English: Sometimes, the benefits of the canal's restoration can be difficult to appreciate, because the financial and well-being impacts are spread across various local individuals and businesses. There are already, of course, many benefits to the existing stretch of the canal's restoration around Welshpool. The Heulwen Trust does amazing work offering canal trips to those who might not otherwise be able to access them, on the UK's first adapted boat for vulnerable people. These trips are offered free of charge thanks to local fundraising and help people in more difficult circumstances to celebrate birthdays and enjoy time with loved ones, and they can of course access and enjoy the benefits that many of us enjoy on the waterways. I was very pleased to join them myself for a journey on the boat the Heulwen II - again, there's a picture you can perhaps just about see behind me on my wall. Local people will benefit in a number of ways from the canal's restoration. There'll be increased employment opportunities from the new and expanded businesses to the area, and I'm confident that many private enterprise and investment opportunities will be unlocked by the restoration. The restoration represents a huge regeneration opportunity and I'm very keen that Powys County Council comes to the table with a master plan on the back of the public sector investment. In the wake of the pandemic, of course, exercise, as we know, is even more important to us than ever before. Those who have canals in other constituencies will know just how popular they can be for local people when it comes to walking and taking out dogs or undertaking other exercise. I was very pleased some years ago to visit the canals in Scotland, along with a number of other Senedd Members as well, to understand the benefits there, and I was quickly persuaded, as I know all Members were on that trip, that waterways encourage people to exercise more and improve well-being, as a number of reports demonstrate. The canal locally already hosts the Montgomery canal triathlon, which brings 200 entrants from across the UK and 90 volunteers together. The canal is also, of course, part of our local history and culture. Preserving it, with its fantastic range of listed structures, will serve and save an important part of our shared past for future generations to come. So, what will the future bring? Over 10 years post restoration, the additional visitor income generated by the canal is estimated to be over £23 million, according to the feasibility studies by the Montgomery canal partnership. Of course, this will benefit shops, cafes and attractions and, by restoring the canal and boosting those businesses, more facilities for local people and tourists in our towns and villages can, of course, be preserved. The canal will also give mid Wales a brand to promote itself to potential visitors. Of course, Montgomeryshire has brilliant visitor attractions, such as Powis castle and Welshpool and Llanfair Light Railway, which the canal will complement as well. Conservation and sympathetic, sustainable reopening of the canal are also at the heart of the ethos of all those involved in the delivery of this exciting project, and I'm very pleased that the Montgomeryshire Wildlife Trust, of which I'm also a member, has actively contributed to this project, and will continue to do so. Ambition for the area for progressing the project to the complete restoration of the canal is extremely high. The momentum that we now see will get a substantial section of the canal finished. We should be looking then, of course, to press on with plans for the Newtown section, so that, when construction is finished on the current stages, energy, manpower and funding will continue with the restoration. Newtown Town Council have been enthusiastic supporters of the project and I know are very keen to support some of the funding of works required for