techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I think that's very difficult. There are two ways in which you can establish someone's right to vote. One is residence, obviously; the other is citizenship. We don't have Welsh citizenship. There are some in the Chamber, I know, who would seek to promote that, but, in the absence of Welsh citizenship, residence is the only way of doing it. The question then is: how far back do you go? What if someone lives in Wales for a week or two? Does that mean they're eligible? I think there are lots of difficulties there that would need to be resolved in order for a change in the law to be workable.
Welsh: Rwy'n credu bod hynny'n anodd iawn. Mae dwy ffordd y gallwch chi ddarganfod hawl rhywun i bleidleisio. Preswyliad yw un, wrth gwrs; a dinasyddiaeth yw'r llall. Nid oes gennym ni ddinasyddiaeth Gymreig. Mae rhai yn y Siambr, mi wn, a fyddai'n ceisio hyrwyddo hynny, ond, yn absenoldeb dinasyddiaeth Gymreig, preswyliad yw'r unig ffordd o'i wneud. Y cwestiwn wedyn yw: pa mor bell yn ôl ydych chi'n mynd? Beth os bydd rhywun yn byw yng Nghymru am wythnos neu ddwy? A yw hynny'n golygu ei fod yn gymwys? Rwy'n credu bod llawer o anawsterau yn y fan yna y byddai angen eu datrys er mwyn i newid i'r gyfraith fod yn ymarferol.
English: First Minister, would you agree with the expert panel on Assembly electoral reform that a reduction in the minimum voting age to 16 would be a powerful way to raise political awareness and participation among young people?
Welsh: Prif Weinidog, a fyddech chi'n cytuno â'r panel arbenigol ar ddiwygio etholiadol y Cynulliad y byddai gostwng yr isafswm oed pleidleisio i 16 yn ffordd rymus o godi ymwybyddiaeth a chyfranogiad gwleidyddol ymhlith pobl ifanc?
English: Yes, I would. I have to say, we have seen one electoral event in the UK, namely the Scottish referendum, where 16 and 17-year-olds were allowed to vote. That precedent having been established, I fail to see why that can't operate in the future for all of them - for elections and referenda. It seemed to work very well in Scotland; the turnout seemed to be very good amongst those who were 16 and 17 years old, showing that they were engaged, one side or the other, in the issues in 2014. That's why I'm supportive of lowering the voting age to 16.
Welsh: Byddwn. Mae'n rhaid imi ddweud, rydym ni wedi gweld un digwyddiad etholiadol yn y DU, sef refferendwm yr Alban, pryd y caniatawyd i bobl 16 a 17 mlwydd oed bleidleisio. Ar ôl sefydlu'r cynsail hwnnw, ni welaf pam na all hynny weithredu yn y dyfodol ar gyfer pob un ohonyn nhw - ar gyfer etholiadau a refferenda. Ymddengys iddo weithio'n dda iawn yn yr Alban; roedd y nifer a bleidleisiodd yn ymddangos yn uchel iawn ymhlith y rhai a oedd yn 16 a 17 mlwydd oed, sy'n dangos eu bod yn cymryd rhan, ar y naill ochr neu'r llall, yn y materion yn 2014. Dyna pam yr wyf i'n cefnogi gostwng yr oedran pleidleisio i 16.
English: Yes. The local planning authorities within the South Wales Central region haven't designated green belts in their respective local development plans.
Welsh: Gwnaf. Nid yw'r awdurdodau cynllunio lleol yn rhanbarth Canol De Cymru wedi dynodi lleiniau glas yn eu cynlluniau datblygu lleol priodol.
English: Yes, thanks for that answer. We've had recent press reports that the leader of Cardiff council, Huw Thomas, wants to merge with the Vale of Glamorgan Council, principally so Cardiff can build more houses on land in the Vale. We've already had housing developments infringing on the green belt and we're losing prime agricultural land due to this. Do you agree, First Minister, that Cardiff council's bid to turn the Vale into a building site is not the way forward?
