techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, we wouldn't want a situation where those people who are in wheelchairs are effectively segragated - and the Member is not suggesting that, in fairness. It's hugely important that people are able to travel on all sections of the train. Coming back to the point I made earlier on, the technical specification, as I said, will need to be complied with by 31 December next year. I can say that agreements are already in place to modify a significant proportion of the existing rolling stock, and plans are in place to deal with the pacer trains. Some of the existing fleet already meet the compliance requirements, but, by the end of next year, all of them will have to.
Welsh: Wel, ni fyddem ni eisiau sefyllfa lle mae'r bobl hynny sydd mewn cadeiriau olwyn yn cael eu gwahanu i bob pwrpas - ac nid yw'r Aelod yn awgrymu hynny, er tegwch. Mae'n bwysig dros ben bod pobl yn gallu teithio ar bob rhan o'r trên. I ddychwelyd at y pwynt a wneuthum yn gynharach, bydd angen cydymffurfio â'r fanyleb dechnegol, fel y dywedais, erbyn 31 Rhagfyr y flwyddyn nesaf. Gallaf ddweud bod cytundebau eisoes ar waith i addasu cyfran sylweddol o'r cerbydau presennol, ac mae cynlluniau ar waith i ymdrin â'r trenau pacer. Mae rhywfaint o'r fflyd bresennol yn bodloni'r gofynion cydymffurfio eisoes, ond, erbyn diwedd y flwyddyn nesaf, bydd yn rhaid i bob un ohonyn nhw wneud hynny.
English: I'd be grateful if the First Minister could just clarify: has the Welsh Government requested in its specification from the bidders that all trains in the metro will have toilet facilities that are compliant with the new rules on board?
Welsh: Byddwn yn ddiolchgar pe gallai'r Prif Weinidog egluro: a yw Llywodraeth Cymru wedi gofyn yn ei manyleb gan yr ymgeiswyr y bydd cyfleusterau toiled sy'n cydymffurfio â'r rheolau newydd ar yr holl drenau yn y metro?
English: What I can say is that we're considering a number of options at the moment. If the trains don't have - [ Interruption.] Well, if the trains don't have toilets on board, then we would expect the operator to provide very much enhanced services at stations in order to ensure that people feel comfortable when they are travelling. There are, of course, examples of metro services elsewhere, such as in Greater Manchester, where there are no toilets on board, and quite often there are no facilities for passengers who wish to use a toilet. That is not what we want; we want to make sure that people are able to access toilet facilities as easily as possible.
Welsh: Yr hyn y gallaf ei ddweud yw ein bod ni'n ystyried nifer o ddewisiadau ar hyn o bryd. Os nad oes gan y trenau - [ Torri ar draws.] Wel, os nad oes toiledau ar y trenau, yna byddem yn disgwyl i'r gweithredwr ddarparu gwasanaethau llawer iawn gwell mewn gorsafoedd i sicrhau bod pobl yn teimlo'n gyfforddus pan eu bod yn teithio. Wrth gwrs, ceir enghreifftiau o wasanaethau metro mewn mannau eraill, fel Manceinion Fwyaf, lle nad oes toiledau ar y trenau, ac yn aml nid oes unrhyw gyfleusterau i deithwyr sy'n dymuno defnyddio toiled. Nid dyna'r ydym ni ei eisiau; rydym ni eisiau gwneud yn siŵr y gall pobl gael mynediad at gyfleusterau toiled mewn modd mor hawdd â phosibl.
English: First Minister, Cabinet Secretary Ken Skates has been proactive in setting out the Welsh Government's ambitions for rolling stock fit for a twenty-first century rail network. In July last year, Ken Skates stated, and I quote, 'I've made no secret of the difficulty in adding good quality rolling stock in Wales', and it's been absolutely clear that the next franchise - the Welsh Government's first - must have the passenger at its heart. First Minister, this commitment of the Welsh Labour Government can be evidenced by Wales being selected by Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles as the new location for its new centre of excellence for the manufacture of UK rolling stock. What opportunities, in the First Minister's opinion, will £30 million of investment, and the creation of 300 high-calibre jobs in a facility that assembles, tests, and commissions new railway vehicles, afford the railway industry to ensure the accessibility of trains for persons of reduced mobility in Wales?
