English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Given the good news that a new funding package worth £6.2 million will be available for the National Library of Wales and Amgueddfa Cymru for the next two years, I do hope that our motion will be passed unanimously by the Senedd today. The Government statement says that the funding for the national library includes funding to support the work of implementing some of the key recommendations of the tailored review, and also to meet financial deficits to safeguard jobs and to take the serious steps needed to secure the longer term sustainability of the library. However, we do need assurances on the increase in the baseline required for the future. It's a matter for the next Government, I suppose, and the people of Wales know well which party they should support if they do want to see our important institutions becoming a core and integral part of our national life. I have been inspired by the support that's been shown to our national library over the past few days - thousands have signed a petition; there's been support from all corners of the world. But it is regrettable that we needed this kind of campaign in the first place. Our national institutions should be a priority for our nation's Government, not the subject of a last-minute u-turn by Labour Ministers. It's interesting that the announcement on the funding was made this morning, just as we were to vote on the issue in the Senedd this afternoon. This is no way to treat one of our notable national treasures. But the national library did become a symbol of our identity as a people and as a nation over the past few days. An understanding and appreciation of the value of the institution was shown and the value of the treasures that it holds. And let's pause for a moment and celebrate that rich, glorious heritage held within that iconic building that stands majestically above the town of Aberystwyth. This is home to some of the oldest manuscripts in Europe, the laws of Hywel Dda and the Black Book of Carmarthen, 6 million books and newspapers, pictures by Tunnicliffe, Turner and Kyffin Williams, over a million maps, the Welsh Screen and Sound Archive. The list is endless, and the treasures are so important to the rich heritage of Wales. Maintaining and developing the national library should be a priority for our nation's Government, but, unfortunately, what we saw was a political u-turn by Labour, given increasing political pressure from all directions. We are seeing the Government having to yield and lose face as a result of increasing public anger as one of our national institutions is neglected and ignored. This funding should have been announced back in the autumn, rather than doing so now, at the eleventh hour. However, I'd like to thank everyone who did raise a voice and lobbied for that u-turn. May I briefly mention two other decisions that Labour needs to change? The Paddle Steamer community centre and cafe in Cardiff will be demolished as a result of decisions taken by Labour on Cardiff council. They intend to do away with a historical institution and community hub in Butetown and to replace it with a housing development. Although campaigners asked for the cafe to be maintained on the site, this was rejected by Cardiff council. If we truly want to create a Wales that celebrates our culture and heritage in all its diversity, we must bear in mind that saving institutions like the Paddle Steamer are as important as saving our national library. Labour is also happy to build a military museum in Cardiff Bay, actually scrapping the only piece of green land there, although thousands have opposed this. A successful museum provides a clear connection to the everyday experiences of local people, and Cardiff has no military history, so we have to ask the question: whose history is being reflected in this military museum? Rather than a military museum, what we need is a national museum for the history and heritage of the BAME community at the heart of that community in Butetown. To conclude, I think the Government needs to learn lessons from what's happened over the past few days. At a Senedd committee last Friday, Labour rejected my amendments, which would have ensured that every child would learn about the history of our nation in all its diversity. The amendments were supported by the Conservatives, and I thank Suzy Davies and Laura Jones for that support. There is a wave of support building behind the campaign to teach Welsh history, and Plaid Cymru amendments will be discussed again by us all in this Senedd on 2 March. We need a decision now from Government to support those amendments. There was a strong campaign to secure the future of the national library. The people of Wales feel just as strongly about the teaching of Welsh history. So, that's just a word in your ear, Welsh Government.