Welsh: Ie, diolch am yr ateb yna. Rydym ni wedi cael adroddiadau diweddar yn y wasg bod arweinydd cyngor Caerdydd, Huw Thomas, eisiau uno â Chyngor Bro Morgannwg, yn bennaf fel y gall Caerdydd adeiladu mwy o dai ar dir yn y Fro. Rydym ni eisoes wedi cael datblygiadau tai yn tresmasu ar y llain las ac rydym ni'n colli tir amaethyddol o ansawdd da oherwydd hyn. A ydych chi'n cytuno, Prif Weinidog, nad cais cyngor Caerdydd i droi'r Fro yn safle adeiladu yw'r ffordd ymlaen?
English: I'm sure he hasn't said that. I find it difficult that the Vale of Glamorgan Council would acquiesce to a merger along those lines. I don't think that Councillor Huw Thomas has approached the Vale of Glamorgan and said, 'Merge with us so that we can build on your land.' It strikes me that's not the best example of diplomacy in those circumstances. There is a duty on all local authorities to maintain an LDP, of course, and it's good to see now that progress is being made in terms of the development of a strategid development plan as well to better manage the undoubted demand there is for housing.
Welsh: Rwy'n siŵr nad yw wedi dweud hynny. Rwy'n ei chael hi'n anodd credu y byddai Cyngor Bro Morgannwg yn cytuno i uno ar y sail honno. Nid wyf i'n credu bod y Cynghorydd Huw Thomas wedi cysylltu â Bro Morgannwg a dweud, 'Unwch â ni fel y gallwn ni adeiladu ar eich tir.' Mae'n ymddangos i mi nad dyna'r enghraifft orau o ddiplomyddiaeth yn yr amgylchiadau hynny. Mae'n ddyletswydd ar bob awdurdod lleol i gynnal CDLl, wrth gwrs, ac mae'n dda gweld nawr bod cynnydd yn cael ei wneud o ran datblygu cynllun datblygu strategol hefyd i reoli yn well y galw diamau sy'n bodoli am dai.
English: First Minister, access to green spaces is really important today. Ninety-six per cent of Copenhageners live within a 15-minute walk of a sizeable green or blue area, and work is indeed under way to even improve those access rates. The city has biodiversity volunteers who play a vital role in nurturing the city's green areas and the city has planted more than 3,600 trees, many of them adopted by local people and companies or institutions. Do you agree with me that access to really pleasant green areas can be inside the city as well as just surrounding it?
Welsh: Prif Weinidog, mae mynediad at fannau gwyrdd yn bwysig iawn yn yr oes sydd ohoni. Mae 96 y cant o drigolion Copenhagen yn byw o fewn taith gerdded 15 munud o ardal werdd neu las sylweddol, ac mae gwaith ar y gweill yn wir i wella'r cyfraddau mynediad hynny hyd yn oed. Mae gan y ddinas wirfoddolwyr bioamrywiaeth sy'n chwarae rhan hanfodol o ran meithrin ardaloedd gwyrdd y ddinas ac mae'r ddinas wedi plannu mwy na 3,600 o goed, llawer ohonynt wedi eu mabwysiadu gan bobl leol a chwmnïau neu sefydliadau. A ydych chi'n cytuno â mi y gall mynediad at ardaloedd gwyrdd dymunol iawn fod y tu mewn i'r ddinas yn ogystal â dim ond o'i chwmpas?
English: Absolutely. We're looking at the idea of green corridors to see how they can be developed in the future. We know that Cardiff, for example, is reasonably well blessed with parks, and the last thing we would want to see, for example, as the city grows, is to see developments without access to green spaces, without access to cycle paths, without access to a rural environment. That's hugely important in terms of well-being, for example. We know that the way people perceive their environment has a direct effect on their health and well-being and that means it's hugely important not just to plan on the basis of, 'Let's build houses over there', but more, 'Let's create communities that are sustainable, which are easy to travel in and out of, and have access to green areas.'
