techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I would like to move a motion under Standing Order 17.42 that the committee resolve to exclude the public for items 5 and 7. Is everyone content? Yes. We will therefore move into private session. Thank you very much.
Welsh: Fyddwn i'n cynnig o dan Reol Sefydlog 17.42 fod y pwyllgor yn penderfynu gwahardd y cyhoedd o eitemau 5 a 7. Ydy pawb yn fodlon? Dwi'n cymryd bod pawb yn fodlon, felly fe awn ni i mewn i sesiwn breifat. Diolch yn fawr iawn.
English: Many thanks to you for this morning and for this afternoon, indeed, and thank you to everyone for joining us, and thank you to my fellow Members too. I'm now going to give 10 seconds warning before we bring this session to an end.
Welsh: Diolch yn fawr iawn ichi am y bore yma ac am y prynhawn yma, a diolch yn fawr i bawb am ddod, a diolch i'r Aelodau. Dwi rŵan yn mynd i roi 10 eiliad i ddod â hwn i ben.
English: Welcome, and in accordance with Standing Order 12.3A, I have agreed to summon the Senedd as a matter of urgent public importance for a statement on COVID-19. Before we begin, I need to set out a few points. A Plenary meeting held by video-conference, in accordance with the Standing Orders of the Welsh Parliament, constitutes Senedd proceedings for the purposes of the Government of Wales Act 2006. Some of the provisions of Standing Order 34 will apply for today's Plenary meeting, and these are set out on your agenda. And I would remind Members that Standing Orders relating to order in Plenary meetings apply to this meeting.
Welsh: Croeso, bawb. Yn unol â Rheol Sefydlog 12.3A, dwi wedi cytuno i gynnull y Senedd fel mater o bwys cyhoeddus ar gyfer datganiad ar COVID-19. Cyn inni ddechrau, dwi angen nodi ychydig o bwyntiau. Mae Cyfarfod Llawn a gynhelir drwy gynhadledd fideo, yn unol â Rheolau Sefydlog Senedd Cymru, yn gyfystyr â thrafodion y Senedd at ddibenion Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Bydd rhai o ddarpariaethau Rheol Sefydlog 34 yn gymwys ar gyfer y cyfarfod yma heddiw, ac mae'r rheini wedi eu nodi ar eich agenda. A dwi angen atgoffa'r Aelodau fod y Rheolau Sefydlog sy'n ymwneud â threfn yn y Cyfarfod Llawn yn berthnasol i'r cyfarfod yma.
English: The first and only item this afternoon is a statement by the First Minister - an update on COVID-19. I call on the First Minister to make his statement - Mark Drakeford.
Welsh: Yr unig eitem y prynhawn yma yw'r datganiad gan y Prif Weindiog ar ddiweddariad ar COVID-19. Felly, y Prif Weinidog i wneud ei ddatganiad - Mark Drakeford.
English: Thank you, Llywydd, for this opportunity to address the Senedd about the fast-moving omicron variant of coronavirus and the rapidly evolving public health situation. It's been just over a week since the health Minister updated Members before the Senedd broke for recess. When she spoke to you, there were 32 confirmed cases of omicron and the overall coronavirus case rate in Wales was high but stable.
Welsh: Diolch, Llywydd, am y cyfle hwn i annerch y Senedd am yr amrywiolyn omicron o'r coronafeirws a'r sefyllfa iechyd cyhoeddus sy'n datblygu'n gyflym. Mae ychydig dros wythnos wedi mynd heibio ers i'r Gweinidog iechyd ddiweddaru Aelodau cyn i'r Senedd dorri am y toriad. Pan siaradodd hi â chi, roedd 32 o achosion o omicron wedi eu cadarnhau ac roedd cyfradd gyffredinol achosion coronafeirws yng Nghymru yn uchel ond yn sefydlog.
English: Today, that situation has changed markedly and the approaching storm is bearing down upon us. The very latest figures show that there are now 941 confirmed cases of omicron, and that number is rising, and it is present now in every area of Wales. Omicron is already the dominant variant in England and Scotland, and it is only a matter of time before it overtakes delta as the dominant form of the virus across Wales too. For many weeks, we have had high but stable rates of coronavirus in Wales, at around 500 cases per 100,000 people. But these, too, have risen sharply in the last few days. Today, that figure has moved beyond 600 per 100,000 people, in a combination now of both delta and omicron cases. Numbers in this scale already risk putting our public services under considerable strain because of sickness absences, and we can only expect this to intensify as we move into the omicron wave after Christmas. Llywydd, throughout the pandemic, we have reviewed our coronavirus regulations every three weeks to ensure we have the right protections in place to keep Wales safe. Because of the speed of change, we have moved to a weekly cycle of Cabinet meetings and we have - [ Inaudible.]
