English: The challenges facing our south Wales Valleys communities are considerable and huge. This is the latest of many initiatives to try to break and reverse the cycle of deprivation by addressing the problems of economic inactivity, educational outcomes and public health issues. The Cabinet Secretary has recognised that other programmes, in their words, have fallen by the wayside, so while I welcome the establishment of this task force, it is imperative that it is productive and yields results for this programme. Everyone in this Chamber supports the aims set out in the 'Our Valleys, Our Future' strategy. It is clear that much of this strategy interlocks with existing Welsh Government programmes. It is vital therefore that the Welsh Government ensures there is cross co-ordination across all concerned departments to drive this strategy forward. Closing the employment gap between the Valleys and the rest of Wales is obviously a key point here. I welcome the Cabinet Secretary's commitment to creating sustainable jobs in the Valleys themselves, rather than simply assisting people to commute to work in Cardiff, Swansea or Newport. So, with regard to this plan for new strategic hubs in specific areas, I would ask the Cabinet Secretary in his reply to provide more details on what incentives will be offered to attract the vital private sector investment required in the area. I know one of the strategic hubs is planned for Ebbw Vale, focusing on a new automotive technology business park. In February 2017, the Welsh Government announced it was expanding the existing enterprise zone in Ebbw Vale to include three new sites. So, could the Cabinet Secretary inform Members what impact this new strategic hub will have on the Ebbw Vale enterprise zone in future? The strategy pledges to exploit the job creation potential of major infrastructure investments such as the M4 relief road and the south Wales metro project. The M4 relief road is currently bogged down in a public inquiry and one of his own backbenchers claims the south Wales metro project has been, in his words, set up to fail. It is vital again, therefore, that the Welsh Government delivers these projects. What happens if they do not proceed? I have commented previously on the lack of people with business experience on this taskforce. It is important that the business community engages closely to provide the training necessary to upskill the workforce. I ask the Cabinet Secretary in his reply for an assurance that there'll be maximum possible engagement with businesses to ensure this strategy delivers the skilled workforce they require. The strategy mentions the expansion of tourism to the Valleys as a recognised tourist destination. It is difficult to see how this aim can be achieved, Deputy Presiding Officer, considering the Welsh Government plans to introduce a tourism tax. Perhaps the Cabinet Secretary could let us know if the proposed tourism tax will help or hinder his aim. Presiding Officer, we must learn lessons from the Communities First programme, another strategy with the best of intentions, but which failed to deliver significant benefits to our people in south-east Wales. The Welsh - . [ Interruption.] No, it is true. You don't live in the area - I travel there for weeks and weeks. I know. It's one of the most beautiful parts we can improve in terms of tourism, and the drive along the A467 is virtually one of the most beautiful roads to drive on, but in the night-time there are not enough lights, there are not enough services there, and actually the uplift of the buildings, which the previous speaker mentioned - the buildings are still there, for hundreds of years, and they are beautiful, but the buildings haven't been uplifted and the place is still the same. The Welsh Government must set and publish clear targets so that progress towards meeting the goals of 'Our Valleys, Our Future' can be monitored and scrutinised by the Assembly and by the public. I hope this strategy succeeds in delivering its aim and creates the vibrant and thriving Valleys communities we all wish to see. Thank you.
