English: Llywydd, we have rightly declared a climate emergency and we now need to act accordingly. We have seen some progress in responding to the scale of the challenge. This Senedd agreed in March to change our legislative targets. Wales now has a net-zero target and, just a few weeks ago, we published our Net Zero Wales plan - a credible, practical way of driving down carbon emissions over the next five years, setting us on the path to a stronger, fairer and greener future. We brought forward our plan, even though we faced delays in the advice we've received from the UK Climate Change Committee, because we wanted to go to COP with a credible plan, setting out Wales's commitment to play our part. COP26 needed to be a pivotal moment, not just for Wales but globally. It was the fifth summit since the Paris agreement in 2015, and the first reckoning on the world's collective ambition and action to tackle climate change. This means action both on emissions, but also on adaptation and how we support developing countries to deal with the consequences of wildfires, droughts, storm surges, flooding and rising sea levels. The Welsh Government was an active presence throughout the COP summit, as part of the UK delegation. I know many other Members of the Senedd were also in Glasgow, representing our Parliament. And I hope their experiences were as challenging and inspiring as mine and Julie James's were. We heard directly from the Guarani people in the rainforest of Brazil, and from the Wampis people in Peru. Their forests capture the equivalent of all Welsh emissions on an annual basis. We were both struck by the challenges they face as their homes and cultures are threatened by farmers and loggers, in direct response to consumer demand from our countries and others. And the message from COP is that we need to change. Throughout the summit, we engaged with young people and were inspired by their determination and their outrage. We exchanged notes with leaders from places such as Sao Paulo, Quebec, and California, sharing the lessons we have learned and exchanging insights. Amongst many memorable encounters, the First Minister spoke bilaterally with the Governor of Louisiana, who has tens of thousands of people living in hotel rooms after hurricane Aida. He took the opportunity to use our membership of the well-being economy network to ensure that transition to a greener future is one with people at its heart. I met with Jenipher Sambazi from Mbale in Uganda, who is an inspirational example of how women are leading the way in fighting climate change, and supporting their communities to make them resilient for the future. We also played our part in encouraging others to step up and take action. Our active membership in networks such as RegionsAdapt and the Under2 Coalition is a key mechanism for this. In 2015, Wales was a founding member of the Under2 Coalition, which has now grown to bring together 260 governments, representing 50 per cent of the global economy and some 1.75 billion people. Focused at the so-called sub-national level, the coalition offers us a chance to engage and connect with, and to learn from and be inspired by, nations worldwide. The group is particularly important where the national governments are reluctant to take difficult decisions, or action is slow. For example, while President Trump was in power, and he took America out of the Paris agreement, the coalition that we helped create allowed dozens of states to stay connected to the global climate change agenda and make progress. In times of global adversity and change, the role of the state and regional governments is even more important as so much of the change needed is at a local level. Likewise, I was proud that we were part of the Beyond Oil and Gas