techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, I've heard people stating that the territorial indicator should be included, namely 'Senedd Cymru', 'Welsh Parliament', in order to avoid any misunderstanding. My view is that 'Senedd', in its usage in Welsh, certainly in English, refers to this place, this Senedd. For those using the word 'Senedd' in Welsh, then it's only in that context, almost, that that misunderstanding could arise, as you would have two Senedds or more than two Senedds - you have this Senedd and the Westminster Senedd, or Westminster Parliament - but people who use the Welsh language tend to be quite flexible in using the descriptors required to ensure that the context is clear to everyone. The use of your previous title, 'Prif Weinidog', which could be 'First Minister' or 'Prime Minister', is an example of that, where in Welsh 'Prif Weinidog' is the First Minister of Wales as well as the Prime Minister of the UK, and I don't think that there has been much misunderstanding in terms of the use of the Welsh language as to which Prif Weinidog anyone was referring to any particular point.
Welsh: Wel, dwi wedi clywed pobl yn dweud bod angen rhoi'r diriogaeth wrth yr enw Cymraeg - 'Senedd Cymru', felly - er mwyn osgoi unrhyw gamddealltwriaeth. Fy marn i yw bod 'Senedd', yn ei ddefnydd e yn y Gymraeg, yn y Saesneg yn sicr, yn cyfeirio at y lle yma, y Senedd yma. I'r rhai sydd yn defnyddio'r enw yn y Gymraeg, yna ddim ond yn y cyd-destun yna, bron, mae camddealltwriaeth posibl yn gallu codi wrth fod yna ddwy Senedd yn ei ddefnyddio neu fwy na dwy Senedd yn ei ddefnyddio - y Senedd yma a Senedd San Steffan - ond mae'r iaith Gymraeg a phobl sy'n defnyddio'r iaith Gymraeg yn weddol o gyfarwydd a hyblyg ac yn gallu gwneud y disgrifiadau sydd eu hangen er mwyn sicrhau bod y cyd-destun yn gywir i bawb. Ac mae'r defnydd o'ch enw blaenorol chi, 'Prif Weinidog', yn enghraifft o hynny, lle yn y Gymraeg y 'Prif Weinidog' yw Prif Weinidog Cymru a Phrif Weinidog y Deyrnas Gyfunol, a dwi ddim yn credu bod yna lawer o gamddealltwriaeth wedi bod o fewn y Gymraeg o ran pa Brif Weinidog roedd rhywun yn sôn amdano ar unrhyw bwynt.
English: Thank you, and a few questions with regard to the legal process. You know that the Welsh Government is looking to amend section 1 of the Government of Wales Act 2006, and that would then read,
Welsh: Ocê, diolch, ac wedyn ambell i gwestiwn ynglŷn â'r broses gyfreithiol. Rŷch chi'n gwybod bod Llywodraeth Cymru yn edrych i ddiwygio adran 1 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, a byddai hwnnw wedyn yn darllen, ac rwy'n ei ddweud e'n Saesneg,
English: whatever name we decide on. There has been a question with regard to the competence of the Assembly - a difference of opinion, perhaps, between yourself and your office and the Government. With regard to the competence, are we any closer to agreement as to how far the competence goes? Has the Commission's stance changed as compared to that of the Government?
Welsh: beth bynnag yw'r enw. Mae yna gwestiwn wedi bod ynglŷn â chymhwysedd - gwahaniaeth barn rhyngoch chithau a'ch swyddfa chi, a hefyd y Llywodraeth. Ynglŷn â chymhwysedd, ydym ni'n agosach ynglŷn â chytundeb ynglŷn â pha mor bell mae'r cymhwysedd yn mynd? Ydy safbwynt y Comisiwn wedi newid o gwbl o gymharu â safbwynt y Llywodraeth?
English: The legal advice to me - and Matthew may just want to remind the committee in a few moments of what that legal advice is on the competence in relation to the exact wording involved here - the legal advice to me remains the same, and I suppose the Government's view remains unchanged too. You, as a committee, will hopefully also have a view on this issue, and that will be of interest to me. I do understand the appeal of the form of words suggested by the Government, because there is a certain simplicity to it and a certain clarity to the form of words suggested. But for me, of course, the competence in relation to the exact wording was important as I came to a final decision on what should be included within the Bill. But perhaps Matthew could outline to the committee once again what our view is on this issue.
