English: Thank you, Hefin, and, given the information you have imparted, I may, perhaps, have been mistaken and I do withdraw my comments. This doesn't actually detract from the substance of the need for a national pay scale, perhaps along the lines of the civil service pay scale. That would be entirely welcome. But we now come to the issue that has only fleetingly been mentioned today - Rhun just mentioned it - votes for 16-year-olds. Well, we do completely oppose that for the following reasons. The first one being simple medical evidence. Firstly, we are dealing here with adolescents and not adults, and there are significant differences between the two groups. Parents have long observed behavioural changes that affect many children when they enter adolescence. They've also observed that, often, adolescents are not the most rational of creatures. Scientists are now uncovering firm evidence of genuine medical differences between the brains of adults and those of adolescents. I quote from 'The Teen Brain: Still Under Construction', a booklet produced by the National Institute of Mental Health in Maryland, USA, the largest research organisation in the world dealing with mental health: 'The research has turned up some surprises, among them the discovery of striking changes taking place during the teen years. These findings have altered long-held assumptions about the timing of brain maturation. In key ways, the brain doesn't look like that of an adult until the early 20s. 'An understanding of how the brain of an adolescent is changing may help explain a puzzling contradiction of adolescence: young people at this age are close to a lifelong peak of physical health, strength, and mental capacity, and yet, for some, this can be a hazardous age. Mortality rates jump between early and late adolescence. Rates of death by injury between ages 15 to 19 are about six times that of the rate between ages 10 and 14. Crime rates are highest among young males and rates of alcohol abuse are high relative to other ages. Even though most adolescents come through this transitional age well, it's important to understand the risk factors for behavior that can have serious consequences. Genes, childhood experience, and the environment in which a young person reaches adolescence all shape behavior. Adding to this complex picture, research is revealing how all these factors act in the context of a brain that is changing, with its own impact on behavior. 'The more we learn, the better we may be able to understand the abilities and vulnerabilities of teens, and the significance of this stage for life-long mental health.' End of quote. We recognise that some adolescents are perfectly capable of rational thought and have a reasonably sophisticated political understanding. However, many are not and do not. In many ways, the Welsh Assembly recognised the vulnerability of this age group when it changed the law in Wales to prohibit 16 and 17-year-olds from being able to legally purchase cigarettes. If young people of this age are not to be trusted to exercise judgment over whether or not to buy a packet of fags, then why on earth are we proposing that we lay on them the responsibility for electing politicians? It's absurd. There is an argument that this age group pays tax, so should be entitled to the vote. But the truth is that, with university expansion, this group is actually cossetted in adolescence for a longer period, with most of them institutionalised in the education system until the age of 21 or later.