Welsh: Heddiw, mae'r sefyllfa honno wedi newid yn glir ac mae'r storm yn agosáu. Mae'r ffigurau diweddaraf yn dangos bod 941 o achosion o omicron wedi'u cadarnhau erbyn hyn, ac mae'r nifer honno'n codi, ac mae'n bresennol bellach ym mhob ardal yng Nghymru. Omicron yw'r amrywiolyn mwyaf cyffredin yn Lloegr a'r Alban eisoes, a mater o amser yw hi cyn iddo drechu delta i ddod yn ffurf fwyaf cyffredin ar y feirws ledled Cymru hefyd. Ers wythnosau lawer, rydym wedi cael cyfraddau uchel ond sefydlog o'r coronafeirws yng Nghymru, sef tua 500 o achosion fesul 100,000 o bobl. Ond mae'r rhain hefyd wedi codi'n sydyn yn ystod y dyddiau diwethaf. Heddiw, mae'r ffigur hwnnw wedi codi dros 600 fesul 100,000 o bobl, mewn cyfuniad bellach o achosion delta ac omicron. Mae'r niferoedd ar y raddfa hon eisoes yn creu perygl o roi ein gwasanaethau cyhoeddus dan straen sylweddol yn sgil absenoldeb oherwydd salwch, a gallwn ddisgwyl i hyn waethygu wrth inni symud i'r don omicron ar ôl y Nadolig. Lywydd, drwy gydol y pandemig, rydym wedi adolygu ein rheoliadau coronafeirws bob tair wythnos i sicrhau bod gennym y mesurau diogelwch cywir ar waith i gadw Cymru'n ddiogel. Oherwydd cyflymder y newid, rydym wedi symud i gylch wythnosol o gyfarfodydd y Cabinet ac rydym wedi - [ Anghlywadwy.]
English: I think we may have lost the First Minister. I'm going to pause a second whilst we see if we can hear again the First Minister. I think maybe your connection has resumed, First Minister, so if you can just go back a couple of sentences, I think we'll catch you up.
Welsh: Rwy'n credu efallai ein bod wedi colli'r Prif Weinidog. Rwy'n mynd i oedi am eiliad tra gwelwn a allwn glywed y Prif Weinidog eto. Rwy'n credu efallai fod eich cysylltiad wedi'i adfer, Brif Weinidog, felly os gallwch fynd yn ôl frawddeg neu ddwy, rwy'n credu y byddwn wedi cael yr hyn a ddywedoch.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. I was explaining that, because of the speed of change, we have moved to a weekly cycle of Cabinet meetings. Since the health Minister last updated the Senedd, the Cabinet has met four times in a week to consider the latest public health advice, and I've also held discussions over that week with the Prime Minister, the First Ministers of Scotland and Northern Ireland, and formal meetings between the four nations of the UK have taken place on at least three separate occasions. These intensive discussions have focused on the latest scientific and clinical advice and the latest data we have available to consider what protections we need in place in the days before and after Christmas. Llywydd, it's because the onset of omicron cases in Wales is running some days behind the dominant pattern elsewhere in the UK, the Cabinet decided last week that we would continue at alert level 0 through the rest of this week and up to Christmas itself. But we have already changed the law for the post-Christmas period on working from home, to provide new rights for employees and new duties for employers.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Roeddwn yn egluro ein bod, oherwydd cyflymder y newid, wedi symud i gylch wythnosol o gyfarfodydd Cabinet. Ers y tro diwethaf i'r Gweinidog iechyd roi'r newyddion diweddaraf i'r Senedd, mae'r Cabinet wedi cyfarfod bedair gwaith mewn wythnos i ystyried y cyngor iechyd cyhoeddus diweddaraf, ac rwyf hefyd wedi cynnal trafodaethau dros yr wythnos honno gyda Phrif Weinidog y DU, a Phrif Weinidogion yr Alban a Gogledd Iwerddon, ac mae cyfarfodydd ffurfiol rhwng pedair gwlad y DU wedi'u cynnal ar o leiaf dri achlysur gwahanol. Mae'r trafodaethau dwys hyn wedi canolbwyntio ar y cyngor gwyddonol a chlinigol diweddaraf a'r data diweddaraf sydd gennym i ystyried pa fesurau diogelwch sydd eu hangen arnom yn y dyddiau cyn ac ar ôl y Nadolig. Lywydd, oherwydd bod dechrau'r achosion omicron yng Nghymru yn digwydd ychydig ddyddiau ar ôl y prif batrwm mewn rhannau eraill o'r DU, penderfynodd y Cabinet yr wythnos diwethaf y byddem yn parhau ar lefel rhybudd 0 drwy weddill yr wythnos hon a hyd at y Nadolig ei hun. Ond rydym eisoes wedi newid y gyfraith ar gyfer y cyfnod ar ôl y Nadolig ar weithio gartref, i ddarparu hawliau newydd i weithwyr a dyletswyddau newydd i gyflogwyr.
