English: Thank you, Deputy Presiding Officer. The production of a national development framework is part of a concerted effort by this Government to show leadership in addressing and combating the climate change emergency we face. Only last week, more than 11,000 scientists across the world warned that we face untold suffering due to climate crisis. Their stark assessment requires us to change our lifestyles and take immediate action. The crisis is existential, immediate and undeniable and is accelerating faster than most experts expected. As a Government, we cannot ignore the biggest threat to our planet; it is our responsibility to combat this threat and plan for our national energy needs. Our energy policy is driven by our decarbonisation commitments. Welsh Government has accepted the Committee on Climate Change's recommendation for a 95 per cent reduction in Wales and intends to legislate to this effect in 2020. This represents Wales's fair contribution to the UK's commitment under the Paris agreement. However, we have also declared our ambition to reach net zero by 2050 and we will work with the UK Committee on Climate Change and other stakeholders to understand how this can be achieved. By aiming to reach net zero, we will be the only Government considering going beyond the CCC's recommendations. The Welsh Government has a target to generate 70 per cent of our electricity consumption from renewable sources by 2030. 'Energy Wales: A Low-Carbon Transition' and 'Prosperity for All: A Low Carbon Wales' include policies and proposals that seek to limit fossil fuel production, increase renewable and low-carbon energy generation and encourage innovation in the energy sector in Wales. We will take the opportunities this transition offers to increase prosperity in Wales. Currently, we meet half our power needs from renewable energy. However, we must identify further resources to meet the growing need for low-carbon heat and transport. The planning system is key to delivering our targets. The policies outlined in the draft national development framework further illustrate our commitment to decarbonising Wales. Based on independent research, the draft NDF has identified priority areas where new large-scale wind and solar developments can be accommodated. We are providing the national lead that is required for the step change we need to take in Wales to tackle climate change. No other country in the UK has provided such a strategic policy lead for onshore wind and solar. I recognise the potential impact renewable energy developments could have. Policies in the NDF seek to limit the extent of this impact. I am very mindful of the possible cumulative impact of proposals and the impact this can have in making a community or settlement feel surrounded by development. The NDF is very clear in identifying this as a key issue that will need addressing in development proposals. The national development framework will provide a basis to determine major infrastructure projects classed as developments of national significance. Whilst we accept the principle of landscape change, we do not expect all of the priority areas identified in the draft NDF to be completely covered with windfarms, as some of the more alarmist reactions have suggested, and as we have heard today from Neil Hamilton. All applications for major windfarms must be accompanied by an environmental impact assessment, and this must be taken into account when determining applications. Approximately 25 per cent of Wales is either a national park or an area of outstanding natural beauty. These areas are statutorily protected and were excluded from consideration as priority areas. The policy in the draft NDF states that large-scale