techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: The next item is the short debate. We will wait a few seconds as Members leave the Chamber quietly. The short debate, therefore, on Wales's invisible problem - the social impact of gambling. I call on Jayne Bryant.
Welsh: A'r eitem nesaf yw'r ddadl fer. Gwnawn ni aros ychydig eiliadau wrth i Aelodau adael y Siambr yn dawel. Y ddadl fer, felly, ar broblem anweledig Cymru - effaith gymdeithasol hapchwarae. Rwy'n galw ar Jayne Bryant.
English: Diolch, Llywydd. I've agreed to allow Mick Antoniw and Jane Hutt to have a minute each in this debate. Gambling has a long history. Most of us have gambled in one form or another at some point in our lives. Last year, over half the UK population aged 16 and over gambled - from a game of bingo and a flutter at the bookmakers to the National Lottery and betting online, it's now easier than ever to gamble. For the majority of people, gambling is likely to be an infrequent, fun and social activity - a form of entertainment played with reasonable boundaries and limitations. Increasingly, however, this is a fine line, and some groups are at risk of developing hazardous gambling behaviour, potentially leading to more harmful gambling addiction. With less than a month to go before Christmas, problem gambling might not be something we associate with the festive season, but while it is a happy time, it can be anxious and stressful for many. Christmas can put financial strains on individuals and families, particularly in our credit-orientated, buy now, pay later consumer culture.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwyf wedi cytuno i ganiatáu munud yr un i Mick Antoniw a Jane Hutt yn y ddadl. Mae hanes hir i hapchwarae. Mae'r rhan fwyaf ohonom wedi gamblo mewn rhyw ffordd neu'i gilydd ar ryw adeg yn ein bywydau. Y llynedd, gamblodd dros hanner poblogaeth y DU sy'n 16 oed neu'n hŷn - o gêm o bingo a bet fach yn y siopau betio i'r Loteri Genedlaethol a betio ar-lein, erbyn hyn mae'n haws nag erioed i gamblo. I'r rhan fwyaf o bobl, mae gamblo'n debygol o fod yn weithgarwch anfynych, cymdeithasol sy'n hwyl - ffurf ar adloniant wedi'i chwarae o fewn ffiniau a chyfyngiadau rhesymol. Mae'r llinell yn mynd yn deneuach ac yn deneuach, fodd bynnag, ac mae rhai grwpiau mewn perygl o ddatblygu ymddygiad gamblo peryglus, gan arwain o bosibl at ddibyniaeth fwy niweidiol ar gamblo. Gyda llai na mis i fynd cyn y Nadolig, efallai nad yw gamblo cymhellol yn rhywbeth rydym yn ei gysylltu â'r Nadolig, ond er ei fod yn amser hapus, gall beri straen a phryder i lawer. Gall y Nadolig roi straen ariannol ar unigolion a theuluoedd, yn enwedig yn ein diwylliant nwyddau traul 'prynu nawr, talu wedyn' sy'n canolbwyntio ar gredyd.
English: Thank you for that really important short debate. It is a very clever point, and while I'm glad you mentioned the report, which is the first really new evidence that we've got specifically focused on communities in Wales, the second thing is to draw attention to the fact that we are all now being lobbied by an industry that's getting concerned - a £37 billion industry - and we need to be very alert. This is very similar to what happened with the tobacco industry, and we will have similar sorts of representations about how it's really about fair lobbying, just as in America it's all about fair gun control and so on. So, that's important. Our concern is, of course, that we've got to deal with this issue, because it's too late to deal with it once it becomes an epidemic. Can I just make a point very quickly to the Cabinet Secretary? I think what's really important is that the Welsh Government formally recognises the gambling issue, formally decides to develop a strategy and formally decides to start carrying out research, and also demands proper funding from the Gambling Commission, from the industry, to actually fund some of this.
