techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: No. We know that that is vital. But, what is problematic, of course, is the position as regards European funding, ultimately. It's also true to say that we need to look at the route from St Clears to Haverfordwest and ensure that that is improved. But, no, we haven't forgotten the A40. We understand its importance, and it's very important in order to get the traffic up to Fishguard and the ferry that departs from there. But, the improvements to the A40 remain on the agenda.
Welsh: Na. Rydym yn gwybod bod y mater hwn yn hollbwysig. Beth sy'n broblematig, wrth gwrs, yw'r sefyllfa o ran arian Ewropeaidd yn y pen draw. Mae'n wir i ddweud, wrth gwrs, ei bod yn hollbwysig i ystyried yr heol rhwng Sanclêr a Hwlffordd, er mwyn sicrhau bod rhannau o'r heol sy'n anodd ar hyn o bryd yn gwella. Felly, na, nid ydym wedi anghofio'r A40. Rydym yn deall pa mor bwysig ydyw, yn enwedig, wrth gwrs, i symud traffig i Abergwaun hefyd, o achos y llong sy'n mynd o'r fan honno. Felly, mae'r gwelliannau i'r A40 yn dal i fod ar yr agenda ac, wrth gwrs, yn y ddogfen.
English: Thank you for your statement, First Minister. In it you mentioned a 'what works' approach and innovative delivery. There's a nod in the shared challenge and opportunities section of your pamphlet today to the Government not having a monopoly on good ideas nor on delivery. In which portfolio areas do you anticipate seeing more co-production, more localism and less command and control by local government and central Government?
Welsh: Diolch i chi am eich datganiad, Brif Weinidog. Gwnaethoch chi sôn yn eich datganiad am ymagwedd 'yr hyn sy'n gweithio' a chyflenwi arloesol. Cyfeirir yn anuniongyrchol yn adran heriau a chyfleoedd a rennir eich pamffled heddiw at y ffaith nad oes gan y Llywodraeth fonopoli ar syniadau da nac ar gyflenwi. Ym mha feysydd portffolio yr ydych chi'n rhagweld mwy o gyd-gynhyrchu, mwy o leoliaeth a llai o orchymyn a rheolaeth gan lywodraeth leol a'r Llywodraeth ganolog?
English: Well, I think there's great scope for looking to devolve services locally where the structure is right. I don't believe the structure is right at this moment in time with our 22 local authorities. Working with them, we would like to get to a position where we have a structure in place where they can deliver more effectively, where they don't have departments that effectively begin to collapse because one or two people are on the sick or have left the department, and to make local government more sustainable in that regard. I don't think the structure is there at the moment. But, as that structure is developed, working with the local authorities, I think there are opportunities there to look to devolve more services locally. But the structure has to be right first.
Welsh: Wel, rwy'n credu bod cyfle da i ganolbwyntio ar ddatganoli gwasanaethau yn lleol lle mae'r strwythur yn addas. Nid wyf yn credu bod y strwythur yn addas ar hyn o bryd ar gyfer ein 22 awdurdod lleol. Drwy weithio gyda nhw, byddem yn hoffi cyrraedd sefyllfa lle mae gennym strwythur ar waith lle gallant gyflenwi'n fwy effeithiol, lle nad oes ganddynt adrannau sydd i bob pwrpas yn dechrau chwalu oherwydd bod un neu ddau o bobl yn y sâl neu wedi gadael yr adran, ac i wneud llywodraeth leol yn fwy cynaliadwy yn hynny o beth. Nid wyf yn credu bod y strwythur yno ar hyn o bryd. Ond, wrth i'r strwythur gael ei ddatblygu, drwy weithio gydag awdurdodau lleol, rwy'n credu bod cyfleoedd ar gael i ystyried datganoli mwy o wasanaethau yn lleol. Ond mae'n rhaid i'r strwythur fod yn addas yn gyntaf.
English: First Minister, how are you planning to improve your Government's procurement policies, particularly in support of small businesses across Wales? Secondly, you pledged to invest in the transformation of the hospital estate in today's statement. Can you give us an update on a completion date for the new critical care centre in Cwmbran? There seems to be some confusion over this.
