English: In Wales, we aim to work together on the design of our services with those who use and deliver them. Our health professionals working with people who are experiencing these longer term impacts from COVID-19 are those best placed to understand people's needs and what intervention will best meet those needs. Our health professionals are liaising closely with colleagues around the world to ensure that the latest evidence is informing our decisions and our responses. Additional resource and focus are currently required in primary and community care to ensure that we provide the right support and treatment to maximise people's recovery. This also supports the strategic aim in 'A Healthier Wales' to provide appropriate and prudent care as close to home as possible. I have spent time speaking with those experiencing long COVID, and one of the pieces of feedback - . And I was very pleased to meet with the newly established group at lunchtime today, the cross-party on long COVID. And the feedback I receive most often is that people don't know how to access help, or, when they do ask, there's a possibility that the person that they're speaking with doesn't know what support may be available. So, in response to these concerns, alongside the Adferiad programme, we will this week launch the all-Wales guideline for the management of long COVID. This important guideline for health professionals offers the latest information for managing long COVID across the NHS in Wales, and is supported by a package of comprehensive education resources. This includes advice on the referral process into secondary care where needed and clear guidance on when to arrange diagnostics for people living with long COVID. Updates will be provided direct to users of the guidelines, and, when new evidence and changes to guidance emerge, so our guidelines will be updated. Most importantly, it will mean that across Wales health professionals will have access to the same information and treatment advice on this condition and will also have a clear guide on when and how to refer onwards for treatment and support. When people are referred onwards, it will be important to ensure, where necessary, that a co-ordinated response is put in place, giving the individual tailored support, ensuring multidisciplinary specialists are mobilised to support the individual, as is the model in the Aneurin Bevan health board. For many people with long COVID, the symptoms they are experiencing can be managed at home, and some supportive advice and guidance is needed just to help individuals to understand how to help themselves and also give advice on how to monitor the progress they're making. That's why NHS Wales have launched the COVID recovery app, which has been downloaded around 6,000 times already, and is actively supporting people to manage their condition and monitor their progress of recovery. I think it's worth being clear that this is not to replace professional advice, but rather to supplement it for those who do require the help of a professional, or allow people to help themselves and manage their own care where their symptoms are milder. I want to reassure those experiencing ongoing symptoms who may be worried about the future that we haven't forgotten them. Professional advice and support is and continues to be available. As we start to relax our restrictions, it's important to remember that the effects of COVID-19 infection can be long lasting, and that's why it remains important that we work together to keep Wales safe. I have asked officials to revisit the Adferiad programme on a six-monthly basis to ensure that we're keeping abreast of the latest evidence and science. Diolch, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Yng Nghymru, ein nod wrth gynllunio