English: Firstly, I hear our stakeholders such as the older people's Commissioner telling us that our statutory framework is broadly the right one, although only if we ensure that it is properly implemented. Secondly, I see for myself that the structures we tasked our partners to put into place, such as regional partnership boards and the safeguarding boards, are becoming embedded in our landscape of delivery in Wales. And I hear partners talking about the value that they bring. And thirdly, I have noticed, and continue to see day to day, the real commitment that staff and stakeholders from all parts of the sector have brought and continue to bring to this agenda. Whether it is helping to shape the statutory framework, challenging us to make sure we are heading in the right direction, or working hard to bring our shared aspirations to fruition, their effort is vital and it is ever-present. I look forward to the new impetus provided by the parliamentary review and our response to it, the long term plan, helping to take us further along this road of transformation. Now, we've always been clear that this is a journey that we want to take with our stakeholders, with our social care staff and with our citizens, together. We've also been very clear that it will only be successful if all stakeholders and parts of the sector are co-operating and working together. And that does not just apply to the hands-on delivery of high-quality care and support, and the vital back-room functions of planning, commissioning and co-ordination that will make it happen. It also applies to how we value, regulate and support our workforce, to how we galvanise the sector to improve quality and become even better at supporting people to achieve their well-being outcomes, and to the crucial question of how we give public assurance that the sector is a safe, nurturing place for individuals who receive care and support. Our Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016, the companion to the social services and well-being Act, is the mechanism for addressing that key set of challenges. I'm therefore pleased to update you today on our progress with this aspect of the transformation journey. We are now into the third phase of implementation of the regulation and inspection Act. Since Royal Assent in January 2016 we have seen workforce regulation entirely changed, we've seen Social Care Wales stepping into a new quality improvement role, and now we see the regulation and inspection of care itself shifting to a new focus on outcomes. In phase 1, in 2016-17, we worked with the sector to shape the arrangements by which service providers could register with Care Inspectorate Wales and shared our thinking about what information providers should, through their annual returns, put into the public domain. In phase 2, in 2017-18, we worked extensively with our stakeholders and Care Inspectorate Wales to develop those service standards that will apply to care homes, secure accommodation services, residential family centres and, indeed, domiciliary support services as well. This Assembly agreed those requirements last December and I am very pleased that CIW, starting last month, are now in the process of registering our major groups of providers in the residential and domiciliary care sectors. So, I now turn to phase 3, which covers adoption, fostering, adult placement and advocacy services. These services have their own distinct special features and complexities, which is why my predecessor in this post, Rebecca Evans, resolved to allow a longer development process and a staged implementation. I am very pleased to acknowledge here the commitment and the energy that stakeholders