techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Some families freely choose home schooling while others feel they have no alternative because the alternatives to school education for a troubled child are limited. While the number of the latter has dropped, the number of the former has increased from over 1,000 five years ago to over 1,500 last year. What does that say about the confidence in our school education system that they choose to home school? For those families that enrol but then withdraw their child, how sure are you that budget cuts, as has happened in Swansea, haven't reduced the child's entitlement to an appropriate level of education?
Welsh: Mae rhai teuluoedd yn dewis addysgu gartref o'u gwirfodd tra bod eraill yn teimlo nad oes ganddynt unrhyw ddewis arall gan fod y dewisiadau eraill yn hytrach nag addysg ysgol i blentyn cythryblus yn brin. Er bod nifer yr olaf wedi gostwng, mae nifer y cyntaf wedi cynyddu o fwy na 1,000 bum mlynedd yn ôl i dros 1,500 y llynedd. Beth mae hynny'n ei ddweud am y ffydd yn ein system addysg ysgol gan eu bod nhw'n dewis addysg gartref? I'r teuluoedd hynny sy'n cofrestru ond yna'n tynnu eu plentyn yn ôl, pa mor siŵr ydych chi nad yw toriadau i'r gyllideb, fel sydd wedi digwydd yn Abertawe, wedi lleihau hawl y plentyn i lefel briodol o addysg?
English: There are many different reasons why parents choose to home educate. I don't believe that the system as a whole is a reason for that. We're seeing ever improving education results in Wales and, of course, we're seeing budgets having been protected and investment in schools - unlike, of course, the situation across the border.
Welsh: Ceir llawer o wahanol resymau pam mae rhieni'n dewis addysgu gartref. Nid wyf yn credu bod y system yn ei chyfanrwydd yn rheswm am hynny. Rydym ni'n gweld canlyniadau addysg yng Nghymru sy'n gwella drwy'r amser ac, wrth gwrs, rydym ni'n gweld cyllidebau wedi eu diogelu a buddsoddiad mewn ysgolion - yn wahanol, wrth gwrs, i'r sefyllfa ar draws y ffin.
English: How does the Welsh Government ensure that home-schooled children will receive a good standard of education?
Welsh: Sut mae Llywodraeth Cymru yn sicrhau y bydd plant sy'n cael eu haddysgu gartref yn cael safon dda o addysg?
English: The guidance, of course, will help to continue to ensure that, providing local authorities with the clarity that they need to ensure that the education that is provided is of a sufficient standard.
Welsh: Bydd y canllawiau, wrth gwrs, yn helpu i barhau i sicrhau hynny, gan roi'r eglurder i awdurdodau lleol sydd ei angen arnynt i sicrhau bod yr addysg a ddarperir o safon ddigonol.
English: We know that no-cold-calling zones help to make people feel safer in their communities. We know the number of homes covered by zones continues to increase. What we are never sure of is whether no-cold-calling zones include political canvassers.
Welsh: Rydym ni'n gwybod bod ardaloedd dim galw diwahoddiad yn helpu i wneud pobl deimlo'n fwy diogel yn eu cymunedau. Rydym ni'n gwybod bod nifer y cartrefi sydd wedi'u cwmpasu gan ardaloedd o'r fath yn parhau i gynyddu. Yr hyn nad ydym byth yn siŵr ohono yw a yw ardaloedd dim galw diwahoddiad yn cynnwys canfaswyr gwleidyddol.
English: That's absolutely true. No-cold-calling zones are popular with residents. When delivering leaflets during half term in areas without no-cold-calling zones, I noticed a large number of houses with 'no uninvited traders' stickers on their doors. What can the Welsh Government do to support councils in expanding the areas covered by no-cold-calling zones?
Welsh: Mae hynny'n hollol wir. Mae ardaloedd dim galw diwahoddiad yn boblogaidd gyda thrigolion. Wrth ddanfon taflenni yn ystod hanner tymor mewn ardaloedd heb ardaloedd dim galw diwahoddiad, sylwais ar nifer fawr o dai â sticeri 'dim masnachwyr diwahoddiad' ar eu drysau. Beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i gefnogi cynghorau i ehangu'r mannau sy'n rhan o ardaloedd dim galw diwahoddiad?
English: In March 2013, a baseline review established 38,000 homes were covered by the zones. In November 2013, we invited local authorities to bid for funding to support the creation of zones in their areas. I have to say, only 12 authorities requested funding and just under £35,000 was provided. That said, the number of homes covered by zones has now increased to 53,000.
