English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Wales's fisheries have shaped our identity and our communities over centuries. Yet, today, many of our coastal communities fear this generation will be the last to know these traditions and industries that have sustained our communities and attracted so many visitors. Their concerns are not just the threat of a chaotic and uncertain Tory Brexit. These concerns also reflect the steady decline they've witnessed in the marine life on which their livelihoods rely. To reduce the historical and future importance of fisheries to a simplistic posture on Brexit would be a disservice to our communities and their concerns. That is why I hope all parties will support the Welsh Government's amendment, which calls not just for a particular position to be taken on Brexit, but for the UK and Welsh Governments to take all steps necessary to protect our coastal communities and industries, and the environment on which our well-being relies. Last year, I published 'Brexit and our Seas', a consultation to start the conversation about how we manage our fisheries once we are no longer part of the EU common fisheries policy. I will make a further statement on the consultation response and our next steps later this term. However, the next steps the UK Government need to take are very clear. They must secure the access to EU markets to allow the vital relationships to continue between businesses in Wales and their trusted partners across Europe. They must secure access to EU life, to the INTERREG programme with Ireland, and to the other programmes which enable Governments and civil society across Europe to collaborate for the benefit of our shared environment. Without strengthening the protection of the marine environment and averting the worst impacts of climate change, there will be no industries. I agree with the sentiment expressed in the Plaid Cymru amendment, but I believe we need to go further. I know Plaid Cymru Members have a much broader interest in our marine environment than fisheries alone. I've had regular correspondence and discussion with Members about wider co-operation with our European partners and improving the evidence base to support improved management of marine biodiversity. Securing this vital and wide-ranging co-operation with our European neighbours is not a matter of meaningless statements about control of the kind we see in the Tory amendment. There is only one ocean, and marine biodiversity cannot be managed simply by drawing a line on a map. It requires long-term cooperation and negotiation, not soundbites about the control of one side or another. I was also surprised to see the Tories' amendment regarding increased funding from the UK Government for fisheries. It seems they've forgotten about devolution, and that, in Wales, we make our own funding decisions in those areas for which this Senedd is responsible. Let the opposition, by all means, echo our calls for a definitive end to austerity and a significant uplift in our Barnett share of public spending. But do they really want to argue against the ability of this Senedd to decide on budget allocations within devolved competence? The most surprising amendment from the Tories, however, was for a legal duty on Welsh Government to guarantee fish stocks. We see the UK Fisheries Bill, published today by their party, contains no such legal duty. Members can draw their own conclusions about the seriousness with which the Tories in Westminster take their advice from their Welsh colleagues. We cannot legally guarantee fish stocks any more than we can legally guarantee sea level rises. Our actions must be collaborative actions with other nations in Europe and around the world for those commitments to be realised. There is, however, much we can do and do as a Welsh Government, regardless of the outcome of the Brexit process, in order for Wales's fisheries to thrive into the future. In recent years, as part of the European Union, we secured protected status for a whole series of foods from Welsh fisheries, putting them rightly on a par with the very finest foods in the world - Conwy mussels, Welsh laverbread, Halen Môn salt, and coracle-caught salmon and sewin. Their protected status gives recognition