techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well it's certainly not the Welsh Government narrative. As I said in my earlier answer to Janet Finch-Saunders, we have put significant funding into flood alleviation schemes right across Wales, so it's certainly not our narrative. And in relation to NRW, which I fund, they have had significant funding to address flooding issues. One of the issues NRW do have at the moment is making sure they have their full quota of staff in relation to this, and my officials have been working very closely to ensure that that happens. I mentioned in my earlier answer too about what needs to be done, and what funding needs to be done. We will wait for flood and water experts to inform us of what may be required. And, certainly, I will look to see what funding we have available when those recommendations come through. In relation to, I think you said Dyffryn Conwy school - I wasn't aware of that, but I will ask the Minister for Education to take that issue up.
Welsh: Wel, nid dyna naratif Llywodraeth Cymru yn sicr. Fel y dywedais yn fy ateb cynharach i Janet Finch-Saunders, rydym ni wedi dyrannu cyllid sylweddol i gynlluniau lliniaru llifogydd ledled Cymru, felly nid dyna ein naratif ni yn sicr. Ac yng nghyswllt Cyfoeth Naturiol Cymru, yr wyf i'n ei ariannu, maen nhw wedi cael cyllid sylweddol i fynd i'r afael â materion llifogydd. Un o'r problemau sydd gan Cyfoeth Naturiol Cymru ar hyn o bryd yw sicrhau bod ganddyn nhw eu cwota llawn o staff o ran y mater hwn, ac mae fy swyddogion i wedi bod yn gweithio'n agos iawn i sicrhau bod hynny'n digwydd. Soniais yn fy ateb yn gynharach am yr hyn y mae angen ei wneud, a pha gyllid y mae angen ei roi. Byddwn yn aros i arbenigwyr llifogydd a dŵr ein hysbysu am yr hyn y gallai fod ei angen. Ac, yn sicr, byddaf yn edrych i weld pa gyllid sydd ar gael i ni pan ddaw'r argymhellion hynny i law. O ran, Ysgol Dyffryn Conwy rwy'n credu y dywedasoch chi - nid oeddwn i'n ymwybodol o hynny, ond byddaf yn gofyn i'r Gweinidog Addysg roi sylw i'r mater hwnnw.
English: So, I think we all have to accept that we will see these sorts of events more frequently. This is clearly due to climate change, and I absolutely recognise the point that you make in relation to that. I've already asked officials to do a rapid review of any schemes - and we have many - in the pipeline to see what will need to be brought forward and we will do that alongside the investigation reports and the recommendations we receive. You make a very pertinent point about insurance, and I do welcome that Flood Re is now operating right across the UK, and over 90 per cent of insurance companies do offer it for homes at high flood risk. But, of course, small businesses are not protected in that scheme, and legislation on financial services does remain a reserved matter and any costs associated with the fair delivery of that scheme rests with the UK Government. So, I will be taking that issue up also with the UK Government.
Welsh: Felly, rwy'n credu bod yn rhaid i ni i gyd dderbyn y byddwn ni'n gweld y mathau hyn o ddigwyddiadau yn amlach. Mae hyn yn amlwg oherwydd y newid yn yr hinsawdd, ac rwy'n llwyr gydnabod y pwynt yr ydych chi'n ei wneud ynglŷn â hynny. Rwyf i eisoes wedi gofyn i swyddogion gynnal adolygiad cyflym o unrhyw gynlluniau - ac mae gennym ni lawer - sydd ar y gweill i weld beth y bydd angen ei gyflwyno a byddwn yn gwneud hynny ochr yn ochr â'r adroddiadau ymchwilio a'r argymhellion y byddwn ni'n eu cael. Rydych chi'n gwneud pwynt perthnasol iawn ynglŷn ag yswiriant, ac rwy'n croesawu'r ffaith bod Flood Re yn gweithredu ledled y DU erbyn hyn, ac mae dros 90 y cant o gwmnïau yswiriant yn ei gynnig i gartrefi sydd mewn perygl mawr o lifogydd. Ond, wrth gwrs, nid yw busnesau bach yn cael eu gwarchod yn y cynllun hwnnw, ac mae deddfwriaeth ar wasanaethau ariannol yn dal i fod yn fater a gadwyd yn ôl ac mae unrhyw gostau sy'n gysylltiedig â darparu'r cynllun hwnnw yn deg yn nwylo Llywodraeth y DU. Felly, byddaf yn codi'r mater hwnnw gyda Llywodraeth y DU hefyd.