Welsh: Mae'r cyngor cyfreithiol i fi - ac efallai gwnaiff Matthew jest atgoffa y pwyllgor mewn munud o beth yw'r cyngor cyfreithiol yna ar y cymhwysedd ar yr union eiriau yma - mae'r cyngor cyfreithiol yn aros yr un peth i fi, ac mae barn y Llywodraeth, mae'n debyg, hefyd yn aros o'r un farn. Fe fyddwch chi fel pwyllgor hefyd, gobeithio, â barn ar y mater yma, ac fe fydd hynna o ddiddordeb i fi. Dwi yn deall yr apêl sydd gan y ffurf geiriau sydd yn dod gan y Llywodraeth, oherwydd mae yna symlrwydd ac eglurder, efallai, yn ffurf y geiriad yna. Ond i fi, wrth gwrs, fe oedd cymhwysedd yr union eiriad yna yn bwysig wrth i fi ddod i benderfyniad terfynol ar yr hyn oedd yn mynd i gael ei gyflwyno yn y Mesur. Ond efallai gall Matthew jest amlinellu unwaith eto i'r pwyllgor beth yw'n barn ni ar y mater.
English: If you will forgive me, I'll explain this in English.
Welsh: Os gwnewch chi faddau i mi, fe wnaf i egluro hwn yn Saesneg.
English: To me, I don't see that this is a practical problem. Perhaps in legal terms it is, because perhaps there could be three names to the institution, but we know, of course, when we had the Welsh Assembly Government, that was created when there was no jurisdiction to do that, truth be told. It was a corporate body - that's what the Assembly was at the time - and, of course, we changed the name to 'Welsh Government', even though that wasn't what the name of the Welsh Assembly Government was in the legislation itself, and then that itself changed in legal terms over time. Practically speaking, people are going to call the place what they want to. But, in legal terms, is there any complexity created from the fact that, perhaps, with regard to your change or amendment, there might be three names for the institution?
Welsh: I fi, dwi ddim yn gweld bod hyn yn broblem yn ymarferol. Yn gyfreithiol efallai bod e, achos efallai byddai tri enw i'r un sefydliad, ond rŷm ni'n gwybod, wrth gwrs, pan oedd gyda ni Lywodraeth Cynulliad Cymru, mi gafodd hwnna ei greu pan oedd dim awdurdodaeth i wneud hynny, mewn ffordd. Corff corfforaethol oedd y Cynulliad bryd hynny ac, wrth gwrs, fe newidiom ni y drefn i 'Lywodraeth Cymru' er taw nid dyna beth oedd enw Llywodraeth Cynulliad Cymru yn y ddeddfwriaeth ei hunan, ac fe newidiodd hwnna, wrth gwrs, yn gyfreithiol dros amser. Yn ymarferol, mae pobl yn mynd i alw'r lle beth bynnag maen nhw'n moyn, mewn ffordd. Ond, yn gyfreithiol, oes yna unrhyw gymhlethdod yn cael ei greu o'r ffaith, efallai, ynglŷn â'ch gwelliant chi, y byddai tri enw i'r un sefydliad?
English: I don't believe so, no. Because the clause as it currently reads in the Bill tabled states that there will be a National Assembly, but it is clear that the name of that Assembly will be 'Senedd', and that the descriptor in English would be 'Welsh Parliament'. Now, one thing that's always been of slight concern to me, in drafting it in that way, was that the term 'National Assembly' would remain in English, and the word 'Senedd' would be used in Welsh. So, in placing 'Welsh Parliament' on the face of the Bill, then that does confirm that 'Welsh Parliament' is the name in English, if anyone chooses to use the name in English, but that 'Senedd' is the name.
Welsh: Dwi ddim yn meddwl hynny. Achos mae'r cymal fel mae e'n darllen yn y Mesur sydd gerbron yn dweud y bydd yna Gynulliad Cenedlaethol, ond mae e'n glir wedyn taw enw y Cynulliad yna fydd 'Senedd', ac wedyn, o'i ddisgrifio yn y Saesneg, gellid defnyddio'r term ' Welsh Parliament '. Un peth sydd wastad wedi bod yn bach o gonsyrn i fi, o'i ddrafftio fe yn y modd yma, oedd y byddai'r term ' National Assembly ' yn para yn y Saesneg, ac y byddai 'Senedd' yn datblygu yn y Gymraeg. Ac felly, o fod yn rhoi ' Welsh Parliament ' ar wyneb y Mesur, yna mae hynna yn cadarnhau taw ' Welsh Parliament ' yw'r enw yn y Saesneg, os oes rhywun yn defnyddio'r enw yn y Saesneg, ond taw 'Senedd' yw yr enw.
English: Thank you very much, Chair. Continuing with this idea of education, naturally we have received a great deal of evidence from all corners, and particularly with regard to Professor Hazelkorn, who suggested that if relevant education for pupils is not to be provided as a duty under the legislation, there could be an uneven resourcing of such education across schools, and this may entrench a political advantage for the more elite in our society who already have a socioeconomic advantage. What are your thoughts on placing a civic education duty on the face of the Bill, and what form do you feel such a statutory requirement should take?
Welsh: Diolch yn fawr, Cadeirydd. I barhau efo'r elfen addysg yma, yn naturiol dŷn ni wedi cael cryn dipyn o dystiolaeth o bob man, ac yn benodol felly yn ôl yr Athro Hazelkorn, os nad yw darparu addysg berthnasol i ddisgyblion yn ddyletswydd o dan y ddeddfwriaeth, gallai'r adnoddau ar gyfer addysg o'r fath fod yn anghyson, yn ei barn hi, ar draws ysgolion, gan arwain o bosib at gadarnhau'r fantais wleidyddol i'r elît yn ein cymdeithas sydd eisoes efo mantais economaidd gymdeithasol uwch. Beth ydy'ch barn chi felly ynghylch rhoi dyletswydd addysg ddinesig ar wyneb y Bil, ac ar ba ffurf y dylai gofyniad statudol o'r fath fod?
English: Thank you very much for that. As a committee, we have received a great deal of evidence that this kind of political education is vital, truth be told, but without such a requirement in the Bill, I take it that you are still confident that that education will happen and that our children and young people will receive sufficient education in the future so that they can decide how to vote. And further to that, Professor Hazelkorn also said that there was a risk that there would be uneven civic education throughout Wales if there wasn't something specific in the Bill to ensure that there was equal provision. What do you think about those comments?
Welsh: Diolch yn fawr am hynny. Yn naturiol, fel pwyllgor, dŷn ni wedi derbyn cryn dipyn o dystiolaeth bod y math o addysg wleidyddol yma'n hanfodol, a dweud y gwir, ond heb ofyniad felly yn y Bil, dwi'n cymryd eich bod chi'n hyderus y bydd yr addysg honno'n digwydd a bydd beth bydd ein plant a'n pobl ifanc ni'n cael yn y dyfodol - y bydd hynny'n ddigonol er mwyn iddyn nhw allu penderfynu pa ffordd i bleidleisio. Ac, yn bellach, wrth gwrs, gwnaeth yr Athro Hazelkorn hefyd ddweud bod yna risg y byddai yna anghysonderau yn yr addysg ddinesig drwy Gymru os nad oes yna rywbeth sydd yn sicrhau bod yna ryw fath o lefel o sicrwydd yn y ddarpariaeth. Beth ydych chi'n meddwl am y sylwadau yna?
English: Well, civic education more generally is a matter for Government and the Education Minister to consider it in the context of the new curriculum, of course. Now, it's clear that there is a natural link between extending the franchise to 16 and 17-year-olds with the civic education available more generally, but I would say that one isn't entirely reliant on the other. Civic education doesn't have to be perfectly in place in order to ensure that 16 and 17-year-olds are able to vote, because the same argument could be made for 18 and 19-year-olds at that point, and they already have the vote, of course. So, yes, it's clearly desirable to see broader civic education as part of the curriculum, but the work that we are going to put in train will run hand-in-hand with that, but will also add to that in order to ensure that, for the purpose of introducing this Bill, we contribute substantially towards the promotion of the awareness of young people of their new right to vote at 16 and 17, but also to explain the broader civic, political context in which that decision will be made.
Welsh: Wel, mae addysg ddinesig, yn gyffredinol, yn fater i'r Llywodraeth a'r Gweinidog Addysg i fod yn ystyried hynny yng nghyd-destun y cwricwlwm newydd, wrth gwrs. Mae'n amlwg fod yna gysylltiad naturiol rhwng ymestyn yr oedran pleidleisio i 16 ac 17 a'r addysg ddinesig sydd ar gael yn gyffredinol, ond byddwn i'n dweud nad yw un ddim yn gwbl ddibynnol ar y llall. Does dim rhaid i'r addysg ddinesig yna fod mewn lle yn berffaith i sicrhau fod pobl ifanc 16 ac 17 yn medru pleidleisio, achos mae'r un ddadl yn wir am bobl ifanc 18 ac 19 ar y pwynt yna hefyd, ac maen nhw eisoes â'r bleidlais. Felly, mae'n amlwg yn ddymunol i weld addysg ddinesig ehangach yn rhan o'r cwricwlwm, ond mae'r gwaith rŷn ni'n mynd i roi ar waith yn mynd i fod yn gweithio ar y cyd â hynny ond yn ychwanegol i hynny hefyd i sicrhau, at y pwrpas o gyflwyno'r ddeddfwriaeth yma, ein bod ni'n cyfrannu'n sylweddol tuag at hyrwyddo ymwybyddiaeth pobl ifanc Cymru o'u hawl newydd nhw i bleidleisio'n 16 ac 17, a hefyd y cyd-destun dinesig, gwleidyddol y mae'r penderfyniad yna'n eistedd o fewn.
English: Thank you very much. And my final question - again, referring to Professor Hazelkorn - is with regard to whether there is enough time to introduce votes for 16 and 17-year-olds by 2021. Because she said - quoting in the original language -
Welsh: Diolch yn fawr. Mae fy nghwestiwn olaf i - eto, yn dyfynnu'r Athro Hazelkorn - ynglŷn ag a oes yna ddigon o amser i roi'r bleidlais i bobl ifanc 16 ac 17 erbyn 2021. Achos dywedodd hi - i ddyfynnu yn yr iaith wreiddiol -
English: - in terms of the compressed timetable that we have between now and 2021. What is your view on these comments?
Welsh: - yn nhermau'r amser cywasgedig sydd rhwng rŵan a 2021. Beth ydy'ch barn chi ynglŷn â'r sylwadau yna?
English: Well, I would remind the committee and remind myself, too, that the work of introducing this change started at least five years ago with young people at 16 and 17 years old supporting this proposal and requesting this right. They are now 21 and 22 years old. Therefore, at what point do we believe that the whole system is perfectly in place in order to allow the right for 16 and 17-year-olds to vote? So, I would say that the desire is there. Just because some young people say they may not vote - who knows? There are people of all ages that don't vote. It doesn't mean that those who wish to have the vote at 16 and 17 years old - that they shouldn't have that right, or that they should have it denied to them in 2021, and that we should wait until everything is perfect and everything is in place at some later date. So, I think the time has come, here in Wales, to give young people the right to contribute to the democratic process.
Welsh: Wel, byddwn i'n atgoffa'r pwyllgor ac yn atgoffa fy hunan hefyd bod y gwaith ar gyflwyno'r newid yma wedi cychwyn o leiaf bum mlynedd yn ôl yn y Cynulliad yma gyda phobl ifanc 16 ac 17 bryd hynny'n cefnogi ac yn gofyn am yr hawl yma. Maen nhw eisoes erbyn hyn yn 21 neu'n 22. Felly, ar ba bwynt ŷm ni'n meddwl bod yr holl gyfundrefn yn ddigon perffaith er mwyn caniatáu yr hawl i bobl ifanc 16 ac 17 i bleidleisio? Felly, byddwn i'n dweud bod yr awydd yna. Dim ond oherwydd bod rhai pobl ifanc yn dweud efallai wnawn nhw ddim pleidleisio - pwy a ŵyr? Mae yna bobl o bob oedran sydd ddim yn pleidleisio. Dyw hynny ddim yn golygu bod y rhai sy'n dymuno cael y bleidlais yn 16 ac 17 - y dylen nhw gael yr hawl yna wedi'i wrthod iddyn nhw yn 2021, a dylid aros tan fod popeth yn fwy perffaith, os taw dyna'r gair, yn hwyrach. Felly, dwi'n credu bod yr amser wedi dod, yma yng Nghymru, i roi'r hawl i bobl ifanc gyfrannu yn eu proses ddemocrataidd nhw.
English: What's your opinion on block registration and automatic registration?
Welsh: Beth yw eich barn chi ynglŷn â chofrestru mewn bloc a chofrestru awtomatig?
English: In developing this Bill, the issue around the mechanics and the operation of registration or how elections take place for that matter - I haven't seen it as being part of the development of this Bill particularly. They are issues that I am aware that the Welsh Government and the Electoral Commission and others are currently looking at. There are clear benefits, in terms of cost and efficiency, and I have no view, as Llywydd, on that particular issue. I would just say that I do hope that those discussions do lead everyone towards the creating of a system that is more efficient and less expensive. And automatic registration would certainly be one of those considerations.
Welsh: Wel, wrth ddatblygu'r Mesur yma, yna mae'r mater o mechanics ac operation sut mae cofrestru'n digwydd, neu etholiadau'n digwydd o ran hynny - dwi ddim wedi'i weld e fel rhan o ddatblygiad y Mesur yma yn benodol. Maen nhw'n faterion dwi'n ymwybodol bod Llywodraeth Cymru a'r Comisiwn Etholiadol ac eraill yn edrych arnynt ar hyn o bryd. Mae yna fanteision amlwg iddyn nhw, o ran cost ac effeithiolrwydd, o bosib, a does gyda fi ddim barn, fel Llywydd, ar y mater yna, dim ond i obeithio bod y trafodaethau yna'n arwain pawb tuag at greu system sydd yn fwy effeithiol a llai costus yn y pen draw. Ac mae cofrestru awtomatig yn sicr yn cwympo i mewn i un o'r ystyriaethau hynny.
English: And with regard to one aspect that we've heard from some people, namely that foreign nationals should have the right to vote, what's your view on that and to what extent the franchise should extend?
Welsh: Ynglŷn ag un peth dwi wedi'i glywed oddi wrth bobl - rhai pobl - sef dylai dinasyddion tramor gael yr hawl i bleidleisio mewn etholiadau'r Cynulliad, oes barn gyda chi o gwbl ynglŷn â pha mor bell ddylai'r etholfraint fynd?
English: Well, certainly, I have quite a clear view on the fact that EU nationals who have had a right to vote in Assembly elections in the past shouldn't lose that right if, or when, the UK leaves the European Union, and I'm confident that that right will remain. As I have already mentioned, I would like to see a situation where the franchise would be the same for Assembly elections and local government elections. I am aware that the Welsh Government may be introducing amendments to this Bill and may be introducing certain measures whereby residents will have the right to vote rather than citizens having the right to vote. And, as I said in an earlier answer to David Melding, one of the factors that's always on my mind is what could deliver a two-thirds majority in this place. I'm not confident, at the moment, that changing the basis of the franchise from citizens to residents will garner the support of two thirds of the Assembly, but how your committee comes to a view on that could give me clear guidance too, if any change is needed in this regard.
Welsh: Wel, yn sicr, mae gyda fi farn eithaf pendant ynglŷn â'r ffaith bod dinasyddion o'r Undeb Ewropeaidd sydd wedi bod â hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad ddim yn colli'r hawl yna wrth, ac os, gwnaiff y Deyrnas Gyfunol adael yr Undeb Ewropeaidd, a dwi'n hyderus bod yr hawl yna'n mynd i barhau. Fel dwi wedi sôn eisoes, fe fyddwn i eisiau gweld sefyllfa lle mae'r etholfraint yr un peth - yr un hawl i bleidleisio mewn etholiadau'r Cynulliad ac etholiadau llywodraeth leol. Dwi'n ymwybodol bod Llywodraeth Cymru, o bosib, yn mynd i gyflwyno gwelliannau i'r Mesur yma a chyflwyno elfennau o ganiatáu i breswylwyr gwlad gael yr hawl i bleidleisio yn hytrach na dinasyddion gwlad, ac, fel dywedais i mewn ateb ynghynt i David Melding, un o'r ffactorau sydd wastad ar fy meddwl i yw beth sy'n gallu cyrraedd dwy ran o dair o fwyafrif yn y Cynulliad yma. Dwi ddim yn hyderus ar hyn o bryd fod newid sail yr etholfraint o ddinasyddiaeth i breswylwyr yn mynd i gario dwy ran o dair, ond, wrth gwrs, mae sut mae'ch pwyllgor chi'n dod i unrhyw farn ar hynny yn gallu bod yn arweiniad clir i fi hefyd, os oes angen unrhyw newid.