Welsh: Mae'r heriau sy'n wynebu ein cymunedau yng Nghymoedd y de yn sylweddol ac yn enfawr. Dyma'r diweddaraf o nifer o fentrau i geisio chwalu a gwrthdroi'r cylch amddifadedd drwy fynd i'r afael â phroblemau anweithgarwch economaidd, canlyniadau addysgol a materion iechyd y cyhoedd. Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi cydnabod na fu rhaglenni eraill yn llwyddiannus, felly er fy mod yn y croesawu sefydlu'r tasglu hwn, mae'n hanfodol ei fod yn gynhyrchiol ac yn dwyn ffrwyth ar gyfer y rhaglen. Mae pawb yn y Siambr hon yn cefnogi'r amcanion a nodir yn y strategaeth 'Ein Cymoedd, Ein Dyfodol'. Mae'n amlwg bod llawer o'r strategaeth hon yn cydblethu â rhaglenni presennol Llywodraeth Cymru. Felly mae'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod cydlyniant rhwng yr holl adrannau perthnasol er mwyn datblygu'r strategaeth hon. Mae cau'r bwlch cyflogaeth rhwng y Cymoedd a gweddill Cymru yn amlwg yn bwynt allweddol yma. Rwy'n croesawu ymrwymiad yr Ysgrifennydd Cabinet i greu swyddi cynaliadwy yn y Cymoedd eu hunain, yn hytrach na dim ond cynorthwyo pobl i deithio i'r gwaith yng Nghaerdydd, Abertawe neu Gasnewydd. Felly, o ran y cynllun hwn ar gyfer canolfannau strategol newydd mewn meysydd penodol, rwy'n gofyn i'r Ysgrifennydd Cabinet, wrth ateb, roi mwy o fanylion ynglŷn â pha gymhellion a gynigir i ddenu'r buddsoddiad sector preifat hanfodol sydd ei angen yn yr ardal. Gwn fod un o'r canolfannau strategol hyn ar gyfer Glynebwy, gan ganolbwyntio ar barc busnes newydd a fydd yn arbenigo mewn technoleg fodurol . Ym mis Chwefror 2017, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bod yn ehangu'r ardal fenter sydd eisoes yn bodoli yng Nglyn Ebwy i gynnwys tri safle newydd. Felly, a allai Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrth yr Aelodau beth fydd effaith y ganolfan strategol newydd hon ar ardal fenter Glynebwy yn y dyfodol? Mae'r strategaeth yn addo manteisio ar botensial creu swyddi drwy gyfrwng buddsoddiadau mawr mewn seilwaith fel ffordd liniaru'r M4 a phrosiect metro de Cymru. Mae ffordd liniaru'r M4 ar hyn o bryd yn destun ymchwiliad cyhoeddus, ac mae un o'i feincwyr cefn ei hun yn honni bod prosiect metro de Cymru wedi ei gynllunio i fod yn fethiant. Mae'n hanfodol, felly, bod Llywodraeth Cymru yn cyflawni'r prosiectau hyn. Beth sy'n digwydd os na fyddant yn gweld golau dydd? Rwyf wedi gwneud sylwadau o'r blaen am y prinder pobl sydd â phrofiad busnes ar y tasglu hwn. Mae'n bwysig bod y gymuned fusnes yn cydweithio'n agos er mwyn darparu'r hyfforddiant angenrheidiol i wella sgiliau'r gweithlu. Rwy'n gofyn i'r Ysgrifennydd Cabinet yn ei ateb am sicrwydd y bydd cymaint o gydweithio â phosib gyda busnesau i sicrhau bod y strategaeth hon yn darparu'r gweithlu medrus sydd ei angen arnynt. Mae'r strategaeth yn sôn am ehangu twristiaeth i'r Cymoedd fel cyrchfan dwristiaeth gydnabyddedig. Mae'n anodd gweld sut y gellir cyflawni'r nod hwn, Dirprwy Lywydd, o ystyried bod Llywodraeth Cymru yn ystyried cynlluniau i gyflwyno treth ar dwristiaeth. Efallai y gallai Ysgrifennydd y Cabinet roi gwybod inni a fydd y dreth dwristiaeth arfaethedig yn helpu neu yn llesteirio ei nod. Llywydd, rhaid inni ddysgu gwersi o'r rhaglen Cymunedau yn Gyntaf, strategaeth arall gyda'r bwriadau gorau, ond na lwyddodd i sicrhau buddion sylweddol ein pobl yn y de-ddwyrain. Mae - . [ Torri ar draws.] Na, mae'n wir. Dydych chi ddim yn byw yn yr ardal - byddaf i'n teithio yno am wythnosau. Rwy'n gwybod. Mae'n un o'r mannau harddaf y gallwn ni ei wella ar gyfer twristiaeth, ac mae'r A467 mewn gwirionedd yn un o'r ffyrdd mwyaf prydferth i yrru arni. Ond yn y nos does dim digon o oleuadau, does dim digon o wasanaethau, ac mewn gwirionedd mae cyflwr yr adeiladau, y soniodd y siaradwr blaenorol amdanynt - mae'r adeiladau yn dal i fod yno, ers cannoedd o flynyddoedd, ac maen nhw'n hardd, ond nid yw'r adeiladau wedi cael eu cynnal a'u cadw, ac mae'r lle yn dal yr un fath. Mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru osod a chyhoeddi targedau clir fel bod modd i'r cyhoedd a'r cynulliad fonitro a chraffu ar y cynnydd tuag at gyflawni nodau 'Ein Cymoedd, Ein Dyfodol'. Gobeithio y bydd y strategaeth hon yn llwyddo i gyflawni ei nod ac yn creu'r cymunedau byrlymus a ffyniannus yn y Cymoedd yr ydym ni i gyd yn dymuno eu gweld. Diolch.