English: This petition was introduced by Craig Shuttleworth in June and reached 10,000 signatures before the end of July. Llywydd, that tells me that a lot of people in Wales, and across the world, love red squirrels. And while it isn't the focus of today's debate, I do wish to mention petition P-06-1225, 'Make Natural Resources Wales undertake and publish annual wildlife surveys before felling woodland'. This raises wider issues about how we can protect woodland habitats for all the creatures that live there. The red squirrel was once common throughout the UK, but they have disappeared from many areas. You can however still see them in three main areas of Wales: on Anglesey, in the Clocaenog Forest in north Wales, and in Clywedog in mid Wales. According to the Wildlife Trusts, in about 150 years red squirrels have declined from around 3.5 million to 140,000 in the UK. The main threat to the species has come from the introduction of the grey squirrel, brought over from North America in the 1870s. A larger, faster-breeding squirrel, it competes for sources of food, making life harder for the red squirrel. It can also carry squirrel pox virus, also known as parapox, which is harmless to grey squirrels, but fatal to red squirrels. Llywydd, red squirrels are also threatened by domestic cats and dogs, roads and habitat losses and fragmentation. In 2020, the Mammal Society released an official red list for British mammals, highlighting the species most at risk. The red squirrel is classified as 'endangered' and is one of the 19 species considered at risk of extinction in Britain. At an international level, it is on the International Union for Conservation of Nature's red list of threatened species. Red squirrels are a priority species under the UK post-2010 biodiversity framework. They are protected under Schedules 5 and 6 to the Wildlife and Countryside Act 1981, as amended. Under the Act, it is an offence to kill, injure or take a red squirrel, or to damage, destroy or obstruct access to a drey or any other structure or place that a red squirrel uses for shelter or protection. It is also an offence to disturb a red squirrel when it is occupying a structure or place for protection. This protection does not apply to areas where red squirrels only feed. Activities for social, economic and environmental reasons that might affect red squirrels can be licensed. The petition we are debating today is calling on the Government to go further than the protections that already exist. It is asking this Senedd to do more to protect red squirrels. Specifically, it is asking that habitat loss be included in the consideration of felling licences, and that state-owned forests, which don't require a licence, should have to annually assess the cumulative impact of felling on the red squirrel population. We know that this Government puts climate change and nature at the heart of its decision making. Earlier this year, in June 2021, this Senedd declared a nature emergency. So the question is, today. about that nature emergency: how can we protect the populations of red squirrels we have? But even further, how can we reverse the historic decline? Llywydd, I very much look forward to the Minister's response this afternoon. I look forward to Members' contributions across the Chamber, and I'm very much looking forward to the contribution from the Senedd's own very red squirrel - the bright and bushy-tailed Darren Millar. Diolch yn fawr.