English: Leader of the Welsh Conservatives, Andrew R.T. Davies.
Welsh: Arweinydd Torïaid Cymru, Andrew R.T. Davies.
English: I'd like to thank Adam Price for those questions.
Welsh: Llywydd, diolch yn fawr i Adam Price am y cwestiynau.
English: I thank him both for his very regular participation in the briefing sessions we're able to provide, alongside Rhun ap Iorwerth, but also for his indication at the start of what he said about general support for the need for precautionary and proportionate actions to be taken to protect people in Wales. We will publish the modelling; we publish the TAC advice we get regularly, often alongside the three-week cycle. I know that Mr Price will know that, in the rapidly evolving state of understanding, the model is constantly being updated. So, it had a certain assumption about the rate at which we would be able to roll out boosters in Wales - we're obviously exceeding that by a significant amount, and the model will need to be recalibrated to take account of that. It makes assumptions about people's behaviour, and I think we've seen, in the last couple of weeks, that, actually, people's behaviour is more sensitive to the risks of omicron than maybe we would have thought. The South African data in relation to severity is of course, useful, but 70 per cent of the population of South Africa have recently been infected in a huge delta wave that's spread through South Africa. So, I think that would be consistent with the advice that I saw earlier, that if you've already been infected with coronavirus and you then get omicron, it will be less severe. But that doesn't necessarily mean that if you haven't had a previous dose that the impact would be less severe.
Welsh: Diolch iddo am ei gyfranogiad rheolaidd iawn ochr yn ochr â Rhun ap Iorwerth yn y sesiynau briffio y gallwn eu darparu, ond hefyd am ddynodi ar ddechrau'r hyn a ddywedodd am gefnogaeth gyffredinol i'r angen i roi camau rhagofalus a chymesur ar waith i ddiogelu pobl Cymru. Byddwn yn cyhoeddi'r gwaith modelu; rydym yn cyhoeddi cyngor y gell cyngor technegol a gawn yn rheolaidd, yn aml ochr yn ochr â'r cylch tair wythnos. Gwn y bydd Mr Price yn gwybod, yn y ddealltwriaeth sy'n datblygu'n gyflym, fod y model yn cael ei ddiweddaru'n gyson. Felly, roedd ganddo ragdybiaeth benodol ynghylch pa mor gyflym y byddem yn gallu cyflwyno'r pigiad atgyfnerthu yng Nghymru - rydym yn amlwg yn rhagori ar hynny o gryn dipyn, a bydd angen ailgyflunio'r model er mwyn ystyried hynny. Mae'r model yn gwneud rhagdybiaethau am ymddygiad pobl, a chredaf ein bod wedi gweld, yn ystod yr wythnosau diwethaf, fod ymddygiad pobl yn fwy sensitif i beryglon omicron nag y byddem wedi'i feddwl o bosibl. Mae data De Affrica mewn perthynas â difrifoldeb yn ddefnyddiol wrth gwrs, ond mae 70 y cant o boblogaeth De Affrica wedi'u heintio'n ddiweddar mewn ton delta enfawr a ledaenodd drwy Dde Affrica. Felly, credaf y byddai hynny'n gyson â'r cyngor a welais yn gynharach sy'n dynodi, os ydych eisoes wedi eich heintio â'r coronafeirws a'ch bod wedyn yn cael omicron, y bydd yn llai difrifol. Ond nid yw hynny o reidrwydd yn golygu, os nad ydych wedi cael dos blaenorol, y byddai'r effaith yn llai difrifol.