Welsh: Yn sicr. Rydym ni'n ystyried y syniad o goridorau gwyrdd i weld sut y gellir eu datblygu yn y dyfodol. Rydym ni'n gwybod bod Caerdydd, er enghraifft, wedi ei bendithio'n weddol dda gyda pharciau, a'r peth olaf y byddem ni eisiau ei weld, er enghraifft, wrth i'r ddinas dyfu, yw gweld datblygiadau heb fynediad at fannau gwyrdd, heb fynediad at lwybrau beicio, heb fynediad at amgylchedd gwledig. Mae hynny'n hynod bwysig o ran llesiant, er enghraifft. Rydym ni'n gwybod bod y ffordd y mae pobl yn gweld eu hamgylchedd yn cael effaith uniongyrchol ar eu hiechyd a'u llesiant ac mae hynny'n golygu ei bod hi'n hynod bwysig nid yn unig i gynllunio ar y sail o, 'Beth am i ni adeiladu tai yn y fan yna', ond mwy o, 'Beth am i ni greu cymunedau sy'n gynaliadwy, y mae'n hawdd teithio i mewn ac allan ohonynt, a chael mynediad at ardaloedd gwyrdd.'
English: First Minister, in 2012, you denied announcing to the South Wales Echo that the green fields around Cardiff would not be built on as part of Labour's so-called local development plan. Your Labour colleagues stood in the green fields, and I quote, for the record, 'Labour does not want to build in Waterhall fields or on any green spaces.' Those fields are now being built on, and the beautiful countryside around Danescourt will also be built on unless we can stop it. People in Cardiff were misled. Do you now accept that those green fields are being built on, and that it's happening because Labour gave these massive housing corporations the permission to do it?
Welsh: Prif Weinidog, yn 2012, fe wnaethoch chi wadu cyhoeddi i'r South Wales Echo na fyddai adeiladu ar y caeau gwyrdd o amgylch Caerdydd yn rhan o gynllun datblygu lleol honedig y Blaid Lafur. Safodd eich cyd-Aelodau Llafur yn y caeau gwyrdd, a dyfynnaf, ar gyfer y cofnod, 'Nid yw Llafur eisiau adeiladu yn nghaeau Waterhall nac ar unrhyw fannau gwyrdd.' Mae adeiladu yn digwydd ar y caeau hynny erbyn hyn, a bydd adeiladu ar y cefn gwlad hardd o amgylch Danescourt hefyd oni bai ein bod yn gallu ei atal. Cafodd pobl yng Nghaerdydd eu camarwain. A ydych chi'n derbyn nawr bod adeiladu ar y caeau gwyrdd hynny, a'i fod yn digwydd gan fod y Blaid Lafur wedi rhoi'r caniatâd i'r corfforaethau tai enfawr hyn wneud hynny?
English: His position has always been quite curious. I don't think I've ever announced anything to the Echo at any point in time. Secondly, I am not, nor have I ever been, the leader of Cardiff city council, and in 2012 I was not the planning Minister, so I could not anyway give any kind of permission for development in Cardiff or anywhere else in Wales. That's self-evident. But it is important that local authorities, of course, are able to manage the demand. The reality is that lots of people want to live in Cardiff. It's hugely important that the city is able to manage that demand, but also, of course, to work with authorities around Cardiff in order to manage them so that people can live elsewhere as well. The idea that a local authority should only plan for people who live and work in their own area is clearly ridiculous, because that's not the way it works in terms of the economy and nor should it work in terms of the planning system, which is why strategic development plans are important.
Welsh: Mae ei safbwynt wedi bod braidd yn rhyfedd erioed. Nid wyf i'n credu fy mod i erioed wedi cyhoeddi unrhyw beth i'r Echo ar unrhyw adeg mewn amser. Yn ail, nid wyf i, nac ychwaith erioed wedi bod, yn arweinydd cyngor dinas Caerdydd, ac nid fi oedd y Gweinidog cynllunio yn 2012, felly ni allwn roi unrhyw fath o ganiatâd ar gyfer datblygiad yng Nghaerdydd nac mewn unrhyw le arall yng Nghymru beth bynnag. Mae hynny'n amlwg ynddo'i hun. Ond mae'n bwysig bod awdurdodau lleol, wrth gwrs, yn gallu rheoli'r galw. Y gwir amdani yw bod llawer o bobl eisiau byw yng Nghaerdydd. Mae'n bwysig dros ben bod y ddinas yn gallu rheoli'r galw hwnnw, ond hefyd, wrth gwrs, gweithio gydag awdurdodau o amgylch Caerdydd er mwyn eu rheoli nhw fel y gall pobl fyw mewn mannau eraill hefyd. Mae'r syniad y dylai awdurdod lleol gynllunio ar gyfer pobl sy'n byw ac yn gweithio yn eu hardal eu hunain yn unig yn amlwg yn hurt, oherwydd nid dyna'r ffordd y mae'n gweithio o ran yr economi ac ni ddylai weithio felly o ran y system gynllunio, a dyna pam mae cynlluniau datblygu strategol yn bwysig.
English: An updated respiratory health delivery plan for Wales was published in January. It sets out the approach to tackling respiratory disease over the next 12 months. Investment in respiratory care in Wales has increased from £338 million in 2009-10 to £432 million in 2016-17.
Welsh: Cyhoeddwyd cynllun cyflawni ar iechyd anadlol wedi'i ddiweddaru ar gyfer Cymru ym mis Ionawr. Mae'n nodi'r dull o fynd i'r afael â chlefyd anadlol dros y flwyddyn nesaf. Mae buddsoddiad mewn gofal anadlol yng Nghymru wedi cynyddu o £338 miliwn yn 2009-10 i £432 miliwn yn 2016-17.
English: Thank you very much for the reply, First Minister. The provision of a basic level of asthma care, as set out in the clinical guidelines, contributes to keeping sufferers out of hospital and, ultimately, to saving lives. According to Asthma UK, Wales is the worst place in the United Kingdom to be an asthma sufferer, with just over a quarter of people receiving every element of basic care, compared to over a third in England, and nearly half in Northern Ireland. What action will your Government take to improve services for asthma sufferers so that more people in Wales receive every element of basic care?
Welsh: Diolch yn fawr iawn am yr ateb, Prif Weinidog. Mae'r ddarpariaeth o lefel sylfaenol o ofal asthma, fel y nodir yn y canllawiau clinigol, yn cyfrannu at gadw dioddefwyr allan o'r ysbyty ac, yn y pen draw, at achub bywydau. Yn ôl Asthma UK, Cymru yw'r lle gwaethaf yn y Deyrnas Unedig i fod yn ddioddefwr asthma, gydag ychydig dros chwarter y bobl yn derbyn pob elfen o ofal sylfaenol, o'i gymharu â dros draean yn Lloegr, a bron i hanner yng Ngogledd Iwerddon. Pa gamau wnaiff eich Llywodraeth eu cymryd i wella gwasanaethau i ddioddefwyr asthma fel bod mwy o bobl yng Nghymru yn cael pob elfen o ofal sylfaenol?
English: The national respiratory implementation group does obviously recognise the significance of asthma as an illness. It has put in place a national work stream and appointed a lead clinician for Wales to co-ordinate health board activity. It's hugely important that patients receive a comprehensive asthma review; that is a priority for us. We are also looking to develop all-Wales prescribing guidelines, paediatric asthma guidance and the establishment of a difficult asthma group for the management of more complex cases. There's also a broader focus on the national review into asthma deaths and measurement of standards through the national asthma and chronic obstructive pulmonary diseases audit programme.
Welsh: Mae'r grŵp gweithredu anadlol cenedlaethol yn amlwg yn cydnabod arwyddocâd asthma fel salwch. Mae wedi sefydlu ffrwd gwaith cenedlaethol ac wedi penodi clinigydd arweiniol ar gyfer Cymru i gydgysylltu gweithgarwch byrddau iechyd. Mae'n hynod bwysig bod cleifion yn cael adolygiad asthma cynhwysfawr; mae hynny'n flaenoriaeth i ni. Rydym ni hefyd yn bwriadu datblygu canllawiau rhagnodi Cymru gyfan, canllawiau asthma pediatrig a sefydlu grŵp asthma anodd ar gyfer rheoli achosion mwy cymhleth. Ceir pwyslais ehangach hefyd ar yr adolygiad cenedlaethol o farwolaethau oherwydd asthma a mesur safonau drwy'r rhaglen genedlaethol ar gyfer archwilio asthma ac afiechydon ysgyfeiniol rhwystrol cronig .
English: The neurological conditions delivery plan for Wales sets out our expectations for the future delivery of safe, sustainable and high-quality care for people who have neurological conditions. That includes, of course, supporting children and young people with neurological conditions such as epilepsy.
Welsh: Mae cynllun cyflawni ar gyflyrau niwrolegol Cymru yn nodi ein disgwyliadau ar gyfer darparu gofal diogel, cynaliadwy ac o ansawdd 7 uchel i bobl sydd â chyflyrau niwrolegol. Mae hynny'n cynnwys, wrth gwrs, cynorthwyo plant a phobl ifanc â chyflyrau niwrolegol fel epilepsi.
English: Last week, I hosted and chaired the Epilepsy Wales annual Epilepsy Aware event in the Assembly, and we heard that people with complex epilepsy were not able to access treatment, including the keto diet, although recommended as a first-line treatment by the National Institute for Health and Care Excellence. This included children with epilepsy after unsuccessfully trying two first-line drugs, which is also recommended by NICE - children who have a GLUT1 diagnosis. How do you therefore respond to their call for provision within Wales of the necessary treatments and levels of care as outlined in the NICE guidelines, a ketogenic team, and accepting the offer from the Daisy Garland foundation to fund a dietician in Wales for a year with immediate effect, alongside similar proposals in a list of ideas that would, finally, if delivered in Wales, meet the needs of these people and, as they say, impact positively on the finances of the NHS?
Welsh: Yr wythnos diwethaf, cynhaliais a chadeiriais y digwyddiad blynyddol Codi Ymwybyddiaeth o Epilepsi Epilepsi Cymru yn y Cynulliad, a chlywsom nad oedd pobl ag epilepsi cymhleth yn gallu cael gafael ar driniaeth, gan gynnwys deiet keto, er ei fod yn cael ei argymell fel triniaeth llinell gyntaf gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal. Roedd hyn yn cynnwys plant ag epilepsi ar ôl rhoi cynnig aflwyddiannus ar ddau gyffur llinell gyntaf, a argymhellir gan NICE hefyd - plant sydd wedi cael diagnosis GLUT1. Sut ydych chi'n ymateb felly i'w galwad am ddarpariaeth yng Nghymru o'r triniaethau a'r lefelau gofal angenrheidiol fel yr amlinellir yn y canllawiau NICE, tîm ketogenic, a derbyn y cynnig gan sefydliad Daisy Garland i ariannu deietegydd yng Nghymru am flwyddyn i ddechrau ar unwaith, ochr yn ochr â chynigion tebyg yn y rhestr o syniadau a fyddai, yn y pen draw, pe byddent yn cael eu darparu yng Nghymru, yn diwallu anghenion y bobl hyn ac, fel maen nhw'n dweud, yn cael effaith gadarnhaol ar gyllid y GIG?
English: The Member is quite correct to say that, currently, services for patients in south Wales who require access to support for a ketogenic diet are provided in Bristol. That is correct. The service can be accessed through an individual patient funding request. I can say to the Member that officials do know of discussions between Cardiff and Vale university health board and the Welsh Health Specialised Services Committee about the possibility of those services now being provided more locally. So, those issues are ongoing as far as south Wales is concerned, and I look forward to a positive outcome of those discussions to see whether we can actually provide the service closer to south Wales at this moment in time than is presently the case.
Welsh: Mae'r Aelod yn gwbl gywir i ddweud, ar hyn o bryd, bod gwasanaethau ar gyfer cleifion yn ne Cymru sydd angen mynediad at gymorth ar gyfer deiet ketogenic yn cael eu darparu ym Mryste. Mae hynny'n wir. Gellir cael mynediad at y gwasanaeth trwy gais am gyllid ar gyfer cleifion unigol. Gallaf ddweud wrth yr Aelod bod swyddogion yn gwybod am drafodaethau rhwng bwrdd iechyd prifysgol Caerdydd a'r Fro a Phwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru am y posibilrwydd o ddarparu'r gwasanaethau hynny yn fwy lleol bellach. Felly, mae'r materion hynny yn parhau cyn belled ag y mae de Cymru yn y cwestiwn, ac edrychaf ymlaen at ganlyniad cadarnhaol o'r trafodaethau hynny i weld pa un a allwn ni ddarparu'r gwasanaeth yn nes at dde Cymru ar yr adeg hon na'r hyn sy'n digwydd ar hyn o bryd.