Welsh: Diolch i chi am y ddadl fer bwysig hon. Mae'n bwynt clyfar iawn, ac er fy mod yn falch eich bod wedi crybwyll yr adroddiad, sef y dystiolaeth wirioneddol newydd gyntaf sydd gennym sy'n canolbwyntio'n benodol ar gymunedau yng Nghymru, yr ail beth yw tynnu sylw at y ffaith bod pawb ohonom bellach yn cael ein lobïo gan ddiwydiant sy'n dechrau pryderu - diwydiant gwerth £37 biliwn - ac mae angen inni fod yn effro iawn. Mae hyn yn debyg iawn i'r hyn a ddigwyddodd gyda'r diwydiant tybaco, a byddwn yn cael mathau tebyg o sylwadau ynglŷn â sut y mae'n ymwneud mewn gwirionedd â lobïo teg, yn union fel y mae'n ymwneud â rheoli drylliau'n deg ac yn y blaen yn America. Felly, mae hynny'n bwysig. Ein pryder ni, wrth gwrs, yw bod yn rhaid i ni ymdrin â'r mater hwn, oherwydd mae'n rhy hwyr inni ymdrin ag ef pan ddaw'n epidemig. A gaf fi wneud un pwynt yn gyflym iawn i Ysgrifennydd y Cabinet? Rwy'n credu mai'r hyn sy'n wirioneddol bwysig yw bod Llywodraeth Cymru yn cydnabod mater gamblo'n ffurfiol, yn penderfynu'n ffurfiol ei bod am ddatblygu strategaeth a phenderfynu'n ffurfiol ei bod yn dechrau gwneud gwaith ymchwil, a'i bod hefyd yn galw am gyllid priodol gan y Comisiwn Hapchwarae, gan y diwydiant, i ariannu peth o hyn mewn gwirionedd.
English: Thank you very much. I call on the Cabinet Secretary for Health and Social Services to reply to the debate - Vaughan.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol i ymateb i'r ddadl - Vaughan.
English: Good morning and welcome to the Culture, Welsh Language and Communications Committee. Are there any declarations of interest? I'm going to declare an interest. I have a personal link with a person in a leading role in the arts sector. Any apologies? We have received apologies from Bethan Jenkins and Mick Antoniw. A warm welcome to our new committee members, who haven't yet arrived, Jenny Rathbone and Rhianon Passmore, and Mick Antoniw is also joining us as a new member of this committee. Welcome to you who've been longstanding members too, and thank you for joining us this morning.
Welsh: Bore da a chroeso i'r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu. A oes yna unrhyw ddatgan buddiant? Rwy'n mynd i ddatgan buddiant. Mae gen i gyswllt personol efo person sydd mewn rôl arweiniol yn y celfyddydau. Unrhyw ymddiheuriadau? Mae yna ymddiheuriad wedi dod gan Bethan Jenkins a gan Mick Antoniw. Croeso i aelodau newydd o'r pwyllgor - nid ydynt wedi cyrraedd eto - Jenny Rathbone a Rhianon Passmore, ac mae Mick Antoniw hefyd yn dod atom ni fel aelod newydd. Croeso i chi sydd wedi bod ar y pwyllgor ar hyd yr amser, a diolch am fod yma.
English: I'd like to also thank Dawn Bowden who is leaving this committee, but I'd like to thank her for her contribution. So, I hope we will have some stability: we'll have new members and some longstanding members to continue with the work.
Welsh: Diolch yn fawr i Dawn Bowden sydd yn gadael y pwyllgor yma. Diolch iddi hi am ei gwaith. Felly, rwy'n gobeithio bod gennym ni sefydlogrwydd: aelodau newydd a rhai sydd wedi bod yma am sbel i gario ymlaen y gwaith.
English: Item 2, papers to note. We have a letter to me as Chair from Mudiad Meithrin on 'Cymraeg 2050'. Are you content to note that? And then there's a letter from the Cabinet Secretary for Finance restating budget figures. Are you also content to note that? Any comments? No.
