techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. I'm sure, Minister, that like me you've seen the letter that was sent by numerous third sector organisations, including very many from Wales, to the Prime Minister, warning of the grave concerns about a 'no deal' Brexit. The letter says a 'no deal' Brexit would be detrimental to civil society and the communities that we work with. The uncertainty, the predicted economic shock, the prospect of legal uncertainty, as well as the regression in rights and standards, present a profound risk to the values civil society stands for. Do you recognise the description in that letter? Do you recognise there is a particular risk to our most deprived communities arising from a 'no deal' Brexit? And what more can you do as a Welsh Government to ensure that, should the Tory Government proceed on this reckless course of action, we are as well prepared as we possibly can be?
Welsh: Diolch. Weinidog, rwy'n siŵr eich bod chi, fel finnau, wedi gweld y llythyr a anfonwyd gan nifer o sefydliadau'r trydydd sector, gan gynnwys llawer iawn o Gymru, at Brif Weinidog y DU, yn rhybuddio am y pryderon dybryd ynghylch Brexit heb gytundeb. Mae'r llythyr yn dweud y byddai Brexit heb gytundeb yn niweidiol i gymdeithas sifil a'r cymunedau y gweithiwn gyda hwy. Mae'r ansicrwydd, y sioc economaidd a ragwelir, y perygl o ansicrwydd cyfreithiol, yn ogystal â'r atchweliad mewn hawliau a safonau, yn creu risg ddifrifol i'r gwerthoedd y mae cymdeithas sifil yn eu harddel. A ydych yn cydnabod y disgrifiad yn y llythyr hwnnw? A ydych yn cydnabod bod Brexit heb gytundeb yn creu risg arbennig i'n cymunedau mwyaf difreintiedig? A beth arall y gallwch ei wneud fel Llywodraeth Cymru i sicrhau, pe bai'r Llywodraeth Dorïaidd yn bwrw ymlaen â'r cam byrbwyll hwn, ein bod mor barod ag y gallwn fod?
English: I thank the Member for that important supplementary question. When you have organisations like Tenovus, Children in Wales, the Migrants' Rights Network, the Irish Congress of Trade Unions - when you've got bodies like that raising the alarm, which is what they do in that letter, I think it's incumbent on us all to sit up and listen to that. I was in an event organised by Charles Whitmore, who I think was party to the letter, a few months ago, in Belfast, actually. I think the impact of Brexit on civic society, and the role of the third sector, hasn't sufficiently been on the agenda across the UK. We have done what we can here to support third sector organisations, partly through the European transition fund. But I think the reason the letter is so powerful is because these are organisations working on the front line in people's lives, often working with vulnerable people - and we are absolutely concerned about the cumulative effect of a number of detrimental impacts that would flow and impact on them in the context of Brexit. One of the things we are trying to do in relation to securing the resilience of the third sector in the event of leaving the European Union is to include them very directly in the work of designing the replacement for structural funds here. There's a steering group, which is convened by Huw Irranca-Davies, and they have a central role in that. That principle of partnership between the third sector and other sectors, which has underpinned the work we've done during our membership of the European Union, needs to survive as and when we leave.
Welsh: Diolch i'r Aelod am ei chwestiwn atodol pwysig. Pan fydd sefydliadau fel Tenovus, Plant yng Nghymru, y Migrants' Rights Network, Cyngres Undebau Llafur Iwerddon - pan fydd cyrff o'r fath yn mynegi pryderon, a dyna a wnânt yn y llythyr hwnnw, credaf ei bod yn ddyletswydd ar bob un ohonom i wrando ar hynny. Roeddwn mewn digwyddiad a drefnwyd gan Charles Whitmore, a oedd â rhan yn llunio'r llythyr rwy'n credu, yn Belfast ychydig fisoedd yn ôl. Ni chredaf fod effaith Brexit ar gymdeithas ddinesig, a rôl y trydydd sector, wedi cael digon o sylw ar yr agenda ar draws y DU. Rydym wedi gwneud yr hyn a allwn yma i gefnogi sefydliadau'r trydydd sector, yn rhannol drwy gronfa bontio'r UE. Ond credaf mai'r rheswm pam fod y llythyr mor bwerus yw fod y rhain yn sefydliadau sy'n gweithio ar y rheng flaen ym mywydau pobl, ac sy'n aml yn gweithio gyda phobl agored i niwed - ac rydym yn pryderu'n ddirfawr am effaith gronnol nifer o ganlyniadau niweidiol a fyddai'n deillio iddynt yng nghyd-destun Brexit. Un o'r pethau rydym yn ceisio'u gwneud mewn perthynas â sicrhau cydnerthedd y trydydd sector pe baem yn gadael yr Undeb Ewropeaidd yw eu cynnwys yn uniongyrchol iawn yn y gwaith o gynllunio'r hyn a ddaw yn lle'r cronfeydd strwythurol yma. Mae grŵp llywio ar waith, sy'n cael ei gynnull gan Huw Irranca-Davies, ac mae ganddynt rôl ganolog yn y grŵp hwnnw. Mae angen i'r egwyddor o bartneriaeth rhwng y trydydd sector a sectorau eraill a fu'n sail i'r gwaith a wnaethom fel aelodau o'r Undeb Ewropeaidd oroesi wrth i ni adael.
English: The Welsh Government has been working tirelessly on a cross-party basis since 2016 to protect Wales's interests. As a result, the National Assembly has passed motions that rule out a 'no deal' exit, support the UK remaining in the EU, and support a second referendum to achieve that aim.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio'n ddiflino ar sail drawsbleidiol ers 2016 i amddiffyn buddiannau Cymru. O ganlyniad, mae'r Cynulliad Cenedlaethol wedi derbyn cynigion sy'n diystyru Brexit heb gytundeb, yn cefnogi parhad aelodaeth y DU o'r UE, ac yn cefnogi ail refferendwm i gyflawni'r nod hwnnw.
English: Thank you, Counsel General, for that reply. Does he not recognise the potential dangers of using Wales as a political pawn in the games that he's playing with Plaid Cymru? There's a great deal of suspicion about the way in which the Welsh Labour Party is cosying up to Plaid Cymru in advance of the 2021 election, which I think they're anticipating losing and, therefore, are now looking for support from Plaid Cymru. He recently said that 'the UK is a voluntary association of nations' and that if Brexit goes ahead, 'any sensible government would have to reassess Wales's place in a changed UK', clearly doffing his cap in the direction of independence. The First Minister has recently said that Wales's support for the union's not unconditional, and, at the Welsh Labour conference this year, there was a fringe meeting called 'Labour for independence' and the former First Minister graced it with his presence and spoke at it. And Vaughan Roderick from the BBC said recently that fringe meeting would never have been allowed a few years ago, and Welsh Labour would not have accepted the invitation to a YesCymru meeting a couple of years ago. Will he commit Labour unambiguously to continuing within the United Kingdom and breaking off this dalliance with Plaid Cymru, which is giving an unnecessary credence to the possibility of independence?
Welsh: Diolch am eich ateb, Gwnsler Cyffredinol. Onid yw'n cydnabod peryglon posibl defnyddio Cymru fel gwystl gwleidyddol yn y gemau y mae'n eu chwarae gyda Phlaid Cymru? Mae llawer iawn o amheuaeth ynglŷn â'r ffordd y mae Plaid Lafur Cymru yn cwtsho lan at Blaid Cymru cyn etholiad 2021, etholiad y credaf eu bod yn rhagweld y byddant yn ei cholli, ac felly maent bellach yn chwilio am gefnogaeth gan Blaid Cymru. Dywedodd yn ddiweddar mai 'cymdeithas wirfoddol o genhedloedd yw'r DU' ac os yw Brexit yn mynd rhagddo, y 'byddai'n rhaid i unrhyw lywodraeth synhwyrol ailasesu safle Cymru yn y DU newydd', gan gyfeirio, yn amlwg, at annibyniaeth. Mae'r Prif Weinidog wedi dweud yn ddiweddar nad yw cefnogaeth Cymru i'r undeb yn ddiamod, ac yng nghynhadledd Llafur Cymru eleni, cynhaliwyd cyfarfod ymylol o'r enw 'Llafur dros annibyniaeth' a fynychwyd gan y cyn Brif Weinidog a fu'n siarad yno. A dywedodd Vaughan Roderick o'r BBC yn ddiweddar na fyddai cyfarfod ymylol o'r fath erioed wedi cael ei ganiatáu ychydig flynyddoedd yn ôl, ac na fyddai Llafur Cymru wedi derbyn gwahoddiad i gyfarfod YesCymru ychydig flynyddoedd yn ôl. A wnaiff ymrwymo Llafur yn ddiamwys i barhau i fod yn rhan o'r Deyrnas Unedig a rhoi'r gorau i'r fflyrtian hwn â Phlaid Cymru, sy'n rhoi hygrededd diangen i'r posibilrwydd o annibyniaeth?
