techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Okay. Thank you, Siân. Just to close, Minister, Alun Davies raised the example of Australia earlier, and you explained, in fairness, that you haven't maybe weighed up fiscal frameworks in other countries. But one thing that the OECD has noted is that some fiscal frameworks in other places include an element of escape clauses, where it's possible to introduce more flexibility or a relaxation of the fiscal rules in prescribed circumstances - for example, if there was a crisis announced or something. Well, of course, in light of where we are now and what's happened in recent months, do you think that something similar would be appropriate in the context of the arrangements that we have between Wales and the United Kingdom?
Welsh: Iawn. Diolch, Siân. Jest i gloi, te, Gweinidog, mi wnaeth Alun Davies godi enghraifft Awstralia yn gynharach ac, er tegwch, fe wnaethoch chi esbonio efallai dydych chi ddim o reidrwydd wedi pwyso a mesur fframweithiau cyllidol mewn gwledydd eraill. Ond un peth mae'r OECD wedi nodi yw bod rhai fframweithiau cyllido mewn llefydd eraill yn cynnwys elfen o escape clause, lle mae efallai modd cyflwyno mwy o hyblygrwydd neu lacio'r rheolau cyllido o dan amgylchiadau penodol - hynny yw, bod yna ryw stad o argyfwng yn cael ei gyhoeddi neu rywbeth. Wel, yng ngoleuni, wrth gwrs, ble rŷn ni nawr a'r hyn sydd wedi digwydd yn y misoedd diwethaf, ydych chi'n meddwl byddai rhywbeth tebyg yn addas yng nghyd-destun y trefniadau sydd gennym ni rhwng Cymru a Llywodraeth y Deyrnas Unedig?
English: Therefore - . There is a form of words I need to use, and I've lost it. But I propose, in accordance with the Standing Orders, that we pass a motion as Members to move into private session not only for this committee, but also for the meeting next week, as things stand, although that might need to change. So, if Members are content to accept in principle that we move into private session, then we shall do so. Okay. We'll wait for the broadcasting to come to an end before we proceed in private. Thank you.
Welsh: Felly, yn - . Mae gen i ffurf ar eiriad dwi angen ei ddefnyddio, a dwi wedi ei golli e. Ond, yn unol â rhyw Reol Sefydlog, mae'n debyg, mi basiwn ni gynnig - gobeithio - fel Aelodau, i symud i sesiwn breifat nid yn unig am weddill y pwyllgor yma, ond hefyd am y cyfarfod yr wythnos nesaf, fel mae pethau'n sefyll, er efallai fydd angen i hynny newid. Felly, os ydy Aelodau yn hapus i dderbyn mewn egwyddor ein bod ni'n symud i sesiwn breifat, yna dwi'n tybio y gwnawn ni wneud hynny. Iawn. Mi arhoswn ni i'r darllediad ddod i ben cyn parhau mewn preifat, te. Diolch.
English: A very warm welcome to this Plenary session. Before we begin, I want to set out a few points. This meeting will be held in hybrid format, with some Members in the Senedd Chamber and others joining via video-conference. All Members participating in proceedings of the Senedd, wherever they may be, will be treated equally. A Plenary meeting held using video-conference, in accordance with the Standing Orders of the Welsh Parliament, constitutes Senedd proceedings for the purposes of the Government of Wales Act 2006. Some of the provisions of Standing Order 34 will apply for today's Plenary meeting, and these are noted on your agenda. I would remind Members that Standing Orders relating to order in Plenary meetings apply to this meeting, and apply equally to Members in the Chamber as to those joining virtually.