Welsh: Ym mis Mawrth 2013, canfu adolygiad sylfaenol bod 38,000 o gartrefi wedi'u cwmpasu yn yr ardaloedd. Ym mis Tachwedd 2013, gwahoddwyd awdurdodau lleol i wneud cais am gyllid i gefnogi'r gwaith o greu ardaloedd yn eu dalgylchoedd. Mae'n rhaid i mi ddweud, dim ond 12 awdurdod wnaeth ofyn am gyllid a darparwyd ychydig yn llai na £35,000. Wedi dweud hynny, mae nifer y cartrefi sy'n rhan o'r ardaloedd wedi cynyddu i 53,000 erbyn hyn.
English: First Minister, I certainly believe that more needs to be done to protect consumers against unsolicited mail and nuisance calls. According to the Office of Fair Trading, these types of scams are estimated to cost the victims around £3.5 billion a year. Can I ask, has the Government considered imposing a levy on the sender of mail, similar to that of the carrier bag charge, of course, allowing that money to be reinvested in different areas such as the forestry industry, protecting rural post offices or helping local authorities to recycle waste?
Welsh: Brif Weinidog, rwy'n sicr yn credu bod angen gwneud mwy i ddiogelu defnyddwyr rhag post na ofynnwyd amdano a galwadau niwsans. Yn ôl y Swyddfa Masnachu Teg, amcangyfrifir bod y mathau hyn o sgamiau yn costio tua £3.5 biliwn y flwyddyn i'r dioddefwyr. A gaf i ofyn, a yw'r Llywodraeth wedi ystyried cyflwyno ardoll ar anfonwyr post, yn debyg i'r tâl am fagiau siopa, gan ganiatáu i'r arian hwnnw, wrth gwrs, gael ei ailfuddsoddi mewn gwahanol feysydd fel y diwydiant coedwigaeth, diogelu swyddfeydd post gwledig neu helpu awdurdodau lleol i ailgylchu gwastraff?
English: The difficulty with that is that most of the mail does not originate in Wales. With carrier bags, it's easy enough; the carrier bags are in the shop in Wales to begin with. It's an issue that, if we expand it more widely, applies to waste. Most of the waste that comes in to Wales and is generated as waste isn't actually from Wales to begin with. For me, the answer lies in a UK and European approach to this, because we know that, certainly within the UK, unsolicited mail is still a problem. It's not as it was because, of course, e-mail is much easier now and, as I'm sure we all know in this Chamber, the scourge of telephone calls by organisations that are outside the telephone preference service. I would be very supportive of any legislation at a UK level that would strengthen the rights of people to avoid these calls in the future, with suitable penalties if needs be.
Welsh: Yr anhawster gyda hynny yw nad yw'r rhan fwyaf o'r post yn tarddu o Gymru. O ran bagiau siopa, mae'n ddigon hawdd; mae'r bagiau siopa yn y siop yng Nghymru i ddechrau. Mae'n fater, os edrychwn ni'n ehangach, sy'n berthnasol i wastraff. Nid yw'r rhan fwyaf o'r gwastraff sy'n dod i mewn i Gymru ac sy'n cael ei gynhyrchu fel gwastraff yn dod o Gymru i ddechrau mewn gwirionedd. I mi, dull y DU ac Ewrop o ymdrin â hyn yw'r ateb, gan ein bod ni'n gwybod, yn sicr o fewn y DU, bod post na ofynnwyd amdano yn dal i fod yn broblem. Nid yw fel yr oedd, wrth gwrs, gan fod e-bost yn llawer haws nawr ac, fel rwy'n siŵr ein bod ni i gyd yn gwybod yn y Siambr hon, ceir y pla o alwadau ffôn gan sefydliadau sydd y tu allan i'r gwasanaeth dewis ffôn. Byddwn yn gefnogol iawn i unrhyw ddeddfwriaeth ar lefel y DU a fyddai'n cryfhau hawliau pobl i osgoi'r galwadau hyn yn y dyfodol, trwy gosbau priodol os oes angen.
English: Our historic place names provide invaluable evidence about the development of our nation. It is one of the requirements of the Historic Environment (Wales) Act 2016 that Welsh Ministers create a list of historic place names that will then record this rich heritage for the future.
Welsh: Mae enwau lleoedd hanesyddol yn rhoi tystiolaeth werthfawr inni o ddatblygiad ein cenedl. Mae'n un o ofynion Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016 fod Gweinidogion Cymru'n llunio rhestr o enwau lleoedd hanesyddol a fydd yn cofnodi'r dreftadaeth gyfoethog hon ar gyfer y dyfodol.
