English: Thank you, Deputy Presiding Officer, for calling me to speak in this very important debate, which looks at how we're faring in Wales and looks at the legislative programme. I'd like to congratulate the Government on the progress that has been made. I'd like to focus on a couple of issues. Housing is one of the biggest issues I deal with in my constituency office, and I'm sure that is true of many of the Assembly Members here. Having a secure home is one of the fundamental building blocks in society and I know that the Welsh Government has done a lot of work in this area. I particularly welcome the fact that we have ended the right to buy this year - in January this year - which will keep the much-depleted stock of council housing for those who need it most. I think that was a very bold, progressive measure for the Government to take, and I hope that it will result in more of the stock remaining now in local authorities' hands. I also welcome the efforts to prevent homelessness, and I note that the annual report says that more than 16,000 households in Wales have successfully been prevented from becoming homeless. I know this legislation has been much admired in other parts of the UK and has been adopted in some, because putting a duty on local authorities to prevent people becoming homeless, I think is obviously the key - to get in there before it becomes too late. One cause of homelessness is the insecurity of tenure for tenants in the private rented sector, and I know that the Government is discussing getting rid of section 21, the so-called no-fault evictions clause. I think it's very important that the Government does press ahead with this because rented accommodation was where we used to expect students and maybe young people in their first jobs to live, but now it has in many cases become the place for families with children and for older people and disabled people to live. In fact, there are 460,000 people in Wales living in the private rental sector, and obviously I think that we as a Government must make sure that they should not be in constant fear of being evicted without good reason. There's also evidence that section 21 disproportionately impacts on women, who are more likely to have dependent children and who will be experiencing in some cases poor housing conditions, and also fear revenge eviction if they complain. I know that the Government has tackled that particular issue. So, I hope, as I say, that the Government will press ahead to get rid of no-fault evictions, because as things stand at the moment families can be evicted after six months, with a consequent disruption to family life and children's schooling. I also welcome the target to provide 20,000 more affordable homes over this Assembly term, and I'm very pleased that Cardiff council is building the first council houses in a generation to help tackle the waiting list in Cardiff, which is nearly 8,000 people. However, I do think it's very important that we make sure that these new houses are built sustainably. SPECIFIC, which is based at Swansea University, came - I think it was last week - to the Assembly to tell us about the provision of active buildings, which use solar energy that is integrated into the building and storage technologies to provide heat, power and transport at the point of use. So we do now have the technology to build energy positive buildings, and I believe that all buildings built in Wales that are publicly funded should be active buildings. So, it's huge progress that these technologies have been developed here, and I do believe that we should ensure that all public buildings should be active buildings. I'd, finally, like to turn to children's rights and I welcome the progress on children's rights that's been made in Wales. I think Wales has led the way, really, on children's rights, appointing the first children's commissioner in the UK, having school councils in school, passing the rights of children and young persons Measure, which means that we should be considering children in all the legislation that we plan. And I'd also like to welcome the progress that is due to be made on the issue of the legislation to prohibit the use of physical punishment of children. As the First Minister knows, this is something I've campaigned on for many years, but I'm very pleased that this Assembly, this Government, is now planning to actually bring this to fruition.