English: Well, I'm not sure where this fits in to discussions with the opposition parties. These are debates that all mature parties would expect to have in a devolved context. I've been absolutely categorical: I believe, the Welsh Government believes, that the best future for Wales is as part of a UK that is flourishing and reformed. The pressures that have come from Brexit have exposed fault lines in the UK constitution that my reply to Hefin David's question earlier attempted to draw out. I would just say to him that the biggest threat to the union is the kind of 'no deal' Brexit that he himself is an advocate of. He and others are taking a wrecking ball to the constitution, and those of us who have a much greater commitment to the future of Wales are seeking to do what we can to strengthen the constitution to deal with some of those consequences.
Welsh: Wel, nid wyf yn siŵr ble mae hyn yn ffitio i'r trafodaethau gyda'r gwrthbleidiau. Mae'r rhain yn ddadleuon y byddai pob plaid aeddfed yn disgwyl eu cael mewn cyd-destun datganoledig. Rwyf wedi dweud yn gwbl glir: rwy'n credu, mae Llywodraeth Cymru yn credu, mai'r dyfodol gorau i Gymru yw fel rhan o DU ddiwygiedig a ffyniannus. Mae'r pwysau yn sgil Brexit wedi datgelu ffawtiau yng nghyfansoddiad y DU y ceisiais eu nodi yn fy ateb i gwestiwn Hefin David yn gynharach. Buaswn yn dweud wrtho mai'r bygythiad mwyaf i'r undeb yw'r math o Brexit heb gytundeb y mae ef ei hun o'i blaid. Mae ef ac eraill yn ceisio dinistrio'r cyfansoddiad, ac mae'r rhai ohonom sydd ag ymrwymiad mwy o lawer i ddyfodol Cymru yn ceisio gwneud popeth a allwn i gryfhau'r cyfansoddiad er mwyn ymdopi â rhai o'r canlyniadau hynny.
English: The Welsh Government has been working to plan and prepare for the harmful impacts and implications of Brexit, and in particular a 'no deal' Brexit, on the economy, public services and communities of Wales, including working with the local resilience forum to assess the implications of delays at ports in Pembrokeshire.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio i gynllunio a pharatoi ar gyfer effeithiau a goblygiadau niweidiol Brexit, ac yn arbennig Brexit heb gytundeb, ar yr economi, gwasanaethau cyhoeddus a chymunedau Cymru, gan gynnwys gweithio gyda'r fforwm cydnerthedd lleol i asesu goblygiadau oedi ym mhorthladdoedd sir Benfro.
English: Well, Minister, as you will be aware, there are two ports in my constituency - Fishguard and Milford Haven - and both of them are strategically important for the local economy, and, indeed, for the national economy. A report by the External Affairs and Additional Legislation Committee in the Assembly into the effects of Brexit on Welsh ports showed that Wales hasn't taken advantage of the funds available in the past that were linked to the trans-European transport network. Indeed, Ian Davies from Stena told the committee that little in terms of funds had been accessed, and nothing of great significance over the past 15 years. Now, given that connectivity with Welsh ports is crucially important for their success, can you give us the latest updates as to what the Welsh Government is doing to meet recommendation 12 made by that committee that made it clear that the Welsh Government should make clear commitments on developing infrastructure for the future, including highways?
