English: We're encouraged by the Welsh Government's future energy grid project, which seeks to proactively influence future grid investment in Wales. The Welsh Government has told us that the action plan produced by the project will set out actions for networks, for Ofgem and the Welsh Government, 'to enable optimal, long-term whole system network planning and operation.' Now, this all sounds very positive. But, of course, and here's a potential stumbling block, there will also be actions for the UK Government. So, Minister, how confident are you that the UK Government be willing to deliver on those actions? And what happens if it simply refuses to play ball? Finally on the grid, Minister, you've set up a grid working group to consider whether your initial proposal for a Wales energy systems architect is feasible. Maybe you could tell us when you're expecting to have a definitive answer on this. Moving on to another key barrier to development: the consenting and licensing regime. Stakeholders told us that a well-resourced, streamlined and efficient consenting regime is essential to support the growth of the renewable energy sector. The current regime, of course, falls short of this. We hear about massive cuts in local planning authorities' budgets, and inadequate resources for NRW, causing long and sometimes costly delays to projects. Of course, concerns over funding for planning authorities and NRW are not new, but if the Welsh Government is to achieve its ambition for renewables, it cannot brush aside these concerns any longer, and recommendation 9 in our report seeks to address this. So, in your recent report, Minister, on implementation of the deep dive's recommendations, you say that further work is needed to review Natural Resources Wales's future resource needs. How long will we have to wait for the outcome of that work, and can we expect to see any increase in NRW's budget next year as a result? Specifically on planning authorities - two straight questions here. Do they have the necessary resources to cope with demand on their services? And if not, then what are we doing about it? Stakeholders told us that bolstering capacity and resource will only go so far to improve the consenting process. Ultimately, legislative changes are needed. And we are pleased, therefore, that the First Minister announced a Welsh infrastructure consenting Bill in his July legislative statement. In scrutinising the Bill, we'll no doubt be looking to ensure it strikes the right balance between furthering Wales's renewable energy ambitions and also protecting our increasingly fragile environment. Finally on consenting, the Welsh Government has made clear its position that there should be full devolution of energy consents. So, Minister, is this something that you're actively pursuing with the UK Government? And if so, have there been any glimmers of hope? Maybe you could tell us. The final part of our report focuses on opportunities to scale up community and local energy. The growth in renewables we are calling for must benefit communities across Wales. Communities mustn't just have a say in projects, they must be active stakeholders, reaping the social and economic benefits from the transition to renewables. Stakeholders told us, to achieve this, the Welsh Government must do more to incentivise and encourage shared ownership, and recommendations 12 and 13 in our report aim to address this. The Welsh Government has responded positively to these recommendations and, since the publication of our report, has issued guidance on shared ownership. It's also committed to routine monitoring and reporting on the uptake of shared ownership for energy projects, which, of course, again, is something that the committee welcomes. Finally, I'd like to pick up on recommendation 17. This called for an update on Ynni Cymru, recognising its role in helping to support the expansion of community-owned renewable energy particularly. We had hoped that that recommendation would help answer some questions surrounding Ynni Cymru, but that wasn't the case. Although the Welsh Government accepted our recommendation, the response was simply, 'Watch this space'. So, Minister, we understand that you've established a renewable energy developer interim board to consider proposals for a development company. Are we right in thinking that this company and Ynni Cymru would be one and the same? It would be helpful if you could clarify that for the committee. And is there anything more that you can tell us today about progress towards the creation of Ynni Cymru? Llywydd, the committee's conclusions are clear. We have to seize the plentiful opportunities that we have here in Wales for renewable energy development. We have to break down the long-standing barriers that are holding back development. And we must do so whilst of course bringing our communities with us in the knowledge that they will reap the benefits. Now, more than ever, we need to focus on the future and not the past, and I hope it's a future of secure and affordable renewable energy, and not destructive fossil fuels.
