegetable Summit was held yesterday simultaneously in Scotland, England and here in Wales at the Pierhead. Its aim is to change our dysfunctional food system. Most people have heard about five a day, but few actually achieve it. Vegetables should be a fifth of our shopping; we buy less than half that. Sugary, fatty, salty foods are piled high and sold cheap, while some communities are fruit and veg deserts. The advertising industry tries to target children with sugar-loading cereals, drinks and biscuits and a mere 1.2 per cent of advertising is spent on promoting vegetables. Not surprisingly, nearly 80 per cent of five to 10-year-olds do not eat enough vegetables to stay healthy, rising to 95 per cent amongst 11 to 16-year-olds. That drives up obesity, diabetes, heart disease and cancer. The pledges made yesterday include Birmingham, Brighton, Redbridge and Cardiff councils becoming veg pioneers so that growing and eating lots of veg is a normal activity. Lantra and Puffin Produce are working on a plan to increase Welsh veg production by 50 per cent by 2020. Castell Howell is driving up veg sales and putting more veg in its ready meals. Lidl, Tesco, Sainsbury's and Co-op are all going to put two vegetables in all their main meal dishes, and Greggs will put veg in all its soups and at least half its sandwiches. Cardiff Metropolitan University will include two vegetables rather than one in its canteens at no extra cost and Charlton House will be trialling free veg upstairs on Fridays. My Peas Please vision for Wales is delicious, accessible, affordable veg, where eating it in large quantities is normal.
Welsh: Cynhaliwyd yr Uwchgynhadledd Lysiau ar yr un pryd ddoe yn yr Alban, Lloegr ac yma yng Nghymru yn y Pierhead. Ei nod yw newid ein system fwyd gamweithredol. Mae'r rhan fwyaf o bobl wedi clywed am 5 y dydd, ond ychydig mewn gwirionedd sy'n ei gyflawni. Dylai llysiau fod yn un rhan o bump o'n siopa; rydym yn prynu llai na hanner hynny. Mae bwydydd sy'n llawn siwgr, braster, a halen yn cael eu pentyrru'n uchel a'u gwerthu'n rhad, tra bo rhai cymunedau heb ffrwythau a llysiau'n agos iddynt. Mae'r diwydiant hysbysebu yn ceisio targedu plant gyda grawnfwydydd, diodydd a bisgedi sy'n llawn siwgr ac 1.2 y cant yn unig o hysbysebu sy'n cael ei wario ar hyrwyddo llysiau. Nid yw'n syndod nad yw bron i 80 y cant o blant pump i 10 oed yn bwyta digon o lysiau i gadw'n iach, ac mae'r ffigur yn codi i 95 y cant ymhlith plant 11 i 16 oed. Mae hynny'n cynyddu'r tebygolrwydd o ordewdra, diabetes, clefyd y galon a chanser. Mae'r addewidion a wnaed ddoe yn cynnwys gwneud cynghorau Birmingham, Brighton, Redbridge a Chaerdydd yn arloeswyr llysiau fel bod tyfu a bwyta llawer o lysiau yn weithgaredd normal. Mae Lantra a Puffin Produce yn gweithio ar gynllun i gynyddu cynhyrchiant llysiau Cymru 50 y cant erbyn 2020. Mae Castell Howell yn hybu gwerthiannau llysiau ac yn rhoi mwy o lysiau yn eu prydau parod. Mae Lidl, Tesco, Sainsbury a Co-op i gyd am roi dau lysieuyn yn eu prif brydau i gyd, a bydd Greggs yn rhoi llysiau ym mhob cawl sydd ganddynt ac o leiaf hanner eu brechdanau. Bydd Prifysgol Metropolitan Caerdydd yn cynnwys dau lysieuyn yn hytrach nag un yn ei ffreuturau heb gost ychwanegol, a bydd Charlton House yn treialu llysiau rhad ac am ddim i fyny'r grisiau ar ddydd Gwener. Fy ngweledigaeth Pys Plîs i Gymru yw llysiau blasus, hygyrch a fforddiadwy, lle y mae bwyta llawer ohonynt yn normal.