English: One of the objectives we should set ourselves is to ensure that the path into work of those leaving the armed services should be supported so that they can continue to fulfil their potential in the civilian workforce. Across the UK, veterans are less likely to be in work than the general population, and nearly twice as likely to be unemployed. Now, there are reasons why working-age veterans face particular challenges. Often, those who join the armed forces at a young age do so as an alternative career path to further or higher education or civilian employment. Some will choose that because they don't feel they have, perhaps, an aptitude for conventional learning, and up to 50 per cent of army recruits have literacy and numeracy skills that are below the standard expected of school leavers at 16. Those in older age groups leaving the services often feel less confident, for example, in their computer skills, but - and this is a very important caveat - a career in the services can also enable an individual to develop very real and useful skills that can be a useful asset to a civilian employer. As Business in the Community acknowledge, 'with over 200 trades in the Army alone, armed forces personnel receive advance training in a number of technical roles, including engineering, project management, communications, logistics and IT' - and a wider range than that - 'all transferable to the civilian workplace.' But the issue is often that those skills don't result in a formal qualification that an employer outside the services can recognise as an indicator of a particular skill set and a given level of proficiency. So, one issue is how we translate those skills, which are real, into language that an employer would understand. As one veteran said: 'There's certain things you don't have a qualification for. For instance being in charge of between 200 and 600 men I've been in charge of pay documentation, passports, deployments, bombs, bullets, you name it It didn't mean a thing because I don't have qualifications'. So, I want to pay tribute to the many voluntary programmes that support ex-serving personnel with getting into work on discharge: Getting You Back to Work by the Poppy Factory, the ex-forces employment programme, a British Legion online mentoring programme, and also LifeWorks, which is here at the Assembly next week, which is a five-day course, with coaching, interview preparation, and cv workshops provided by the British Legion. I'm also aware the Welsh Government works very closely with voluntary bodies supporting ex-service personnel, and many have benefited from the Armed Forces Employability Pathways, and also from Jobs Growth Wales. But I would ask the Government, as it rolls out its programme for apprenticeships, and the new Skills Gateway in this Assembly, to consider how they can also be used to help service personnel fulfil their potential in the civilian workforce, and I know that there's good work happening within the apprenticeship pathway. It is a matter of pride, as other Members have said, that local authorities - all local authorities - and health boards in Wales have armed forces champions, and I would encourage businesses also to sign the armed forces covenant, which supports veterans into work by guaranteeing interviews to veterans, recognising military skills at interview and actively seeking to raise awareness of job opportunities amongst those leaving the services. It is important in this week of remembrance that we acknowledge the dedication of our serving personnel and ex-serving personnel, and I believe it's our duty also to recognise the particular challenges many face in entering the world of work and to ensure they get the support they need in order to do so, so that they're able to carry into the world of civilian employment the commitment they've shown in the services, and so that the talents they bring are not lost to our economy.
