English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Thank you for the opportunity to bring this important debate about the latest analysis published last week on the impact of the UK Government's welfare reforms on households in Wales. I would like to first turn to the amendments that have been tabled. I don't think that it will come as a surprise that we reject the amendment from the Conservatives, which at best seeks to play down the impact of welfare reform and, at worst, attempts to absolve themselves of any responsibility for the devastating effect that it's having on the lives of the most vulnerable and the least well-off in Wales. In respect of the Plaid Cymru amendment, I want to be clear that this Government has already committed to exploring the case for devolving the administration of aspects of the benefits system. We will look further at the evidence of the Equality, Local Government and Communities Committee, which is currently being considered, assess the experience of Scotland to date, and then provide an evidence base to look at things that may be taken forward. We will, of course, need to look at how we can ensure that any transfer of functions is accompanied by the necessary funding. This report brings together key statistics, analysis and evidence on the impact of both already implemented and proposed welfare reforms on households in Wales. The report highlights the substantial benefit cuts announced by the UK Government since 2010 up to the end of January 2019 - a period where we have witnessed significant change to the system - and outlines the individual and cumulative impacts. The UK Government has recently signalled some positive changes, such as an increase in some universal credit work allowances, but these are relatively small in scale. We know that the overall effect of these benefit changes is regressive, with the largest impacts felt by people on the lowest incomes, especially those with children. We also know that many benefit cuts are only partly implemented, with the spectre of further significant cuts looming large. Relative child poverty in Wales is estimated to increase substantially, with the reforms pushing an extra 50,000 children into poverty by the time they are fully enforced. The stark reality is that the double whammy of welfare reform and the agenda of austerity is hitting those least able to bear the burden the hardest. And, it does not stop there. There is also a disproportionately negative impact on the incomes of several protected groups, including disabled people, Bangladeshi and Pakistani households at a GB-wide level and, of course, women. These negative impacts, for the most part, are the result of changes to the benefits system, in particular: the freeze in working-age benefit rates; the two-child limit in tax credits and universal credit; the abolition of the family element; and changes to disability benefits. Last week's spring statement provided a timely platform for action to end the benefits freeze. Sadly, neither announcement nor action were forthcoming, despite the freeze pushing many families deeper into poverty. This report also makes clear a number of issues of concern with the roll-out of universal credit to date, focusing on three key areas: the impact on rent arrears, food banks and applying for universal credit online. The Trussell Trust, along with the parliamentary Work and Pensions Committee, are rightly calling for an end to the five-week wait for the first payment of universal credit. The Secretary of State for Work and Pensions admitted on 11 February that the main issue that led to this increase in food bank usage could have been the fact that people have difficulty assessing their money for universal credit early enough. In terms of personal independence payments, evidence summarised in this report suggests that huge and harmful problems exist and persist with the eligibility assessment process. Deputy Llywydd, all who are here in this Chamber will be familiar with some of the perverse problems that people have encountered when applying for personal independence payments. There are real concerns in relation to the ability of