this phase. I'm particularly pleased as well to see that the restoration of the canal has seen such widespread support from across the political spectrum. I know that Jane Dodds and my colleague, James Evans, will be speaking in support of the canal restoration today as well. But, from my own party, my own MP, Craig Williams, has been actively campaigning for the canal and has made it one of his priorities since being re-elected. Back in 2020, the First Minister spoke very favourably about the project when I asked him about the efforts to promote the fantastic heritage of mid Wales, and I know the previous economy Minister, Ken Skates, was very positive and supportive of the scheme, and he certainly has expressed his wider view that the canals are vital for the tourism industry in Wales. I agree, of course, wholeheartedly, and I hope that the continuation of this project will see mid Wales enjoy the same benefits as other areas of Wales with active, joined-up canals. I was also delighted when Lord Elis-Thomas joined me on a trip on the Welshpool section of the canal, back in October 2018. You'll have to have very good eyesight to see the small picture behind me of me and Dafydd on the canal back in 2018. And Dafydd, as the tourism Minister then, was particularly keen to see the restoration of the canal. So, much has already been achieved in the canal's restoration, and this has been significantly boosted recently by a number of significant announcements of funding. I'm sure the Minister will want to encourage all departments across the Welsh Government to support the organisations restoring the canal in seeking further funding opportunities for this project, which links our communities together. And we should celebrate the canal's further potential for boosting our local well-being, economy and heritage, and thank those very many volunteers who, over many decades, have already done so much for our community. Diolch yn fawr.
Welsh: Weithiau, gall manteision adfer y gamlas fod yn anodd eu gwerthfawrogi, oherwydd caiff effeithiau ariannol a llesiant eu lledaenu ar draws unigolion a busnesau lleol amrywiol. Mae llawer o fanteision eisoes, wrth gwrs, i'r darn lle'r adferwyd y gamlas eisoes o amgylch y Trallwng. Mae Ymddiriedolaeth Heulwen yn gwneud gwaith anhygoel sy'n cynnig teithiau camlas i rai na fyddent yn gallu eu defnyddio fel arall o bosibl, ar gwch cyntaf y DU a addaswyd ar gyfer pobl sy'n agored i niwed. Cynigir y teithiau hyn yn rhad ac am ddim diolch i ymdrechon codi arian lleol ac maent yn helpu pobl mewn amgylchiadau anodd i ddathlu pen blwyddi a mwynhau amser gydag anwyliaid, ac wrth gwrs gallant ddefnyddio a mwynhau'r manteision y mae llawer ohonom yn eu mwynhau ar y dyfrffyrdd. Roeddwn yn falch iawn o ymuno â hwy fy hun ar gyfer taith ar gwch Heulwen II - unwaith eto, efallai y gallwch weld llun y tu ôl i mi ar fy wal. Bydd pobl leol yn elwa mewn nifer o ffyrdd o adfer y gamlas. Bydd mwy o gyfleoedd cyflogaeth yn deillio o fusnesau newydd ac ehangu busnesau yn yr ardal, ac rwy'n hyderus y bydd llawer o gyfleoedd menter a buddsoddi preifat yn codi o'r gwaith adfer. Mae'r gwaith adfer yn gyfle adfywio enfawr ac rwy'n awyddus iawn i Gyngor Sir Powys gyflwyno prif gynllun yn sgil buddsoddiad y sector cyhoeddus. O ganlyniad i'r pandemig, wrth gwrs, mae ymarfer corff, fel y gwyddom, hyd yn oed yn bwysicach i ni nag erioed o'r blaen. Bydd y rhai sydd â chamlesi mewn etholaethau eraill yn gwybod pa mor boblogaidd y gallant fod ymhlith pobl leol sy'n cerdded a mynd â chŵn allan neu wneud ymarfer corff arall. Roeddwn yn falch iawn rai blynyddoedd yn ôl o ymweld â'r camlesi yn yr Alban, gyda nifer o Aelodau eraill y Senedd, i ddeall y manteision yno, ac fe'm perswadiwyd yn gyflym, fel yr holl Aelodau ar y daith honno, fod dyfrffyrdd yn annog pobl i wneud mwy o ymarfer corff a gwella lles, fel y dengys nifer o adroddiadau. Mae'r gamlas yn lleol eisoes