techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: First Minister, I was pleased to hear you just say that you're looking at ways to - I think this was the expression you used - 'unlock sports' during this time of the pandemic. As we know, during lockdowns and firebreaks, physical activity and sport are all important. So, in response to Mike Hedges's initial question, and if I could follow up in two ways, first of all, what are you doing to make sure that younger people, in particular, are able to engage in sports at this time? They've been particularly hard hit, and we know that younger people are affected by mental health issues in the same way that older people are too. And secondly, I had at a recent meeting at Chepstow racecourse, in my constituency, and they were very concerned about when racecourses are going to be allowed to operate, at least in some limited fashion, in the future. So, I wonder if you could answer those two strands. Thank you.
Welsh: Prif Weinidog, roeddwn i'n falch o'ch clywed chi'n dweud eich bod chi'n edrych ar ffyrdd o - rwy'n credu mai dyma'r ymadrodd a ddefnyddiwyd gennych chi - 'ddatgloi chwaraeon' yn ystod y cyfnod hwn o'r pandemig. Fel y gwyddom, yn ystod cyfyngiadau symud a chyfnodau atal byr, mae gweithgarwch corfforol a chwaraeon i gyd yn bwysig. Felly, mewn ymateb i gwestiwn cychwynnol Mike Hedges, ac os gallwn i fynd ar drywydd hyn mewn dwy ffordd, yn gyntaf oll, beth ydych chi'n ei wneud i sicrhau bod pobl iau, yn arbennig, yn gallu cymryd rhan mewn chwaraeon ar hyn o bryd? Maen nhw wedi cael eu taro yn arbennig o galed, ac rydym ni'n gwybod bod materion iechyd meddwl yn effeithio ar bobl iau yn yr un modd â phobl hŷn hefyd. Ac yn ail, cefais gyfarfod diweddar yng nghwrs rasio Cas-gwent, yn fy etholaeth i, ac roedden nhw'n bryderus iawn ynghylch pryd y bydd cyrsiau rasio yn cael caniatâd i weithredu, o leiaf mewn rhyw ffordd gyfyngedig, yn y dyfodol. Felly, tybed a allech chi ateb y ddwy elfen hynny. Diolch.
English: Well, thank you, Llywydd, and I thank Nick Ramsay for that. Sport for children under the age of 18 has a more liberal set of rules and it's more possible for that to happen, and we've done our best to try and maximise the opportunity for youth sport to be continued, even in the most difficult periods of coronavirus. As to racecourse reopening, there were earlier in the year, as I know Nick Ramsay will know, a small number of pilot reopenings of racecourses in England, and we will work with the Department for Digital, Culture, Media and Sport, at the UK Government level, in any programme of pilots that may now resume in England. We looked carefully to see whether there was any virtue in having a Welsh pilot in the horse-racing field, but the conclusion was we probably wouldn't learn anything very different that we could not learn from the pilots that were being conducted elsewhere. So, we will continue to work closely with DCMS. There are some new pilots that are proposed and, if they find a pathway to the safe reopening of more parts of sporting life to crowds turning up who enjoy horse-racing and other sports, then we will want to be part of that, where it is safe for us to do so.
Welsh: Wel, diolch, Llywydd, a diolchaf i Nick Ramsay am hynna. Mae gan chwaraeon i blant dan 18 oed gyfres fwy haelfrydig o reolau ac mae'n fwy posibl i hynny ddigwydd, ac rydym ni wedi gwneud ein gorau i geisio sicrhau cymaint o gyfleoedd â phosibl i barhau â chwaraeon ieuenctid, hyd yn oed yn y cyfnodau anoddaf o coronafeirws. O ran ailagor cyrsiau rasio, cafwyd nifer fach o ailagoriadau arbrofol o gyrsiau rasio yn Lloegr yn gynharach yn y flwyddyn, fel y gwn y bydd Nick Ramsay yn ei wybod, a byddwn yn gweithio gyda'r Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, ar lefel Llywodraeth y DU, mewn unrhyw raglen o gynlluniau arbrofol a allai ailddechrau yn Lloegr bellach. Fe wnaethom edrych yn ofalus i weld a oedd unrhyw rinwedd o gael cynllun arbrofol yng Nghymru ym maes rasio ceffylau, ond y casgliad oedd na fyddem ni, yn ôl pob tebyg, yn dysgu unrhyw beth gwahanol iawn na allem ni ei ddysgu o'r cynlluniau arbrofol a oedd yn cael eu cynnal mewn mannau eraill. Felly, byddwn yn parhau i weithio'n agos gyda'r Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon. Ceir rhai cynlluniau arbrofol newydd sydd yn yr arfaeth ac, os byddan nhw'n dod o hyd i lwybr i ailagor mwy o rannau o fywyd chwaraeon yn ddiogel i dorfeydd sy'n dod ac yn mwynhau rasio ceffylau a chwaraeon eraill, yna byddwn ni eisiau bod yn rhan o hynny, pan fo'n ddiogel i ni wneud hynny.
