English: To put all of this activity into perspective, we currently generate 726 MW from offshore wind in Wales. We also have a credible pipeline to generate over 2.8 GW of offshore wind from a mixture of technologies by 2030. If we extend the timeline to 2035, then the project pipeline potentially increases to 6.8 GW. This does not include the 5 GW of offshore wind developments that the Irish Government is seeking to deploy by 2030, and this is likely to rise to 30 GW over the longer term. This is an export opportunity that ports in north and south-west Wales are ideally placed to support and service. Our work to date suggests that up to 1,400 full-time equivalent jobs could be sustained by 500 MW of floating offshore wind projects. The number is lower, however, for the bottom-fixed sector, where the technology and the supply chains are more mature. These are exciting developments for Wales. However, I'm concerned that they're nowhere near enough to unlock the large-scale investment required to build and grow our port and grid infrastructure. The UK Government and the Crown Estate need to provide long-term market visibility to beyond 2050 to help unlock investor confidence. I recognise that achieving this ambition means that the public and private sector will need to work closer together. First and foremost, we need to unlock the potential within our ports. The UK Government's proposed £160 million floating offshore wind ports investment fund is a starting point. Our cross-Government initiative, the marine energy programme, is working closely with our four major port operators and project developers to fully understand what is required and, importantly, where the Welsh Government could make a difference. We know that to unlock additional high-value employment opportunities, we need to ensure that Welsh ports' infrastructure is fit for purpose and offers an end-to-end solution for developers. Last week's agreement between the Welsh Government and the UK Government on free ports in Wales could make a valuable contribution to our broader vision for the economy. I expect that there will be a range of ambitious and innovative bids from across the whole of Wales when we publish our prospectus. I want to encourage strategic collaborations between ports that maximise the opportunities available for our economy. The importance of proactive investment in our grid infrastructure is the other big-ticket item that lies outside of our direct responsibility. That is why we're leading the future grid in Wales project to work out the strategic grid investment necessary to meet Wales's needs. Welsh Government officials are also working with the UK Government, National Grid and Ofgem to try to ensure that Wales's grid infrastructure receives the proactive investment that is needed. Without this, we will not be able to maximise the economic benefits from the sector and, at the same time, minimise the environmental impact. Where we have the necessary levers, we will invest to support our businesses to maximise their potential. This includes focusing on fair work and developing the local supply chain within the foundational economy. Aligned to this, I have recently announced investments of £0.5 million in Wales's trade and associated supply chain bodies, including Marine Energy Wales, the Celtic Sea Cluster and the Offshore Energy Alliance. Supply chain activity also sits at the centre of our manufacturing action plan. Skills and workforce development is another critical area. We've already announced our intention to publish a net-zero skills action plan later this year. We see the development of the plan as a unique opportunity to achieve a just transition towards net zero. To ensure that we achieve success, we'll also need to build strong social partnerships, and