techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Cabinet Secretary, do you regret the decision to raise the threshold required to trigger a referendum? Because we've seen all around the UK now that the use of elected mayors has revived local government and, indeed, is at the heart of devolution within England. Many people feel that these questions at least should be put to the electorate, without absurdly high qualifications to trigger the process.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, a ydych yn edifar am y penderfyniad i godi'r trothwy sydd ei angen i sbarduno refferendwm? Oherwydd rydym bellach wedi gweld bod y defnydd o feiri etholedig wedi adfywio llywodraeth leol ar hyd a lled y DU ac yn wir, dyna sydd wrth wraidd datganoli yn Lloegr. Mae llawer o bobl yn teimlo y dylid cyflwyno'r cwestiynau hyn i'r etholwyr o leiaf, heb amodau afresymol o uchel i sbarduno'r broses.
English: Llywydd, I don't regret the 10 per cent level in Wales. I don't regard it as absurdly high. I think, given that we have some relatively small electorates in some councils in Wales, a 10 per cent threshold of the electorate to trigger a referendum meets our needs and circumstances.
Welsh: Lywydd, nid wyf yn edifar am y lefel o 10 y cant yng Nghymru. Nid wyf yn ei ystyried yn afresymol o uchel. O ystyried bod gennym rai etholaethau cymharol fach mewn rhai cynghorau yng Nghymru, rwy'n credu bod trothwy o 10 y cant o'r etholwyr i sbarduno refferendwm yn ateb ein hanghenion a'n hamgylchiadau.
English: Is the Minister aware that many people in Cardiff think that we need an elected mayor? The city is run by invisible people at the moment, effectively elected by a handful of people. Now, I suspect they would prefer to keep it that way. And I understand that Llanishen Labour Party selections now take place in the constituency office of the Member to my left - she may want to confirm that, or not - and short listings, for example, or selections, in the front room of the New Labour elite. What this causes is a disconnect between the public and the council, the elected members, and we see a system in this country that is, frankly, not fit for purpose. Will you, as Minister, formally support a referendum for Cardiff on the elected mayor and put a timetable in place?
Welsh: A yw'r Gweinidog yn ymwybodol fod llawer o bobl yng Nghaerdydd yn credu ein bod angen maer etholedig? Mae'r ddinas yn cael ei rhedeg gan bobl anweledig ar hyn o bryd, sydd, i bob pwrpas, yn cael eu hethol gan lond llaw o bobl. Nawr, rwy'n amau y byddai'n well ganddynt ei chadw felly. Ac rwy'n deall bod detholiadau Plaid Lafur Llanisien bellach yn digwydd yn swyddfa etholaeth yr Aelod ar y chwith i mi - mae'n bosibl y bydd hi eisiau cadarnhau hynny, neu beidio - a'r rhestrau byrion, er enghraifft, neu'r detholiadau, yn cael eu cynnal yn ystafell flaen elît Llafur Newydd. Mae hyn yn creu datgysylltiad rhwng y cyhoedd a'r cyngor, yr aelodau etholedig, ac rydym yn gweld system yn y wlad hon nad yw'n addas at y diben, a bod yn onest. A wnewch chi, fel Gweinidog, gefnogi refferendwm i Gaerdydd ar gael maer etholedig a rhoi amserlen ar waith?
English: I find it slightly strange that there are two Members here clamouring for an extra tier of bureaucracy. I don't think it's necessary. We had a recent attempt to introduce a directly elected mayor in Cardiff by a Labour councillor, Ashley Govier. It pretty much died due to lack of popular support. So, I would welcome what the Minister actually has said so far. If he could just further assure me that, with further legislative change in this Assembly, we won't have a situation where an area will have a directly elected mayor forced upon it when it may not even want that.
