English: I'd like to thank Plaid Cymru for bringing about this debate and the opportunity to speak in it. I agree with the sentiment behind this motion. Staff shortages within the NHS are detrimental to patient care. Not a day goes by when we aren't confronted by news articles outlining the impact that staff shortages are having on NHS Wales. We have seen a 400 per cent increase in the number of patients waiting more than a year for surgery, and 39 per cent of Welsh people find it difficult to make a GP appointment. It's not just the impact that staff shortages have on the patient, we have to consider the impact this has on NHS employees. Staff shortages put additional pressure on existing staff. In my experience, throughout the recess period, as I highlighted, there was a hospital within my region where staff were extremely short on the cardiac unit - so much so that they were asking a member of staff to double back and do a double shift. So, in order to meet this demand, our hardworking and dedicated NHS staff are forced to work longer and spend less time with patients. This is affecting staff morale and more and more staff are leaving the NHS, exacerbating the situation. Over 5 per cent of hospital staff are on sick leave and health boards are forced to rely on expensive agency staff to make up the shortfall. As a result, spending on agency nurses and locum doctors has skyrocketed and has forced many health boards to overspend. Lack of proper workforce planning over the last few decades has left us in a perilous situation. We have recruitment shortages in all specialties, and yet demand for services is rising. We are not yet in a situation where patient safety is routinely put at risk, but unless we can plug the gap then that will become the case. According to the Royal College of GPs, almost a quarter of the GP workforce could retire in the next 10 years. They are calling for an increase in the number of GP training places, to rise to 200 per year. When you consider we had only 127 training places this year, this shows you the scale of the problem facing us. Yesterday, we heard the news that stroke patients in south Wales, as has been highlighted by Rhun, are being denied the best available treatment because of the three radiologists able to perform a thrombectomy: one has retired, one is on sick leave, and the third has accepted a job elsewhere. A shortage of radiologists means that we have more and more people waiting longer and longer for diagnostic tests. We also have to ensure that any changes we introduce to health and social care do not place extra burdens upon existing staff. The Welsh Government's proposals for phase 2 implementation of the Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016 will see the removal of the requirement to have a minimum number of nurses in care homes that provide nursing care. This will have a detrimental impact on other services such as district nursing, which are already struggling to meet demand that massively outstrips capacity. We are approaching a crisis point and I look forward to hearing how the Welsh Government plan to approach workforce planning in the future. We need a medical recruitment campaign that prioritises domestic students and encourages young people in Wales to become radiologists, psychologists, physiotherapists, and the whole raft of healthcare professionals, not just nurses and doctors. We need to plan for an ageing population and an ageing workforce. And, above all, we need to plan for a workforce that can meet future demand and deliver patient care that is safe, effective and affordable. The growing reliance on expensive agency staff and locum doctors -
