English: Thank you, Dirprwy Lywydd. The United Kingdom has been through a period of momentous constitutional change since the advent of devolution. The changes to the way we are governed have transformed and continue to transform our political and constitutional landscape. As a result of the vote in 2016 to leave the European Union, the UK is also now in the midst of one of the most important and challenging constitutional reforms it has ever faced, with long-lasting implications for the operation and governance of the UK and the individual nations and regions of the UK. This has been the constitutional backdrop to our work on UK and devolved governmental and parliamentary inter-institutional relations. Our work also drew on the committee's scrutiny of the Wales Bill and, in particular, the recurring concerns that were voiced about the effectiveness of the relations between the UK and Welsh Governments and how this impacted on the development of the Bill. Our report on UK governance post Brexit, which we published at the start of February, was the culmination of over a year's work. This work, which started out as 'A stronger voice for Wales', evolved over the course of 2017 and was affected by many events such as the UK general election and the preparations for the UK's withdrawal from the European Union, particularly as a consequence of the controversial European Union (Withdrawal) Bill. Before I delve into our findings, I have many people to thank. First of all, those who gave either written or oral evidence; secondly, a citizens panel, who gave their time freely to assist with our work and who provided an insight into what the public expect from Governments and Parliaments working together for the people they serve; thirdly, an expert panel who helped shape and focus our thinking on the last report; and last but not least, the former Chair of this committee, Huw Irranca-Davies, who led the first nine months of our work. So, turning to the report, it makes nine recommendations. We believe that they are necessary to improve our inter-institutional relations and, equally important, to ensure that withdrawal from the EU does not result in unintended constitutional consequences. In reaching our views, we sought to learn lessons and, where we felt appropriate, endorse recommendations contained in other reports in this subject area, including those undertaken by parliamentary committees across the UK. Indeed, many of our observations and themes that emerged during our work reflect and build upon the findings of those committees. We were encouraged by the considerable degree of cross-party consensus that has developed amongst the various constitutional committees on the need for radical constitutional reform and how that could be achieved. Our first two recommendations focus on strengthening the inter-governmental relations that currently exist through the Joint Ministerial Committee. Our fifth and sixth recommendations focus on the use of a Speakers' conference to help facilitate the delivery of change. We believe that a Speakers' conference could be used as a means of reaching agreement on changes to the UK's inter-institutional relations. These will inevitably need to adapt, not only to the UK's withdrawal from the EU, but also to the changing relationship between the constituent nations of the UK as a result. We heard numerous examples of how effective interpersonal relationships between Ministers can aid the day-to-day work of Government. However, you cannot always rely on those relationships. So it is imperative, in the interests of good governance, to have formal inter-governmental structures in place that are capable of resolving effectively any breakdown in ministerial relations. Getting the arrangements right is vital to ensure efficiency in the delivery of services where there are mutual interests between Governments, where disputes need to be resolved or, in the case of Wales and England, where there are benefits to working together, for example on cross-border issues. We therefore examined the existing inter-governmental relationships to see whether they are fit for purpose and to assess whether they need to change, particularly to ensure that Wales's interests are not marginalised in the new constitutional arrangements that emerge in the UK.
