English: Can I thank the Government for bringing forward this debate today on the work of the Valleys taskforce? What I think we can now see is the vital shift taking place in the work of the taskforce as it moves to the funding and delivery of projects. And, before I go on, can I add my thanks to that of the Deputy Minister to my colleague Alun Davies, who spent a huge amount of time and energy on the first phase of the work of the Valleys taskforce? When I joined the taskforce earlier this year, it was very clear that there was a substantial foundation of work and project ideas, so thank you, Alun, for your part in that. Having seen that strong foundation established, it has allowed the taskforce to move to the implementation that we now see of the delivery of projects. Indeed, the announcement in recent days of a package of funding for parks and heritage sites is an important part of turning some of that vision into reality. These sites are the initial gateways to a wider strategic vision for the landscape and environment of the Valleys communities, and many of them, like Cyfarthfa Park in my own constituency are, of course, highly valued by the local community. And, while this might be a parochial consideration, it's certainly my hope that this round of investment in Cyfarthfa Park is a stepping stone to the much bigger ambition that we hold to tell the story of this site and this community and its wider environment, with the development of the Crucible project. In a way, it's that word 'ambition' that projects my hope for the continuing work of the taskforce, because the deep-rooted challenges that we face in many of our Valleys communities require us to hold an ambition for transformation. We know that there's no single solution to the variety of challenges that we face, so a key part of our solution has to be found in our ambition - our ambition to combat negative and outdated stereotypes, our ambition to continue scaling up our responses based on a long-term commitment to the Valleys, a long-term commitment that I believe will be the key to its success. And that ambition must now see us deliver the final stage of the improvements to the A465 Heads of the Valleys road to ensure that we have the economic strategy that co-ordinates the potential of the new route. So, I was very pleased to hear the Deputy Minister confirm that we have not just spent billions of pounds to fund a bypass, but that we have invested in a means to unlock new potential in the communities along that route, and I look forward to being part of the group that will look at how we can do that. And that Heads of the Valleys route of course must also be considered as part of the wider transport and economic solutions to pressures in other parts of the south Wales region. So, it's right that the Welsh Government and partners continue to play their part in that. For example, the investment in the metro system, trains, buses and other forms of transport that we discussed at the event in Merthyr last week means that we can speed up journey times and use the power of Government to place jobs in the Valleys - vital if we are to meet our objectives of better jobs closer to home, and Pontypridd is a good example of that at present. But when I hear people tell me how it will be good to see speedier journey times to Cardiff, my response is always that it will also be good for people in Cardiff to only have to travel 45 minutes to work in Merthyr Tydfil or Rhymney. Our ambition must change those mindsets. So, can I ask the Deputy Minister, in addition to the work that you've already outlined in today's debate, that in the next 12 months we ensure that the commitment to the Valleys taskforce is the commitment to our ambition and that it is embedded in the long-term plans for our Government? Such commitment is needed to ensure that the projects that we deliver in 2019, 2020 and 2021 are stepping stones to the wider ambitions that we hold for the Valleys, with communities, economies and an environment in which we can all take pride because we've helped to deliver a brighter future for them.