English: Diolch, Dirprwy Lywydd. As we know, the Gwent levels are a vital hub for nature, protected nationally and internationally. The 900 miles of waterways know locally as reens are a chorus of life and home to hundreds of rare creatures. Numerous rare birds live there and migrate there to breed. More than 144 species of threatened bugs and beetles are also amongst those that have made their home there. I'm proud to be the species champion for one of the Gwent levels' smallest residents, the shrill carder bee, one of the UK's rarest bumblebees. The numbers of this bumblebee have sharply declined in recent years, and over the last century as well. It's now found in only seven areas in southern England and in Wales, including the Gwent levels. They are a vital hub for biodiversity and recreation. They're an example of international best practice when it comes to conservation as well, and I'll be asking you about that in a moment, Minister. The vibrant cities and towns in my region that surround the edges of the levels reinforce a sense of tranquillity, remoteness, wildness away from human occupation in many places, but it is an area that belongs to all of us, those living now and those yet to be born, of course. The successful conservation work that has taken place in the Gwent levels has only been possible due to the provision of sufficient funding in recent years. Could you please outline, Minister, or could you give us an indication of, the funding that will be allocated in the long term to the conservation projects that are going on in the Gwent levels? In order to inform effective conservation work, monitoring, as we've heard already, is absolutely essential. But, across Wales, monitoring is insufficient. There are gaps in vitally important data. While monitoring should be undertaken by professionals or by experts, there is scope to empower local people or visitors to nature sites to undertake their own monitoring as well through uploading photographs to databases. That would really help us to make sure that, when we're addressing the nature crisis, the nature emergency that we have, everyone feels that they have a stake in this - that it's something that we shouldn't just be concerned about, but actually trying to solve it is something that we can all be involved in, and we can celebrate the wonderful diversity that's there. So, I'd like to know how the Welsh Government is supporting monitoring work in the Gwent levels, please, and beyond. Could you provide us some further information on this, particularly on how local people or visitors from any part of Wales or the world can be part of that? And finally, in terms of the lessons that you've learned from effective conservation work in the Gwent levels in terms of best practice in conservation and nature recovery, what bearing will any findings have on the Welsh Government's efforts to halt biodiversity decline and bring about substantive nature recovery in the long term, please? Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Fel y gwyddom ni, mae gwastadeddau Gwent yn ganolfan hanfodol ar gyfer natur, wedi'i diogelu'n genedlaethol ac yn rhyngwladol. Mae'r 900 milltir o ddyfrffyrdd sy'n cael eu hadnabod yn lleol fel ffosydd draenio yn gorws o fywyd ac yn gartref i gannoedd o greaduriaid prin. Mae nifer o adar prin yn byw yno ac yn mudo yno i fridio. Mae mwy na 144 rhywogaeth o bryfed a chwilod dan fygythiad hefyd ymhlith y rhai sydd wedi gwneud eu cartref yno. Rwy'n falch o fod yn hyrwyddwr rhywogaethau un o drigolion lleiaf gwastadeddau Gwent, y Gardwenynen Feinlais, un o'r gwenyn mwyaf prin yn y DU. Mae niferoedd y wenynen hon wedi gostwng yn sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ac yn ystod y ganrif ddiwethaf hefyd. Dim ond mewn saith ardal yn ne Lloegr ac yng Nghymru y mae i'w canfod nawr, gan gynnwys gwastadeddau Gwent. Mae'n ganolfan hanfodol ar gyfer bioamrywiaeth a hamdden. Mae'n enghraifft o arfer gorau rhyngwladol o ran cadwraeth hefyd, a byddaf i'n eich holi chi am hynny mewn munud, Gweinidog. Mae'r dinasoedd a threfi bywiog yn fy rhanbarth i sy'n amgylchynu ymylon y gwastadeddau yn atgyfnerthu ymdeimlad o dawelwch, pellter, gwylltineb i ffwrdd o feddiannaeth ddynol mewn llawer o leoedd, ond mae'n ardal sy'n perthyn i bob un ohonom ni, y rhai sy'n byw nawr a'r rhai sydd eto i'w geni, wrth gwrs. Mae'r gwaith cadwraeth llwyddiannus sydd wedi digwydd yng ngwastadeddau Gwent dim ond wedi bod yn bosibl oherwydd bod digon o arian wedi'i ddarparu yn ystod y blynyddoedd diwethaf. A wnewch chi amlinellu, Gweinidog, neu a wnewch chi roi syniad i ni o'r cyllid a gaiff ei ddyrannu yn y tymor hir i'r prosiectau cadwraeth sy'n digwydd yng ngwastadeddau Gwent? Er mwyn llywio gwaith cadwraeth effeithiol, mae monitro, fel yr ydym ni wedi clywed eisoes, yn gwbl hanfodol. Ond, ledled Cymru, mae'r monitro'n annigonol. Mae bylchau mewn data hanfodol bwysig. Er y dylai gweithwyr proffesiynol neu arbenigwyr fonitro, mae lle i rymuso pobl leol neu ymwelwyr â safleoedd natur i ymgymryd â'u gwaith monitro eu hunain yn ogystal â thrwy lanlwytho ffotograffau i gronfeydd data. Byddai hynny wir yn ein helpu ni i sicrhau, pan fyddwn ni'n mynd i'r afael â'r argyfwng natur, yr argyfwng natur sydd gennym ni, fod pawb yn teimlo bod ganddyn nhw ran yn hyn o beth - ei fod yn rhywbeth na ddylem ni boeni amdano'n unig, ond mewn gwirionedd mae ceisio ei ddatrys yn rhywbeth y gallwn ni i gyd fod yn rhan ohono, a gallwn ni ddathlu'r amrywiaeth wych sydd yno. Felly, hoffwn i wybod sut y mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi gwaith monitro ar wastadeddau Gwent, a thu hwnt, os gwelwch yn dda. A allwch chi roi rhagor o wybodaeth i ni am hyn, yn enwedig ynghylch sut y gall pobl leol neu ymwelwyr o unrhyw ran o Gymru neu'r byd fod yn rhan o hynny? Ac yn olaf, o ran y gwersi yr ydych chi wedi'u dysgu o waith cadwraeth effeithiol yng ngwastadeddau Gwent o ran arfer gorau ym maes cadwraeth ac adfer natur, pa effaith y bydd gan unrhyw ganfyddiadau ar ymdrechion Llywodraeth Cymru i atal dirywiad bioamrywiaeth a sicrhau adferiad sylweddol o ran natur yn y tymor hir, os gwelwch yn dda? Diolch yn fawr iawn.