techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Minister, for your answer. I've visited quite a few food pantry schemes in my constituency lately, including a really great scheme at Glyncoch last month, where I was really impressed by the variety of fresh and staple foodstuffs on offer, along with other advice services too. It's clear that food pantries have a significant and sustainable long-term role to play in the battle against food poverty and food waste. So, Minister, can you reassure me that support for the creation of food pantries is here to stay as part of the Welsh Government's long-term plans to address social inequality and environmental issues?
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Rwyf wedi ymweld â chryn dipyn o gynlluniau pantri bwyd yn fy etholaeth yn ddiweddar, gan gynnwys cynllun gwych iawn yng Nglyn-coch y mis diwethaf, lle gwnaeth yr amrywiaeth o fwydydd ffres a phrif fwydydd a oedd ar gael argraff fawr arnaf, ynghyd â gwasanaethau cynghori eraill hefyd. Mae'n amlwg fod gan bantrïoedd bwyd rôl hirdymor sylweddol a chynaliadwy i'w chwarae yn y frwydr yn erbyn tlodi bwyd a gwastraff bwyd. Felly, Weinidog, a allwch fy sicrhau bod cefnogaeth i greu pantrïoedd bwyd yma i aros fel rhan o gynlluniau hirdymor Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael ag anghydraddoldeb cymdeithasol a materion amgylcheddol?
English: Thank you very much, Vikki. You've seen what the food pantry can do in your constituency, and the £2 million-worth of funding that I recently announced - and many Members here will be aware of initiatives in the country - the grant is designed to support sustainable projects and to help people access healthy and reasonably priced food. We obviously have an issue in terms of the fact that this was an EU grant and we're uncertain what future years will bring in relation to that funding, but we're committed to supporting these initiatives and, of course, it does link, as you say, to other key goals, like our aim to halve food waste by 2025 and the major impact that cutting food waste has on climate change emissions. The role of community food that our programme for government commits us to is the development of a community food strategy.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Vikki. Rydych wedi gweld yr hyn y gall y pantri bwyd ei wneud yn eich etholaeth, a'r gwerth £2 filiwn o gyllid a gyhoeddais yn ddiweddar - a bydd llawer o'r Aelodau yma yn ymwybodol o fentrau yn y wlad - mae'r grant wedi'i gynllunio i gefnogi prosiectau cynaliadwy ac i helpu pobl i gael gafael ar fwyd iach a rhesymol ei bris. Mae'n amlwg fod gennym broblem yn sgil y ffaith mai grant gan yr UE oedd hwn ac rydym yn ansicr beth a ddaw yn y dyfodol mewn perthynas â'r cyllid hwnnw, ond rydym wedi ymrwymo i gefnogi'r mentrau hyn ac wrth gwrs, mae'n cysylltu, fel y dywedwch, â nodau allweddol eraill, fel ein nod i haneru gwastraff bwyd erbyn 2025 a'r effaith fawr y mae torri gwastraff bwyd yn ei chael ar allyriadau newid hinsawdd. Rôl y bwyd cymunedol y mae ein rhaglen lywodraethu yn ein hymrwymo i'w gyflawni yw datblygu strategaeth bwyd cymunedol.
English: The next item, therefore, is questions to the Counsel General and Minister for the Constitution, and the first question comes from Peredur Owen Griffiths.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol a Gweinidog y Cyfansoddiad, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Peredur Owen Griffiths.
English: Thank you for the question. We are actively looking at how we can use technology to improve voters' experiences at all stages of Welsh elections, from how they register, how they vote and how we count those votes. We are working with local authorities to identify whether these innovations could be tested in next May's elections.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Rydym wrthi'n edrych ar sut y gallwn ddefnyddio technoleg i wella profiadau pleidleiswyr ar bob cam o etholiadau Cymru, o'r ffordd y maent yn cofrestru, sut y maent yn pleidleisio a sut yr awn ati i gyfrif y pleidleisiau hynny. Rydym yn gweithio gydag awdurdodau lleol i nodi a ellid profi'r datblygiadau arloesol hyn yn yr etholiadau fis Mai nesaf.