Welsh: Brif Weinidog, sut yr ydych yn bwriadu gwella polisïau caffael eich Llywodraeth, yn enwedig i gefnogi busnesau bach ledled Cymru? Yn ail, gwnaethoch chi addo buddsoddi yn y gwaith o drawsnewid yr ystâd ysbytai yn y datganiad heddiw. A allwch chi roi'r diweddariad i ni ynglŷn â'r dyddiad cwblhau ar gyfer y ganolfan gofal critigol newydd yng Nghwmbrân? Mae'n ymddangos bod peth dryswch ynghylch hyn.
English: Well, it's still a priority for us, of course. We know how important modern facilities are, and that work is still ongoing in terms of the business case process. In terms of the other issues raised on procurement, I think we covered that quite extensively in First Minister's questions. The key for small businesses, quite often, is to be able to work together with other small businesses to bid for bigger contracts. Agriculture was a real problem in this regard some years ago, but now is a good example of where we looked at the - . I'll give an example: we looked at the supply of beef into the Welsh NHS. Farmers said to me, 'Well, we don't get any beef in', and they were right, but the problem was there was no supplier in Wales who could supply the NHS day in, day out, week in, week out, month in, month out. They couldn't do it; they weren't big enough. That was resolved by looking to get suppliers working together to resolve that issue of supply, and the same thing has happened with other small businesses. We've been providing advice as to how they can go about doing that. So, whilst it is true to say that we must make sure we don't have contracts that are so big that it's not even possible for small businesses acting together to bid successfully for them, it's also important to make sure that businesses work together to be big enough in order to bid for contracts that are within their grasp.
Welsh: Wel, mae'n dal i fod yn flaenoriaeth i ni, wrth gwrs. Rydym yn gwybod pa mor bwysig yw cyfleusterau modern, ac mae'r gwaith hwnnw'n cael ei wneud o hyd o ran y broses achos busnes. O ran y materion eraill a godwyd ynglŷn â chaffael, rwy'n credu ein bod wedi sôn am hynny'n eithaf helaeth yng nghwestiynau'r Prif Weinidog. Yr hyn sy'n allweddol ar gyfer busnesau bach, yn aml iawn, yw'r gallu i gydweithio â busnesau bach eraill er mwyn cynnig am gontractau mwy o faint. Roedd amaethyddiaeth yn broblem go iawn yn hyn o beth rai blynyddoedd yn ôl, ond erbyn hyn mae'n enghraifft dda o le gwnaethom ni ganolbwyntio ar - . Dyma enghraifft: buom yn edrych ar gyflenwad cig eidion i'r GIG yng Nghymru. Dywedodd ffermwyr wrthyf, 'Wel, nid yw'r GIG yng Nghymru yn prynu unrhyw gig eidion gennym ni', ac roeddent yn gywir, ond y broblem oedd nad oedd unrhyw gyflenwr yng Nghymru a oedd yn gallu cyflenwi cig eidion i'r GIG ddydd ar ôl dydd, wythnos ar ôl wythnos, fis ar ôl mis. Nid oedd modd iddynt wneud hynny; nid oeddent yn ddigon mawr. Cafodd hynny ei ddatrys drwy geisio cael cyflenwyr i weithio gyda'i gilydd i ddatrys y mater hwnnw o ran cyflenwi, ac mae'r un peth wedi digwydd gyda busnesau bach eraill. Rydym wedi bod yn rhoi cyngor ar sut y gallant fynd ati i wneud hynny. Felly, er ei bod yn wir dweud bod rhaid i ni sicrhau nad oes gennym gontractau sydd mor fawr nad yw'n bosibl hyd yn oed i fusnesau bach sy'n gweithio gyda'i gilydd i wneud cais llwyddiannus ar eu cyfer, mae hefyd yn bwysig i wneud yn siŵr fod busnesau yn gweithio gyda'i gilydd i fod yn ddigon mawr i wneud ceisiadau am gontractau sydd o fewn eu gafael.
