English: Thank you, Chair. I formally move the motion for debate, and I'm pleased to present the Welsh Government's second delivery plan in support of our 10-year mental health strategy, 'Together for Mental Health'. Since the launch of the strategy in 2012, there's been significant progress across a number of areas. Much of that progress can, of course, go largely unnoticed, but every day across Wales we see evidence that change is happening, making a difference to individuals whose lives are affected by mental health problems. One significant area where this has happened is in the implementation of our groundbreaking legislation, the Mental Health (Wales) Measure 2010, and it's fair to say that this was passed with cross-party support in the third Assembly. Implementing it has made real improvements to the care and support that individuals receive and in delivering a genuinely co-productive approach that places the needs of service users at the heart of service design and care and treatment planning, and that is something that we should be proud of. Since April 2013, over 100,000 people have been assessed by local primary mental health support services that were established under the Measure, with over half of those having gone on to receive treatment in those services. Waiting times for assessment and treatment in primary care have continued to improve. We've also seen the third sector taking a more active role in the way that mental health services are shaped and delivered through recent years. It is a good example of prudent health and care principles in practice. For instance, the Alzheimer's Society's dementia friends initiative is increasing the understanding of dementia and helping to tackle the stigma, and Bipolar UK offers a range of practical support to people affected by bipolar disorder. We've continued to spend more on mental health services than on any other part of the Welsh NHS, and funding increased to over £600 million in the last year. In the past year alone, we announced over £22 million of new funding aligned to our priority areas for delivery over the next three years. That includes over £5.5 million for older people's mental health care, which will support, amongst other things, the establishment of a multidisciplinary older adult psychiatric liaison service to help with quicker and more appropriate discharge from hospital and, hopefully, to reduce readmission rates. Also, £1.5 million is being invested in developing accessible community perinatal mental health services across Wales, which should help to improve mental health outcomes for women with perinatal illnesses, their babies and their families. In child and adolescent mental health services, to support our together for children and young people programme, a further £7.6 million has been allocated to fund new community services for attention deficit hyperactivity disorder and autism, and better access to crisis services and psychological therapies. So, we've made real progress over the last year, including reducing out-of-area placements for Welsh children, and new services are starting to establish themselves well after a period of successful recruitment into those services. The changes in CAMHS are the most significant for many years. By ensuring appropriate resources are available, we will help to achieve timely access to services and the right outcomes for children and young people. All of these commitments are built into the delivery plan to ensure there is a continuing focus on these key areas. Our new delivery plan also commits us to further improving access to talking therapies. Significant steps have been taken to improve the provision of psychological therapies in Wales, with an additional investment of nearly £2 million in adult services last year, and more than £1 million this year. More evidence-based psychological therapies are being provided locally than ever before. The past three years have shown us that, while delivering our 'Together for Mental Health' strategy has been challenging, it has also been achievable, but, of course, there is much more to do. So, the draft delivery plan for 2016-19 that we're debating today contains a number of ambitious new objectives, including resilience building and improved support for our young people, particularly those at risk of adverse childhood experiences; further addressing and preventing suicide and self-harm; and a new strategic action plan for dementia; implementation of the crisis care concordat to ensure appropriate support is provided to individuals in contact with criminal justice agencies; and a range