English: Although the impetus for further democratic diversity must be maintained, the 2017 UK general election delivered the most diverse House of Commons ever, with a rise in the number of women, LGBT, disabled and ethnic minority MPs elected, reflecting the direction of travel already set in this Welsh Parliament. However, as our report states, women, black, Asian and minority ethnic communities, disabled people, LGBT people, the young and those with lower incomes are markedly under-represented in Welsh local government, and work seeking to remedy this has not achieved sufficient progress. As the committee heard: 'The under-representation of women in local government is only part of a wider diversity issue. Increasing representation among younger people, those from different socio-economic backgrounds, individuals from BAME and LGBT community and individuals with disabilities remains a significant challenge.' We heard that access to elected office funds already exists in England and Scotland to assist disabled people to stand for election, but no such fund currently exists in Wales. There was widespread support in the evidence for such a fund in Wales, with the Equality and Human Rights Commission telling us: 'I think it's really important that we don't fall behind in Wales in providing that support.' The Minister stated that she is 'extremely interested' in testing the Welsh Government's powers in this regard, adding that it was 'actively looking' at whether a fund could be created for people wishing to stand for election in Wales. We therefore recommended that, as a matter of priority, the Welsh Government establishes an access to elected office fund in Wales to assist disabled individuals to run for elected office - and yes, in winnable seats. The possibility of extending such a fund to support other under-represented groups should also be explored. Although there was, as we heard, some support for quotas, particularly around gender, our report states that not all witnesses were convinced this was the best way forward. The Conservative, UKIP and Liberal Democrat representatives believed that it is the pool of candidates that is the issue, and encouraging a broader range of individuals to stand should be the target. As my party's written submission said, 'the Conservative Party should do everything possible to encourage as wide a range of Candidates which is as representative as possible of the area it wishes to serve.' This was further clarified by my party's boundary review director when he told the committee that the UK party chairman had set a target of trying to get a 50/50 balance on the list. And he said he thinks what is most important is to increase the pool of women candidates. Women2Win are leading the campaign to increase the number of Conservative women councillors, AMs and MPs by providing support, advice and training to women who would like to enter local government, enter the National Assembly for Wales, enter Parliament or just wish to get more involved in politics, thereby ensuring that my party is representative of Welsh and British people, and fairly represents women at all levels of politics. Women2Win Wales is a broad cross-section of women and men from the Welsh Conservatives who want to ensure that women are fairly represented at all levels of politics by being selected for winnable seats. As discussed in the committee's report, the use of job sharing between local authority members has been undertaken successfully in Swansea city council. However, despite being supportive of the principle, Councillor Debbie Wilcox, leader of the Welsh Local Government Association, noted a 'slight anomaly' in current legislation, where the Local Government Act 2000 states that the number of executive members may not exceed 10. She also doubted whether greater job sharing between executive members would have a significant impact on attracting a wider range of candidates. However, it is right that the committee's report calls for provisions to enable more job sharing between non-executive local authority members to be included in the forthcoming local government and elections Bill. In her evidence to committee, the Minister agreed that the corporate complaints processes in local authorities need to be looked at after I asked her whether a monitoring officer should be prohibited from being party to complaints about a member, as happened in Flintshire, rather than acting in an advisory role. She stated that council officers not only serve the elected leadership, but are also accountable to local authority backbenchers, and that this also needs strengthening in the forthcoming Bill. I hope and trust that she will take forward that pledge amongst the others that she made. Diolch yn fawr.
