techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch. Minister, thank you for the statement today. The energy efficiency of homes continues to be a key issue for my constituents, especially when we do have some developments in the works at the moment, like the regeneration of Porthcawl. There's a real feeling from the community that they would love to have them as green and all of the things we were talking about today, really - energy efficient, built for the future, and cost-effective. At our Porthcawl region Dragon's Den event last year, Sero Homes actually came in and did a presentation, which they really loved. I know that you're aware of them. And, also, I've spoken with Porthcawl's third age organisation, who stress the need for solar panels in all homes, including those built by private developers, and that's the crux of my question today. It's about those private developers, because Bridgend County Borough Council councillors are really keen to ensure that homes built in the private sector also meet these demands, by asking them to build houses with energy-efficient provisions, like solar panels, taps, et cetera. So, will it be possible for you to meet with Bridgend County Borough Council and me, especially as we're looking at the Porthcawl regeneration at the moment, to see what we can do about this private development, so that it ticks all of those boxes for all of us?
Welsh: Diolch. Gweinidog, diolch am ddatganiad heddiw. Mae effeithlonrwydd ynni cartrefi yn parhau i fod yn fater allweddol i fy etholwyr i, yn enwedig gan fod rhai datblygiadau ar y gweill gennym ni ar hyn o bryd, fel adfywio Porthcawl. Fe geir ymdeimlad gwirioneddol yn y gymuned y bydden nhw wrth eu boddau yn eu cael nhw mor wyrdd a'r holl bethau yr oeddem ni'n siarad amdanyn nhw heddiw, mewn gwirionedd - effeithlon o ran ynni, ac adeiladu ar gyfer y dyfodol, ac yn gost-effeithiol. Yn ein digwyddiad Dragon's Den rhanbarth Porthcawl y llynedd, daeth Sero Homes eu hunain i mewn a rhoi cyflwyniad, a gafodd ei fwynhau yn fawr. Rwy'n gwybod eich bod chi'n ymwybodol ohonyn nhw. A hefyd, rwyf i wedi siarad â sefydliad y drydedd oes ym Mhorthcawl, sy'n pwysleisio'r angen am baneli solar ym mhob cartref, gan gynnwys y rhai a adeiladwyd gan ddatblygwyr preifat, a dyna yw craidd fy nghwestiwn i heddiw. Mae'n ymwneud â'r datblygwyr preifat hynny, oherwydd mae cynghorwyr Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn awyddus iawn i sicrhau bod cartrefi sy'n cael eu hadeiladu yn y sector preifat hefyd yn ateb y gofynion hyn, drwy ofyn iddyn nhw adeiladu tai gyda darpariaethau effeithlon o ran ynni, fel paneli solar, tapiau, ac ati. Felly, a fydd hi'n bosibl i chi gyfarfod â Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr a minnau, yn enwedig gan ein bod ni'n edrych ar adfywiad Porthcawl ar hyn o bryd, i weld beth allwn ni ei wneud o ran y datblygiad preifat hwn, fel y bydd yn ateb y gofynion hyn i gyd ar gyfer pob un ohonom ni?
English: The next item is a second statement by the Minister for Climate Change, on energy policy. I call on the Minister, Julie James.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r ail ddatganiad gan y Gweinidog Newid Hinsawdd y prynhawn yma, ar bolisi ynni. Galwaf ar y Gweinidog, Julie James.
English: First of all, there are no interventions in statements. And secondly, can all Members give the opportunity to the Member to ask her questions, please?
Welsh: Yn gyntaf oll, ni cheir unrhyw ymyriadau mewn datganiadau. Ac yn ail, a wnaiff yr holl Aelodau roi'r cyfle i'r Aelod ofyn ei chwestiynau, os gwelwch yn dda?