to the incredible skills of the producers of these foods - in many cases, skills that have been handed down and mastered over generations. But, of course, that protected status also relies on the quality of the marine environment and our ability to look after it. Whilst foods with protected status are only one example of the value of Welsh fisheries, they perfectly capture the steps we need to take as a Welsh Government to enable our fisheries to thrive: that is, we must invest in the people whose skill and commitment sustains our industries, and we must look after the environment on which those industries and the well-being of our communities rely. Welsh Government must support the seafood and aquaculture sectors to develop new skills and new relationships, so more people can enjoy the world-class produce they offer. And our Welsh seafood cluster initiative does exactly that. The Welsh Government support for the Welsh food and drink sector saw its growth exceed all expectations, reaching more than £7.4 billion a year ahead of target. The steps we will take are designed to support Welsh fisheries to make an even bigger contribution to this remarkable growth. Welsh Government must also ensure all activities in Welsh waters are properly regulated and co-ordinated so that we protect marine biodiversity and halt the decline that is threatening the future of Welsh fisheries. Our marine plan and marine evidence strategy, both published last year, show how we as a Welsh Government can absolutely support that. We need better evidence and better enforcement, and that is why we've made substantial new investments in these areas to better preserve our seas for our historic industries and future generations. I hope our coastal communities and the many people in Wales who identify themselves with Welsh fisheries, whatever their views of Brexit, will see from today's debate that, right across the Senedd, we are prepared to take all steps necessary to secure their future.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Mae pysgodfeydd Cymru wedi llunio ein hunaniaeth a'n cymunedau dros ganrifoedd. Ac eto, heddiw, mae llawer o'n cymunedau arfordirol yn ofni mai'r genhedlaeth hon fydd yr olaf i wybod am y traddodiadau a'r diwydiannau sydd wedi cynnal ein cymunedau ac wedi denu cymaint o ymwelwyr. Nid bygythiad Brexit anhrefnus ac ansicr gan y Torïaid yn unig sy'n eu poeni. Mae'r pryderon hyn hefyd yn adlewyrchu'r dirywiad graddol y maent wedi'i weld yn y bywyd morol y mae eu bywoliaeth yn dibynnu arno. Byddai lleihau pwysigrwydd pysgodfeydd yn hanesyddol ac yn y dyfodol drwy fabwysiadu safbwynt rhy syml ar Brexit yn gwneud anghymwynas â'n cymunedau a'u pryderon. Dyna pam rwy'n gobeithio y bydd pob plaid yn cefnogi gwelliant Llywodraeth Cymru, sy'n galw nid yn unig am fabwysiadu safbwynt penodol ar Brexit, ond i Lywodraethau Cymru a'r DU weithredu pob cam sy'n angenrheidiol i warchod ein cymunedau a'n diwydiannau arfordirol, a'r amgylchedd y mae ein lles yn dibynnu arno. Y llynedd, cyhoeddais 'Brexit a'n Moroedd', sef ymgynghoriad i ddechrau'r sgwrs ynglŷn â sut y rheolwn ein pysgodfeydd pan na fyddwn yn rhan o bolisi pysgodfeydd cyffredin yr UE mwyach. Byddaf yn gwneud datganiad pellach ar yr ymateb i'r ymgynghoriad a'n camau nesaf yn ddiweddarach y tymor hwn. Fodd bynnag, mae'r camau nesaf y mae angen i Lywodraeth y DU eu cymryd yn glir iawn. Rhaid iddynt sicrhau mynediad at farchnadoedd yr UE i ganiatáu i'r berthynas hanfodol barhau rhwng busnesau yng Nghymru a'u partneriaid ffyddlon ledled Ewrop. Rhaid iddynt sicrhau mynediad at fywyd yr UE, at y rhaglen INTERREG ag Iwerddon, ac â'r rhaglenni eraill sy'n galluogi llywodraethau a chymdeithas sifil ledled Ewrop i gydweithio er budd ein hamgylchedd cyffredin. Heb gryfhau amddiffyniad i'r amgylchedd morol ac osgoi effeithiau gwaethaf y newid yn yr hinsawdd, ni fydd unrhyw ddiwydiannau'n bodoli. Rwy'n cytuno â'r teimlad a fynegir yng ngwelliant Plaid Cymru, ond credaf fod angen inni fynd ymhellach. Gwn fod gan Aelodau Plaid Cymru ddiddordeb ehangach o lawer yn ein hamgylchedd morol na physgodfeydd yn unig. Rwyf wedi cael gohebiaeth a thrafodaeth reolaidd gydag Aelodau ynglŷn â chydweithredu ehangach gyda'n partneriaid Ewropeaidd a gwella'r sylfaen dystiolaeth