Welsh: Weinidog, fel byddwch chi'n ymwybodol mae yna ddau borthladd yn fy etholaeth i - porthladd Abergwaun a phorthladd Aberdaugleddau - y ddau ohonynt yn strategol bwysig i'r economi leol ac, yn wir, i'r economi genedlaethol. Dangosodd adroddiad Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol y Cynulliad i mewn i effeithiau Brexit ar borthladdoedd Cymru fod Cymru ddim wedi cymryd mantais ar y cyllid oedd ar gael yn y gorffennol, a oedd yn gysylltiedig â'r rhwydwaith trafnidiaeth draws-Ewropeaidd. Yn wir, dywedodd Ian Davies o Stena wrth y pwyllgor mai dim ond mân gyllid a gafwyd, ond dim byd o unrhyw arwyddocad gwirioneddol dros y 15 mlynedd diwethaf. O ystyried bod cysylltedd â phorthladdoedd Cymru yn hanfodol i'w llwyddiant, a allwch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf am beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i gwrdd ag argymhelliad 12 y pwyllgor, a wnaeth yn glir y dylai Llywodraeth Cymru wneud ymrwymiadau clir ar ddatblygu seilwaith yn y dyfodol, gan gynnwys priffyrdd?
English: We, of course, are collaborating with the ports in Pembrokeshire in the specific context of Brexit to ensure that we keep an overview on the impact on the ports of Brexit. We've been collaborating, as I mentioned previously, with the local resilience forum that has been discussing plans for waiting areas if alternative arrangements were required in the future for those ports. But, as regards the Member's specific question about that specific recommendation, I will ensure that I write to him with an answer. FootnoteLink
Welsh: Rŷm ni, wrth gwrs, yn cydweithio gyda'r porthladdoedd yn sir Benfro yng nghyd-destun penodol Brexit i sicrhau ein bod ni'n cadw trosolwg o'r impact ar y porthladdoedd o adael yr Undeb Ewropeaidd. Rydym ni wedi bod yn cydweithio, fel y gwnes i sôn yn y cwestiwn, gyda'r fforwm cydnerthedd lleol sydd wedi bod yn trafod cynlluniau i sicrhau llefydd i oedi petasai angen trefniadau gwahanol yn y dyfodol ar gyfer y porthladdoedd hynny. Ond o safbwynt cwestiwn penodol yr Aelod ynglŷn â'r argymhelliad penodol hwnnw, fe wnaf i sicrhau fy mod yn ysgrifennu ato fe gydag ateb. FootnoteLink
English: I refer you to the oral statement given by the Minister for Housing and Local Government yesterday on preparing our public services in Wales for a 'no deal' Brexit. Other Ministers and I also gave oral statements on 'no deal' preparedness.
Welsh: Fe'ch cyfeiriaf at y datganiad llafar a gyflwynwyd ddoe gan y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol ar baratoi ein gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru ar gyfer Brexit heb gytundeb. Fe wnes i, a Gweinidogion eraill, hefyd ddatganiadau llafar ar baratoi rhag ofn na fydd cytundeb.
English: Back in February, the Wales Audit Office reported that specific and detailed political scrutiny of Brexit preparedness has generally been limited within local authorities in Wales. Unfortunately, in many councils, that still holds true today, with elected members having had very little in terms of Brexit discussions. Is this not something that worries you, particularly as we could be facing a 'no deal' scenario in the not too distant future, as I'm sure you're aware? If so, what guidance is the Welsh Government giving to local authorities to ensure that elected members are having these discussions on the potential local implications within their respective areas and responding accordingly?
Welsh: Yn ôl ym mis Chwefror, adroddodd Swyddfa Archwilio Cymru mai ychydig o waith craffu gwleidyddol penodol a manwl a wnaed ar barodrwydd ar gyfer Brexit gan awdurdodau lleol Cymru at ei gilydd. Yn anffodus, mewn llawer o gynghorau, mae hynny'n wir o hyd, gydag aelodau etholedig ond wedi cael ychydig iawn o drafodaethau ynghylch Brexit. Onid yw hyn yn rhywbeth sy'n eich poeni, yn enwedig gan y gallem fod yn wynebu senario Brexit 'dim cytundeb' yn y dyfodol agos, fel y gwyddoch, rwy'n siŵr? Os felly, pa ganllawiau y mae Llywodraeth Cymru yn eu rhoi i awdurdodau lleol i sicrhau bod aelodau etholedig yn cael y trafodaethau hyn ar y goblygiadau lleol posibl yn eu hardaloedd ac yn ymateb yn unol â hynny?
English: Well, I thank the Member for that important question. I was with the Minister for Housing and Local Government this morning at the Partnership Council for Wales, at which the Welsh Local Government Association and several individual councils were represented. He refers to the report in February from the auditor general, which related to a period of research, which somewhat, necessarily, predated that report. I think it is fair to say that the quality of scrutiny amongst local councils generally in relation to matters related to Brexit has improved markedly over that period, and he will, perhaps, have seen the follow-up report that the auditor general published on Friday of last week, which commended public services in Wales, local government, Welsh Government and others for continuing to step up the preparation work. And I think it referred specifically to matters relating to the scrutiny of Brexit appearing more frequently in the intervening period on the agendas of cabinet and other scrutiny committees in local councils. He'll also perhaps recall that, in March, Grant Thornton commissioned a diagnostic review in relation to preparedness and that an update of that review has been requested. And some of the work that we have funded in relation to local government has had a specific focus on scrutiny for the reason that his question implied, because it's an important aspect of democratic accountability in relation to this vital issue.
Welsh: Wel, diolch i'r Aelod am y cwestiwn pwysig hwnnw. Roeddwn gyda'r Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol y bore yma yng Nghyngor Partneriaeth Cymru, lle y cynrychiolwyd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a sawl cyngor unigol. Cyfeiria at yr adroddiad ym mis Chwefror gan yr archwilydd cyffredinol, a oedd yn trafod cyfnod o ymchwil, a oedd, o reidrwydd, yn rhagflaenu'r adroddiad hwnnw. Credaf ei bod yn deg dweud bod ansawdd y gwaith craffu ymhlith cynghorau lleol at ei gilydd mewn perthynas â materion sy'n ymwneud â Brexit wedi gwella'n sylweddol dros y cyfnod hwnnw, ac efallai y bydd wedi gweld yr adroddiad dilynol a gyhoeddwyd gan yr archwilydd cyffredinol ddydd Gwener yr wythnos diwethaf, a oedd yn canmol gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru, llywodraeth leol, Llywodraeth Cymru ac eraill am barhau i gynyddu'r gwaith paratoi. A chredaf iddo gyfeirio'n benodol at faterion yn ymwneud â chraffu ar Brexit yn ymddangos yn amlach yn y cyfamser ar agendâu cabinetau a phwyllgorau craffu eraill mewn cynghorau lleol. Efallai y bydd hefyd yn cofio bod Grant Thornton wedi comisiynu adolygiad diagnostig ym mis Mawrth mewn perthynas â pharodrwydd a bod cais wedi'i wneud am ddiweddariad i'r adolygiad hwnnw. Ac mae peth o'r gwaith a ariannwyd gennym mewn perthynas â llywodraeth leol wedi canolbwyntio'n benodol ar graffu am y rheswm a awgrymwyd yn ei gwestiwn, sef ei bod yn agwedd bwysig ar atebolrwydd democrataidd mewn perthynas â'r mater hanfodol hwn.
English: While we believe Wales's interests are best protected by remaining in the EU, I continue to highlight the vital importance of the full involvement of the Welsh Government in the development of UK negotiating positions on withdrawal issues and any future relationship with the EU.
Welsh: Er ein bod yn credu mai aros yn yr UE fyddai'n gwarchod buddiannau Cymru orau, rwy'n parhau i bwysleisio pwysigrwydd cynnwys Llywodraeth Cymru yn llawn wrth ddatblygu safbwyntiau negodi'r Deyrnas Unedig mewn perthynas â'i hymadawiad ac unrhyw berthynas â'r UE yn y dyfodol.
English: You'll be aware, of course, of the warnings - and we heard some from the agricultural sector over the summer - of the possibility of civil unrest as a result of the circumstances arising from a 'no deal' Brexit. So, can I ask you what preparations and discussions you've had with the relevant authorities in light of those possibilities, because the closer we come to a 'no deal' Brexit, then the closer, I would think, we come to that possibility?