English: Flood problems aren't limited to the Conwy Valley or Llanrwst. We have problems with flooding throughout north Wales. In some cases, the flood problems are exacerbated by the actions of local authorities. So, how will you be working with local authorities to make sure that the things they do with the environment, such as tree felling, for instance, in the vicinity of roads and in areas that are prone to flooding - ? How are you working with local authorities to make sure that their actions in the local environment actually help prevent flooding rather than exacerbate it?
Welsh: Nid yw problemau llifogydd wedi'u cyfyngu i Ddyffryn Conwy na Llanrwst. Mae gennym ni broblemau gyda llifogydd ledled y gogledd. Mewn rhai achosion, mae'r problemau o ran llifogydd yn cael eu gwaethygu gan weithredoedd awdurdodau lleol. Felly, sut byddwch chi'n gweithio gydag awdurdodau lleol i wneud yn siŵr bod y pethau y maen nhw'n eu gwneud gyda'r amgylchedd, fel cwympo coed, er enghraifft, yng nghyffiniau ffyrdd ac mewn ardaloedd sy'n dueddol o ddioddef llifogydd - ? Sut ydych chi'n gweithio gydag awdurdodau lleol i wneud yn siŵr bod eu gweithredoedd yn yr amgylchedd lleol yn helpu i atal llifogydd yn hytrach na'u gwaethygu?
English: Local authorities are a very important partner in all that we do to alleviate flood risk, and those sorts of conversations will take place, for instance, when we're looking at putting forward a flood-alleviation scheme. I know those discussions have taken place already. I think it's also really important to recognise the work that local authorities do at a time such as we've seen at the weekend; to ensure that sand bags, for instance, are brought forward. I know that some of the correspondence I've received from Janet Finch-Saunders's constituents has raised that issue. So, that's an ongoing discussion with officials.
Welsh: Mae awdurdodau lleol yn bartner pwysig iawn ym mhopeth yr ydym ni'n ei wneud i liniaru'r perygl o lifogydd, a bydd y mathau hynny o sgyrsiau'n cael eu cynnal, er enghraifft, pan fyddwn ni'n edrych ar gyflwyno cynllun lliniaru llifogydd. Gwn fod y trafodaethau hynny wedi digwydd yn barod. Rwy'n credu ei bod hi hefyd yn bwysig iawn cydnabod y gwaith y mae awdurdodau lleol yn ei wneud ar adeg fel yr ydym ni wedi ei gweld dros y penwythnos; i sicrhau bod bagiau tywod, er enghraifft, yn cael eu darparu. Gwn fod rhywfaint o'r ohebiaeth yr wyf i wedi ei chael gan etholwyr Janet Finch-Saunders wedi codi'r mater hwnnw. Felly, mae honno'n drafodaeth barhaus gyda swyddogion.
English: The next item is questions to the First Minister, and the first question is from David Rees.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Prif Weinidog, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan David Rees.
English: Llywydd, the Welsh Government has provided the regulators with an extensive range of enforcement tools to reduce industrial pollution. We expect those powers to be used to prevent incidents from taking place and to take remedial action when incidents do occur.
Welsh: Llywydd, mae Llywodraeth Cymru wedi darparu amrywiaeth eang o ddulliau gorfodi i'r rheoleiddwyr i leihau llygredd diwydiannol. Rydym ni'n disgwyl i'r pwerau hynny gael eu defnyddio i atal digwyddiadau ac i gymryd camau unioni pan geir digwyddiadau o'r fath.