English: Diolch. During the recent Senedd elections, there was some innovative use of technology in one constituency around the way in which the voting was marked on the register. Traditionally, the record of who has voted has been done by pen and paper, but this was carried out on tablets by polling station staff in Blaenau Gwent. For the avoidance of any doubt, I'm referring to the record of who has voted, rather than electronic voting, which is another matter altogether. I can only see positives from the use of technology in this facet of the voting process, as it cuts down on human error and results in more accurate data when it comes to producing the marked register. Is the Welsh Government, therefore, going to promote the use of good practice with technology during elections along the lines that I've outlined?
Welsh: Diolch. Yn ystod etholiadau diweddar y Senedd, gwelwyd defnydd arloesol o dechnoleg mewn un etholaeth yn ymwneud â'r ffordd y câi'r pleidleisiau eu marcio ar y gofrestr. Yn draddodiadol, câi'r cofnod o bwy sydd wedi pleidleisio ei wneud ar bapur, ond gwnaed hyn ar gyfrifiaduron llechen gan staff yr orsaf bleidleisio ym Mlaenau Gwent. Er mwyn osgoi unrhyw amheuaeth, rwy'n cyfeirio at y cofnod o bwy sydd wedi pleidleisio, yn hytrach na phleidleisio electronig, sy'n fater arall yn gyfan gwbl. Ni allaf ond gweld pethau cadarnhaol o'r defnydd o dechnoleg yn yr agwedd hon ar y broses bleidleisio, gan ei bod yn cyfyngu ar gamgymeriadau gan bobl ac yn arwain at ddata mwy cywir wrth gynhyrchu'r gofrestr wedi'i marcio. A yw Llywodraeth Cymru, felly, yn mynd i hyrwyddo'r defnydd o arferion technolegol da mewn etholiadau, yn debyg i'r hyn a amlinellais?
English: Thank you very much for that supplementary question. You are absolutely right, there are very exciting opportunities for innovation within our electoral system, with many examples of new systems not just being employed in Blaenau Gwent, but other parts of Wales as well. There were examples of that, but also around the world, from systems that allow voters to track their postal ballots to electronic registers at polling stations. So, we are developing an ambitious programme for improvement with a number of electoral pilots that will likely require the use of new technologies next year. They will enable local authorities to consider flexible voting options such as early voting or voting hubs in central locations. We have invited all the local authorities in Wales to bring forward their ideas for electoral pilots, including those in your own region. We will be working closely with them and supporting them in testing these innovations at next May's local government elections. So, I will be working closely with all local authorities and the electoral community to ensure that these innovations are taken forward collaboratively and with the integrity of Welsh elections as the highest priority, as always. I look forward to working with colleagues here in taking this forward, and I'd add one further comment - that, very interestingly, the Welsh Centre for Public Policy is currently undertaking research on electoral innovations around the world, which I hope will further inform our thinking and introduce new ideas.
Welsh: Diolch yn fawr am y cwestiwn atodol hwnnw. Rydych yn llygad eich lle, mae ein system etholiadol yn cynnig cyfleoedd cyffrous iawn i arloesi, gyda llawer o enghreifftiau o systemau newydd yn cael eu defnyddio, nid yn unig ym Mlaenau Gwent, ond mewn rhannau eraill o Gymru hefyd. Cafwyd enghreifftiau o hynny, ond hefyd ym mhob rhan o'r byd, o systemau sy'n caniatáu i bleidleiswyr olrhain eu pleidleisiau post i gofrestrau electronig mewn gorsafoedd pleidleisio. Felly, rydym yn datblygu rhaglen uchelgeisiol ar gyfer gwella gyda nifer o gynlluniau peilot etholiadol a fydd yn debygol o alw am ddefnyddio technolegau newydd y flwyddyn nesaf. Byddant yn galluogi awdurdodau lleol i ystyried opsiynau pleidleisio hyblyg fel pleidleisio cynnar neu hybiau pleidleisio mewn lleoliadau canolog. Rydym wedi gwahodd yr holl awdurdodau lleol yng Nghymru i gyflwyno eu syniadau ar gyfer cynlluniau peilot etholiadol, gan gynnwys y rhai yn eich rhanbarth chi. Byddwn yn gweithio'n agos gyda hwy ac yn eu cynorthwyo i brofi'r datblygiadau arloesol hyn yn yr etholiadau llywodraeth leol fis Mai nesaf. Felly, byddaf yn gweithio'n agos gyda phob awdurdod lleol a'r gymuned etholiadol i sicrhau bod y datblygiadau arloesol hyn yn cael eu datblygu ar y cyd a chyda chywirdeb etholiadau Cymru yn brif flaenoriaeth, fel bob amser. Edrychaf ymlaen at weithio gyda chyd-Aelodau yma i fwrw ymlaen â hyn, a hoffwn ychwanegu un sylw pellach - sef bod Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru, yn ddiddorol iawn, yn cynnal ymchwil ar arloesedd etholiadol o gwmpas y byd ar hyn o bryd, a bydd hynny, gobeithio, yn llywio ein syniadau ymhellach ac yn cyflwyno syniadau newydd.