Welsh: Rwy'n ei chael hi ychydig yn rhyfedd fod yna ddau Aelod yma yn crochlefain am haen ychwanegol o fiwrocratiaeth. Nid wyf yn credu ei bod yn angenrheidiol. Cawsom ymgais yn ddiweddar i gyflwyno maer a etholir yn uniongyrchol yng Nghaerdydd gan gynghorydd Llafur, Ashley Govier. Bu farw'r syniad i raddau helaeth oherwydd diffyg cefnogaeth boblogaidd. Felly, byddwn yn croesawu'r hyn y mae'r Gweinidog wedi'i ddweud hyd yma. Pe bai'n gallu rhoi sicrwydd pellach i mi, gyda newid deddfwriaethol pellach yn y Cynulliad hwn, na fydd gennym sefyllfa lle bydd ardal yn cael ei gorfodi i gael maer a etholir yn uniongyrchol pan na fydd yr ardal honno yn dymuno hynny o bosibl.
English: Llywydd, it's important for me to get my position clear. I'm in favour of local authorities and local populations having the right to choose their own political structure. That means that the choice is available for those authorities and for those populations where they choose to support a local mayor. Where they don't choose to support it, in answer to the Member's question, I have no plans whatsoever to force it upon them.
Welsh: Lywydd, mae'n bwysig fy mod yn gwneud fy safbwynt yn glir. Rwyf o blaid yr hawl i awdurdodau lleol a phoblogaethau lleol ddewis eu strwythur gwleidyddol eu hunain. Mae hynny'n golygu bod y dewis ar gael i'r awdurdodau a'r poblogaethau hynny lle maent yn dewis cefnogi maer lleol. Lle nad ydynt yn dewis cefnogi hynny, i ateb cwestiwn yr Aelod, nid oes gennyf unrhyw gynlluniau o gwbl i'w orfodi arnynt.
English: I thank the Member for that question. In response to the economic downturn, our focus on growth and jobs, including supporting the business sector, has underpinned the budget allocations to the economy and infrastructure portfolio over this period.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Mewn ymateb i'r dirywiad economaidd, mae ein ffocws ar dwf a swyddi, gan gynnwys cefnogi'r sector busnes, wedi bod yn sail i ddyraniadau'r gyllideb i'r portffolio economi a'r seilwaith dros y cyfnod hwn.
English: Cabinet Secretary, you'll be aware of my keen interest in monetary reform, having been an attendee of the cross-party group on monetary reform in the previous Assembly. I was very pleased to see you picking up on a Welsh Conservative idea of establishing a development bank here in Wales, in the announcement that was made yesterday. It's something that I've long advocated, and I'm pleased that Plaid Cymru also picked up on that idea in their previous manifesto. Can you tell us precisely what support will be available through the development bank and how you will ensure that the investments that it makes are available in all parts of Wales and not confined to the south?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, fe fyddwch yn gwybod am fy niddordeb brwd mewn diwygio ariannol, ar ôl mynychu'r grŵp trawsbleidiol ar ddiwygio ariannol yn y Cynulliad blaenorol. Roeddwn yn falch iawn o weld eich bod wedi bachu ar syniad y Ceidwadwyr Cymreig o sefydlu banc datblygu yma yng Nghymru, yn y cyhoeddiad a wnaed ddoe. Mae'n rhywbeth rwyf wedi dadlau drosto ers amser, ac rwy'n falch fod Plaid Cymru hefyd wedi bachu ar y syniad hwnnw yn eu maniffesto blaenorol. A allwch ddweud wrthym yn union pa gymorth fydd ar gael drwy'r banc datblygu a sut y byddwch yn sicrhau bod y buddsoddiadau y bydd yn eu gwneud ar gael ym mhob rhan o Gymru a heb eu cyfyngu i'r de?
English: I thank the Member for that. He'll be familiar, I'm sure, with the view of the Roman historian, Tacitus, that victory has many fathers - defeat is in orphan, but victory has many fathers. So, the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure has made an announcement in relation to the investment bank. It will be supported by finance that I will make available through my portfolio. It will operate right across Wales. It is very important - I agree with the Member - that we have to demonstrate that we go ahead over the whole of Wales. In north Wales, our plans currently include investment of over 240 schemes, with the total Welsh Government capital investment value of over £1.3 billion, and I have no doubt that the investment bank will allow us to continue to carry out that development further and faster.