Welsh: Byddwch chi'n ymwybodol, rwy'n siŵr, o'r rhybuddion - ac mi glywon ni rhai gan y sector amaeth dros yr haf - am y posibilrwydd o aflonyddwch sifil yn sgil set benodol o amgylchiadau a fyddai'n codi yn dilyn gadael heb gytundeb. Gaf i ofyn pa baratoadau a pha drafodaethau ŷch chi wedi eu cael gyda'r awdurdodau perthnasol yng ngoleuni'r fath bosibilrwydd, achos po agosaf ŷn ni'n dod at Brexit heb gytundeb, yna, byddwn i'n tybio, po agosaf ŷn ni'n dod at y posibilrwydd o hynna'n cael ei wireddu?
English: That is a very important question. Of course, we must ensure that arrangements are in place to deal with such occurrences, wherever they occur and in whichever context. But I acknowledge the reference that the Member makes. As regards specific examples, we have no information on that at present, but the civil contingencies process collaborating across the whole of the United Kingdom is in place, and that is one of the examples where the networking is at its strongest across the UK. And he may have seen that we referred to those recently on the general preparedness, which we published in that paper. But I assure the Member that this is always one of the priorities, to ensure that joint arrangements with local resilience forums and the other services are in place to ensure that we monitor this and are ready to respond as the need arises.
Welsh: Wel, mae'r cwestiwn yn gwestiwn pwysig iawn. Wrth gwrs, mae angen sicrhau bod trafodaethau yn eu lle i ddelio gyda'r math yma o bethau, ble bynnag ac ym mha bynnag gyd-destun wnawn nhw godi. Rwy'n cydnabod y cyfeiriad y mae'r Aelod yn ei wneud. O ran enghreifftiau penodol, sbesiffig does gyda ni ddim gwybodaeth am hynny ar hyn o bryd, ond mae'r broses civil contingencies o gydweithio ar draws y Deyrnas Gyfunol yn ei le, ac mae hwnnw'n un o'r enghreifftiau lle mae'r rhyngweithio ar ei gryfaf gyda'r awdurdodau ar draws y Deyrnas Unedig. Ac fe wnaeth e efallai weld yn ddiweddar ein bod ni wedi cyfeirio at y rheini yn ein papur ar baratoadau cyffredinol, wnaethon ni ei gyhoeddi. Ond rwy'n sicrhau'r Aelod bod hyn wastad yn un o'n blaenoriaethau, i sicrhau bod trefniadau ar y cyd gyda'r local resilience forums a gyda'r gwasanaethau eraill i sicrhau ein bod ni'n cadw llygad ar hyn ac yn barod i ymateb pan fydd y galw yn codi.
English: In 'A brighter future for Wales', we set out in detail the evidence that shows that Wales's best interests are protected by remaining in the European Union. I continue to take every opportunity to call on the UK Government to legislate for a second referendum to achieve that aim.
Welsh: Yn 'Dyfodol mwy disglair i Gymru', nodwyd yn fanwl y dystiolaeth sy'n dangos y byddai buddiannau Cymru yn cael eu gwarchod orau drwy aros yn yr Undeb Ewropeaidd. Rwy'n parhau i achub ar bob cyfle i alw ar Lywodraeth y DU i ddeddfu ar gyfer ail refferendwm er mwyn cyflawni'r nod hwnnw.
English: Counsel General, in the light of what we now know about everything that has happened on Brexit, what the implications would be for the Welsh economy, do you agree with Jeremy Corbyn's position that it is absolutely right that that choice should now be given back to the people to take a decision in the form of a second referendum?
Welsh: Gwnsler Cyffredinol, yng ngoleuni'r hyn a wyddom bellach am bopeth sydd wedi digwydd mewn perthynas â Brexit, y goblygiadau i economi Cymru, a ydych yn cytuno â safbwynt Jeremy Corbyn ei bod yn gwbl iawn y dylid rhoi'r dewis hwnnw yn ôl i'r bobl wneud penderfyniad ar ffurf ail refferendwm?