English: Firstly, unfortunately, we have to accept that a large number of people do not want to vote for any of us. [ Laughter.] For a generation brought up on using their phones for everything, asking them to queue and put a cross on a piece of paper appears very old fashioned. Has the Government considered trialling online voting to engage younger people? If online banking can be made safe, I'm sure that online voting can.
Welsh: Yn gyntaf, yn anffodus, rhaid inni dderbyn nad yw nifer fawr o bobl am bleidleisio dros unrhyw un ohonom ni. [ Chwerthin.] I genhedlaeth a fagwyd ar ddefnyddio eu ffonau ar gyfer popeth, mae gofyn iddynt giwio a rhoi croes ar ddarn o bapur yn ymddangos yn hen ffasiwn iawn. A yw'r Llywodraeth wedi ystyried treialu pleidleisio ar-lein i ymgysylltu â phobl iau? Os gellir gwneud bancio ar-lein yn ddiogel, rwy'n siŵr y gall pleidleisio ar-lein fod yn ddiogel hefyd.
English: Well, I think that the Member is absolutely right. One of the objectives of the pilots that I referred to earlier is, for example - . Where we have introduced voting for 16-year-olds in our election system, when people come on to the register, why should we not be able to use technology that, for example, would allow them to vote in their schools? What about voting in workplaces? What about voting in supermarkets - voting where it is convenient for people to vote, with the objective of maximising the accessibility of the voting system? The voting system is the core of our democracy, and the number of people who participate in that, and the quality of that system, is really a true test, I think, of the strength of our democracy.
Welsh: Wel, credaf fod yr Aelod yn llygad ei le. Un o amcanion y cynlluniau peilot y cyfeiriais atynt yn gynharach, er enghraifft - . Lle'r ydym wedi cyflwyno pleidleisio i bobl ifanc 16 oed yn ein system etholiadol, pan fydd pobl yn dod ar y gofrestr, pam na ddylem allu defnyddio technoleg a fyddai, er enghraifft, yn caniatáu iddynt bleidleisio yn eu hysgolion? Beth am bleidleisio mewn gweithleoedd? Beth am bleidleisio mewn archfarchnadoedd - pleidleisio lle mae'n gyfleus i bobl bleidleisio, gyda'r nod o sicrhau bod y system bleidleisio mor hygyrch â phosibl? Y system bleidleisio yw craidd ein democratiaeth, ac mae nifer y bobl sy'n cymryd rhan yn hynny, ac ansawdd y system honno, yn brawf gwirioneddol, yn fy marn i, o gryfder ein democratiaeth.
English: Thank you for that question. The discussions on the establishment of the independent commission on the constitutional future of Wales are continuing. I shall make a fuller statement to the Senedd in due course.
Welsh: Diolch ichi am y cwestiwn hwnnw. Mae'r trafodaethau ar sefydlu'r comisiwn annibynnol ar ddyfodol cyfansoddiadol Cymru yn parhau. Byddaf yn gwneud datganiad llawnach i'r Senedd maes o law.