Welsh: Prif Weinidog, mae Ysgrifennydd y Cabinet Ken Skates wedi bod yn rhagweithiol o ran nodi uchelgeisiau Llywodraeth Cymru ar gyfer cerbydau sy'n addas ar gyfer rhwydwaith rheilffyrdd yn yr unfed ganrif ar hugain. Ym mis Gorffennaf y llynedd, dywedodd Ken Skates, a dyfynnaf, Rwyf wedi bod yn agored iawn ynghylch yr anhawster sydd ynghlwm ag ychwanegu cerbydau o safon uchel at y stoc sydd ar gael yng Nghymru, ac mae wedi bod yn gwbl eglur bod yn rhaid i'r teithiwr fod yn ganolog i'r fasnachfraint nesaf - sef masnachfraint gyntaf Llywodraeth Cymru. Prif Weinidog, ceir tystiolaeth o'r ymrwymiad hwn gan Lywodraeth Llafur Cymru drwy'r ffaith fod Cymru wedi cael ei dewis gan Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles fel y lleoliad newydd ar gyfer ei ganolfan ragoriaeth newydd i weithgynhyrchu cerbydau yn y DU. Pa gyfleoedd, ym marn y Prif Weinidog, a fydd buddsoddiad o £30 miliwn, a chreu 300 o swyddi o ansawdd uchel mewn cyfleuster sy'n cydosod, yn profi, ac yn comisiynu cerbydau rheilffordd newydd, yn eu cynnig i'r diwydiant rheilffyrdd i sicrhau hygyrchedd trenau i bobl ag anawsterau symud yng Nghymru?
English: Very much so. This is one of the biggest public transport projects outside of London. It will utilise, of course, some of the existing lines that are already there. They're all heavy rail at the moment, and we'll need to see which will remain as heavy rail, which will be converted to light rail, which new routes would then be rolled out using light rail, alongside some of the existing routes that have rail tracks on them but haven't been used for many, many years. These are all matters that are being considered as part of the franchise tendering process.
Welsh: Yn sicr. Dyma un o'r prosiectau trafnidiaeth gyhoeddus mwyaf y tu allan i Lundain. Bydd yn defnyddio, wrth gwrs, rhai o'r rheilffyrdd presennol sydd yno eisoes. Maen nhw i gyd yn rheilffyrdd trwm ar hyn o bryd, a bydd angen i ni weld pa rai fydd yn parhau i fod yn rheilffyrdd trwm, pa rai fydd yn cael eu troi'n rheilffyrdd ysgafn, pa lwybrau newydd fyddai'n cael eu cyflwyno wedyn gan ddefnyddio rheilffyrdd ysgafn, ochr yn ochr â rhai o'r llwybrau presennol sydd â chledrau rheilffordd arnyn nhw ond nad ydyn nhw wedi cael eu defnyddio ers blynyddoedd maith. Mae'r rhain i gyd yn faterion sy'n cael eu hystyried yn rhan o'r broses dendro ar gyfer y fasnachfraint.
English: Ministers and officials have met representatives from the Cardiff capital region cabinet several times since October 2015 to promote the preparation of a strategic development plan for the south-east of Wales. The next step now is that the cabinet must identify a responsible authority so that formal preparation of the plan for the region can begin.
Welsh: Mae Gweinidogion a swyddogion wedi cyfarfod â chynrychiolwyr o gabinet prifddinas-ranbarth Caerdydd sawl gwaith ers mis Hydref 2015 i hybu'r gwaith o baratoi cynllun datblygu strategol ar gyfer y de-ddwyrain. Y cam nesaf nawr yw bod yn rhaid i'r cabinet nodi awdurdod cyfrifol fel y gall y gwaith o baratoi'r cynllun ar gyfer y rhanbarth yn ffurfiol ddechrau.