English: First Minister, thank you very much for this statement. I think four times you pledged in your statement that you want a Wales where the prosperity is right from the top. Actually, I represent the region that has the poorest population in the United Kingdom. The thing is, I'm glad that at least you have accepted it, and this is your first pledge: that you are going to bring prosperity after 17 years now. Can I ask your Government what is the intention to strengthen ties between education, employment, employment agencies and the local business communities, and to ensure that apprentices have work-ready skills that are more aligned to economic demands, irrespective of age or gender, in Wales? Thank you.
Welsh: Brif Weinidog, diolch yn fawr iawn am y datganiad hwn. Rwy'n credu eich bod wedi addo bedair gwaith yn eich datganiad eich bod eisiau gweld Cymru lle mae'r ffyniant o'r lefel uchaf. A dweud y gwir, rwy'n cynrychioli'r rhanbarth sydd â'r boblogaeth dlotaf yn y Deyrnas Unedig. Y peth yw, rwy'n falch eich bod wedi'i dderbyn o leiaf, ac mai dyma yw eich addewid cyntaf: eich bod yn mynd i ddod â ffyniant yn awr ar ôl 17 mlynedd. A gaf i ofyn i'ch Llywodraeth beth yw'r bwriad o ran cryfhau cysylltiadau rhwng addysg, cyflogaeth, asiantaethau cyflogaeth a'r cymunedau busnes lleol, ac o ran sicrhau bod gan brentisiaid sgiliau sy'n eu gwneud yn barod ar gyfer gwaith ac sy'n fwy perthnasol ar gyfer gofynion economaidd, waeth beth fo'u hoedran na'u rhyw, yng Nghymru? Diolch.
English: This is hugely important. He will know that, last week, I launched an initiative to link skills to employment and education. He welcomed it publicly, and I thank him for that. It is European funded, of course, some of it, but it was something that found favour with him. We know full well that it is hugely important that, as we identify which skills are needed for the future in Wales, we work with employers and work with the education sector to make sure that (a) the skills are identified, and (b) that they're provided. One of the questions I always get asked by potential investors into Wales is 'Have your people got the skills that we need?' It's not about 'How cheap are you?' anymore; it's 'Have you got the skills?' We are able to answer those questions, and that shows, of course, with the numbers of new investors that have been coming in over the past five years.
Welsh: Mae hyn yn hynod bwysig. Bydd ef yn gwybod fy mod i, yr wythnos diwethaf, wedi lansio menter i gysylltu sgiliau â chyflogaeth ac addysg. Gwnaeth ef ei chroesawu'n gyhoeddus, ac rwy'n diolch iddo am hynny. Caiff ei ariannu'n rhannol gan Ewrop, wrth gwrs, ond roedd yn rhywbeth yr oedd ef yn ei gefnogi. Gwyddom yn iawn ei bod yn hynod bwysig, wrth i ni nodi pa sgiliau sydd eu hangen ar gyfer y dyfodol yng Nghymru, ein bod yn gweithio gyda chyflogwyr a chyda'r sector addysg i sicrhau bod (a) y sgiliau'n cael eu nodi, a (b) eu bod yn cael eu darparu. Un o'r cwestiynau a ofynnir i mi bob amser gan fuddsoddwyr posibl yng Nghymru yw 'A oes gan eich pobl y sgiliau sydd eu hangen arnom?' Nid mater o 'Ba mor rhad ydych chi?' ydyw erbyn hyn; mater ydyw o 'A oes gennych chi'r sgiliau?'. Rydym yn gallu ateb y cwestiynau hynny, ac mae hynny'n dangos, wrth gwrs, oherwydd y nifer o fuddsoddwyr newydd sydd wedi bod yn dod i Gymru yn ystod y pum mlynedd diwethaf.
English: First Minister, I'm somewhat baffled by the lack of mention of local government in your programme for government, particularly so when you've been using rhetoric about what was in the manifesto. Well, it was, actually, in fact, in your manifesto that you do recognise the vital role of local government - 'so we will seek to create stronger, larger local authorities, as well as stronger town and community councils, leading to the devolution of powers from Cardiff Bay.' Now, just how are you going to do that after the shambles of the previous term? You've left many local authorities, which include very principled and hard-working officers, elected members and front-line workers, in complete disarray. Statements from your party only last week mentioning that the plan is now on hold for 10 years provides yet even more uncertainty, and I think, actually, it's an absolutely disgrace that you've completely omitted any mention of local government, be it reform or what you intend to do. These services that are delivered by local government are actually seen by many residents as far more worthy and more important to them than how you operate here as a Welsh Government. So, I would really like to ask what plans you have - tell us, tell the Chamber, tell the people of Wales, just how you intend to take local government forward and to actually put behind us once and for all the absolute fiasco and shambles that your Government left us in in the previous term.
