English: Well, I assume Llywydd will give me some extra time now in my contribution because I'm sick to death of standing in this Chamber week after week hearing the Tories call for more spending on all our public services when you have presided over 10 years of austerity. We will take no lessons from the Conservatives on spending. Secondly, Welsh Government budget decisions, which I'm now going to come on to, including the allocation to local authorities and the funding directed to delivering national education priorities. Thirdly, local authorities' decision in their local priorities, which includes education school spending and the local schools funding formula, and, of course, finally, priorities set by local school leadership themselves for the individual needs within the schools. So, as we know, the way our education system works in Wales is through national policy and some national grants like the pupil deprivation grant - which, again, Suzy was talking about earlier on, a policy that helps to overcome disadvantage - the regional consortia, which help to challenge and raise standards, and also shared services, which help to make it more cost-effective for local authorities and schools, and the local authority priorities, which include the funding formula for school funding. And this is all very nicely captured, actually, in the diagram that was on page 22 of the report, and I commend it to you as part of the understanding of this inquiry. It neatly shows us how money flows around the system. But those facts lead me to my next point, which is that the funding allocated by Welsh Government and local authorities needs to support the whole of that education schools system, and, in times of financial restraints, the reality is that, in order to increase funding in any particular part of the system, then decisions are required on who gets more, and, therefore, who gets less, and that's a key challenge for the whole system to respond to the needs in our communities. So, it is right that recommendation 2 of the report stresses the need for preventative spending and the link with recommendation 4 about the importance of a needs-based approach to the allocation of funding. For me, that includes a high priority on the need to focus on tackling the impact of poverty on the prospects and the achievements of our children. But I also want to echo what Lynne Neagle said at the outset of this debate about the scale of the education agenda that we're currently pursuing in Wales, and I think it's worth reminding us that we're talking about the new curriculum, we're talking about the transition through to the ALN, we're talking about encouraging a whole-school approach to mental health, along with the support and development of teaching staff. So, education and school funding, within a framework of preventative spending, is a major funding issue for Welsh Government in the decade ahead, and, as a result, I hope that we are seeing some turn around after years of Tory cuts - we'll wait and see if the money comes our way - so that we can start to improve the funding situation for local authorities and for schools, and that the Welsh Government and local authorities are able to deliver an improved understanding on the funding needs of our schools, but we must also recognise that, even if councils get more money, how much of that money reaches schools does still depend on the priority of each school - sorry, each local authority. Finally, Llywydd, we should also remember that the results achieved in our schools are not solely linked to the amount of money that they receive. There's a lot of evidence to show that, even in schools spending the highest sums of money, the attainment levels are often lower than in some schools spending far less, and I'm not sure we've got to the bottom of why that is. And, while I agree with recommendation 21, which reminds us that the Welsh Government need to ensure the money is finding its way to the front line for the purposes intended, the debate about school funding should not distract us from the discussions around raising performance, in which school funding is only one factor.