ein gwasanaethau yw cydweithio gyda'r rhai sy'n eu defnyddio a'u darparu. Ein gweithwyr iechyd proffesiynol sy'n gweithio gyda phobl sy'n cael yr effeithiau tymor hwy hyn o COVID-19 yw'r rhai sydd yn y sefyllfa orau i ddeall anghenion pobl a pha ymyrraeth fydd yn diwallu'r anghenion hynny orau. Mae ein gweithwyr iechyd proffesiynol yn cysylltu'n agos â chydweithwyr ledled y byd i sicrhau bod y dystiolaeth ddiweddaraf yn llywio ein penderfyniadau a'n hymatebion. Mae angen adnoddau a phwyslais ychwanegol ar hyn o bryd ym maes gofal sylfaenol a chymunedol er mwyn sicrhau ein bod yn darparu'r cymorth a'r driniaeth gywir i sicrhau'r adferiad gorau posibl i bobl. Mae hyn hefyd yn cefnogi'r nod strategol yn 'Cymru Iachach' i ddarparu gofal priodol a darbodus mor agos i gartref â phosibl. Rwyf wedi treulio amser yn siarad â'r rhai sy'n dioddef o COVID hir, ac un o'r darnau o adborth - . Ac roeddwn yn falch iawn o gwrdd â'r grŵp sydd newydd ei sefydlu amser cinio heddiw, y grŵp trawsbleidiol ar COVID hir. A'r adborth yr wyf yn ei gael amlaf yw nad yw pobl yn gwybod sut i gael gafael ar gymorth, neu, pan fyddan nhw'n gofyn, mae posibilrwydd nad yw'r unigolyn y maen nhw'n siarad ag ef yn gwybod pa gymorth a allai fod ar gael. Felly, mewn ymateb i'r pryderon hyn, ochr yn ochr â'r rhaglen Adferiad, byddwn yr wythnos hon yn lansio canllaw Cymru gyfan ar gyfer rheoli COVID hir. Mae'r canllaw pwysig hwn i weithwyr iechyd proffesiynol yn cynnig yr wybodaeth ddiweddaraf ar gyfer rheoli COVID hir ar draws y GIG yng Nghymru, ac fe'i cefnogir gan becyn o adnoddau addysg cynhwysfawr. Mae hyn yn cynnwys cyngor ar y broses atgyfeirio i ofal eilaidd lle bo angen a chanllawiau clir ynghylch pryd i drefnu diagnosteg i bobl sy'n byw gyda COVID hir. Bydd diweddariadau'n cael eu darparu'n uniongyrchol i ddefnyddwyr y canllawiau, a phan ddaw tystiolaeth newydd a newidiadau i ganllawiau i'r amlwg, bydd ein canllawiau'n cael eu diweddaru. Yn bwysicaf oll, bydd yn golygu y bydd gweithwyr iechyd proffesiynol ledled Cymru yn gallu cael yr un wybodaeth a chyngor o ran triniaeth ar gyfer y cyflwr hwn a bydd ganddyn nhw hefyd ganllaw clir ynghylch pryd a sut i atgyfeirio ar gyfer triniaeth a chymorth. Pan gaiff pobl eu hatgyfeirio, bydd yn bwysig sicrhau, pan fo angen, bod ymateb cydgysylltiedig yn cael ei roi ar waith, gan roi cymorth wedi'i deilwra i'r unigolyn, gan sicrhau bod arbenigwyr amlddisgyblaethol yn cael eu paratoi i gefnogi'r unigolyn, fel yn y model ym mwrdd iechyd Aneurin Bevan. I lawer o bobl sydd â COVID hir, gellir rheoli'r symptomau y maen nhw'n yn eu profi gartref, ac mae angen rhywfaint o gyngor ac arweiniad cefnogol i helpu unigolion i ddeall sut i helpu eu hunain a hefyd i roi cyngor ar sut i fonitro'r cynnydd y maen nhw'n ei wneud. Dyna pam y mae GIG Cymru wedi lansio ap adfer COVID, sydd wedi'i lawrlwytho tua 6,000 o weithiau'n barod, ac sy'n cefnogi pobl i reoli eu cyflwr a monitro eu cynnydd o ran adferiad. Rwy'n credu ei bod hi'n werth bod yn glir nad disodli cyngor proffesiynol yw hyn, ond yn hytrach ei ategu ar gyfer y rhai sydd angen cymorth gweithiwr proffesiynol, neu ganiatáu i bobl helpu eu hunain a rheoli eu gofal eu hunain pan fo eu symptomau'n ysgafn. Rwyf eisiau sicrhau y rhai hynny sy'n profi symptomau parhaus a allai fod yn poeni am y dyfodol nad ydym wedi'u hanghofio nhw. Mae cyngor a chymorth proffesiynol ar gael ac yn parhau i fod ar gael. Wrth i ni ddechrau llacio ein cyfyngiadau, mae'n bwysig cofio y gall effeithiau haint COVID-19 bara'n hir, a dyna pam y mae'n parhau i fod yn bwysig ein bod yn gweithio gyda'n gilydd i gadw Cymru'n ddiogel. Rwyf wedi gofyn i swyddogion ailedrych ar y rhaglen Adferiad bob chwe mis er mwyn sicrhau ein bod yn ymwybodol o'r dystiolaeth a'r wyddoniaeth ddiweddaraf. Diolch, Dirprwy Lywydd.