Welsh: Brif Weinidog, rwyf wedi drysu braidd gan y diffyg sôn am lywodraeth leol yn eich rhaglen lywodraethu, yn arbennig pan rydych wedi defnyddio rhethreg am yr hyn oedd yn y maniffesto. Wel, fe nodwyd, mewn gwirionedd, yn eich maniffesto, eich bod yn cydnabod swyddogaeth hanfodol y llywodraeth leol - 'felly byddwn yn ceisio creu awdurdodau lleol cryfach, mwy o faint, yn ogystal â chynghorau tref a chymuned cryfach, gan arwain at ddatganoli pwerau o Fae Caerdydd'. Nawr, sut yn union ydych chi am wneud hynny yn dilyn traed moch y tymor blaenorol? Rydych chi wedi peri i lawer o awdurdodau lleol, sy'n cynnwys swyddogion gweithgar ac egwyddorol iawn, aelodau etholedig a gweithwyr rheng flaen, ddrysu'n llwyr. Mae datganiadau gan eich plaid yr wythnos diwethaf, hyd yn oed, yn peri mwy fyth o ansicrwydd trwy sôn bod y cynllun bellach wedi oedi am 10 mlynedd, a chredaf i, mewn gwirionedd, ei fod yn hollol warthus eich bod wedi methu yn llwyr â sôn am lywodraeth leol o gwbl, boed o ran diwygio neu yr hyn yr ydych yn bwriadu ei wneud. Mae nifer o drigolion yn ystyried bod y gwasanaethau hyn a ddarperir gan lywodraeth leol, mewn gwirionedd, yn llawer mwy teilwng ac yn bwysicach iddyn nhw na sut yr ydych chi'n gweithredu yma fel Llywodraeth Cymru. Felly, byddwn i'n wirioneddol yn hoffi gofyn pa gynlluniau sydd gennych - dywedwch wrthym ni, wrth y Siambr, ac wrth bobl Cymru, sut yn union yr ydych yn bwriadu symud llywodraeth leol ymlaen ac i roi y tu ôl i ni unwaith ac am byth y llanast a'r traed moch llwyr a adawyd i ni gan eich Llywodraeth chi yn ystod y tymor blaenorol.
English: Thank you, Presiding Officer, for your indulgence. Can I welcome the commitment to deliver an extra 20,000 affordable homes, First Minister? By my calculation - and I would like you to confirm this - that means that you are raising the target for the next five years for the housing market to produce not 8,000 homes a year, but now 12,000 homes a year. I do hope you can confirm that, but I do point out that the current level of house building is actually falling in Wales, and we're unlikely to build even 8,000 homes this year.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd, am eich goddefgarwch. A gaf i groesawu'r ymrwymiad i ddarparu 20,000 o gartrefi fforddiadwy ychwanegol, Brif Weinidog? Rwyf i wedi cyfrifo - a hoffwn i chi gadarnhau hyn - bod hynny'n golygu eich bod yn cynyddu'r targed ar gyfer y pum mlynedd nesaf ar gyfer y farchnad dai i gynhyrchu, nid 8,000 o gartrefi y flwyddyn, ond 12,000 o gartrefi y flwyddyn erbyn hyn. Rwyf yn gobeithio y gallwch chi gadarnhau hynny, ond yr wyf yn nodi bod y lefel bresennol o adeiladu tai yn gostwng mewn gwirionedd yng Nghymru, ac nad ydym yn debygol o adeiladu 8,000 o gartrefi hyd yn oed eleni.
