English: The creation of a tripartite social partnership council is at the heart of this legislation. Section 5 (2) states that the First Minister must seek nominations for worker representatives from the Wales TUC. You perhaps won't be surprised to know that the Wales TUC and its affiliates supported this process for nominating worker representatives to the council, however unions not affiliated to the Wales TUC and others held different views. Both the Royal College of Nursing and the British Medical Association argued strongly for the Bill to be amended, and the RCN told us that the Bill as drafted could lead to non-TUC-affiliated unions being left out of social partnership in Wales and reduce their ability to co-operate and collaborate. As we spend half the Welsh Government budget on our health service, and this sector has a high concentration of non-affiliated unions, that anxiety was a key concern of the committee. So, I'm hoping that recommendation 7, calling for an amendment to the Bill to place a requirement on the Wales TUC to nominate a certain proportion of non-affiliated union members to the social partnership council will go forward. The approach to public procurement envisaged by this Bill should keep more money in circulation locally, thus helping to build more resilient communities and more vibrant foundational economies. To be truly bold, however, we want to see measurable targets set for procurement, including the proportion of public money spent in Wales. Otherwise, we can't see whether this Bill has had the impact that we hope it will. So, recommendation 15 sets out the committee's view that the Bill should be amended to place a requirement on Ministers to set targets for public procurement. It recognises also that data gathering and the mechanisms needed to underpin effective targets may need time to work through, and recommends therefore that a medium-term time frame of three years should be appropriate to achieve this. I think many environmental organisations will be disappointed at the Minister's rejection of our recommendation 12, which would ensure that public bodies are not contributing to the destruction of rainforests. I appreciate that public bodies under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 must accept their global responsibilities, but I think it would be difficult to expect that at the moment we are not importing stuff that has been created from tearing down rainforests and generally causing more global warming. When we're implementing the Act, we must see the links that it has with the Welsh Government's broader policy objectives, particularly the transition to net zero. From the response to the energy and food crises to the reform of agriculture and sustainable land management, this Bill has the potential to provide a framework for action and collaboration across public bodies. In order to realise the Bill's ambitions, the Welsh Government will have to work with public bodies, industry and others to build capacity, capability and cultural change. The committee heard concerns that many public bodies face difficulties in recruiting procurement staff, hollowed out by years of austerity, and getting hold of such individuals was described as being like hen's teeth. This can lead to serious capacity problems and inconsistencies in approaches across public bodies. This Bill creates a centre of excellence for procurement, but its role and the role of the social partnership council's procurement sub-committee need clarification. In particular, the Welsh Government needs to set out how it intends to ensure that the centre of excellence and the procurement sub-group will drive collaboration and change. There is also an issue about whether further education institutions, higher education institutions and registered social landlords should be required to follow Welsh Government procurement legislation in the same way as public sector contracting authorities, but I fully accept that we cannot be risking undermining the charitable status of some of these bodies and their important independence. But, nevertheless, I think it's very important that the Welsh Government and the Deputy Minister have accepted recommendation 13. I very much welcome that. In terms of the guidance, we very much heard from stakeholders who work in the industry about the importance of good guidance playing a pivotal role in implementation, and I know that the Legislation, Justice and Constitution Committee has also made a similar recommendation to ours. So, it would be useful to understand the detail of exactly how the Deputy Minister intends to grasp the spirit of those amendments, but not necessarily to set it in legislation. Otherwise, I very much look forward to Stage 2 of the Bill and to seeing how the Deputy Minister intends to strengthen the Bill in its detailed recommendations.
