English: Yes, thank you very much, Delyth, for that series of things. So, just going through them in order, yes, we absolutely bring up the grid issues every single time I meet anybody even remotely relevant to it in a ministerial group - we bring it up. I'm in the queue to see the new energy Minister. I hope he stays in post long enough for me to actually see this one - the last one left post before I managed it. We are looking for a reassurance that the holistic network design that was discussed with the Minister, which seems like years ago now, but was only a few months ago, goes ahead for Wales. We've discussed in this Chamber many times why we need that network design to go ahead and why we need the upgrading of the grid. It is absolutely the case, and every single renewable developer we speak to, and the Crown Estate themselves, agree with us on the case that, if we want to onshore the very significant gigawatt capability of the Celtic sea into south Wales, which we certainly need to do, then we need the grid capacity to be able to do that. We are pushing with some alacrity to make sure that that happens, and there'll be a number of round-tables and interventions that we are taking part in, and indeed hosting, in January and February of next year, trying to make sure that we're the first movers in some of those areas, and ensuring that our ports are in prime position to be able to take advantage of what will be a significant opportunity. In terms of the cost-of-living crisis, this is one of the conundrums, isn't it, of the world? So, we are trying to put money into people's pockets in a short-term way for the cost-of-living crisis, because some people simply cannot make ends meet, and at the same time we are also, of course, promoting energy efficiency and adaptations, so the better your house is, the more adapted it is to climate resilience, the less energy you use, and the more money there is in your pocket. If you were lucky enough to be able to afford to put solar panels on your roof, then you are getting a benefit from that. We've also been pushing the UK Government to, frankly, come away from its ridiculous market based on the marginal price of gas, and to split the renewables market away from that. Instead, unfortunately, they've come up with a plan to windfall tax the renewables companies, which seems completely - . Well, it's not what we would have done, that's for sure. We keep pushing that all the time and also, obviously, the renewables do that. But it's right around the coast of Britain. Wales has really excellent renewables, but, actually, Britain has really excellent renewables, so it makes no sense to me that the Government, acting as the English Government in that regard, doesn't see the opportunity for that. We certainly do push that, and I was in an inter-ministerial group only on Monday where it was amongst the things discussed. The other thing discussed was the threat to the habitats regulations - the EU Bill. We were assured by the Minister who was at that meeting - . Unfortunately, it was not Thérèse Coffey, and I would like to put it on record, Deputy Llywydd, that we would like the Secretary of State to actually attend the meetings, and not send junior Ministers. But the Minister there was at great pains to tell us that the assumption is going to be that things stay in place unless there's a real reason for them not to. It's very difficult to understand what real reason there would be not to maintain the habitats directive in place. Nevertheless, we will be keeping a very watchful eye on what happens, because otherwise we will have to undergo a very rapid programme to make sure that those habitats regulations stay in force in Wales. But I can assure you that that is our intention. In terms of the land use issue, one of the reasons I'm going to COP15 is because biodiversity totally depends on our ability to make the best use of our land. These carbon sinks are not just forests, just to be clear - these are the peatlands, these are the wildflower meadows, these are the long grasslands where the curlews nest right across Wales that we need interconnectivity between and that we need as habitats. In doing so, we get the double whammy, don't we? We get the increased protection of our biodiversity, but we also get the carbon sink entirely necessary for us to withstand this oncoming onslaught.
