English: Cabinet Secretary, thank you very much for bringing forward this statement about the chief medical officer's report. I do welcome this report today. I believe it clearly lays bare the challenges of ensuring that we all age well. It's great news to see the increases in longevity - I, for one, am very grateful to see that - but we must also recognise that over a quarter of the Welsh population will be over 65 in 20 years' time; that's a quarter of our population. And I would like to ensure that today's plans recognise that, so, Cabinet Secretary, I wonder how will you ensure that health and social care services will be delivered fit for a quarter of our population going further forward, especially when we hear things such as the Welsh Local Government Association and the Association of Directors of Social Services saying that the key determinants of health are largely outside the control of health services, and so the quality of and spending on social care has to have one of the greatest demands on healthcare. It's also very good news to see the improvements in cardiovascular diseases and neonatal disorders, and I also recognise the very good work that's been done on hepatitis C. But Welsh Government does need to get to grips, according to the CMO's report, with the stasis that we see in cancer outcomes. And so, Cabinet Secretary, I ask what you might have up your sleeve to help us improve that, because those figures - the dailies on cancer outcomes - have not changed significantly for over a decade. The points made by the chief medical officer on gambling are pertinent and, I believe, well made, and I for one cannot understand why we are allowing this canker to develop. In fact, I'd like to pay tribute to Darren Millar because he raised a short debate on this issue back in July 2017, which called for greater restrictions on gambling advertising and fixed-term betting terminals, and I know that this has cross-party support. The then Minister for public health, Rebecca Evans, stated that Public Health Wales were commissioning research to map out all the gambling venues in Wales. An update on progress in this regard would be most welcome, and I wonder if perhaps you might be able to address your intention in that area. Although there are other issues and comments, I'd like to finish with the CMO's commentary on protecting the public from health threats and, indeed, staff from health threats. Seasonal influenza is one of the biggest winter pressure threats. It lays siege to GP surgeries and A&Es, and I've tried to get guidance from the British Medical Association as to what can be done to increase the numbers not just of doctors, nurses and healthcare workers, but other healthcare professionals, to take up flu vaccines. The public need galvanising but so, Cabinet Secretary, do the public sector workers. Is there any ability for Welsh Government to look at guidance, statutory or otherwise, for health and care workers to receive the flu vaccine? Because you yourself refer to our seasonal flu vaccination as being an envy of the world, and yet that is in direct contradiction to evidence we hear in the Health and Social Care Committee, and we do know that seasonal flu is one of those great winter pressures. If everybody in this Chamber, all our staff, the public and those who work in the public sector were to have the flu vaccine, it would help with that enormous pressure on our NHS, and I'd be very grateful for your thoughts on how we might increase the uptake. Thank you.