of actions to ensure services are provided in a safe, timely and effective way that supports the dignity and respect of service users; and there is a continued emphasis on ensuring that service users and carers are able to influence the shape of mental health policy and services across Wales. We know that stigma and discrimination continue to be major challenges. That's why, in recent years, we've supported, together with Members across the Chamber, the Time to Change Wales campaign, increasing knowledge and understanding about mental health problems and getting people to start talking about mental health. Our new delivery plan places even greater emphasis on tackling stigma and discrimination. Respondents to our consultation have welcomed the life-course approach that we've adopted in the plan, but have pointed out that some issues apply to people of all ages, for example loneliness and isolation. Respondents also made suggestions as to how the plan could be strengthened, including using the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 as a lever for cross-sector commitment and delivery, and building in the delivery role of the third sector and considering the physical health needs of people with mental health illnesses. We're giving careful consideration to all of the consultation responses, and the final version of the plan will incorporate many of the helpful suggestions that we have received, and, of course, I look forward to considering the comments made in this debate today. We also participate in an international benchmarking exercise on mental health services, and any relevant findings from that process will be incorporated into the final version of the delivery plan, which we intend to publish later this summer. I trust that Members from all parties will recognise our shared achievements to date and appreciate that we haven't taken soft options in setting our objectives for the three years ahead. Not all of the ambitions we've set out will be easy to achieve, but I'm confident that real progress can be made in the next phase of delivery.
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Cynigiaf y cynnig yn ffurfiol ar gyfer dadl, ac rwy'n falch o gyflwyno ail gynllun cyflawni Llywodraeth Cymru i gefnogi ein strategaeth iechyd meddwl 10 mlynedd, 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl'. Ers lansio'r strategaeth yn 2012, bu cynnydd sylweddol ar draws nifer o feysydd. Gall llawer o'r cynnydd hwnnw, wrth gwrs, fynd heb i neb sylwi arno, ond bob dydd ar draws Cymru rydym yn gweld tystiolaeth bod newid yn digwydd, gan wneud gwahaniaeth i unigolion y problemau iechyd meddwl yn effeithio ar eu bywydau. Un maes pwysig lle mae hyn wedi digwydd yw wrth weithredu ein deddfwriaeth arloesol, Iechyd Meddwl (Cymru) 2010, ac mae'n deg dweud bod hyn wedi cael ei basio gyda chefnogaeth drawsbleidiol yn y trydydd Cynulliad. Mae ei weithredu wedi gwneud gwelliannau gwirioneddol i'r gofal a'r gefnogaeth y mae unigolion yn eu derbyn ac o ran darparu agwedd wirioneddol gyd-gynhyrchiol sy'n gosod anghenion defnyddwyr y gwasanaeth wrth wraidd y gwaith o gynllunio gwasanaethau a chynllunio gofal a thriniaeth, ac mae hynny'n rhywbeth y dylem fod yn falch ohono. Ers mis Ebrill 2013, mae dros 100,000 o bobl wedi cael eu hasesu gan y gwasanaethau cymorth iechyd meddwl sylfaenol lleol a sefydlwyd o dan y Mesur, ac mae dros hanner y rheini wedi mynd ymlaen i dderbyn triniaeth yn y gwasanaethau hynny. Mae amseroedd aros am asesiad a thriniaeth mewn gofal sylfaenol wedi parhau i wella. Rydym hefyd wedi gweld y trydydd sector yn cymryd rhan fwy gweithredol yn y ffordd y caiff gwasanaethau iechyd meddwl eu llunio a'u cyflwyno trwy'r blynyddoedd diwethaf. Mae'n enghraifft dda o egwyddorion iechyd a gofal doeth ar waith. Er enghraifft, mae menter ffrindiau dementia'r Gymdeithas Alzheimer yn cynyddu dealltwriaeth o ddementia ac yn helpu i fynd i'r afael â'r stigma, ac mae Bipolar UK yn cynnig ystod o gymorth ymarferol i bobl yr effeithir arnynt gan anhwylder deubegynol. Rydym wedi parhau i wario mwy ar wasanaethau iechyd meddwl nag ar unrhyw ran arall o'r GIG yng Nghymru, a chynyddodd yr arian i dros £600 miliwn yn y flwyddyn ddiwethaf. Yn y flwyddyn ddiwethaf yn unig, cyhoeddwyd dros £22 miliwn o arian newydd yn cyd-fynd â meysydd blaenoriaeth ar gyfer cyflawni dros y tair blynedd nesaf. Mae hynny'n cynnwys dros £5.5 miliwn ar gyfer gofal iechyd meddwl pobl hŷn, a fydd yn cefnogi, ymysg pethau eraill, sefydlu gwasanaeth cyswllt seiciatrig i oedolion hŷn amlddisgyblaethol i helpu gyda rhyddhau cleifion yn gyflymach ac yn fwy priodol o'r ysbyty