English: Diolch yn fawr, Delyth Jewell. You know, I have to say that this is why we've had statements, we've had debates; we've got to keep this on the top of the agenda, not just on International Women's Day. If you look at the femicide census, it's a tragic but necessary piece of data collection. A latest release shows that, on average, one woman is killed by a man every three days in the UK. You know, this is why the - . It's a very comprehensive study of women killed by men in the UK, and it's recorded not just the fact that one woman is killed every three days in the UK, but, actually, as you say, the fact is that it's current and former partners, and it's shown that this is a huge issue in terms of coercive control. And also, the knock-on effects of the pandemic have been quite clear in terms of the issues, and the lockdown restrictions to movement made it more difficult for women to leave abusive men. I've mentioned this in our transition document. People have got to read this, remember and hear it today that this is where we have to take note, and we need to be held to account; I need to be held to account by you in terms of what we need to do. I think it's important also that we have to do more on the delays in the criminal justice system. That's why we want more control over the criminal justice system, because over a quarter of all known killings in 2020 have not yet gone to trial by the end of 2021 due to delays in the criminal justice system, and it's absolutely imperative that we get that justice for those women and it's obtained quickly. But this is something where we have got to work to deliver on the strengthened violence against women, domestic abuse and sexual violence strategy, and I'm glad that I'm going to be co-chairing the programme board with Dafydd Llywelyn, the lead police and crime commissioner this year, but with the support of all the PCCs. And also to deliver that strategy, it's vitally important that we have our relationships and sexuality education, which is a key route to ending violence against women, domestic abuse and sexual violence.
Welsh: Diolch yn fawr, Delyth Jewell. Wyddoch chi, mae'n rhaid i mi ddweud mai dyma pam yr ydym ni wedi cael datganiadau, rydym ni wedi cael dadleuon; mae'n rhaid i ni gadw hyn ar frig yr agenda, nid dim ond ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod. Os edrychwch ar gyfrifiad y menywod sydd wedi eu lladd gan ddynion, mae'n ddarn trasig ond angenrheidiol o gasglu data. Mae cyhoeddiad diweddaraf yn dangos bod un fenyw, ar gyfartaledd, yn cael ei lladd gan ddyn bob tri diwrnod yn y DU. Wyddoch chi, dyna pam - . Mae'n astudiaeth gynhwysfawr iawn o fenywod a laddwyd gan ddynion yn y DU, ac mae wedi cofnodi nid yn unig y ffaith bod un fenyw yn cael ei lladd bob tri diwrnod yn y DU, ond, mewn gwirionedd, fel y gwnaethoch ei ddweud, y ffaith mai partneriaid a chyn-bartneriaid sy'n gyfrifol, a dangosir bod hwn yn broblem enfawr o ran rheolaeth drwy orfodaeth. A hefyd, mae sgil-effeithiau'r pandemig wedi bod yn eithaf clir o ran y problemau, ac fe wnaeth y cyfyngiadau symud yn anoddach i fenywod adael dynion a oedd yn eu cam-drin. Rwyf wedi sôn am hyn yn ein dogfen drosglwyddo. Mae'n rhaid i bobl ddarllen hon, ei chofio a chlywed heddiw mai dyma le mae'n rhaid i ni gymryd sylw, ac mae angen i ni gael ein dwyn i gyfrif; mae angen i chi fy nal i gyfrif o ran yr hyn y mae angen i ni ei wneud. Rwy'n credu ei bod yn bwysig hefyd bod yn rhaid i ni wneud mwy ynghylch yr oedi yn y system cyfiawnder troseddol. Dyna pam yr ydym yn dymuno cael mwy o reolaeth dros y system cyfiawnder troseddol, oherwydd nid oedd dros chwarter yr holl achosion hysbys o ladd yn 2020 wedi eu dwyn i brawf erbyn diwedd 2021 oherwydd oedi yn y system cyfiawnder troseddol, ac mae'n gwbl hanfodol ein bod yn cael y cyfiawnder hwnnw i'r menywod hynny a'i gael yn gyflym. Ond mae hyn yn rhywbeth y mae'n rhaid i ni weithio arno i gyflawni'r strategaeth gryfach ynghylch trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol, ac rwy'n falch y byddaf yn cyd-gadeirio bwrdd y rhaglen gyda Dafydd Llywelyn, y comisiynydd heddlu a throseddu arweiniol eleni, ond gyda chefnogaeth yr holl gomisiynwyr heddlu a throseddu. A hefyd er mwyn cyflawni'r strategaeth honno, mae'n hanfodol bwysig bod gennym ein haddysg cydberthynas a rhywioldeb, sy'n ffordd allweddol o roi terfyn ar drais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol.