English: Thank you for your statement. I think it's really important that we look at this with a very hard-nosed approach, because there's been a lot of concern recently about young people being encouraged to go into university education, which doesn't actually give them the sort of skills they need to get a decent job, and that all it does is load them with a lot of debt. So, there's quite a moral hazard there in terms of what universities may be doing in the case of some young people who, actually, are not going to get what they need out of university education. And it seems to me that apprenticeships are a way in which we somehow re-engineer the UK economy, which is far too overbalanced by the emphasis on what goes on in the City of London and the financial services industry, as opposed to what needs to be going on in manufacturing, particularly in new industries as new technology changes and evolves. I have a particular concern about the numbers of women going into higher paid areas of the economy. Obviously, there are quite a lot of women going into apprenticeships, but they tend to be in the lower paid jobs like childcare and hairdressing. Whilst, obviously, childcare is a fantastically important career, it's not where the money is to be made. In the meantime, there's a huge need for precision skills in construction and engineering. It doesn't require you to be physically strong, it requires you to be precise and have good design skills. It's noticeable that there are only 360 female apprentices, compared to 8,300 men. That's one woman for every 23 male. You get the opposite story in healthcare and public services. So, I just wondered if you agree with the suggestion that there could be positive action, such as reserving places for protected groups who are under-represented in particular fields, or whether ensuring that, where there are equally good candidates, we take the one who is under-represented. Equally, I think it's of concern that there's a really small number of people with disabilities registered as doing apprenticeships, because it seems to me that they may have a disability but that doesn't mean they aren't very well qualified to do a lot of different types of apprenticeships. Only 1.5 per cent of those on apprenticeships are, I believe, disabled. The area that I'm particularly interested in, as well as the construction and engineering industries, where I think new ways of construction require those precision skills - there's also the need for new skills to enable us to add value to the food industry. We're very good at being primary producers of food, but we're not so good at actually processing it here in Wales to enable us to add value to the Welsh economy rather than to somebody else's economy. I just wondered if you could give us any indication as to how we could improve the numbers of apprenticeships going into new forms of irrigation, understanding how computers can be tracking what the soil balance is, and additives - these are all things that require precision skills and certainly don't require you to be necessarily physically strong.
Welsh: Diolch i chi am eich datganiad. Mae'n bwysig iawn ein bod ni'n edrych ar hyn yn ddigyfaddawd, oherwydd bu llawer o bryder yn ddiweddar am bobl ifanc yn cael eu hannog i geisio addysg prifysgol, ac na fyddai hynny mewn gwirionedd yn rhoi'r math o sgiliau sydd eu hangen arnyn nhw i gael swydd dda, a'r cwbl y mae hynny'n ei gyflawni yw mynd â nhw i ddyled ariannol fawr. Felly, mae cryn berygl moesol yn y fan honno o ran yr hyn y gallai'r prifysgolion fod yn ei wneud yn achos rhai pobl ifanc nad ydyn nhw, mewn gwirionedd, yn mynd i gael yr hyn sydd ei angen arnyn nhw yn sgil addysg prifysgol. Ac mae'n ymddangos i mi fod prentisiaethau yn ffordd o ailgynllunio economi'r DU rywsut, lle mae pwyslais gormodol ar yr hyn sy'n digwydd yn Ninas Llundain a'r diwydiant gwasanaethau ariannol, yn hytrach na'r hyn sydd angen iddo ddigwydd yn y sector gweithgynhyrchu, yn benodol mewn diwydiannau newydd wrth i dechnoleg newydd newid ac esblygu. Rwy'n pryderu'n fawr am nifer y menywod sy'n mynd i swyddi mewn meysydd yn yr economi sy'n talu'n well. Yn amlwg, mae cryn lawer o fenywod yn mynd i brentisiaethau, ond maen nhw'n tueddu i fod mewn swyddi â chyflogau llai fel gofal plant a thrin gwallt. Er bod gofal plant, yn amlwg, yn yrfa anhygoel o bwysig, nid yn y fan honno y mae'r arian mawr. Yn y cyfamser, mae angen enfawr am sgiliau manwl mewn adeiladu a pheirianneg. Nid oes angen ichi fod yn gryf yn gorfforol, mae angen ichi fod yn fanwl gywir a meddu ar sgiliau dylunio da. Mae'n drawiadol nad oes dim ond 360 o fenywod yn brentisiaid, o'u cymharu â 8,300 o ddynion. Dyna i ni un fenyw am bob 23 dyn. Mae'r stori'n hollol wahanol yn y gwasanaethau cyhoeddus a gofal iechyd. Felly, tybed a ydych chi'n cytuno â'r awgrym y gellid cymryd camau cadarnhaol, fel neilltuo lleoedd ar gyfer grwpiau gwarchodedig sy'n cael eu tan-gynrychioli mewn meysydd penodol, neu sicrhau ein bod ni, lle mae'r ymgeiswyr o'r un safon, yn derbyn yr un sy'n cael ei dan-gynrychioli. Yn yr un modd, rwyf i o'r farn ei bod yn peri pryder nad oes ond nifer fechan iawn o bobl anabl cofrestredig yn brentisiaid. Oherwydd mae'n ymddangos i mi, er eu bod yn anabl, nad yw hynny'n golygu nad ydyn nhw'n alluog iawn i fod yn brentisiaid mewn llawer o wahanol feysydd. Dim ond 1.5 y cant o'r rhai sydd ar brentisiaethau, rwy'n credu, sy'n anabl. Y maes sydd o ddiddordeb arbennig i mi, yn ogystal â'r diwydiannau adeiladu a pheirianneg, lle credaf fod ffyrdd newydd o adeiladu yn gofyn am y sgiliau manwl hynny - mae hefyd angen sgiliau newydd er mwyn ein galluogi ni i ychwanegu gwerth at y diwydiant bwyd. Rydym yn dda iawn gyda bod yn gynhyrchwyr bwyd sylfaenol, ond nid ydym cystal am ei brosesu yma yng Nghymru mewn gwirionedd fel y gallwn ychwanegu gwerth at economi Cymru yn hytrach nag at economi rhywun arall. Tybed a allech chi roi unrhyw arwydd i ni o ran sut y gallem wella niferoedd y prentisiaethau sy'n mynd i ddulliau newydd o ddyfrhau, gan ddeall sut y gall cyfrifiaduron fod yn olrhain beth yw cydbwysedd y pridd, ac ychwanegion - mae'r rhain i gyd yn bethau sy'n gofyn am sgiliau manwl ac yn sicr nid oes raid ichi fod yn gryf yn gorfforol.