i gefnogi gwell rheolaeth ar fioamrywiaeth forol. Nid mater o ddatganiadau diystyr am reolaeth o'r math a welwn yng ngwelliant y Torïaid yw sicrhau'r cydweithrediad hollbwysig ac eang hwn gyda'n cymdogion Ewropeaidd. Dim ond un cefnfor sydd gennym, ac ni ellir rheoli bioamrywiaeth forol yn syml drwy dynnu llinell ar fap. Mae'n gofyn am gydweithredu a negodi hirdymor, nid datganiadau bachog am reoli'r naill ochr neu'r llall. Synnais hefyd o weld gwelliant y Torïaid ynghylch mwy o arian gan Lywodraeth y DU ar gyfer pysgodfeydd. Mae'n ymddangos eu bod wedi anghofio am ddatganoli, ac yng Nghymru, ein bod yn gwneud ein penderfyniadau ariannu ein hunain yn y meysydd y mae'r Senedd hon yn gyfrifol amdanynt. Ar bob cyfrif, gadewch i'r wrthblaid adleisio ein galwadau am roi terfyn pendant ar gyni ac am gynnydd sylweddol yn ein cyfran o wariant cyhoeddus o dan fformiwla Barnett. Ond a ydynt o ddifrif eisiau dadlau yn erbyn gallu'r Senedd hon i benderfynu ar ddyraniadau cyllidebol o fewn y cymhwysedd datganoledig? Fodd bynnag, y gwelliant mwyaf annisgwyl gan y Torïaid oedd yr un am ddyletswydd gyfreithiol i Lywodraeth Cymru warantu stociau pysgod. Gwelwn nad yw Bil Pysgodfeydd y DU, a gyhoeddwyd heddiw gan eu plaid, yn cynnwys unrhyw ddyletswydd gyfreithiol o'r fath. Gall yr Aelodau ddod i'w casgliadau eu hunain ynglŷn â faint o bwyslais y mae'r Torïaid yn San Steffan yn ei roi ar y cyngor a gânt gan eu cymheiriaid yng Nghymru. Ni allwn warantu'r stociau pysgod yn gyfreithiol fwy nag y gallwn warantu cynnydd yn lefel y môr yn gyfreithiol. Rhaid inni weithredu ar y cyd â gwledydd eraill yn Ewrop ac ym mhob cwr o'r byd er mwyn gwireddu'r ymrwymiadau hynny. Fodd bynnag, mae llawer y gallwn ei wneud a'i wneud fel Llywodraeth Cymru, waeth beth fydd canlyniad proses Brexit, er mwyn i bysgodfeydd Cymru ffynnu yn y dyfodol. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, fel rhan o'r Undeb Ewropeaidd, cawsom statws gwarchodedig i gyfres o fwydydd o bysgodfeydd Cymru, gan eu rhoi ar yr un lefel â'r bwydydd gorau yn y byd - cregyn gleision Conwy, bara lawr Cymreig, Halen Môn, ac eogiaid a sewiniaid wedi'u dal o gwrwgl. Mae eu statws gwarchodedig yn cydnabod sgiliau anhygoel cynhyrchwyr y bwydydd hyn - mewn llawer o achosion, sgiliau a drosglwyddwyd ac a feistrolwyd dros genedlaethau. Ond wrth gwrs, mae'r statws gwarchodedig hwnnw hefyd yn dibynnu ar ansawdd yr amgylchedd morol a'n gallu i ofalu amdano. Er mai un enghraifft yn unig o werth pysgodfeydd Cymru yw bwydydd â statws gwarchodedig, maent yn cyfleu'n berffaith y camau y mae angen inni eu cymryd fel Llywodraeth Cymru i alluogi ein pysgodfeydd i ffynnu: hynny yw, rhaid inni fuddsoddi yn y bobl y mae eu sgiliau a'u hymroddiad yn cynnal ein diwydiannau, a rhaid inni ofalu am yr amgylchedd y mae'r diwydiannau hynny a lles ein cymunedau'n dibynnu arno. Rhaid i Lywodraeth Cymru gefnogi'r sectorau bwyd môr a dyframaethu i ddatblygu sgiliau newydd a chysylltiadau newydd, fel bod mwy o bobl yn gallu mwynhau'r cynnyrch o'r radd flaenaf a gynigiant. A dyna'n union y mae ein menter clwstwr bwyd môr Cymru yn ei wneud. Mae'r gefnogaeth gan Lywodraeth Cymru i sector bwyd a diod Cymru wedi gweld ei dwf yn rhagori ar bob disgwyl, gan gyrraedd mwy na £7.4 biliwn flwyddyn yn gynt na'r targed. Mae'r camau y byddwn yn eu cymryd wedi'u cynllunio i gefnogi pysgodfeydd Cymru i wneud cyfraniad hyd yn oed yn fwy at y twf hynod hwn. Rhaid i Lywodraeth Cymru sicrhau hefyd fod yr holl weithgareddau yn nyfroedd Cymru yn cael eu rheoleiddio a'u cydlynu'n briodol fel ein bod yn diogelu bioamrywiaeth y môr ac yn atal y dirywiad sy'n bygwth dyfodol pysgodfeydd Cymru. Mae ein cynllun morol a'n strategaeth tystiolaeth forol a gyhoeddwyd y llynedd yn dangos sut y gallwn ni fel Llywodraeth Cymru gefnogi hynny'n llwyr. Mae arnom angen gwell tystiolaeth a gorfodaeth, a dyna pam y gwnaethom fuddsoddiadau newydd sylweddol yn y meysydd hyn i ddiogelu ein moroedd yn well ar gyfer ein diwydiannau hanesyddol a chenedlaethau'r dyfodol. Rwy'n gobeithio y bydd ein cymunedau arfordirol a'r nifer fawr o bobl yng Nghymru sy'n uniaethu â physgodfeydd Cymru, beth bynnag fo'u barn am Brexit, yn gweld o'r ddadl heddiw ein bod ni, ar draws y Senedd, yn barod i roi pob cam angenrheidiol ar waith i ddiogelu eu dyfodol.