Welsh: Croeso, bawb, y prynhawn yma, i'r Cyfarfod Llawn. Cyn i ni ddechrau, dwi eisiau nodi ychydig o bwyntiau. Cynhelir y cyfarfod hwn ar ffurf hybrid, gyda rhai Aelodau yn Siambr ac eraill yn ymuno drwy gyswllt fideo. Bydd yr holl Aelodau sy'n cymryd rhan yn nhrafodion y Senedd, ble bynnag y bôn nhw, yn cael eu trin yn gyfartal. Mae Cyfarfod Llawn a gynhelir drwy gynhadledd fideo, yn unol â Rheolau Sefydlog Senedd Cymru, yn gyfystyr â thrafodion y Senedd at ddibenion Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Bydd rhai o ddarpariaethau Rheol Sefydlog 34 yn gymwys ar gyfer y Cyfarfod Llawn heddiw, ac mae'r rhain wedi'u nodi ar eich agenda chi. Dwi eisiau atgoffa Aelodau fod y Rheolau Sefydlog sy'n ymwneud â threfn yn y Cyfarfod Llawn yn berthnasol i'r cyfarfod yma, ac yr un mor berthnasol i'r Aelodau sydd yn y Siambr ag ydyn nhw i'r Aelodau sy'n ymuno drwy gyswllt fideo.
English: Llywydd, I thank the Member for that question. The capital cost of completing the dualling of the Heads of the Valleys road through the final Dowlais to Hirwaun stretch is £590 million.
Welsh: Llywydd, diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna. £590 miliwn yw cost cyfalaf cwblhau gwaith deuoli ffordd Blaenau'r Cymoedd drwy'r darn olaf o Ddowlais i Hirwaun.
English: Thank you, First Minister. When the project was signed off in a stage 3 scheme assessment report in 2017, the projected construction cost was £308 million, with a total project cost approximated at £428 million. Recently, the Western Mail revealed something similar to what you just said, that the cost of construction had now increased to, as they put it, £550 million, though I take the figure that you just said as being £590 million. But, what was really shocking to learn was that in moving to the mutual investment model of financing, the Welsh Government has now also committed to paying £38 million a year for 30 years as an annual service payment. That total cost of the annual service payment for the 30-year period will be an eye-watering £1.14 billion. That brings the total cost of the project to £1.7 billion over 30 years, being a £1.3 billion increase from the initial projection of £428 million. Let's call this insanity what it is, First Minister - private finance initiative under another name. Spending £1.7 billion on infrastructure in the Valleys is a great idea, but how about spending it on community regeneration, work creation schemes, public transport, improving housing and schools rather than on what must be one of the most expensive roads per mile in history.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Pan gadarnhawyd y prosiect mewn adroddiad asesu cynllun cam 3 yn 2017, £308 miliwn oedd y gost adeiladu amcanestynedig, ac amcangyfrifwyd mai £428 miliwn fyddai cyfanswm cost y prosiect. Yn ddiweddar, datgelodd y Western Mail rywbeth tebyg i'r hyn yr ydych chi newydd ei ddweud, bod y gost adeiladu bellach wedi cynyddu, fel yr adroddwyd ganddyn nhw, i £550 miliwn er fy mod i'n derbyn y ffigur yr ydych chi newydd ei ddweud fel bod yn £590 miliwn. Ond, yr hyn a oedd yn syndod gwirioneddol ei ddarganfod oedd bod Llywodraeth Cymru, wrth symud i'r model ariannu buddsoddi cydfuddiannol, bellach wedi ymrwymo i dalu £38 miliwn y flwyddyn am 30 mlynedd fel taliad gwasanaeth blynyddol. Bydd cyfanswm cost y taliad gwasanaeth blynyddol am y cyfnod o 30 mlynedd yn swm syfrdanol o £1.14 biliwn. Daw hynny â chyfanswm cost y prosiect i £1.7 biliwn dros 30 mlynedd, sy'n gynnydd o £1.3 biliwn o'r amcanestyniad cychwynnol o £428 miliwn. Gadewch i ni alw'r gwallgofrwydd hwn yr hyn yr ydyw, Prif Weinidog - menter cyllid preifat o dan enw arall. Mae gwario £1.7 biliwn ar seilwaith yn y Cymoedd yn syniad gwych, ond beth am ei wario ar adfywio cymunedol, cynlluniau creu gwaith, cludiant cyhoeddus, gwella tai ac ysgolion yn hytrach nag ar yr hyn y mae'n rhaid ei bod yn un o'r ffyrdd drytaf y filltir erioed.