English: I'm grateful for that full and comprehensive answer, Minister. It would be useful if you were able to provide us with a little more detail in terms of the timescale for that. You, like myself, have seen a number of commissions come, and their reports go. How will you ensure that this process is different? Because the one thing that we have all learnt over the last, certainly, two years is that devolution is dead. The process of devolution is over. What we need now is an entrenched constitution that provides this Parliament with the entrenched powers to enable it to get on with its job.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am yr ateb llawn a chynhwysfawr hwnnw, Weinidog. Byddai'n ddefnyddiol pe baech yn gallu rhoi ychydig mwy o fanylion i ni am yr amserlen ar gyfer hynny. Rydych chi, fel fi, wedi gweld nifer o gomisiynau a'u hadroddiadau'n mynd a dod. Sut y byddwch yn sicrhau bod y broses hon yn wahanol? Oherwydd un peth yr ydym i gyd wedi'i ddysgu dros y ddwy flynedd ddiwethaf yn sicr yw bod datganoli wedi marw. Mae'r broses ddatganoli ar ben. Yr hyn sydd ei angen arnom yn awr yw cyfansoddiad sefydledig sy'n rhoi pwerau sefydledig i'r Senedd hon i'w galluogi i fwrw ymlaen â'i gwaith.
English: I'm grateful to the Member for Blaenau Gwent for raising this important issue today. Plaid Cymru has been calling for a constitution commission for some time. Our idea was for a commission to consult with citizens about the different constitutional options for our future as a nation. Now, Minister, the remit of the Government's commission hasn't been published yet, so I believe that this is an appropriate time to urge you to ensure that this remit isn't too narrowly drawn by ignoring independence. Given that around a third of the population now supports independence, it is entirely appropriate that it is included as part of the wider discussion, as well as other options, such as the current devolution settlement, or some form of federalism, as you support. Can you, Minister, therefore say whether you agree that a wide-ranging constitutional discussion is needed, so that it is truly meaningful, and that you won't omit independence from that discussion?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Aelod dros Flaenau Gwent am godi'r mater pwysig yma. Mae Plaid Cymru wedi bod yn galw am gomisiwn cyfansoddiadol ers peth amser. Ein syniad ni oedd comisiwn yn ymgynghori â dinasyddion ynglŷn â'r gwahanol opsiynau cyfansoddiadol am ein dyfodol fel cenedl. Nawr, Gweinidog, dyw cylch gorchwyl comisiwn y Llywodraeth heb ei gyhoeddi eto, felly rwy'n credu bod hwn yn amser priodol i erfyn arnoch chi i sicrhau nad yw hwn yn cael ei lunio yn rhy gul drwy anwybyddu annibyniaeth. Gan fod oddeutu traean o'r boblogaeth bellach yn cefnogi annibyniaeth, mae'n gwbl briodol ei bod yn cael ei chynnwys fel rhan o'r sgwrs ehangach, ynghyd ag opsiynau eraill fel y setliad datganoli presennol neu ryw ffurf ar ffederaliaeth, fel rydych chi yn ei chefnogi. A allwch chi, Gweinidog, felly, ddweud os ydych chi'n cytuno bod angen sgwrs gyfansoddiadol eang er mwyn iddi fod yn wirioneddol ystyrlon, ac na fydd yn mynd ati felly i neilltuo annibyniaeth o'r drafodaeth?
English: Well, I can give you the assurance that I think I gave also when I originally issued the statement on this issue, that the commission, when it goes out to engage with people, has to be inclusive. It cannot say to people, 'There are certain things you can or that you can't discuss.' I think one of the problems with how the commission may present its work is that it is very easy to fall into, I suppose, the trap of preconceived positions that political parties have, that we all have, in terms of our own views and sometimes forget that the purpose of this commission is to engage across Wales, with the people of Wales, to try and develop an understanding and a consensus of those key issues that impact on people's lives, how those decision-making processes can be better, how we can engage better with the nations around us, what changes need to take place, and I think, importantly - which probably comes to the area that you're more focusing on - in the event of there being changes in the constitutional structure of the UK, for whatever reason, that we are able to consider, and we are in a position to consider, the options that are open to the people of Wales. So, I don't know if that answers adequately your question, but I think the point I'm making is that it has to be inclusive, it has to be far-reaching, but we mustn't fall into the trap, I think, of preconceived positions that are pejorative and that might hamper the commission from actually doing its job, which is to engage with the people of Wales and to identify with those issues that are most important and that impact on the lives of the people of Wales.