Welsh: Cyflwynwyd y ddeiseb hon gan Craig Shuttleworth ym mis Mehefin ac fe gafodd 10,000 o lofnodion cyn diwedd mis Gorffennaf. Lywydd, mae hynny'n dweud wrthyf fod llawer o bobl yng Nghymru, ac ar draws y byd, yn hoff iawn o wiwerod coch. Ac er nad yw'n ganolbwynt i'r ddadl heddiw, hoffwn sôn am ddeiseb P-06-1225, 'Dylai Cyfoeth Naturiol Cymru orfod cynnal a chyhoeddi arolygon bywyd gwyllt blynyddol cyn cwympo coetir'. Mae'r ddeiseb hon yn codi materion ehangach ynghylch sut y gallwn ddiogelu cynefinoedd coetir ar gyfer yr holl greaduriaid sy'n byw yno. Roedd y wiwer goch yn gyffredin ledled y DU ar un adeg, ond maent wedi diflannu o sawl ardal. Fodd bynnag, gallwch eu gweld o hyd mewn tair prif ardal yng Nghymru: ar Ynys Môn, yng Nghoedwig Clocaenog yng ngogledd Cymru, ac yng Nghlywedog yng nghanolbarth Cymru. Yn ôl yr Ymddiriedolaethau Natur, mewn tua 150 mlynedd mae niferoedd gwiwerod coch wedi gostwng o tua 3.5 miliwn i 140,000 yn y DU. Mae'r prif fygythiad i'r rhywogaeth wedi deillio o gyflwyno'r wiwer lwyd, a ddygwyd drosodd o Ogledd America yn y 1870au. Maent yn wiwerod mwy o faint, sy'n bridio'n gyflymach, ac maent yn cystadlu am ffynonellau bwyd, gan wneud bywyd yn anos i'r wiwer goch. Gallant hefyd gario feirws brech y wiwer, a elwir hefyd yn parapox, nad yw'n gwneud niwed i wiwerod llwyd, ond sy'n angheuol i wiwerod coch. Lywydd, mae cathod a chŵn domestig, ffyrdd, colli a darnio cynefin hefyd yn fygythiad i'r wiwer goch. Yn 2020, rhyddhaodd Cymdeithas y Mamaliaid restr goch swyddogol o famaliaid Prydain, a dynnai sylw at y rhywogaethau sy'n wynebu'r perygl mwyaf. Mae'r wiwer goch yn cael ei dosbarthu fel rhywogaeth 'mewn perygl' ac mae'n un o'r 19 rhywogaeth yr ystyrir eu bod mewn perygl o ddiflannu ym Mhrydain. Ar lefel ryngwladol, mae ar restr goch yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur o rywogaethau dan fygythiad. Mae gwiwerod coch yn rhywogaeth â blaenoriaeth o dan fframwaith bioamrywiaeth ôl-2010 y DU. Fe'u diogelir o dan Atodlenni 5 a 6 i Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981, fel y'i diwygiwyd. O dan y Ddeddf, mae'n drosedd lladd, anafu neu gymryd gwiwerod coch, neu ddifrodi, dinistrio neu rwystro mynediad at nyth neu unrhyw strwythur neu le arall y mae gwiwerod coch yn ei ddefnyddio ar gyfer cysgod neu ddiogelwch. Mae hefyd yn drosedd tarfu ar wiwer goch pan fydd yn defnyddio strwythur neu le ar gyfer diogelwch. Nid yw'r amddiffyniad hwn yn berthnasol i fannau lle mae gwiwerod coch ond yn bwyta'n unig. Gellir trwyddedu gweithgareddau a all effeithio ar wiwerod coch am resymau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol. Mae'r ddeiseb rydym yn ei thrafod heddiw yn galw ar y Llywodraeth i fynd gam ymhellach na'r amddiffyniad sydd eisoes yn bodoli. Mae'n gofyn i'r Senedd hon wneud mwy i ddiogelu gwiwerod coch. Yn benodol, mae'n gofyn am gynnwys colli cynefin wrth ystyried trwyddedau cwympo coed, ac y dylai coedwigoedd sy'n eiddo i'r wladwriaeth, nad oes angen trwydded arnynt, orfod asesu effaith gronnol cwympo coed ar boblogaeth y wiwer goch yn flynyddol. Gwyddom fod y Llywodraeth hon yn rhoi newid hinsawdd a natur wrth wraidd ei phenderfyniadau. Yn gynharach eleni, ym mis Mehefin 2021, fe wnaeth y Senedd hon ddatgan argyfwng natur. Felly, mae'r cwestiwn heddiw yn ymwneud â'r argyfwng natur hwnnw: sut y gallwn ddiogelu'r poblogaethau sydd gennym o wiwerod coch? Ond yn fwy na hynny hyd yn oed, sut y gallwn wrthdroi'r dirywiad hanesyddol? Lywydd, rwy'n edrych ymlaen yn fawr at ymateb y Gweinidog y prynhawn yma. Rwy'n edrych ymlaen at gyfraniadau'r Aelodau ar draws y Siambr, ac rwy'n edrych ymlaen yn fawr at gyfraniad wiwer goch y Senedd ei hun - ein Darren Millar sionc fel y wiwer. Diolch yn fawr.