English: Thank you. Diolch, Dirprwy Lywydd. For my constituents in Aberconwy, a small modular reactor site would mean an investment of £200 million and 200 direct jobs, and it would make us a leader in high-skilled green industry. So, in order to improve our future renewable energy capacity, will you, Minister, put party politics aside, and commit to supporting nuclear power across sites such as Trawsfynydd, so that we can turbocharge -
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. I fy etholwyr yn Aberconwy, byddai safle adweithydd modiwlar bach yn golygu buddsoddiad o £200 miliwn a 200 o swyddi uniongyrchol, a byddai'n ein gwneud ni yn arweinydd mewn diwydiant gwyrdd sgiliau uchel. Felly, er mwyn gwella ein capasiti ynni adnewyddadwy yn y dyfodol, a wnewch chi, Gweinidog, roi gwleidyddiaeth plaid o'r neilltu, ac ymrwymo i gefnogi pŵer niwclear ar draws safleoedd fel Trawsfynydd, fel y gallwn ni roi hwb -
English: Well, they might have. I'd love to know your exact position. Anyway, of course, this statement today is taking place across the backdrop of the COP27 summit, in which world leaders, including our own Prime Minister, will be there to discuss how we can all move together to address these challenges. We can only take meaningful action on climate change, including clamping down on big polluters, if the international community works together. So, will the Welsh Government reach out and make sure that all levels of Government are working together to address business and consumer concerns and demonstrate a clear road map towards delivering more renewable power? You know that I'm also very supportive of hydrogen, and I welcome again the UK Conservative Government's commitment to establish a hydrogen hub in Holyhead. Will you replicate the hydrogen village policy that is now being pursued elsewhere in the UK? There are times when it's convenient for this Welsh Government to follow the lead of the UK Government, as is the case in what I will be speaking about later, but in other instances, you tend to go your own way for the sake of going your own way, and this is at the cost of my residents in Aberconwy and Wales as a whole. It's time that we actually got on with it now. There are so many different technologies coming to the fore in green technology that will provide good, highly skilled, highly paid jobs for people across Wales. At some stage, Minister, we have to - well, you have to - grasp this nettle. Diolch.
Welsh: Wel, efallai eu bod nhw. Byddwn i wrth fy modd yn gwybod beth yw eich gwir safbwynt chi Beth bynnag, wrth gwrs, mae'r datganiad hwn heddiw'n digwydd gydag uwchgynhadledd COP27 yn gefndir, lle bydd arweinwyr y byd, gan gynnwys ein Prif Weinidog ein hunain, yno i drafod sut y gallwn ni i gyd symud gyda'n gilydd i fynd i'r afael â'r heriau hyn. Gallwn ni dim ond gweithredu'n ystyrlon ar newid hinsawdd, gan gynnwys gwasgu'n drwm ar y llygrwyr mawr, os yw'r gymuned ryngwladol yn gweithio gyda'i gilydd. Felly, a fydd Llywodraeth Cymru yn estyn allan ac yn gwneud yn siŵr bod pob lefel o Lywodraeth yn gweithio gyda'i gilydd i fynd i'r afael â phryderon busnes a defnyddwyr a dangos map ffordd clir tuag at ddarparu mwy o bŵer adnewyddadwy? Rydych chi'n gwybod fy mod i hefyd yn gefnogol iawn o hydrogen, ac rwy'n croesawu ymrwymiad Llywodraeth Geidwadol y DU unwaith eto i sefydlu canolfan hydrogen yng Nghaergybi. A fyddwch chi'n efelychu'r polisi pentref hydrogen sydd bellach yn cael ei ddilyn mewn mannau eraill yn y DU? Mae yna adegau pan fo'n gyfleus i Lywodraeth Cymru ddilyn arweiniad Llywodraeth y DU, fel sy'n digwydd yn yr hyn y byddaf yn siarad amdano nes ymlaen, ond mewn achosion eraill, rydych yn tueddu i fynd eich ffordd eich hun er mwyn mynd eich ffordd eich hun, a hyn ar draul fy nhrigolion yn Aberconwy a Chymru gyfan. Mae'n bryd i ni fwrw ymlaen â'r peth nawr mewn gwirionedd. Mae cymaint o dechnolegau gwahanol yn dod i'r amlwg mewn technoleg werdd a fydd yn darparu swyddi da, medrus iawn, â chyflogau uchel i bobl ledled Cymru. Ar ryw adeg, Gweinidog, mae'n rhaid i ni - wel, mae'n rhaid i chi - gydio yn y ddanadl hon. Diolch.