English: Well, Llywydd, that was less a supplementary question than a farrago of misunderstandings and misrepresentations. I'm afraid the Member has no grasp whatsoever of the mutual investment model, a model, of course, adopted by the Scottish Government following the Welsh devising of it. So, her sister party in Scotland has chosen to follow our lead in this matter. She mangles together a whole series of costs and fails to make sense of any of them. The money that will be spent through revenue after the road is completed does not simply service the debt, but it pays for all the ongoing maintenance of that road throughout the whole of its life. Those costs are incurred in any scheme of road building, but they are not as transparent and available for everybody to scrutinise as they are in the mutual investment model. The model that we have here in Wales is very different to PFI. I've discussed it on the floor of the Senedd with the leader of her party on a number of occasions, when, for example, he asked me to explore whether or not the 15 per cent equity stake we take in the companies that will construct the road could be extended. Those, I thought, were very sensible conversations to get the most out of the model. I'm afraid the Member really does just need to go back, do her homework, and then we'll have a more sensible conversation.
Welsh: Wel, Llywydd, roedd hwnna'n fwy o gawdel o gamddealltwriaeth a chamliwio na chwestiwn atodol. Rwy'n ofni nad oes gan yr Aelod unrhyw ddealltwriaeth o gwbl o'r model buddsoddi cydfuddiannol, model, wrth gwrs, a fabwysiadwyd gan Lywodraeth yr Alban ar ôl i'r Cymry ei ddyfeisio. Felly, mae ei chwaer blaid yn yr Alban wedi dewis dilyn ein hesiampl ni yn y mater hwn. Mae camystumio cyfres o gostau ac yn methu â gwneud synnwyr o'r un ohonyn nhw. Nid yw'r arian a fydd yn cael ei wario drwy refeniw ar ôl cwblhau'r ffordd yn talu'r ddyled yn unig, ond mae'n talu am yr holl waith cynnal a chadw parhaus ar y ffordd honno drwy gydol ei hoes. Mae'r costau hynny yn cael eu hysgwyddo mewn unrhyw gynllun adeiladu ffyrdd, ond nid ydyn nhw mor dryloyw ac ar gael i bawb graffu arnyn nhw ag y maen nhw yn y model buddsoddi cydfuddiannol. Mae'r model sydd gennym ni yma yng Nghymru yn wahanol iawn i fenter cyllid preifat. Rwyf i wedi ei drafod ar lawr y Senedd gydag arweinydd ei phlaid hi ar sawl achlysur, pan ofynnodd, er enghraifft, i mi archwilio pa un a ellid ymestyn y gyfran ecwiti o 15 y cant yr ydym ni'n ei chymryd yn y cwmnïau a fydd yn adeiladu'r ffordd. Roedd y rheini, yn fy marn i, yn sgyrsiau synhwyrol iawn i gael y budd mwyaf o'r model. Rwy'n ofni bod angen i'r Aelod fynd yn ôl, gwneud ei gwaith cartref, ac yna cawn sgwrs gallach.
English: I'm with Delyth Jewell on this. News that taxpayers face the extortionate amount of money that has been spend on this dualling from Hirwaun to Dowlais, after construction costs increased by 25 per cent in less than a year, is truly shocking. It's an extortionate amount of money to be spending on such a project and I completely agree with Delyth Jewell on that. This follows your breaking of a manifesto pledge to deliver an M4 relief road and the South East Wales Transport Commission being instructed not to consider another motorway to ease its proposals on the congestion on the M4. Given your Government's appalling record, what confidence can the public have in you delivering future transport infrastructure projects, such as the proposed Chepstow bypass, on time and within budget?
