English: In seeking to delete our motion, which reflects the concern expressed to us by staff and patients throughout the year about the capacity of the Welsh NHS to meet demand, the Welsh Government is recycling lines that we have heard so often before. I've participated in similar debates throughout the last four Assemblies, and each time the Welsh Government has dodged responsibility by asking us to recognise the work that it is doing to build the capacity of the Welsh NHS. So, let us be absolutely clear: NHS Wales has been led by Labour health Ministers in Labour-led Governments since 1999. Referral-to-treatment targets continue to be missed and the accident and emergency waiting times target has not been met in 10 years. Betsi Cadwaladr university health board has been under Welsh Government control for three and a half years. Welsh Government figures showed last month that Wrexham Maelor and Glan Clwyd hospitals had achieved the worst A&E performance for Welsh hospitals since records began. A fortnight after writing to the health board about a constituent who had waited three years for a knee operation and who is in constant pain, we only received an acknowledgment from the health board yesterday, after having to chase this with their new chair. A constituent who spent three hours with a neighbour who subsequently died while he waited in the snow for an ambulance following a stroke, then suffered six months of procrastination and misinformation after complaining to the Welsh ambulance service. Only my intervention with the chief executive secured an apology and a response half a year later. This summer, more than 5,000 hours were lost because ambulances were delayed handing over patients at north Wales hospitals. Bed occupancy rates consistently exceed the recommended 85 per cent occupancy level to maintain patient safety standards. Over the last two years, almost 75,000 NHS Wales patients had their operations cancelled for non-clinical reasons. It is now clear that unscheduled care services are not just under extreme pressure in winter, but all year round. This is why our motion calls on the Welsh Government to deliver a comprehensive national plan to address pressures and ensure that patients receive unplanned and critical care services that meet their needs, including preventative services such as community and out-of-hours care. As the WLGA Conservative group leader Peter Fox said last week, in a document supported by local government leaders from all parties, with £370 million of new moneys arriving from Westminster, an imaginative approach to funding preventative services to keep people out of hospitals is needed. On a frustratingly regular basis I've also raised in this Chamber cases of third sector bodies providing effective preventative services that have lost their funding because of dumb commissioning that is adding millions to the cost pressure on statutory health and care services. At the request of campaigners I formed CHANT Cymru - Community Hospitals Acting Nationally Together - in the second Assembly, to campaign against the Labour Welsh Government's community hospital and bed closure programme. We promoted at national level the role of community hospitals in providing quality accessible local healthcare and reducing pressure on our general hospitals. After 2011, Labour pushed ahead with the closures, with the inevitable consequences we warned of. The Welsh Government's policy of strengthening primary care and community based settings is not being matched by resource allocation. If patients are to receive care closer to their homes, it is imperative that general practice is properly resourced. In 2014, the Royal College of General Practitioners warned that the share of Welsh NHS funding for patient care in general practice had been falling for years. A BMA survey in 2016 found that 82 per cent of GPs were worried about the sustainability of their practice in Wales. In 2016, the vice-chair of the north Wales local medical committee stated, 'I cannot stress enough how near the edge things are, and how the time for action is now or never.' In 2016-17 - the most recently available figures - Welsh general practice received the lowest share of NHS health spend in the UK, despite a rise in patient demand. Last week, BMA Wales figures showed that 21 GP practices have closed since October 2015, with a further 82 at risk and 29 now health-board managed, with the largest number in north Wales. In pursing this agenda, some might say that the Welsh Government had been putting ideology before patients, where BMA Wales also provided evidence that managed practices do not provide value for money and that health boards are actively seeking to return them to independent GP contractors. Well done, Minister.