English: Well, our target is 20,000. Some of that will be met, as I said, through Help to Buy. There will be different models that will be appropriate for different people - I think that's true - and we need to be innovative in terms of seeing whether there are ways in which we can acquire existing houses - not compulsory, of course - in terms of making them available to the local market. These are all issues that will need to be examined. We know in some parts of rural Wales - Powys, for example, lost half of its public housing stock in the 1980s and 1990s, with enormous consequences. I've met people who can't live in the villages that they're from - they're living in mobile homes as a result of it. Well, we can't tolerate that; it's a social justice issue, as far as the future is concerned. So, yes, we have the target of 20,000 homes. There will be a mixture of different ways as to how we reach that target, but we are determined to reach it.
Welsh: Wel, ein targed yw 20,000. Bydd rhywfaint o hynny yn cael eu bodloni, fel y dywedais, drwy'r cynllun Cymorth i Brynu. Bydd gwahanol fodelau a fydd yn briodol i wahanol bobl - rwy'n credu bod hynny'n wir - a bydd angen i ni fod yn arloesol o ran gweld a oes ffyrdd y gallwn gael gafael ar dai presennol - nid yn orfodol, wrth gwrs - i'w rhoi ar y farchnad leol. Mae'r rhain i gyd yn faterion y bydd angen eu harchwilio. Rydym yn gwybod y gwnaeth rhai rhannau o Gymru wledig - Powys, er enghraifft, golli hanner ei stoc o dai cyhoeddus yn yr 1980au a'r 1990au, gyda chanlyniadau enfawr. Rwyf wedi cwrdd â phobl nad ydynt yn gallu byw yn eu pentrefi genedigol - maent yn byw mewn cartrefi symudol o ganlyniad iddo. Wel, ni allwn oddef hynny; mae'n fater cyfiawnder cymdeithasol, o ran y dyfodol. Felly, oes, mae gennym ni'r targed o 20,000 o gartrefi. Bydd amryw ffyrdd gwahanol o ran sut y byddwn yn cyrraedd y targed hwnnw, ond rydym yn benderfynol o'i gyrraedd.
English: The next item on our agenda is a statement by the Cabinet Secretary for Education on the initial teacher education change programme. I call on the Cabinet Secretary for Education, Kirsty Williams.
Welsh: Yr eitem nesaf ar yr agenda yw'r datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg ar y rhaglen newid addysg gychwynnol i athrawon. Rwy'n galw ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, Kirsty Williams.
English: Thank you very much, Presiding Officer. Today, I would like to set out my priorities for the initial teacher education change programme in Wales. Every parent, Presiding Officer, should be confident that their child goes to a school that helps them grow as capable, healthy and well-rounded citizens. Teachers must be supported to be the best that they can be, raising the standard of the profession as a whole. Teachers share an individual, professional and national mission to help our children succeed. I believe Professor John Furlong's report, 'Teaching Tomorrow's Teachers', is critical in reforming our teacher education courses and developing the skills that teachers want and need. The teaching profession can only make its proper contribution to raising standards of education in our schools, as set out in Successful Futures, if our ITE offers our future teachers the skills, the knowledge and the appetite to lead the change required. 'Teaching Tomorrow's Teachers' recommended the development of a very different approach for accrediting programmes of ITE in Wales, and it recommended the establishment of a teacher education accreditation board within the Education Workforce Council for Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Heddiw, hoffwn nodi fy mlaenoriaethau ar gyfer rhaglen newid addysg gychwynnol i athrawon yng Nghymru. Dylai pob rhiant, Lywydd, fod yn hyderus bod eu plentyn yn mynd i ysgol sy'n ei helpu i dyfu yn ddinesydd abl, iach a chyflawn. Mae'n rhaid cefnogi athrawon i fod y gorau y gallant fod, gan godi safon y proffesiwn yn ei gyfanrwydd. Mae athrawon yn rhannu cenhadaeth unigol, broffesiynol a chenedlaethol i helpu ein plant i lwyddo. Rwy'n credu bod adroddiad yr Athro John Furlong, 'Addysgu Athrawon Yfory', yn hanfodol ar gyfer diwygio ein cyrsiau addysg i athrawon a datblygu'r sgiliau sydd eu heisiau a'u hangen ar athrawon. Er mwyn i'r proffesiwn addysgu gyfrannu'n briodol at godi safonau addysg yn ein hysgolion, fel y nodir yn Dyfodol Llwyddiannus, mae'n rhaid i'n haddysg gychwynnol i athrawon gynnig y sgiliau, yr wybodaeth a'r awydd i athrawon y dyfodol arwain y newid sydd ei angen. Yn 'Addysgu Athrawon Yfory' argymhellwyd datblygu dull gwahanol iawn o achredu rhaglenni addysg gychwynnol i athrawon yng Nghymru, ac argymhellodd sefydlu bwrdd achredu addysg i athrawon o fewn Cyngor Gweithlu Addysg Cymru.
