English: Thank you, Minister, for your statement this afternoon, in particular the details that you've been able to provide to the Assembly today. I'd also appreciate a bit of an update, because I notice in your statement you cite 9 September's meeting, but as I understand it, there was an inter-governmental meeting on 24 September as well that involved the devolved administrations/Governments. Obviously, I would assume the information that would flow from that meeting would be far more up to date than from 9 September, in particular, how the Welsh Government are interacting with the UK Government in preparation for a 'no deal', which isn't the Government's position in Westminster. Obviously, the Government's position in Westminster is to secure a deal. It's interesting to note President Juncker's position yesterday, that says that there's every possibility that a deal could be secured at the European heads of state conference on 17 October. The Government in Westminster has set up a Cabinet committee to look specifically at 'no deal' preparations, under the acronym XO. It has met 48 times, as I understand it, and has made 300 recommendations. I would be grateful to understand how many of those 300 recommendations affect the agri-foods sector in your portfolio, bearing in mind that all these recommendations are in relation to 'no deal' preparation. So, it is important for us to understand where those recommendations are being enacted by the Welsh Government, because that close inter-governmental working is vitally important. It's also important to understand how your department is interacting with the haulage industry, because a lot of agri-goods are exported out of this country. As I understand it, 88,000 VAT-registered businesses have received the necessary paperwork for the permits to be put in place for them to continue exporting - unhindered, I might add. I would be grateful to understand how many of those 88,000 are in the agri-foods sector here in Wales. Given that this is a 'no deal' statement that you have, I'm assuming that you have this information available to you. It's also worth remembering that the French authorities have worked tirelessly to adapt the port of Calais so that there is easy transit of goods. Veterinary medicines, in particular, have been identified as category 1 goods, which would have unhindered access into the UK market, in particular Wales. I would be grateful to understand from the Minister how she understands that procedure will work, especially as assurances have been given around veterinary medicines in particular. In particular, there has been talk today about the fisheries sector, very importantly, getting to market on time. In Boulogne, the French authorities have set up a rapid customs and excise point, which will see goods being able to transit from the UK and into the French market in a 24-hour period. Can she confirm what is her understanding of how that post will operate? Obviously, it is going to be a significant point of entry into the European market. It is the French authorities' contention here that that point of entry into the market would see goods caught today in the UK entering the European market within the 24-hour period. So, many of the scare stories said about fish not being able to reach the market, if you take the French authorities' view of it, that is surely not the case. I would also be very grateful to understand how the veterinary sector is being beefed up here in Wales. I understand that many hundreds of vets have been trained in extra work to deal with the regulatory environment, as have non-veterinary-qualified professionals, to support them in their work. What amount of those appointments are going