Welsh: Rydym wedi ein calonogi gan brosiect grid ynni'r dyfodol Llywodraeth Cymru, sy'n ceisio dylanwadu'n rhagweithiol ar fuddsoddiad yn y grid yng Nghymru yn y dyfodol. Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud wrthym y bydd y cynllun gweithredu a gynhyrchir gan y prosiect yn nodi camau gweithredu ar gyfer rhwydweithiau, ar gyfer Ofgem a Llywodraeth Cymru, 'i alluogi gwaith cynllunio a gweithredu rhwydwaith system gyfan optimaidd, hirdymor.' Nawr, mae hyn oll yn swnio'n gadarnhaol iawn. Ond wrth gwrs, a dyma faen tramgwydd posibl, bydd camau gweithredu ar gyfer Llywodraeth y DU hefyd. Felly, Weinidog, pa mor hyderus ydych chi y bydd Llywodraeth y DU yn fodlon cyflawni'r camau hynny? A beth sy'n digwydd os ydynt yn gwrthod cydweithio? Yn olaf ar y grid, Weinidog, rydych wedi sefydlu gweithgor grid i ystyried a yw eich cynnig gwreiddiol ar gyfer pensaer systemau ynni Cymru yn ymarferol. Efallai y gallech ddweud wrthym pryd y disgwyliwch gael ateb pendant ar hyn. I symud ymlaen at rwystr allweddol arall i ddatblygu: y drefn gydsynio a thrwyddedu. Dywedodd rhanddeiliaid wrthym fod trefn gydsynio effeithlon sydd â'r adnoddau priodol yn hanfodol er mwyn cefnogi twf y sector ynni adnewyddadwy. Mae'r drefn bresennol, wrth gwrs, yn ddiffygiol yn hyn o beth. Clywn am doriadau enfawr yng nghyllidebau awdurdodau cynllunio lleol, ac adnoddau annigonol i CNC, sy'n achosi oedi hir a chostus, weithiau, i brosiectau. Wrth gwrs, nid yw pryderon ynghylch cyllid i awdurdodau cynllunio a CNC yn newydd, ond os yw Llywodraeth Cymru am gyflawni ei huchelgais ar gyfer ynni adnewyddadwy, ni all anwybyddu'r pryderon hyn mwyach, ac mae argymhelliad 9 yn ein hadroddiad yn ceisio mynd i'r afael â hyn. Felly, yn eich adroddiad diweddar, Weinidog, ar weithredu argymhellion yr archwiliad dwfn, dywedwch fod angen gwneud rhagor o waith i adolygu anghenion Cyfoeth Naturiol Cymru o ran adnoddau yn y dyfodol. Pa mor hir y bydd yn rhaid inni aros am ganlyniad y gwaith hwnnw, ac a allwn ddisgwyl gweld unrhyw gynnydd yng nghyllideb CNC y flwyddyn nesaf o ganlyniad i hynny? Ar awdurdodau cynllunio'n benodol - dau gwestiwn plaen yma. A oes ganddynt yr adnoddau angenrheidiol i ymdopi â'r galw ar eu gwasanaethau? Ac os na, beth y bwriadwn ei wneud ynghylch hynny? Dywedodd rhanddeiliaid wrthym mai dim ond hyn a hyn y bydd cynyddu capasiti ac adnoddau yn ei wneud i wella'r broses gydsynio. Yn y pen draw, mae angen newidiadau deddfwriaethol. Ac rydym yn falch, felly, fod y Prif Weinidog wedi cyhoeddi Bil cydsyniad seilwaith i Gymru yn ei ddatganiad deddfwriaethol ym mis Gorffennaf. Wrth graffu ar y Bil, heb os, fe geisiwn wneud yn siŵr ei fod yn sicrhau'r cydbwysedd cywir rhwng hybu uchelgais ynni adnewyddadwy Cymru yn ogystal â diogelu ein hamgylchedd mwyfwy bregus. Yn olaf ar gydsynio, mae Llywodraeth Cymru wedi datgan yn glir ei safbwynt y dylid datganoli cydsyniadau ynni'n llawn. Felly, Weinidog, a yw hyn yn rhywbeth yr ewch ati'n weithredol i'w drafod gyda Llywodraeth y DU? Ac os felly, a fu unrhyw lygedyn o obaith? Efallai y gallech ddweud wrthym. Mae rhan olaf ein hadroddiad yn canolbwyntio ar gyfleoedd i gynyddu ynni cymunedol a lleol. Mae'n rhaid i'r twf yr ydym yn galw amdano mewn ynni adnewyddadwy fod o fudd i gymunedau ledled Cymru. Nid yn unig fod yn rhaid i gymunedau gael dweud eu dweud mewn prosiectau, mae'n rhaid iddynt fod yn rhanddeiliaid gweithredol, ac elwa ar y buddion cymdeithasol ac economaidd o'r newid i ynni adnewyddadwy. Dywedodd rhanddeiliaid wrthym, er mwyn cyflawni hyn, fod yn rhaid i Lywodraeth Cymru wneud mwy i gymell ac annog rhanberchenogaeth, a nod argymhellion 12 a 13 yn ein hadroddiad yw mynd i'r afael â hyn. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymateb yn gadarnhaol i'r argymhellion hyn, ac ers cyhoeddi ein hadroddiad, mae wedi cyhoeddi canllawiau ar ranberchenogaeth. Mae hefyd wedi ymrwymo i fonitro ac adrodd yn rheolaidd ar y nifer sy'n manteisio ar ranberchnogaeth o brosiectau ynni, sydd, wrth gwrs, unwaith eto, yn rhywbeth y mae'r pwyllgor yn ei groesawu. Yn olaf, hoffwn sôn am argymhelliad 17. Roedd hwn yn galw am y wybodaeth ddiweddaraf am Ynni Cymru, gan gydnabod ei rôl yn cefnogi'r gwaith o ehangu ynni adnewyddadwy cymunedol yn arbennig. Roeddem wedi gobeithio y byddai'r argymhelliad hwnnw'n helpu i ateb rhai cwestiynau ynghylch Ynni Cymru, ond ni ddigwyddodd hynny. Er i Lywodraeth Cymru dderbyn ein hargymhelliad, yr ymateb, yn syml, oedd, 'Gwyliwch y gofod hwn'. Felly, Weinidog, rydym yn deall eich bod wedi sefydlu bwrdd interim y datblygwr ynni adnewyddadwy i ystyried cynigion ar gyfer cwmni datblygu. A ydym yn iawn i feddwl mai'r un peth fyddai'r cwmni hwn ac Ynni Cymru? Byddai'n ddefnyddiol pe gallech egluro hynny i'r pwyllgor. Ac a oes unrhyw beth arall y gallwch ei ddweud wrthym heddiw am gynnydd tuag at greu Ynni Cymru? Lywydd, mae casgliadau'r pwyllgor yn glir. Mae'n rhaid inni achub ar y llu o gyfleoedd sydd gennym yma yng Nghymru i ddatblygu ynni adnewyddadwy. Mae'n rhaid inni gael gwared ar y rhwystrau hirsefydlog sy'n atal datblygu. Ac mae'n rhaid inni wneud hynny, wrth gwrs, gan ddod â'n cymunedau gyda ni gan wybod y byddant yn elwa. Yn awr yn fwy nag erioed, mae angen inni ganolbwyntio ar y dyfodol ac nid y gorffennol, ac rwy'n gobeithio y bydd yn ddyfodol o ynni adnewyddadwy diogel a fforddiadwy, ac nid tanwydd ffosil dinistriol.