English: Thank you, deputy acting Presiding Officer. I am pleased to be able to make this statement today on recycling and the green recovery. Over the last 20 years, we have invested £1 billion in recycling infrastructure. Approaches like our universal household food waste collection are the envy of others and mean we have the ability to collect and recycle much more. Last month I launched the Be Mighty, Recycle campaign, aimed at helping everyone become more aware of the wide range of materials that can be recycled in Wales, from eggshells to shampoo bottles. The ambition is not just to increase recycling for its own sake, but to make sure that we can use the valuable material collected. Our food waste is turned into renewable energy that powers homes and businesses, and our recycling can be turned into new products. Working in partnership with local authorities to develop the Be Mighty campaign, which rightly recognises the work of our collection crews - a reflection of the heartfelt thanks from communities across Wales, as they work tirelessly to maintain collections through challenging times. The resilience of our collection systems during the pandemic has been a considerable achievement. Not only did they absorb increases in household materials, but also increases in streams such as clinical waste. The pandemic highlighted the growing importance of recycling to our economy. The collection of the bags and boxes of recycling from our kerbsides has been vital in supplying businesses in Wales with the materials they need to produce the goods we use. Businesses like Smile Plastics in the Gower, and Capital Valley Plastics in Torfaen, who are using recycled plastics to make products like damp-proof membranes and worktops, show how Welsh companies are innovating to bring forward greener solutions. It also means that maintaining the collection of recycling is not just important for our environment and for our communities, but it is increasingly vital for our economy. The disruption caused by COVID-19 and the uncertainty surrounding Brexit means that we have a window of opportunity to rethink ways of working and make the changes now to support a green and just recovery. The circular economy is key to that recovery. By shortening supply chains, we can boost economic resilience, and by keeping resources in use, we can realise more of their value and take advantage of the new economic opportunities. This means looking to green skills, including those in repair and remanufacture. This is already happening across Wales. One example of this is the new RemakerSpace Centre at Cardiff University, which we have funded, and will support businesses with the skills, equipment and advice to rethink the design of products. We will also support the foundational economy in Wales by focusing future investment in the regional infrastructure needed for a circular, low carbon economy. We are already seeing the clustering of businesses and enterprises at recycling centres, like the Bryn Pica eco-park in Rhondda Cynon Taf, where products previously seen as waste, such as paint and mattresses, are remanufactured or reprocessed rather than burned or buried. A green and just recovery cannot simply focus on the economy, but must align environmental and social action. We know that 45 per cent of carbon emissions come from the goods and products that we make and consume. So, recycling, reusing, repairing and reprocessing - a new approach to resources - is central to rising to the challenge of the climate crisis. Last year I launched our circular economy fund, aimed at supporting publicly funded bodies to take steps to innovate and move to more circular approaches. We ran a second funding round earlier this year, which was yet again hugely oversubscribed. Our commitment to a green recovery means that further funding has now been secured so that we can support an additional 74 circular economy projects across Wales, putting the green recovery into action. A circular economy works for communities too. At the height of the pandemic, we awarded funding to FareShare Cymru to expand their redistribution provision into new parts of Wales, ensuring that people that needed it were able to access food that would otherwise go to