Welsh: Diolch i chi, Ddirprwy Lywydd. Mae'r Deyrnas Unedig wedi bod drwy gyfnod o newid cyfansoddiadol aruthrol ers dyfodiad datganoli. Mae'r newidiadau i'r ffordd rydym yn cael ein llywodraethu wedi trawsnewid ac yn parhau i drawsnewid ein tirlun gwleidyddol a chyfansoddiadol. O ganlyniad i'r bleidlais yn 2016 i adael yr Undeb Ewropeaidd, mae'r Deyrnas Unedig hefyd bellach yng nghanol un o'r diwygiadau cyfansoddiadol pwysicaf ac anoddaf iddi ei wynebu erioed, gyda goblygiadau hirdymor i weithrediad a llywodraethiant y DU a chenhedloedd a rhanbarthau unigol y DU. Dyma yw cefndir cyfansoddiadol ein gwaith ar y cysylltiadau rhyngsefydliadol rhwng llywodraethau a Seneddau datganoledig y DU. Roedd ein gwaith hefyd yn pwyso ar waith craffu'r pwyllgor ar Fil Cymru ac yn benodol, y pryderon rheolaidd a fynegwyd ynglŷn ag effeithiolrwydd y cysylltiadau rhwng Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru a sut yr oedd hyn yn effeithio ar ddatblygiad y Bil. Roedd ein hadroddiad ar lywodraethiant y DU yn dilyn Brexit, a gyhoeddwyd gennym ar ddechrau mis Chwefror, yn benllanw ar dros flwyddyn o waith. Yn ystod 2017, esblygodd y gwaith hwn, a ddechreuodd fel 'Llais cryfach i Gymru', ac effeithiwyd arno gan nifer o ddigwyddiadau megis etholiad cyffredinol y DU a pharatoadau'r DU i adael yr Undeb Ewropeaidd, yn enwedig o ganlyniad i'r Bil yr Undeb Ewropeaidd (Hysbysu am Ymadael) dadleuol. Cyn i mi fynd ar drywydd ein canfyddiadau, mae gennyf lawer o bobl i ddiolch iddynt. Yn gyntaf oll, y rhai a roddodd dystiolaeth ysgrifenedig neu ar lafar; yn ail, y panel dinasyddion, a roddodd eu hamser yn barod i'n helpu gyda'n gwaith ac a roddodd gipolwg i ni ar yr hyn y mae'r cyhoedd yn ei ddisgwyl gan Lywodraethau a Seneddau sy'n gweithio gyda'i gilydd dros y bobl y maent yn eu gwasanaethu; yn drydydd, panel o arbenigwyr a helpodd i lunio a chanolbwyntio ein syniadau ar yr adroddiad diwethaf; ac yn olaf ond nid yn lleiaf, cyn-Gadeirydd y pwyllgor hwn, Huw Irranca-Davies, a arweiniodd ein gwaith am y naw mis cyntaf. Felly, gan droi at yr adroddiad, mae'n gwneud naw argymhelliad. Rydym yn credu eu bod yn angenrheidiol i wella ein cysylltiadau rhyngsefydliadol, a'r un mor bwysig, i sicrhau nad yw gadael yr Undeb Ewropeaidd yn arwain at ganlyniadau cyfansoddiadol anfwriadol. Wrth ddod i gasgliadau, ceisiasom ddysgu gwersi, a chymeradwyo, lle y teimlem fod hynny'n briodol, argymhellion a geir mewn adroddiadau eraill ar y pwnc hwn, gan gynnwys y rhai a luniwyd gan bwyllgorau seneddol ar draws y DU. Yn wir, mae llawer o'r sylwadau a'r themâu a ddaeth i'r amlwg yn ein gwaith yn adlewyrchu ac yn adeiladu ar ganfyddiadau'r pwyllgorau hynny. Cawsom ein calonogi gan y lefel gymharol uchel o gonsensws trawsbleidiol sydd wedi datblygu ymysg y gwahanol bwyllgorau cyfansoddiadol ar yr angen am ddiwygio cyfansoddiadol radical a sut y gellid cyflawni hynny. Mae ein dau argymhelliad cyntaf yn canolbwyntio ar gryfhau'r cysylltiadau rhynglywodraethol sy'n bodoli ar hyn o bryd drwy'r Cyd-bwyllgor Gweinidogion. Mae ein pumed a'n chweched argymhelliad yn canolbwyntio ar ddefnyddio cynhadledd y Llefaryddion i helpu i hwyluso newid. Rydym yn credu y gellid defnyddio cynhadledd y Llefaryddion fel ffordd o ddod i gytundeb ar newidiadau i gysylltiadau rhyngsefydliadol y DU. Yn anochel, bydd angen i'r rhain addasu, nid yn unig i broses y DU o adael yr UE, ond hefyd i'r berthynas newidiol rhwng gwledydd cyfansoddol y DU o ganlyniad. Clywsom nifer o enghreifftiau o sut y gall cysylltiadau rhyngbersonol effeithiol rhwng Gweinidogion gynorthwyo gwaith y Llywodraeth o ddydd i ddydd. Fodd bynnag, ni allwch ddibynnu ar y cysylltiadau hynny bob amser. Felly, er mwyn cael llywodraethiant da, mae'n hanfodol sicrhau bod strwythurau rhynglywodraethol ffurfiol ar waith sy'n gallu datrys yn effeithiol unrhyw dorri cysylltiad rhwng Gweinidogion. Mae sicrhau bod y trefniadau'n iawn yn hanfodol er mwyn sicrhau effeithlonrwydd yn y modd y darparir gwasanaethau lle y ceir buddiannau cyffredin rhwng Llywodraethau, lle y bo angen datrys anghydfodau, neu yn achos Cymru a Lloegr, lle y ceir manteision i gydweithio, er enghraifft ar faterion trawsffiniol. Felly, aethom ati i archwilio'r cysylltiadau rhynglywodraethol sy'n bodoli ar hyn o bryd i weld a ydynt yn addas at y diben ac i asesu a oes angen iddynt newid, yn enwedig er mwyn sicrhau nad yw buddiannau Cymru yn cael eu gwthio i'r cyrion yn y trefniadau cyfansoddiadol newydd sy'n dod i'r amlwg yn y DU.