Alliance, which was launched at the summit, led by Costa Rica and Denmark, which is the European Union's largest oil producer. We were the only UK nation to be part of the 10 core membership. And I think, by creating momentum, we will help others to join in that alliance to show a practical way forward. Regardless of the outcomes at COP it is something that we can do. As part of her programme, the Minister for Climate Change attended the Under2 Coalition general assembly, where we looked at how we could increase our outreach, prioritise action and further share and learn from one another. For example, we are working through partnerships such as south Australia's net-zero emission policy forum, which looks at accelerating the transition to net zero. At the assembly, she emphasised the need for a fair and just transition, leaving no one and no place behind as we move to a greener future. She also spoke about how we are supporting the Future Fund, which enables voices to be heard at events such as COP, and how we are committed to working with others, such as the Scottish Government, through the Financing a Just Transition Alliance. Now that COP26 has drawn to a close, I want to draw the Senedd's attention both to what has been achieved as well as, crucially, the next steps. There was genuine progress made on methane, on global finance and to start shifting countries beyond coal, oil and gas. But we have far more to do to stimulate the ambition and the action needed to avoid catastrophic global warming in the lifetimes of our children. This Government is committed to taking the action needed to play our fair role on the global stage, and I encourage Senedd Members to join in that commitment. Diolch.
Welsh: Llywydd, rydym ni wedi datgan argyfwng hinsawdd yn briodol ac mae angen i ni weithredu yn unol â hynny yn awr. Rydym ni wedi gweld rhywfaint o gynnydd o ran ymateb i raddfa'r her. Cytunodd y Senedd hon ym mis Mawrth i newid ein targedau deddfwriaethol. Erbyn hyn, mae gan Gymru darged sero-net ac, ychydig wythnosau'n ôl, gwnaethom gyhoeddi ein cynllun Cymru Sero-Net - ffordd gredadwy ac ymarferol o leihau allyriadau carbon dros y pum mlynedd nesaf, gan ein gosod ar y llwybr i ddyfodol cryfach, tecach a gwyrddach. Gwnaethom gyflwyno ein cynllun, er ein bod yn wynebu oedi yn y cyngor a gawsom gan Bwyllgor Newid Hinsawdd y DU, oherwydd ein bod ni'n dymuno mynd i COP gyda chynllun credadwy, gan nodi ymrwymiad Cymru i chwarae ein rhan. Roedd angen i COP26 fod yn foment allweddol, nid yn unig i Gymru ond yn fyd-eang. Hon oedd y bumed uwchgynhadledd ers cytundeb Paris yn 2015, a'r cyfle cyntaf i farnu uchelgais a chamau gweithredu cyfunol y byd i fynd i'r afael â newid hinsawdd. Mae hyn yn golygu gweithredu ar allyriadau, ond hefyd ar addasu ac ystyried sut yr ydym yn cefnogi gwledydd datblygol i ymdrin â chanlyniadau tanau gwyllt, sychder, ymchwydd stormydd, llifogydd a lefelau'r môr yn codi. Roedd Llywodraeth Cymru yn bresenoldeb gweithredol drwy gydol uwchgynhadledd COP, fel rhan o ddirprwyaeth y DU. Rwy'n gwybod bod llawer o Aelodau eraill y Senedd hefyd yn Glasgow, yn cynrychioli ein Senedd. Ac rwy'n gobeithio bod eu profiadau mor heriol ac ysbrydoledig ag yr oedd rhai Julie James a minnau. Fe wnaethom ni glywed yn uniongyrchol gan bobl Guarani yng nghoedwig law Brasil, a gan bobl Wampis ym Mheriw. Mae eu coedwigoedd nhw yn dal yr hyn sy'n cyfateb i holl allyriadau Cymru yn flynyddol. Cafodd y ddau ohonom ein taro gan yr heriau y maen nhw'n eu hwynebu wrth i'w cartrefi a'u diwylliannau gael eu bygwth gan ffermwyr a choedwyr, mewn ymateb uniongyrchol i'r galw gan ddefnyddwyr o'n gwledydd ni ac eraill. A'r neges o COP yw bod angen i ni newid. Drwy gydol yr uwchgynhadledd, fe wnaethom ni ymgysylltu â phobl ifanc a chawsom ein hysbrydoli gan eu