Welsh: Diolch i'r Aelod am hynny. Rwy'n siŵr y bydd yn gyfarwydd â safbwynt yr hanesydd Rhufeinig, Tacitus, fod gan fuddugoliaeth lawer o dadau - mae methiant yn amddifad, ond mae gan fuddugoliaeth lawer o dadau. Felly, mae Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith wedi gwneud cyhoeddiad mewn perthynas â'r banc buddsoddi. Caiff ei gefnogi gan gyllid y byddaf yn ei ryddhau drwy fy mhortffolio. Bydd yn gweithredu ar hyd a lled Cymru. Mae'n bwysig iawn - rwy'n cytuno â'r Aelod - fod yn rhaid i ni ddangos ein bod yn bwrw iddi dros Gymru gyfan. Yng ngogledd Cymru, mae ein cynlluniau ar hyn o bryd yn cynnwys buddsoddi mewn 240 a rhagor o gynlluniau, gyda chyfanswm buddsoddiad cyfalaf Llywodraeth Cymru yn werth mwy na £1.3 biliwn, ac nid oes gennyf unrhyw amheuaeth y bydd y banc buddsoddi yn ein galluogi i barhau i gyflawni'r datblygiad hwnnw ymhellach ac yn gyflymach.
English: Cabinet Secretary, in the last financial year, we saw circumstances arise, such as in my constituency when Tata made the announcements in January, which required instant action by the Welsh Government. Obviously, the business support to the businesses that feed into Tata was critical in that aspect. Will there be planning in the future to ensure that there are sufficient funds within that portfolio to cover any future opportunities that might arise as a consequence of actions such as Tata's last January?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, gwelsom amgylchiadau, megis yn fy etholaeth i pan wnaeth Tata y cyhoeddiadau ym mis Ionawr, a oedd yn galw am weithredu ar unwaith gan Lywodraeth Cymru. Yn amlwg, roedd y cymorth busnes a roddwyd i'r busnesau hynny sy'n bwydo i mewn i Tata yn hanfodol yn hynny o beth. A fydd cynllunio'n digwydd yn y dyfodol i sicrhau bod digon o arian yn y portffolio ar gyfer unrhyw gyfleoedd a allai godi yn y dyfodol o ganlyniad i gamau megis rhai Tata fis Ionawr diwethaf?
English: I thank the Member for that question. He'll be aware that discussions continue with Tata itself, involving the Welsh Government and the UK Government. Only in recent days, I see that the Minister has asked for any further applications that wish to be put forward for business rate relief in the enterprise zone that's been created in the Member's constituency. I can say this to him: that in preparing for the Welsh Government's budget, I remain very alert to the need to make sure that we are in a position to respond to the needs of that community and to work closely with the company to ensure the continuation of steel making here in Wales.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Fe fydd yn ymwybodol fod trafodaethau'n parhau gyda Tata ei hun, yn cynnwys Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU. Dros y dyddiau diwethaf yn unig, rwy'n gweld bod y Gweinidog wedi gofyn am unrhyw geisiadau pellach y dymunir eu cyflwyno am ryddhad ardrethi busnes yn yr ardal fenter a grëwyd yn etholaeth yr Aelod. Gallaf ddweud hyn wrtho: wrth baratoi ar gyfer cyllideb Llywodraeth Cymru, rwy'n parhau'n effro iawn i'r angen i wneud yn siŵr ein bod mewn sefyllfa i ymateb i anghenion y gymuned honno ac i weithio'n agos gyda'r cwmni i sicrhau parhad cynhyrchiant dur yma yng Nghymru.
English: As Plaid Cymru's been calling for a development bank since the 1970s, we're very grateful to see that it's finally happening. But the question to the Cabinet Secretary is this, really: from the Government statement, the annual lending that's aimed at eventually is around £80 million. That's less than a fifth of the £500 million funding gap that the Government's own feasibility study quoted, which was the basis for the creation of the bank. Why the gap between the funding gap and what the Government's proposing to do?
