English: May I welcome the Minister's statement this afternoon and the fact that he's taking a fresh look at the WESPs, and wish Aled Roberts well in his work? I hope that he hasn't been handed a hospital pass by the Minister, and I say that for one reason, namely that his predecessor, Leighton Andrews, when he was discussing these issues in the last Assembly, always talked about the possibility of turning the strategic plans into statutory plans, unless the local authorities worked with Government. The Minister didn't mention that during his statement this afternoon, and I would ask him, therefore: is it still an option for Government to make these WESPs statutory plans if the councils do not collaborate? Now, the Minister has mentioned collaboration with councils as a way forward, and I very much hope that that is successful. But I would like to return to the issue of Llangennech school as an example, and to return to the case of the BBC earlier on, of how not to do these things, but that wasn't from the point of view of the local council. The Welsh in education strategic plan for Carmarthenshire specifically mentioned that the council was working closely with staff and governing bodies in dual-stream schools in Carmarthenshire in order to turn them into Welsh-medium schools. That was the objective of the WESP. That was accepted unanimously by the cabinet in Carmarthenshire back in July of 2014, when the council was, of course, led by the Labour Party. In the light of that, governors at the schools in Llangennech - the infant and junior schools - approved it, the community council supported the proposal, the council scrutiny committee supported the proposal, the cabinet supported it - although that was Plaid Cymru-led at that point - and the full council had also supported the proposal. Despite that, there are still people saying that the proper processes hadn't been followed and that local people had been ignored. Well, as far as I can see, the county council, in the case of Llangennech, and in their Welsh in education strategic plan, have followed all statutory steps and all steps required by Government. Therefore, it is disappointing that the Government wasn't more willing to stand by the council in this case. How can we avoid in future this kind of situation arising again - when there is a WESP that is approved by the council and all proper steps are taken, and then some - some - people try to make this a linguistic argument?
Welsh: A gaf i groesawu datganiad y Gweinidog heddiw a'r ffaith bod yna olwg ffres yn cael ei gymryd o gynllun strategol y Gymraeg mewn addysg, a dymuno'n dda i Aled Roberts yn ei waith? Rydw i'n gobeithio nad ydyw wedi cael pàs ysbyty gan y Gweinidog, ac rwy'n gofyn hynny yn benodol am un rheswm, sef bod ei ragflaenydd, Leighton Andrews, pan oedd ef yn trafod y materion yma yn y Cynulliad diwethaf, wastad wedi sôn am y posibiliad o droi'r cynlluniau strategol yma i mewn i lefel statudol, os nad oedd y cynghorau lleol yn cydweithio gyda'r Llywodraeth. Nid yw'r Gweinidog wedi sôn am hynny yn ystod ei ddatganiad heddiw, ac rydw i eisiau gofyn, felly, yn gyntaf: a ydy hi dal yn opsiwn gan y Llywodraeth i wneud y cynlluniau Cymraeg mewn addysg yn statudol os nad yw'r cynghorau yn cydweithio? Nawr, mae'r Gweinidog wedi sôn am gydweithio gyda'r cynghorau fel y ffordd ymlaen, ac rwy'n gobeithio y bydd hynny'n llwyddiannus. Ond hoffwn innau hefyd ddychwelyd at ysgol Llangennech fel enghraifft, ac i fynd yn ôl at achos y BBC gynnau fach, o sut i beidio â gwneud y pethau yma, ond nid o ochr y cyngor sir. Mi oedd cynllun Gymraeg mewn addysg Cyngor Sir Gâr yn sôn yn benodol fod y cyngor sir yn cydweithio'n agos gyda staff a chyrff llywodraethol ysgolion dwy ffrwd sir Gâr er mwyn eu troi yn ysgolion Cymraeg. Dyna oedd amcan y cynllun Cymraeg mewn addysg. Fe dderbyniwyd hynny yn unfrydol gan gabinet sir Gâr yn ôl ym mis Gorffennaf 2014, pan oedd y cyngor sir, wrth gwrs, dan arweinyddiaeth y Blaid Lafur. Yn sgil hynny, roedd llywodraethwyr y ddwy ysgol yn Llangennech - iau a hŷn - wedi cymeradwyo, roedd y cyngor cymuned wedi cefnogi'r cynllun, roedd pwyllgor craffu'r cyngor sir wedi cefnogi'r cynllun, roedd cabinet y cyngor sir wedi cefnogi'r cynllun - er roedd hwnnw nawr o dan arweinyddiaeth Plaid Cymru - ac roedd y cyngor sir llawn, wrth gwrs, wedi cefnogi'r cynllun. Er gwaethaf hynny, mae dal pobl yn dweud nad oedd y prosesau wedi eu dilyn a, rhywsut, fod pobl leol wedi eu hanwybyddu. Nawr, hyd y gwelaf i, mae Cyngor Sir Gâr, yn achos Llangennech a'u cynllun strategol Cymraeg mewn addysg, wedi dilyn pob cam statudol a phob cam y gofynnwyd amdano gan y Llywodraeth. Felly, mae'n siom nad oedd y Llywodraeth yn fwy parod i sefyll wrth gefn y cyngor sir yn yr achos yma. Sut fedrwn ni osgoi yn y dyfodol y sefyllfa yma'n codi eto pan mae yna gynllun Cymraeg mewn addysg yn cael ei dderbyn gan y cyngor sir, bob cam yn cael ei ddilyn, ac wedyn rhai - rhai - yn ceisio gwneud hwn yn fater ieithyddol a dadl ieithyddol?