English: Well, it would be a major concern to see the Welsh language suffering as a result of this situation. In terms of our discussions with Government, of course, we're not reliant on grants, but we do comment on those that they fund. So, from our perspective, given that the battle for the Welsh language is part of a broader battle for social justice, particularly in the context of health and social care when people are most vulnerable and their needs are greatest, our health group wrote to Jane Hutt, encouraging the extension of the advisory group on ethical and moral issues around COVID to include additional specialists to provide advice on legal and ethical issues related services in the Welsh language across the sector. Language is crucial in all crisis management, and the ability to communicate with citizens in the language of their choice in order to share information and to allay fears, and in ensuring that people have trust in public authorities, is no small thing. So, yes, the way that public authorities, and different health providers and social care providers, are coping with complying during this period of instability is very important indeed. And we are highly aware that public authorities and suppliers are under huge pressures in coping with this crisis on a day-to-day basis, but we do strongly believe that we have to respect the language standards, alongside other standards in the sector, and we wrote to the World Health Organization with international examples of this need, and we believe that a public statement needs to be made outlining the importance of language services across the sector during this crisis. We've heard from our own members about examples of school pupils - that everything related to COVID tests has been only through the medium of English, and all information has been provided only in English. So, another issue I referred to earlier was that there were huge concerns raised that children, where parents didn't speak Welsh, had been deskilled. So, we wrote to Government. We didn't feel that they truly addressed the issue of supporting families. We got quite a weak response from the Welsh language Minister, who said that children could converse in Welsh over Xbox. We had a more encouraging response in correspondence with the education Minister, but it was still relatively weak. So, we're asking for specific steps to be taken.
Welsh: Wel, byddai fe'n bryder mawr gweld y Gymraeg yn dioddef o'r sefyllfa. O ran ein trafodaethau ni gyda'r Llywodraeth, wrth gwrs, dŷn ni ddim yn ddibynnol yn ariannol ar grantiau, ond, wrth gwrs, dŷn ni yn gwneud sylwadau ar y rheini maen nhw yn eu hariannu. Felly, o'n safbwynt ni, o ystyried bod brwydr dros y Gymraeg yn rhan o frwydr ehangach dros gyfiawnder cymdeithasol, yn enwedig yng nghyd-destun iechyd a gofal cymdeithasol pan fydd pobl yn teimlo'n fwyaf bregus a fwyaf anghenus, fe wnaeth ein is-grŵp iechyd ysgrifennu at Jane Hutt, yn ei hannog hi i ymestyn ei grŵp cynghori ar faterion moesol a moesegol COVID i gynnwys arbenigwyr ychwanegol i gynghori ar ofynion cyfreithiol a moesegol sy'n ymwneud â darparu gwasanaethau Cymraeg ar draws y sector. Mae iaith yn fater hollbwysig, dŷn ni'n teimlo, ym mhob achos o reoli argyfwng, ac dyw'r gallu i gyfathrebu â dinasyddion yn eu hiaith eu hunain er mwyn rhannu gwybodaeth a rhoi cyfarwyddiadau a thawelu meddwl, a chael pobl i ymddiried mewn awdurdodau cyhoeddus, ddim yn rhywbeth ail beth. Felly, mae'r ffordd mae'r awdurodau cyhoeddus, a gwahanol ddarparwyr iechyd a gwasanaethau cymdeithasol, yn ymdopi â chydymffurfiaeth yn y ystod y cyfnod hwn o ansefydlogrwydd yn bwysig iawn. A dŷn ni'n hollol ymwybodol bod awdurdodau cyhoeddus a chyflenwyr o dan bwysau aruthrol i ymdopi â'r sefyllfa argyfyngus o ddydd i ddydd. Ond dŷn ni yn credu yn gryf fod yn rhaid parchu'r safonau iaith, ochr yn ochr â safonau eraill yn y sector, a ddaru inni ysgrifennu i Sefydliad Iechyd y Byd gyda enghreifftiau rhyngwladol o'r angen yma, a bod angen gwneud datganiad cyhoeddus yn amlinellu pwysigrwydd y gwasanaethau iaith ar draws y sector yn ystod yr argyfwng hwn. Rŷn ni wedi clywed gan ein haelodau ni esiamplau o ddisgyblion ysgol - bod popeth yn ymwneud â phrofiad COVID wedi bod yn uniaith Gymraeg, a bod unrhyw wybodaeth a rhoddwyd iddyn nhw am y prawf hefyd wedi bod yn uniaith Saesneg. Felly, mater arall, wrth gwrs, wnes i gyfeirio ato yn gynt oedd bod lot o bryderon wedi codi bod plant o gartrefi heb y Gymraeg wedi colli sgiliau. Felly, ddaru inni ysgrifennu i'r Llywodraeth. Doedden ni ddim yn teimlo eu bod nhw wir wedi mynd i'r afael â hyn i gefnogi teuluoedd. Roedd ymateb eithaf gwan, roedden ni'n teimlo, gan Weinidog y Gymraeg, fod plant yn gallu sgwrsio yn y Gymraeg gyda'i gilydd dros Xbox. Ac roedden ni hefyd - . Cawson ni ymateb bach mwy calonogol gan y Gweinidog Addysg mewn llythyrau gyda hi, ond yn dal efallai yn eithaf gwan. Wedyn, rŷn ni'n galw am gymryd camau penodol.