Welsh: Gan fod Plaid Cymru wedi bod yn galw am fanc datblygu ers y 1970au, rydym yn falch iawn o weld ei fod yn digwydd o'r diwedd. Ond y cwestiwn sydd gennyf i Ysgrifennydd y Cabinet mewn gwirionedd yw hwn: yn ôl datganiad y Llywodraeth, mae'r benthyca blynyddol yr anelir ato yn y pen draw oddeutu £80 miliwn. Mae hynny'n llai nag un rhan o bump o'r bwlch ariannu o £500 miliwn a ddyfynnwyd gan astudiaeth ddichonoldeb y Llywodraeth ei hun, sef y sail dros greu'r banc. Pam y bwlch rhwng y bwlch ariannu a'r hyn y mae'r Llywodraeth yn argymell ei wneud?
English: Well, I think there are a number of answers to that question, Llywydd. First of all, there is more than one way in which we are able to address the funding gap. This is one, but there are others, and we're taking other actions in this area. And, secondly, in these very hard times, we have to act within the means that we have available to us. We have made a significant investment in the new investment bank, and, I think, rather than regretting what it can't do, I hope we will focus on the many good things that it will be able to achieve.
Welsh: Wel, rwy'n credu bod nifer o atebion i'r cwestiwn hwnnw, Lywydd. Yn gyntaf oll, mae mwy nag un ffordd y gallwn fynd i'r afael â'r bwlch ariannu. Mae hon yn un, ond mae yna ffyrdd eraill, ac rydym yn rhoi camau eraill ar waith yn y maes. Ac yn ail, yn ystod y cyfnod anodd hwn, mae'n rhaid i ni weithredu o fewn yr hyn sydd ar gael i ni. Rydym wedi buddsoddi'n sylweddol yn y banc buddsoddi newydd, ac rwy'n credu, yn hytrach na gresynu at yr hyn nad yw'n gallu ei wneud, rwy'n gobeithio y byddwn yn canolbwyntio ar y llawer o bethau da y bydd yn gallu eu cyflawni.
English: I call now on the party spokespeople to ask their questions to the Cabinet Secretary, and first, Plaid Cymru spokesperson, Adam Price.
Welsh: Galw nesaf ar lefarwyr y pleidiau i ofyn eu cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet, ac yn gyntaf, llefarydd Plaid Cymru, Adam Price.
English: Last week, Cabinet Secretary, you announced that the business rate relief scheme currently in place in Wales will now be extended for 2017-18. Perhaps in an attempt to conceal rowing back from one of your top manifesto pledges in the recent election, this was presented as a tax cut for small businesses in Wales. Now, surely continuing with the current rate relief, whether it's making it permanent or otherwise, is not a tax cut, is it? Can you confirm for me today whether or not you still think this is a tax cut, or, in the words of the Federation of Small Businesses, is this the worst form of spin-doctoring possible and merely an extension of the worst tax regime in the UK for small businesses?
Welsh: Yr wythnos diwethaf, Ysgrifennydd y Cabinet, fe gyhoeddoch y bydd y cynllun rhyddhad ardrethi busnes sydd ar waith yng Nghymru ar hyn o bryd bellach yn cael ei ymestyn ar gyfer 2017-18. Mewn ymgais, efallai, i guddio'r ffaith eich bod yn camu'n ôl rhag un o brif addewidion eich maniffesto yn yr etholiad diweddar, cafodd hyn ei gyflwyno fel toriad treth i fusnesau bach yng Nghymru. Nawr, 'does bosibl fod parhau â'r rhyddhad ardrethi cyfredol, pa un a yw'n ei wneud yn barhaol neu fel arall, yn doriad treth? A allwch chi gadarnhau i mi heddiw pa un a ydych yn dal i gredu mai toriad treth yw hwn, neu, yng ngeiriau'r Ffederasiwn Busnesau Bach, ai hwn yw'r math gwaethaf posibl o sbinddoctora a dim mwy nag estyniad o'r gyfundrefn dreth waethaf yn y DU i fusnesau bach?
English: It most certainly is a tax cut, Llywydd. The current scheme is due to lapse at the end of this financial year. Had it not been extended, £98 million-worth of tax relief would not be available to small businesses. They would have been paying that tax. Now they will not be paying that tax. The tax that they would have had to pay, had we not made this announcement, has been cut. It is a tax cut, and there's no ambiguity about it.
