English: Parkrun Wales and the way that it operates in Newport is another indication of just how active and enthusiastic and energetic the local population is. And the two parkruns in Newport, one at the Riverfront and one at Tredegar House in my colleague Jayne Bryant's constituency, are really well supported, and they enable much to take place to encourage fitness and good health in Wales, for example, through the Couch to 5K programme and the links with local GP surgeries to make sure that people know that one way forward in terms of good health is to get on board with that preventative agenda and link with the parkruns and all that they enable in Newport, in our city. Last October, I tabled a statement of opinion about the importance of this activity, and I was very pleased that it had support from Senedd Members right across the Senedd. I hope again, Deputy Minister, that Welsh Government, health boards and other organisations will continue to commit to work with Parkrun Cymru and local parkruns like those in Newport to proactively promote preventative health initiatives and just understand the importance of that and how we need to move increasingly on to that footing. I'm sure, Deputy Minister, you would be able to tell us about discussions you are having to do just that. Of course, we mention some of the key players, some of the key organisations in terms of sport in Newport, but all of this relies on grass-roots sport and must link with grass-roots sport, and it's that host of clubs, with all the volunteers that make them possible, in football, in rugby, in cricket, in athletics, that really do show that passion for sport in Newport as a city. I know very well just how many of those organisations, just how many families, just how many young people, just how many women, ethnic minorities are involved in that endeavour and in making all of that possible. Across Newport, County in the Community, that charitable and community arm of Newport County, deliver the Premier League Kicks sessions in some of the most deprived parts of the city. They use sport to tackle anti-social behaviour, increase female participation and provide inclusive opportunities for those who live with disability. In Ringland in Newport East, they have engaged with over 100 young people in free sessions and have been supported by the Police and Crime Commissioner for Gwent, Jeff Cuthbert. Similar to Newport Cricket Club, in the winter months, they provide those opportunities, continuing throughout the year. But I know there have been problems - problems with lack of lighting and clean facilities. And that project that County in the Community are taking forward in Ringland has highlighted to me that, even as regeneration of our communities is ongoing, it sometimes seems that sporting facilities are not at the forefront of that, when they really need to be. I know, Deputy Minister, that we have projects in Newport to build on our sporting history to link with the new health and well-being centre in the Ringland, Park, and Newport East, a facility that would include a GP surgery, dental services, family and therapy facilities, pharmacy, midwifery services, community nurses and adult social care. As part of that development, we should take the opportunity to improve sporting facilities in the area, making those crucial links with health. So, I wondered, Deputy Minister, if this is something, along with the Minister for health, the health board and the city council, together with other key stakeholders, that you could ensure is explored. Just finally from me this evening, I'd like to highlight the Newport half marathon, which is taking place on Sunday, and again does much to put sport and physical activity at the forefront of what's happening locally and in the minds of local people. It's organised, of course, by St David's Hospice Care, which is an incredibly important organisation in Newport - does so much good work for local families around end-of-life care, and through the half marathon raises an awful lot of crucial money and also enables runners to raise money for a host of other crucial charities and obviously gets lots of people getting more active and fit in Newport and beyond. Last year, the race wasn't able to take place in its usual format and was virtual because of COVID-19, but, this Sunday, so many runners, including myself, will take part, and I very much look forward to it. The event has grown and grown over the years - it's bigger and better year after year, and it will continue to build. Deputy Minister, I know it's now a little bit late in the day to sign up, but I'm sure the organisers would be really grateful to hear you give your support to this event on Sunday. I hope that just what I've been able to outline in what is always a limited period of time does give a flavour of some of what is going on in Newport and just how keen and passionate Newport is at the grass-roots and professional level to take a full part in sport in Wales and to make sure it develops ever more strongly as we move forward. Diolch yn fawr.