English: Diolch, Llywydd. First Minister, in what has been the toughest year in living memory for so many of us, I'm sure we all look forward to a happier new year and, before then, to spending time with friends and family over Christmas. A compassionate but responsible approach to a limited relaxation of restrictions over the holiday period seems sensible. However, it's also crucial that we don't lose the hard-gotten gains of the last few months for the sake of four or five days, and people must, therefore, know that any relaxation also comes with risks, especially in the context of the reversal, potentially, that you were referring to earlier. Can you say what scientific modelling is being used to inform the discussions on a four-nation approach to the Christmas period, and what's your understanding of the likely impact of any easing of restrictions? Given that individual behaviour will be a crucial factor in determining what follows the Christmas break, will the Welsh Government launch a public information campaign, such as the powerful campaigns we see each year on drink-driving over the festive period, encouraging people to follow the guidelines so that we can all enjoy a better 2021?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, yn y flwyddyn anoddaf mewn cof byw i gynifer ohonom ni, rwy'n siŵr ein bod ni i gyd yn edrych ymlaen at flwyddyn newydd hapusach a, chyn hynny, at dreulio amser gyda ffrindiau a theulu dros y Nadolig. Mae dull tosturiol ond cyfrifol o lacio cyfyngiadau ar sail gyfyngedig dros gyfnod y gwyliau yn ymddangos yn synhwyrol. Fodd bynnag, mae'n hanfodol hefyd nad ydym ni'n colli'r enillion y gweithiwyd mor galed i'w sicrhau dros y misoedd diwethaf dim ond er mwyn cael pedwar neu bum diwrnod, ac felly mae'n rhaid i bobl wybod bod risg yn gysylltiedig ag unrhyw lacio hefyd, yn enwedig yng nghyd-destun y gwrthdroi, o bosibl, yr oeddech chi'n cyfeirio ato yn gynharach. A allwch chi ddweud pa fodelu gwyddonol sy'n cael ei ddefnyddio i lywio'r trafodaethau ar ddull pedair gwlad o ymdrin â chyfnod y Nadolig, a beth yw eich dealltwriaeth o effaith debygol unrhyw lacio cyfyngiadau? O gofio y bydd ymddygiad unigolion yn ffactor hollbwysig o ran penderfynu ar yr hyn fydd yn dilyn gwyliau'r Nadolig, a wnaiff Llywodraeth Cymru lansio ymgyrch gwybodaeth i'r cyhoedd, fel yr ymgyrchoedd grymus yr ydym ni'n eu gweld bob blwyddyn ar yfed a gyrru dros gyfnod yr ŵyl, gan annog pobl i ddilyn y canllawiau fel y gallwn ni i gyd fwynhau gwell 2021?
English: On Saturday, Merthyr Tydfil became the first county in Wales to pilot mass testing, but on the same day, COVID cases per 100,000 of the population in a seven-day period were higher in Blaenau Gwent and Neath Port Talbot. This highlights an inconsistency currently in the way we're dealing with areas of high COVID transmission. When we supported the firebreak, it was on the condition that the test and trace system would be upgraded, accelerated and expanded to include the testing of asymptomatic individuals. Small independent nations, as we've referred earlier, like Slovakia, have successfully rolled out a nationwide mass testing programme. China has been conducting mass testing of three cities over the weekend. We'd like to see it rolled out in more target areas, supported by an increased £800 isolation payment. When, First Minister, will we be able to turn the Merthyr pilot into a wider programme of mass rapid testing in Wales?