Welsh: Wel, gallaf roi'r sicrwydd y credais i mi ei roi hefyd pan gyhoeddais y datganiad gwreiddiol ar y mater hwn, fod yn rhaid i'r comisiwn, pan fydd yn ymgysylltu â phobl, fod yn gynhwysol. Ni all ddweud wrth bobl, 'Mae rhai pethau y gallwch neu na allwch eu trafod.' Credaf mai un o'r problemau gyda'r modd y gallai'r comisiwn gyflwyno ei waith yw ei bod yn hawdd iawn disgyn i fagl y safbwyntiau rhagdybiedig sydd gan bleidiau gwleidyddol, sydd gan bob un ohonom, a'n safbwyntiau ein hunain, ac anghofio weithiau mai diben y comisiwn hwn yw ymgysylltu ledled Cymru â phobl Cymru i geisio datblygu dealltwriaeth a chonsensws ar y materion allweddol sy'n effeithio ar fywydau pobl, sut y gall prosesau gwneud penderfyniadau fod yn well, sut y gallwn ymgysylltu'n well â'r gwledydd o'n cwmpas, pa newidiadau y mae angen iddynt ddigwydd, a chredaf - gan ddod at yr hyn yr ydych yn canolbwyntio mwy arno mae'n debyg - os bydd newidiadau yn strwythur cyfansoddiadol y DU am ba bynnag reswm, ei bod hi'n bwysig inni allu ystyried, a'n bod mewn sefyllfa i ystyried, yr opsiynau sydd ar gael i bobl Cymru. Felly, nid wyf yn gwybod a yw hynny'n ateb eich cwestiwn yn ddigonol, ond credaf mai'r pwynt rwy'n ei wneud yw bod yn rhaid iddo fod yn gynhwysol, mae'n rhaid iddo fod yn bellgyrhaeddol, ond mae'n rhaid inni beidio â disgyn i fagl safbwyntiau rhagdybiedig sy'n ddifrïol ac a allai rwystro'r comisiwn rhag gwneud ei waith, sef ymgysylltu â phobl Cymru a nodi'r materion sydd bwysicaf ac sy'n effeithio ar fywydau pobl Cymru.
English: Diolch, Llywydd. The Law Commission issued a consultation paper, as you'll know, on devolved tribunals in Wales last December to help shape the tribunal Bill for Wales, designed to regulate a single system for tribunals in Wales. This is now at policy development stage. Given your responsibility for tribunals, what's your initial response to the consultation paper's proposals to, in particular, reform the Welsh Tribunals unit, the part of the Welsh Government that currently administers most devolved tribunals, into a non-ministerial department, but also to standardise the processes for appointing and dismissing members of the tribunals, and introducing a greater role for the president of Welsh Tribunals, to standardise procedural rules across the tribunals and introduce a new tribunal procedure committee to ensure that rules are kept up to date, to replace the existing separate tribunals with a single unified first-tier tribunal broken down into chambers catering for similar claims, and, finally, to bring the Valuation Tribunal for Wales and school exclusion appeals panels within the unified new first-tier tribunal?