English: I thank David Rees for those questions and recognise the extent to which he always speaks up, here on the floor of the Assembly, for the importance of the steel industry in his own constituency. But as he says, for that industry to be a good neighbour to those who live alongside it. Of course, the environment legislation that we will bring forward will be an opportunity to look at the standards we have in place and the enforcement powers we have in place. In the immediate future, we are putting significant pressure on the UK Government to make sure that, for the industrial emissions directive, which currently governs emissions and industrial pollution, they commit to that continuing beyond the EU exit transition period. And while that is going on, there are two other developments this year that I know will be of direct interest for David Rees's constituents: there's the draft clean air plan consultation going on until 10 March, where the Minister has already said she will look to see if regulators need further powers; and specifically in the Port Talbot context, Llywydd, there's an ongoing review of the short-term action plan, independently advised by the University of the West of England, carried out in consultation with Tata, NRW and Neath Port Talbot Council. Again, I know that the Minister has very specifically committed that nuisance dust, which as David Rees says causes distress to people who live in that locality, will be encompassed in that review.
Welsh: Diolchaf i David Rees am y cwestiynau yna ac rwy'n cydnabod faint y mae bob amser yn siarad, yma ar lawr y Cynulliad, am bwysigrwydd y diwydiant dur yn ei etholaeth ei hun. Ond fel y dywed, i'r diwydiant hwnnw fod yn gymydog da i'r rhai sy'n byw wrth ei ochr. Wrth gwrs, bydd y ddeddfwriaeth amgylcheddol y byddwn ni'n ei chyflwyno yn gyfle i edrych ar y safonau sydd gennym ni ar waith a'r pwerau gorfodi sydd gennym ni ar waith. Yn y dyfodol uniongyrchol, rydym ni'n rhoi pwysau sylweddol ar Lywodraeth y DU i wneud yn siŵr, ar gyfer y gyfarwyddeb allyriadau diwydiannol, sy'n llywodraethu allyriadau a llygredd diwydiannol ar hyn o bryd, eu bod nhw'n ymrwymo i barhau hynny y tu hwnt i gyfnod pontio ymadael â'r UE. A thra bod hynny'n digwydd, ceir dau ddatblygiad arall eleni y gwn y byddan nhw o ddiddordeb uniongyrchol i etholwyr David Rees: ceir yr ymgynghoriad ar y cynllun aer glân drafft sy'n cael ei gynnal tan 10 Mawrth, lle mae'r Gweinidog eisoes wedi dweud y bydd yn edrych i weld a oes angen mwy o bwerau ar reoleiddwyr; ac yn benodol yng nghyd-destun Port Talbot, Llywydd, ceir adolygiad parhaus o'r cynllun gweithredu byrdymor, wedi'i gynghori'n annibynnol gan Brifysgol Gorllewin Lloegr, a gynhaliwyd mewn ymgynghoriad â Tata, Cyfoeth Naturiol Cymru a Chyngor Castell-nedd Port Talbot. Unwaith eto, gwn fod y Gweinidog wedi ymrwymo'n benodol iawn y bydd llwch niwsans, sy'n peri gofid i bobl sy'n byw yn yr ardal honno fel y mae David Rees yn ei ddweud, yn cael ei gynnwys yn yr adolygiad hwnnw.
English: First Minister, in the absence of a clean air Act, as you've indicated, we are to have a clean air plan, once the consultation finishes and you respond to it and then put it into effect. Central to the new regime will be prevention and control regulations that apply best available techniques, or BAT, for pollution control. Perhaps you could elaborate on what this is likely to be, because I do think we need a mixture of ensuring that our major industries themselves improve their own practices, but obviously there's an enforcement regime that ensures, if they don't do it voluntarily, they will be brought to book.