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, am alw arnaf i siarad yn y ddadl hynod o bwysig hon, sy'n edrych ar sut y mae hi arnom ni yng Nghymru ac sy'n edrych ar y rhaglen ddeddfwriaethol. Hoffwn longyfarch y Llywodraeth ar y cynnydd a wnaed. Hoffwn ganolbwyntio ar un neu ddau o faterion. Tai yw un o'r materion mwyaf yr wyf i'n ymdrin ag ef yn fy swyddfa etholaeth, ac rwyf yn sicr bod hynny'n wir yn achos llawer o Aelodau'r Cynulliad hwn. Mae bod â chartref diogel yn un o'r blociau adeiladu sylfaenol mewn cymdeithas ac fe wn i fod Llywodraeth Cymru wedi gwneud llawer o waith yn y maes hwn. Rwy'n croesawu'n arbennig y ffaith ein bod wedi diddymu'r hawl i brynu eleni - ym mis Ionawr eleni - a fydd yn cadw'r stoc o dai cyngor, sydd wedi prinhau'n sylweddol, i'r rhai sydd eu hangen fwyaf. Rwy'n credu bod hynny'n gam blaengar a beiddgar iawn ar ran y Llywodraeth, ac rwy'n gobeithio y bydd mwy o'r stoc sy'n weddill yn aros yn nwylo'r awdurdodau lleol o ganlyniad. Rwy'n croesawu hefyd yr ymdrechion i atal digartrefedd, ac rwy'n sylwi bod yr adroddiad blynyddol yn dweud bod mwy na 16,000 o deuluoedd yng Nghymru wedi osgoi digartrefedd yn llwyddiannus. Fe wn i fod y ddeddfwriaeth hon yn destun edmygedd mawr mewn rhannau eraill o'r DU a'i bod wedi'i mabwysiadu mewn rhai ohonyn nhw, oherwydd bod rhoi dyletswydd ar awdurdodau lleol i atal pobl rhag mynd yn ddigartref yn amlwg yn allweddol - i weithredu cyn iddi fynd yn rhy hwyr. Un o achosion digartrefedd yw ansicrwydd deiliadaeth ymhlith tenantiaid yn y sector rhentu preifat, a gwn fod y Llywodraeth yn trafod cael gwared ar adran 21, y cymal troi allan heb fai, fel y'i gelwir. Mae'n bwysig iawn bod y Llywodraeth yn bwrw ymlaen â hyn oherwydd bod llety rhent, sef lle yr oeddem ar un adeg yn disgwyl i fyfyrwyr ac efallai pobl ifanc yn eu swyddi cyntaf fyw ynddo, ond sydd erbyn hyn, mewn llawer o achosion yn lle ar gyfer teuluoedd â phlant ac ar gyfer pobl anabl a phobl hŷn i fyw ynddo. Yn wir, ceir 460,000 o bobl yng Nghymru yn byw yn y sector rhentu preifat, ac yn amlwg rwy'n credu bod yn rhaid i ni fel Llywodraeth wneud yn sicr na ddylen nhw ofni cael eu troi allan heb reswm da. Ceir tystiolaeth hefyd bod adran 21 yn cael effaith anghymesur ar fenywod, sy'n fwy tebygol o fod â phlant dibynnol ac a fydd yn dioddef amodau tai gwael mewn rhai achosion, ac yn ofni cael eu troi allan mewn modd dialgar hefyd os ydynt yn cwyno. Gwn fod y Llywodraeth wedi mynd i'r afael â'r mater penodol hwnnw. Felly, rwyf yn gobeithio y bydd y Llywodraeth yn bwrw ymlaen i gael gwared ar achosion o droi allan heb fai, oherwydd fel y mae pethau ar hyn o bryd, gall teuluoedd gael eu troi allan ar ôl chwe mis, gan amharu ar fywyd y teulu a gwaith ysgol y plant o ganlyniad. Rwy'n croesawu hefyd y targed i ddarparu 20,000 o gartrefi mwy fforddiadwy dros y tymor Cynulliad hwn, ac rwyf yn falch iawn bod Cyngor Caerdydd yn adeiladu'r tai cyngor cyntaf mewn cenhedlaeth i helpu i fynd i'r afael â'r rhestr aros yng Nghaerdydd, sy'n cynnwys bron i 8,000 o bobl. Fodd bynnag, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn inni sicrhau bod y tai newydd hyn yn cael eu hadeiladu mewn ffordd gynaliadwy. Daeth SPECIFIC, sydd wedi ei leoli ym Mhrifysgol Abertawe, - yr wythnos diwethaf rwy'n credu - i'r Cynulliad i ddweud wrthym am y ddarpariaeth o adeiladau ynni gweithredol, sy'n defnyddio ynni solar a gaiff ei integreiddio i'r adeilad a thechnolegau storio i ddarparu gwres, pŵer a thrafnidiaeth yn y fan lle mae'n cael ei defnyddio. Felly, mae gennym ni bellach y dechnoleg i godi adeiladau effeithlon o ran ynni, ac rwy'n credu y dylai pob adeilad a godir yng Nghymru gan ddefnyddio cyllid cyhoeddus fod yn adeilad ynni gweithredol. Felly, mae'n arwydd o gynnydd aruthrol fod y technolegau hyn wedi'u datblygu yma, ac rwy'n credu y dylem ni sicrhau y dylai pob adeilad cyhoeddus fod yn adeilad ynni gweithredol. Yn olaf, fe hoffwn i droi at hawliau plant, ac rwyf yn croesawu'r cynnydd o ran hawliau plant a wnaed yng Nghymru. Rwyf yn credu bod Cymru wedi arwain y ffordd mewn gwirionedd o ran hawliau plant, drwy benodi'r Comisiynydd Plant cyntaf yn y DU, sicrhau bod cynghorau ysgol yn yr ysgol, pasio mesur hawliau plant a phobl ifanc, sy'n golygu ein bod yn ystyried plant ymhob deddfwriaeth yr ydym yn ei chynllunio. A hoffwn hefyd groesawu'r cynnydd y bwriedir ei wneud o ran y ddeddfwriaeth i wahardd cosbi plant yn gorfforol. Fel y gŵyr y Prif Weinidog, y mae hyn yn rhywbeth yr wyf i wedi ymgyrchu amdano ers blynyddoedd lawer, ond rwyf yn falch iawn bod y Cynulliad hwn, y Llywodraeth hon, yn awr yn bwriadu, mewn gwirionedd, i hyn ddwyn ffrwyth.