English: On 27 April, elected representatives of the Cardiff capital region wrote to the Cabinet Secretary for Energy, Planning and Rural Affairs and said they firmly believe that the best opportunity to deliver positive planning outcomes and deliver the transformational change is to prepare a strategic development plan for the region that is genuinely a regional plan, based on regional evidence, rather than a plan that simply knits together existing local development plans. They added that if the Welsh Government continues to force all seven local planning authorities with the 2021 planned expiry date to review their LDPs, there will not be sufficient resource within the region to progress the SDP and this opportunity will be lost for many years. Basically, what they're saying is that we need to move ahead with the strategic development plan, and we can't then review LDPs in the depth that the Government wants with those resources. There's a choice to be made, and I urge the Government to back a strategic development plan for south-east Wales.
Welsh: Ar 27 Ebrill, ysgrifennodd cynrychiolwyr etholedig prifddinas-ranbarth Caerdydd at Ysgrifennydd y Cabinet dros Ynni, Cynllunio a Materion Gwledig gan ddweud eu bod yn credu'n gryf mai'r cyfle gorau i gyflawni canlyniadau cynllunio cadarnhaol a darparu'r newid gweddnewidiol yw paratoi cynllun datblygu strategol ar gyfer y rhanbarth sy'n gynllun rhanbarthol gwirioneddol, yn seiliedig ar dystiolaeth ranbarthol, yn hytrach na chynllun sy'n gwneud dim ond cyfuno cynlluniau datblygu lleol presennol. Fe wnaethom ychwanegu os bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i orfodi pob un o'r saith awdurdod cynllunio lleol â'r dyddiad terfyn arfaethedig yn 2021 i adolygu eu cynlluniau datblygu lleol, ni fydd digon o adnoddau yn y rhanbarth i fwrw ymlaen â'r CDS a bydd y cyfle hwn yn cael ei golli am flynyddoedd lawer. Yr hyn y maen nhw'n ei ddweud yn y bôn, yw bod angen i ni symud ymlaen â'r cynllun datblygu strategol, ac ni allwn wedyn adolygu'r CDLlau ar sail mor drwyadl ag y mae'r Llywodraeth yn dymuno gyda'r adnoddau hynny. Mae dewis i'w wneud, ac rwy'n annog y Llywodraeth i gefnogi cynllun datblygu strategol ar gyfer y de-ddwyrain.
English: First of all, we want to see a strategic development plan, but it's hugely important that there are LDPs in place because if LDPs run past their expiry date, if I can put it that way, then, of course, often you can get uncontrolled development because applications will come in in the absence of a development plan. We want to see a strategic development plan, but the ball is in the court of the region. They must identify a responsible authority now, and then, of course, we can commence the process. We want to work with them to develop a strategic development plan. That is, by far, the most sensible approach - he has said it himself in this Chamber - but it is important now that they do identify which authority is going to be responsible for its development.
Welsh: Yn gyntaf oll, rydym ni eisiau gweld cynllun datblygu strategol, ond mae'n bwysig dros ben bod cynlluniau datblygu lleol ar waith oherwydd os bydd CDLlau yn mynd heibio eu dyddiad terfyn, os gallaf ei roi felly, yna, wrth gwrs, yn aml gallwch gael datblygu heb reolaeth oherwydd y bydd ceisiadau yn dod yn absenoldeb cynllun datblygu. Rydym ni eisiau gweld cynllun datblygu strategol, ond y rhanbarth sydd i benderfynu. Mae'n rhaid iddyn nhw nodi'r awdurdod cyfrifol yn awr, ac yna, wrth gwrs, gallwn gychwyn y broses. Rydym ni eisiau gweithio gyda hwy i ddatblygu cynllun datblygu strategol. Dyna, o bell ffordd, y dull mwyaf synhwyrol - mae ef ei hun wedi ei ddweud yn y Siambr hon - ond mae'n bwysig nawr eu bod yn nodi pa awdurdod sy'n mynd i fod yn gyfrifol am ei ddatblygu.