English: We still have a large number of Members who wish to speak, so can I ask everyone who's now contributing to keep to their time limits, please, so we can get through as many as possible? Hefin David.
Welsh: Mae gennym nifer fawr o Aelodau o hyd sy'n dymuno siarad, felly a gaf fi ofyn i bawb sy'n cyfrannu yn awr i gadw o fewn yr amser, os gwelwch yn dda, fel y gallwn fynd drwy gynifer ohonoch â phosibl? Hefin David.
English: Diolch, Dirprwy Lywydd. It's worth noting that the fixed-penalty notices were first voted on in early 2020 in the Health Protection (Coronavirus Restrictions) (No. 2) (Wales) Regulations 2020, section 21, and there's no party in this Chamber that didn't support them at the time, so it is a significant issue there. However, at the time, they applied to everyone, because everyone was at a stay-at-home duty in law, whereas now they only apply to employers and employees in these circumstances, so there's a slight change there. So, I'd like to ask the First Minister - . I've had much correspondence from people who are worried about inadvertently breaking the law and being criminalised. What would he say to someone who has written to me with those concerns, that they don't quite understand the 'reasonable excuse' measure? How can they understand that and take the appropriate measures for working from home? And finally, two practical questions: are driving tests able to continue and driving lessons able to continue, and close-contact services continue as normal? And are opening hours for licensed premises continuing as normal? Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae'n werth nodi y pleidleisiwyd ar yr hysbysiadau cosb benodedig am y tro cyntaf yn gynnar yn 2020 yn Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 2) (Cymru) 2020, adran 21, ac nid oes plaid yn y Siambr hon nad oedd yn eu cefnogi ar y pryd, felly mae'n fater o bwys. Fodd bynnag, ar y pryd, roeddent yn berthnasol i bawb, oherwydd bod pawb â dyletswydd gyfreithiol i aros gartref, ond erbyn hyn i gyflogwyr a gweithwyr yn unig dan yr amgylchiadau hyn y maent yn berthnasol, felly mae ychydig o newid yno. Felly, hoffwn ofyn i'r Prif Weinidog - . Rwyf wedi cael llawer o ohebiaeth gan bobl sy'n poeni am dorri'r gyfraith a chyflawni trosedd yn anfwriadol. Beth y byddai'n ei ddweud wrth rywun sydd wedi ysgrifennu ataf gyda'r pryderon hynny, nad ydynt yn llwyr ddeall y mesur 'esgus rhesymol'? Sut y gallant ddeall hwnnw a rhoi'r camau priodol ar waith ar gyfer gweithio gartref? Ac yn olaf, dau gwestiwn ymarferol: a yw profion gyrru a gwersi gyrru'n cael parhau, a gwasanaethau cyswllt agos yn parhau fel arfer? Ac a yw oriau agor ar gyfer safleoedd trwyddedig yn parhau fel arfer? Diolch.
English: First Minister, can I ask how many people are in hospital with the new variant now, at the present time? And there's a real concern that some health boards - Betsi in particular - are cancelling planned operations to ensure the booster programme is being completed. Now, last month, we saw that 40,000 people were waiting over a year for treatment, and 9,000 over two years, each likely, or potentially, waiting for treatment in pain, unfortunately. So, are you confident that the booster programme is being rolled out sufficiently to community pharmacists and GPs and that is having a welcome input on planned NHS services? And what can be done to take pressure off the NHS and what assurances can you give to patients across Wales that their operations won't be significantly postponed?
Welsh: Brif Weinidog, a gaf fi ofyn faint o bobl sydd yn yr ysbyty gyda'r amrywiolyn newydd yn awr, ar hyn o bryd? Ac mae pryder gwirioneddol fod rhai byrddau iechyd - Betsi Cadwaladr yn arbennig - yn canslo llawdriniaethau a gynlluniwyd i sicrhau bod rhaglen y pigiad atgyfnerthu yn cael ei chwblhau. Nawr, y mis diwethaf, gwelsom fod 40,000 o bobl yn aros dros flwyddyn am driniaeth, a 9,000 dros ddwy flynedd, a phob un mewn poen, o bosibl, wrth aros am driniaeth. Felly, a ydych yn hyderus fod rhaglen y pigiad atgyfnerthu yn cael ei chyflwyno'n ddigonol i fferyllwyr cymunedol a meddygon teulu a bod hynny'n cael effaith i'w groesawu ar wasanaethau a gynlluniwyd y GIG? A beth y gellir ei wneud i dynnu pwysau oddi ar y GIG a pha sicrwydd y gallwch ei roi i gleifion ledled Cymru na fydd eu llawdriniaethau'n cael eu gohirio'n sylweddol?