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Yn sgil y newyddion da y bydd pecyn ariannu newydd gwerth £6.2 miliwn ar gael ar gyfer Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac Amgueddfa Cymru ar gyfer y ddwy flynedd nesaf yma, dwi yn gobeithio bydd ein cynnig ni yn cael ei basio yn unfrydol gan y Senedd heddiw. Mae datganiad y Llywodraeth yn dweud bod y cyllid ar gyfer y llyfrgell genedlaethol yn cynnwys cyllid i gefnogi'r gwaith o weithredu rhai argymhellion allweddol yr adroddiad teilwredig, a hefyd i gwrdd â diffygion ariannol i ddiogelu swyddi ac i fynd i'r afael â'r camau difrifol mae angen eu cymryd i sicrhau cynaliadwyedd tymor hwy. Fodd bynnag, mae angen sicrwydd ynglŷn â'r codiad yn y waelodlin sydd ei angen i'r dyfodol. Mater i'r Llywodraeth nesaf fydd hynny, beryg, ac mae pobl Cymru yn gwybod yn iawn pa blaid i'w chefnogi os ydyn nhw am weld ein sefydliadau pwysig yn dod yn rhan greiddiol ac annatod o fywyd ein cenedl ni. Dwi wedi cael fy ysbrydoli gan y gefnogaeth sydd wedi cael ei dangos i'r llyfrgell genedlaethol dros y dyddiau diwethaf - miloedd wedi arwyddo deiseb; cefnogaeth wedi dod o bob cwr o'r byd. Ond mae hi'n resyn o beth bod angen yr ymgyrch yma yn y lle cyntaf. Mi ddylai ein sefydliadau cenedlaethol fod yn flaenoriaeth i Lywodraeth gwlad, nid yn destun tro pedol munud diwethaf gan Weinidogion Llafur. Mae'n rhyfedd, onid yw, mai bore yma y daeth y cyhoeddiad am yr arian, ar drothwy cynnal pleidlais yn y Senedd prynhawn yma. Nid dyma ydy'r ffordd i drin un o drysorau cenedlaethol nodedig ein cenedl ni. Ond fe ddaeth y llyfrgell genedlaethol yn symbol o'n hunaniaeth fel pobl ac fel cenedl dros y dyddiau diwethaf yma. Fe ddangoswyd dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o werth y sefydliad a gwerth y trysorau sydd ynddo. A gadewch inni oedi am funud a dathlu'r dreftadaeth gyfoethog, odidog sydd yn yr adeilad eiconaidd sy'n sefyll yn fawreddog uwchlaw tref Aberystwyth. Dyma gartref rhai o lawysgrifau mwyaf hynafol Ewrop, cyfreithiau Hywel Dda a Llyfr Du Caerfyrddin, 6 miliwn o lyfrau a phapurau newydd, lluniau gan Kyffin Williams, Tunnicliffe a Turner, dros filiwn o fapiau, Archif Sgrin a Sain Cymru. Mae'r rhestr yn faith, y trysorau mor werthfawr i dreftadaeth cyfoethog Cymru. Mi ddylai cynnal a datblygu'r llyfrgell genedlaethol fod yn fater o flaenoriaeth i Lywodraeth ein gwlad, ond, yn hytrach, beth welson ni oedd tro pedol gwleidyddol gan Lafur yn sgil pwysau cynyddol o bob cyfeiriad. Dyma ni'n gweld y Llywodraeth yn gorfod ildio a cholli wyneb yn sgil dicter cynyddol y cyhoedd wrth i un o'n sefydliadau cenedlaethol gael ei esgeuluso a'i ddiystyru. Fe ddylid bod wedi cyhoeddi'r arian yma yn ôl yn yr hydref yn lle rŵan, ar yr unfed awr ar ddeg. Fodd bynnag, diolch i bawb ddaru godi llais a lobio am y penderfyniad a'r tro pedol yma. Gaf i sôn yn gyflym am ddau benderfyniad arall y mae angen i Lafur eu newid? Bydd canolfan cymunedol a chaffi y Paddle Steamer yng Nghaerdydd yn cael ei dinistrio oherwydd penderfyniadau Llafur ar gyngor Caerdydd. Maen nhw'n bwriadu cael gwared â sefydliad hanesyddol a hwb cymunedol yn Butetown i wneud lle i ddatblygiad tai. Er i ymgyrchwyr ofyn am gael cadw lle i'r caffi ar y safle yma fel rhan o'r datblygiad, fe wrthodwyd hyn gan gyngor Caerdydd. Os ydyn ni wir am greu Cymru sy'n dathlu ein hanes a diwylliant yn eu holl amrywiaeth, mae'n rhaid cofio bod achub sefydliadau fel y Paddle Steamer yr un mor bwysig ag achub ein llyfrgell genedlaethol. Mae Llafur hefyd yn ddigon hapus i adeiladu amgueddfa filwrol ym Mae Caerdydd, gan gael gwared ar yr unig ardal o dir gwyrdd sydd yna, er i filoedd ei wrthwynebu. Mae amgueddfa lwyddiannus yn darparu cysylltiad clir i brofiadau bywyd y trigolion lleol. Does gan Gaerdydd ddim hanes milwrol, felly mae'n rhaid gofyn y cwestiwn: hanes pwy sydd yn cael ei ddweud yn yr amgueddfa filwrol yma? Yn lle amgueddfa filwrol, yr hyn sydd ei angen ydy amgueddfa genedlaethol ar gyfer hanes a threftadaeth pobl ddu a phobl o liw, a hynny yng nghanol y gymuned yn Butetown. I gloi, dwi'n credu bod angen i'r Llywodraeth ddysgu gwersi o'r hyn sydd wedi digwydd dros y dyddiau diwethaf yma. Mewn pwyllgor o'r Senedd ddydd Gwener diwethaf, fe ddaru Llafur wrthod fy ngwelliannau i fyddai wedi sicrhau bod pob plentyn yn cael dysgu am hanes ein gwlad yn ei holl amrywiaeth. Fe gefnogwyd y gwelliannau gan y Torïaid, ac rydw i'n diolch i Suzy Davies a Laura Jones am y gefnogaeth yna. Mae yna don o gefnogaeth yn adeiladu tu ôl i'r ymgyrch dysgu hanes Cymru, ac mi fydd gwelliannau Plaid Cymru yn cael eu trafod eto gennym ni i gyd yn y Senedd yma ar 2 Mawrth. Mae angen penderfyniad rŵan gan y Llywodraeth i gefnogi'r gwelliannau. Cafwyd ymgyrch gref i sicrhau dyfodol y llyfrgell genedlaethol. Mae pobl Cymru yn teimlo yr un mor gryf am ddysgu hanes Cymru. Gair i gall, Lywodraeth Cymru.