Welsh: Eitem 2, papurau i'w nodi. Mae yna lythyr ataf i fel Cadeirydd gan y Mudiad Meithrin ynglŷn â 'Cymraeg 2050'. A ydych chi'n hapus i nodi hwnnw? Ac wedyn mae yna lythyr gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid yn ailddatgan ffigurau'r gyllideb. Hapus i nodi hwnnw? Unrhyw sylwadau? Iawn.
English: Item 3, a motion under Standing Order 17.42 to resolve to exclude the public from the meeting for about half an hour. So, we'll be back in public session in around 30 minutes. Thank you.
Welsh: Eitem 3, cynnig o dan Reol Sefydlog i benderfynu gwahardd y cyhoedd o'r cyfarfod am ryw hanner awr. Felly, nôl mewn sesiwn gyhoeddus mewn rhyw hanner awr. Diolch yn fawr.
English: Good morning, and welcome to the session on non-public funding for the arts. A particularly welcome to the four of you who have just joined us as witnesses this morning, and I'd also like to welcome Jenny Rathbone, who has arrived and who is a new member of the committee. So, may I start by just asking all four of you just to tell us who you are, and why you're here? If we could start with Rebecca perhaps.
Welsh: Bore da, a chroeso i'r sesiwn ar gyllid heblaw cyllid cyhoeddus ar gyfer y celfyddydau. Croeso'n arbennig i'r bedair ohonoch chi sydd wedi ymuno â ni y bore 'ma, a chroeso i Jenny Rathbone, sydd wedi cyrraedd y pwyllgor, ac sydd yn aelod newydd o'r pwyllgor. Felly, a gaf gychwyn drwy ofyn i'r bedair ohonoch chi egluro pwy ydych chi, a pham rydych chi yma, mewn ffordd? Gwnawn ni ddechrau efo Rebecca efallai.
English: Good morning. I'm Eluned Haf, I'm the head of Wales Arts International. It's the international arm of the Arts Council of Wales. We work with the British Council, the Welsh Government and partners worldwide. We're here to promote artists from Wales and to develop partnerships on behalf of culture in Wales worldwide. I also lead on the memorandum of understanding between the Welsh Government and the Chinese Government on culture at the moment.
Welsh: Bore da. Eluned Haf ydw i, fi ydy pennaeth Celfyddydau Rhyngwladol Cymru, braich rhyngwladol Cyngor Celfyddydau Cymru. Rydym ni'n gweithio mewn partneriaeth efo'r Cyngor Prydeinig, efo Llywodraeth Cymru a phartneriaid ledled y byd. Rydym ni yma i helpu a hyrwyddo artistiaid o Gymru a datblygu partneriaethau ar ran celfyddyd Cymru yn y byd. Rwyf hefyd yn llywio memorandwm dealltwriaeth rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth Tsieina mewn diwylliant ar hyn o bryd.
English: Thank you. The focus of this inquiry is how we can get business support for the arts. Can you just briefly tell us what your experience is of that, and what kind of additional support is needed, particularly perhaps from Government? Is there anything that would assist this process of finding support for the arts? Who'd like to start?
Welsh: Diolch. Ffocws yr ymchwiliad yma, wrth gwrs, ydy sut i gael cymorth o fyd busnes ar gyfer y celfyddydau. A fedrwch chi jest yn fyr, y bedair ohonoch chi, ddweud beth yw'ch profiad chi o hynny, a pha fath o gymorth ychwanegol sydd ei angen, yn enwedig efallai gan y Llywodraeth? A oes unrhyw beth a fyddai'n helpu y broses yma o ganfod cymorth ar gyfer y celfyddydau? Pwy sydd yn mynd i ddechrau?
