English: I'd like to ask the Trefnydd for three Government statements, please. I'd first like to ask her to make representations to the Minister for Education for a statement about the financial sustainability of the higher education sector in Wales. I ask this in the light of concerns that have come to light about the possible job losses at the Lampeter campus of University of Wales Trinity Saint David. Now, obviously, any job losses are always a concern, and job losses in higher education are a concern, but the importance of the Lampeter campus to that small town is difficult to overestimate, so I'd be very grateful to hear what steps Welsh Government is taking, in association with the sector - hearing what Ministers always say about these being individual, autonomous organisations - to try to protect those jobs in a community that very much needs them. I'd further ask for the Minister for the economy - probably a written statement, given the pressures of time - to make a statement about the proposed job losses at GRH Food Company in Minffordd. Now, this is, as the Trefnydd will be aware, a company that's very important to its local economy. It may only be 90 jobs, that may be relatively small, but I would put it to the Trefnydd that of those 2,000 jobs that she referred to just now that are created in Wales, not enough of them are created in the north-west and so the loss of those 80 jobs to that community is significant. I know that the environment Minister will fully understand the significance of the potential loss of that processing capacity to the wider rural economy. So, can I ask for a written statement? And there may be some capacity for the environment Minister, with her support-for-farming hat on, to have some input into that statement. Finally, further to remarks already made by Andrew Davies, I do think that this Assembly has got the right to expect the Deputy Minister for the economy to come before us to explain why he has said - and I quote again - 'For 20 years we've pretended we know what we're doing on the economy - and the truth is we don't really know what we're doing on the economy.' These may have been comments made light-heartedly - I've only seen them written down, I haven't seen them in context - but I do think - . And I heard what the Trefnydd has said about the statement from the Minister for the economy himself, but I think his deputy has got to account to this place both for what he means by those comments, which are extremely serious if true, and also, perhaps more importantly, what role he intends to play to make sure that the Welsh Government does work out what it's doing on the economy. It isn't good enough simply for him to hide behind his Minister; he has to account for those comments, because I certainly know that his constituents in Llanelli will not be very reassured unless he's prepared to clarify them.
Welsh: Hoffwn ofyn i'r Trefnydd am dri datganiad gan y Llywodraeth, os gwelwch yn dda. Yn gyntaf, hoffwn ofyn iddi gyflwyno sylwadau i'r Gweinidog Addysg am ddatganiad ynghylch cynaliadwyedd ariannol y sector addysg uwch yng Nghymru. Gofynnaf hyn yng ngoleuni'r pryderon sydd wedi dod i'r amlwg am y posibilrwydd o golli swyddi ar gampws Llanbedr Pont Steffan, Prifysgol Cymru'r Drindod Dewi Sant. Nawr, yn amlwg, mae colli swyddi bob amser yn destun pryder, ac mae colli swyddi mewn addysg uwch yn destun pryder, ond mae'n anodd gorbwysleisio pwysigrwydd campws Llanbedr Pont Steffan i'r dref fach honno. Felly byddwn yn ddiolchgar iawn o glywed pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd, ar y cyd â'r sector - o glywed yr hyn y mae Gweinidogion bob amser yn ei ddweud am y rhain fel sefydliadau unigol, annibynnol - i geisio diogelu'r swyddi hynny mewn cymuned y mae arnynt eu hangen yn ddirfawr. Byddwn yn gofyn ymhellach i Weinidog yr Economi - datganiad ysgrifenedig o bosib, o ystyried y pwysau amser - i wneud datganiad ynglŷn â'r colledion swyddi arfaethedig yng Nghwmni Bwyd GRH ym Minffordd. Nawr, fel y bydd y Trefnydd yn gwybod, mae hwn yn gwmni sy'n bwysig iawn i'w economi leol. Efallai mai dim ond 90 o swyddi a fydd yn cael eu colli, nifer cymharol fach, ond byddwn yn dweud wrth y Trefnydd, o'r 2,000 o swyddi hynny y cyfeiriodd atynt yn awr a grëir yng Nghymru, nid oes digon ohonynt yn cael eu creu yn y Gogledd-orllewin ac felly mae colli'r 90 swydd hynny'n arwyddocaol iawn i'r gymuned honno. Gwn y bydd Gweinidog yr amgylchedd yn deall yn llawn arwyddocâd y posibilrwydd o golli'r capasiti prosesu hwnnw i'r economi wledig ehangach. Felly, a gaf i ofyn am ddatganiad ysgrifenedig? Ac efallai y bydd rhywfaint o le i Weinidog yr Amgylchedd, gan wisgo'i het cefnogi ffermio, gyfrannu rhywfaint at y datganiad hwnnw. Yn olaf, ymhellach i'r sylwadau a wnaed eisoes gan Andrew Davies, credaf fod gan y Cynulliad hwn yr hawl i ddisgwyl i Ddirprwy Weinidog yr Economi ddod ger ein bron i egluro pam y mae wedi dweud - a dyfynnaf eto - 'Ers 20 mlynedd rydym wedi cymryd arnom ein bod yn gwybod beth rydyn ni'n ei wneud ar yr economi - a'r gwir amdani yw nad ydyn ni'n gwybod yn iawn beth rydyn ni'n ei wneud ar yr economi.' Efallai mai sylwadau a wnaed yn ysgafn oedd y rhain - nid wyf ond wedi'u gweld yn ysgrifenedig, nid wyf wedi'u gweld yn eu cyd-destun - ond rwyf yn credu - . A chlywais yr hyn a ddywedodd y Trefnydd am y datganiad gan Weinidog yr Economi ei hun, ond credaf fod yn rhaid i'w ddirprwy roi cyfrif i'r fan hon am yr hyn y mae'n ei olygu wrth y sylwadau hynny, sydd yn eithriadol o ddifrifol os ydynt yn wir, a hefyd, yn bwysicach efallai, pa swyddogaeth y mae'n bwriadu ei chwarae i sicrhau bod Llywodraeth Cymru yn penderfynu beth y mae'n ei wneud ar yr economi. Nid yw'n ddigon da iddo guddio y tu ôl i'w Weinidog yn unig; rhaid iddo roi cyfrif am y sylwadau hynny, oherwydd gwn yn sicr na fydd ei etholwyr yn Llanelli yn dawel eu meddwl oni bai ei fod yn barod i'w hegluro.