English: Thank you. I'd like to use this opportunity to pay tribute to Nick Ramsay, who chaired the Public Accounts Committee, and this report he headed, and he said in his foreword that, ultimately, making the well-being of future generations Act work 'depends on everyone and every public body.' Though, of course, it sits more heavily on some than others. It is our core duty as a Senedd to hold the Welsh Government and the other 43 bodies named in the Act to account, and it can be quite challenging to keep the five ways of working in mind as strategies for delivering all the seven well-being goals: prosperous, resilient, globally responsible, healthier, more equal and more cohesive communities, which have a vibrant culture, including a thriving Welsh language. This morning on the radio, I was presciently reminded that 'The way a culture treats women in birth is a good indicator of how well women and their contributions to society are valued and honored.' And the quote, from Ina May Gaskin, operating in the most overmedicalised and wealthiest country in the world, where women's role in reproducing the human race is deemed so unimportant that it provides them with little to no financial or legal rights in law. But this institution, and the Welsh Government, is not responsible, for example, for the constant erosion of child benefit by the UK Government at the other end of the M4. However, we obviously have a huge responsibility for ensuring any child born today has the best possible chance of being prosperous, resilient, healthy and globally responsible, as an active member of a cohesive, more equal, vibrant and at least bilingual country and citizen of the world. Given the unprecedented challenges occasioned by the pandemic, the economic upheavals of adjusting to a dysfunctional globalised economy that is no longer fit for purpose in the context of the climate emergency, if the well-being of future generations Act didn't exist, we would have to invent it. So, ' da iawn ' and thank you so much, Carl Sargeant, and all the other people who were involved in creating this Act. It really does provide us with a crucial framework for providing our way through the complexities of the decisions we need to make with really very limited resources. We have no choice but to ask, 'What can we do differently in order to achieve the change I hope we can make on behalf of the people who elected us to do this job?' In line with recommendation 13 and 14, the Business Committee has assigned to the Equality and Social Justice Committee the lead cross-cutting role of scrutinising this revolutionary Act, but that does not absolve members of other committees. We all have to take the Act just as seriously as the 44 public bodies we must scrutinise. Every committee must see it as their responsibility to incorporate the principles and aims of the Act in their day-to-day work. So, just focusing a little bit on these legacy reports, obviously, the big report is the one that was produced in I think it was May 2020, in the middle of the pandemic. And the work of the committee - the Public Accounts Committee - which I was on, was, in turn, postponed because of the pandemic, quite rightly. So, I can see that, for new Members, it could be quite confusing to work out why are we discussing this now, when there's such a long tail to this story. But I think that I want to have a look, in particular, at the role of public services boards, which really are a crucial driver in the changes we need to make. And looking at recommendation 2 and the reasons why we wrote it that way, some public services boards are much further along the journey of cultural change than others and they, in turn - PSBs are constantly on the move. We started with 22; at the time of the PAC report publication, we had 19; and now, with the radical amalgamation of five local authorities - Blaenau Gwent, Torfaen, Caerphilly, Monmouth and Newport - into Gwent PSB, I think we have both a very exciting leader on the role that PSBs can play, but also it tells you that they are very different. But I wonder if the Minister could say a little bit more on how the Government thinks PSBs should be nurtured to take forward their role. This is not about giving them budgets, because the whole point of PSBs is that they don't have budgets; it's about getting them to work together and deliver on the Act. But I think it really does merit further elaboration on how the Government sees the role of PSBs going forward and their near relation, the regional partnership boards.