English: Well, Janet, as always, I really feel the need to start by reminding you that you're a Tory, and that the Tory Government is the one that removed the investment from Wylfa. Maybe we should just buy you a little history of the last 15 years and give it to your researcher, because I feel it's sorely needed, quite frankly. And the other thing: I have to admire your sheer brass neck. I don't know whether you've got really good polish for it. Maybe you should seriously consider doing stand-up, because that was hilarious. First of all, we're already doing all the things you called on us to do. No doubt you'll now tweet to say we're doing the things you're calling on us to do, rather than doing them at your behest, because we're already doing every single thing you asked us to do. The UK Government is copying our approach to nuclear and not the other way round, just to be clear, and we've had all of the assembled expertise in the north of Wales for some considerable time waiting for the UK Government to (a) stop switching chairs, and (b) actually get its act together. And the idea that you can actually stand without embarrassment and welcome the fact that the Prime Minister went to COP27, when he was dragged kicking and screaming, and made what can only be described as an incredibly lukewarm speech, and not the world-leading speech he ought to have made, is frankly extraordinary.
Welsh: Wel, Janet, fel arfer, rwyf wir yn teimlo'r angen i ddechrau drwy eich atgoffa eich bod chi'n Dori, ac mai Llywodraeth y Torïaid yw'r un wnaeth dynnu'r buddsoddiad o Wylfa. Efallai y dylem ni brynu ychydig o hanes y 15 mlynedd diwethaf i chi a'i roi i'ch ymchwilydd, oherwydd rwy'n teimlo bod ei angen yn ddybryd, a dweud y gwir. A'r peth arall: mae'n rhaid i mi edmygu eich digywilydd-dra llwyr. Wn i ddim a oes gennych chi driniaeth dda ar ei gyfer. Efallai y dylech chi ystyried byd comedi o ddifrif, oherwydd roedd hwnna'n chwerthinllyd. Yn gyntaf oll, rydym ni eisoes yn gwneud yr holl bethau yr oeddech chi'n galw arnom ni i'w gwneud. Mae'n siŵr y byddwch chi nawr yn trydar i ddweud ein bod ni'n gwneud y pethau yr ydych chi'n galw arnom ni i'w gwneud, yn hytrach na'u gwneud nhw ar eich cais chi, oherwydd rydym ni eisoes yn gwneud pob un peth y gwnaethoch chi ofyn i ni ei wneud. Mae Llywodraeth y DU yn copïo ein dull ni o ran niwclear ac nid y ffordd arall, dim ond i fod yn glir, ac mae'r holl arbenigedd wedi ymgynnull yn y gogledd ers cryn amser yn aros i Lywodraeth y DU (a) roi'r gorau i newid cyfeiriad o hyd, a (b) cael tipyn o siâp ar bethau mewn gwirionedd. Ac mae'r ffaith y gallwch chi sefyll mewn gwirionedd heb gywilydd a chroesawu'r ffaith fod Prif Weinidog y DU wedi mynd i COP27, pan gafodd ei lusgo yn cicio ac yn sgrechian, a thraddodi yr hyn y gellir ond ei disgrifio fel araith ofnadwy o lugoer, ac nid yr araith i arwain y byd y dylai fod wedi'i gwneud, yn rhyfeddol a dweud y gwir.
English: Personally, if we're going to not pass on the environmental risk and liability to future generations, I don't see how we can be building nuclear, because nobody knows what to do with all the waste that's produced, and that certainly is a way of passing on that risk. I just want to welcome the fact that you are focusing on green hydrogen as the long-term goal, but I'd be keen to understand what we can do to generate more excess electricity from both wind and solar so that we're not so reliant on having to use blue hydrogen for decarbonising our industries. And lastly, I wonder if you could tell us, in terms of the non-combustion processes that are emitting, what progress is the Government making on supporting industry to develop much more low-carbon concrete. as opposed to the stuff that's normally used? Clearly, we're still going to need concrete, but we need to have low-carbon concrete to build those bridges across our railways and rivers.
Welsh: Yn bersonol, os nad ydym ni'n mynd i drosglwyddo'r risg a'r atebolrwydd amgylcheddol i genedlaethau'r dyfodol, dydw i ddim yn gweld sut y gallwn ni fod yn adeiladu gorsafoedd niwclear, oherwydd does neb yn gwybod beth i'w wneud â'r holl wastraff sy'n cael ei gynhyrchu, ac mae hynny'n sicr yn ffordd o drosglwyddo'r risg yna. Rwyf eisiau croesawu'r ffaith eich bod chi'n canolbwyntio ar hydrogen gwyrdd fel y nod tymor hir, ond byddwn i'n awyddus i ddeall beth allwn ni ei wneud i gynhyrchu mwy o drydan dros ben o wynt a solar fel nad ydym ni mor ddibynnol ar orfod defnyddio hydrogen glas ar gyfer datgarboneiddio ein diwydiannau. Ac yn olaf, tybed a wnewch chi ddweud wrthym, o ran y prosesau nad ydyn nhw'n llosgi sy'n allyrru, pa gynnydd y mae'r Llywodraeth yn ei wneud o ran cefnogi diwydiant i ddatblygu concrit mwy carbon isel o lawer yn hytrach na'r stwff sy'n cael ei ddefnyddio fel arfer? Yn amlwg, rydym angen concrit o hyd, ond mae angen i ni fod â concrit carbon isel i adeiladu'r pontydd hynny ar draws ein rheilffyrdd a'n hafonydd ni.