we continue to work with trade unions to ensure that we get the best for our workforce. The emerging marine energy technologies of wave and tidal will also make a difference. They will reinforce Wales's credentials as a centre for excellence and help us to build a stronger, greener economy. Our European regional development fund marine energy fund has invested £105 million across 13 projects. For example, we recently announced a £31 million investment in Menter Môn's Morlais infrastructure project off the coast of Anglesey. When I say 'we', I of course mean the announcement made by my colleague the climate change Minister. We will also be looking to our new innovation strategy later this year to reinforce the focus on emerging marine technologies, including hydrogen generation from offshore marine energy. We know that innovation drives improvement and rapidly reduces costs. Bottom-fixed offshore wind is a success story of early investment that is now delivering cost-effective and clean renewable energy at scale. This success should be replicated across other offshore marine technologies. The Welsh Government has extremely high ambitions for the future of this sector and its economic impacts with and for Wales. We will continue to actively work with, influence and lobby the UK Government to ensure that economic benefits for Wales continue to flow from this exciting and vital sector. I trust on that broad objective we will have cross-party support. I want Wales to reap the economic benefits from offshore marine technology and to generate renewable energy that will help to safeguard our natural environment for many generations to come. This is a key part of creating a stronger, greener and fairer Wales.
Welsh: I roi'r holl weithgarwch hyn mewn persbectif, rydym ar hyn o bryd yn cynhyrchu 726 MW o wynt ar y môr yng Nghymru. Mae gennym hefyd lif prosiect credadwy i gynhyrchu dros 2.8 GW o wynt ar y môr o gymysgedd o dechnolegau erbyn 2030. Os byddwn yn ymestyn y llinell amser i 2035, yna gallai'r llif prosiectau gynyddu i 6.8 GW. Nid yw hyn yn cynnwys y 5 GW o ddatblygiadau gwynt ar y môr y mae Llywodraeth Iwerddon yn ceisio'u cyflwyno erbyn 2030, ac mae hyn yn debygol o godi i 30 GW dros y tymor hwy. Mae hwn yn gyfle allforio y mae porthladdoedd yn y gogledd a'r de-orllewin mewn sefyllfa ddelfrydol i'w gefnogi a'i wasanaethu. Mae ein gwaith hyd yma yn awgrymu y gallai hyd at 1,400 o swyddi cyfwerth ag amser llawn gael eu cynnal gan 500 MW o brosiectau gwynt ar y môr arnofiol. Fodd bynnag, mae'r nifer yn is ar gyfer sector y tyrbinau â seiliau cadarn, lle mae'r dechnoleg a'r cadwyni cyflenwi yn fwy aeddfed. Mae'r rhain yn ddatblygiadau cyffrous i Gymru. Fodd bynnag, rwy'n pryderu eu bod nhw ymhell o fod yn ddigon i ddatgloi'r buddsoddiad ar raddfa fawr sydd ei angen i adeiladu a thyfu ein seilwaith porthladd a grid. Mae angen i Lywodraeth y DU ac Ystad y Goron ddarparu gwelededd hirdymor yn y farchnad tu hwnt i 2050 er mwyn helpu i ddatgloi hyder buddsoddwyr. Rwy'n cydnabod bod cyflawni'r uchelgais hwn yn golygu y bydd angen i'r sector cyhoeddus a'r sector preifat gydweithio'n agosach. Yn bennaf oll, mae angen i ni ddatgloi'r potensial yn ein porthladdoedd. Mae cronfa fuddsoddi arfaethedig Llywodraeth y DU ar gyfer porthladdoedd gwynt ar y môr arnofiol, sy'n werth £160 miliwn, yn fan cychwyn. Mae ein menter drawslywodraethol, rhaglen ynni'r môr, yn gweithio'n agos gyda'n pedwar prif weithredwr porthladdoedd a datblygwyr prosiectau i ddeall yn llawn yr hyn sydd ei angen ac, yn bwysig, ble y gallai Llywodraeth Cymru wneud gwahaniaeth. Rydym yn gwybod, er mwyn datgloi cyfleoedd cyflogaeth gwerth uchel ychwanegol, fod angen i ni sicrhau bod seilwaith porthladdoedd Cymru yn addas i'r diben ac yn cynnig ateb o'r dechrau i'r diwedd i