Welsh: Mae creu cyngor partneriaeth gymdeithasol deirochrog wrth wraidd y ddeddfwriaeth hon. Mae adran 5 (2) yn nodi bod yn rhaid i'r Prif Weinidog ofyn am enwebiadau ar gyfer cynrychiolwyr gweithwyr o TUC Cymru. Efallai na fyddwch yn synnu o wybod bod TUC Cymru a'i gysylltwyr wedi cefnogi'r broses hon ar gyfer enwebu cynrychiolwyr gweithwyr i'r cyngor, fodd bynnag roedd undebau nad ydynt yn gysylltiedig â TUC Cymru ac eraill yn arddel safbwyntiau gwahanol. Roedd y Coleg Nyrsio Brenhinol a Chymdeithas Feddygol Prydain yn dadlau'n gryf dros wella'r Bil, a dywedodd yr RCN wrthym y gallai'r Bil fel y'i drafftiwyd arwain at adael undebau nad ydynt yn gysylltiedig â'r TUC allan o bartneriaeth gymdeithasol yng Nghymru a lleihau eu gallu i gydweithredu a chydweithio. Gan ein bod ni'n gwario hanner cyllideb Llywodraeth Cymru ar ein gwasanaeth iechyd, a bod gan y sector hwn grynodiad uchel o undebau nad ydynt yn gysylltiedig â'i gilydd, roedd y pryder hwnnw'n un o brif bryderon y pwyllgor. Felly, rwy'n gobeithio y bydd yr argymhelliad 7 hwnnw, sy'n galw am welliant i'r Bil i roi gofyniad ar TUC Cymru i enwebu cyfran benodol o aelodau'r undeb nad ydynt yn gysylltiedig â'r cyngor partneriaeth gymdeithasol yn mynd ymlaen. Dylai'r dull o gaffael cyhoeddus a ragwelwyd gan y Bil hwn gadw mwy o arian yn cylchredeg yn lleol, gan helpu i adeiladu cymunedau mwy gwydn ac economïau sylfaenol mwy bywiog. Ond, i fod yn wirioneddol feiddgar, rydyn ni am weld targedau mesuradwy yn cael eu gosod ar gyfer caffael, gan gynnwys cyfran yr arian cyhoeddus sy'n cael ei wario yng Nghymru. Fel arall, ni allwn weld a yw'r Bil hwn wedi cael yr effaith yr ydym ni'n gobeithio y bydd yn ei gael. Felly, mae argymhelliad 15 yn nodi barn y pwyllgor y dylid gwella'r Bil i osod gofyniad ar Weinidogion i osod targedau ar gyfer caffael cyhoeddus. Mae'n cydnabod hefyd y gallai casglu data a'r mecanweithiau sydd eu hangen i fod yn sail i dargedau effeithiol fod angen amser i weithio drwyddo, ac mae'n argymell felly y dylai amserlen tymor canolig o dair blynedd fod yn briodol i gyflawni hyn. Rwy'n credu y bydd llawer o sefydliadau amgylcheddol yn siomedig o ddeall fod y Gweinidog yn gwrthod ein hargymhelliad 12, a fyddai'n sicrhau nad yw cyrff cyhoeddus yn cyfrannu at ddinistrio coedwigoedd glaw. Rwy'n gwerthfawrogi bod yn rhaid i gyrff cyhoeddus o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 dderbyn eu cyfrifoldebau byd-eang, ond rwy'n credu y byddai'n anodd disgwyl nad ydym ni'n mewnforio stwff ar hyn o bryd sydd wedi cael ei greu ar hyn o bryd o rwygo coedwigoedd glaw ac achosi mwy o gynhesu byd-eang. Pan fyddwn ni'n gweithredu'r Ddeddf, mae'n rhaid i ni weld y cysylltiadau sydd ganddi gydag amcanion polisi ehangach Llywodraeth Cymru, yn enwedig y broses o drosglwyddo i sero net. O'r ymateb i'r argyfyngau ynni a bwyd i ddiwygio amaethyddiaeth a rheoli tir cynaliadwy, mae gan y Bil hwn y potensial i ddarparu fframwaith ar gyfer gweithredu a chydweithio ar draws cyrff cyhoeddus. Er mwyn gwireddu uchelgeisiau'r Bil, bydd yn rhaid i Lywodraeth Cymru weithio gyda chyrff cyhoeddus, diwydiant ac eraill i feithrin capasiti, gallu a newid diwylliannol. Clywodd y pwyllgor bryderon bod nifer o gyrff cyhoeddus yn wynebu anawsterau wrth recriwtio staff caffael, wedi'u cafnu gan flynyddoedd o gyni, ac roedd cael gafael ar unigolion o'r fath yn cael ei ddisgrifio yn brin iawn. Gall hyn arwain at broblemau capasiti difrifol ac anghysondebau mewn dulliau ar draws cyrff cyhoeddus. Mae'r Bil hwn yn creu canolfan ragoriaeth ar gyfer caffael, ond mae angen eglurhad ar ei rôl a rôl is-bwyllgor caffael y cyngor partneriaeth gymdeithasol. Yn benodol, mae angen i Lywodraeth Cymru nodi sut mae'n bwriadu sicrhau y bydd y ganolfan ragoriaeth a'r is-grŵp caffael yn sbarduno cydweithio a newid. Mae yna fater hefyd ynghylch a ddylai fod yn ofynnol i sefydliadau addysg bellach, sefydliadau addysg uwch a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig ddilyn deddfwriaeth gaffael Llywodraeth Cymru yn yr un modd ag awdurdodau contractio'r sector cyhoeddus, ond rwy'n derbyn yn llawn na allwn fod yn peryglu tanseilio statws elusennol rhai o'r cyrff hyn a'u hannibyniaeth bwysig. Ond er hynny, rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn bod Llywodraeth Cymru a'r Dirprwy Weinidog wedi derbyn argymhelliad 13. Rwy'n croesawu hynny'n fawr. O ran y canllawiau, clywsom gan randdeiliaid sy'n gweithio yn y diwydiant am bwysigrwydd canllawiau da yn chwarae rhan ganolog wrth weithredu, ac rwy'n gwybod bod y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad hefyd wedi gwneud argymhelliad tebyg i'n rhai ni. Felly, byddai'n ddefnyddiol deall manylion sut yn union mae'r Dirprwy Weinidog yn bwriadu gafael yn ysbryd y gwelliannau hynny, ond nid o reidrwydd eu gosod mewn deddfwriaeth. Fel arall, rwy'n edrych ymlaen yn fawr at Gyfnod 2 o'r Bil ac at weld sut mae'r Dirprwy Weinidog yn bwriadu cryfhau'r Bil yn ei argymhellion manwl.