English: Diolch, Llywydd. I'm pleased to be responding to this debate on behalf of the Government. We won't be supporting the original motion. As I've stated many times, including yesterday in my oral statement on the same subject, and as Gareth Bennett quoted back to me, I would consider legislating to ensure CCTV is in place in all Welsh slaughterhouses. However, I will initially work with food business operators in a supportive relationship to achieve the same objective. I want to reinforce other commitments I made yesterday regarding the work to continue to improve standards of animal welfare in Wales. Welsh Government considers animal welfare an area on which we will not compromise. It's very high on my agenda, and it's extremely important we maintain our standards and expectations, particularly when we consider the pressures we could be faced with when we leave the European Union. I do not support amendment 1 from the Welsh Conservatives as, again, the call for mandatory CCTV is premature. I reiterate: I'm working to support the small and medium abattoirs in Wales in the first instance. Large abattoirs handle the major throughput of slaughter numbers in Wales and already have CCTV, as, indeed, do all abattoirs supplying supermarkets. To support the position that I've taken, the Welsh Government has introduced a food business investment scheme for small and medium slaughterhouses to allow them to install CCTV and undertake other business improvements to make them more resilient. The industry has really responded in a very positive way to this initiative, and more than two thirds of those eligible are already in discussion with our business managers, demonstrating how, with the appropriate support, the industry is taking the lead on improving welfare standards. I was determined to support smaller slaughterhouses to assist them to enable the slaughter of animals closer to their place of production, and I will be monitoring the uptake of the grant in the coming months. I've always been clear: animals should be slaughtered as close to the farm as possible. I appreciate the trade of live animals is currently lawful, and I will continue to ensure the welfare of animals during transport and at the time of killing continues to improve in Wales. And I should just tell Gareth Bennett that Food Standards Agency records confirm non-stun slaughter does not currently take place in any abattoirs in Wales. Red meat produced in Wales has a long-standing reputation for quality. This reputation can only be achieved by having, and maintaining, robust animal health and welfare standards. Many of the small slaughterhouses also operate local butcher shops and support local restaurants and hotels, and I'm sure everyone can recognise the connectivity and the value this brings to rural communities. Andrew R.T. Davies raised the issue of the importance of enforcement officers within our local authorities and our other agencies, and, certainly, it's very important that, when we see poor animal welfare, it's dealt with very swiftly, and the days that I've spent with the RSPCA, for instance, and the north Wales rural crime team, assure me that that is indeed happening, but it is very important that local authorities have the capacity across Wales. In addition, we are also undertaking a major programme of work to define a series of sustainable brand values that will define food production in Wales from the beginning to the end of the food supply chain. Development of these brand values will allow producers in Wales to differentiate themselves from international competitors, and this will allow us to increase the impact of the sustainability message and the awareness of our food and drink in domestic and international markets. It's going to be absolutely crucial for our continued success after we exit the European union. Further research is ongoing to determine which sustainability measures resonate strongly with trade buyers and consumers, and how the scheme can be accredited so that it can be recognised as a quality standard across all markets. In terms of food labelling, the regulations are clear on the