Welsh: Prif Weinidog, yn absenoldeb Deddf aer glân, fel yr ydych chi wedi ei nodi, rydym ni'n mynd i gael cynllun aer glân, ar ôl i'r ymgynghoriad ddod i ben ac i chi ymateb iddo ac yna ei roi ar waith. Bydd rheoliadau atal a rheoli sy'n defnyddio'r technegau gorau sydd ar gael ar gyfer rheoli llygredd yn ganolog i'r drefn newydd . Efallai y gallech chi ymhelaethu ar beth y mae hyn yn debygol o fod, oherwydd rwy'n credu ein bod ni angen cymysgedd o sicrhau bod ein prif ddiwydiannau eu hunain yn gwella eu harferion eu hunain, ond yn amlwg mae trefn orfodi sy'n sicrhau, os nad ydyn nhw'n ei wneud o'u gwirfodd, y byddan nhw'n cael eu cosbi.
English: I thank David Melding for that. He's absolutely right: the polluter-pays principle is centrally important here. Industries that cause industrial pollution must take responsibility themselves for reducing that pollution. They must pay for the cost of regulation as well. The best available techniques come under the industrial emissions directive and are the practical ways in which that directive is given force, because it requires companies that emit industrial pollution to demonstrate that they are taking advantage of the most recent techniques available to reduce environmental impact from their industrial activities. As I said to David Rees, there is a job of work to be done in persuading the UK Government that that regime, which has served us well and can continue to do so even more effectively in the future, is not set aside when we leave the European Union, finally, at the end of this calendar year.
Welsh: Diolchaf i David Melding am hynna. Mae'n hollol iawn: mae'r egwyddor mai'r llygrwr sy'n talu yn ganolog bwysig yn y fan yma. Mae'n rhaid i ddiwydiannau sy'n achosi llygredd diwydiannol gymryd cyfrifoldeb eu hunain am leihau'r llygredd hwnnw. Mae'n rhaid iddyn nhw dalu am y gost o reoleiddio hefyd. Daw'r technegau gorau sydd ar gael o dan y gyfarwyddeb allyriadau diwydiannol a dyma'r dulliau ymarferol o roi grym i'r gyfarwyddeb honno, gan ei bod yn ei gwneud yn ofynnol i gwmnïau sy'n allyrru llygredd diwydiannol ddangos eu bod nhw'n manteisio ar y technegau diweddaraf sydd ar gael i leihau'r effaith amgylcheddol o'u gweithgareddau diwydiannol. Fel y dywedais wrth David Rees, mae gwaith i'w wneud i berswadio Llywodraeth y DU nad yw'r drefn honno, sydd wedi ein gwasanaethu'n dda ac a all barhau i wneud hynny hyd yn oed yn fwy effeithiol yn y dyfodol, yn cael ei rhoi o'r neilltu pan fyddwn ni'n gadael yr Undeb Ewropeaidd, yn derfynol, ar ddiwedd y flwyddyn galendr hon.
English: I'm sure, First Minister, that you'll be aware of the recent fire at Kronospan in Chirk, an area that I represent in this Assembly. I'm told it's the seventeenth fire in around 18 years, although anecdotally local people are telling me that they happen even more often than that. Be that as it may, they're absolutely fed up with these kinds of incidents. There are big questions to be answered around this particular event: questions around why there was such a slow response in informing local people about the fire; why it took 48 hours for air pollution monitoring equipment to get to Chirk; and why the fire raged for so long. So, will you, as First Minister, set up an independent inquiry to answer some of these questions and give local residents the peace of mind that they deserve?
Welsh: Rwy'n siŵr, Prif Weinidog, y byddwch chi'n ymwybodol o'r tân diweddar yn Kronospan yn y Waun, ardal yr wyf i'n ei chynrychioli yn y Cynulliad hwn. Rwy'n clywed mai dyma'r ail dân ar bymtheg mewn tua 18 mlynedd, er bod pobl leol yn dweud wrthyf i'n anecdotaidd eu bod nhw'n digwydd yn amlach na hynny hyd yn oed. Pa un a yw hynny'n wir ai peidio, maen nhw wedi syrffedu'n llwyr â'r mathau hyn o ddigwyddiadau. Mae cwestiynau mawr i'w hateb ynghylch y digwyddiad penodol hwn: cwestiynau ynghylch pam y cafwyd ymateb mor araf o ran rhoi gwybod i bobl leol am y tân; pam y cymerodd 48 awr i offer monitro llygredd aer gyrraedd y Waun; a pham yr oedd y tân ynghynn cyhyd. Felly, a wnewch chi, fel Prif Weinidog, sefydlu ymchwiliad annibynnol i ateb rhai o'r cwestiynau hyn a rhoi'r tawelwch meddwl y maen nhw'n ei haeddu i drigolion lleol?