English: Thank you very much for that response, First Minister. It's been noted, as you've noted, over the past few years that there are a number of examples of historic place names on old houses, halls and farms. These historic Welsh names have all come under threat and very often some are changed to English names. Do you as a Government agree that there is potential to develop legislation where a local planning authority's permission will be required before changing historic Welsh place names?
Welsh: Diolch yn fawr am yr ateb yna, Brif Weinidog. Mae wedi ei ddweud, fel rŷch chi wedi ei nodi, dros y blynyddoedd diwethaf bod yna nifer o esiamplau o enwau hanesyddol Cymraeg ar hen dai, ar hen blastai ac ar hen ffermydd. Mae'r enwau hanesyddol Cymraeg yma i gyd wedi dod o dan fygythiad ac yn aml, yn wir, rhai yn cael eu newid i'r Saesneg. A ydych chi fel Llywodraeth yn cytuno bod yna botensial i ddatblygu deddfwriaeth lle bydd angen derbyn caniatâd gan awdurdod cynllunio cyn ymyrryd ag enwau hanesyddol Cymraeg?
English: That's something that we have considered, but when we looked at it - there are more names changed from English to Welsh than from Welsh to English. As a result, in what way, therefore, would it be possible to police this through the planning regime? I'm not in favour of changing Welsh names to English names - place names, that is. Having said that, the Welsh Language Commissioner has established a panel to provide her with advice and recommendations about the way in which we can ensure that our heritage in the Welsh language is safeguarded.
Welsh: Mae hyn yn rhywbeth rŷm ni wedi ei ystyried, ond pan edrychom ni ar hyn - mae yna fwy o enwau yn cael eu newid o'r Saesneg i'r Gymraeg nag o'r Gymraeg i'r Saesneg. O achos hynny, ym mha ffordd, felly, y byddai'n bosibl i blismona hyn drwy'r system gynllunio? Nid wyf yn un sydd o blaid newid enwau Cymraeg i enwau Saesneg o ran enwau llefydd. Wedi dweud hynny, wrth gwrs, mae Comisiynydd y Gymraeg wedi sefydlu panel er mwyn rhoi cyngor ac argymhellion iddi hi ynglŷn ag ym mha ffordd y gallwn ni sicrhau bod ein treftadaeth yn yr iaith Gymraeg yn cael ei gwarchod.
English: First Minister, it is important that historic Welsh place names are safeguarded so that people understand their local history better, and it also helps to keep that history alive. In order to help in safeguarding historic place names, in addition to publishing a list, what guidance has your Government published to date?
Welsh: Brif Weinidog, mae yn bwysig bod enwau lleoedd hanesyddol Cymraeg yn cael eu diogelu er mwyn i bobl ddeall ein hanes lleol yn well, a hefyd mae'n helpu i gadw'r hanes yna yn fyw. Er mwyn helpu i ddiogelu enwau lleoedd hanesyddol, yn ogystal â chyhoeddi rhestr, pa ganllawiau mae eich Llywodraeth chi wedi eu cyhoeddi hyd yn hyn?
English: Paul Davies is, of course, talking about what I mentioned earlier about the work of the commissioner, which is something I welcome. As someone who lives in a town where there are huge problems with some streets because of the fact that the names of the streets have been Welsh for decades, then they've been translated very poorly into English and nobody now knows where they live. There are several examples in Bridgend where the Welsh names for roads have been misspelled or have been misinterpreted and mistranslated too. So, nobody knows where they are now. So, it is important because there are some people who can't receive credit as a result of that, and the sat navs don't work either. But it shows how important this issue is to ensure that we have one name in the Welsh language that is considered as the official name, where that names has been a historic name over the decades and centuries.