information that must be provided to consumers when they buy food and how that information should be presented. As I mentioned yesterday, all fresh, chilled and frozen pork, lamb, goat and poultry must be labelled with an indication of origin, meaning mandatory labelling of the place of rearing and the place of slaughter of the animal from which the meat is obtained. Any changes to food/drink labelling legislation need to be evidence-based and also mindful of how food and drink is traded and consumed within the market as a whole. A literature review has been undertaken by the Farmed Animal Welfare Committee, and a jointly GB-funded project is under way on the welfare of animals in transport. The findings will be submitted to the Farmed Animal Welfare Committee, and they provide independent scientific advice, not just to us, but also to England and Scotland. I support amendment 3 from Neil McEvoy. Again, I mentioned this yesterday in the oral statement - I have asked my officials to investigate how a ban on third party sales could address Members' and the public's concerns. Information on the supply chain of puppies is of particular significance, I believe, in this process. It's absolutely essential that we address the root cause of any welfare concerns in changes to legislation, and I mentioned yesterday that I will be launching a consultation in the new year. My officials are working closely with key stakeholders and also local authorities in ensuring that we have pertinent evidence and data. They will also liaise with DEFRA and the Scottish Government to ensure synergy between approaches to achieve real and lasting improvements. Driven by demand, the puppy market can be very lucrative for breeders and sellers and responsible pet ownership starts with responsible sourcing. So, I'm very pleased to have the opportunity to, once again this week, reinforce the Welsh Government's position on these issues, and reiterate that animal health and welfare is a priority for this Welsh Government. Diolch.
Welsh: Diolch, Lywydd. Mae'n bleser gennyf ymateb i'r ddadl hon ar ran y Llywodraeth. Ni fyddwn yn cefnogi'r cynnig gwreiddiol. Fel y dywedais sawl gwaith, gan gynnwys ddoe yn fy natganiad llafar ar yr un pwnc, ac fel y cefais fy nyfynnu gan Gareth Bennett, buaswn yn ystyried deddfu i sicrhau bod teledu cylch cyfyng ar waith ym mhob lladd-dy yng Nghymru. Fodd bynnag, byddaf yn gweithio yn gyntaf gyda gweithredwyr busnesau bwyd mewn perthynas gefnogol i gyflawni'r un amcan. Rwyf am ategu ymrwymiadau eraill a wneuthum ddoe mewn perthynas â'r gwaith o barhau i wella safonau lles anifeiliaid yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru yn ystyried bod lles anifeiliaid yn faes na fyddwn yn cyfaddawdu yn ei gylch. Mae'n uchel iawn ar fy agenda, ac mae'n bwysig dros ben inni gynnal ein safonau a'n disgwyliadau, yn enwedig o ystyried y pwysau a allai ein hwynebu pan fyddwn yn gadael yr Undeb Ewropeaidd. Nid wyf yn cefnogi gwelliant 1 gan y Ceidwadwyr Cymreig unwaith eto am fod yr alwad i wneud teledu cylch cyfyng yn orfodol yn rhy gynnar. Rwy'n ailadrodd: yn y lle cyntaf rwy'n gweithio i gefnogi'r lladd-dai bach a chanolig eu maint yng Nghymru. Lladd-dai mawr sy'n ymdrin â'r rhan fwyaf o'r anifeiliaid a leddir yng Nghymru ac mae teledu cylch cyfyng ganddynt eisoes, fel, yn wir, sydd gan bob lladd-dy sy'n cyflenwi archfarchnadoedd. I gefnogi fy safbwynt, mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno'r cynllun buddsoddi mewn busnesau bwyd ar gyfer lladd-dai bach a chanolig i'w galluogi i osod teledu cylch cyfyng a chyflawni gwelliannau eraill i'w busnesau i'w gwneud yn fwy gwydn. Mae'r diwydiant wedi ymateb mewn ffordd gadarnhaol iawn i'r fenter hon, ac mae mwy na dwy ran o dair o'r rhai sy'n gymwys eisoes mewn trafodaethau gyda'n rheolwyr busnes, sy'n dangos sut y mae'r diwydiant, gyda'r cymorth priodol, yn arwain ar wella safonau lles. Roeddwn yn benderfynol o gefnogi lladd-dai llai o faint i'w cynorthwyo i allu lladd anifeiliaid yn nes at y man cynhyrchu, a byddaf yn monitro'r niferoedd sy'n manteisio ar y grant yn ystod y misoedd nesaf. Rwyf wedi bod yn glir bob amser: dylid