English: I'm grateful to the Minister for her statement this afternoon, and one specific point that I picked up on was the clarification around the use of blue hydrogen as a transition towards the use of green hydrogen. And the Minister will be aware that, earlier today in my FMQ, I spoke about floating offshore wind and the possibilities of that off the south Pembrokeshire coast, and how that renewable can lend itself to green hydrogen production as well. So I'm grateful for that point of clarification. But could I also stress another company that the Minister mentioned in response to Delyth Jewell was Valero, and, while not directly mentioned in your statement, the importance of the emissions trading scheme? And, can I just plead with the Minister to ensure that communication is still ongoing with Valero and other businesses in the south Wales industrial cluster around the emissions trading scheme and the importance that that scheme lends to the decarbonisation of these really important employers. Because, while we want to get to net zero, these employers still provide jobs and support communities and families at this moment, and you can't just switch off these businesses at this present moment. So, if I could just plead for her to continue those discussions, I'd be most grateful. Thank you, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am ei datganiad y prynhawn yma, ac un pwynt penodol a dynnodd fy sylw oedd yr eglurhad ynghylch defnyddio hydrogen glas fel ffordd o bontio tuag at ddefnyddio hydrogen gwyrdd. A bydd y Gweinidog yn ymwybodol, yn gynharach heddiw yn fy nghyfraniad i'r Cwestiynau i'r Prif Weinidog, siaradais am wynt arnofiol ar y môr a phosibiliadau hynny oddi ar arfordir de sir Benfro, a sut y gall yr ynni adnewyddadwy hwnnw gyfrannu at gynhyrchu hydrogen gwyrdd hefyd. Felly rwy'n ddiolchgar am y pwynt yna o eglurhad. Ond a gaf i hefyd bwysleisio, cwmni arall y soniodd y Gweinidog amdano mewn ymateb i Delyth Jewell oedd Valero, ac, er na chafodd ei grybwyll yn uniongyrchol yn eich datganiad, rwy'n pwysleisio pwysigrwydd y cynllun masnachu allyriadau? Ac a gaf i ymbil ar y Gweinidog i sicrhau bod cyfathrebu yn dal i fynd rhagddo gyda Valero a busnesau eraill yng nghlwstwr diwydiannol y de ynghylch y cynllun masnachu allyriadau a pha mor bwysig yw'r cynllun hwnnw ar gyfer gwaith datgarboneiddio'r cyflogwyr gwirioneddol bwysig hyn. Oherwydd, er ein bod eisiau cyrraedd sero net, mae'r cyflogwyr hyn yn dal i ddarparu swyddi a chefnogi cymunedau a theuluoedd ar hyn o bryd, ac ni allwch ddiffodd y busnesau hyn nawr. Felly, hoffwn ymbil arni i barhau â'r trafodaethau hynny, a byddwn i'n ddiolchgar dros ben. Diolch, Dirprwy Lywydd.