English: First Minister, any plan to secure the maximum economic benefit from the Cardiff capital region must include a relief road for the M4. I have been contacted by a number of business owners who have expressed their dismay that the Cabinet Secretary for Finance, and your potential successor, recently appeared to pour cold water on the proposed black route. As one business owner said, 'This is not a picture of Wales open for business.' First Minister, in your Government's discussion with the Cardiff capital region cabinet, have you committed, and will you continue to commit, to building a relief road for the M4 in or around Newport please?
Welsh: Prif Weinidog, mae'n rhaid i unrhyw gynllun i sicrhau'r budd economaidd mwyaf posibl o brifddinas-ranbarth Caerdydd gynnwys ffordd liniaru ar gyfer yr M4. Mae nifer o berchnogion busnes wedi cysylltu â mi yn mynegi eu siom iddi ymddangos yn ddiweddar bod Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid, a'ch darpar olynydd, wedi taflu dŵr oer ar y llwybr du arfaethedig. Fel y dywedodd un perchennog busnes, Nid yw hwn yn ddarlun o Gymru sy'n agored ar gyfer busnes. Prif Weinidog, yn nhrafodaeth eich Llywodraeth gyda chabinet prifddinas-ranbarth Caerdydd, a ydych chi wedi ymrwymo, ac a fyddwch chi'n parhau i ymrwymo, i adeiladu ffordd liniaru ar gyfer yr M4 yng Nghasnewydd neu'r cyffiniau os gwelwch yn dda?
English: Well, first of all, I think it's only fair to point out the context in which the comments were made by the Cabinet Secretary for Finance. He was saying quite properly that cost is clearly an issue. Of course it is. He would not be acting in his role as Cabinet Secretary for Finance if he didn't point that out. And that is an issue, but not the only issue, of course, that will need to be considered. Now, just to remind Members, what will happen is that when the planning inspector's report is received - we expect in the summer or the early autumn - that will be the time to give consideration to that report, and a decision will then be taken as to which route is the way ahead. What we do know is that the congestion will not improve in the Brynglas tunnels - that much is, to me, obvious. But I have to keep an open mind on which route should be taken forward because I will be the person taking the decision. And so, when the inspector's report arrives on my desk, that and any other relevant considerations will form part of my thinking.
Welsh: Wel, yn gyntaf oll, credaf nad yw hi hi ond yn deg tynnu sylw at y cyd-destun y gwnaed y sylwadau ynddo gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid. Roedd yn dweud yn gwbl briodol bod cost yn amlwg yn broblem. Wrth gwrs ei fod. Ni fyddai'n gweithredu yn rhinwedd ei swydd fel Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid pe na byddai'n tynnu sylw at hynny. Ac mae honno'n broblem, ond nid yr unig broblem, wrth gwrs, y bydd angen ei hystyried. Nawr, dim ond i atgoffa'r Aelodau, yr hyn a fydd yn digwydd yw pan fyddwn ni'n cael adroddiad yr arolygydd cynllunio - yn yr haf neu ddechrau'r hydref rydym ni'n disgwyl - dyna fydd yr adeg i roi ystyriaeth i'r adroddiad hwnnw, a bydd penderfyniad yn cael ei wneud wedyn ynghylch pa lwybr yw'r ffordd orau ymlaen. Yr hyn yr ydym ni yn ei wybod yw na fydd y tagfeydd yn gwella yn nhwneli Brynglas - mae cymaint â hynny, i mi, yn amlwg. Ond mae'n rhaid i mi gadw meddwl agored ar ba lwybr y dylid bwrw ymlaen ag ef oherwydd fi fydd y sawl a fydd yn gwneud y penderfyniad. Ac felly, pan fydd adroddiad yr arolygydd yn cyrraedd ar fy nesg, bydd hynny ac unrhyw ystyriaethau perthnasol eraill yn rhan o'm hystyriaethau.
English: Questions now from party leaders. The leader of the opposition, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Cwestiynau nawr gan arweinwyr y pleidiau. Arweinwydd yr wrthblaid, Andrew R.T. Davies.