Welsh: Ddydd Sadwrn, Merthyr Tudful oedd y sir gyntaf yng Nghymru i dreialu profion torfol, ond ar yr un diwrnod, roedd yr achosion COVID fesul 100,000 o'r boblogaeth mewn cyfnod o saith diwrnod yn uwch ym Mlaenau Gwent a Chastell-nedd Port Talbot. Mae hyn yn tynnu sylw at anghysondeb ar hyn o bryd yn y ffordd yr ydym ni'n ymdrin ag ardaloedd lle ceir trosglwyddiad uchel o COVID. Pan wnaethom ni gefnogi'r cyfnod atal byr, roedd hynny ar yr amod y byddai'r system brofi ac olrhain yn cael ei huwchraddio, ei chyflymu a'i hehangu i gynnwys profi unigolion asymptomatig. Mae gwledydd annibynnol bach, fel yr ydym ni wedi sôn yn gynharach, fel Slofacia, wedi llwyddo i gyflwyno rhaglen profion torfol genedlaethol. Mae Tsieina wedi bod yn cynnal profion torfol mewn tair dinas dros y penwythnos. Hoffem ni ei weld yn cael ei gyflwyno mewn mwy o ardaloedd targed, wedi'i ategu gan daliad ynysu uwch o £800. Pryd, Prif Weinidog, fyddwn ni'n gallu troi cynllun arbrofol Merthyr yn rhaglen ehangach o brofion cyflym torfol yng Nghymru?
English: Turning to matters vaccine-related, where we've had some further good news recently, just 10 days after we heard the first bit of encouraging news in relation to the Pfizer and BioNTech vaccine proving to be 90 per cent effective in trials, the Scottish Government's health Secretary presented a comprehensive roll-out plan to the Holyrood Parliament. In that statement, they confirmed the first vaccinations would be available to health and social care staff, older care home residents, and those over 80 years old who live in the community. The next phase then would be for those over 65 and those under 65 who are at additional clinical risk, followed by the wider population over the age of 18. They hope to have 320,000 doses of that vaccine to deploy in the first two weeks of December, subject to regulatory approval, with an ambition to vaccinate 1 million citizens by the end of the January. The health Secretary there said Scotland is ready for December. December is only a week away. Can the First Minister confirm that Wales, too, is ready, and if so, when can we expect to see details of the Welsh Government's vaccination roll-out programme, including a timeline of who will be vaccinated when?
Welsh: Gan droi at faterion sy'n gysylltiedig â brechlynnau, lle'r ydym ni wedi cael rhagor o newyddion da yn ddiweddar, dim ond 10 diwrnod ar ôl i ni glywed y darn cyntaf o newyddion calonogol o ran y ffaith fod brechlyn Pfizer a BioNTech 90 y cant yn effeithiol mewn treialon, cyflwynodd Ysgrifennydd Iechyd Llywodraeth yr Alban gynllun cyflwyno cynhwysfawr i Senedd Holyrood. Yn y datganiad hwnnw, cadarnhawyd y byddai'r brechiadau cyntaf ar gael i staff iechyd a gofal cymdeithasol, preswylwyr cartrefi gofal hŷn, a'r rhai dros 80 oed sy'n byw yn y gymuned. Y cam nesaf wedyn fyddai ar gyfer y rhai dros 65 oed a'r rhai o dan 65 oed sydd mewn perygl clinigol ychwanegol, ac yna'r boblogaeth ehangach dros 18 oed. Maen nhw'n gobeithio cael 320,000 dos o'r brechlyn hwnnw i'w defnyddio yn ystod pythefnos cyntaf mis Rhagfyr, yn amodol ar gymeradwyaeth reoleiddiol, gydag uchelgais i frechu 1 filiwn o ddinasyddion erbyn diwedd mis Ionawr. Dywedodd yr Ysgrifennydd iechyd yno bod yr Alban yn barod ar gyfer mis Rhagfyr. Dim ond wythnos i ffwrdd yw mis Rhagfyr. A all y Prif Weinidog gadarnhau bod Cymru hefyd yn barod, ac os felly, pryd gallwn ni ddisgwyl gweld manylion rhaglen cyflwyno brechiadau Llywodraeth Cymru, gan gynnwys llinell amser o bwy fydd yn cael eu brechu a phryd?