interested in these sectors have devoted to working with us to help shape those requirements. You should expect to see consultations relating to fostering, adult placement and advocacy services launching imminently, to be followed by a consultation on adoption services in the early autumn. And, subject to the agreement of this Assembly, I hope to see registration opening and the standards we have consulted on applying to service providers in these critical areas from April 2019. But, our journey does not stop there. It continues further into the future, because the market stability provisions in the Act will be developed over the next year, to come into operation in 2020. These will add another layer to our arrangements for understanding the local and, in turn, the national care market, to support good planning, good commissioning and management. At the same time, domiciliary care workers will be required to register with Social Care Wales as the workforce regulator. This is being facilitated by our recent decision to allow voluntary registration for domiciliary care workers from this year. Similarly, registration for residential care workers will become mandatory in 2022, following a two-year voluntary registration period. These are important parts of our valuing the workforce agenda, giving these vital workers the protection, the recognition and the support accessible through registration. Underpinning all of this work will be the lessons of review and evaluation, in the shape of a formal evaluation of the social services and well-being Act, to be tendered for shortly, together with suitable and proportionate arrangements in respect of the 2016 Act further down the line.
Welsh: Yn gyntaf, rwy'n clywed ein rhanddeiliaid, megis y Comisiynydd pobl hŷn, yn dweud wrthym fod ein fframwaith statudol yn gywir ar y cyfan, ond dim ond os byddwn ni'n sicrhau y caiff ei weithredu'n briodol. Yn ail, rwy'n gweld fy hun fod y strwythurau y gwnaethom ofyn i'n partneriaid eu rhoi ar waith, megis byrddau partneriaeth rhanbarthol a'r byrddau diogelu, yn ymwreiddio yn rhan o'n tirwedd cyflawni yng Nghymru. Ac rwy'n clywed sôn gan bartneriaid am y gwerth y maent yn ei ychwanegu. Ac yn drydydd, rwyf i wedi gweld, ac yn parhau i weld bob dydd, yr ymrwymiad gwirioneddol y mae staff a rhanddeiliaid o bob rhan o'r sector wedi'i gyfrannu at yr agenda hon, ac yn parhau i wneud. P'un a yw'n helpu i lunio'r fframwaith statudol, ein herio i wneud yn siŵr ein bod yn mynd i'r cyfeiriad cywir, neu'n gweithio'n galed i wireddu'r dyheadau yr ydym yn eu rhannu, mae eu hymdrech yn hanfodol ac i'w gweld ymhob man. Edrychaf ymlaen at yr ysgogiad newydd a ddarperir gan yr arolwg seneddol a'n hymateb iddo, y cynllun hirdymor, a fydd yn helpu i barhau ar y llwybr gweddnewid hwn. Nawr, rydym ni bob amser wedi bod yn glir bod hon yn daith yr ydym ni'n dymuno'i theithio gyda'n rhanddeiliaid, ein staff gofal cymdeithasol a'n dinasyddion, gyda'n gilydd. Rydym ni hefyd wedi bod yn glir iawn na fydd yn llwyddo oni bai bod yr holl randdeiliaid a phob rhan o'r sector yn cydweithredu ac yn cydweithio. Ac nid yw hynny'n berthnasol yn unig i ddarparu gofal a chymorth ymarferol o ansawdd uchel a'r swyddogaethau cynllunio, comisiynu a chyd-drefnu ystafell gefn hanfodol a fydd yn ei gyflawni. Mae hefyd yn berthnasol i sut yr ydym ni'n gwerthfawrogi, yn rheoleiddio ac yn cefnogi ein gweithlu, sut yr ydym ni'n symbylu'r sector i wella ansawdd a gwella fwy fyth wrth gefnogi pobl i gyflawni eu canlyniadau llesiant, a'r cwestiwn hollbwysig o sut yr ydym ni'n rhoi sicrwydd i'r cyhoedd bod y sector yn lle diogel, gofalgar i unigolion sy'n derbyn gofal a chymorth. Ein Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016, sy'n