English: The bleak truth is that, without an end to austerity, public services as we know them are under threat. This is understandably a difficult thing for a Labour Government that cares about these services to face up to, but pretending that changing the number of councils will avoid that difficult truth is sticking our heads in the sand. So far, the debate seems not to have progressed beyond the superficial '22 is too many' gut reaction that the Welsh Government seems to struggle to get away from. That is clearly not a sufficient evidential basis for a very costly course of action. Surely, the burden of proof is on the Welsh Government to find out what the cost of reorganisation would be and what benefits would arise from it. I certainly think the financial benefits are in danger of being overstated. Whether you have eight, 10, 12 or 22 councils, they still have to educate the same number of children in the same number of schools, collect the same number of bins and care for the same number of vulnerable people. These are the key drivers of cost. This is especially true as, since the last investigation into wholesale reorganisation, massive savings in administration costs have been made by Welsh councils. In Torfaen council last year alone, they saved £1 million from their administrative and business services review, and there have been countless other efforts to reduce central costs. I know that Torfaen will continue to pursue collaborations and different ways of working, but recent experience suggests that, increasingly, these have service, quality and resilience benefits rather than cash savings. The danger is that, without looking objectively and in great detail at the evidence, the cost of reorganisation is understated and the benefits overstated. So, Welsh Government would spend a lot of money - over £200 million - and save very little, whilst disrupting service delivery for several years. And what evidence is there to show that bigger is better? While some of the smaller authorities have in the past faced challenges, it has been some of those small authorities that have shown some of the best performance or had some of the best inspection reports. In the latest performance bulletin from Data Cymru, Torfaen was the ninth-best performing authority and ninth-most improved. What the data shows is that size is no determinant of performance, with smaller authorities generally better performing. While capacity is critical, this suggests that factors such as leadership and culture are critical to success rather than scale. Lastly, what consideration has been given by Welsh Government to the sort of organisations they would be creating? What are the faults of local government as currently constituted? And I'm not pretending there aren't any, but, crucially, how would reorganisation make them better? Contrasting the current situation with some imagined perfection is not a sensible starting point. The danger with large units would be that they would be distant from people, parochially divided, and would resist the collaboration and creative thinking that would still be needed however large they were. It is leadership and culture that drives improvement, not scale. When I spoke on this issue in the debate on the Williams commission report back in 2014, I made clear my view that reorganisation is not a panacea. In the four years that have passed, we have gone from proposed reorganisation to more regional collaboration and now back to consulting on reorganisation again. Four years on, I am more convinced than ever that reorganising local government in a time of austerity and with Brexit on the horizon would be a disaster.