English: Diolch, Llywydd. First Minister, yesterday the health Minister confirmed that the Welsh Government is considering tighter COVID restrictions in the run-up to Christmas. Can you confirm what restrictions you are now considering, given that you have already introduced local authority based restrictions, hyperlocal lockdown restrictions, and now national restrictions?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, cadarnhaodd y Gweinidog iechyd ddoe bod Llywodraeth Cymru yn ystyried cyfyngiadau COVID llymach yn y cyfnod cyn y Nadolig. A allwch chi gadarnhau pa gyfyngiadau yr ydych chi'n eu hystyried nawr, o gofio eich bod chi eisoes wedi cyflwyno cyfyngiadau ar sail awdurdodau lleol, cyfyngiadau o ran cyfyngiadau symud hyperleol, a chyfyngiadau cenedlaethol erbyn hyn?
English: I take it from that answer, then, First Minister, that you are perhaps looking at the possibility of introducing some sort of tiered system here in Wales. Of course, the tiered approaches in Scotland and England do have a few differences and it's important that the Welsh Government therefore looks at the impact of both sets of tier based restrictions before confirming its approach for Wales. Now, this year has been so difficult for so many, as has just been said earlier, and that's why it's important that the Welsh Government makes it clear to the people of Wales exactly what a new approach will look like and how those restrictions will impact people's day-to-day lives. So, perhaps you can give us an indication, First Minister, when you will be bringing forward these new measures. Can you also tell us what additional resources you'll be making available to actually support these new measures and new restrictions?
Welsh: Rwy'n cymryd o'r ateb yna, felly, Prif Weinidog, eich bod chi efallai'n edrych ar y posibilrwydd o gyflwyno rhyw fath o system haenau yma yng Nghymru. Wrth gwrs, ceir rhai gwahaniaethau rhwng y dulliau haenau yn yr Alban a Lloegr ac mae'n bwysig felly bod Llywodraeth Cymru yn edrych ar effaith y ddwy gyfres o gyfyngiadau seiliedig ar haenau cyn cadarnhau ei dull gweithredu ar gyfer Cymru. Nawr, mae eleni wedi bod mor anodd i gymaint o bobl, fel sydd newydd gael ei ddweud yn gynharach, a dyna pam mae hi'n bwysig bod Llywodraeth Cymru yn ei gwneud yn eglur i bobl Cymru sut yn union y bydd dull gweithredu newydd yn edrych a sut y bydd y cyfyngiadau hynny yn effeithio ar fywydau pobl o ddydd i ddydd. Felly, efallai y gallwch chi roi syniad i ni, Prif Weinidog, pryd y byddwch chi'n cyflwyno'r mesurau newydd hyn. A allwch chi ddweud wrthym ni hefyd pa adnoddau ychwanegol y byddwch chi'n eu darparu i gefnogi'r mesurau newydd a'r cyfyngiadau newydd hyn?