English: Thank you, Presiding Officer. First Minister, last week, we had the report into Tawel Fan up in north Wales, and many Members have had the weekend to digest the contents of that report. One of the startling conclusions of the report was the mishandling of the creation of Betsi as a health board for north Wales. It talked of lines of accountability that were impossible to track; a rift between the health board and the ward into how to deal with patient safety; clinical policy was seriously flawed; and senior nurse leaders were disrespected and ignored. All that was the language that was in the report, on their thoughts about the creation of Betsi as a health board for north Wales. You were a Minister in the Government that made the reorganisation of the health service in 2009 a possibility, and you've been First Minister for the duration of that health board's existence up in north Wales. Do you now not regret the way that that reorganisation was undertaken in north Wales, which has led to such observations and, indeed, can directly be correlated to some of the findings of the mistreatment on the Tawel Fan ward?
Welsh: Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, yr wythnos diwethaf, cawsom yr adroddiad ar Tawel Fan i fyny yn y gogledd, ac mae llawer o Aelodau wedi cael y penwythnos i ystyried cynnwys yr adroddiad hwnnw. Un o gasgliadau syfrdanol yr adroddiad oedd camdrafod sefydliad Betsi fel bwrdd iechyd ar gyfer y gogledd. Cyfeiriodd at linellau atebolrwydd yr oedd yn amhosibl eu holrhain; anghydfod rhwng y bwrdd iechyd a'r ward ynghylch sut i ymdrin â diogelwch cleifion; roedd polisi clinigol yn ddiffygiol dros ben; ac roedd arweinwyr nyrsio uwch yn cael eu hamharchu a'u hanwybyddu. Roedd hynny i gyd yn iaith a oedd yn yr adroddiad, ar eu safbwyntiau ar greu Betsi fel bwrdd iechyd ar gyfer y gogledd. Roeddech chi'n Weinidog yn y Llywodraeth a wnaeth ad-drefnu'r gwasanaeth iechyd yn 2009 yn bosibilrwydd, ac rydych chi wedi bod yn Brif Weinidog drwy gydol bodolaeth y bwrdd iechyd hwnnw i fyny yn y gogledd. Onid ydych chi'n gresynu erbyn hyn y ffordd y cyflawnwyd yr ad-drefnu hwnnw yn y gogledd, sydd wedi arwain at sylwadau o'r fath ac, yn wir, y gellir ei gysylltu'n uniongyrchol i rai o'r canfyddiadau o'r cam-drin ar ward Tawel Fan?
English: Well, first of all, it's clear that the report contains findings that will need to be acted on. It's far from a whitewash, as was described by one member of his party. It's a report that does identify many of the difficulties that are rightly there for all to see and will need to be acted upon. I don't believe that, in principle, the reorganisation of the health service at that time was a bad idea. We haven't seen similar situations occurring elsewhere, but it is clear that, as far as Betsi is concerned, they will need to act on the report's findings, and as a Government we will support them in order to deliver what the people of the north of Wales would expect to see in terms of rectifying what has been found to be wanting in this report.
Welsh: Wel, yn gyntaf oll, mae'n amlwg bod yr adroddiad yn cynnwys canfyddiadau y bydd angen gweithredu arnynt. Mae'n bell o fod yn wyngalchu, fel y disgrifiwyd gan un aelod o'i blaid. Mae'n adroddiad sy'n nodi llawer o'r anawsterau sydd yn gwbl briodol yno i bawb eu gweld a bydd angen gweithredu arnynt. Nid wyf i'n credu, mewn egwyddor, bod ad-drefnu'r gwasanaeth iechyd bryd hynny yn syniad gwael. Nid ydym wedi gweld sefyllfaoedd tebyg yn digwydd mewn mannau eraill, ond mae'n eglur, cyn belled ag y mae Betsi yn y cwestiwn, y bydd angen iddyn nhw weithredu ar sail canfyddiadau'r adroddiad, ac fel Llywodraeth byddwn yn eu cynorthwyo i wneud yr hyn y byddai pobl y gogledd yn disgwyl ei weld o ran datrys yr hyn a ganfuwyd fel bod yn ddiffygiol yn yr adroddiad hwn.