English: Thank you, Cabinet Secretary, for your statement. Teaching was a first-choice career for me and I spent 16 very rewarding years in the classroom. I know, from my own experience of working with ITE programmes as a student mentor myself, just how important they are in ensuring that teaching remains as a first-choice career, and also how beneficial it is for practicing teachers to have student teachers in the classroom with them, sharing new ideas. My question is this: how will the Welsh Government ensure that the new programme will provide trainee teachers with full and detailed training of additional learning needs? And, also, how will the new ALN Bill be built into this when it passes into law?
Welsh: Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet, am eich datganiad. Roedd addysgu yn yrfa dewis cyntaf i mi ac rwyf wedi treulio 16 mlynedd gwerth chweil yn y dosbarth. Rwy'n gwybod, o fy mhrofiad fy hun o weithio gyda rhaglenni addysg gychwynnol i athrawon fel mentor myfyrwyr fy hun, pa mor bwysig ydynt o ran sicrhau bod addysgu'n parhau i fod yn yrfa dewis cyntaf, a hefyd pa mor fuddiol ydyw i athrawon gael athrawon dan hyfforddiant yn yr ystafell ddosbarth gyda nhw, i rannu syniadau newydd. Dyma fy nghwestiwn i: sut y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau y bydd y rhaglen newydd yn darparu hyfforddiant llawn a manwl ym maes anghenion dysgu ychwanegol i athrawon dan hyfforddiant? A, hefyd, sut y caiff y Bil ADY newydd ei gynnwys yn hyn pan ddaw'n gyfraith?
English: Thank you, Vikki, very much indeed. In some ways, whilst I'm very glad that you're here, it's sad that you've decided that politics would be your second career, rather than staying in the classroom. I think you're right. The relationship that a student teacher has with their host school is absolutely crucial, and that's why we do need to see a reform in how universities and schools work and the balance between the time student teachers spend in universities and how much time they spend actually at the chalkface, so to speak, working alongside qualified teachers in the classrooms. We need to have a much closer relationship between universities and the schools, which has been part of the problem in the past. We need a much closer relationship, which is very important. Forgive me, what was the final question? I'm sorry, I should've -
Welsh: Diolch yn fawr iawn wir, Vikki. Mewn rhai ffyrdd, er fy mod i'n falch iawn eich bod chi yma, mae'n drist eich bod chi wedi penderfynu mai gwleidyddiaeth fyddai eich ail yrfa, yn hytrach nag aros yn yr ystafell ddosbarth. Rwy'n credu eich bod chi'n gywir. Mae'r berthynas rhwng athro dan hyfforddiant a'r ysgol letyol yn gwbl hanfodol, a dyna pam y mae angen i ni weld diwygiad o ran sut y mae prifysgolion ac ysgolion yn gweithio a'r cydbwysedd rhwng yr amser y mae athrawon dan hyfforddiant yn ei dreulio mewn prifysgolion a'r amser y maent yn ei dreulio mewn gwirionedd ar lawr y dosbarth, yn gweithio ochr yn ochr ag athrawon cymwysedig yn yr ystafelloedd dosbarth. Mae arnom angen perthynas agosach o lawer rhwng prifysgolion a'r ysgolion, sydd wedi bod yn rhan o'r broblem yn y gorffennol. Mae arnom angen berthynas agosach o lawer, sy'n bwysig iawn. Maddeuwch i mi, beth oedd y cwestiwn olaf? Mae'n ddrwg gen i, dylwn i fod wedi -