Welsh: Rwy'n cytuno â Delyth Jewell ar hyn. Mae'r newyddion bod trethdalwyr yn wynebu'r swm afresymol o arian a wariwyd ar y gwaith deuoli hwn o Hirwaun i Ddowlais, ar ôl i gostau adeiladu gynyddu gan 25 y cant mewn llai na blwyddyn, yn wirioneddol ddychrynllyd. Mae hwn yn swm afresymol o arian i fod yn ei wario ar brosiect o'r fath ac rwy'n cytuno'n llwyr â Delyth Jewell ar hynny. Mae hyn yn dilyn eich methiant i gadw addewid maniffesto i ddarparu ffordd liniaru'r M4 a chyfarwyddo Comisiwn Trafnidiaeth De-ddwyrain Cymru i beidio ag ystyried traffordd arall i hwyluso ei gynigion ar y tagfeydd ar yr M4. O ystyried hanes echrydus eich Llywodraeth, pa ffydd all fod gan y cyhoedd ynoch chi i gyflawni prosiectau seilwaith trafnidiaeth yn y dyfodol, fel ffordd osgoi arfaethedig Cas-gwent, yn brydlon ac o fewn y gyllideb?
English: Well, Llywydd, the Member, as I would have expected, really, has simply failed to understand that what the mutual investment model delivers for the Dowlais to Hirwaun stretch is a fixed-price contract. So, the risks are carried by the private sector contractor - they have to deliver this road on budget and on time, otherwise there are very significant penalties that lie with them and not with the public purse. That is one of the advantages of having devised the model in the way that we have, because it does provide the public with that guarantee that the amount of money that has been agreed with the company is the amount of money that will be paid, and if further costs are incurred, the risks rest with the private contractor and not with the public purse.
Welsh: Wel, Llywydd, mae'r Aelod, fel y byddwn i wedi ei ddisgwyl, mewn gwirionedd, wedi methu'n llwyr â deall mai'r hyn y mae'r model buddsoddi cydfuddiannol yn ei ddarparu ar gyfer y darn o ffordd rhwng Dowlais a Hirwaun yw contract pris sefydlog. Felly, mae'r risgiau yn cael eu hysgwyddo gan y contractwr sector preifat - mae'n rhaid iddyn nhw ddarparu'r ffordd hon yn unol â'r gyllideb ac ar amser, neu fel arall mae cosbau sylweddol iawn i'w hysgwyddo ganddyn nhw ac nid gan y pwrs cyhoeddus. Dyna un o fanteision dyfeisio'r model yn y ffordd yr ydym ni wedi ei wneud, oherwydd mae'n rhoi'r sicrwydd hwnnw i'r cyhoedd mai'r swm o arian y cytunwyd arno gyda'r cwmni yw'r swm o arian a fydd yn cael ei dalu, ac os eir i gostau pellach, y contractwr preifat sy'n ysgwyddo'r risg ac nid y pwrs cyhoeddus.
English: Well, I have looked at the mutual investment model and I have to say that it has a number of advantages. First of all, it will help the Government to bring forward this project much faster than it might have been able to otherwise, and we have to say there is no doubt that this stretch of the A465 is a vital infrastructure project. Together with the work being done in the Clydach gorge section, it will create a quality trunk road, connecting the Heads of the Valleys towns west as far as Swansea and east as far as the midlands, and even with London via the M4. So, does the First Minister agree with me that it will provide a particularly strong tool in getting businesses to locate along the Heads of Valleys corridor and thus help to alleviate the economic underperformance of the area?
Welsh: Wel, rwyf i wedi edrych ar y model buddsoddi cydfuddiannol ac mae'n rhaid i mi ddweud bod nifer o fanteision iddo. Yn gyntaf oll, bydd yn helpu'r Llywodraeth i gyflwyno'r prosiect hwn yn llawer cyflymach nag y gallai fod wedi ei wneud fel arall, ac mae'n rhaid i ni ddweud nad oes unrhyw amheuaeth fod y rhan hon o'r A465 yn brosiect seilwaith hanfodol. Ynghyd â'r gwaith sy'n cael ei wneud yn narn ceunant Clydach, bydd yn creu cefnffordd o ansawdd da, gan gysylltu trefi Blaenau'r Cymoedd i'r gorllewin cyn belled ag Abertawe ac i'r dwyrain cyn belled â chanolbarth Lloegr, a hyd yn oed gyda Llundain drwy'r M4. Felly, a yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi y bydd yn offeryn arbennig o gryf i gael busnesau i leoli ar hyd coridor Blaenau'r Cymoedd a'i fod felly yn helpu i liniaru tanberfformiad economaidd yr ardal?