Welsh: Mae'n sicr yn doriad treth, Lywydd. Roedd y cynllun presennol i fod i ddod i ben ar ddiwedd y flwyddyn ariannol hon. Pe na bai wedi cael ei ymestyn, ni fyddai gwerth £98 miliwn o ostyngiad yn y dreth ar gael i fusnesau bach. Buasent wedi bod yn talu'r dreth honno. Ni fyddant yn talu'r dreth honno yn awr. Mae'r dreth y buasent wedi gorfod ei thalu, pe na baem wedi gwneud y cyhoeddiad hwn, wedi cael ei thorri. Mae'n doriad treth, ac nid oes amwysedd ynglŷn â hynny.
English: I'm not sure whether this is Orwellian or Kafkaesque, but it doesn't make any sense to me. You're paying exactly the same taxes; it's only a tax cut in Wales apparently now. There are other things that you as Cabinet Secretary could have done to support businesses in terms of rates. You could have indexed the business rate multiplier to the consumer prices index rather than the retail prices index in order to ensure more accurate rate bills and avoid businesses suffering from declining income. You could have actually introduced a double multiplier, a dual multiplier, reflecting the difference in terms of large businesses and small businesses as they have done in Scotland and England. Why didn't you do that, Cabinet Secretary?
Welsh: Nid wyf yn siŵr os yw hyn yn Orwelaidd neu'n Kafkaésg, ond nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr i mi. Rydych yn talu'r un trethi yn union; nid yw ond yn doriad treth yng Nghymru yn awr yn ôl pob golwg. Mae yna bethau eraill y gallech fod wedi eu gwneud fel Ysgrifennydd y Cabinet i gefnogi busnesau o ran ardrethi. Gallech fod wedi mynegeio'r lluosydd ardrethi busnes i'r mynegai prisiau defnyddwyr yn hytrach na'r mynegai prisiau manwerthu er mwyn sicrhau biliau ardrethi mwy cywir ac osgoi gadael i fusnesau ddioddef dirywiad yn eu hincwm. Mewn gwirionedd, gallech fod wedi cyflwyno lluosydd dwbl, lluosydd deuol, gan adlewyrchu'r gwahaniaeth rhwng busnesau mawr a busnesau bach fel y maent wedi'i wneud yn yr Alban ac yn Lloegr. Pam na wnaethoch chi hynny, Ysgrifennydd y Cabinet?
English: Llywydd, what I announced is this: we will extend the scheme. If the Member knew that he had a bill to pay next year of £100 and I came along with a scheme that told him he wouldn't need to pay that £100 after all, I think he'd regard it as a cut in the liability that he would otherwise have had to meet, and that is exactly what we have done. What I have also announced is that, alongside extending the scheme for a further year, the scheme will be made permanent thereafter. So, it is a permanent tax cut for small businesses in Wales, and we will use the next 12 months to work with the small business sector and others to see if there are ways in which the scheme can be further improved to offer even more help. The ideas the Member puts forward can certainly make a contribution to that discussion.
Welsh: Lywydd, yr hyn a gyhoeddais yw hyn: byddwn yn ymestyn y cynllun. Pe bai'r Aelod yn gwybod fod ganddo fil o £100 i'w dalu y flwyddyn nesaf a fy mod i'n cyflwyno cynllun sy'n dweud wrtho na fyddai angen iddo dalu'r £100 hwnnw wedi'r cyfan, rwy'n credu y byddai'n ei ystyried yn doriad yn y rhwymedigaeth y byddai'n rhaid iddo ei chyflawni fel arall, a dyna'n union rydym wedi'i wneud. Hefyd, yn ogystal ag ymestyn y cynllun am flwyddyn arall, cyhoeddais y bydd yn cael ei wneud yn barhaol wedi hynny. Felly, mae'n doriad treth parhaol i fusnesau bach yng Nghymru, a byddwn yn defnyddio'r 12 mis nesaf i weithio gyda'r sector busnesau bach ac eraill i weld a oes ffyrdd y gellid gwella'r cynllun ymhellach i gynnig rhagor o gymorth eto. Yn sicr, gall y syniadau y mae'r Aelod yn eu cyflwyno gyfrannu at y drafodaeth honno.