lladd anifeiliaid mor agos at y fferm â phosibl. Rwy'n derbyn bod y fasnach anifeiliaid byw yn gyfreithlon ar hyn o bryd, a byddaf yn parhau i sicrhau bod lles anifeiliaid wrth eu cludo ac adeg eu lladd yn parhau i wella yng Nghymru. A hoffwn ddweud wrth Gareth Bennett fod cofnodion yr Asiantaeth Safonau Bwyd yn cadarnhau nad oes unrhyw ladd heb stynio yn digwydd ar hyn o bryd mewn unrhyw ladd-dai yng Nghymru. Mae gan gig coch a gynhyrchwyd yng Nghymru enw da hirsefydlog am ei ansawdd. Ni ellir ennill enw da o'r fath heb gael, a chynnal, safonau iechyd a lles anifeiliaid sy'n gadarn. Mae llawer o'r lladd-dai bach hefyd yn gweithredu siopau cigydd lleol ac yn cynnal bwytai a gwestai lleol, ac rwy'n siŵr y gall pawb gydnabod y cysylltedd a'r gwerth y mae hyn yn ei gynnig i gymunedau gwledig. Soniodd Andrew R.T. Davies am bwysigrwydd swyddogion gorfodi yn ein hawdurdodau lleol a'n hasiantaethau eraill, ac yn sicr, mae'n bwysig iawn, pan fyddwn yn gweld lles anifeiliaid yn dioddef, ein bod yn ymdrin â'r mater yn gyflym iawn, ac mae'r dyddiau a dreuliais gyda'r RSPCA, er enghraifft, a thîm troseddau gwledig gogledd Cymru, yn fy sicrhau bod hynny'n bendant yn digwydd, ond mae'n bwysig iawn fod capasiti gan awdurdodau lleol ar draws Cymru. Rydym hefyd yn cyflawni rhaglen waith fawr i ddiffinio cyfres o werthoedd brand cynaliadwy a fydd yn diffinio cynhyrchiant bwyd yng Nghymru o'r dechrau i ben draw'r gadwyn cyflenwi bwyd. Bydd datblygu'r gwerthoedd brand hyn yn caniatáu i gynhyrchwyr yng Nghymru fod yn wahanol i gystadleuwyr rhyngwladol, gan ganiatáu inni gynyddu effaith neges cynaliadwyedd ac ymwybyddiaeth o'n bwyd a'n diod mewn marchnadoedd domestig a rhyngwladol. Mae'n mynd i fod yn gwbl hanfodol i'n llwyddiant parhaus ar ôl inni adael yr Undeb Ewropeaidd. Mae ymchwil pellach ar y gweill i bennu pa fesurau cynaliadwyedd sy'n bwysig i brynwyr a defnyddwyr y farchnad, a sut y gellir achredu'r cynllun er mwyn iddo gael ei gydnabod fel safon ansawdd ar draws yr holl farchnadoedd. O ran labelu bwyd, mae'r rheoliadau'n glir ar y wybodaeth sy'n rhaid ei darparu i ddefnyddwyr pan fyddant yn prynu bwyd a sut y dylid cyflwyno'r wybodaeth honno. Fel y soniais ddoe, rhaid i labeli pob cynnyrch porc, cig oen, cig gafr a dofednod ffres, wedi'u hoeri ac wedi'u rhewi gynnwys tarddiad, sy'n golygu gorfodaeth i labelu'r man lle magwyd, a lle lladdwyd yr anifail y daeth y cig ohono. Mae angen i unrhyw newidiadau i ddeddfwriaeth labelu bwyd a diod fod yn seiliedig ar dystiolaeth gan gadw mewn cof hefyd sut y caiff bwyd a diod eu masnachu a'u defnyddio o fewn y farchnad gyfan. Cynhaliodd y Pwyllgor Lles Anifeiliaid Fferm adolygiad o lenyddiaeth, ac mae prosiect a ariennir ar y cyd drwy Brydain yn mynd rhagddo ar les anifeiliaid wrth eu cludo. Cyflwynir y canfyddiadau i'r Pwyllgor Lles Anifeiliaid Fferm, ac maent yn darparu cyngor gwyddonol annibynnol, nid yn unig i ni, ond i Loegr a'r Alban hefyd. Rwy'n cefnogi gwelliant 3 gan Neil McEvoy. Unwaith eto, soniais am hyn ddoe yn y datganiad llafar - gofynnais i fy swyddogion archwilio sut y gallai'r gwaharddiad ar werthiannau gan drydydd parti ddatrys pryderon yr Aelodau a'r cyhoedd. Mae gwybodaeth am y gadwyn gyflenwi cŵn bach yn arbennig o bwysig yn y broses hon, rwy'n credu. Mae'n gwbl hanfodol ein bod yn mynd i'r afael â gwraidd unrhyw bryderon lles wrth wneud newidiadau i'r ddeddfwriaeth, a soniais ddoe y byddaf yn lansio ymgynghoriad yn y flwyddyn newydd. Mae fy swyddogion yn gweithio'n agos gyda rhanddeiliaid allweddol ac awdurdodau lleol hefyd i sicrhau bod gennym dystiolaeth a data perthnasol. Byddant hefyd yn cysylltu â DEFRA a Llywodraeth yr Alban i sicrhau synergedd rhwng dulliau gweithredu er mwyn cyflawni gwelliannau real a pharhaol. Mae'r farchnad cŵn bach wedi'i gyrru gan y galw, a gall dalu'n dda iawn i fridwyr a gwerthwyr, ac mae perchnogaeth gyfrifol ar anifeiliaid anwes yn dechrau gyda chyrchu cyfrifol. Felly, rwy'n falch iawn o gael y cyfle unwaith eto yr wythnos hon i atgyfnerthu safbwynt Llywodraeth Cymru ar y materion hyn, ac i ailadrodd bod iechyd a lles anifeiliaid yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru. Diolch.