English: Well, Llywydd, I think I've given some indication, as best I can, to the leader of the opposition already of the decision-making path that we see in front of us. There is a COBRA meeting this afternoon. I agree with the point that Paul Davies made about taking account of the different approaches in Scotland as well as in England. I spoke with the First Minister of Scotland again yesterday. After today's meeting, there are further announcements that we will expect in the English context on Thursday of this week, we are told, which will give us a further insight into the operation of their tiered approach. I wouldn't move immediately, as the leader of the opposition did, to a conclusion that, because we are interested in the measures that are being taken elsewhere that that necessarily means that we will be adopting a tiered approach here in Wales. It is the content of the measures, not simply the organisation of them, that we will be interested in. The Cabinet will meet again before the end of this week to see whether there are lessons for us to draw from what is happening elsewhere and a common approach across the United Kingdom in the lead up to the Christmas period, and importantly as well, in the way in which we will all have to deal with the inevitable consequences of a relaxation, which will drive the rise of coronavirus. That is inevitable, and we need to prepare together to cope with the consequences.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n credu fy mod i wedi rhoi rhyw syniad, gystal ag y gallaf, i arweinydd yr wrthblaid eisoes am y llwybr gwneud penderfyniadau yr ydym ni'n ei weld o'n blaenau. Mae cyfarfod COBRA y prynhawn yma. Rwy'n cytuno â'r pwynt a wnaeth Paul Davies ynglŷn â chymryd i ystyriaeth y gwahanol ddulliau yn yr Alban yn ogystal ag yn Lloegr. Siaradais â Phrif Weinidog yr Alban unwaith eto ddoe. Ar ôl y cyfarfod heddiw, ceir cyhoeddiadau pellach y byddwn ni'n eu disgwyl yng nghyd-destun Lloegr ddydd Iau yr wythnos hon, dywedir wrthym, a fydd yn cynnig rhagor o wybodaeth i ni am weithrediad eu dull haenau. Ni fyddwn yn neidio ar unwaith, fel y gwnaeth arweinydd yr wrthblaid, i gasgliad, oherwydd bod gennym ni ddiddordeb yn y mesurau sy'n cael eu cymryd mewn mannau eraill, bod hynny o reidrwydd yn golygu y byddwn ni'n mabwysiadu dull haenau yma yng Nghymru. Cynnwys y mesurau, nid dim ond eu trefn, y bydd gennym ddiddordeb ynddo. Bydd y Cabinet yn cyfarfod unwaith eto cyn diwedd yr wythnos hon i weld a oes gwersi i ni eu dysgu o'r hyn sy'n digwydd mewn mannau eraill a dull cyffredin ledled y Deyrnas Unedig yn y cyfnod cyn y Nadolig, ac yn bwysig hefyd, yn y modd y bydd yn rhaid i bob un ohonom ni ymdrin â chanlyniadau anochel llacio, a fydd yn sbarduno cynnydd yn y coronafeirws. Mae hynny'n anochel, ac mae angen i ni baratoi gyda'n gilydd i ymdopi â'r canlyniadau.
English: Of course, it's not just individuals and families who are keen to know whether there will be any changes in restrictions in Wales. Businesses across Wales will also undoubtedly be anxious at the prospect of further restrictions. The run-up to Christmas is a busy time, of course, for businesses in all sectors, and in the wake of a very difficult year, it's understandable that many will be concerned, perhaps, to hear of further restrictions. It's therefore absolutely critical that resources and support are put in place in advance of any changes so that businesses are able to plan and adjust their operations accordingly. Will you therefore confirm, First Minister, that the Welsh Government will, of course, notify businesses across Wales in advance of any new restrictions in Wales so that they have time to plan for any changes? And, can you also update us on the discussions that you've had with local authorities in Wales about introducing new restrictions and what feedback you've received from local authorities so far with any potential restrictions?
Welsh: Wrth gwrs, nid unigolion a theuluoedd yn unig sy'n awyddus i gael gwybod a fydd unrhyw newidiadau i'r cyfyngiadau yng Nghymru. Mae'n sicr y bydd busnesau ledled Cymru hefyd yn bryderus ynghylch y posibilrwydd o gyfyngiadau pellach. Mae'r cyfnod cyn y Nadolig yn gyfnod prysur, wrth gwrs, i fusnesau ym mhob sector, ac yn sgil blwyddyn anodd iawn, mae'n ddealladwy y bydd llawer yn pryderu, efallai, o glywed am gyfyngiadau pellach. Felly, mae'n gwbl hanfodol bod adnoddau a chymorth yn cael eu rhoi ar waith o flaen unrhyw newidiadau fel bod busnesau yn gallu cynllunio ac addasu eu gweithrediadau yn unol â hynny. A wnewch chi gadarnhau felly, Prif Weinidog, y bydd Llywodraeth Cymru, wrth gwrs, yn hysbysu busnesau ledled Cymru cyn bod unrhyw gyfyngiadau newydd yng Nghymru fel bod ganddyn nhw amser i gynllunio ar gyfer unrhyw newidiadau? Ac, a allwch chi hefyd roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am y trafodaethau yr ydych chi wedi eu cael gydag awdurdodau lleol yng Nghymru ynglŷn â chyflwyno cyfyngiadau newydd a pha adborth yr ydych chi wedi ei gael gan awdurdodau lleol hyd yn hyn gydag unrhyw gyfyngiadau posibl?