penderfyniad a'u dicter. Gwnaethom gyfnewid nodiadau gydag arweinwyr o leoedd fel Sao Paulo, Québec, a Chaliffornia, gan rannu'r gwersi yr ydym ni wedi eu dysgu a chyfnewid dealltwriaeth. Ymysg llawer o'r cyfarfodydd cofiadwy, siaradodd y Prif Weinidog yn ddwyochrog â Llywodraethwr Louisiana, sydd â degau o filoedd o bobl yn byw mewn ystafelloedd gwesty yn dilyn corwynt Aida. Manteisiodd ar y cyfle i ddefnyddio ein haelodaeth o'r rhwydwaith economi llesiant i sicrhau bod trosglwyddo i ddyfodol gwyrddach yn un sydd â phobl wrth ei wraidd. Fe wnes i gyfarfod â Jenipher Sambazi o Mbale yn Uganda, sy'n enghraifft ysbrydoledig o sut mae menywod yn arwain y ffordd o ran ymladd newid hinsawdd, a chefnogi eu cymunedau i'w gwneud yn gydnerth ar gyfer y dyfodol. Gwnaethom hefyd chwarae ein rhan yn annog eraill i gamu ymlaen a gweithredu. Mae ein haelodaeth weithredol mewn rhwydweithiau fel RegionsAdapt a'r Gynghrair Dan2 yn ddull gweithredu allweddol ar gyfer hyn. Yn 2015, roedd Cymru'n un o sylfaenwyr y Gynghrair Dan2, sydd bellach wedi tyfu i ddod â 260 o lywodraethau ynghyd, sy'n cynrychioli 50 y cant o'r economi fyd-eang a rhyw 1.75 biliwn o bobl. Gyda phwyslais ar y lefel is-genedlaethol fel y'i gelwir, mae'r gynghrair yn cynnig cyfle i ni ymgysylltu a chysylltu â chenhedloedd byd-eang, a dysgu oddi wrthyn nhw a chael ein hysbrydoli ganddyn nhw. Mae'r grŵp yn arbennig o bwysig lle mae'r llywodraethau cenedlaethol yn amharod i wneud penderfyniadau anodd, neu le mae gweithredu'n araf. Er enghraifft, pan oedd yr Arlywydd Trump mewn grym, gan dynnu America allan o gytundeb Paris, fe wnaeth y gynghrair y gwnaethom ni helpu i'w chreu ganiatáu i ddwsinau o daleithiau aros mewn cysylltiad â'r agenda newid hinsawdd fyd-eang a gwneud cynnydd. Mewn cyfnod o adfyd a newid byd-eang, mae swyddogaeth y llywodraethau gwladol a rhanbarthol hyd yn oed yn bwysicach gan fod cymaint o'r newid sydd ei angen ar lefel leol. Yn yr un modd, roeddwn i'n falch ein bod yn rhan o'r Gynghrair Y Tu Hwnt i Olew a Nwy, a gafodd ei lansio yn yr uwchgynhadledd, dan arweiniad Costa Rica a Denmarc, sef cynhyrchydd olew mwyaf yr Undeb Ewropeaidd. Ni oedd yr unig genedl yn y DU i fod yn rhan o'r 10 aelod craidd. Ac rwy'n credu, drwy greu momentwm, y byddwn yn helpu eraill i ymuno â'r gynghrair honno i ddangos ffordd ymarferol ymlaen. Ni waeth beth fo canlyniadau COP, mae'n rhywbeth y gallwn ni ei wneud. Fel rhan o'i rhaglen hi, roedd y Gweinidog Newid Hinsawdd yn bresennol yng nghynulliad cyffredinol y Gynghrair Dan2, lle buom yn edrych ar sut y gallem ni gynyddu ein gwaith allgymorth, blaenoriaethu gweithredu a rhannu a dysgu oddi wrth ein gilydd. Er enghraifft, rydym yn gweithio drwy bartneriaethau fel fforwm polisi allyriadau sero-net de Awstralia, sy'n edrych ar gyflymu'r trosglwyddo i sero-net. Yn y cynulliad, pwysleisiodd yr angen am drawsnewid teg a chyfiawn, heb eithrio neb nac unrhyw le wrth i ni symud tuag at ddyfodol gwyrddach. Soniodd hefyd am sut yr ydym yn cefnogi Cronfa'r Dyfodol, sy'n sicrhau bod lleisiau'n cael eu clywed mewn digwyddiadau fel COP, a sut yr ydym wedi ymrwymo i weithio gydag eraill, fel Llywodraeth yr Alban, drwy'r Gynghrair Ariannu Trawsnewid Cyfiawn. Gan fod COP26 bellach wedi dod i ben, hoffwn dynnu sylw'r Senedd at yr hyn sydd wedi ei gyflawni yn ogystal â'r camau nesaf, sy'n hollbwysig. Gwnaed cynnydd gwirioneddol o ran methan, o ran cyllid byd-eang a dechrau symud gwledydd y tu hwnt i lo, olew a nwy. Ond mae gennym ni lawer mwy i'w wneud i ysgogi'r uchelgais a'r camau sydd eu hangen i osgoi cynhesu byd-eang trychinebus yn ystod oes ein plant. Mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i gymryd y camau sydd eu hangen i chwarae ein rhan deg ar y llwyfan byd-eang, ac anogaf Aelodau'r Senedd i ymuno â'r ymrwymiad hwnnw. Diolch.