Welsh: Diolch i chi, Hefin, ac o ystyried y wybodaeth rydych wedi'i rhoi, efallai fy mod wedi camgymryd ac rwy'n tynnu fy sylwadau yn ôl. Nid yw hyn yn tynnu dim mewn gwirionedd oddi wrth sylwedd yr angen am raddfa gyflog genedlaethol, yn debyg i raddfa gyflog y gwasanaeth sifil efallai. Byddai hwnnw i'w groesawu'n fawr. Ond down yn awr at y mater nad yw prin wedi cael sylw heddiw - fe gyffyrddodd Rhun â'r mater - sef pleidlais i rai 16 oed. Wel, rydym yn gwrthwynebu hynny'n llwyr am y rhesymau canlynol. Y cyntaf yw'r dystiolaeth feddygol syml. Yn gyntaf, rydym yn sôn yma am y glasoed ac nid am oedolion, ac mae gwahaniaethau sylweddol rhwng y ddau grŵp. Mae rhieni wedi hen arfer sylwi ar newidiadau ymddygiadol sy'n effeithio ar lawer o blant pan fyddant yn cyrraedd blynyddoedd yr arddegau. Maent hefyd wedi sylwi nad pobl ifanc, yn aml, yw'r creaduriaid mwyaf rhesymegol. Mae gwyddonwyr yn awr yn canfod tystiolaeth gadarn o wahaniaethau meddygol gwirioneddol rhwng ymennydd oedolion ac ymennydd rhai yn eu harddegau. Dyfynnaf o 'The Brain Teen: Still under Construction', llyfryn a gynhyrchwyd gan y Sefydliad Cenedlaethol Iechyd Meddwl yn Maryland, UDA, y sefydliad ymchwil mwyaf yn y byd sy'n ymdrin ag iechyd meddwl: Mae'r ymchwil wedi datgelu rhai pethau annisgwyl, yn eu plith darganfyddiad newidiadau trawiadol sy'n digwydd yn ystod blynyddoedd yr arddegau. Mae'r canfyddiadau hyn wedi newid rhagdybiaethau ynglŷn â pha bryd y mae'r ymennydd yn aeddfedu. Mewn ffyrdd allweddol, nid yw'r ymennydd yn edrych fel un oedolyn tan yr 20au cynnar. Gallai dealltwriaeth o sut y mae ymennydd person yn ei arddegau'n newid helpu i egluro anghysondeb dyrys glaslencyndod: mae pobl ifanc yr oedran hwn yn agos at uchafbwynt gydol oes o iechyd corfforol, cryfder, a gallu meddyliol, ac eto, i rai, gall fod yn oedran peryglus. Mae cyfraddau marwolaethau yn neidio rhwng glaslencyndod cynnar a glaslencyndod hwyr. Mae cyfraddau marwolaeth drwy anaf rhwng 15 a 19 oed tua chwe gwaith yn uwch na'r gyfradd rhwng 10 a 14 oed. Mae cyfraddau troseddau ar eu huchaf ymhlith dynion ifanc a chyfraddau cam-drin alcohol yn uchel o gymharu ag oedrannau eraill. Er bod y rhan fwyaf o bobl ifanc yn eu harddegau yn dod drwy'r oedran trosiannol hwn yn dda, mae'n bwysig deall y ffactorau risg ar gyfer ymddygiad a all gael canlyniadau difrifol. Mae genynnau, profiad plentyndod, ac amgylchedd person ifanc sy'n cyrraedd glaslencyndod oll yn ffactorau sy'n ffurfio ymddygiad. Gan ychwanegu at y darlun cymhleth hwn, mae ymchwil yn datgelu bellach sut y mae'r holl ffactorau hyn yn gweithredu yng nghyd-destun ymennydd sy'n newid, gyda'i effaith ei hun ar ymddygiad. Po fwyaf a ddysgwn, y gorau y gallwn ddeall galluoedd a gwendidau pobl yn eu harddegau, ac arwyddocâd y cam hwn i iechyd meddwl gydol oes. Diwedd y dyfyniad. Rydym yn cydnabod bod rhai pobl ifanc yn eu harddegau'n berffaith abl i feddwl yn rhesymegol ac mae ganddynt ddealltwriaeth wleidyddol weddol soffistigedig. Fodd bynnag, nid yw hynny'n wir yn achos llawer ohonynt. Mewn sawl ffordd, cydnabu Cynulliad Cymru fregusrwydd y grŵp oedran hwn pan newidiodd y gyfraith yng Nghymru i wahardd rhai 16 a 17 mlwydd oed rhag gallu prynu sigaréts yn gyfreithlon. Os na ellir ymddiried mewn pobl ifanc yr oedran hwn i arfer crebwyll ynghylch prynu pecyn o sigaréts, yna pam ar y ddaear rydym yn cynnig ein bod yn rhoi cyfrifoldeb iddynt ethol gwleidyddion? Mae'n hurt. Mae yna ddadl fod y grŵp oedran hwn yn talu treth, ac felly y dylid rhoi hawl iddynt bleidleisio. Ond y gwir amdani yw bod y grŵp hwn, gydag ehangu prifysgolion, yn cael ei faldodi am gyfnod hwy yn ystod glaslencyndod mewn gwirionedd, gyda'r rhan fwyaf ohonynt wedi'u sefydliadoli yn y system addysg hyd nes eu bod yn 21 oed neu wedi hynny.