English: Well, Llywydd, I'm very conscious of the impact of the decisions that we make on businesses in Wales and on people's livelihoods. The Welsh Government has put together a very considerable sum of money that we have invested in trying to protect businesses in Wales from the impact of coronavirus - that is over and above any help that has come from the UK Government. And the UK Government, with the comprehensive spending review tomorrow, needs to make sure that it is doing everything it can to make sure that businesses in Wales and across the United Kingdom are in a position to withstand the ongoing impact of coronavirus, and it needs to do it in a more wholehearted way. The repeated re-announcements by the Chancellor of the Exchequer of the package of assistance that comes from the UK Government has not been helpful, I think. We are doing the most we can in Wales to help businesses; I think the Chancellor's approach is to do the least he can get away with, and that is the real contrast between us. Discussions with local authorities, of course, go on all the time. There'll be meetings today involving the health Minister, the local government Minister, the education Minister, the Welsh Local Government Association and other leaders of local authorities in Wales, and that partnership approach is the one that we think has managed to sustain us through the crisis to date, and we will be certain that, in Wales, we will go on being committed to it.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n ymwybodol iawn o effaith y penderfyniadau yr ydym ni'n eu gwneud ar fusnesau yng Nghymru ac ar fywoliaeth pobl. Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi swm sylweddol iawn o arian at ei gilydd yr ydym ni wedi ei fuddsoddi i geisio amddiffyn busnesau yng Nghymru rhag effaith coronafeirws - mae hynny yn ychwanegol at unrhyw gymorth sydd wedi dod gan Lywodraeth y DU. Ac mae angen i Lywodraeth y DU, gyda'r adolygiad cynhwysfawr o wariant yfory, wneud yn siŵr ei bod yn gwneud popeth o fewn ei gallu i wneud yn siŵr bod busnesau yng Nghymru a ledled y Deyrnas Unedig mewn sefyllfa i wrthsefyll effaith barhaus coronafeirws, ac mae angen iddi wneud hynny mewn modd mwy brwdfrydig. Nid yw'r ail-gyhoeddiadau mynych gan Ganghellor y Trysorlys o'r pecyn cymorth sy'n dod gan Lywodraeth y DU wedi bod o gymorth, yn fy marn i. Rydym ni'n gwneud y gorau y gallwn ni yng Nghymru i helpu busnesau; rwy'n credu mai dull gweithredu'r Canghellor yw gwneud y lleiaf posibl y gall ei wneud heb gael ei feirniadu, a dyna'r gwahaniaeth gwirioneddol rhyngom ni. Mae trafodaethau gydag awdurdodau lleol, wrth gwrs, yn cael eu cynnal drwy'r amser. Bydd cyfarfodydd heddiw yn cynnwys y Gweinidog iechyd, y Gweinidog llywodraeth leol, y Gweinidog addysg, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac arweinyddion eraill awdurdodau lleol yng Nghymru, a'r dull partneriaeth hwnnw yw'r un sydd, yn ein barn ni, wedi llwyddo i'n cynnal ni drwy'r argyfwng hyd yma, a byddwn yn sicr, yng Nghymru, y byddwn ni'n parhau i fod wedi ymrwymo iddo.
English: Llywydd, I thank Mick Antoniw for that. The latest employment and growth forecasts clearly show the damaging impact the coronavirus pandemic is having on the Welsh economy and beyond. To date, our lockdown business fund has provided over £7 million in support to 2,379 businesses, spanning over 22,000 jobs in Rhondda Cynon Taf alone.
Welsh: Llywydd, diolchaf i Mick Antoniw am hynna. Mae'r rhagolygon cyflogaeth a thwf diweddaraf yn dangos yn eglur yr effaith niweidiol y mae pandemig y coronafeirws yn ei chael ar economi Cymru a thu hwnt. Hyd yma, mae ein cronfa i fusnesau dan gyfyngiadau wedi darparu dros £7 miliwn o gymorth i 2,379 o fusnesau, sy'n cwmpasu dros 22,000 o swyddi yn Rhondda Cynon Taf yn unig.