English: First Minister, I appreciate your answer, but, really, these findings in the report point clearly to that reorganisation as being the starting point of many of the problems that accumulated in the events on the Tawel Fan ward. I have asked you whether you have any regrets about that reorganisation and, if you had your time again, would you do that reorganisation differently? When you have such a report that talks about accountability being impossible to track, where you have a rift between the health board and the ward, when you have seriously flawed clinical policy, and when senior nurse leaders were disrespected and ignored, because of the process that you politically, as a Government, put in place at that time, then surely, on reflection, you can reflect on the point that all measures were not taken in the right manner to put a health board in place to deliver a first-class health service in north Wales. And is it not now incumbent on the Government to actually start delivering that first-class health service for north Wales?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n gwerthfawrogi eich ateb, ond, mewn gwirionedd, mae'r canfyddiadau hyn yn yr adroddiad yn nodi'n eglur mai'r ad-drefnu hwnnw oedd y man cychwyn ar gyfer llawer o'r problemau a ddatblygodd yn y digwyddiadau ar ward Tawel Fan. Rwyf wedi gofyn i chi a oes gennych chi unrhyw edifeirwch ynghylch yr ad-drefnu hwnnw a, phe byddech chi'n cael eich amser eto, a fyddech chi'n ymgymryd â'r ad-drefnu hwnnw mewn ffordd wahanol? Pan fo gennych chi adroddiad o'r fath sy'n sôn ei bod yn amhosibl olrhain atebolrwydd, lle mae gennych chi anghydfod rhwng y bwrdd iechyd a'r ward, lle mae gennych chi bolisi clinigol hynod ddiffygiol, a phan yr oedd arweinwyr nyrsio uwch yn cael eu hamharchu a'u hanwybyddu, oherwydd y broses a roddwyd ar waith gennych chi yn wleidyddol, fel Llywodraeth, ar yr adeg honno, yna does bosib, o fyfyrio, y gallwch chi fyfyrio ar y pwynt na chymerwyd yr holl fesurau yn y ffordd gywir i sefydlu bwrdd iechyd i ddarparu gwasanaeth iechyd o'r radd flaenaf yn y gogledd. Ac onid yw hi'n ddyletswydd ar y Llywodraeth erbyn hyn i ddechrau darparu'r gwasanaeth iechyd o'r radd flaenaf hwnnw ar gyfer y gogledd?
English: First of all, I don't accept that reorganisation was a major cause in terms of what happened at Tawel Fan, although it was obviously part of it. If that were the case, then we would see problems with reorganisation across Wales and, indeed, in other wards and other hospitals across north Wales as well. That it is a factor is something to consider. Now, people will want to know what happens next, because the report is there and it needs to be acted upon. Well, the recommendations are clear. The Cabinet Secretary for Health and Social Services will be making a statement later on this afternoon, explaining to Members what the future plans are, but it is important, of course, that the plan is acted upon and that is what we intend to do as a Government.
Welsh: Yn gyntaf oll, nid wyf i'n derbyn bod yr ad-drefnu yn brif achos o ran yr hyn a ddigwyddodd yn Tawel Fan, er ei fod yn amlwg yn rhan ohono. Pe byddai hynny'n wir, yna byddem ni'n gweld problemau o ran ad-drefnu ledled Cymru ac, yn wir, mewn wardiau eraill ac mewn ysbytai eraill ar draws y gogledd hefyd. Mae'r ffaith ei fod yn ffactor yn rhywbeth i'w ystyried. Nawr, bydd pobl eisiau gwybod beth sy'n digwydd nesaf, oherwydd mae'r adroddiad yno ac mae angen gweithredu ar ei sail. Wel, mae'r argymhellion yn eglur. Bydd Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn gwneud datganiad yn ddiweddarach y prynhawn yma, yn esbonio i'r Aelodau beth yw'r cynlluniau ar gyfer y dyfodol, ond mae hi'n bwysig, wrth gwrs, y gweithredir ar sail y cynllun a dyna yr ydym ni'n bwriadu ei wneud fel Llywodraeth.