English: Llywydd, apologies for the fact that I'm scanning the information that I have in front of me, and I can't put my eyes on the figure of people in hospital in Wales at the moment, but that figure is available. It is a modest number at the moment, but I know that Russell George will have seen the figures from London and from Manchester of the very rapid rises there have been there in the last week of hospitalisations from omicron cases, hospitalisations that began concentrated amongst people in their 20s and 30s, but have since moved up the age ranges as well. So, because we are behind the curve - we are lucky enough to have that small advantage in Wales - the numbers in Wales at the moment are small. But I'm afraid that we have to look at the pattern elsewhere and prepare ourselves for that. Can I say that there are inevitably trade-offs in what we're able to do? If we want the vaccination programme to be run at the speed that it is - [ Inaudible.]
Welsh: Lywydd, ymddiheuriadau am y ffaith fy mod yn sganio'r wybodaeth sydd gennyf o'm blaen, ac na allaf weld ffigur y bobl sydd mewn ysbytai yng Nghymru ar hyn o bryd, ond mae'r ffigur hwnnw ar gael. Mae'n nifer gymharol fach ar hyn o bryd, ond gwn y bydd Russell George wedi gweld y ffigurau o Lundain ac o Fanceinion a'r cynnydd cyflym iawn a fu yno yn ystod yr wythnos diwethaf yn nifer y bobl sy'n mynd i'r ysbyty oherwydd omicron, gyda nifer o'r achosion cychwynnol ymhlith pobl yn eu 20au a'u 30au, er eu bod wedi symud i fyny'r ystodau oedran ers hynny hefyd. Felly, oherwydd ein bod y tu ôl i'r gromlin - rydym yn ddigon ffodus i gael y fantais fach honno yng Nghymru - mae'r niferoedd yng Nghymru ar hyn o bryd yn fach. Ond mae arnaf ofn fod yn rhaid inni edrych ar y patrwm mewn mannau eraill a pharatoi ein hunain ar gyfer hynny. A gaf fi ddweud ei bod yn anochel fod cyfaddawdau yn yr hyn y gallwn ei wneud? Os ydym am i'r rhaglen frechu gael ei chyflwyno ar y cyflymder - [ Anghlywadwy.]
English: It looks like the First Minister's frozen again. We'll give it a couple of minutes to see if we can get him back. And whilst we wait for the First Minister, can I inform Members that the Llywydd is also having difficulties -
Welsh: Mae'n edrych yn debyg fod y Prif Weinidog wedi rhewi eto. Fe rown funud neu ddwy iddo i weld a allwn ei gael yn ôl. Ac wrth inni aros am y Prif Weinidog, a gaf fi hysbysu'r Aelodau fod y Llywydd hefyd yn cael anawsterau -
English: - offered -
Welsh: - y caiff ei chyflwyno -
English: First Minister, we lost you for a second. You were frozen. About 30 seconds.
Welsh: Brif Weinidog, fe wnaethom eich colli am eiliad. Cawsoch eich rhewi. Tua 30 eiliad.
English: Okay. I think I'll - . I hope I was explaining that there are some inevitable trade-offs when you have a fixed workforce and you ask them to take on another major programme, like a vaccination programme that's going to offer a booster to everybody eligible in Wales before the end of this calendar year. The good news is that you have concentrated that effort into a very short period, and then those people will be released back to do all the other things we want them to do. I should make it clear that BCU is not the only health board that is having to take those decisions, but, hopefully, provided people come forward as we would like them to, the period over which people are diverted to the booster campaign will be kept to a minimum.