Welsh: Hoffwn ddiolch i Blaid Cymru am gyflwyno'r ddadl hon a'r cyfle i siarad ynddi. Rwy'n cytuno â'r teimlad sy'n sail i'r cynnig hwn. Mae prinder staff o fewn y GIG yn niweidiol i ofal cleifion. Nid oes diwrnod yn mynd heibio pan nad ydym yn wynebu erthyglau newyddion sy'n amlinellu effaith prinder staff ar y GIG yng Nghymru. Rydym wedi gweld cynnydd o 400 y cant yn nifer y cleifion sy'n aros mwy na blwyddyn am lawdriniaeth, ac mae 39 y cant o bobl Cymru yn ei chael hi'n anodd gwneud apwyntiad gyda meddyg teulu. Yn ogystal â'r effaith y mae prinder staff yn ei chael ar y claf, mae'n rhaid i ni ystyried yr effaith y mae'n ei chael ar weithwyr y GIG. Mae prinder staff yn rhoi pwysau ychwanegol ar staff presennol. Yn fy mhrofiad i, drwy gydol y toriad, fel y nodais, roedd yna ysbyty yn fy rhanbarth lle'r oedd staff yn brin dros ben ar yr uned gardiaidd - i'r graddau eu bod yn gofyn i aelod o staff ddychwelyd i wneud shifft ddwbl. Felly, er mwyn ateb y galw hwn, mae ein staff GIG gweithgar ac ymroddedig yn cael eu gorfodi i weithio am fwy o amser a threulio llai o amser gyda chleifion. Mae hyn yn effeithio ar ysbryd staff ac mae mwy a mwy o staff yn gadael y GIG, gan waethygu'r sefyllfa. Mae dros 5 y cant o staff ysbyty yn absennol oherwydd salwch a gorfodir byrddau iechyd i ddibynnu ar staff asiantaeth drud i wneud iawn am y diffyg. O ganlyniad, mae gwariant ar nyrsys asiantaeth a meddygon locwm wedi codi i'r entrychion ac wedi gorfodi llawer o fyrddau iechyd i orwario. Mae diffyg gwaith priodol ar gynllunio'r gweithlu dros y degawdau diwethaf wedi ein gadael mewn sefyllfa beryglus. Mae gennym brinder staff yn cael eu recriwtio ym mhob arbenigedd, ac eto mae'r galw am wasanaethau'n cynyddu. Nid ydym eto mewn sefyllfa lle y caiff diogelwch cleifion ei roi mewn perygl yn rheolaidd, ond oni bai ein bod yn gallu cau'r bwlch, dyna fydd yn digwydd. Yn ôl Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol, gallai bron i chwarter y gweithlu meddygon teulu ymddeol yn ystod y 10 mlynedd nesaf. Maent yn galw am gynyddu nifer y lleoedd hyfforddi meddygon teulu, i godi i 200 y flwyddyn. Pan ystyriwch mai 127 o leoedd hyfforddi yn unig oedd gennym eleni, mae'n dangos maint y broblem sy'n ein hwynebu. Ddoe, clywsom y newyddion fod cleifion strôc yn ne Cymru, fel y nododd Rhun, yn cael eu hamddifadu o'r driniaeth orau sydd ar gael oherwydd sefyllfa'r tri radiolegydd sy'n gallu cyflawni thrombectomi: mae un wedi ymddeol, mae un yn absennol oherwydd salwch, ac mae'r trydydd wedi derbyn swydd yn rhywle arall. Mae prinder radiolegwyr yn golygu bod gennym fwy a mwy o bobl yn aros yn hwy ac yn hwy am brofion diagnostig. Rhaid i ni hefyd sicrhau nad yw unrhyw newidiadau a gyflwynwn i iechyd a gofal cymdeithasol yn gosod beichiau ychwanegol ar y staff presennol. Bydd cynigion Llywodraeth Cymru ar gyfer gweithredu cam 2 o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 yn arwain at ddileu'r gofyniad i gael isafswm o nyrsys mewn cartrefi gofal sy'n darparu gofal nyrsio. Bydd hyn yn niweidio gwasanaethau eraill fel gwasanaeth nyrsys ardal, sydd eisoes yn ei chael hi'n anodd ateb y galw sy'n aruthrol uwch na'r capasiti. Rydym yn cyrraedd pwynt o argyfwng ac edrychaf ymlaen at glywed sut y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu mynd ati i gynllunio'r gweithlu yn y dyfodol. Mae arnom angen ymgyrch recriwtio meddygol sy'n blaenoriaethu myfyrwyr domestig ac yn annog pobl ifanc yng Nghymru i ddod yn radiolegwyr, seicolegwyr, ffisiotherapyddion, a'r llu o weithwyr gofal iechyd proffesiynol, nid nyrsys a meddygon yn unig. Mae angen inni gynllunio ar gyfer poblogaeth sy'n heneiddio a gweithlu sy'n heneiddio. Ac yn anad dim, mae angen inni gynllunio ar gyfer gweithlu sy'n gallu ateb y galw yn y dyfodol a darparu gofal i gleifion sy'n ddiogel, yn effeithiol ac yn fforddiadwy. Mae'r ddibyniaeth gynyddol ar staff asiantaeth a meddygon locwm drud -