English: Could I call for two statements, or responses to two matters? The first on advance care planning: this is actually Dying Matters Week, from the 14 May to 20 May. Macmillan Cancer Support have published their report into advance care planning across the UK, including Wales, called 'Missed Opportunities', and they've asked me as chair of the cross-party group on hospices and palliative care to both raise this report and highlight the fact that this is Dying Matters Week in the Assembly this week. They're urging the Welsh Government to honour its commitments, set primarily within its palliative and end-of-life care delivery plan, to support and roll out advance care planning and put the systems in place to ensure that advance care plans are acted upon as an important part of a person-centred health service, ensuring that people approaching the end of their lives receive the best care possible and that their wishes for death and dying are fulfilled. Briefly, their report found that although almost a quarter of people with cancer in Wales have difficulty talking honestly about their feelings around cancer, more than three quarters of people with cancer in Wales have thought about the fact that they may die from the disease. However, in-depth conversations with health and social care professionals and people with cancer reveal there are a number of barriers preventing honest conversations about dying from taking place, not least the pressure to stay positive and support people to fight cancer even when they've received a terminal diagnosis. This, hopefully, might merit more than simply a response from yourself now, but a Welsh Government statement, given the importance of this matter to all of us, because it does affect all of us in our lives. Secondly, and finally, could I call for a statement or even, dare I say, a debate in Welsh Government time on another equally important matter, and that's support to the deaf community and people with hearing loss in Wales, because 14 May to 21 May is also Deaf Awareness Week? Deaf Awareness Week aims to raise the awareness and challenges of deafness and hearing loss, ensure access for deaf people to information and services at first point of contact, promote equal access in health settings, particularly in reception areas, ensure accurate diagnosis and appropriate treatment, provide clear and concise information about treatment and health management, and engage with and involve local deaf communities on a regular basis - also to improve access to education and social care, ensure people have the access to information they need, advocate and inform government and the public at large about deafness and hearing loss, improve services, but, above all, raise the profile and importance of equality, accessibility and recognition by supporting deaf access and communications, employment, British Sign Language and the deaf Olympics, noting, for example - and I'll finish with this - that although a checklist developed as a practical supplement to the all-Wales standards for communication and information for people with sensory loss was sent to health boards and health establishments across Wales, deaf organisations in Wales report that many health boards and establishments have not taken this on as a way of tackling the inequalities faced by British Sign Language users in Wales. I hope you agree that that merits a more substantive response from the Welsh Government in this place. Thank you.
Welsh: A gaf i alw am ddau ddatganiad, neu ymatebion i ddau fater? Y cyntaf ar gynllunio gofal ymlaen llaw: yn wir, mae'n wythnos 'Dying Matters' rhwng 14 Mai a 20 Mai. Mae Cymorth Canser Macmillan wedi cyhoeddi ei adroddiad ar gynllunio gofal ymlaen llaw ar draws y DU, gan gynnwys Cymru, o'r enw 'Colli Cyfle'. Maen nhw wedi gofyn i mi, fel cadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar hosbisau a gofal lliniarol, i godi ymwybyddiaeth o'r adroddiad hwn ac i dynnu sylw at y ffaith ei bod yn wythnos 'Dying Matters' yn y Cynulliad yr wythnos hon. Maen nhw'n annog Llywodraeth Cymru i gyflawni ei hymrwymiadau, yn bennaf o fewn ei chynllun cyflenwi gofal lliniarol a diwedd oes, i gefnogi a chyflwyno cynllunio gofal ymlaen llaw a rhoi systemau ar waith i sicrhau y gweithredir ar gynlluniau gofal ymlaen llaw fel rhan bwysig o wasanaeth iechyd sy'n canolbwyntio ar y person, gan wneud yn siŵr bod pobl sy'n nesáu at ddiwedd eu hoes yn cael y gofal gorau posib a bod eu dymuniadau ar gyfer marwolaeth a marw yn cael eu cyflawni. Yn fyr, canfu'r adroddiad fod mwy na thri chwarter y bobl â chanser yng Nghymru wedi meddwl am y ffaith y gallent farw o'r clefyd, er bod bron i chwarter y bobl sydd â chanser yng Nghymru yn cael trafferth siarad yn onest am eu teimladau ynghylch canser. Fodd bynnag, mae sgyrsiau manwl gyda gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol proffesiynol a phobl â chanser yn datgelu bod nifer o rwystrau sy'n atal sgyrsiau gonest am farw rhag digwydd. Mae hyn yn cynnwys y pwysau ar bobl barhau i fod yn gadarnhaol a'u cefnogi i ymladd canser hyd yn oed ar ôl cael diagnosis terfynol. Gobeithio y bydd hyn yn haeddu mwy na dim ond ymateb gennych chi nawr, ond hefyd ddatganiad gan Lywodraeth Cymru, o ystyried pwysigrwydd y mater hwn i bob un ohonom ni, gan ei fod yn effeithio ar bob un ohonom ni yn ein bywydau. Yn ail, ac yn olaf, a gaf i alw am ddatganiad neu hyd yn oed, os meiddiaf ddweud, ddadl yn amser Llywodraeth Cymru ar fater arall sydd yr un mor bwysig, a hwnnw yw cymorth i'r gymuned fyddar a phobl sydd wedi colli eu clyw yng Nghymru, oherwydd mae 14 i 21 Mai yn Wythnos Ymwybyddiaeth o fod yn Fyddar hefyd? Nod Wythnos Ymwybyddiaeth o fod yn Fyddar yw codi ymwybyddiaeth o fod yn fyddar a cholli clyw a'u heriau, sicrhau bod gan bobl fyddar fynediad at wybodaeth a gwasanaethau ar y prif bwynt cyswllt, hyrwyddo mynediad cyfartal mewn lleoliadau iechyd, yn enwedig mewn derbynfeydd, sicrhau bod diagnosis cywir a thriniaeth briodol, darparu gwybodaeth glir a chryno am driniaeth a rheoli iechyd, ac ymgysylltu â chymunedau o bobl fyddar lleol yn rheolaidd a'u cynnwys - hefyd, gwella mynediad at addysg a gofal cymdeithasol, sicrhau bod gan bobl fynediad at yr wybodaeth y mae ei hangen arnynt, eirioli a hysbysu'r llywodraeth a'r cyhoedd yn gyffredinol am fyddardod a cholli clyw, gwella gwasanaethau, ond, yn anad dim, godi proffil a phwysigrwydd cydraddoldeb, hygyrchedd a chydnabyddiaeth i bobl fyddar drwy gefnogi hygyrchedd a chyfathrebu, cyflogaeth, Iaith Arwyddion Prydain a Gemau Olympaidd i bobl fyddar, gan nodi, er enghraifft - a byddaf yn gorffen â hyn - er yr anfonwyd rhestr wirio, a ddatblygwyd i ategu safonau Cymru gyfan ar gyfer cyfathrebu a gwybodaeth i bobl sydd wedi colli cynneddf y synhwyrau, i fyrddau iechyd a sefydliadau iechyd ledled Cymru, mae sefydliadau pobl fyddar yng Nghymru yn dweud nad yw llawer o fyrddau iechyd a sefydliadau wedi mabwysiadu hyn fel ffordd o fynd i'r afael ag anghydraddoldebau a wynebir gan ddefnyddwyr Iaith Arwyddion Prydain yng Nghymru. Rwy'n gobeithio eich bod yn cytuno bod hynny'n haeddu ymateb mwy sylweddol gan Lywodraeth Cymru yn y lle hwn. Diolch.