waste. We have enabled Repair Cafe Wales to set up more cafes and offer online guidance on repairing essential items. Our support is not simply addressing immediate issues, but, importantly, also shaping more sustainable long-term solutions that empower communities. So, we are creating an additional fund of over £13 million to support repair and reuse activities in our town centres, creating community infrastructure to stimulate innovation and skills development on our high streets and helping to transform towns. Our 'Beyond Recycling' consultation was launched last year in Llangollen. It was a consultation with a difference - a conversation that went around the country setting out our aim to reach zero waste by 2050, to reduce emissions and to grow the circular economy, and asking people for their ideas on how we could achieve this. One thousand citizens and stakeholders came along to 40 events or submitted responses. The messages were clear and consistent. There is a strong sense of pride in what we have achieved and a sense that we have achieved this together, alongside a real appetite for Wales to continue to lead the way. Last month we issued a summary of responses and we will be publishing a new circular economy strategy for Wales by the end of the year. I made clear that our approach to the circular economy should be about taking action and that's what we are doing - from funding to support organisations, businesses and communities to innovate change, to taking forward a consultation to ban the nine most commonly littered single-use plastic items in Wales, and working with other Governments in the UK to bring in both a deposit-return scheme and extended producer responsibility for packaging. Twenty years ago we started on an ambitious recycling journey. We've come a long way and together we have shown that recycling is what we do in Wales, building on our proud record, going beyond recycling in a way that brings benefits for our environment, our economy and our communities.
Welsh: Diolch, dirprwy Lywydd dros dro. Rwy'n falch o allu gwneud y datganiad hwn heddiw ynglŷn ag ailgylchu a'r adferiad gwyrdd. Dros yr 20 mlynedd diwethaf, rydym ni wedi buddsoddi £1 biliwn mewn seilwaith ailgylchu. Mae dulliau fel ein casgliad gwastraff bwyd cartref cyffredinol yn destun cenfigen i eraill ac yn golygu bod gennym ni'r gallu i gasglu ac ailgylchu llawer mwy. Fis diwethaf, lansiais yr ymgyrch Bydd Wych, Ailgylcha, gyda'r nod o helpu pawb i ddod yn fwy ymwybodol o'r ystod eang o ddeunyddiau y gellir eu hailgylchu yng Nghymru, o blisgyn ŵy i boteli siampŵ. Yr uchelgais yw nid yn unig cynyddu ailgylchu er ei fwyn ei hun, ond sicrhau y gallwn ni ddefnyddio'r deunydd gwerthfawr a gesglir. Caiff ein gwastraff bwyd ei droi'n ynni adnewyddadwy sy'n pweru cartrefi a busnesau, a gellir troi'r deunyddiau yr ydym ni'n eu hailgylchu yn gynhyrchion newydd. Gan weithio mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol i ddatblygu ymgyrch Bydd Wych, sy'n cydnabod gwaith ein criwiau casglu yn briodol - adlewyrchiad o'r diolch diffuant gan gymunedau ledled Cymru, wrth iddynt weithio'n ddiflino i barhau i gasglu drwy gyfnod heriol. Mae cydnerthedd ein systemau casglu yn ystod y pandemig wedi bod yn gamp sylweddol. Nid yn unig y gwnaethant ymdopi â chynnydd mewn deunyddiau cartref, ond hefyd cynnydd mewn ffrydiau fel gwastraff clinigol. Tynnodd y pandemig sylw at bwysigrwydd cynyddol ailgylchu i'n heconomi. Mae casglu'r bagiau a'r blychau ailgylchu o'n palmentydd wedi bod yn hanfodol i ddiwallu busnesau yng Nghymru gyda'r deunyddiau sydd eu hangen arnynt i gynhyrchu'r nwyddau a ddefnyddiwn. Mae busnesau fel Smile Plastics ar Benrhyn Gŵyr, a Capital Valley Plastics yn Nhorfaen, sy'n defnyddio plastigau wedi'u hailgylchu i wneud cynhyrchion fel pilenni atal lleithder a chownteri cegin yn dangos sut mae cwmnïau o Gymru'n arloesi i gyflwyno atebion gwyrddach. Mae hefyd yn golygu bod cynnal y casgliad ailgylchu nid yn unig yn bwysig i'n hamgylchedd ac i'n cymunedau, ond mae'n gynyddol hanfodol i'n heconomi. Mae'r tarfu a achoswyd gan COVID-19 a'r ansicrwydd ynghylch Brexit yn golygu bod gennym ni gyfle i ailystyried ffyrdd o weithio a gwneud y newidiadau nawr i gefnogi adferiad gwyrdd a chyfiawn. Mae'r economi