Welsh: Wel, rwy'n rhagdybio y bydd y Llywydd yn rhoi rhywfaint o amser ychwanegol i mi yn awr yn fy nghyfraniad oherwydd fy mod wedi cael llond bol ar sefyll yn y Siambr hon wythnos ar ôl wythnos yn clywed y Torïaid yn galw am fwy o wariant ar ein holl wasanaethau cyhoeddus a chithau wedi llywodraethu dros 10 mlynedd o gyni. Ni chymerwn unrhyw wersi gan y Ceidwadwyr ar wariant. Yn ail, penderfyniadau cyllidebol Llywodraeth Cymru, y byddaf yn eu trafod yn awr, gan gynnwys y dyraniad i awdurdodau lleol a'r cyllid tuag at gyflawni blaenoriaethau addysg cenedlaethol. Yn drydydd, penderfyniad awdurdodau lleol yn eu blaenoriaethau lleol, sy'n cynnwys gwariant ar addysg ysgolion a fformiwla ariannu ysgolion lleol, ac wrth gwrs, yn olaf, blaenoriaethau a osodir gan arweinwyr ysgolion lleol eu hunain ar gyfer yr anghenion unigol o fewn yr ysgolion. Felly, fel y gwyddom, y ffordd y mae ein system addysg yn gweithio yng Nghymru yw trwy bolisi cenedlaethol a rhai grantiau cenedlaethol fel y grant amddifadedd disgyblion - y soniodd Suzy amdano'n gynharach, polisi sy'n helpu i oresgyn anfantais - y consortia rhanbarthol, sy'n helpu i herio a chodi safonau, a chydwasanaethau hefyd, sy'n helpu i'w gwneud yn fwy costeffeithiol i awdurdodau lleol ac ysgolion, a blaenoriaethau awdurdodau lleol, sy'n cynnwys y fformiwla ariannu ar gyfer cyllido ysgolion. Ac mae hyn i gyd wedi'i grynhoi yn dda iawn, mewn gwirionedd, yn y diagram ar dudalen 22 yr adroddiad, ac rwy'n ei ganmol fel rhan o'r broses o ddeall yr ymchwiliad hwn. Mae'n dangos yn daclus i ni sut y mae arian yn llifo o amgylch y system. Ond mae'r ffeithiau hynny yn fy arwain at fy mhwynt nesaf, sef bod angen i'r cyllid a ddyrennir gan Lywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol gefnogi'r system addysg ysgolion honno yn ei chyfanrwydd, ac ar adegau o gyfyngiadau ariannol, er mwyn cynyddu cyllid mewn unrhyw ran benodol o'r system, y gwir amdani yw fod angen gwneud penderfyniadau ynghylch pwy sy'n cael mwy, ac felly, pwy sy'n cael llai, ac mae honno'n her allweddol i'r system gyfan ymateb i'r anghenion yn ein cymunedau. Felly, mae'n iawn bod argymhelliad 2 yr adroddiad yn pwysleisio'r angen am wariant ataliol a'r cysylltiad ag argymhelliad 4 ynghylch pwysigrwydd dull sy'n seiliedig ar anghenion o ddyrannu cyllid. I mi, mae hynny'n cynnwys blaenoriaeth uchel i'r angen i ganolbwyntio ar fynd i'r afael ag effaith tlodi ar ragolygon a chyflawniadau ein plant. Ond rwyf hefyd am adleisio'r hyn a ddywedodd Lynne Neagle ar ddechrau'r ddadl hon am raddfa'r agenda addysg rydym yn ei dilyn yng Nghymru ar hyn o bryd, a chredaf ei bod yn werth atgoffa ein hunain ein bod yn siarad am y cwricwlwm newydd, rydym yn siarad am y trawsnewid drwodd i ADY, rydym yn siarad am annog agwedd ysgol gyfan tuag at iechyd meddwl, ynghyd â chefnogi a datblygu staff addysgu. Felly, mae addysg a chyllid ysgolion, o fewn fframwaith o wariant ataliol, yn fater cyllido pwysig i Lywodraeth Cymru yn y degawd sydd i ddod, ac o ganlyniad, gobeithio ein bod yn gweld rhywfaint o newid ar ôl blynyddoedd o doriadau Torïaidd - arhoswn i weld a ddaw'r arian i ni - fel y gallwn ddechrau gwella'r sefyllfa ariannu ar gyfer awdurdodau lleol ac ar gyfer ysgolion, a bod Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol yn gallu darparu gwell dealltwriaeth o anghenion cyllido ein hysgolion, ond rhaid inni gydnabod hefyd, hyd yn oed os yw cynghorau'n cael mwy o arian, fod faint o'r arian hwnnw sy'n cyrraedd ysgolion yn dal i ddibynnu ar flaenoriaeth pob ysgol - pob awdurdod lleol, mae'n ddrwg gennyf. Yn olaf, Lywydd, dylem gofio hefyd nad yw'r canlyniadau a gyflawnir yn ein hysgolion yn gysylltiedig yn unig â'r swm o arian y maent yn ei dderbyn. Hyd yn oed yn yr ysgolion sy'n gwario'r symiau uchaf o arian, mae llawer o dystiolaeth yn dangos bod y lefelau cyrhaeddiad yn aml yn is nag mewn rhai ysgolion sy'n gwario llawer llai, ac nid wyf yn siŵr ein bod wedi deall yn iawn pam fod hynny'n digwydd. Ac er fy mod yn cytuno ag argymhelliad 21, sy'n ein hatgoffa bod angen i Lywodraeth Cymru sicrhau bod yr arian yn cyrraedd y rheng flaen at y dibenion a fwriadwyd, ni ddylai'r ddadl am gyllid ysgolion dynnu ein sylw oddi ar y trafodaethau ynghylch gwella perfformiad, lle nad yw cyllid ysgolion ond yn un ffactor yn unig.