English: I would agree with Rebecca on that, but I would also say that when we're dealing with the arts worldwide, it's really important that we also invest in the best worldwide and that we see our arts and culture in Wales as the best and that we measure and benchmark what we do here according to what is happening internationally. There are international models that would be of assistance, in the way that we fund the arts, but also how we support our arts to go out into new markets and to create work so that they can develop jobs and opportunities, not just with regard to the artistic side of things, but economically as well. I think that there are opportunities for us to work in wider partnerships with different agencies here in Wales, but also to look across the border to see what's happening in the UK as a whole, but also what's happening in places such as Scotland and in other regions, in Europe and internationally. I talk in my paper about Quebec as one interesting model as well. But I would also say that it's important to encourage our companies to be ambitious, to think about the world as part of their work here, and that we can't just depend on the Welsh economy or the UK economy in itself as a place to operate within. We have to work more widely and that means raising awareness, experience and inspiring our artists to have the confidence - which is a very important thing, I would say - to work internationally.
Welsh: Byddwn i'n cytuno efo Rebecca ar hynny, ond byddwn i hefyd yn dweud pan rydym yn delio efo'r celfyddydau yn y byd, mae'n really bwysig ein bod ni hefyd yn buddsoddi yn y gorau yn y byd a'n bod yn gweld ein celfyddyd ni yng Nghymru fel y gorau yn y byd a'n bod ni'n mesur beth rydym yn gwneud yma yn ôl beth sydd yn mynd ymlaen mewn llefydd eraill. Mae yna fodelau mewn gwledydd eraill a fyddai'n ddefnyddiol i ni - hynny mewn ffordd o sut rydym yn ariannu'r celfyddydau, ond hefyd sut rydym yn cefnogi ein celfyddydau i fod yn mynd i farchnadoedd newydd a chreu gwaith i allu datblygu swyddi a chyfleoedd, nid yn unig o ran yr ochr artistig, ond o ran economi hefyd. Rwy'n meddwl bod yna gyfleoedd inni fod yn gweithio mewn partneriaeth ehangach efo asiantaethau gwahanol yma yng Nghymru, ond hefyd edrych dros y border ar beth sydd yn mynd ymlaen o ran Prydain, ond hefyd beth sy'n digwydd mewn llefydd fel yr Alban ac mewn rhanbarthau eraill, yn Ewropeaidd ac yn rhyngwladol. Rwy'n sôn yn fy mhapur am Quebec fel un model diddorol hefyd. Ond byddwn i hefyd yn dweud ei fod yn bwysig iawn felly ein bod ni'n annog ein cwmnïau i fod yn uchelgeisiol, i feddwl am y byd fel rhan o'u gwaith nhw yma, ac nad oes modd inni fod yn gallu jest dibynnu ar economi Cymru na Phrydain ar ei phen ei hun fel lle i fod yn gwneud ein busnes yn unig. Mae'n rhaid inni fod yn gweithio'n ehangach ac mae hynny felly yn golygu codi diddordeb, profiad ac ysbrydoli ein hartistiaid ni a chael yr hyder - sydd yn beth pwysig iawn, byddwn i'n ei ddweud - i fod yn gweithio'n rhyngwladol.
English: No, it doesn't happen systematically, but I would suggest that it should happen in a more systematic way. Denmark, for example, believes in including the arts in all of their international trade missions and I think that's the way to be looking at a future model. The China issue came about because China does place such an emphasis on partnerships and relationships and the role of culture and the arts in opening doors. So, I think it worked particularly well in China to have that link between trade and the arts. We've also been part of such missions in India, too, but I would suggest that we should consider that as a way for any future strategy to move forward in the future. If I could also say that we do have an international forum where, every three years, we come together, as arts bodies, with the British Council, the Welsh Government and all sorts of other partners, and we do that on a three-yearly basis. There's another opportunity to do that in the spring. So, getting feedback and suggestions from this committee will be very useful in moving forward with that.