Welsh: Diolch. Hoffwn ddefnyddio'r cyfle hwn i roi teyrnged i Nick Ramsay, a gadeiriodd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, ac roedd yn arwain ar yr adroddiad hwn, a dywedodd yn ei ragair fod gwneud i ddeddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol weithio yn y pen draw 'yn dibynnu ar bob corff cyhoeddus a phawb.' Er, wrth gwrs, mae'n dibynnu mwy ar rai nag ar eraill. Ein dyletswydd graidd fel Senedd yw dwyn Llywodraeth Cymru a'r 43 corff arall a enwir yn y Ddeddf i gyfrif, a gall fod yn eithaf heriol cadw'r pum ffordd o weithio mewn cof fel strategaethau ar gyfer cyflawni'r saith nod llesiant: cymunedau llewyrchus, cydnerth, sy'n gyfrifol ar lefel fyd-eang, yn iachach, yn fwy cyfartal a mwy cydlynus, ac sydd â diwylliant bywiog, lle mae'r Gymraeg yn ffynnu. Y bore yma ar y radio, cefais fy atgoffa 'Mae'r ffordd y mae diwylliant yn trin menywod sy'n rhoi genedigaeth yn ddangosydd da o ba mor dda y mae menywod a'u cyfraniadau i gymdeithas yn cael eu gwerthfawrogi a'u hanrhydeddu.' A daw'r dyfyniad gan Ina May Gaskin, sy'n gweithio yn y wlad a orfeddygolwyd fwyaf a'r wlad fwyaf cyfoethog yn y byd, lle bernir bod rôl menywod yn atgynhyrchu'r hil ddynol mor ddibwys fel nad yw'n rhoi fawr ddim hawliau ariannol na chyfreithiol iddynt yn y gyfraith. Ond nid yw'r sefydliad hwn, a Llywodraeth Cymru, yn gyfrifol, er enghraifft, am erydu budd-dal plant yn barhaus gan Lywodraeth y DU ar ben arall yr M4. Fodd bynnag, mae'n amlwg fod gennym gyfrifoldeb enfawr dros sicrhau bod unrhyw blentyn a enir heddiw yn cael y cyfle gorau posibl i fod yn llewyrchus, yn gydnerth, yn iach ac yn gyfrifol ar lefel fyd-eang, fel dinesydd byd-eang ac aelod gweithgar o wlad gydlynus, fwy cyfartal, bywiog a dwyieithog, fan lleiaf. O ystyried yr heriau digynsail a achoswyd gan y pandemig, y trafferthion economaidd o addasu i economi fyd-eang gamweithredol nad yw bellach yn addas i'r diben yng nghyd-destun yr argyfwng hinsawdd, pe na bai Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn bodoli, byddai'n rhaid inni ei dyfeisio. Felly, da iawn a diolch yn fawr, Carl Sargeant, a'r holl bobl eraill a fu'n ymwneud â'r gwaith o greu'r Ddeddf hon. Mae'n rhoi fframwaith hollbwysig i ni ar gyfer darparu ein ffordd drwy gymhlethdodau'r penderfyniadau y mae angen i ni eu gwneud gydag adnoddau cyfyngedig iawn. Nid oes gennym ddewis ond gofyn, 'Beth y gallwn ei wneud yn wahanol er mwyn cyflawni'r newid y gobeithiaf y gallwn ei wneud ar ran y bobl a'n hetholodd i wneud y gwaith hwn?' Yn unol ag argymhelliad 13 a 14, mae'r Pwyllgor Busnes wedi neilltuo'r brif rôl drawsbynciol o graffu ar y Ddeddf chwyldroadol hon ar gyfer y Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol, ond nid yw hynny'n esgusodi aelodau o bwyllgorau eraill rhag chwarae eu rhan. Rhaid i bob un ohonom roi ystyriaeth lawn mor ddifrifol i'r Ddeddf â'r 44 corff cyhoeddus y mae'n rhaid inni graffu arnynt. Rhaid i bob pwyllgor ystyried mai eu cyfrifoldeb yw ymgorffori egwyddorion a nodau'r Ddeddf yn eu gwaith o ddydd i ddydd. Felly, i ganolbwyntio ychydig ar yr adroddiadau etifeddiaeth hyn, mae'n amlwg mai'r adroddiad mawr yw'r un a gynhyrchwyd ym mis Mai 2020, yng nghanol y pandemig. Ac roedd gwaith y pwyllgor - y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus - roeddwn yn aelod ohono wedi'i ohirio yn ei dro oherwydd y pandemig, yn gwbl briodol. Felly, gallaf weld, i Aelodau newydd, y gallai fod yn destun peth dryswch iddynt pam ein bod yn trafod hyn yn awr, pan fo cynffon mor hir i'r stori hon. Ond rwy'n credu fy mod am edrych, yn fwyaf arbennig, ar rôl byrddau gwasanaethau cyhoeddus, sy'n sbardun hollbwysig i'r newidiadau sydd angen inni eu gwneud. Ac wrth edrych ar argymhelliad 2 a'r rhesymau pam y gwnaethom ei ysgrifennu yn y ffordd honno, mae rhai byrddau gwasanaethau cyhoeddus yn llawer pellach ar hyd y llwybr tuag at newid diwylliannol nag eraill ac maent hwy, yn eu tro - mae byrddau gwasanaethau cyhoeddus yn newid yn gyson. Dechreuasom gyda 22; ar adeg cyhoeddi adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, roedd gennym 19; ac yn awr, gydag uno radical pum awdurdod lleol - Blaenau Gwent, Torfaen, Caerffili, Trefynwy a Chasnewydd - yn fwrdd gwasanaethau cyhoeddus Gwent, credaf fod gennym arweiniad cyffrous iawn ar y rôl y gall byrddau gwasanaethau cyhoeddus ei chwarae, ond mae hefyd yn dweud wrthych eu bod yn wahanol iawn. Ond tybed a allai'r Gweinidog ddweud ychydig mwy ynglŷn â sut y mae'r Llywodraeth yn credu y dylid meithrin byrddau gwasanaethau cyhoeddus i fwrw ymlaen â'u rôl. Nid yw hyn yn ymwneud â rhoi cyllidebau iddynt, oherwydd holl bwynt byrddau gwasanaethau cyhoeddus yw nad oes ganddynt gyllidebau; mae'n ymwneud â'u cael i weithio gyda'i gilydd a gweithredu'r Ddeddf. Ond rwy'n credu bod angen ymhelaethu ymhellach ar sut y mae'r Llywodraeth yn gweld rôl byrddau gwasanaethau cyhoeddus yn y dyfodol a'u perthynas agos, y byrddau partneriaeth rhanbarthol.