English: Can I thank the Cabinet Secretary for the statement, and also for the advance copy of the statement that she's just made? Quite wide-ranging - I think, if I could be critical, rather low-wattage: we need a bit more oomph in this, probably the most critical area of Government policy. Can I just start first of all - ? And there are many areas where we agree with the Government's approach; it's very much a matter of ensuring it's implemented effectively. Let's start with energy efficiency. I don't disagree with what was said by the Cabinet Secretary, but I think there are some key things, now, where the Welsh Government has got to hold other actors to the fire and ensure they deliver their promises. The smart meters roll-out, for instance, needs to accelerate very sharply. It seems to me that Wales has just been left behind by most of the companies, and they're doing all of England, a bit like the approach we had to electrification of the railways, which is an issue I think has come up in this Chamber before. I am very concerned that we really have so far to go on that. I know the energy companies are now making all sorts of promises about how quickly they're going to do it, but gosh, they do need to catch up. Smart meters offer a great chance, both in terms of energy efficiency and getting lots of people out of fuel poverty, so that they can keep their homes warm at the lowest possible cost. You're right to look at the opportunities we have to create buildings that generate energy, rather than just consume it. I think the ambition needs to be as great as possible. So let's produce the building regs, let's lead the UK in this area, let's train our workforce to be able to do this work, and then we may be attracting business from all over the UK through a highly sophisticated workforce. So, I think that's a really important area. It's also a marvellous area in terms of generating the local economy. It is really, really productive. I think the private sector, in terms of energy efficiency, needs to play its part also. I understand from a Barclays survey that 50 per cent of Welsh manufacturers fear for their energy resilience - and they're probably right to - and that they may suffer shortages caused by a lack of supply or cost in the future. Well, one of the things they can really do is to use energy more efficiently. And I think the idea of using energy efficiently is then to reduce the total amount you need, rather than being profligate in other areas. It really has to lead to more effective and lower consumption overall. Can I turn to fossil fuels? Let's state the obvious: carbon budgets will help, but why have we got to wait until the end of 2018 before we see the first one from the Welsh Government? That'll be halfway through this Assembly. Those carbon budgets are supposed to help you make decisions and the legislature to scrutinise them. I really think being dilatory in this area is frankly a failure of leadership. I particularly welcome the Chancellor's autumn statement in what he said for electric vehicles and general cleaner transport, including public transport, and also the infrastructure investment that will be made available for recharging points and other infrastructure, some of which you mentioned. I think we need some detail out of you, Cabinet Secretary, basically. Are you going to use some of the moneys that are going to come to Wales to ensure that we catch up? Because we're considerably behind on electrical charging points, for instance. I would also like you to take a lead with the local authorities and other public transport providers - that we can do a lot to move them away from the often intense use of diesel fuel and look at other options, because it's important that we take advantage of the great shift we've had to public transport use in the last 10 or 20 years; that's very important, but we could be doing much better to deliver cleaner public transport. That's a double win, if we do that. It could also extend to the taxi fleets, incidentally, if they were using hybrid and moving away from diesel, or even going totally to electric. So, I do hope that you will feel confident enough to give us greater leadership in that area as well. Can I just, in passing, mention the need, I think, to reimagine our urban spaces? I was much encouraged by what some of the leading cities in Europe have just said, led, I think, by Paris, saying that we really need to look at the urban space and think what's there that can be used differently. I know they're setting very ambitious targets to make them diesel-free areas. But, you know, we've got cities full of roads and pavements, and we often talk that we need more infrastructure for cycle lanes and for pedestrian lanes. Well, we could redesignate quite a lot of what we already have, thank you very much, and that would change people's attitudes pretty quickly and allow us to live lower carbon-intensive lives. I think this is really important in terms of the direction of travel. On renewables, as a result of the Wales Bill we will be better placed to move forward more rapidly. I do acknowledge that the Welsh Government has not had as many levers here as it would like, and I'm pleased that we will have more. That will allow us to set much more ambitious targets. If we look at Scotland - and this isn't a comparison to condemn the Welsh Government, because there are wider reasons why this has happened, but, anyway - Scotland is set to generate the equivalent of all its energy needs by renewable methods by the early 2020s. So, I think we need a target. It can't be by the early 2020s, but we shouldn't delay that target for very long, and we need to be as ambitious as possible as to when we may get there. Just turning to the low-carbon economy, your vision is that this is a great opportunity, and that is also my hope. What was once one of the world's most intensively carbon economies now has a chance to be part of a new way of doing things, and a new way of conducting our economic lives. A lot of this is disruptive; a lot of what is happening in the world economy is disruptive, but it does actually bring the barriers to trade down a lot as well, and relatively poorer regional economies like Wales have a chance here. But to do that - and this is not just in the energy sector, this goes across the board - we need to invest in the skills of our workforce and concentrate on skills in terms of energy. I referred to that a little earlier. I also think the advantages -
Welsh: A gaf i ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am y datganiad, a hefyd am y copi ymlaen llaw o'r datganiad y mae hi newydd ei wneud. Mae'n eithaf eang - rwy'n credu, os gallwn i fod yn feirniadol, ei fod braidd yn wanllyd: mae angen ychydig mwy o wmff yn hyn, y maes mwyaf allweddol o bolisi'r Llywodraeth, yn ôl pob tebyg. A gaf i ddechrau gyntaf holl - ? Ac mae llawer o feysydd lle'r ydym ni'n cytuno â dull y Llywodraeth; mae'n sicr yn fater o ofalu ei fod yn cael ei weithredu'n effeithiol. Gadewch i ni ddechrau gydag effeithlonrwydd ynni. Nid wyf yn anghytuno â'r hyn a ddywedodd Ysgrifennydd y Cabinet, ond rwy'n meddwl bod rhai pethau allweddol, yn awr, lle y mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru ddwyn eraill i gyfrif i sicrhau eu bod yn cyflawni eu haddewidion. Er enghraifft, mae angen cyflymu'r broses o gyflwyno mesuryddion clyfar yn sydyn iawn. Mae'n ymddangos i mi fod Cymru wedi cael ei gadael ar ôl gan y rhan fwyaf o'r cwmnïau, a'u bod wrthi'n gwneud Lloegr gyfan, ychydig fel y dull a oedd gennym o drydaneiddio'r rheilffyrdd, sy'n fater sydd wedi ei godi yn y Siambr hon o'r blaen, rwy'n meddwl. Rwy'n bryderus iawn bod gennym ffordd bell iawn i fynd ar hynny mewn gwirionedd. Rwy'n gwybod bod y cwmnïau ynni bellach yn gwneud pob math o addewidion ynghylch pa mor gyflym y maent yn mynd i wneud hynny, ond diar, mae angen iddynt ddal i fyny. Mae mesuryddion clyfar yn cynnig cyfle gwych, o ran effeithlonrwydd ynni a chael llawer o bobl allan o dlodi tanwydd, fel y gallant gadw eu cartrefi'n gynnes am y gost isaf bosibl. Rydych chi'n iawn i ystyried y cyfleoedd sydd gennym i greu adeiladau sy'n cynhyrchu ynni, yn hytrach na dim ond ei ddefnyddio. Credaf fod angen i'r uchelgais fod mor fawr â phosibl. Felly gadewch i ni gynhyrchu'r rheoliadau adeiladu, gadewch i ni arwain y DU yn y maes hwn, gadewch i ni hyfforddi ein gweithlu i allu gwneud y gwaith hwn, ac yna efallai y byddwn yn denu busnes o bob cwr o'r DU drwy gynnig gweithlu hynod soffistigedig. Felly, rwy'n credu bod hwnnw'n faes pwysig iawn. Mae hefyd yn faes gwych o ran ysgogi'r economi leol. Mae'n gynhyrchiol iawn, iawn. Rwy'n meddwl bod angen i'r sector preifat, o ran effeithlonrwydd ynni, chwarae ei ran hefyd. Deallaf o arolwg gan Barclays fod 50 y cant o gynhyrchwyr Cymru yn bryderus am eu cydnerthedd o ran ynni - ac maent yn iawn i wneud hynny, yn ôl pob tebyg - ac am y posibilrwydd y byddant yn dioddef prinder a achosir gan gost neu ddiffyg cyflenwad yn y dyfodol. Wel, un o'r pethau y gallant ei wneud mewn gwirionedd yw defnyddio ynni yn fwy effeithlon. Ac rwy'n meddwl mai'r