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Llywodraeth am gyflwyno'r ddadl hon heddiw ar waith tasglu'r Cymoedd? Yr hyn y credaf y gallwn ei weld nawr yw'r newid hanfodol sy'n digwydd yng ngwaith y tasglu wrth iddo symud tuag at gyllido a chyflawni prosiectau. A, chyn imi fynd ymlaen, a gaf fi ychwanegu fy niolch innau at ddiolchiadau'r Dirprwy Weinidog i'm cyd-Aelod Alun Davies, a dreuliodd lawer iawn o amser ac egni ar gam cyntaf gwaith tasglu'r Cymoedd? Pan ymunais â'r tasglu'n gynharach eleni, roedd yn amlwg iawn bod sylfaen sylweddol o waith a syniadau ar gyfer prosiectau, felly diolch, Alun, am eich rhan yn hynny. Mae sefydlu'r sylfaen gref honno wedi galluogi'r tasglu i symud i'r broses o weithredu a welwn yn awr o ran cyflawni prosiectau. Yn wir, mae'r cyhoeddiad yn y dyddiau diwethaf am becyn cyllid ar gyfer parciau a safleoedd treftadaeth yn rhan bwysig o droi rhywfaint o'r weledigaeth honno yn realiti. Y safleoedd hyn yw'r pyrth cychwynnol i weledigaeth strategol ehangach ar gyfer tirwedd ac amgylchedd cymunedau'r Cymoedd, ac mae llawer ohonyn nhw, fel Parc Cyfarthfa yn fy etholaeth i, wrth gwrs, yn cael eu gwerthfawrogi'n fawr gan y gymuned leol. Ac, er y gallai hyn fod yn ystyriaeth blwyfol, yn sicr, fy ngobaith i yw bod y cylch hwn o fuddsoddi ym Mharc Cyfarthfa yn gam tuag at yr uchelgais fwy o lawer sydd gennym ni i adrodd hanes y safle hwn a'r gymuned hon a'i hamgylchedd ehangach, wrth ddatblygu'r prosiect Crucible. Mewn ffordd, y gair 'uchelgais' hwnnw sy'n cyflwyno fy ngobaith o ran gwaith parhaus y tasglu, oherwydd mae'r heriau dwfn yr ydym yn eu hwynebu mewn llawer o'n cymunedau yn y Cymoedd yn ei gwneud yn ofynnol inni fod ag uchelgais ar gyfer trawsnewid. Rydym ni'n gwybod nad oes un ateb i'r amrywiaeth o heriau yr ydym yn eu hwynebu, felly mae'n rhaid dod o hyd i ran allweddol o'n datrysiad yn ein huchelgais - ein huchelgais i fynd i'r afael â stereoteipiau negyddol a hen ffasiwn, ein huchelgais i barhau i gynyddu ein hymatebion yn seiliedig ar ymrwymiad hirdymor i'r Cymoedd, ymrwymiad hirdymor a fydd, yn fy marn i, yn allweddol i'w lwyddiant. Ac er mwyn yr uchelgais hwnnw nawr mae'n rhaid cyflawni cam olaf y gwelliannau i ffordd A465 Blaenau'r Cymoedd i sicrhau bod gennym y strategaeth economaidd sy'n cydlynu potensial y llwybr newydd. Felly, roeddwn yn falch iawn o glywed y Dirprwy Weinidog yn cadarnhau nad ydym wedi gwario biliynau o bunnoedd i ariannu ffordd osgoi yn unig, ond ein bod wedi buddsoddi mewn modd i ddatgloi potensial newydd yn y cymunedau ar hyd y llwybr hwnnw, ac edrychaf ymlaen at fod yn rhan o'r grŵp a fydd yn edrych i weld sut y gallwn wneud hynny. Ac wrth gwrs mae'n rhaid ystyried llwybr Blaenau'r Cymoedd hefyd fel rhan o'r atebion trafnidiaeth ac economaidd ehangach i bwysau mewn rhannau eraill o ranbarth de Cymru. Felly, mae'n iawn fod Llywodraeth Cymru a'i phartneriaid yn parhau i chwarae eu rhan yn hynny o beth. Er enghraifft, mae'r buddsoddiad yn y system metro, y trenau, y bysiau a'r mathau eraill o drafnidiaeth a drafodwyd gennym yn y digwyddiad ym Merthyr yr wythnos diwethaf yn golygu y gallwn gyflymu amseroedd teithio a defnyddio grym y Llywodraeth i leoli swyddi yn y Cymoedd - sy'n hanfodol os ydym i gyflawni ein hamcanion o gael nifer o swyddi gwell yn nes at adref, ac mae Pontypridd yn enghraifft dda o hynny ar hyn o bryd. Ond pan glywaf bobl yn dweud wrthyf pa mor dda fydd cael amseroedd teithio cyflymach i Gaerdydd, fy ymateb bob amser yw y bydd hefyd yn dda i bobl yng Nghaerdydd orfod teithio 45 munud yn unig i weithio ym Merthyr Tudful neu Rymni. Mae'n rhaid i'n huchelgais ni newid y meddylfryd hwnnw. Felly, a gaf i ofyn i'r Dirprwy Weinidog, yn ogystal â'r gwaith yr ydych wedi'i amlinellu eisoes yn y ddadl heddiw, a allwn ni sicrhau yn ystod y 12 mis nesaf mai'r ymrwymiad i dasglu'r Cymoedd yw'r ymrwymiad i'n huchelgais a'i fod wedi'i wreiddio yn y cynlluniau hirdymor ar gyfer ein Llywodraeth? Mae angen ymrwymiad o'r fath i sicrhau y bydd y prosiectau a gyflawnwn ni yn 2019, 2020 a 2021 yn fodd o gyflawni uchelgeisiau ehangach sydd gennym ar gyfer y Cymoedd, gyda chymunedau, economïau ac amgylchedd y gallwn ni i gyd ymfalchïo ynddyn nhw oherwydd ein bod ni wedi helpu i sicrhau dyfodol mwy disglair iddynt.