ategu'r Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant, yw'r mecanwaith ar gyfer mynd i'r afael â'r gyfres allweddol honno o heriau. Mae'n bleser gen i felly roi'r wybodaeth ddiweddaraf ichi heddiw am ein cynnydd ar yr agwedd hon ar y daith at weddnewid. Erbyn hyn, rydym ni ar y trydydd cam o weithredu'r Ddeddf rheoleiddio ac arolygu. Ers cael y Cydsyniad Brenhinol ym mis Ionawr 2016, rydym ni wedi gweld y broses o reoleiddio'r gweithlu yn newid yn llwyr, rydym ni wedi gweld Gofal Cymdeithasol Cymru yn camu i swyddogaeth gwella ansawdd newydd, ac rydym ni'n gweld yn awr y broses rheoleiddio ac arolygu gofal ei hun yn newid i roi pwyslais newydd ar ganlyniadau. Yng Ngham 1, yn 2016-17, gwnaethom weithio gyda'r sector i lywio'r trefniadau sydd ar waith er mwyn i ddarparwyr gwasanaethau gofrestru ag Arolygiaeth Gofal Cymru, gan rannu ein syniadau ynghylch pa wybodaeth y dylai darparwyr, drwy eu datganiadau blynyddol, eu rhoi yn y parth cyhoeddus. Yng Ngham 2, yn 2017-18, gwnaethom weithio'n helaeth â'n rhanddeiliaid ac Arolygiaeth Gofal Cymru i ddatblygu'r safonau gwasanaeth hynny a fydd yn berthnasol i gartrefi gofal, gwasanaethau llety diogel, canolfannau preswyl i deuluoedd ac, yn wir, gwasanaethau cymorth yn y cartref hefyd. Cytunodd y Cynulliad hwn â'r gofynion hynny fis Rhagfyr diwethaf ac rwy'n falch iawn bod Arolygiaeth Gofal Cymru, gan ddechrau fis diwethaf, wrthi'n cofrestru ein prif grwpiau o ddarparwyr yn y sectorau gofal cartref a phreswyl. Felly, trof yn awr at gam 3, sy'n ymwneud â mabwysiadu, maethu, lleoliadau oedolion a gwasanaethau eiriolaeth. Mae gan y gwasanaethau hyn eu nodweddion a'u cymhlethdodau arbennig eu hunain, a dyna pam y penderfynodd fy rhagflaenydd yn y swydd hon, Rebecca Evans, ganiatáu proses ddatblygu hirach a gweithredu fesul cam. Rwy'n falch iawn o gydnabod yn y fan hon yr ymrwymiad a'r egni y mae rhanddeiliaid sydd â buddiant yn y sectorau hyn wedi'u hymrwymo wrth weithio gyda ni i helpu i lunio'r gofynion hynny. Dylech weld ymgynghoriadau sy'n ymwneud â maethu, lleoliadau oedolion a gwasanaethau eiriolaeth yn dechrau yn fuan, a bydd ymgynghoriad yn dilyn hyn ar wasanaethau mabwysiadu yn gynnar yn yr hydref. Ac, yn amodol ar gytundeb y Cynulliad hwn, rwy'n gobeithio gweld bod y broses gofrestru ar gael a'r safonau yr ydym wedi ymgynghori arnynt yn berthnasol i ddarparwyr gwasanaeth yn y meysydd hollbwysig hyn o fis Ebrill 2019. Ond, nid dyna ddiwedd ein taith. Mae'n parhau ymhellach i'r dyfodol, oherwydd bydd y darpariaethau sefydlogrwydd y farchnad yn y Ddeddf yn cael eu datblygu yn ystod y flwyddyn nesaf, i'w gweithredu yn 2020. Bydd y rhain yn ychwanegu haen arall at ein trefniadau ar gyfer deall y farchnad ofal genedlaethol leol ac, yn ei dro, y farchnad ofal genedlaethol, i gefnogi cynllunio da, comisiynu da a rheoli da. Ar yr un pryd, bydd yn ofynnol i weithwyr gofal cartref gofrestru â Gofal Cymdeithasol Cymru fel rheoleiddiwr y gweithlu. Caiff hyn ei hwyluso gan ein penderfyniad diweddar i ganiatáu ar gyfer cofrestru gwirfoddol ar gyfer gweithwyr gofal cartref o eleni ymlaen. Yn yr un modd, bydd cofrestru ar gyfer gweithwyr gofal preswyl yn orfodol yn 2022, yn dilyn cyfnod o ddwy flynedd o gofrestru gwirfoddol. Mae'r rhain yn rhannau pwysig o'n hagenda gwerthfawrogi'r gweithlu, gan roi'r amddiffyniad, y gydnabyddiaeth a'r gefnogaeth i'r gweithwyr hanfodol hyn sydd ar gael trwy gofrestru. Yn sail i'r holl waith hwn fydd y gwersi o'r gwaith adolygu a gwerthuso, ar ffurf gwerthusiad ffurfiol o'r Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant, a fydd yn destun tendr cyn bo hir, ynghyd â threfniadau addas a chymesur mewn perthynas â Deddf 2016 maes o law.