gylchol yn allweddol i'r adferiad hwnnw. Drwy gwtogi cadwyni cyflenwi, gallwn hybu cadernid economaidd, a thrwy barhau i ail-ddefnyddio adnoddau, gallwn gyflawni mwy o'u gwerth a manteisio ar y cyfleoedd economaidd newydd. Mae hyn yn golygu edrych ar sgiliau gwyrdd, gan gynnwys y rheini ym maes atgyweirio ac ail-gynhyrchu. Mae hyn eisoes yn digwydd ledled Cymru. Un enghraifft o hyn yw'r Ganolfan RemakerSpace newydd ym Mhrifysgol Caerdydd, yr ydym ni wedi'i hariannu, a bydd yn cefnogi busnesau gyda'r sgiliau, yr offer a'r cyngor i ailystyried dyluniad cynhyrchion. Byddwn hefyd yn cefnogi'r economi sylfaenol yng Nghymru drwy ganolbwyntio buddsoddiad yn y dyfodol yn y seilwaith rhanbarthol sydd ei angen ar gyfer economi gylchol carbon isel. Rydym ni eisoes yn gweld clystyru busnesau a mentrau mewn canolfannau ailgylchu, fel eco-barc Bryn Pica yn Rhondda Cynon Taf, lle mae cynhyrchion a ystyriwyd yn flaenorol yn wastraff, megis paent a matresi, yn cael eu hail-gynhyrchu neu eu hailbrosesu yn hytrach na'u llosgi neu eu claddu. Ni all adferiad gwyrdd a chyfiawn ganolbwyntio ar yr economi yn unig, mae'n rhaid iddo gysoni gweithredu amgylcheddol a chymdeithasol. Gwyddom fod 45 y cant o allyriadau carbon yn dod o'r nwyddau a'r cynhyrchion yr ydym ni yn eu gwneud ac yn eu defnyddio. Felly, mae ailgylchu, ailddefnyddio, trwsio ac ailbrosesu - dull newydd o ymdrin ag adnoddau - yn ganolog i ymateb i her yr argyfwng hinsawdd. Y llynedd, lansiais ein cronfa economi gylchol, gyda'r nod o gefnogi cyrff sy'n cael arian cyhoeddus i ddechrau arloesi a defnyddio dulliau mwy cylchol. Cynhaliwyd ail gylch ariannu gennym ni yn gynharach eleni, ac unwaith eto bu llawer iawn mwy o geisiadau nag oedd o arian ar gael. Mae ein hymrwymiad i adferiad gwyrdd yn golygu bod cyllid ychwanegol bellach wedi'i sicrhau fel y gallwn ni gefnogi 74 prosiect economi gylchol ychwanegol ledled Cymru, gan roi'r adferiad gwyrdd ar waith. Mae economi gylchol yn gweithio i gymunedau hefyd. Ar anterth y pandemig, dyfarnwyd cyllid i FareShare Cymru i ehangu eu darpariaeth ailddosbarthu i rannau newydd o Gymru, gan sicrhau bod bwyd a fyddai fel arall wedi ei wastraffu ar gael i bobl oedd ei angen. Rydym wedi galluogi Caffi Trwsio Cymru i sefydlu mwy o gaffis a chynnig arweiniad ar-lein ynglŷn ag atgyweirio eitemau hanfodol. Nid mynd i'r afael â materion uniongyrchol yn unig y mae ein cefnogaeth, ond, yn bwysig, mae a wnelo ef hefyd â llunio atebion hirdymor mwy cynaliadwy sy'n grymuso cymunedau. Felly, rydym ni yn creu cronfa ychwanegol o dros £13 miliwn i gefnogi gweithgareddau atgyweirio ac ailddefnyddio yng nghanol ein trefi, gan greu seilwaith cymunedol i ysgogi arloesi a datblygu sgiliau ar ein strydoedd mawr a helpu i drawsnewid trefi. Lansiwyd ein hymgynghoriad 'Mwy nag Ailgylchu' y llynedd yn Llangollen. Roedd yn ymgynghoriad gwahanol - sgwrs a aeth o amgylch y wlad yn gosod ein nod o fod yn genedl ddi-wastraff erbyn 2050, lleihau allyriadau a thyfu'r economi gylchol, a gofyn i bobl am eu syniadau ynglŷn â sut y gallem ni gyflawni hyn. Daeth mil o ddinasyddion a rhanddeiliaid i 40 o ddigwyddiadau neu gyflwyno ymatebion. Roedd y negeseuon yn glir ac yn gyson. Mae ymdeimlad cryf o falchder yn yr hyn yr ydym ni wedi'i gyflawni ac ymdeimlad ein bod wedi cyflawni hyn gyda'n gilydd, ochr yn ochr ag awydd gwirioneddol i Gymru barhau i arwain y ffordd. Y mis diwethaf cyhoeddwyd crynodeb o'r ymatebion a byddwn yn cyhoeddi strategaeth economi gylchol newydd i Gymru erbyn diwedd y flwyddyn. Fe'i gwnes hi'n glir y dylai ein hymagwedd at yr economi gylchol ymwneud â gweithredu a dyna'r hyn yr ydym ni yn ei wneud - o gyllid i gefnogi sefydliadau, busnesau a chymunedau i arloesi mewn newid, i fwrw ymlaen ag ymgynghoriad i wahardd y naw eitem blastig untro fwyaf cyffredin yng Nghymru, a gweithio gyda Llywodraethau eraill yn y DU i gyflwyno cynllun dychwelyd ernes a chyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr am becynnu. Ugain mlynedd yn ôl dechreuwyd ar daith ailgylchu uchelgeisiol. Rydym ni wedi gwneud llawer a gyda'n gilydd rydym ni wedi dangos mai ailgylchu yw'r hyn a wnawn ni yng Nghymru, gan adeiladu ar ein record falch, mynd y tu hwnt i ailgylchu mewn ffordd sy'n dod â manteision i'n hamgylchedd, ein heconomi a'n cymunedau.