English: Thank you.
Welsh: Dyna ni. Diolch.
English: I have been fortunate after school to be able to learn Welsh as an adult.
Welsh: Dwi wedi bod yn lwcus ar ôl ysgol i allu dysgu Cymraeg fel oedolyn.
English: Thank you, Llywydd. Moving services from acute to community settings is central to the future of the Welsh NHS. In north Wales, that means rethinking and remodelling the contribution of community hospitals, as demonstrated in plans to invest £40 million in a new north Denbighshire community hospital in Rhyl.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae symud gwasanaethau o leoliadau acíwt i leoliadau cymunedol yn ganolog i ddyfodol yr NHS yng Nghymru. Yn y gogledd, mae hyn yn golygu ailfeddwl ac ailfodelu cyfraniad ysbytai cymunedol. Enghraifft o hyn yw'r cynllun i fuddsoddi £40 miliwn mewn ysbyty newydd i ogledd sir Ddinbych yn y Rhyl.
English: Would you agree with me that a private hospital that's about to be built in the St Asaph area shows that the closure of community hospitals back in 2013 was a mistake? Because some 50 beds were lost when the community hospitals were lost in Flint, Llangollen, Prestatyn and Blaenau Ffestiniog. Now, many of us warned, as did many GPs and others, at the time that that step-up, step-down provision was required, particularly with an ageing population in north Wales. But the health board and your Government insisted on the closure of those hospitals. And now we see a private hospital with 63 beds to be built not a stone's throw from Ysbyty Glan Clwyd, just to fill that gap that was left. And it's not me saying that; it's the developers themselves who are saying that. So, what we're seeing, to all intents and purposes, is the privatisation of another layer of the health service in Wales because of the closure of those community hospitals. Now, isn't that scandalous, and shouldn't you and the health board explain to the people of north Wales why you've allowed this to happen?
Welsh: Wel, fyddech chi'n cytuno â fi bod ysbyty preifat sydd ar fin cael ei adeiladu yn ardal Llanelwy yn dangos bod cau ysbytai cymunedol yn ôl yn 2013 wedi bod yn gamgymeriad? Oherwydd mi gollwyd rhyw 50 o welyau pan gaewyd yr ysbytai cymunedol yn y Fflint, yn Llangollen, ym Mhrestatyn ac ym Mlaenau Ffestiniog. Nawr, mi rybuddiodd nifer ohonom ni, a meddygon teulu ac eraill, ar y pryd fod angen y ddarpariaeth step-up, step-down yna, yn enwedig gyda phoblogaeth sy'n heneiddio yn y gogledd, wrth gwrs. Ond mi fynnodd y bwrdd iechyd, a'ch Llywodraeth chi, fwrw ymlaen i gau yr ysbytai. A nawr, wrth gwrs, rŷm ni'n gweld ysbyty preifat, 63 gwely, am gael ei adeiladu nepell o Ysbyty Glan Clwyd, yn union i lenwi y bwlch yna sydd wedi cael ei adael ar ôl. Ac nid fi sy'n dweud hynny; y datblygwyr eu hunain sy'n dweud hynny. Felly, beth rŷn ni'n ei weld, i bob pwrpas, yw preifateiddio haen arall o'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru oherwydd cau yr ysbytai cymunedol. Nawr, onid yw hynny yn sgandal, ac oni ddylech chi a'r bwrdd iechyd esbonio i bobl gogledd Cymru pam rydych chi wedi gadael i hyn ddigwydd?