ddatblygwyr. Gallai'r cytundeb yr wythnos diwethaf rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU ar borthladdoedd rhydd yng Nghymru gyfrannu'n werthfawr at ein gweledigaeth ehangach ar gyfer yr economi. Rwy'n disgwyl y bydd amrywiaeth o geisiadau uchelgeisiol ac arloesol o bob rhan o Gymru pan fyddwn yn cyhoeddi ein prosbectws. Rwy'n awyddus i annog cydweithio strategol rhwng porthladdoedd sy'n sicrhau'r cyfleoedd gorau sydd ar gael i'n heconomi. Pwysigrwydd buddsoddi rhagweithiol yn ein seilwaith grid yw'r elfen gostus arall sydd y tu hwnt i'n cyfrifoldeb uniongyrchol ni. Dyna pam rydym yn arwain y prosiect grid Cymru yn y dyfodol i gyfrifo'r buddsoddiad grid strategol sydd ei angen i ddiwallu anghenion Cymru. Mae swyddogion Llywodraeth Cymru hefyd yn gweithio gyda Llywodraeth y DU, y Grid Cenedlaethol ac Ofgem i geisio sicrhau bod seilwaith grid Cymru yn cael y buddsoddiad rhagweithiol sydd ei angen. Heb hyn, ni fyddwn yn gallu sicrhau'r manteision economaidd gorau o'r sector ac, ar yr un pryd, leihau'r effaith amgylcheddol. Pan fydd gennym yr ysgogiadau angenrheidiol, byddwn yn buddsoddi i gefnogi ein busnesau i sicrhau eu potensial mwyaf. Mae hyn yn cynnwys canolbwyntio ar waith teg a datblygu'r gadwyn gyflenwi leol o fewn yr economi sylfaenol. Yn unol â hyn, rwyf wedi cyhoeddi buddsoddiadau o £0.5 miliwn yn ddiweddar yng nghyrff masnach Cymru a chyrff cysylltiedig y gadwyn gyflenwi yng Nghymru, gan gynnwys Ynni Môr Cymru, Clwstwr y Môr Celtaidd a'r Gynghrair Ynni ar y Môr. Mae gweithgarwch y gadwyn gyflenwi hefyd yn ganolog i'n cynllun gweithredu gweithgynhyrchu. Mae sgiliau a datblygu'r gweithlu yn faes hollbwysig arall. Rydym eisoes wedi cyhoeddi ein bwriad i gyhoeddi cynllun gweithredu sgiliau sero net yn ddiweddarach eleni. Rydym o'r farn bod datblygu'r cynllun yn gyfle unigryw i sicrhau newid cyfiawn tuag at sero net. Er mwyn sicrhau ein bod yn llwyddo, bydd angen i ni hefyd greu partneriaethau cymdeithasol cryf, ac rydym yn parhau i weithio gydag undebau llafur i sicrhau ein bod yn cael y gorau i'n gweithlu. Bydd technolegau ynni'r môr o donnau a llanw sy'n datblygu yn gwneud gwahaniaeth hefyd. Byddan nhw'n atgyfnerthu cymwysterau Cymru fel canolfan ragoriaeth ac yn ein helpu i adeiladu economi gryfach a gwyrddach. Mae ein cronfa ynni'r môr o gronfa datblygu rhanbarthol Ewrop wedi buddsoddi £105 miliwn ar draws 13 o brosiectau. Er enghraifft, yn ddiweddar fe wnaethom ni gyhoeddi buddsoddiad o £31 miliwn ym mhrosiect seilwaith Morlais Menter Môn oddi ar arfordir Ynys Môn. Pan ddywedaf 'ni', rwyf wrth gwrs yn golygu'r cyhoeddiad a wnaed gan fy nghyd-Weinidog, y Gweinidog newid hinsawdd. Byddwn hefyd yn edrych ar ein strategaeth arloesi newydd yn ddiweddarach eleni i atgyfnerthu'r pwyslais ar dechnolegau'r môr sy'n datblygu, gan gynnwys cynhyrchu hydrogen o ynni'r môr ar y môr. Rydym yn gwybod bod arloesi'n sbarduno gwelliant ac yn lleihau costau'n gyflym. Mae tyrbinau gwynt ar y môr ar seiliau cadarn yn llwyddiant oherwydd buddsoddiad cynnar sydd bellach yn darparu ynni adnewyddadwy cost-effeithiol a glân ar raddfa sylweddol. Dylid ailadrodd y llwyddiant hwn ar draws technolegau'r môr eraill ar y môr. Mae gan Lywodraeth Cymru uchelgeisiau eithriadol o uchel ar gyfer dyfodol y sector hwn a'i effeithiau economaidd gyda Chymru ac ar ei chyfer. Byddwn yn parhau i weithio gyda Llywodraeth y DU, dylanwadu arni a'i lobïo i sicrhau bod manteision economaidd i Gymru yn parhau i ddeillio o'r sector cyffrous a hanfodol hwn. Hyderaf y cawn ni gefnogaeth drawsbleidiol ar yr amcan eang hwnnw. Rwy'n awyddus i Gymru elwa'n economaidd ar dechnoleg y môr ar y môr ac i gynhyrchu ynni adnewyddadwy a fydd yn helpu i ddiogelu ein hamgylchedd naturiol am genedlaethau lawer i ddod. Mae hyn yn rhan allweddol o greu Cymru gryfach, wyrddach a thecach.