contractors to conduct accurate eligibility assessments, which is reflected by a significant and increasing proportion of appeals being found in favour of the claimant. The Secretary of State for Work and Pensions wrote to me, setting out a number of changes to health and disability benefits that the UK Government is looking to ensure. A commitment to reviewing the assessment process is welcome but, as they say, the devil will be in the detail and delivery of this. We have repeatedly and robustly made clear this Government's concerns to the UK Government, calling for a halt in the roll-out of universal credit, and seeking urgent change to the most damaging policies, such as the two-child limit. The UK Government has made some changes, but these do not go far enough. The Welsh Government does not have the resources to meet the entire shortfall resulting from these UK Government welfare reforms, estimated to be £2 billion by 2020 for Wales, but we will do all we can to support the most vulnerable people and do the right thing by them as they try to deal with the disproportionate and unfair impact of these reforms. Through our financial inclusion work, we provide grant funding of almost £6 million a year, which is used to fund projects such as Better Advice, Better Lives that deliver advice services within all 22 local authority areas. And when a share of the financial levy for the provision of debt advice services is devolved to the Welsh Government, I anticipate this will increase our current grant funding to approximately £8.5 million from April this year. We know that our advice service funding is making a real difference to people's lives. During the last year, the funding supported over 73,000 people, helping them to access almost £60 million of welfare benefit income. I recently visited Bargoed Citizens Advice, one of the pilot areas for the new help-to-claim service for universal credit, and saw for myself some of the digital difficulties being experienced and what a lifeline this support is in making a claim for universal credit. Our discretionary assistance fund is playing a crucial role in supporting those most in need and has supported 214,300 people, with awards to the most vulnerable people in Wales, with over £44 million in grants since April 2013. The fund has seen a peak in people making contact for assistance. Deputy Llywydd, when I actually visited the centre that takes the calls from people trying to access claims for the DAF and the emergency assistance fund, the evidence suggests from there that, for a lot of these people, this is a consequence of the roll-out of universal credit. Therefore, we are increasing funding by £2 million this year, and for 2019 and 2020. In order to meet the additional free school meal costs associated with the roll-out of universal credit, we will be providing additional funding of £5 million to local authorities in 2018-19 via a grant scheme. We are also making a further £7 million available to local authorities for free school meals in 2019-20. Our childcare offer is supporting working families across Wales and is helping second earners into work and enabling parents who work part-time to increase their income by working more hours, which is critical to tackling in-work poverty. We know that austerity is placing huge financial pressure on both our public services and our people, so we are providing £244 million annually to support the council tax reduction scheme. Almost 300,000 vulnerable and low-income households in Wales continue to be protected from any increases in their council tax bills, of which 220,000 continue to pay no council tax at all. Dirprwy Lywydd, I know that the impact of the UK Government's welfare reforms is something that many in this Chamber and in communities right across the country don't simply have acute concerns about, but are downright and rightly angry about. So, I look forward to the contributions to this debate on the analysis of the impact of the UK Government's welfare reforms on households in Wales. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Diolch i chi am y cyfle i gyflwyno'r ddadl bwysig hon ar y dadansoddiad diweddaraf a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf ar effaith diwygiadau lles Llywodraeth y DU ar aelwydydd yng Nghymru. Hoffwn i droi yn gyntaf at y gwelliannau sydd wedi eu cyflwyno. Nid wyf i'n credu y bydd yn syndod i neb ein bod ni'n gwrthod y gwelliant gan y Ceidwadwyr, sydd ar ei orau yn ceisio bychanu'r effaith a gaiff diwygio lles, ac ar ei waethaf, yn ceisio ymryddhau o unrhyw gyfrifoldeb am yr effaith ddinistriol a gaiff ar y rhai sydd fwyaf agored i niwed ac yn dlawd yng Nghymru. O ran y gwelliant gan Blaid Cymru, rwy'n awyddus i egluro bod y Llywodraeth hon eisoes wedi ymrwymo i archwilio'r achos o blaid datganoli agweddau ar weinyddu'r system fudd-daliadau. Byddwn yn edrych eto ar dystiolaeth Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau, sy'n cael ei hystyried ar hyn o bryd, yn asesu profiad yr Alban hyd yma, ac wedyn yn darparu sylfaen o dystiolaeth i edrych ar bethau y gellir eu dwyn yn eu blaenau. Bydd raid i ni, wrth gwrs, edrych ar y modd y gallwn sicrhau bod unrhyw drosglwyddo swyddogaethau yn dod gyda'r cyllid angenrheidiol. Mae'r adroddiad hwn yn dwyn at ei gilydd ystadegau allweddol, dadansoddiadau a thystiolaeth ar effaith digwyddiadau lles cyfredol ac arfaethedig ar deuluoedd yng Nghymru. Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y toriadau budd-dal sylweddol a gyhoeddwyd gan Lywodraeth y DU o 2010 hyd at ddiwedd mis Ionawr 2019 - cyfnod y gwelsom ni ynddo newid sylweddol yn y system - ac yn amlinellu'r effeithiau unigol a chronnol. Mae Llywodraeth y DU wedi nodi rhai newidiadau cadarnhaol yn ddiweddar, fel cynnydd mewn rhai lwfansau gwaith credyd cynhwysol, ond mae'r rhain yn gymharol fychan yn eu maint. Rydym yn gwybod bod effaith y newidiadau lles hyn yn gyffredinol yn atchweliadol, gyda'r effeithiau mwyaf yn cael eu teimlo gan bobl ar yr incwm isaf, yn enwedig y rhai sydd â phlant. Rydym yn gwybod hefyd bod llawer o doriadau budd-dal yn cael eu cyflawni yn rhannol yn unig, yng nghysgod toriadau sylweddol sydd eto i ddod. Amcangyfrifir y bydd tlodi plant cymharol yng Nghymru yn cynyddu'n sylweddol, gyda'r diwygiadau yn gwthio 50,000 o blant yn ychwanegol i dlodi pan fydd y rhain i gyd yn weithredol. Y gwir plaen yw bod yr ergyd ddwbl o ddiwygio lles ac agenda cyni yn effeithio fwyaf ar y rhai sydd leiaf abl i ddwyn y baich. Ac nid dyna ddiwedd arni. Ceir effaith negyddol anghymesur hefyd ar incwm nifer o grwpiau gwarchodedig, gan gynnwys pobl anabl, aelwydydd pobl Bangladeshaidd a Phacistanaidd, a menywod, wrth gwrs. Mae'r effeithiau negyddol hyn, i raddau helaeth, yn deillio o newidiadau i'r system budd-daliadau, yn benodol: y penderfyniad i rewi cyfraddau budd-daliadau oedran gweithio; y terfyn dau blentyn o ran credydau treth a chredyd cynhwysol; diddymiad yr elfen deuluol; a newidiadau i fudd-daliadau anabledd. Roedd datganiad y gwanwyn yr wythnos diwethaf yn rhoi llwyfan amserol o ran gweithredu ar rewi budd-daliadau. Yn anffodus, ni chafwyd cyhoeddiad na chamau gweithredu, er i'r rhewi wthio llawer o deuluoedd ymhellach i dlodi. Mae'r adroddiad hwn hefyd yn nodi'n eglur nifer o bryderon o ran cyflwyno credyd cynhwysol hyd yma, gan ganolbwyntio ar dri maes allweddol: yr effaith ar ôl-ddyledion rhent, banciau bwyd, a gwneud cais am gredyd cynhwysol ar-lein. Mae Ymddiriedolaeth Trussell, ynghyd â'r Pwyllgor Gwaith a Phensiynau seneddol yn briodol yn galw am ddiwedd i orfod aros am bum wythnos am y taliad cyntaf o gredyd cynhwysol. Roedd yr Ysgrifennydd Gwladol dros Waith a Phensiynau yn cyfaddef ar 11 Chwefror mai'r prif reswm sydd wedi arwain at y cynnydd hwn yn nefnydd y banciau bwyd o bosib yw'r ffaith bod pobl yn cael anhawster o ran asesu eu harian ar gyfer credyd cynhwysol yn ddigon cynnar. O ran taliadau annibyniaeth personol, mae'r dystiolaeth a grynhoir yn yr adroddiad hwn yn awgrymu bod problemau enfawr a niweidiol yn bodoli ac yn parhau gyda'r broses asesu cymhwysedd. Dirprwy Lywydd, bydd pob un sydd yma yn y Siambr hon yn gyfarwydd â rhai o'r problemau gwrthnysig y mae pobl wedi dod ar eu traws wrth wneud cais am daliadau annibyniaeth bersonol. Ceir pryderon gwirioneddol o ran gallu contractwyr i gynnal asesiadau cymhwysedd yn gywir. Caiff