Welsh: Un o'r amcanion y dylem ei osod i ni ein hunain yw sicrhau bod y llwybr tuag at waith i'r rhai sy'n gadael y lluoedd arfog yn cael ei gefnogi fel y gallant barhau i gyflawni eu potensial yn y gweithlu sifil. Ar draws y DU, mae cyn-filwyr yn llai tebygol o fod mewn gwaith na'r boblogaeth yn gyffredinol, ac maent bron ddwywaith yn fwy tebygol o fod yn ddi-waith. Nawr, mae yna resymau pam y mae cyn-filwyr o oedran gweithio yn wynebu heriau penodol. Yn aml, mae'r rhai sy'n ymuno â'r lluoedd arfog yn ifanc yn gwneud hynny fel llwybr gyrfa amgen tuag at addysg bellach neu uwch neu gyflogaeth sifil. Bydd rhai yn dewis hynny oherwydd nad ydynt yn teimlo bod ganddynt allu, efallai, i ddysgu yn y ffordd gonfensiynol, ac mae hyd at 50 y cant o recriwtiaid i'r fyddin yn meddu ar sgiliau llythrennedd a rhifedd sy'n is na'r safon ddisgwyliedig ar gyfer rhai sy'n gadael ysgol yn 16 oed. Mae'r rhai yn y grwpiau oedran hŷn sy'n gadael y lluoedd arfog yn aml yn teimlo'n llai hyderus, er enghraifft, ynglŷn â'u sgiliau cyfrifiadurol, ond - ac mae hwn yn gafeat pwysig iawn - gall gyrfa yn y lluoedd arfog alluogi unigolyn hefyd i ddatblygu sgiliau real a defnyddiol iawn a all fod yn ased defnyddiol i gyflogwr sifil. Fel y mae Busnes yn y Gymuned yn cydnabod, gyda dros 200 o feysydd crefft yn y Fyddin yn unig, mae personél y lluoedd arfog yn cael hyfforddiant ymlaen llaw mewn nifer o rolau technegol, gan gynnwys peirianneg, rheoli prosiectau, cyfathrebu, logisteg a TG - ac ystod ehangach na hynny - a phob un yn drosglwyddadwy i'r gweithle sifil. Ond y broblem yn aml yw nad yw'r sgiliau hynny'n arwain at gymhwyster ffurfiol y gall cyflogwr y tu allan i'r lluoedd arfog ei adnabod fel dangosydd cyfres benodol o sgiliau a lefel benodol o hyfedredd. Felly, un mater yw sut rydym yn trosi'r sgiliau hynny, sy'n rhai go iawn, i mewn i iaith y byddai cyflogwr yn ei deall. Fel y dywedodd un cyn-filwr: Mae yna rai pethau nad oes gennych gymhwyster ar eu cyfer. Er enghraifft bod yn gyfrifol am rhwng 200 a 600 o ddynion Rwyf wedi bod yn gyfrifol am ddogfennau cyflog, pasbortau, byddino, bomiau, bwledi, popeth Nid oedd yn golygu unrhyw beth oherwydd nid oes gennyf gymwysterau. Felly, rwyf am dalu teyrnged i'r nifer o raglenni gwirfoddol sy'n cynorthwyo cyn-bersonél y lluoedd arfog i gael gwaith ar ôl eu rhyddhau: Getting You Back to Work gan The Poppy Factory, rhaglen gyflogaeth cyn-filwyr y lluoedd arfog, rhaglen fentora ar-lein y Lleng Brydeinig, a hefyd LifeWorks, sydd yma yn y Cynulliad yr wythnos nesaf, sef cwrs pum niwrnod, gyda hyfforddiant, paratoi ar gyfer cyfweliadau, a gweithdai cv a ddarperir gan y Lleng Brydeinig. Rwyf hefyd yn ymwybodol fod Llywodraeth Cymru yn gweithio'n agos iawn gyda chyrff gwirfoddol sy'n cefnogi cyn-filwyr, ac mae llawer wedi elwa o Lwybrau Cyflogadwyedd y Lluoedd Arfog, a hefyd o Twf Swyddi Cymru. Ond byddwn yn gofyn i'r Llywodraeth, wrth iddi gyflwyno ei rhaglen brentisiaethau, a'r Porth Sgiliau newydd yn y Cynulliad hwn, i ystyried sut y gellid eu defnyddio hefyd i helpu personél y lluoedd arfog i gyflawni eu potensial yn y gweithlu sifil, a gwn fod yna waith da'n digwydd o fewn y llwybr prentisiaethau. Mae'n fater o falchder, fel y mae Aelodau eraill wedi'i ddweud, fod yn rhaid i awdurdodau lleol - pob awdurdod lleol - a byrddau iechyd yng Nghymru gael hyrwyddwyr y lluoedd arfog, a byddwn yn annog busnesau hefyd i lofnodi cyfamod y lluoedd arfog, sy'n cynorthwyo cyn-filwyr i gael gwaith drwy warantu cyfweliadau i gyn-filwyr, cydnabod sgiliau milwrol mewn cyfweliadau a mynd ati i geisio codi ymwybyddiaeth o gyfleoedd gwaith ymhlith y rhai sy'n gadael y lluoedd arfog. Mae'n bwysig yn ystod wythnos y cofio ein bod yn cydnabod ymroddiad ein personél sy'n gwasanaethu a'n cyn-filwyr, ac rwy'n credu ei bod yn ddyletswydd arnom hefyd i gydnabod yr heriau penodol y mae llawer yn eu hwynebu wrth gamu i fyd gwaith ac i sicrhau eu bod yn cael y gefnogaeth sydd ei hangen arnynt i allu gwneud hynny, fel eu bod yn gallu parhau i fynd â'r ymrwymiad y maent wedi'i ddangos yn y lluoedd arfog i mewn i fyd gwaith ac fel nad yw'r doniau sydd ganddynt yn cael eu colli o'n heconomi.