Welsh: O'r gorau. Rwy'n credu y gwnaf - . Gobeithio fy mod yn egluro bod rhai cyfaddawdau anochel pan fydd gennych weithlu sefydlog a'ch bod yn gofyn iddynt gyflawni rhaglen bwysig arall, fel rhaglen frechu sy'n mynd i gynnig pigiad atgyfnerthu i bawb sy'n gymwys yng Nghymru cyn diwedd y flwyddyn galendr hon. Y newyddion da yw eich bod wedi cyfyngu'r ymdrech honno i gyfnod byr iawn, ac yna bydd y bobl hynny'n cael eu rhyddhau yn ôl i wneud yr holl bethau eraill rydym am iddynt eu gwneud. Dylwn ei gwneud yn glir nad prifysgol Betsi Cadwaladr yw'r unig fwrdd iechyd sy'n gorfod gwneud y penderfyniadau hynny, ond cyhyd â bod pobl yn dod i gael eu brechu fel yr hoffem iddynt ei wneud, gobeithio y bydd y cyfnod y caiff pobl eu dargyfeirio i'r ymgyrch i ddarparu'r pigiad atgyfnerthu mor fyr ag sy'n bosibl.
English: And as I was saying whilst we were waiting, the Llywydd's broadband has gone down, and whilst we are trying to see if we can get Aberaeron back online, I'll continue. Luke Fletcher.
Welsh: Ac fel roeddwn yn dweud tra roeddem yn aros, mae band eang y Llywydd wedi methu, a thra'n bod yn ceisio gweld a allwn gael Aberaeron yn ôl ar-lein, fe wnaf barhau. Luke Fletcher.
English: Llywydd, in relation to the timeliness of business support, our aim is to use some of the mechanisms we used earlier in the pandemic. So, these will be payments that will go direct to businesses without the need for a complex application process, although there will be a separate sum of money where application can be made for people whose circumstances are beyond what the reliance on local authorities' ability to simply send grant aid out would cover. So, the economy Minister will set out those timings tomorrow, and I hope that that will give some confidence to businesses that, as rapidly as we are able to, the money will leave us and be with them. I heard what the Member said in relation to the working from home regulations, but I don't think I heard anything I hadn't heard earlier, Llywydd, and, in the interests of speed and other Members, I've got nothing further to add on that matter.
Welsh: Lywydd, mewn perthynas â chymorth busnes amserol, ein nod yw defnyddio rhai o'r systemau a ddefnyddiwyd gennym yn gynharach yn y pandemig. Felly, bydd y taliadau hyn yn mynd yn uniongyrchol i fusnesau heb fod angen proses ymgeisio gymhleth, er y bydd swm ar wahân o arian lle gellir gwneud cais i bobl y mae eu hamgylchiadau y tu hwnt i'r hyn y byddai'r ddibyniaeth ar allu awdurdodau lleol i anfon cymorth grant allan yn darparu ar ei gyfer. Felly, bydd Gweinidog yr economi yn nodi'r amseroedd hynny yfory, ac rwy'n gobeithio y bydd hynny'n rhoi rhywfaint o hyder i fusnesau y bydd yr arian yn ein gadael a gyda hwy cyn gynted ag y gallwn. Clywais yr hyn a ddywedodd yr Aelod mewn perthynas â'r rheoliadau gweithio gartref, ond nid wyf yn credu imi glywed unrhyw beth nad oeddwn wedi'i glywed yn gynharach, Lywydd, ac i fod yn gyflym ac er mwyn yr Aelodau eraill, nid oes gennyf ragor i'w ychwanegu ar y mater hwnnw.
English: The normal way to compare action and inaction is to have a control sample. Brazil and the southern states of the United States of America have given us such a control sample, but with catastrophic death rates in those countries. I'd like to raise two points: first, that action is taken against supermarkets and bus companies that are not enforcing mask wearing; and secondly, that the benefit of vaccines and boosters in reducing infection, transmission rates and death rates is explained to the public.
Welsh: Y ffordd arferol o gymharu gweithredu a diffyg gweithredu yw cael sampl rheoli. Mae Brasil a thaleithiau deheuol Unol Daleithiau America wedi rhoi sampl rheoli o'r fath i ni, ond gyda chyfraddau marwolaethau trychinebus yn y gwledydd hynny. Hoffwn godi dau bwynt: yn gyntaf, fod camau'n cael eu cymryd yn erbyn archfarchnadoedd a chwmnïau bysiau nad ydynt yn gorfodi gwisgo masgiau; ac yn ail, fod budd brechlynnau a phigiadau atgyfnerthu i leihau heintiau, cyfraddau trosglwyddo a chyfraddau marwolaethau yn cael ei egluro i'r cyhoedd.