Welsh: Ie, diolch yn fawr iawn i chi, Delyth, am y gyfres yna o bethau. Felly, gan fynd drwyddyn nhw yn eu trefn, ydym, rydym ni'n bendant yn codi'r materion ynglŷn â'r grid bob un tro y byddaf i'n cwrdd ag unrhyw un sy'n berthnasol iddo mewn grŵp gweinidogol - rydym ni'n ei godi. Rwyf i yn y ciw i weld y Gweinidog ynni newydd. Rwy'n gobeithio y bydd yn aros yn y swydd yn ddigon hir i mi weld yr un hwn mewn gwirionedd - gadawodd yr un olaf ei swydd cyn i mi ei weld. Rydym ni'n chwilio am sicrwydd y bydd y dyluniad rhwydwaith cyfannol a gafodd ei drafod gyda'r Gweinidog, flynyddoedd yn ôl erbyn hyn, mae'n ymddangos, ond dim ond ychydig fisoedd yn ôl yr oedd hi, yn digwydd i Gymru. Rydym ni wedi trafod yn y Siambr hon lawer gwaith pam mae angen i'r dyluniad rhwydwaith hwnnw i fynd yn ei flaen a pham mae angen uwchraddio'r grid. Mae hi'n berffaith wir, ac mae pob un datblygwr adnewyddadwy yr ydym ni'n siarad â nhw, ac Ystad y Goron eu hunain, yn cytuno â ni ynglŷn â hyn, os ydym ni'n bwriadu symud cynhyrchiant sylweddol iawn o allu gigawat o'r môr Celtaidd i dir y de, ac mae gwir angen i ni wneud hynny, yna mae angen y capasiti grid hwnnw er mwyn i ni allu gwneud hynny. Rydym ni'n gwthio yn frwdfrydig iawn i wneud yn siŵr bod hynny'n digwydd, ac fe fydd yna nifer o gyfarfodydd bord gron ac ymyriadau y byddwn ni'n cymryd rhan ynddyn nhw, ac yn wir yn eu cynnal, ym mis Ionawr a mis Chwefror y flwyddyn nesaf, i geisio sicrhau mai ni yw'r rhai sy'n symud gyntaf mewn rhai o'r meysydd hynny, ac yn sicrhau bod ein porthladdoedd ni mewn sefyllfa ragorol i allu manteisio ar yr hyn a fydd yn gyfle o bwys. O ran yr argyfwng costau byw, mae hwn yn peri penbleth yn fyd-eang, on'd yw e? Felly, rydym ni'n ceisio rhoi arian ym mhocedi pobl yn y byrdymor ar gyfer ymdopi â'r argyfwng costau byw, oherwydd yn syml, ni all rhai pobl gadw dau ben llinyn ynghyd, ac ar yr un pryd rydym, wrth gwrs, yn hyrwyddo effeithlonrwydd ynni ac addasiadau hefyd, felly os yw eich tŷ chi mewn cyflwr da, po fwyaf y mae wedi'i addasu ar gyfer cadernid hinsawdd, y lleiaf o ynni y byddwch chi'n ei ddefnyddio, a'r mwyaf o arian sydd gennych chi yn eich poced. Os oeddech chi'n ddigon ffodus i allu fforddio gosod paneli solar ar eich to, yna rydych chi'n cael budd o hynny. Rydym ni wedi bod yn pwyso ar Lywodraeth y DU hefyd, a dweud y gwir, i symud oddi wrth eu marchnad hurt nhw sy'n seiliedig ar bris ymylol nwy, a gwahanu'r farchnad ynni adnewyddadwy oddi wrth hynny. Yn hytrach, yn anffodus, maen nhw wedi cynnig cynllun i godi treth ffawddelw ar y cwmnïau adnewyddadwy, sy'n ymddangos yn hollol - . Wel, nid dyna y byddem ni'n ei wneud, mae hynny'n sicr. Rydym ni'n parhau i bwyso am hynny drwy'r amser ac yn amlwg, mae'r cwmnïau ynni adnewyddadwy yn gwneud hynny hefyd. Ond mae hynny o gwmpas arfordir Prydain i gyd. Mae gan Gymru adnoddau gwych o ran ynni adnewyddadwy, ond, mewn gwirionedd, mae gan Brydain i gyd gyfleoedd ynni adnewyddadwy gwych, felly nid yw hi'n gwneud unrhyw synnwyr i mi nad yw'r Llywodraeth, sy'n cael ei rhedeg fel Llywodraeth i Loegr yn hynny o beth, yn gweld y cyfle ar gyfer hynny. Rydym ni'n sicr yn pwyso am hynny, ac roeddwn i mewn grŵp rhyng-weinidogol ddydd Llun lle'r oedd hwnnw ymhlith y pethau a gafodd eu trafod. Y peth arall a drafodwyd oedd y bygythiad i'r rheoliadau cynefinoedd - Bil yr UE. Fe gawsom ni sicrwydd gan y Gweinidog a oedd yn y cyfarfod hwnnw - . Yn anffodus, nid Thérèse Coffey oedd yno, ac fe hoffwn i ei rhoi hi ar y cofnod, Dirprwy Lywydd, y byddem ni'n dymuno i'r Ysgrifennydd Gwladol fod yn bresennol, mewn gwirionedd, yn y cyfarfodydd, ac nid anfon Gweinidogion iau. Ond roedd y Gweinidog a oedd yno'n pwysleisio yn fawr wrth ddweud wrthym ni mai'r rhagdybiaeth yw y bydd pethau yn aros yn eu lle oni bai bod unrhyw reswm dilys iddyn nhw beidio â bod felly. Mae hi'n anodd iawn deall pa reswm dilys a fyddai'n golygu peidio â chadw at y gyfarwyddeb cynefinoedd. Serch hynny, fe fyddwn ni'n cadw llygad barcud ar yr hyn sy'n digwydd, oherwydd fel arall fe fydd yn rhaid i ni ymgymryd â rhaglen gyflym iawn i wneud yn siŵr y bydd y rheoliadau cynefinoedd hynny yn aros yn weithredol yng Nghymru. Ond fe allaf i eich sicrhau chi mai dyna yw ein bwriad ni. O ran defnydd tir, un o'r rhesymau yr wyf i am fynd i COP15 yw am fod bioamrywiaeth yn dibynnu yn llwyr ar ein gallu ni i ddefnyddio tir yn y ffordd orau. Nid coedwigoedd yn unig yw'r dalfeydd carbon hyn, dim ond i fod yn eglur - y mawndiroedd ydyn nhw, y meysydd blodau gwylltion ydyn nhw, y tiroedd glaswellt hir ydyn nhw lle mae'r gylfinir yn nythu ledled Cymru y mae angen iddyn nhw fod yn rhyng-gysylltiedig ac y mae eu hangen nhw arnom ni i fod yn gynefinoedd. Wrth wneud hynny, rydym ni ar ein hennill ddwywaith, on'd ydyn ni? Fe fyddwn ni â mwy o amddiffyniad i'n bioamrywiaeth, ond fe fyddwn ni â'r ddalfa garbon hefyd sy'n gwbl angenrheidiol i ni ar gyfer gwrthsefyll yr hyn sydd ar ddod.