English: I'd also like to thank those who shared their first-hand experiences and moving accounts of how they ended up sleeping rough. Many included a catalogue of events that even the most resilient amongst us would struggle to endure. Thankfully, they have been supported off the street and are making plans for the future, and we wish them well. Dirprwy Lywydd, the heavy snowfall, biting wind and freezing temperatures of last winter brought the life-threatening perils of sleeping out into sharp focus, but our concern must not be dependent on the season. It is time to meet the challenge of preventing and tackling rough-sleeping in Wales. We hope that our report will provide a clear steer on the way forward. I am pleased that the Welsh Government has responded positively and has accepted, or accepted in principle, 23 out of our 29 recommendations. We would like a clear indication of timescales for their implementation. Some of these seek to build on and strengthen the Government's action plan and its guidance on housing first, both of which were published when our inquiry was already under way. The report covers a range of areas, but today I will focus on our key recommendations. Priority need continues to be the subject of much debate. It is difficult to identify a group of people who have greater need of housing than those who are actually living on the streets. Yet, current categories and the way in which they are being applied means that many are simply not receiving the support they so desperately need. This needs to change. We recommend a phased approached to abolishing priority need. The first step should be to add rough-sleepers as a new category under the Housing (Wales) Act 2014. In responding, the Government has told us it is planning to commission independent research to inform any future changes. We would like a clear indication from the Minister of the timeline for this work. In the event that the Minister would not commit to abolition, we made a series of further proposals aimed at improving statutory protection. We recommended that the Government amends the meaning of 'vulnerable' within the housing Act, and that it reinstates automatic priority need for prison leavers. The Government has rejected both on the basis that it should first await the outcomes of its independent research. But providing a clearer meaning for 'vulnerability' to ensure consistency in decisions across authorities, which we heard is lacking, is not about changing the current approach. We do not believe that strengthening the code of guidance and providing best practice will be enough to achieve this. We received evidence that the removal of automatic status for prison leavers has had a detrimental impact. There is a link between rough-sleeping and reoffending, with all the personal and societal costs that involves. We are therefore disappointed with the Government's position.
Welsh: Hoffwn ddiolch hefyd i'r rhai a rannodd eu profiadau uniongyrchol a'u hanesion trawiadol ynglŷn â sut y daethant i fod yn cysgu ar y stryd. Roedd llawer yn cynnwys rhestr o ddigwyddiadau y byddai hyd yn oed y mwyaf gwydn yn ein plith yn ei chael hi'n anodd eu goddef. Diolch byth, cawsant eu cynorthwyo i ddod oddi ar y stryd ac maent yn gwneud cynlluniau ar gyfer y dyfodol, a dymunwn yn dda iddynt. Ddirprwy Lywydd, rhoddodd eira trwm, gwynt rhynllyd a thymereddau rhewllyd y gaeaf diwethaf ffocws clir ar y peryglon sy'n bygwth bywyd o gysgu yn yr awyr agored, ond ni ddylai ein pryder ddibynnu ar y tymor. Mae'n bryd ateb yr her o atal a mynd i'r afael â chysgu ar y stryd yng Nghymru. Rydym yn gobeithio y bydd ein hadroddiad yn darparu arweiniad clir ar gyfer y ffordd ymlaen. Rwy'n falch fod Llywodraeth Cymru wedi ymateb yn gadarnhaol ac wedi derbyn, neu dderbyn mewn egwyddor, 23 allan o 29 o'n hargymhellion. Hoffem arwydd clir o amserlenni ar gyfer eu gweithredu. Mae rhai o'r rhain yn ceisio adeiladu ar a chryfhau cynllun gweithredu'r Llywodraeth a'i chanllawiau ar dai yn gyntaf, a chyhoeddwyd y ddau pan oedd ein hymchwiliad eisoes wedi cychwyn. Mae'r adroddiad yn cwmpasu ystod o feysydd, ond heddiw byddaf yn canolbwyntio ar ein prif argymhellion. Mae angen blaenoriaethol yn parhau i fod yn destun llawer o drafodaeth. Mae'n anodd nodi grŵp o bobl sydd â mwy o angen tai na'r rhai sy'n byw ar y strydoedd. Eto, mae'r categorïau presennol a'r ffordd y cânt eu cymhwyso yn golygu nad yw llawer o bobl yn cael y cymorth y maent ei angen mor daer. Mae angen newid hyn. Rydym yn argymell dull graddol o fynd ati i ddiddymu angen blaenoriaethol. Dylai'r cam cyntaf gynnwys ychwanegu pobl sy'n cysgu ar y stryd fel categori newydd o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014. Yn ei hymateb, dywedodd y Llywodraeth wrthym ei bod yn cynllunio i gomisiynu gwaith ymchwil annibynnol i lywio unrhyw newidiadau yn y dyfodol. Hoffwn gael syniad clir gan y Gweinidog ynglŷn â'r llinell amser ar gyfer y gwaith hwn. Os na fyddai'r Gweinidog yn ymrwymo i'w ddiddymu, gwnaethom gyfres o gynigion pellach gyda'r nod o wella diogelwch statudol. Argymhellwyd y dylai'r Llywodraeth ddiwygio ystyr 'agored i niwed' o fewn y Ddeddf Tai, a chadarnhau angen blaenoriaethol awtomatig ar gyfer pobl sy'n gadael carchar. Mae'r Llywodraeth wedi gwrthod y ddau ar y sail y dylai aros am ganlyniadau ei ymchwil annibynnol yn gyntaf. Ond nid yw darparu ystyr cliriach i 'agored i niwed' i sicrhau cysondeb wrth wneud penderfyniadau ar draws awdurdodau, y clywsom ei fod yn brin, yn ymwneud â newid y dull cyfredol o weithredu. Nid ydym yn credu bod cryfhau'r cod arweiniad a darparu ymarfer gorau yn ddigon i gyflawni hyn. Cawsom dystiolaeth fod dileu'r statws awtomatig ar gyfer pobl sy'n gadael carchar wedi cael effaith andwyol. Ceir cysylltiad rhwng cysgu ar y stryd ac aildroseddu, gyda'r holl gostau personol a chymdeithasol sydd ynghlwm wrth hynny. Felly rydym yn siomedig ynglŷn â safbwynt y Llywodraeth.