a, gobeithio, gostwng cyfraddau aildderbyn. Hefyd, mae £1.5 miliwn yn cael ei fuddsoddi mewn datblygu gwasanaethau iechyd meddwl amenedigol cymunedol hygyrch ar draws Cymru. Dylai hyn helpu i wella canlyniadau iechyd meddwl i fenywod sydd â salwch amenedigol, eu babanod a'u teuluoedd. Mewn gwasanaethau iechyd meddwl plant a'r glasoed, i gefnogi'n rhaglen law yn llaw ar gyfer plant a phobl ifanc, mae £7.6 miliwn ychwanegol wedi'i ddyrannu i ariannu gwasanaethau cymunedol newydd ar gyfer anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd ac awtistiaeth, a gwell mynediad at wasanaethau argyfwng a therapïau seicolegol. Felly, rydym wedi gwneud cynnydd gwirioneddol dros y flwyddyn ddiwethaf, gan gynnwys lleihau lleoliadau y tu allan i'r ardal ar gyfer plant Cymru, ac mae gwasanaethau newydd yn dechrau sefydlu eu hunain yn dda ar ôl cyfnod o recriwtio llwyddiannus i mewn i'r gwasanaethau hynny. Y newidiadau yn CAMHS yw'r rhai mwyaf sylweddol ers blynyddoedd lawer. Drwy sicrhau bod adnoddau priodol ar gael, byddwn yn helpu i sicrhau mynediad amserol at wasanaethau a'r canlyniadau cywir ar gyfer plant a phobl ifanc. Mae pob un o'r ymrwymiadau hyn yn cael eu cynnwys yn y cynllun cyflawni i sicrhau bod ffocws parhaus ar y meysydd allweddol hyn. Mae ein cynllun cyflawni newydd hefyd yn ein hymrwymo i wella ymhellach fynediad at therapïau siarad. Mae camau sylweddol wedi'u cymryd i wella darpariaeth therapïau seicolegol yng Nghymru, gyda buddsoddiad ychwanegol o bron £2 filiwn yn y gwasanaethau i oedolion y llynedd, a mwy nag £1 filiwn y flwyddyn hon. Mae mwy o therapïau seicolegol sy'n seiliedig ar dystiolaeth yn cael eu darparu yn lleol nag erioed o'r blaen. Mae'r tair blynedd diwethaf wedi dangos i ni, er bod darparu ein strategaeth 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl' wedi bod yn heriol, mae hefyd wedi bod yn gyraeddadwy, ond, wrth gwrs, mae llawer mwy i'w wneud. Felly, mae'r cynllun cyflawni drafft ar gyfer 2016-19 yr ydym yn ei drafod heddiw yn cynnwys nifer o amcanion newydd uchelgeisiol, gan gynnwys adeiladu cydnerthedd a gwell cefnogaeth ar gyfer ein pobl ifanc, yn enwedig y rhai sydd mewn perygl o brofiadau niweidiol plentyndod; mynd i'r afael ymhellach â hunanladdiad a hunan-niweidio a'u hatal; a chynllun gweithredu strategol newydd ar gyfer dementia; gweithredu'r concordat gofal argyfwng i sicrhau bod cefnogaeth briodol yn cael ei darparu i unigolion mewn cysylltiad ag asiantaethau cyfiawnder troseddol; ac ystod o gamau gweithredu i sicrhau bod gwasanaethau'n cael eu darparu mewn modd diogel, amserol ac effeithiol sy'n cefnogi urddas a pharch y defnyddwyr gwasanaeth; ac mae pwyslais parhaus ar sicrhau bod defnyddwyr gwasanaethau a gofalwyr yn gallu dylanwadu ar ffurf polisi iechyd meddwl a gwasanaethau ar draws Cymru. Rydym yn gwybod bod stigma a gwahaniaethu yn parhau i fod yn her fawr. Dyna pam, yn y blynyddoedd diwethaf, ein bod wedi cefnogi, ynghyd ag Aelodau ar draws y Siambr, ymgyrch Amser i Newid Cymru, gan gynyddu gwybodaeth a dealltwriaeth am broblemau iechyd meddwl a chael pobl i ddechrau siarad am iechyd meddwl. Mae ein cynllun cyflawni newydd yn rhoi hyd yn oed mwy o bwyslais ar fynd i'r afael â stigma a gwahaniaethu. Mae ymatebwyr i'n hymgynghoriad wedi croesawu'r dull llwybr bywyd yr ydym wedi'i fabwysiadu yn y cynllun. Ond maent wedi nodi bod rhai materion yn berthnasol i bobl o bob oedran, er enghraifft, unigrwydd ac arwahanrwydd. Gwnaeth ymatebwyr hefyd awgrymiadau ynglŷn â sut y gallai'r cynllun gael ei gryfhau, gan gynnwys defnyddio Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 fel dull ar gyfer ymrwymiad a darparu traws-sector, a chynnwys swyddogaeth cyflwyno'r trydydd sector ac ystyried anghenion iechyd corfforol pobl â salwch iechyd meddwl. Rydym yn rhoi ystyriaeth ofalus i bob un o'r ymatebion i'r ymgynghoriad, a bydd fersiwn derfynol y cynllun yn ymgorffori llawer o'r awgrymiadau defnyddiol a gawsom, ac, wrth gwrs, rwy'n edrych ymlaen at ystyried y sylwadau a wneir yn y ddadl hon heddiw. Rydym hefyd yn cymryd rhan mewn ymarfer meincnodi rhyngwladol ar wasanaethau iechyd meddwl, a bydd unrhyw ganfyddiadau perthnasol o'r broses honno yn cael eu hymgorffori yn fersiwn derfynol y cynllun cyflawni, yr ydym yn bwriadu ei gyhoeddi yn nes ymlaen yn yr haf. Hyderaf y bydd Aelodau o bob plaid yn cydnabod ein llwyddiannau a rennir hyd yma ac yn sylweddoli nad ydym wedi cymryd dewisiadau meddal wrth bennu ein hamcanion ar gyfer y tair blynedd i ddod. Ni fydd pob un o'r uchelgeisiau yr ydym wedi'u pennu yn hawdd eu cyflawni, ond rwy'n hyderus y gellir gwneud cynnydd go iawn yn ystod cam nesaf y ddarpariaeth.