wind and solar is not appropriate in these areas. The draft national development framework, and its sister document 'Planning Policy Wales', strongly support a strengthened regional and local approach to planning. Local development plans in Wales are playing a key role in delivering renewable energy, and this will continue as the remainder are adopted and others are reviewed. We expect all renewable energy projects in Wales to include at least an element of local ownership, to retain wealth and provide real benefit to communities in Wales. We want to ensure that rural Wales is not left behind. Indeed, we could see rural Wales leading the way in maximising the value of these developments to the local economy, meeting Wales's energy needs and keeping the benefits within that local economy. We expect renewable energy developments, particularly those owned in Wales, will provide Wales with a fair and proportionate share of benefit in return for hosting them. I recognise that mid Wales is already generating a considerable amount of renewable energy. For example, in the recent energy generation report, Ceredigion has been generating more renewable electricity than it consumes. However, we need much more clean energy if we are to decarbonise heat and transport and not be dependent on fossil fuels. We also need to ensure those communities that are dependent on oil in mid Wales are supported to ensure they are able to benefit from locally generated renewable energy. We are working with the grid operators to evolve grid solutions to meet Wales's needs that are appropriate to the landscape and to improve resilience. The grid operators are working to ensure the grid in place is flexible, efficient and smart. However, we do not expect all of the renewable electricity generated to be transmitted via the grid. The NDF is a plan for the next 20 years, and, inevitably, there will be technological advances in transmission, distribution and storage over this time. It is also important to note that, although onshore wind and solar are the most affordable technologies, there are a range of other technologies that will also help to meet our need for energy. The first national marine plan is soon to be adopted. This will provide the policies to support sustainable development of marine renewable energy. We are working hard to ensure we have the mix of renewable energy in Wales to provide secure, dependable energy both on and offshore. The consultation period on the draft NDF runs until the end of this week. After this, I will be considering the representations we have received and will also decide if there is a need to amend any of the policies in the light of that consultation. Deputy Presiding Officer, without bold and decisive action now, the risk to our planet is enormous. We have a legal and moral duty to do all that we can to stop the causes of climate change. The draft NDF seeks to put in place a rational, evidence-based policy response to ensure the delivery of renewable energy across the whole of Wales, not just mid Wales. We owe it to our future generations to show decisive action and leadership on this issue. Eleven thousand scientists say we are right, and only Royston Jones appears to say we are wrong. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae cynhyrchu fframwaith datblygu cenedlaethol yn rhan o ymdrech ar y cyd gan y Llywodraeth hon i ddangos arweinyddiaeth wrth frwydro yn erbyn a mynd i'r afael â'r argyfwng newid hinsawdd sy'n ein hwynebu. Yr wythnos diwethaf, rhybuddiodd mwy na 11,000 o wyddonwyr ledled y byd ein bod yn wynebu dioddefaint aruthrol yn sgil yr argyfwng hinsawdd. Mae eu hasesiad llwm yn ei gwneud yn ofynnol inni newid ein ffyrdd o fyw a gweithredu ar unwaith. Mae'r argyfwng yn ddirfodol, yn uniongyrchol ac yn ddiymwad ac mae'n cyflymu'n gynt na'r hyn roedd y rhan fwyaf o arbenigwyr yn ei ddisgwyl. Fel Llywodraeth, ni allwn anwybyddu'r bygythiad mwyaf i'n planed; ein cyfrifoldeb ni yw brwydro yn erbyn y bygythiad hwn a chynllunio ar gyfer ein hanghenion ynni cenedlaethol. Mae ein polisi ynni yn cael ei lywio gan ein hymrwymiadau datgarboneiddio. Mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn argymhelliad y Pwyllgor ar y Newid yn yr Hinsawdd am ostyngiad o 95 y cant yng Nghymru ac mae'n bwriadu deddfu i'r perwyl hwn yn 2020. Mae hyn yn cynrychioli cyfraniad teg Cymru i ymrwymiad y DU o dan gytundeb Paris. Fodd bynnag, rydym hefyd wedi datgan ein huchelgais i gyrraedd sero-net o ran carbon erbyn 2050 a byddwn yn gweithio gyda Phwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd a rhanddeiliaid eraill i ddeall sut y gellir cyflawni hyn. Drwy anelu at gyrraedd sero-net, ni fydd yr unig Lywodraeth sy'n ystyried mynd y tu hwnt i argymhellion Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd. Mae gan Lywodraeth Cymru darged i gynhyrchu 70 y cant o'n defnydd o drydan o ffynonellau adnewyddadwy erbyn 2030. Mae 'Ynni Cymru: y Newid i Garbon Isel' a 'Ffyniant i Bawb: Cymru Carbon Isel' yn cynnwys polisïau ac argymhellion sy'n ceisio cyfyngu ar gynhyrchiant tanwydd ffosil, cynyddu cyfraddau cynhyrchu ynni adnewyddadwy a charbon isel ac annog arloesi yn y sector ynni yng Nghymru. Byddwn yn manteisio ar y cyfleoedd y mae'r trawsnewidiad hwn yn eu cynnig i gynyddu ffyniant yng Nghymru. Ar hyn o bryd, rydym yn diwallu hanner ein hanghenion o ran pŵer drwy ynni adnewyddadwy. Fodd bynnag, mae'n rhaid inni nodi adnoddau pellach i ddiwallu'r angen cynyddol am wres a thrafnidiaeth garbon isel. Mae'r system gynllunio yn allweddol i gyflawni ein targedau. Mae'r polisïau a amlinellir yn y fframwaith datblygu cenedlaethol drafft yn dangos ein hymrwymiad i ddatgarboneiddio Cymru ymhellach. Yn seiliedig ar ymchwil annibynnol, mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol drafft wedi nodi ardaloedd blaenoriaeth lle gellir lleoli datblygiadau gwynt a solar ar raddfa fawr. Rydym yn darparu'r arweiniad cenedlaethol sy'n ofynnol ar gyfer y newid sylfaenol sy'n rhaid inni ei gyflawni yng Nghymru i fynd i'r afael â'r newid yn yr hinsawdd. Nid oes unrhyw wlad arall yn y DU wedi darparu arweiniad polisi strategol o'r fath ar gyfer ynni solar a gwynt ar y tir. Rwy'n cydnabod yr effaith bosibl y gallai datblygiadau ynni adnewyddadwy ei chael. Mae polisïau yn y fframwaith datblygu cenedlaethol yn ceisio cyfyngu ar raddau'r effaith hon. Rwy'n ymwybodol iawn o effaith gronnus bosibl cynigion a'r effaith y gall hyn ei chael ar ymdeimlad cymuned neu anheddiad eu bod wedi'u hamgylchynu gan ddatblygiad. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol yn nodi hyn yn glir fel mater allweddol y bydd angen rhoi sylw iddo mewn cynigion datblygu. Bydd y fframwaith datblygu cenedlaethol yn darparu sylfaen i benderfynu ar brosiectau seilwaith mawr sydd wedi eu dynodi'n ddatblygiadau o arwyddocâd cenedlaethol. Er ein bod yn derbyn egwyddor newid tirwedd, nid ydym yn disgwyl i'r holl ardaloedd blaenoriaeth a nodwyd yn y fframwaith datblygu cenedlaethol drafft gael eu gorchuddio'n gyfan gwbl â ffermydd gwynt, fel y mae rhai o'r ymatebion mwy brawychus wedi'i awgrymu, ac fel y clywsom heddiw gan Neil Hamilton. Mae'n rhaid i bob cais ar gyfer ffermydd gwynt mawr gynnwys asesiad o'r effaith amgylcheddol, ac mae'n rhaid ystyried hyn wrth benderfynu ar geisiadau. Mae oddeutu 25 y cant o Gymru naill ai'n barc cenedlaethol neu'n ardal o harddwch naturiol eithriadol. Mae'r ardaloedd hyn wedi'u diogelu'n statudol ac fe'u heithriwyd rhag cael eu hystyried yn ardaloedd blaenoriaeth. Mae'r polisi yn y fframwaith datblygu cenedlaethol drafft yn nodi nad yw ynni gwynt a solar ar raddfa fawr yn briodol yn yr ardaloedd hyn. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol drafft, a'i chwaer-ddogfen 'Polisi Cynllunio Cymru', yn datgan cefnogaeth gref i ddull rhanbarthol a lleol cryfach o gynllunio. Mae cynlluniau datblygu lleol yng Nghymru yn chwarae rhan allweddol yn darparu ynni adnewyddadwy, a bydd hyn yn parhau wrth i'r gweddill gael eu mabwysiadu ac wrth i rai eraill gael eu hadolygu. Rydym yn disgwyl i bob prosiect ynni adnewyddadwy yng Nghymru gynnwys elfen, o leiaf, o berchnogaeth leol, i gadw cyfoeth a darparu budd gwirioneddol i gymunedau yng Nghymru. Rydym am sicrhau nad yw'r Gymru wledig yn cael ei gadael ar ôl. Yn wir, gallem weld y Gymru wledig yn arwain o ran cynyddu gwerth y datblygiadau hyn i'r economi leol, gan ddiwallu anghenion ynni Cymru a chadw'r buddion o fewn yr economi leol honno. Rydym yn disgwyl y bydd datblygiadau ynni adnewyddadwy, yn enwedig y rhai sy'n eiddo i bobl yng Nghymru, yn darparu cyfran deg a chymesur o'r budd i Gymru yn gyfnewid am eu cynnal. Rwy'n cydnabod bod canolbarth Cymru eisoes yn cynhyrchu cryn dipyn o ynni adnewyddadwy. Er enghraifft, yn yr adroddiad diweddar ar gynhyrchiant ynni, mae Ceredigion wedi bod yn cynhyrchu mwy o drydan adnewyddadwy nag y mae'n ei ddefnyddio. Fodd bynnag, mae angen llawer mwy o ynni glân arnom os ydym am ddatgarboneiddio gwres a thrafnidiaeth a pheidio â bod yn ddibynnol ar danwydd ffosil. Mae angen inni sicrhau hefyd fod y cymunedau sy'n ddibynnol ar olew yng nghanolbarth Cymru yn cael eu cefnogi er mwyn sicrhau y gallant elwa o ynni adnewyddadwy a gynhyrchir yn lleol. Rydym yn gweithio gyda gweithredwyr y grid i esblygu atebion grid i ddiwallu anghenion Cymru, fel eu bod yn briodol i'r dirwedd ac er mwyn gwella cydnerthedd. Mae gweithredwyr y grid yn gweithio i sicrhau bod y grid sydd ar waith yn hyblyg, yn effeithlon ac yn glyfar. Fodd bynnag, nid ydym yn disgwyl i'r holl drydan adnewyddadwy a gynhyrchir gael ei drosglwyddo drwy'r grid. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol yn gynllun ar gyfer yr 20 mlynedd nesaf, ac yn anochel, bydd datblygiadau technolegol o ran trosglwyddo, dosbarthu a storio ynni dros y cyfnod hwn. Hefyd, er mai ynni gwynt ar y tir a solar yw'r technolegau mwyaf fforddiadwy, mae'n bwysig nodi bod ystod o dechnolegau eraill a fydd yn helpu i ddiwallu ein hangen am ynni. Bydd y cynllun morol cenedlaethol cyntaf yn cael ei fabwysiadu cyn bo hir. Bydd hwn yn darparu'r polisïau i gefnogi datblygu cynaliadwy mewn perthynas ag ynni adnewyddadwy'r môr. Rydym yn gweithio'n galed i sicrhau bod gennym gymysgedd o ynni adnewyddadwy yng Nghymru i ddarparu ynni diogel, dibynadwy ar y môr ac ar y tir. Mae'r cyfnod ymgynghori ar y fframwaith datblygu cenedlaethol drafft yn para hyd at ddiwedd yr wythnos hon. Ar ôl hyn, byddaf yn ystyried y sylwadau a gawsom a byddaf hefyd yn penderfynu a oes angen diwygio unrhyw un o'r polisïau yng ngoleuni'r ymgynghoriad hwnnw. Ddirprwy Lywydd, heb roi camau gweithredu mentrus a phendant ar waith yn awr, mae'r risg i'n planed yn aruthrol. Mae gennym ddyletswydd gyfreithiol a moesol i wneud popeth yn ein gallu i atal achosion newid yn yr hinsawdd. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol drafft yn ceisio rhoi ymateb polisi rhesymegol sy'n seiliedig ar dystiolaeth ar waith i sicrhau ynni adnewyddadwy ledled Cymru gyfan, nid canolbarth Cymru yn unig. Mae dyletswydd arnom tuag at genedlaethau'r dyfodol i weithredu a dangos arweinyddiaeth bendant ar y mater hwn. Mae 11,000 o wyddonwyr yn dweud ein bod yn iawn, ac ymddengys mai dim ond Royston Jones sy'n dweud ein bod yn anghywir. Diolch.