Welsh: Na, nid yw'n digwydd yn systematig, ond byddwn i'n annog iddo fo fod yn digwydd yn fwy systematig. Mae Denmarc, er enghraifft, yn credu mewn rhoi celf ym mhob un daith fasnach maen nhw'n ei wneud yn rhyngwladol, ac rydw i'n meddwl mai dyna'r ffordd i fod yn ystyried model i'r dyfodol. Roedd un Tsieina wedi dod oherwydd bod Tsieina'n rhoi cymaint o bwyslais ar bartneriaethu a pherthynas a beth ydy rôl diwylliant a rôl y celfyddydau mewn agor drysau, os liciwch chi. So, rydw i'n meddwl roedd o'n gweithio'n dda yn Tsieina - cael masnach a'r diwylliant efo'i gilydd. Rydym ni hefyd wedi bod yn rhan o deithiau o'r fath yn India, ond byddwn i'n awgrymu ein bod ni'n ystyried hynny fel ffordd i'r strategaeth symud ymlaen yn y dyfodol. Jest i ddweud hefyd, mae gennym ni fforwm rhyngwladol lle rydym ni, bob tair blynedd, yn dod â chyrff celfyddydol Cymru at ei gilydd efo'r Cyngor Prydeinig ac efo Llywodraeth Cymru a phartneriaethau, ac mae gennym ni gyfle i fod yn gwneud hynny eto yn dod i fyny yn y gwanwyn. Felly, mae cael adborth ac awgrymiadau gan y pwyllgor yma yn mynd i fod yn ddefnyddiol iawn i ni fod yn symud ymlaen efo hynny.
English: I would say, in terms of the work that we've done in China, certainly the education sector has been crucially important. In the stakeholder group that we have, the universities and the Confucius Institute have played a huge part in that. But also, if you look at the Pontio centre, it receives core funding, but also, as part of the university, a huge number of the students coming from abroad come from China, and there are opportunities that we have as a result of trying to bring the sector together - and by 'the sector' I mean culturally. In terms of the memorandum with China, it includes education, sport, culture in its wider sense and the creative arts. Pontio offers a platform for the sector as a whole. They're about to launch a Wales-China festival for the first time, which will take place in February, and that comes as a result of the work that they've done - and I agree that we have a job to do to catch up in the arts and further education, but when you bring the arts, education and culture together, you can tap into wider networks. Nottingham University is working with Pontio. They are collaborating closely in terms of their work with Asia more widely. So, I firmly believe that this is a way forward.
Welsh: Byddwn i'n dweud, o ran y gwaith rydym ni'n ei wneud yn Tsieina, yn sicr mae'r sector addysg wedi bod yn un hynod bwysig. Yn y grŵp rhanddeiliaid sydd gennym ni, mae'r prifysgolion a'r Sefydliad Confucius wedi bod yn chwarae rôl fawr. Ond byddwn i'n dweud hefyd, os ydych chi'n edrych ar rywle fel Pontio, sydd yn derbyn arian o'r cyngor celfyddydau fel arian craidd, ond hefyd yn rhan o brifysgol, mae nifer fawr o'r disgyblion sydd yn dod o dramor yn dod o Tsieina, ac mae yna gyfleoedd gennym ni rŵan yn sgil ein bod ni'n trio dod â'r sector at ei gilydd i fod yn gweithio - ac wrth ddweud 'y sector' rwy'n golygu'r un diwylliannol. O ran y memorandwm efo Tsieina, mae'n cynnwys addysg, chwaraeon, diwylliant yn ei ffurf ehangach, a chelfyddydau a chreadigrwydd. Felly, mae Pontio mewn ffordd yn cynnig platfform ar gyfer y sector i gyd. Maen nhw ar fin lansio'r ŵyl Cymru-Tsieina gyntaf, sydd yn mynd i gymryd lle ym mis Chwefror, ac mae hynny, mewn ffordd, yn dod yn sgil gwaith y maen nhw'n ei wneud - ac rwy'n cytuno; mae gennym ni gêm i ddal i fyny efo addysg bellach mewn lot o ffyrdd yn y celfyddydau, ac mae yna lefydd, pan fydd gennych chi addysg a chreadigrwydd a chelfyddydau yn dod at ei gilydd, lle mae yna ffordd wedyn o dapio i mewn i rwydweithiau ehangach. Mae Prifysgol Nottingham yn cynnig model i Pontio. Maen nhw'n gweithio'n agos ynglŷn â'r ffordd maen nhw'n gweithio gydag Asia'n ehangach. Felly, rwy'n meddwl yn sicr ei bod yn ffordd ymlaen.