English: First Minister, it's no surprise, of course, to see Plaid Cymru and the Tories ganging up to condemn investment in the south Wales Valleys. I'm old enough now to remember it was a Plaid Cymru Minister, of course, who held up investment in the Heads of the Valleys road back in 2007. The road is there not simply to provide communications, but as a tool of economic development. And in supporting some of the poorest communities in the country - which we know that these people on my left here have got no interest in - it's important to ensure that we have a jobs plan for the Heads of the Valleys to maximise the value of this public investment so we can invest in people and places and the communities of the Heads of the Valleys. It's why they support us and why they will continue to support us and not the noise coming from these benches.
Welsh: Prif Weinidog, nid yw'n syndod, wrth gwrs, gweld Plaid Cymru a'r Torïaid yn cyfuno i gondemnio buddsoddiad yng Nghymoedd y de. Rwy'n ddigon hen nawr i gofio mai Gweinidog Plaid Cymru, wrth gwrs, a ataliodd fuddsoddiad yn ffordd Blaenau'r Cymoedd yn ôl yn 2007. Mae'r ffordd yno nid yn unig i ddarparu cyswllt, ond fel dull o ddatblygu economaidd. Ac wrth gefnogi rhai o'r cymunedau tlotaf yn y wlad - ac rydym ni'n gwybod nad oes gan y bobl hyn ar fy ochr chwith yn y fan yma unrhyw ddiddordeb ynddynt - mae'n bwysig i sicrhau bod gennym ni gynllun swyddi er mwyn i Flaenau'r Cymoedd fanteisio i'r eithaf ar werth y buddsoddiad cyhoeddus hwn fel y gallwn ni fuddsoddi mewn pobl a lleoedd a chymunedau Blaenau'r Cymoedd. Dyna pam y maen nhw'n ein cefnogi ni a pham y byddan nhw'n parhau i'n cefnogi ni ac nid y sŵn sy'n dod o'r meinciau hyn.
English: Well, Llywydd, Alun Davies is absolutely right - the road is not just a road in itself; it is all the economic opportunities that it will unlock in those communities. The OBR tells us, Llywydd, that, next year, unemployment is expected to rise from 4.8 per cent today to 7.5 per cent, and that people in Wales will see a rise in unemployment from 70,000 today to 114,000 next year. I've heard the party opposite previously argue for investments that put people to work, that create opportunities for people and places. Here they have one, where the work has already begun, where construction will begin in the spring, just when it is most needed, and they can't find it in them to say a single word in support of it. Luckily, we have Members representing those communities here in the Senedd who will do that on their behalf.
Welsh: Wel, Llywydd, mae Alun Davies yn llygad ei le - nid ffordd o ran ei hun yn unig yw'r ffordd; mae'n fater o'r holl gyfleoedd economaidd y bydd yn eu datgloi yn y cymunedau hynny. Mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol yn dweud wrthym ni, Llywydd, y disgwylir i ddiweithdra godi o 4.8 y cant heddiw i 7.5 y cant, ac y bydd pobl yng Nghymru yn gweld cynnydd i ddiweithdra o 70,000 heddiw i 114,000 y flwyddyn nesaf. Rwyf i wedi clywed y blaid gyferbyn yn dadlau o'r blaen dros fuddsoddiadau sy'n rhoi pobl mewn gwaith, sy'n creu cyfleoedd i bobl a lleoedd. Mae ganddyn nhw un yn y fan yma, lle mae'r gwaith eisoes wedi dechrau, lle bydd y gwaith adeiladu yn dechrau yn y gwanwyn, yn union pan fo'i angen fwyaf, ac maen ormod iddyn nhw allu dweud yr un gair i'w gefnogi. Yn ffodus, mae gennym ni Aelodau sy'n cynrychioli'r cymunedau hynny yma yn y Senedd a fydd yn gwneud hynny ar eu rhan.