to be made available to abattoirs and processing facilities here in Wales, given that many hundreds have gone through the necessary training provision, to make sure that there is no interruption in the flow of veterinary surgeons into abattoirs and the regulatory environment that the processing sector works to? Could she also enlighten us as to what discussions she has had with DEFRA in relation to the sheep meat sector - because she touches on that in her statement - and in particular, about market intervention that possibly would become available in a 'no deal' scenario? As I understand it from comments in the House of Commons by the Cabinet Minister Michael Gove last week, and obviously your statement here today, these plans do seem to have been worked up to a point of maturity, I would suggest. It would be good to try and get some understanding of how they might operate if they were called upon. It is worth reflecting on farmers' confidence in the sheep meat sector in the breeding sales. At the recent NSA sale in Builth Wells, there was an increase in the averages and clearance rates of breeding stock at that sale. I have attended many farm sales this autumn as well that have seen that confidence exhibited in the marketplace. As I said, it's not the UK Government's position to leave without a deal. We want to see a deal in place, so that many of these provisions don't need to be called upon. But, from what I can see, there has been huge preparation over the last two months, and I would be grateful to understand from the Minister what preparation she has been making to work with the UK Government to make sure that some of these 300 recommendations are in place, to make sure that as smooth an exit from the European Union as possible on 31 October can be accommodated.
Welsh: Diolch, Gweinidog, am eich datganiad y prynhawn yma, yn enwedig y manylion yr ydych chi wedi gallu eu rhoi i'r Cynulliad heddiw. Byddwn ni hefyd yn gwerthfawrogi cael ein ddiweddaru ychydig, oherwydd sylwaf fod eich datganiad yn sôn am y cyfarfod ar 9 Medi, ond fel y deallaf, cafwyd cyfarfod rhynglywodraethol ar 24 Medi yn ogystal, yn cynnwys y gweinyddiaethau/llywodraethau datganoledig. Yn amlwg, byddwn i'n tybio y byddai'r wybodaeth a fyddai'n deillio o'r cyfarfod hwnnw'n llawer mwy diweddar nag o 9 Medi, yn enwedig sut y mae Llywodraeth Cymru'n rhyngweithio â Llywodraeth y DU i baratoi ar gyfer 'heb gytundeb ', sef yr hyn nad yw'n safbwynt y Llywodraeth yn San Steffan. Yn amlwg, safbwynt y Llywodraeth yn San Steffan yw sicrhau cytundeb. Mae'n ddiddorol nodi safbwynt y Llywydd Juncker ddoe, sy'n dweud bod pob posibilrwydd y gellid sicrhau bargen yng nghynhadledd penaethiaid gwladwriaethau Ewrop ar 17 Hydref. Mae'r Llywodraeth yn San Steffan wedi sefydlu Pwyllgor Cabinet i ystyried yn benodol baratoadau gadael 'heb gytundeb', o dan yr acronym XO. Mae wedi cwrdd 48 gwaith, yn ôl yr hyn a ddeallaf, ac wedi gwneud 300 o argymhellion. Byddwn ni'n ddiolchgar o ddeall sawl un o'r 300 o argymhellion hynny sy'n n effeithio ar y sector bwyd-amaeth yn eich portffolio chi, gan gofio bod yr holl argymhellion hyn yn ymwneud â pharatoi ar gyfer gadael 'heb gyundeb'. Felly, mae'n bwysig inni ddeall ymhle y mae'r argymhellion hynny'n cael eu gweithredu gan Lywodraeth Cymru, oherwydd bod y gwaith rhynglywodraethol agos hwnnw'n hanfodol bwysig. Mae'n bwysig deall hefyd sut y mae eich adran yn rhyngweithio â'r diwydiant cludo nwyddau, oherwydd mae llawer o nwyddau amaeth yn cael eu hallforio o'r wlad hon. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, mae 88,000 o fusnesau sydd wedi'u cofrestru ar gyfer TAW wedi cael y gwaith papur angenrheidiol er mwyn rhoi'r trwyddedau ar waith er mwyn iddynt allu parhau i allforio - heb rwystr, fe allwn i ychwanegu. Byddwn i'n ddiolchgar o ddeall faint o'r 88,000 hynny sydd yn y sector bwyd-amaeth yma yng Nghymru. O ystyried mai datganiad 'dim cytundeb ' sydd gennych chi, rwyf yn cymryd yn ganiataol bod y wybodaeth hon ar gael i chi. Mae hefyd yn werth cofio bod awdurdodau Ffrainc wedi gweithio'n ddiflino i addasu porthladd Calais fel bod modd cludo nwyddau'n rhwydd. Mae meddyginiaethau milfeddygol, yn benodol, wedi'u nodi fel nwyddau categori 1, a fyddai'n cael rhwydd hynt i farchnad y DU, yn enwedig Cymru. Byddwn i'n ddiolchgar o gael deall gan y Gweinidog beth yw ei dealltwriaeth o sut y bydd y weithdrefn yn gweithio, yn enwedig gan fod sicrwydd wedi'i roi ynglŷn â meddyginiaethau milfeddygol yn benodol. Yn benodol, y bu sôn heddiw am y sector pysgodfeydd, yn bwysig iawn, yn cyrraedd y farchnad mewn pryd. Yn Boulogne, mae awdurdodau Ffrainc wedi sefydlu man tollau tramor a chartref cyflym, a fydd yn gweld nwyddau'n gallu teithio o'r DU ac i mewn i'r farchnad yn Ffrainc mewn cyfnod o 24 awr. A all gadarnhau beth yw ei dealltwriaeth o sut y bydd y man honno'n gweithio? Yn amlwg, mae'n mynd i fod yn fan cyrraedd pwysig i'r farchnad Ewropeaidd. Ai honiad awdurdodau Ffrainc yma yw y byddai'r man cyrraedd hwnnw'r farchnad yn golygu y bydd nwyddau sy'n cael eu dal heddiw yn y DU yn cyrraedd y farchnad Ewropeaidd o fewn 24 awr. Felly, o ran llawer o'r straeon brawychus ynghylch pysgod yn methu cyrraedd y farchnad, os ydych yn derbyn barn awdurdodau Ffrainc amdano, nid yw'n wir, bid siŵr. Byddwn i hefyd yn ddiolchgar iawn o gael deall sut y mae'r sector milfeddygol yn cael ei gryfhau yma yng Nghymru. Deallaf fod cannoedd o filfeddygon wedi'u hyfforddi mewn gwaith ychwanegol i fynd i'r afael â'r amgylchedd rheoleiddio, ac felly hefyd gweithwyr proffesiynol nad ydynt yn filfeddygon cymwysedig, i'w cefnogi yn eu gwaith. Faint o'r penodiadau hynny a fydd ar gael i ladd-dai a chyfleusterau prosesu yma yng Nghymru, gan bod cannoedd lawer wedi mynd drwy'r ddarpariaeth hyfforddi angenrheidiol, i wneud yn siŵr nad yw llif y milfeddygon i mewn i ladd-dai yn cael ei rwystro na'r amgylchedd rheoleiddio y mae'r sector prosesu yn gweithio iddo? A fyddai hefyd yn bosibl iddi ein goleuo ynghylch pa drafodaethau y mae wedi'u cael gyda DEFRA mewn cysylltiad â'r sector cig dafad - oherwydd mae'n crybwyll hynny yn ei datganiad - ac yn benodol, am ymyrraeth yn y farchnad a fyddai o bosibl ar gael mewn senario 'dim cytundeb'? Yn ôl yr hyn a ddeallaf o sylwadau yn Nhŷ'r Cyffredin gan Weinidog y Cabinet Michael Gove yr wythnos diwethaf, ac yn amlwg eich datganiad yma heddiw, mae'n ymddangos bod y cynlluniau hyn wedi cael eu datblygu hyd at aeddfedrwydd, byddwn i'n ei awgrymu. Byddai'n dda ceisio cael rhywfaint o ddealltwriaeth o sut y byddent yn gweithredu petai galw amdanynt. Mae'n werth myfyrio ynghylch hyder ffermwyr yn y sector cig oen yn y gwerthiannau bridio. Yn arwerthiant diweddar yr NSA yn Llanfair-ym-Muallt, roedd cynnydd yng nghyfartaleddau a chyfraddau clirio'r stoc bridio yn y gwerthiant hwnnw. Yr wyf wedi mynychu nifer o arwerthiannau fferm yr hydref hwn hefyd ac wedi gweld yr hyder hwnnw i'w weld yn y farchnad. Fel y dywedais, nid safbwynt Llywodraeth y DU ydyw i adael heb gytundeb. Rydym ni eisiau gweld cytundeb yn ei le, fel nad oes angen galw ar lawer o'r darpariaethau hyn. Ond, o'r hyn a welaf, bu paratoi enfawr wedi bod yn ystod y ddeufis diwethaf, a byddwn yn ddiolchgar o gael deall gan y Gweinidog pa waith paratoi y mae hi wedi bod yn ei wneud i weithio gyda Llywodraeth y DU i sicrhau bod rhai o'r 300 argymhelliad hyn yn eu lle, er mwyn sicrhau y gellir darparu ar gyfer gadael yr Undeb Ewropeaidd mor ddidrafferth â phosibl ar 31 Hydref.