Welsh: Mae Parkrun Cymru a'r ffordd y mae'n gweithredu yng Nghasnewydd yn arwydd arall o ba mor weithgar a brwdfrydig ac egnïol yw'r boblogaeth leol. Ac mae'r ddau parkrun yng Nghasnewydd, un yng Nglan yr Afon ac un yn Nhŷ Tredegar yn etholaeth fy nghyd-Aelod Jayne Bryant, yn ennyn cefnogaeth dda iawn, ac maent yn ei gwneud hi'n bosibl i lawer ddigwydd er mwyn annog ffitrwydd ac iechyd da yng Nghymru, er enghraifft drwy'r rhaglen Couch to 5K a'r cysylltiadau â meddygfeydd lleol i sicrhau bod pobl yn gwybod mai un ffordd ymlaen tuag at iechyd da yw dilyn yr agenda ataliol honno a chysylltu â'r digwyddiadau parkrun a'r cyfan y maent yn ei alluogi yng Nghasnewydd, yn ein dinas. Fis Hydref diwethaf, cyflwynais ddatganiad barn ar bwysigrwydd y gweithgaredd hwn, ac roeddwn yn falch iawn ei fod wedi cael cefnogaeth gan Aelodau'r Senedd ar draws y Senedd. Rwy'n gobeithio eto, Ddirprwy Weinidog, y bydd Llywodraeth Cymru, byrddau iechyd a sefydliadau eraill yn parhau i ymrwymo i weithio gyda Parkrun Cymru a digwyddiadau parkrun lleol fel y rhai yng Nghasnewydd i hyrwyddo mentrau iechyd ataliol yn rhagweithiol a deall pwysigrwydd hynny a sut y mae angen inni symud ymlaen fwyfwy i'r sylfaen honno. Ddirprwy Weinidog, rwy'n siŵr y byddech yn gallu dweud wrthym am y trafodaethau yr ydych yn eu cael i wneud hynny. Wrth gwrs, rydym yn sôn am rai o'r chwaraewyr allweddol, rhai o'r sefydliadau allweddol yn y byd chwaraeon yng Nghasnewydd, ond mae hyn i gyd yn dibynnu ar chwaraeon ar lawr gwlad ac mae'n rhaid iddynt gysylltu â chwaraeon ar lawr gwlad, a'r llu o glybiau, gyda'r holl wirfoddolwyr sy'n eu gwneud yn bosibl, mewn pêl-droed, mewn rygbi, mewn criced, mewn athletau, sy'n dangos yr angerdd ynghylch chwaraeon yng Nghasnewydd fel dinas. Gwn yn iawn faint o'r sefydliadau hynny, faint o deuluoedd, faint o bobl ifanc, faint o fenywod, lleiafrifoedd ethnig sy'n rhan o'r ymdrech honno i wneud hyn oll yn bosibl. Ledled Casnewydd, mae County in the Community, cangen elusennol a chymunedol Clwb Pêl-droed Casnewydd, yn cyflwyno sesiynau Premier League Kicks yn rhai o rannau mwyaf difreintiedig y ddinas. Maent yn defnyddio chwaraeon i fynd i'r afael ag ymddygiad gwrthgymdeithasol, cynyddu cyfranogiad menywod a darparu cyfleoedd cynhwysol i'r rhai sy'n byw gydag anabledd. Yn Ringland yn Nwyrain Casnewydd, maent wedi ymgysylltu â dros 100 o bobl ifanc mewn sesiynau am ddim ac wedi cael eu cefnogi gan Gomisiynydd Heddlu a Throseddu Gwent, Jeff Cuthbert. Yn debyg i Glwb Criced Casnewydd, yn ystod misoedd y gaeaf, maent yn darparu'r cyfleoedd hynny, gan barhau drwy gydol y flwyddyn. Ond rwy'n gwybod bod problemau wedi bod - problemau gyda diffyg goleuadau a chyfleusterau glân. Ac mae'r prosiect y mae County in the Community yn ei ddatblygu yn Ringland wedi dangos i mi, hyd yn oed wrth i'r broses o adfywio ein cymunedau fynd rhagddi, ei bod weithiau'n ymddangos nad yw cyfleusterau chwaraeon yn flaenllaw yn hynny o beth, pan fo gwir angen iddynt fod. Ddirprwy Weinidog, gwn fod gennym brosiectau yng Nghasnewydd i adeiladu ar ein hanes chwaraeon i gysylltu â'r ganolfan iechyd a lles newydd yn Ringland, Parc a Dwyrain Casnewydd, cyfleuster a fyddai'n cynnwys meddygfa, gwasanaethau deintyddol, cyfleusterau i deuluoedd a therapi, fferylliaeth, gwasanaethau bydwreigiaeth, nyrsys cymunedol a gofal cymdeithasol i oedolion. Yn rhan o'r datblygiad hwnnw, dylem fanteisio ar y cyfle i wella cyfleusterau chwaraeon yn yr ardal, gan wneud cysylltiadau hollbwysig ag iechyd. Felly, roeddwn yn meddwl tybed, Ddirprwy Weinidog, a yw hyn yn rhywbeth y gallech chi, gyda'r Gweinidog iechyd, y bwrdd iechyd a chyngor y ddinas, ynghyd â rhanddeiliaid allweddol eraill, sicrhau ei fod yn cael ei archwilio. Yn olaf gennyf fi heno, hoffwn dynnu sylw at hanner marathon Casnewydd, sy'n cael ei gynnal ddydd Sul, ac unwaith eto mae'n gwneud llawer i roi chwaraeon a gweithgarwch corfforol ar flaen yr hyn sy'n digwydd yn lleol ac ym meddyliau pobl leol. Mae wedi'i drefnu, wrth gwrs, gan Ofal Hosbis Dewi Sant, sy'n sefydliad hynod bwysig yng Nghasnewydd - yn gwneud cymaint o waith da i deuluoedd lleol gyda gofal diwedd oes, a thrwy'r hanner marathon, mae'n codi llawer iawn o arian hanfodol ac yn galluogi rhedwyr i godi arian ar gyfer llu o elusennau hanfodol eraill ac yn amlwg, mae'n cael llawer o bobl i ddod yn fwy egnïol a heini yng Nghasnewydd a thu hwnt. Y llynedd, nid oedd modd cynnal y ras ar ei ffurf arferol ac roedd yn rhithwir oherwydd COVID-19, ond ddydd Sul, bydd cymaint o redwyr yn cymryd rhan, gan fy nghynnwys i, ac rwy'n edrych ymlaen yn fawr. Mae'r digwyddiad wedi tyfu a thyfu dros y blynyddoedd - mae'n fwy ac yn well o un flwyddyn i'r llall, a bydd yn parhau i ddatblygu. Ddirprwy Weinidog, rwy'n gwybod ei bod ychydig yn hwyr i gofrestru erbyn hyn, ond rwy'n siŵr y byddai'r trefnwyr yn falch iawn o'ch clywed yn rhoi eich cefnogaeth i'r digwyddiad ddydd Sul. Rwy'n gobeithio bod yr hyn y gallais ei amlinellu mewn amser cyfyngedig yn rhoi blas o rywfaint o'r hyn sy'n digwydd yng Nghasnewydd a pha mor frwd ac angerddol yw Casnewydd ar lawr gwlad ac ar y lefel broffesiynol ynglŷn â chymryd rhan lawn mewn chwaraeon yng Nghymru a sicrhau bod hynny'n datblygu'n gryfach byth wrth inni symud ymlaen. Diolch yn fawr.