English: It's not a new problem, but universal credit has made it worse for the unemployed. We all did - or most of us did - fought an election and we had a month off work when we didn't have any income. And how did we survive? Savings and credit cards. How do people who haven't got those survive when they have to go on for months without universal credit? They don't. They either fall victim to doorstep lenders, or they end up having to borrow from family and friends who are often equally as badly off as they are. The poor are paying the price of austerity. I was hugely disappointed at the closure of Communities First. There were faults with it, but I thought it was something we should've kept going; put it right, rather than closing down. I was also hugely disappointed that the First Minister did not create a Minister dealing with poverty and disadvantaged communities. The actions the Welsh Government can do are: develop an anti-poverty strategy that clearly sets the steps that the Welsh Government intends to take to reduce the number of people living in poverty in Wales; ensure that all public sector workers employed by bodies directly funded by the Welsh Government are paid the real living wage; make paying the real living wage be a pre-condition for contracting with public sector bodies funded via the Welsh Government either directly or indirectly; make paying the real living wage a pre-condition of grants and loans to private companies; ban exploitative contracts by Welsh Government funded bodies and their contractors and sub-contractors; make financial support for companies, both grants and loans, dependent on non-exploitative contracts; commit to turn Wales into a living wage country; and learn from the errors made in Communities First and create a new anti-poverty scheme based upon the best of Communities First. Many of us had some excellent Communities First schemes in our communities, which have very sadly been lost.
Welsh: Nid yw'n broblem newydd, ond mae credyd cynhwysol wedi ei gwneud yn waeth i bobl ddi-waith. Gwnaeth pob un ohonom - neu gwnaeth y rhan fwyaf ohonom - ymladd etholiad a chawsom fis o'r gwaith pan nad oeddem yn cael unrhyw incwm. A sut y bu i ni oroesi? Cynilion a chardiau credyd. Sut y mae pobl nad oes ganddynt y rheini'n ymdopi pan fydd yn rhaid iddynt oroesi am fisoedd heb gredyd cynhwysol? Nid ydynt yn ymdopi. Maent naill ai'n dioddef gormes benthycwyr carreg y drws, neu yn y pen draw maent yn gorfod benthyca gan aelodau o'u teuluoedd a ffrindiau sy'n aml yr un mor dlawd â hwythau. Y tlodion sy'n talu'r pris am gyni. Roeddwn yn siomedig iawn fod Cymunedau yn Gyntaf wedi dod i ben. Roedd yn ddiffygiol, ond roeddwn yn meddwl ei fod yn rhywbeth y dylem fod wedi ei barhau; ei gywiro, yn hytrach na rhoi diwedd arno. Roeddwn yn hynod siomedig hefyd na wnaeth y Prif Weinidog greu Gweinidog i ymdrin â thlodi a chymunedau difreintiedig. Dyma'r camau y gall Llywodraeth Cymru eu cymryd: datblygu strategaeth wrthdlodi sy'n nodi'n glir y camau y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu eu rhoi ar waith i leihau nifer y bobl sy'n byw mewn tlodi yng Nghymru; sicrhau bod pob gweithiwr yn y sector cyhoeddus sy'n cael ei gyflogi gan gyrff a ariennir yn uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru yn cael y cyflog byw go iawn; gwneud talu'r cyflog byw go iawn yn rhagamod ar gyfer contractio gyda chyrff sector cyhoeddus a ariennir drwy Lywodraeth Cymru naill ai'n uniongyrchol neu'n anuniongyrchol; gwneud talu'r cyflog byw go iawn yn rhagamod i grantiau a benthyciadau i gwmnïau preifat; gwahardd contractau sy'n camfanteisio ar weithwyr gan gyrff a ariennir gan Lywodraeth Cymru, ynghyd â'u contractwyr a'u hisgontractwyr; gwneud cymorth ariannol i gwmnïau, yn grantiau a benthyciadau, yn ddibynnol ar gontractau nad ydynt yn camfanteisio; ymrwymo i droi Cymru'n wlad cyflog byw; a dysgu o'r camgymeriadau a wnaed yn Cymunedau yn Gyntaf a chreu cynllun gwrthdlodi newydd yn seiliedig ar y gorau o'r rhaglen Cymunedau yn Gyntaf. Roedd gan lawer ohonom gynlluniau Cymunedau yn Gyntaf rhagorol yn ein cymunedau, ac maent wedi'u colli yn anffodus.