Welsh: Drwy geisio dileu ein cynnig, sy'n adlewyrchu'r pryder a fynegwyd wrthym gan staff a chleifion drwy gydol y flwyddyn ynglŷn â chapasiti GIG Cymru i ateb y galw, mae Llywodraeth Cymru yn ailgylchu brawddegau rydym wedi'u clywed mor aml o'r blaen. Rwyf wedi cymryd rhan mewn dadleuon tebyg trwy gydol y pedwar Cynulliad diwethaf, a bob tro, mae Llywodraeth Cymru wedi osgoi'r cyfrifoldeb trwy ofyn inni gydnabod y gwaith y mae'n ei wneud ar adeiladu capasiti GIG Cymru. Felly, gadewch inni fod yn gwbl glir: mae GIG Cymru wedi cael ei arwain gan Weinidogion iechyd Llafur mewn Llywodraeth dan arweiniad Llafur ers 1999. Rydym yn parhau i fethu cyflawni targedau rhwng atgyfeirio a thriniaeth ac nid yw'r targed ar gyfer amseroedd aros mewn adrannau damweiniau ac achosion wedi'i gyrraedd mewn 10 mlynedd. Mae bwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr wedi bod o dan reolaeth Llywodraeth Cymru ers tair blynedd. Dangosodd ffigurau Llywodraeth Cymru fis diwethaf fod Ysbyty Maelor Wrecsam ac Ysbyty Glan Clwyd wedi cyflawni'r perfformiad damweiniau ac achosion brys gwaethaf ar gyfer ysbytai Cymru ers dechrau cadw cofnodion. Bythefnos ar ôl ysgrifennu at y bwrdd iechyd ynglŷn ag etholwr a oedd wedi aros am dair blynedd am lawdriniaeth ar y pen-glin ac sydd mewn poen cyson, ddoe yn unig y cawsom gydnabyddiaeth gan y bwrdd iechyd, ar ôl gorfod mynd ar drywydd hyn gyda'u cadeirydd newydd. Treuliodd etholwr arall dair awr gyda chymydog a fu farw tra'i fod yn aros yn yr eira am ambiwlans yn dilyn strôc, a dioddefodd chwe mis o oedi a chamwybodaeth wedyn ar ôl cwyno wrth wasanaeth ambiwlans Cymru. Drwy fy ymyrraeth i gyda'r prif weithredwr yn unig y cafodd ymddiheuriad ac ymateb hanner blwyddyn yn ddiweddarach. Yr haf hwn, collwyd mwy na 5,000 o oriau oherwydd bod ambiwlansys yn gorfod oedi wrth drosglwyddo cleifion i ysbytai yng ngogledd Cymru. Mae cyfraddau defnydd gwelyau yn gyson yn uwch na'r lefel defnydd o 85 y cant a argymhellir er mwyn cynnal safonau diogelwch cleifion. Dros y ddwy flynedd ddiwethaf, canslwyd llawdriniaethau bron i 75,000 o gleifion GIG Cymru am resymau nad oeddent yn rhai clinigol. Erbyn hyn mae'n glir nad yn y gaeaf yn unig y ceir pwysau eithafol ar wasanaethau gofal heb ei drefnu, ond trwy gydol y flwyddyn. Dyna pam y mae ein cynnig yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno cynllun cenedlaethol cynhwysfawr i ymdrin â phwysau a sicrhau bod cleifion yn cael gwasanaethau gofal heb ei gynllunio a gofal critigol sy'n diwallu eu hanghenion, gan gynnwys gwasanaethau ataliol megis gofal yn y gymuned a gofal y tu allan i oriau. Fel y dywedodd arweinydd grŵp y Ceidwadwyr yng Nghymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Peter Fox, yr wythnos diwethaf, mewn dogfen a gefnogir gan arweinwyr llywodraeth leol o bob plaid, gyda £370 miliwn o arian newydd yn cyrraedd o San Steffan, mae angen dull creadigol o ariannu gwasanaethau ataliol er mwyn cadw pobl allan o ysbytai. Yn rhwystredig o reolaidd, rwyf wedi siarad yn y Siambr hefyd am achosion o gyrff trydydd sector sy'n darparu gwasanaethau ataliol effeithiol ac sydd wedi colli eu cyllid oherwydd comisiynu hurt sy'n ychwanegu miliynau at bwysau costau ar wasanaethau iechyd a gofal statudol. Ar gais yr ymgyrchwyr ffurfiais CHANT Cymru - ysbytai cymuned yn gweithredu'n genedlaethol gyda'i gilydd - yn yr ail Gynulliad, i ymgyrchu yn erbyn rhaglen Llywodraeth Lafur Cymru o gau ysbytai a gwelyau cymunedol. Ar lefel genedlaethol, fe wnaethom hyrwyddo rôl ysbytai cymunedol yn darparu gofal iechyd hygyrch o safon uchel yn lleol a lleihau pwysau ar ein hysbytai cyffredinol. Ar ôl 2011, gwthiodd Llafur yn ei blaen gyda'r cau, ac rydym yn gweld y canlyniadau anorfod y buom yn rhybuddio yn eu cylch. Nid oes adnoddau'n cael eu dyrannu i gefnogi polisi Llywodraeth Cymru o gryfhau gofal sylfaenol a lleoliadau cymunedol. Os yw cleifion yn cael gofal yn agosach at eu cartrefi, mae'n hanfodol fod ymarfer cyffredinol yn cael adnoddau digonol. Yn 2014, rhybuddiodd Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol fod y gyfran o gyllid GIG Cymru ar gyfer gofal cleifion mewn ymarfer cyffredinol wedi bod yn gostwng ers blynyddoedd. Canfu arolwg gan Gymdeithas Feddygol Prydain yn 2016 fod 82 y cant o feddygon teulu yn poeni ynglŷn â chynaliadwyedd eu practis yng Nghymru. Yn 2016, dywedodd is-gadeirydd pwyllgor meddygol lleol gogledd Cymru, 'Ni allaf bwysleisio digon pa mor agos i ymyl y dibyn yw pethau, a'i bod yn bryd gweithredu yn awr neu byth.' Yn 2016-17 - y ffigurau diweddaraf sydd ar gael - ymarfer cyffredinol yng Nghymru a gafodd y gyfran isaf o wariant y GIG ar iechyd yn y DU er gwaethaf cynnydd yn y galw gan gleifion. Yr wythnos diwethaf, dangosodd ffigurau Cymdeithas Feddygol Prydain ar gyfer Cymru fod 21 o bractisau meddygon teulu wedi cau ers mis Hydref 2015, gydag 82 pellach mewn perygl o gau a 29 bellach yn cael eu rheoli gan fwrdd iechyd, gyda'r nifer fwyaf ohonynt yng ngogledd Cymru. Wrth fynd ar drywydd yr agenda hon, gallai rhai pobl ddweud bod Llywodraeth Cymru wedi rhoi ideoleg o flaen cleifion, lle roedd BMA Cymru hefyd wedi darparu tystiolaeth nad yw practisau sy'n cael eu rheoli yn darparu gwerth am arian a bod byrddau iechyd wrthi'n ceisio'u dychwelyd i ddwylo contractwyr ymarfer cyffredinol annibynnol. Da iawn, Weinidog.