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, diolch yn fawr am gyflwyno'r datganiad hwn ynglŷn ag adroddiad y prif swyddog meddygol. Rwyf i yn croesawu'r adroddiad hwn heddiw. Rwy'n credu ei fod yn amlygu'n glir yr heriau o ran sicrhau ein bod ni i gyd yn heneiddio'n dda. Mae'n newyddion gwych i weld y cynnydd mewn hirhoedledd - rwyf i fy hun yn ddiolchgar iawn o weld hynny - ond mae'n rhaid i ni hefyd gydnabod y bydd dros chwarter poblogaeth Cymru dros 65 oed ymhen 20 mlynedd; chwarter ein poblogaeth yw hynny. Ac fe hoffwn i sicrhau bod cynlluniau heddiw yn cydnabod hynny, felly, Ysgrifennydd y Cabinet, tybed sut y byddwch chi'n sicrhau y caiff gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol eu darparu mewn modd sy'n addas i chwarter ein poblogaeth yn y dyfodol, yn enwedig wrth i ni glywed pethau fel yr hyn y mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a Chymdeithas y Cyfarwyddwyr Gwasanaethau Cymdeithasol yn eu dweud bod y prif bethau sy'n effeithio ar iechyd y tu hwnt i reolaeth y gwasanaethau iechyd i raddau helaeth, ac felly mae'n rhaid bod ansawdd gofal cymdeithasol a'r gwariant ar hynny yn un o'r gofynion mwyaf ar ofal iechyd. Mae hefyd yn newyddion da iawn gweld y gwelliannau mewn clefydau cardiofasgwlaidd ac anhwylderau newyddenedigol, ac rwyf i hefyd yn cydnabod y gwaith da iawn sydd wedi'i wneud ym maes hepatitis C. Ond mae angen i Lywodraeth Cymru fynd i'r afael, yn ôl adroddiad y prif swyddog meddygol, â'r darlun gwastad a welwn o ran canlyniadau canser. Ac felly, Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n gofyn i chi pa gynlluniau sydd gennych chi i'n helpu i wella hynny, oherwydd nid yw'r ffigurau hynny - ffigurau dyddiol ar gyfer canlyniadau canser - wedi newid yn sylweddol ers dros ddegawd. Mae'r pwyntiau a wnaed gan y prif swyddog meddygol ynghylch hapchwarae yn berthnasol ac, yn fy marn i, wedi'u gwneud yn dda, ac ni allaf i ddeall pam yr ydym ni'n caniatáu i'r cancr hwn ddatblygu. Yn wir, fe hoffwn i dalu teyrnged i Darren Millar, oherwydd cododd ddadl fer ar y mater hwn yn ôl ym mis Gorffennaf 2017, a alwodd am fwy o gyfyngiadau ar hysbysebu hapchwarae a therfynellau betio cyfnod penodol, ac fe wn i fod cefnogaeth drawsbleidiol i hyn. Dywedodd y Gweinidog dros iechyd y cyhoedd ar y pryd, Rebecca Evans, fod Iechyd Cyhoeddus Cymru yn comisiynu ymchwil i fapio'r holl leoliadau hapchwarae yng Nghymru. Byddwn yn croesawu diweddariad ar y cynnydd yn hyn o beth, a tybed allwch chi efallai sôn am eich bwriad ynglŷn â'r maes hwnnw. Er bod materion a sylwadau eraill, fe hoffwn i orffen gyda sylwadau'r prif swyddog meddygol ynghylch amddiffyn y cyhoedd rhag bygythiadau iechyd ac, yn wir, staff rhag bygythiadau iechyd. Ffliw tymhorol yw un o'r bygythiadau mwyaf i bwysau'r gaeaf. Mae'n rhoi pwysau ar feddygfeydd meddygon teulu ac adrannau damweiniau ac achosion brys, ac rwyf i wedi ceisio cael arweiniad gan Gymdeithas Feddygol Prydain ynglŷn â beth y gellir ei wneud i gynyddu faint o feddygon, nyrsys a gweithwyr gofal iechyd, yn ogystal â gweithwyr iechyd proffesiynol eraill, sy'n cael y brechlyn ffliw. Mae'n rhaid cymell y cyhoedd i wneud ond, Ysgrifennydd y Cabinet, mae'n rhaid cymell gweithwyr y sector cyhoeddus hefyd. A oes unrhyw fodd y gall Llywodraeth Cymru edrych ar y canllawiau, statudol neu fel arall, i weithwyr iechyd a gofal gael y brechlyn ffliw? Oherwydd rydych chi eich hun yn cyfeirio bod ein brechiadau rhag y ffliw tymhorol yn destun eiddigedd y byd, ac eto mae hynny yn gwbl groes i'r dystiolaeth a glywn yn y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol, ac rydym yn gwybod bod ffliw tymhorol yn un o'r pethau hynny sy'n bwysau mawr yn ystod y gaeaf. Os byddai pawb yn y Siambr hon, ein holl staff, y cyhoedd a'r rhai sy'n gweithio yn y sector cyhoeddus yn cael y brechlyn ffliw, byddai'n helpu'r pwysau aruthrol hynny ar ein GIG, a byddwn i'n ddiolchgar iawn am eich barn ynglŷn â sut y gallwn ni gynyddu'r nifer sy'n manteisio ar y brechlyn. Diolch i chi.