yn cynnal triathlon camlas Trefaldwyn, sy'n dod â 200 o gystadleuwyr o bob rhan o'r DU a 90 o wirfoddolwyr at ei gilydd. Mae'r gamlas hefyd, wrth gwrs, yn rhan o'n hanes a'n diwylliant lleol. Bydd ei gwarchod, gyda'i hystod wych o adeileddau rhestredig, yn gwasanaethu ac yn achub rhan bwysig o'n gorffennol cyffredin i genedlaethau'r dyfodol. Felly, beth fydd y dyfodol yn ei gynnig? Dros 10 mlynedd ar ôl ei hadfer, amcangyfrifir y bydd yr incwm ychwanegol gan ymwelwyr a gynhyrchir gan y gamlas dros £23 miliwn, yn ôl yr astudiaethau dichonoldeb gan bartneriaeth camlas Trefaldwyn. Wrth gwrs, bydd hyn o fudd i siopau, caffis ac atyniadau, a thrwy adfer y gamlas a rhoi hwb i'r busnesau hynny, gellir cadw mwy o gyfleusterau i bobl leol a thwristiaid yn ein trefi a'n pentrefi. Bydd y gamlas hefyd yn rhoi brand i ganolbarth Cymru allu hyrwyddo ei hun i ddarpar ymwelwyr. Wrth gwrs, mae gan Sir Drefaldwyn atyniadau gwych i ymwelwyr, fel castell Powis a Rheilffordd Fach y Trallwng a Llanfair, a bydd y gamlas yn ychwanegu at y rheini. Mae cadwraeth ac ailagor y gamlas yn gynaliadwy ac yn sensitif yn ganolog i ethos pawb sy'n ymwneud â chyflawni'r prosiect cyffrous hwn, ac rwy'n falch iawn fod Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Sir Drefaldwyn, rwyf yn aelod ohoni hefyd, wedi cyfrannu'n weithredol at y prosiect hwn, a bydd yn parhau i wneud hynny. Ceir uchelgais mawr iawn yn yr ardal i ddatblygu'r prosiect o adfer y gamlas yn llwyr. Bydd y momentwm a welwn yn awr yn sicrhau bod rhan sylweddol o'r gamlas wedi'i chwblhau. Dylem fod yn edrych wedyn, wrth gwrs, ar fwrw ymlaen â chynlluniau ar gyfer rhan y Drenewydd, fel y bydd egni, ymdrech a chyllid yn parhau gyda'r gwaith adfer pan fydd y gwaith adeiladu wedi gorffen ar y camau presennol. Mae Cyngor Tref y Drenewydd wedi bod yn gefnogwyr brwd i'r prosiect a gwn eu bod yn awyddus iawn i gefnogi peth o'r gwaith sydd ei angen ar gyfer y cam hwn. Hefyd, rwy'n arbennig o falch o weld bod adfer y gamlas wedi ennyn cefnogaeth mor eang o bob rhan o'r sbectrwm gwleidyddol. Gwn y bydd Jane Dodds a fy nghyd-Aelod, James Evans, yn siarad i gefnogi'r gwaith o adfer y gamlas heddiw hefyd. Ond o fy mhlaid fy hun, mae fy AS fy hun, Craig Williams, wedi bod wrthi'n ymgyrchu dros y gamlas ac wedi ei gwneud yn un o'i flaenoriaethau ers cael ei ailethol. Yn ôl yn 2020, siaradodd y Prif Weinidog yn ffafriol iawn am y prosiect pan ofynnais iddo ynglŷn â'r ymdrechion i hyrwyddo treftadaeth wych canolbarth Cymru, a gwn fod cyn Weinidog yr economi, Ken Skates, yn gadarnhaol ac yn gefnogol iawn i'r cynllun, ac mae'n sicr wedi mynegi ei farn ehangach fod y camlesi'n hanfodol i'r diwydiant twristiaeth yng Nghymru. Rwy'n cytuno'n llwyr wrth gwrs, ac rwy'n gobeithio y bydd parhad y prosiect hwn yn gweld canolbarth Cymru yn mwynhau'r un manteision ag ardaloedd eraill yng Nghymru sydd â chamlesi gweithredol, cydgysylltiedig. Roeddwn yn falch iawn hefyd pan ymunodd yr Arglwydd Elis-Thomas â mi ar daith ar ran y Trallwng o'r gamlas, yn ôl ym mis Hydref 2018. Bydd yn rhaid bod gennych olwg da iawn i weld y llun bach y tu ôl i mi ohonof fi a Dafydd ar y gamlas yn ôl yn 2018. Ac roedd Dafydd, fel y Gweinidog twristiaeth ar y pryd, yn arbennig o awyddus i weld y gamlas wedi ei hadfer. Felly, mae llawer eisoes wedi'i gyflawni yn y gwaith o adfer y gamlas, ac mae nifer o gyhoeddiadau arwyddocaol ynghylch cyllid wedi rhoi hwb sylweddol i hyn yn ddiweddar. Rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog am annog pob adran ar draws Llywodraeth Cymru i gefnogi'r sefydliadau sy'n adfer y gamlas wrth iddynt edrych am ragor o gyfleoedd ariannu ar gyfer y prosiect hwn, sy'n cysylltu ein cymunedau â'i gilydd. A dylem ddathlu potensial pellach y gamlas i roi hwb i'n lles, ein heconomi a'n treftadaeth yn lleol, a diolch i'r gwirfoddolwyr niferus hynny sydd, dros ddegawdau lawer, wedi gwneud cymaint eisoes ar ran ein cymuned. Diolch yn fawr.