English: I thank Llyr Gruffydd for that. I was indeed aware of the fire at the Kronospan site, because I know that my colleague Ken Skates, as the local Member, had met with the company and with Unite the Union, representing the workforce at the site, to find out from them the actions that they were taking. Wrexham County Borough Council was also represented at that meeting, because it is the local authority's responsibility now to investigate whether or not the constraints that are meant to operate around that site were properly in place at the time that the fire occurred. The county borough council must report on its investigations by the end of April of this year, and I think it is only fair to allow them to carry out that responsibility and to see what that report uncovers before we decide whether any further action is required.
Welsh: Diolchaf i Llyr Gruffydd am hynna. Roeddwn i'n ymwybodol o'r tân ar safle Kronospan, oherwydd gwn fod fy nghyd-Weinidog, Ken Skates, fel yr Aelod lleol, wedi cyfarfod â'r cwmni a chydag Unite yr Undeb, gan gynrychioli'r gweithlu ar y safle, i gael gwybod ganddyn nhw am y camau yr oedden nhw'n yn eu cymryd. Cynrychiolwyd Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam yn y cyfarfod hwnnw hefyd, gan mai cyfrifoldeb yr awdurdod lleol nawr yw ymchwilio pa un a oedd y cyfyngiadau sydd i fod i weithredu o amgylch y safle hwnnw ar waith yn briodol ar adeg y tân hwnnw. Mae'n rhaid i'r cyngor bwrdeistref sirol adrodd ar ei ymchwiliadau erbyn diwedd mis Ebrill eleni, a chredaf nad yw ond yn deg caniatáu iddyn nhw gyflawni'r cyfrifoldeb hwnnw a gweld yr hyn y mae'r adroddiad hwnnw'n ei ddatgelu cyn i ni benderfynu a oes angen cymryd unrhyw gamau pellach.
English: I thank the Member for that question. Over the last 12 months, the Welsh NHS has treated more patients, more successfully, than at any time in its 70-year history. Record numbers of staff and record levels of investment lie behind these improvements.
Welsh: Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae GIG Cymru wedi trin mwy o gleifion, yn fwy llwyddiannus, nag ar unrhyw adeg yn ei hanes o 70 mlynedd. Y nifer uchaf erioed o staff a'r lefelau uchaf erioed o fuddsoddiad yw'r sail i'r gwelliannau hyn.
English: I thank the First Minister for that reply, but I think most fair-minded people would say that that's a very partial answer to the question. The reality is that, in many respects, performance in the health service has got dramatically worse in the last 12 months. As far as Betsi Cadwaladr is concerned, a third of patients are now waiting over four hours for accident and emergency, compared with only 20 per cent four years ago; 22,000 patients have been left in the referral-to-treatment system over 36 weeks on recent figures, compared to only 15,000 six years ago; and there are many other failures that have regularly been shown up in this Chamber. What's happened here is that we've normalised failure in the health service in Wales. It isn't the fault of those who work within the system; it's a failure of management and political control. Given that health consumes over half of the Welsh Government's budget, it's not just a failure of his Government that is involved here, but actually - in a growing number of people's minds - the failure of devolution itself. Is it any wonder, therefore, that 25 per cent of the people of Wales in a recent poll said that they thought that this place should be abolished? So, that, perhaps, will be his epitaph.