English: I'll try my best with this one then: following the revaluation of business rates by the Valuation Office Agency, which comes into effect on 1 April next year, current predictions by the retail sector and other businesses are showing that the projected rate poundage for Wales could jump by a staggering 10 per cent, making Wales the highest taxed and least attractive place to do business in Britain if your Government decides to make up the difference lost in revenue by changing the uniform business rate multiplier. We could be in the position, bizarrely, where we have the highest tax and the highest business vacancy rate in the whole of the UK. Can you confirm today that you will not change the uniform business rate in response to a potential fall in Government revenue?
Welsh: Fe wnaf fy ngorau gyda hwn felly: yn dilyn ailbrisiad ardrethi busnes gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio, a ddaw i rym ar 1 Ebrill y flwyddyn nesaf, mae rhagfynegiadau cyfredol gan y sector manwerthu a busnesau eraill yn dangos y gallai'r puntdal ardrethi a ragwelir ar gyfer Cymru lamu i fyny'n syfrdanol 10 y cant, a fyddai'n golygu mai Cymru fyddai'r lle sydd â'r dreth uchaf a'r lle lleiaf deniadol i wneud busnes ym Mhrydain os bydd eich Llywodraeth yn penderfynu gwneud iawn am y gwahaniaeth a gollir mewn refeniw drwy newid y lluosydd ardrethi busnes unffurf. Yn rhyfedd iawn, gallem fod mewn sefyllfa lle bydd gennym y dreth uchaf a'r cyfraddau gwacter busnes uchaf yn y DU gyfan. A allwch gadarnhau heddiw na fyddwch yn newid y gyfradd fusnes unffurf mewn ymateb i ostyngiad posibl yn refeniw'r Llywodraeth?
English: Well, the Member will have to wait until 30 September, like everybody else, to see what the VOA's revaluation of non-domestic rates will actually say rather than what people speculate on what it might say. Members here will be aware that what revaluation does is not to increase at all the amount of money taken from businesses, but it simply makes sure that the distribution of those rates reflects the most recent set of economic circumstances. We will see what the VOA has to say on 30 September.
Welsh: Wel, bydd yn rhaid i'r Aelod aros nes 30 Medi, fel pawb arall, i weld beth fydd ailbrisiad ardrethi annomestig Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn ei ddweud mewn gwirionedd yn hytrach na'r hyn y mae pobl yn dyfalu y gallai ei ddweud. Bydd yr Aelodau yma yn ymwybodol nad cynyddu swm yr arian sy'n cael ei gymryd gan fusnesau mewn unrhyw fodd y mae ailbrisio yn ei wneud, ond sicrhau yn hytrach fod dosbarthiad y cyfraddau hynny'n adlewyrchu'r set ddiweddaraf o amgylchiadau economaidd. Fe welwn beth fydd gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio i'w ddweud ar 30 Medi.
English: Diolch, Lywydd. Cabinet Secretary, figures released today by Citizens Advice Cymru show that council tax arrears actually remain now the biggest and single cause of debt in Wales. In your programme for government, there is mention of working with local government to review council tax. Just how do you intend to bring this forward and are we to assume that one of the models to be considered may even be, as suggested by Plaid Cymru, part of your 'working together' over this next term?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, mae ffigurau a ryddhawyd heddiw gan Cyngor ar Bopeth Cymru yn dangos mai ôl-ddyledion y dreth gyngor mewn gwirionedd yw'r ffactor unigol mwyaf sy'n achosi dyled yng Nghymru o hyd. Yn eich rhaglen lywodraethu, mae sôn am weithio gyda llywodraeth leol i adolygu'r dreth gyngor. Sut yn union rydych chi'n bwriadu cyflwyno hwn ac a ddylem ragdybio efallai y gallai un o'r modelau sydd i'w hystyried, fel yr awgrymodd Plaid Cymru, fod yn rhan o'ch 'cydweithio' dros y tymor nesaf hwn?