Welsh: Er bod yn rhaid cynnal yr ysgogiad i sicrhau mwy o amrywiaeth ddemocrataidd, cafwyd y Tŷ Cyffredin mwyaf amrywiol erioed yn etholiad cyffredinol y DU yn 2007, gyda chynnydd yn nifer y menywod, pobl LHDT, pobl ag anableddau a lleiafrifoedd ethnig a etholwyd, gan adlewyrchu'r cyfeiriad teithio a osodwyd eisoes yn Senedd Cymru. Fodd bynnag, fel y dywed ein hadroddiad, ni cheir cynrychiolaeth ddigonol o bell ffordd mewn llywodraeth leol yng Nghymru o ran menywod, pobl dduon ac Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, pobl anabl, pobl LHDT, pobl ifanc a phobl ar incwm is, ac nid yw'r gwaith o geisio unioni hyn wedi arwain at gynnydd digonol. Fel y clywodd y pwyllgor: 'Dim ond rhan o broblem amrywiaeth ehangach yw'r ffaith bod menywod wedi'u tangynrychioli mewn llywodraeth leol. Mae cynrychiolaeth gynyddol ymhlith pobl iau, y rhai o wahanol gefndiroedd economaidd-gymdeithasol, unigolion o gefndiroedd du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig a'r gymuned lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol ac unigolion ag anableddau yn parhau i fod yn her sylweddol.' Clywsom fod cronfa mynediad i swyddi etholedig eisoes yn bodoli yn Lloegr a'r Alban i gynorthwyo pobl anabl i sefyll etholiad, ond nid oes cronfa o'r fath yn bodoli yng Nghymru ar hyn o bryd. Roedd cefnogaeth eang yn y dystiolaeth dros gronfa o'r fath yng Nghymru, gyda'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn dweud wrthym: Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn nad ydym ar ei hôl hi yng Nghymru o ran darparu'r gefnogaeth honno. Dywedodd y Gweinidog fod ganddi ddiddordeb mawr mewn profi pwerau Llywodraeth Cymru yn hyn o beth, gan ychwanegu ei bod yn mynd ati i edrych i weld a ellid creu cronfa ar gyfer pobl sy'n dymuno sefyll etholiad yng Nghymru. Felly, rydym wedi argymell y dylai Llywodraeth Cymru, fel mater o flaenoriaeth, sefydlu cronfa mynediad i swydd etholedig yng Nghymru i gynorthwyo unigolion anabl i ymgeisio am swydd etholedig - ac ie, mewn seddi y gellir eu hennill. Dylid ymchwilio hefyd i'r posibilrwydd o ymestyn cronfa o'r fath i gefnogi grwpiau eraill heb gynrychiolaeth ddigonol. Er bod rhywfaint o gefnogaeth i gwotâu, fel y clywsom, yn enwedig o ran rhywedd, mae ein hadroddiad yn datgan nad oedd yr holl dystion yn argyhoeddedig mai dyma'r ffordd orau ymlaen. Roedd cynrychiolwyr y Ceidwadwyr, UKIP a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn credu mai'r dewis o ymgeiswyr yw'r broblem, ac y dylid canolbwyntio ar geisio annog ystod ehangach o unigolion i sefyll. Fel y dywedodd cyflwyniad ysgrifenedig fy mhlaid, Dylai'r Blaid Geidwadol wneud popeth yn ei gallu i annog ystod o ymgeiswyr sydd mor gynrychiadol â phosibl o'r ardal y maent yn dymuno ei gwasanaethu. Eglurwyd hyn ymhellach gan gyfarwyddwr adolygu ffiniau fy mhlaid pan ddywedodd wrth y pwyllgor fod cadeirydd plaid y DU wedi gosod targed o geisio cael cydbwysedd o 50/50 ar y rhestr. A dywedodd ei fod yn credu mai cynyddu'r gronfa o ymgeiswyr benywaidd yw'r peth pwysicaf. Mae Women2Win yn arwain yr ymgyrch i gynyddu nifer y menywod sy'n gynghorwyr, Aelodau Cynulliad ac Aelodau Seneddol Ceidwadol drwy roi cymorth, cyngor a hyfforddiant i fenywod sydd eisiau mynd i mewn i lywodraeth leol, Cynulliad Cenedlaethol Cymru, y Senedd neu sydd ond yn dymuno cymryd mwy o ran mewn gwleidyddiaeth, a thrwy hynny sicrhau bod fy mhlaid yn cynrychioli pobl Cymru a Phrydain, ac yn cynrychioli menywod yn deg ar bob lefel o wleidyddiaeth. Mae Women2Win Wales yn drawstoriad eang o fenywod a dynion o blith y Ceidwadwyr Cymreig sydd eisiau sicrhau bod menywod yn cael eu cynrychioli'n deg ar bob lefel o wleidyddiaeth drwy gael eu dewis ar gyfer seddi y gellir eu hennill. Fel y trafodwyd yn adroddiad y pwyllgor, mae'r defnydd o rannu swyddi rhwng aelodau awdurdodau lleol wedi'i gyflawni'n llwyddiannus yng nghyngor dinas Abertawe. Fodd bynnag, er ei bod yn cefnogi'r egwyddor, nododd y Cynghorydd Debbie Wilcox, arweinydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, fod anghysondeb bach yn y ddeddfwriaeth gyfredol, lle mae Deddf Llywodraeth Leol 2000 yn nodi na ellir cael mwy na 10 aelod gweithredol. Roedd hefyd yn amau a fyddai mwy o rannu swyddi rhwng aelodau gweithredol yn cael effaith sylweddol ar ddenu ystod ehangach o ymgeiswyr. Fodd bynnag, mae'n iawn fod adroddiad y pwyllgor yn galw am gynnwys darpariaethau i alluogi mwy o rannu swyddi rhwng aelodau anweithredol awdurdodau lleol yn y Bil llywodraeth leol ac etholiadau sydd ar y gweill. Yn ei thystiolaeth i'r pwyllgor, cytunodd y Gweinidog fod angen edrych ar y prosesau cwynion corfforaethol mewn awdurdodau lleol ar ôl i mi ofyn iddi a ddylid gwahardd swyddog monitro rhag bod yn barti i gwynion am aelod, fel y digwyddodd yn Sir y Fflint, yn hytrach na gweithredu mewn rôl gynghori. Dywedodd fod swyddogion y cyngor yn gwasanaethu'r arweinwyr etholedig ond eu bod hefyd yn atebol i aelodau o feinciau cefn awdurdodau lleol, a bod angen cryfhau hyn yn y Bil arfaethedig hefyd. Rwy'n gobeithio ac yn hyderu y bydd yn bwrw ymlaen â'r addewid hwnnw ymhlith yr addewidion eraill a wnaeth. Diolch yn fawr.