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ateb yna, ond rwy'n credu y byddai'r rhan fwyaf o bobl deg eu barn yn dweud bod hwnna'n ateb rhannol iawn i'r cwestiwn. Y gwir yw bod perfformiad yn y gwasanaeth iechyd, mewn sawl ystyr, wedi gwaethygu'n sylweddol iawn yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. O ran Betsi Cadwaladr, mae traean o gleifion yn aros dros bedair awr am ddamweiniau ac achosion brys erbyn hyn, o'i gymharu â dim ond 20 y cant bedair blynedd yn ôl; mae 22,000 o gleifion wedi cael eu gadael yn y system atgyfeirio-i-driniaeth dros 36 wythnos ar sail ffigurau diweddar, o'i gymharu â dim ond 15,000 chwe blynedd yn ôl; a cheir llawer o fethiannau eraill y tynnwyd sylw atyn nhw yn rheolaidd yn y Siambr hon. Yr hyn sydd wedi digwydd yn y fan yma yw ein bod ni wedi normaleiddio methiant yn y gwasanaeth iechyd yng Nghymru. Nid bai'r rhai sy'n gweithio yn y system yw hyn; mae'n fethiant rheoli a rheolaeth wleidyddol. O gofio bod iechyd yn llyncu dros hanner cyllideb Llywodraeth Cymru, nid dim ond methiant ei Lywodraeth ef sydd dan sylw yn y fan yma, ond mewn gwirionedd - ym meddyliau nifer gynyddol o bobl - methiant datganoli ei hun. A oes unrhyw ryfedd, felly, bod 25 y cant o bobl Cymru wedi dweud mewn arolwg diweddar eu bod nhw'n credu y dylid diddymu'r lle hwn? Felly, dyna, efallai, fydd ei feddargraff ef.
English: Well, Llywydd, the Member repeats this week what he said last week. I repeat my advice to him then: he lectures us whenever he has the opportunity on respecting the referendum of 2016, but two referendums have established this institution. On both occasions, people in Wales decided to set up a Senedd for Wales and, on the second occasion, to radically strengthen the powers that are discharged here. That is the verdict of the people of Wales on devolution, and that's why we meet here to discharge their instructions. As far as what fair-minded people would say about the health service - I don't know whether he was hoping to persuade us that he himself would be covered by that definition - let me say to him that last year's satisfaction survey of the health service in Wales, not carried out by the Welsh Government but carried out entirely independently, found that 93 per cent of people in Wales were satisfied by the service they received in primary care and 93 per cent were satisfied by the service they received when they last visited a hospital. That's what fair-minded people in Wales report.
Welsh: Wel, Llywydd, mae'r Aelod yn ailadrodd yr wythnos hon yr hyn a ddywedodd yr wythnos diwethaf. Ailadroddaf innau fy nghyngor iddo bryd hynny: mae'n pregethu wrthym pryd bynnag y caiff y cyfle ar barchu'r refferendwm o 2016, ond mae dau refferendwm wedi sefydlu'r sefydliad hwn. Ar y ddau achlysur, penderfynodd pobl Cymru sefydlu Senedd i Gymru ac, ar yr ail achlysur, i gryfhau'n sylweddol y pwerau a gaiff eu gweithredu yn y fan yma. Dyna farn pobl Cymru ar ddatganoli, a dyna pam yr ydym ni'n cyfarfod yn y fan yma i ddilyn eu cyfarwyddiadau. O ran yr hyn y byddai pobl deg eu barn yn ei ddweud am y gwasanaeth iechyd - nid wyf i'n gwybod a oedd yn gobeithio ein perswadio ni y byddai ef ei hun yn cael ei gynnwys yn y diffiniad hwnnw - gadewch i mi ddweud wrtho fod arolwg boddhad y llynedd o'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru, na chynhaliwyd gan Lywodraeth Cymru ond a gynhaliwyd yn gwbl annibynnol, wedi canfod bod 93 y cant o bobl Cymru yn fodlon gyda'r gwasanaeth a gawsant mewn gofal sylfaenol a bod 93 y cant yn fodlon gyda'r gwasanaeth a gawsant pan wnaethon nhw ymweld ag ysbyty ddiwethaf. Dyna'r hyn y mae pobl deg eu barn yn ei feddwl yng Nghymru.