Welsh: Y gwir plaen yw, heb ddiwedd ar gyni, mae gwasanaethau cyhoeddus fel y gwyddom amdanynt o dan fygythiad. Mae'n ddealladwy fod hyn yn beth anodd i Lywodraeth Lafur sy'n malio am y gwasanaethau hyn ei wynebu, ond mae esgus y bydd newid nifer y cynghorau yn osgoi'r gwir anodd hwnnw yn gyfystyr â chuddio ein pennau yn y tywod. Hyd yma, ymddengys nad yw'r ddadl wedi mynd y tu hwnt i'r ymateb greddfol ac arwynebol fod '22 yn ormod' y mae Llywodraeth Cymru yn ei chael hi'n anodd symud oddi wrtho. Yn amlwg, nid yw honno'n sail dystiolaethol ddigonol ar gyfer dilyn llwybr sy'n gostus iawn i'w weithredu. Yn sicr, mae baich y prawf ar Lywodraeth Cymru i ddarganfod beth fyddai cost ad-drefnu a pha fanteision a fyddai'n deillio ohono. Yn sicr, rwyf fi o'r farn fod y manteision ariannol mewn perygl o gael eu gorbwysleisio. Pa un a oes gennych wyth, 10, 12 neu 22 o gynghorau, byddant yn dal i orfod addysgu'r un nifer o blant yn yr un nifer o ysgolion, casglu'r un nifer o finiau a gofalu am yr un nifer o bobl sy'n agored i niwed. Dyma'r prif ffactorau sy'n rheoli costau. Mae hyn yn arbennig o wir gan fod arbedion cost enfawr wedi'u gwneud gan gynghorau Cymru ers yr ymchwiliad diwethaf i ad-drefnu llawn. Y llynedd yn unig, arbedodd Cyngor Torfaen £1 filiwn yn sgil eu hadolygiad o'u gweinyddiaeth a'u gwasanaethau busnes, a chafwyd ymdrechion di-rif eraill i leihau costau canolog. Gwn y bydd Torfaen yn parhau i fynd ar drywydd camau i gydweithredu a ffyrdd gwahanol o weithio, ond mae profiad diweddar yn awgrymu, yn gynyddol, fod manteision i'r rhain o ran y gwasanaeth, yr ansawdd a chydnerthedd yn hytrach nag arbedion arian parod. Heb edrych yn fanwl ac yn wrthrychol ar y dystiolaeth, y perygl yw bod y gost o ad-drefnu wedi ei hamcangyfrif yn rhy isel a'r manteision wedi'u gorbwysleisio. Felly, byddai Llywodraeth Cymru yn gwario llawer o arian - dros £200 miliwn - ac ond yn arbed ychydig iawn, gan amharu ar y modd y caiff gwasanaethau eu darparu am nifer o flynyddoedd. A pha dystiolaeth sydd yna i ddangos bod mwy yn gyfystyr â gwell? Er bod rhai o'r awdurdodau llai wedi wynebu heriau yn y gorffennol, rhai o'r awdurdodau bach hynny sydd wedi dangos peth o'r perfformiad gorau neu sydd wedi cael yr adroddiadau arolwg gorau. Yn y bwletin perfformiad diweddaraf gan Data Cymru, Torfaen oedd yr awdurdod yn y nawfed safle o ran perfformiad, a'r awdurdod yn y nawfed safle o ran gwella. Yr hyn y mae'r data yn ei ddangos yw nad yw maint yn benderfynydd perfformiad, gydag awdurdodau llai yn perfformio'n well yn gyffredinol. Er bod capasiti yn hanfodol, mae hyn yn awgrymu bod ffactorau megis arweinyddiaeth a diwylliant yn hollbwysig i lwyddiant yn hytrach na maint. Yn olaf, pa ystyriaeth a roddwyd gan Lywodraeth Cymru i'r math o sefydliadau y byddent yn eu creu? Beth yw diffygion llywodraeth leol fel y mae ar hyn o bryd? Ac nid wyf yn cymryd arnaf nad oes rhai, ond yn hollbwysig, sut y byddai ad-drefnu yn eu gwneud yn well? Nid yw cyferbynnu'r sefyllfa bresennol gyda rhyw fath o berffeithrwydd dychmygol yn fan cychwyn synhwyrol. Y perygl gydag unedau mawr yw y byddent yn bell oddi wrth bobl, wedi'u rhannu'n blwyfol, ac yn gwrthod y cydweithredu a'r meddwl creadigol y byddai ei angen o hyd ni waeth pa mor fawr y byddent. Arweinyddiaeth a diwylliant sy'n gyrru gwelliant, nid maint. Wrth siarad ar y mater hwn yn y ddadl ar adroddiad y comisiwn Williams yn ôl yn 2014, eglurais fy marn nad yw ad-drefnu yn ateb i bopeth. Yn y pedair blynedd a aeth heibio, rydym wedi mynd o ad-drefnu arfaethedig i fwy o gydweithredu rhanbarthol ac yn ôl at ymgynghori ar ad-drefnu unwaith eto. Bedair blynedd yn ddiweddarach, rwy'n fwy argyhoeddedig nag erioed y byddai ad-drefnu llywodraeth leol ar adeg o gyni a chyda Brexit ar y gorwel yn drychineb.