English: As the Member for Ynys Môn, I could pursue many elements of that very broad-ranging statement. I retain my particular interest in hydrogen, after having led that debate on hydrogen here some two and a half years ago. I understand the interest in HyNet in the north-east, but I would encourage the Minister to keep an eye on and develop the Irish Sea connection - Pembrokeshire, Anglesey, along with our Irish partners - on the hydrogen front; really interesting prospects for green hydrogen linked to tidal stream energy, to offshore wind, also in nuclear generation creating hydrogen storage options. That's very interesting, though the context, of course, is the abject failure of the Conservatives to deliver on Wylfa, despite the hard work locally, and, as it happens, I wrote to the new Secretary of State for energy in Westminster last week, asking for clarity, because this will-they-won't-they ambiguity really damages communities like mine. That's the impact that the Conservative indecision is having. But, as it happens, we have lots of other issues that we can crack on with. A very short question though -
Welsh: A minnau'n Aelod Ynys Môn, gallwn i fynd ar drywydd sawl elfen o'r datganiad eang iawn yna. Rwy'n cadw fy niddordeb arbennig mewn hydrogen, ar ôl arwain y ddadl honno am hydrogen yma ryw ddwy flynedd a hanner yn ôl. Rwy'n deall y diddordeb yn HyNet yn y gogledd-ddwyrain, ond byddwn yn annog y Gweinidog i gadw llygad ar gysylltiad Môr Iwerddon a'i ddatblygu - Sir Benfro, Ynys Môn, ynghyd â'n partneriaid yn Iwerddon - o ran hydrogen; rhagolygon gwirioneddol ddiddorol ar gyfer hydrogen gwyrdd sy'n gysylltiedig ag ynni ffrwd lanw, â gwynt ar y môr, hefyd o ran cynhyrchu niwclear yn creu dewisiadau storio hydrogen. Mae hynny'n ddiddorol iawn, er mai'r cyd-destun, wrth gwrs, yw methiant truenus y Ceidwadwyr i gyflawni ar Wylfa, er gwaethaf y gwaith caled yn lleol, ac, fel mae'n digwydd, ysgrifennais at yr Ysgrifennydd Gwladol newydd dros ynni yn San Steffan yr wythnos diwethaf, gan ofyn am eglurder, oherwydd bydd yr amwysedd hwn ynghylch eu bwriadau yn niweidio cymunedau fel fy un i. Dyna'r effaith y mae anwadalwch y Ceidwadwyr yn ei gael. Ond, fel mae'n digwydd, mae gennym lawer o faterion eraill y gallwn fynd i'r afael â nhw. Ond cwestiwn byr iawn -
English: - relating to solar. The Minister might not be aware of a scheme called Solar Together on Merseyside. It's a group buying - a sort of bulk buying scheme, encouraging communities to buy solar panels together, in order to bring prices down to encourage investment. Is that something that could be considered in Wales?
Welsh: - yn ymwneud â solar. Efallai nad yw'r Gweinidog yn ymwybodol o gynllun o'r enw Solar Together ar Lannau Mersi. Mae'n grŵp sy'n prynu - rhyw fath o gynllun swmp brynu, gan annog cymunedau i brynu paneli solar gyda'i gilydd, er mwyn dod â phrisiau i lawr i annog buddsoddiad. Ydy hynny'n rhywbeth y gellid ei ystyried yng Nghymru?
English: So, yes, that's very interesting. I am aware of it, and it's a very interesting development. We are very keen. The scheme referenced by our colleague, Mike Hedges, is a very similar sort of scheme, so we're very keen to understand how we might lever in finance in order to assist communities to come together to do exactly that, and then to share the energy out. So, in that scheme in particular it's very impressive that not everyone has a roof suitable for solar, but everyone is able to share in the power distribution and so on. So, yes, we are absolutely very keen on that. I'm also working with Swansea University, who have a very interesting, not yet at scale, home-grown solar panel invented. So, being able to get a supply chain that was Welsh-made would be really great, not only because I'd really love to have that kind of technology being made in Wales, but also just the carbon footprint of bringing them all from China is obviously considerable. So, there are lots of things to look at there, which I'm very keen to do. Just in terms of hydrogen, I did mention HyNet, but I am aware of all of the other possibilities. We've just invested £1.21 million in a whole range of projects on hydrogen right across the north and west coasts, including looking at a range of renewables that might be used to generate excess energy, as it's called - so, energy that can't be exported into the grid - in order to make hydrogen production more viable. We certainly will be looking at that as a transitionary phase as we go forward.