syniad o ddefnyddio ynni yn effeithlon wedyn yw lleihau cyfanswm y swm sydd ei angen arnoch, yn hytrach na bod yn afradlon mewn ardaloedd eraill. Mae'n rhaid, mewn gwirionedd, i hyn arwain at ddefnydd mwy effeithiol a llai o ddefnydd yn gyffredinol. A gaf i droi at danwydd ffosil? Gadewch i ni ddatgan yr amlwg: bydd cyllidebau carbon yn helpu, ond pam y mae'n rhaid i ni aros tan ddiwedd 2018 cyn inni weld yr un cyntaf gan Lywodraeth Cymru? Bydd hynny hanner ffordd drwy'r Cynulliad hwn. Mae'r cyllidebau carbon hynny i fod i helpu i wneud penderfyniadau a'r ddeddfwriaeth i graffu arnynt. Rwyf wir yn meddwl bod arafwch yn y maes hwn yn fethiant o ran arweinyddiaeth a dweud y gwir. Rwy'n croesawu yn arbennig ddatganiad yr hydref y Canghellor o ran yr hyn a ddywedodd am gerbydau trydan a chludiant glanach yn gyffredinol, gan gynnwys cludiant cyhoeddus, a hefyd y buddsoddiad seilwaith a fydd ar gael ar gyfer creu pwyntiau ailwefru a seilwaith arall, rhai ohonynt y gwnaethoch chi sôn amdanynt. Rwy'n credu bod angen rhywfaint o fanylion gennych chi, Ysgrifennydd y Cabinet, yn y bôn. A ydych chi'n mynd i ddefnyddio peth o'r arian sydd yn mynd i ddod i Gymru i sicrhau ein bod yn dal i fyny? Oherwydd rydym ni'n sylweddol y tu ôl ar bwyntiau ailwefru trydanol, er enghraifft. Hoffwn hefyd i chi gymryd yr awenau gyda'r awdurdodau lleol a darparwyr trafnidiaeth gyhoeddus eraill - gallwn ni wneud llawer i'w symud i ffwrdd o'r defnydd dwys o ddiesel, yn aml, ac ystyried dewisiadau eraill, oherwydd mae'n bwysig ein bod yn cymryd mantais o'r symudiad mawr yr ydym wedi ei gael i ddefnyddio cludiant cyhoeddus yn y 10 neu 20 mlynedd diwethaf; mae hynny'n bwysig iawn, ond gallem fod yn gwneud yn llawer gwell i ddarparu cludiant cyhoeddus glanach. Bydd hynny'n ennill dwbl, os byddwn yn gwneud hynny. Gallai hefyd ymestyn i'r fflydoedd tacsi, gyda llaw, pe bydden nhw'n defnyddio hybrid a symud i ffwrdd o ddiesel, neu hyd yn oed yn symud yn llwyr i drydan. Felly, rwy'n gobeithio y byddwch yn teimlo'n ddigon hyderus i roi mwy o arweiniad i ni yn y maes hwnnw hefyd. A gaf i, wrth fynd heibio, sôn am yr angen, rwy'n meddwl, i ailddychmygu ein mannau trefol? Cefais fy annog yn fawr gan yr hyn y mae rhai o'r dinasoedd mwyaf blaenllaw yn Ewrop newydd ei ddweud, â Pharis ar y blaen, rwy'n meddwl, sef bod gwir angen inni ystyried y gofod trefol a meddwl beth sydd yno y gellir ei ddefnyddio'n wahanol. Rwy'n gwybod eu bod yn gosod targedau uchelgeisiol iawn i'w gwneud yn ardaloedd di-ddiesel. Ond, wyddoch chi, mae gennym ni ddinasoedd sy'n llawn ffyrdd a phalmentydd, ac rydym yn aml yn sôn bod angen mwy o seilwaith ar gyfer lonydd beicio a lonydd i gerddwyr. Wel, gallem ni ail-ddynodi cryn dipyn o'r hyn sydd gennym yn barod, diolch yn fawr iawn, a byddai hynny'n newid agweddau pobl yn eithaf cyflym ac yn ein galluogi ni i fyw bywydau llai dwys o ran carbon. Rwy'n credu bod hynny'n wirioneddol bwysig yn nhermau'r cyfeiriad teithio. O ran ynni adnewyddadwy, o ganlyniad i Fil Cymru, byddwn mewn sefyllfa well i symud ymlaen yn gyflymach. Rwy'n cydnabod nad yw Llywodraeth Cymru wedi cael cymaint o ysgogiadau yma ag y byddai wedi dymuno, ac rwy'n falch y bydd gennym fwy. Bydd hynny yn ein galluogi i bennu targedau llawer mwy uchelgeisiol. Os edrychwn ar yr Alban - ac nid yw hyn yn gymhariaeth er mwyn condemnio Llywodraeth Cymru, oherwydd mae rhesymau ehangach pam mae hyn wedi digwydd, ond, beth bynnag - mae'r Alban yn bwriadu cynhyrchu'r hyn sy'n cyfateb i'w holl anghenion ynni trwy ddulliau adnewyddadwy erbyn y 2020au cynnar. Felly, rwy'n credu bod angen targed arnom. Ni all fod erbyn y 2020au cynnar, ond ni ddylem ohirio'r targed hwnnw am yn hir iawn, ac mae angen i ni fod mor uchelgeisiol â phosibl o ran pryd y gallwn gyrraedd yno. Gan droi at yr economi carbon isel, eich gweledigaeth chi yw bod hwn yn gyfle gwych, a dyna fy ngobaith i hefyd. Mae gan yr hyn a oedd unwaith yn un o'r economïau carbon mwyaf dwys yn y byd gyfle erbyn hyn i fod yn rhan o ffordd newydd o wneud pethau, a ffordd newydd o gynnal ein bywydau economaidd. Mae llawer o hyn yn aflonyddgar; mae llawer o'r hyn sy'n digwydd yn economi'r byd yn aflonyddgar, ond mewn gwirionedd, mae yn dod â'r rhwystrau i fasnachu i lawr llawer hefyd, ac mae gan economïau rhanbarthol cymharol dlotach fel Cymru gyfle yma. Ond i wneud hynny - ac nid yw hyn yn y sector ynni yn unig, mae hyn yn mynd ar draws y sectorau - mae angen inni fuddsoddi yn sgiliau ein gweithlu a chanolbwyntio ar sgiliau o safbwynt ynni. Cyfeiriais at hynny ychydig yn gynharach. Rwyf hefyd yn credu bod y manteision -