English: First of all, can I welcome the Cabinet Secretary's statement and the report? But I'm very pleased it comes with a warning, to quote: 'the report is not intended to be some new form of political astrology. It does not aim to predict the future.' I'm always reminded, on this day, of the concerns in the nineteenth century, when the horse was the main mode of transport, over how horse manure, which was predicted to cover the street by anything up to 3 ft, was going to be dealt with in the twentieth century. Of course, the motor car came, and we didn't end up with that problem. Also, I think everybody in this room is old enough to remember the VHS/Betamax debate, which was fought long and hard - won by VHS, and you tell me where I can get a tape now. I think of those three things that - we see recent major changes and they get overtaken by events very rapidly. What it does give us is the opportunity to see how things will be if we do not do anything, and what we can do to try and change the future. We know urban agglomerations are economic magnets, and we know improved internal transport links are a factor that could strengthen the economic performance of Swansea and its hinterland, so that we can harness its economic potential more effectively as a city region. Will the Welsh Government consider drawing up a transport plan for the Swansea city region? I know that transport is not part of the city region bid, but I don't think transport within that region can be forgotten or can be dealt with by one-off decisions like the Llandeilo bypass. There needs to be a much more integrated approach. We also know that highly skilled people earn more in general, and they've got a better chance of employment in general. We also know that too many children, through no fault of their own, start formal education developmentally up to two years behind some of their peer group. They start education feeling a failure and far too many of them end education being a failure. Will the Welsh Government seek to expand further Flying Start, which gives a chance to every child to start school at the age they actually are - their chronological age - so that the development between two and three takes place, which, for far too many children in far too many of our communities, does not?
Welsh: Yn gyntaf oll, a gaf i groesawu datganiad Ysgrifennydd y Cabinet a'r adroddiad? Ond rwy'n falch iawn ei fod yn dod gyda rhybudd, i ddyfynnu: 'nid bwriad yr adroddiad yw bod yn rhyw fath newydd o seryddiaeth wleidyddol. Nid yw'n ceisio proffwydo'r dyfodol.' Rwyf bob amser yn cael fy atgoffa, ar y diwrnod hwn, o bryderon y bedwaredd ganrif ar bymtheg, pan oedd y ceffyl yn brif fath o gludiant, ynghylch sut y byddem yn ymdopi â thail ceffyl yn yr ugeinfed ganrif, y rhagwelwyd y byddai'n llenwi'r stryd i fyny at 3 troedfedd o uchder. Wrth gwrs, daeth y car modur, ac ni chafwyd y broblem honno. Hefyd, rwy'n credu bod pawb yn yr ystafell hon yn ddigon hen i gofio'r ddadl rhwng VHS a Betamax, a gafodd ei hymladd yn hir a chaled - ac a enillwyd gan VHS. A dywedwch chi wrthyf i ble alla i gael gafael ar dâp VHS nawr. Rwy'n meddwl am y tri pheth hynny - rydym yn gweld newidiadau mawr yn ddiweddar ac maent yn cael eu disodli gan ddigwyddiadau yn gyflym iawn. Yr hyn y mae'n ei roi i ni yw'r cyfle i weld sut y bydd pethau os nad ydym yn gwneud unrhyw beth, a'r hyn y gallwn ni ei wneud i geisio newid y dyfodol. Gwyddom fod crynodrefi yn fagnetau economaidd, ac rydym yn gwybod bod gwella cysylltiadau trafnidiaeth mewnol yn ffactor a allai gryfhau perfformiad economaidd Abertawe a'r fro, fel y gallwn ni ddefnyddio ei photensial economaidd yn fwy effeithiol fel dinas-ranbarth. A wnaiff Llywodraeth Cymru ystyried llunio cynllun trafnidiaeth ar gyfer dinas-ranbarth Abertawe? Rwy'n gwybod nad yw trafnidiaeth yn rhan o'r cais dinas-ranbarth. Ond nid wyf yn credu y gallwn anghofio am drafnidiaeth yn y rhanbarth hwnnw neu wneud penderfyniadau untro am y drafnidiaeth, fel ffordd osgoi Llandeilo. Mae angen cael dull llawer mwy integredig. Rydym yn gwybod hefyd bod pobl â sgiliau uchel yn ennill mwy yn gyffredinol, ac mae ganddynt well cyfle o gael cyflogaeth yn gyffredinol. Rydym hefyd yn gwybod bod gormod o blant, heb fod unrhyw fai arnyn nhw, yn dechrau addysg ffurfiol, o ran eu datblygiad, hyd at ddwy flynedd ar ôl rhai o'u cyfoedion. Maent yn dechrau addysg yn teimlo methiant ac mae addysg llawer gormod ohonynt yn dod i ben mewn methiant. A wnaiff Llywodraeth Cymru geisio ehangu Dechrau'n Deg ymhellach, gan roi cyfle i bob plentyn ddechrau yn yr ysgol ar yr oedran y maent mewn gwirionedd - eu hoedran cronolegol - fel bod y datblygiad rhwng dwy a thair oed yn digwydd, nad yw'n digwydd i lawer o blant mewn gormod o'n cymunedau?