English: First Minister, I appreciate the treatments that we have talked about, but one of the big problems is actually taking a child who has a severe seizure to the hospital in the first place. I've got constituents who have phoned for ambulances and, in fact, family who lived over half an hour away got there before the ambulance got there. A lone parent cannot take a child to the hospital with their child having a seizure in the back of the car; it's dangerous. They need the response from the ambulance quickly because the child sometimes stops breathing as a consequence of this. Will you ask your health Secretary to look at the discussions with the ambulance service to ensure that, for these children, they can get responses quickly so a parent doesn't have to see a child suffer whilst they're waiting for an ambulance?
Welsh: Prif Weinidog, rwy'n gwerthfawrogi'r triniaethau yr ydym ni wedi sôn amdanynt, ond un o'r problemau mawr mewn gwirionedd yw mynd â phlentyn sy'n cael ffit difrifol i'r ysbyty yn y lle cyntaf. Mae gen i etholwyr sydd wedi ffonio am ambiwlansys ac, yn wir, cyrhaeddodd aelodau o'r teulu a oedd yn byw dros hanner awr i ffwrdd cyn i'r ambiwlans gyrraedd yno. Ni all rhiant sengl fynd â phlentyn i'r ysbyty gyda'i blentyn yn cael ffit yng nghefn y car; mae'n beryglus. Maen nhw angen yr ymateb gan yr ambiwlans yn gyflym gan fod y plentyn weithiau'n peidio ag anadlu o ganlyniad i hyn. A wnewch chi ofyn i'ch Ysgrifennydd iechyd edrych ar y trafodaethau gyda'r gwasanaeth ambiwlans i sicrhau, ar gyfer y plant hyn, eu bod yn gallu cael ymatebion yn gyflym fel nad oes rhaid i riant weld plentyn yn dioddef tra ei fod yn aros am ambiwlans?
English: The Member will be aware, of course, of the assessment system to determine the clinical priority of a patient. The type of response sent to a child who has experienced a seizure will depend on the information provided by the person who's dialled 999, but I can say in response to his particular concern that the chief ambulance services commissioner is currently overseeing a review of the amber category, which will make recommendations for improvement in the autumn, and it'll be important that this issue that he has raised is part of the examination that's taking place at the moment.
Welsh: Bydd yr Aelod yn ymwybodol, wrth gwrs, o'r system asesu i bennu blaenoriaeth glinigol claf. Bydd y math o ymateb a anfonir i blentyn sydd wedi dioddef ffit yn dibynnu ar y wybodaeth a ddarparwyd gan y person sydd wedi deialu 999, ond gallaf ddweud mewn ymateb i'w bryder penodol bod y prif gomisiynydd gwasanaethau ambiwlans yn goruchwylio adolygiad o'r categori ambr ar hyn o bryd, a fydd yn gwneud argymhellion ar gyfer gwella yn yr hydref, ac mae'n bwysig bod y mater hwn y mae wedi ei godi yn rhan o archwiliad sy'n cael ei gynnal ar hyn o bryd.
English: First Minister, whilst Mark Isherwood and I might not see eye to eye on many political issues, we have worked closely together on the question of medicinal cannabis with the MS Society. So, I wonder whether I can ask whether an assessment has been undertaken of how many children in Wales have severe epilepsy but could also benefit from the availability of cannabis oil like Billy Caldwell. And will you also see that preparations are made to ensure that the NHS in Wales is prepared to meet the demand for medicinal cannabis and prepared to prescribe it to patients if and when restrictions are relaxed by the UK Government?
Welsh: Prif Weinidog, er efallai nad yw Mark Isherwood a minnau yn cydweld ar lawer o faterion gwleidyddol, rydym ni wedi gweithio'n agos gyda'n gilydd ar y cwestiwn o ganabis meddyginiaethol gyda'r Gymdeithas MS. Felly, tybed a gaf i ofyn a oes asesiad wedi ei gynnal o faint o blant yng Nghymru sydd ag epilepsi difrifol, ond a allai elwa hefyd ar gael olew canabis ar gael fel Billy Caldwell. Ac a wnewch chi hefyd sicrhau bod paratoadau yn cael eu gwneud i sicrhau bod y GIG yng Nghymru yn fodlon ymateb i'r galw am ganabis meddyginiaethol ac yn fodlon ei ragnodi i gleifion os a phryd y bydd cyfyngiadau yn cael eu llacio gan Lywodraeth y DU?