Welsh: Diolch, Lywydd. Cyhoeddodd Comisiwn y Gyfraith bapur ymgynghori fis Rhagfyr diwethaf, fel y gwyddoch, ar dribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru i helpu i lunio Bil tribiwnlysoedd Cymru, a luniwyd i reoleiddio un system ar gyfer tribiwnlysoedd yng Nghymru. Mae hyn bellach ar y cam datblygu polisi. O ystyried eich cyfrifoldeb dros dribiwnlysoedd, beth yw eich ymateb cychwynnol i gynigion y papur ymgynghori i ddiwygio uned Tribiwnlysoedd Cymru, yn fwyaf arbennig, sef y rhan o Lywodraeth Cymru sy'n gweinyddu'r rhan fwyaf o dribiwnlysoedd datganoledig ar hyn o bryd, a'i gwneud yn adran anweinidogol, ond hefyd i safoni'r prosesau ar gyfer penodi a diswyddo aelodau'r tribiwnlysoedd, a chyflwyno rôl fwy i lywydd Tribiwnlysoedd Cymru, i safoni rheolau gweithdrefnol ar draws y tribiwnlysoedd a chyflwyno pwyllgor gweithdrefnau tribiwnlysoedd newydd i sicrhau bod y rheolau'n cael eu diweddaru, i ddisodli'r tribiwnlysoedd unigol presennol gydag un tribiwnlys haen gyntaf unedig wedi'i rannu'n siambrau sy'n darparu ar gyfer hawliadau tebyg, ac yn olaf, i ddod â Thribiwnlys Prisio Cymru a phaneli apelio gwaharddiadau ysgolion yn rhan o'r tribiwnlys haen gyntaf unedig newydd?
English: Well, thank you for that very relevant question, and, as you've already identified, the Law Commission is working on this issue at the moment. We are anticipating the report of the Law Commission on the reformation, or the recommendations in respect of issues around reform, of the tribunal system, and, of course, it's worth recognising, isn't it, that this is a significant part of the judicial system. It is a system that directly relates to many of our citizens across a whole wide range where the administration of justice is really important. Some we have inherited as a consequence of devolution, others have developed and others we have created, and it is very timely now, I think, in terms of all the developments taking place around the development of the Welsh jurisdiction, that we now look at the tribunals, we look at how they can be more effective, how they can be streamlined, how they can deliver justice more effectively, more accessibly. And I look forward to the recommendations of the commission and also with a view to, as I think I mentioned yesterday, in my report on accessibility, the possible introduction of legislation on the reform of the tribunal system. The annual report of the president of Welsh Tribunals, Sir Wyn Williams, is due imminently, and I will be meeting with the president of Welsh Tribunals, I think along with the First Minister, in order to discuss the content of his report, and, of course, his report will appear - it will be tabled - in the Senedd for discussion on the floor.
Welsh: Wel, diolch am eich cwestiwn perthnasol iawn, ac fel rydych eisoes wedi'i nodi, mae Comisiwn y Gyfraith yn gweithio ar y mater hwn ar hyn o bryd. Rydym yn disgwyl adroddiad Comisiwn y Gyfraith ar ddiwygio, neu'r argymhellion mewn perthynas â materion sy'n ymwneud â diwygio system y tribiwnlysoedd, ac wrth gwrs, dylid cydnabod bod hon yn rhan arwyddocaol o'r system farnwrol. Mae'n system sy'n uniongyrchol berthnasol i ystod eang o'n dinasyddion lle mae gweinyddu cyfiawnder yn bwysig iawn. Rydym wedi etifeddu rhai o ganlyniad i ddatganoli, mae eraill wedi'u datblygu ac eraill wedi'u creu gennym, a chredaf ei bod yn amserol iawn, gyda'r holl ddatblygiadau sy'n digwydd mewn perthynas â datblygiad awdurdodaeth Cymru, ein bod yn edrych yn awr ar y tribiwnlysoedd, yn edrych ar sut y gallant fod yn fwy effeithiol, sut y gellir eu symleiddio, sut y gallant ddarparu cyfiawnder yn fwy effeithiol, yn fwy hygyrch. Ac edrychaf ymlaen at argymhellion y comisiwn ac at ystyried yn fy adroddiad ar hygyrchedd, fel y soniais ddoe, y posibilrwydd o gyflwyno deddfwriaeth ar ddiwygio'r system dribiwnlysoedd. Disgwylir adroddiad blynyddol llywydd Tribiwnlysoedd Cymru, Syr Wyn Williams, cyn bo hir, a byddaf yn cyfarfod â llywydd Tribiwnlysoedd Cymru, ynghyd â'r Prif Weinidog, rwy'n credu, er mwyn trafod cynnwys ei adroddiad, ac wrth gwrs, bydd ei adroddiad yn ymddangos - bydd yn cael ei gyflwyno - i'w drafod ar lawr y Senedd.