hyn ei adlewyrchu gan y gyfran sylweddol a chynyddol o apeliadau yn barnu o blaid yr hawlydd. Ysgrifennodd yr Ysgrifennydd Gwladol Gwaith a Phensiynau ataf i, gan nodi nifer o newidiadau i fudd-daliadau iechyd ac anabledd y mae Llywodraeth y DU yn bwriadu eu cwblhau. Mae'r ymrwymiad i adolygu'r broses asesu i'w groesawu ond, fel y dywedir, yn y manylion a'r ddarpariaeth y bydd y diafol yn hyn o beth. Rydym ni dro ar ôl tro ac yn gadarn wedi egluro pryderon y Llywodraeth hon i Lywodraeth y DU, gan alw am atal cyflwyno'r credyd cynhwysol, a chwilio am newid brys yn y polisïau mwyaf niweidiol, fel y cyfyngiad dau blentyn. Mae Llywodraeth y DU wedi gwneud rhai newidiadau, ond nid yw'r rhain yn mynd yn ddigon pell. Nid oes gan Lywodraeth Cymru yr adnoddau i ateb y diffyg cyfan sy'n deillio o'r diwygiadau lles hyn gan Lywodraeth y DU, yr amcangyfrifir y byddan nhw'n £2 biliwn erbyn 2020 i Gymru. Ond byddwn yn gwneud popeth o fewn ein gallu i gefnogi'r bobl sydd fwyaf agored i niwed a gwneud yn iawn â nhw wrth iddyn nhw geisio ymdopi ag effaith annheg ac anghymesur y diwygiadau hyn. Drwy ein gwaith cynhwysiant ariannol, rydym yn rhoi cyllid grant o bron £6 miliwn y flwyddyn, sy'n cael ei ddefnyddio i ariannu prosiectau fel Cyngor Da, Byw'n Well sy'n darparu gwasanaethau cyngor o fewn pob un o'r 22 ardal awdurdod lleol. A phan fydd cyfran o'r ardoll ariannol i ddarparu gwasanaethau cynghori ar ddyled wedi cael ei datganoli i Lywodraeth Cymru, rwy'n rhagweld y bydd hyn yn cynyddu ein cyllid grant cyfredol i oddeutu £8.5 miliwn o fis Ebrill eleni ymlaen. Gwyddom fod ein cyllid i wasanaethau cynghori yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl. Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, cefnogodd y cyllid dros 73,000 o bobl, gan eu helpu i gael gafael ar bron £60 miliwn o incwm budd-daliadau lles. Ymwelais â Chyngor ar Bopeth Bargoed yn ddiweddar, un o'r ardaloedd peilot ar gyfer gwasanaeth cymorth newydd i'r rhai sy'n hawlio credyd cynhwysol, a gwelais drosof fy hun rai o'r anawsterau gyda thechnoleg ddigidol a pha mor hanfodol yw'r cymorth hwn wrth wneud cais am gredyd cynhwysol. Mae gan ein cronfa cymorth dewisol swyddogaeth hollbwysig wrth gefnogi'r rhai sydd fwyaf anghenus ac mae wedi cefnogi 214,300 o bobl, gan roi nawdd i'r bobl fwyaf agored i niwed yng Nghymru, gyda thros £44 miliwn mewn grantiau ers mis Ebrill 2013. Mae'r gronfa wedi gweld penllanw o ran pobl yn ymgysylltu am gymorth. Dirprwy Lywydd, pan ymwelais â'r ganolfan sy'n derbyn galwadau gan bobl sy'n ceisio cael gafael ar hawliadau gan y Gronfa Cymorth Dewisol a'r gronfa cymorth mewn argyfwng, mae'r dystiolaeth o'r fan honno'n awgrymu, i lawer o'r bobl hyn, fod hyn o ganlyniad i gyflwyniad credyd cynhwysol. Felly, rydym yn rhoi £2 miliwn yn fwy o gyllid eleni, ac ar gyfer 2019 a 2020. Er mwyn talu cost y prydau ysgol am ddim ychwanegol sy'n gysylltiedig â chyflwyno credyd cynhwysol, byddwn yn rhoi £5 miliwn o arian ychwanegol i awdurdodau lleol yn 2018-19 drwy gynllun grant. Bydd £7 miliwn ar gael i awdurdodau lleol hefyd ar gyfer prydau ysgol am ddim yn 2019-20. Mae ein cynnig gofal plant yn cefnogi teuluoedd sy'n gweithio ledled Cymru ac yn helpu ail enillwyr i gael gwaith ac yn galluogi rhieni sy'n gweithio'n rhan-amser i gynyddu eu hincwm drwy weithio mwy o oriau, sy'n hollbwysig i fynd i'r afael â thlodi mewn gwaith. Gwyddom fod cyni yn rhoi pwysau ariannol aruthrol ar ein gwasanaethau cyhoeddus a'n pobl, felly rydym yn rhoi £244 miliwn bob blwyddyn i gefnogi Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor. Mae bron 300,000 o aelwydydd ar incwm isel ac agored i niwed yng Nghymru yn parhau i gael eu hamddiffyn rhag unrhyw gynnydd yn eu biliau treth gyngor, ac nid yw 220,000 ohonyn nhw yn talu unrhyw dreth gyngor o gwbl. Dirprwy Lywydd, gwn nad yw effaith diwygiadau lles Llywodraeth y DU i lawer yn y Siambr hon a llawer mewn cymunedau ledled y wlad yn rhywbeth sy'n achosi pryder mawr yn unig iddyn nhw, ond ei fod yn achos dicter gwirioneddol, a hynny'n briodol. Felly, rwy'n edrych ymlaen at y cyfraniadau i'r ddadl hon ar y dadansoddiad ar effaith diwygiadau lles Llywodraeth y DU ar aelwydydd yng Nghymru. Diolch yn fawr.