English: We'll move on now to the final set of questions, from Suzy Davies.
Welsh: Rydym ni'n symud ymlaen rŵan i'r set olaf o gwestiynau, gan Suzy Davies.
English: Did you have anything to add before I move on?
Welsh: A ydych chi eisiau ychwanegu rhywbeth cyn i fi ofyn y cwestiwn nesaf?
English: Perhaps there is something that we need to look at in terms of capacity. If organisations have core staff members who can do the work, then they have more capacity to actually make applications for projects. I think it's very difficult for companies who jump from one project to the next to invest the time in writing these various applications that they have to submit to a range of organisations just so that they can survive. But, there is an opportunity to work differently. We are about to launch a second pilot programme with PRS for Music in order to take Welsh musicians through the international showcase fund programme so that we can produce different showcases across the world. I think there is an opportunity for us as organisations to look at what other organisations we should be looking at that we're not currently working with, where there is an opportunity to work differently as well as internationally. For example, in Argentina, when work is developed there, there is a foundation called the Williams foundation, where they look at working with arts and creative organisations in terms of different music genres. So, we know little in reality about what other foundations there are across the world that we could work with. I think there is some research that could be done, particularly in those nations where we intend to work in future.
Welsh: Efallai fod yna rywbeth rydym ni angen edrych arno fo yn nhermau capasiti. Os ydy cyrff efo aelodau staff craidd yn gallu gwneud y gwaith, mae yna fwy o gapasiti ganddyn nhw i roi ceisiadau ar gyfer prosiectau. Rwy'n meddwl ei bod yn anodd iawn ar gwmnïau sy'n neidio o brosiect i brosiect i fedru buddsoddi'r amser i ysgrifennu'r applications gwahanol y mae'n rhaid iddyn nhw i amrywiaeth o gyrff er mwyn jest cael yr arian i fedru goroesi. Ond, byddwn i hefyd yn dweud bod yna gyfle i fod yn gweithio'n wahanol efo cyrff. Rydym ni ar fin lansio ail raglen beilot efo PRS for Music er mwyn mynd â cherddorion o Gymru drwy'r rhaglen international showcase fund allan i wneud showcases gwahanol yn y byd. Rwy'n meddwl bod cyfle i ni fel cyrff hefyd edrych pa sefydliadau eraill efallai nad ydym ni'n gweithio mewn ffordd benodol efo nhw ar hyn o bryd, lle mae yna gyfle i wneud rhywbeth gwahanol yn ogystal â mewn gwledydd eraill. Felly, er enghraifft, yn Ariannin, os oes yna ddatblygu gwaith yn y fan honno, mae yna foundation o'r enw Williams foundation lle maen nhw'n edrych ar weithio efo cyrff celfyddydol a chreadigol mewn ffurfiau cerddoriaeth gwahanol. So, ychydig rydym ni'n gwybod mewn gwirionedd ynglŷn â pa foundations eraill sydd yna y byddem ni'n gallu cydweithio efo nhw yn y byd. Rwy'n meddwl bod bach o waith ymchwil i wneud i fewn i hynny yn y gwledydd lle rydym ni'n bwriadu bod yn gweithio.
English: Suzy, could you move on to the questions in regard to volunteering, quickly, please?
Welsh: Suzy, a fedrwch chi symud ymlaen i'r cwestiynau ar wirfoddoli, jest i gloi?