Welsh: Felly, ydi, mae hynny'n ddiddorol iawn. Rwy'n ymwybodol ohono, ac mae'n ddatblygiad diddorol iawn. Rydym ni'n frwdfrydig iawn. Mae'r cynllun y cyfeiriwyd ato gan ein cyd-Aelod, Mike Hedges, yn gynllun tebyg iawn, felly rydym ni'n awyddus iawn i ddeall sut y gallem ni ddenu cyllid er mwyn cynorthwyo cymunedau i ddod at ei gilydd i wneud hynny'n union, ac yna i rannu'r ynni. Felly, yn y cynllun hwnnw yn arbennig mae'n drawiadol iawn nad oes gan bawb do addas ar gyfer solar, ond mae pawb yn gallu rhannu yn y broses o ddosbarthu pŵer ac ati. Felly, ydym, rydym ni'n frwd iawn dros hynny. Rwyf hefyd yn gweithio gyda Phrifysgol Abertawe, sydd â phanel solar diddorol iawn, wedi ei gynhyrchu yma yng Nghymru ond nid o faint llawn eto. Felly, byddai gallu cael cadwyn gyflenwi a oedd yn un Gymreig yn wych iawn, nid yn unig oherwydd y byddwn i wir wrth fy modd yn cael y math yna o dechnoleg yn cael ei gwneud yng Nghymru, ond hefyd oherwydd bod yr ôl troed carbon yn sgil eu cludo nhw i gyd o Tsieina yn amlwg yn sylweddol. Felly, mae llawer o bethau i'w hystyried yna, ac rwy'n awyddus iawn i wneud hynny. O ran hydrogen, fe wnes i sôn am HyNet, ond rwy'n ymwybodol o'r holl bosibiliadau eraill. Rydym newydd fuddsoddi £1.21 miliwn mewn ystod gyfan o brosiectau ar hydrogen ar draws arfordiroedd y gogledd a'r gorllewin, gan gynnwys edrych ar ystod o ynni adnewyddadwy y gellid eu defnyddio i gynhyrchu ynni dros ben, fel y'i gelwir - felly, ynni na ellir ei allforio i'r grid - er mwyn gwneud cynhyrchu hydrogen yn fwy hyfyw. Yn sicr, byddwn yn edrych ar hynny fel cyfnod pontio wrth i ni symud ymlaen.
English: I welcome the statement by the Minister. Now is the time for an unremitting focus on creating a strong renewable energy future and continuing to establish Wales as a leader for net zero. Wales benefits from diverse renewable energy resources - onshore wind, fixed and floating offshore wind, wave, tidal and solar - all of which can bring significant opportunities to Wales. Renewables are providing low-cost, home-grown energy, which is reducing our reliance on international gas prices, thus protecting bill payers. Onshore wind is one of the lowest cost scalable electricity generation technologies, with rapid construction times. Complementing wind energy generation, tidal and wave energy will provide predictable and reliable sources, with co-location opportunities between wave and floating offshore wind. The Swansea bay tidal lagoon, which the Minister mentioned a few moments ago, should now become cost effective, and I urge the Minister to do everything possible to get it to occur. We have problems with grid connectivity. What is being done to improve grid connectivity? Finally, and perhaps most importantly, how are you going to make sure that carbon capture does not end up in acidifying the sea?
Welsh: Rwy'n croesawu'r datganiad gan y Gweinidog. Dyma'r amser i ganolbwyntio'n ddi-baid ar greu dyfodol ynni adnewyddadwy cryf a pharhau i sefydlu Cymru fel arweinydd ar sero net. Mae Cymru'n elwa ar adnoddau ynni adnewyddadwy amrywiol - gwynt ar y tir, gwynt sefydlog ac arnofiol ar y môr, tonnau, llanw a solar - gall pob un ohonyn nhw ddod â chyfleoedd sylweddol i Gymru. Mae ynni adnewyddadwy yn darparu ynni cost isel, sy'n cael ei greu yma yng Nghymru, sy'n lleihau ein dibyniaeth ar brisiau nwy rhyngwladol, ac felly'n diogelu talwyr biliau. Gwynt ar y tir yw un o'r technolegau cynhyrchu trydan â'r gost isaf, gydag amseroedd adeiladu cyflym. Gan ategu cynhyrchu ynni gwynt, bydd ynni'r llanw ac ynni tonnau yn darparu ffynonellau rhagweladwy a dibynadwy, gyda chyfleoedd cydleoli rhwng tonnau a gwynt arnofiol ar y môr. Dylai morlyn llanw bae Abertawe, y soniodd y Gweinidog amdano ychydig eiliadau yn ôl, nawr ddod yn gost effeithiol, ac rwy'n annog y Gweinidog i wneud popeth posibl i sicrhau ei fod yn digwydd. Mae gennym broblemau gyda chysylltedd grid. Beth sy'n cael ei wneud i wella cysylltedd y grid? Yn olaf, ac yn bwysicaf oll efallai, sut ydych chi'n mynd i wneud yn siŵr nad yw dal carbon yn y pendraw yn asideiddio'r môr?