English: Llywydd, we draw on a wide range of research and analysis to understand the impact of coronavirus-related poverty in Wales, including work by the Institute for Fiscal Studies, the Office for National Statistics labour force survey, the Resolution Foundation, the national survey for Wales, Citizens Advice and the Bevan Foundation.
Welsh: Llywydd, rydym ni'n defnyddio amrywiaeth eang o waith ymchwil a dadansoddi i ddeall effaith tlodi sy'n gysylltiedig â coronafeirws yng Nghymru, gan gynnwys gwaith gan y Sefydliad Astudiaethau Cyllid, arolwg gweithlu y Swyddfa Ystadegau Gwladol, y Resolution Foundation, arolwg cenedlaethol Cymru, Cyngor ar Bopeth a Sefydliad Bevan.
English: Well, Llywydd, I'm long used to the fact that the Conservative Party in Wales is an irony-free zone, but, even by its normal standards, that supplementary question goes a long way to taking the biscuit. Let me tell the Member what people will find in Wales when they go to have their benefit entitlement checked by the citizens advice bureaux, using the single advice fund that we have provided: what they will find is that £1,000 is being taken away from the poorest families in Wales by the decisions of his Government; that those people who have managed to keep their heads above water, as a result of coronavirus-related poverty in Wales now find that they are going to be asked to bear the burden of the impact on our economy. I thought last week's comprehensive spending review, of all the many disappointments in it, the worst of all was the Chancellor's refusal to guarantee to those families that the £20 a week that they are getting now will continue to be available to them after the end of March next year. Thirty five per cent of all non-pensioner households in Wales benefit from that - 30,000 families in Wales, according to the Joseph Rowntree Foundation. When, as the Member asked me, people go to the services that we provide here in Wales to find out what they will be entitled to, the first thing they will learn is that this Conservative Government has turned their back on them again.
Welsh: Wel, Llywydd, rwyf i wedi hen arfer â'r ffaith bod y Blaid Geidwadol yng Nghymru yn barth di-eironi, ond, hyd yn oed yn ôl ei safonau arferol, welais i ddim byd tebyg iawn i'r cwestiwn atodol yna. Gadewch i mi ddweud wrth yr Aelod yr hyn y bydd pobl yn ei ganfod yng Nghymru pan fyddan nhw'n mynd i gael gwirio eu hawl i fudd-daliadau gan y canolfannau cyngor ar bopeth, gan ddefnyddio'r gronfa gynghori sengl yr ydym ni wedi ei darparu: yr hyn y byddan nhw'n ei ganfod yw bod penderfyniadau ei Lywodraeth ef yn cymryd £1,000 oddi wrth y teuluoedd tlotaf yng Nghymru; bod y bobl hynny sydd wedi llwyddo i gadw eu pennau uwchlaw'r dŵr, o ganlyniad i dlodi sy'n gysylltiedig â coronafeirws yng Nghymru bellach yn canfod y gofynnir iddyn nhw ysgwyddo baich yr effaith ar ein heconomi. Roeddwn i'n meddwl yn adolygiad cynhwysfawr o wariant yr wythnos diwethaf, o'r holl siomedigaethau niferus ynddo, y gwaethaf ohonynt i gyd oedd gwrthodiad y Canghellor i roi sicrwydd i'r teuluoedd hynny y bydd yr £20 yr wythnos y maen nhw'n ei gael nawr yn parhau i fod ar gael iddyn nhw ar ôl diwedd mis Mawrth y flwyddyn nesaf. Mae tri deg pump y cant o'r holl aelwydydd nad ydyn nhw yn bensiynwyr yng Nghymru yn elwa ar hynny - 30,000 o deuluoedd yng Nghymru, yn ôl Sefydliad Joseph Rowntree. Pan fydd pobl, fel y gofynnodd yr Aelod i mi, yn mynd i'r gwasanaethau yr ydym ni'n eu darparu yma yng Nghymru i gael gwybod beth sydd ganddyn nhw hawl iddo, y peth cyntaf y byddan nhw'n ei ddarganfod yw bod y Llywodraeth Geidwadol hon wedi troi ei chefn arnyn nhw unwaith eto.