Welsh: Mae Paul Davies yn sôn, wrth gwrs, am beth ddywedais i yn gynharach ynglŷn â beth mae'r comisiynydd wedi ei wneud, sydd yn rhywbeth rwy'n ei groesawu. Fel rhywun sydd yn byw mewn tref lle mae yna broblemau enfawr ynglŷn â rhai strydoedd o achos y ffaith bod enwau'r strydoedd wedi bod yn Gymraeg ers degawdau, wedi cael eu cyfieithu yn amlwg yn wael i mewn i'r Saesneg, ac nid oes neb nawr yn gwybod lle maen nhw'n byw. Mae yna sawl enghraifft ym Mhen-y-bont ar Ogwr lle mae'r enwau Cymraeg i hewlydd wedi cael eu camsillafu, wedi cael eu camddehongli wedi hynny a'u cam-gyfieithu hefyd. Felly, nid oes neb yn gwybod lle maen nhw nawr. Mae e'n beth pwysig achos mae yna bobl sy'n ffaelu cael credyd o achos hynny, ac nid yw'r 'sat navs' yn gweithio chwaith. Mae'n dangos ei fod yn rhywbeth sydd yn bwysig dros ben er mwyn sicrhau bod gennym un enw yn y Gymraeg sydd yn cael ei ystyried fel yr enw swyddogol, lle mae'r enw yna wedi bod yn enw hanesyddol dros y degawdau a'r canrifoedd.
English: I have discussed the Wales Bill with the Secretary of State on a number of occasions - the last time over the phone last Friday. It's very important that the UK Government responds positively to the reports that have been published recently.
Welsh: Rwyf wedi trafod Bil Cymru â'r Ysgrifennydd Gwladol ar sawl achlysur - y tro diwethaf dros y ffôn ddydd Gwener diwethaf. Mae'n bwysig dros ben bod Llywodraeth y Deyrnas Unedig ymateb yn gadarnhaol ac yn bositif i'r adroddiadau sydd wedi cael eu cyhoeddi yn ddiweddar.
English: Were you any the wiser, First Minister, following your discussions? Because I and the other member of the House of Lords sitting opposite have been in three sittings already discussing the Wales Bill, and have received some positive responses from the Minister, Lord Bourne of Aberystwyth, but it's clear to me that the Wales Office is nothing more than a bolt-on to the Ministry of Justice, and that the UK Government, in the most unintelligent way, is again trying to draft the Welsh constitution. When will the day arrive when we can write our own constitution here in our own nation?
Welsh: A oeddech chi rywfaint callach, Brif Weinidog, ar ôl y trafodaethau? Oherwydd rwyf i a'r Arglwyddes sydd yn eistedd yr ochr arall wedi bod yn bresennol mewn tri eisteddiad yn barod o Fil Cymru, wedi derbyn rhyw gymaint o ymateb positif oddi wrth y Gweinidog, yr Arglwydd Bourne o Aberystwyth, ond mae'n amlwg i mi nad yw Swyddfa Cymru yn ddim byd ond atodiad i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder, ac mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig, yn y modd mwyaf anneallus, unwaith eto yn ceisio ysgrifennu cyfansoddiad Cymru. Pryd y daw'r dydd y cawn ni ysgrifennu ein cyfansoddiad fan hyn yn ein gwlad ein hunain?
English: I sympathise with what the Member says, of course. It's unfortunate that this Bill won't be a comprehensive Bill to settle Wales's constitution for decades. That's not what this Bill does. There are some positive things in the Bill, and we want to see more positive things added to it. I've been discussing this with Lord Bourne, too, in the House of Lords, and as a former Member of this place, he has a deep understanding of the matters that are vitally important here. To me, what's important is that we have a Bill that is moved forward - it doesn't move us far enough forward, considering the opinion of the majority of the members of this place, but there is work to do to ensure that the Bill is something that we can consider and support ultimately. So, we look forward to seeing what the response of the UK Government is to some of the matters that haven't been solved yet.
Welsh: Rwy'n cydymdeimlo â beth sydd gan yr Aelod i'w ddweud, wrth gwrs. Mae'n anffodus na fydd y Bil hwn yn Fil cynhwysfawr i setlo cyfansoddiad Cymru am ddegawdau; nid felly fydd y Bil. Mae yna rai pethau positif yn y Bil, ac rŷm ni'n moyn gweld mwy o bethau positif ar ben hynny. Rwyf wedi trafod hyn â'r Arglwydd Bourne hefyd yn Nhŷ'r Arglwyddi, ac fel cyn-Aelod o'r lle hyn mae yna ddealltwriaeth ddofn gydag e o'r materion sydd yn hollbwysig. I fi, beth sy'n bwysig yw bod gyda ni Fil sydd yn ein symud ni ymlaen - nid yw'n ein symud ni ymlaen yn ddigon pell, o ystyried barn y rhan fwyaf o'r Aelodau yn y lle hyn, ond mae yna waith i'w wneud er mwyn sicrhau bod y Bil yn rhywbeth y gallwn ni ei ystyried a'i gefnogi yn y pen draw. Rŷm ni'n edrych ymlaen at weld beth yw ymateb Llywodraeth y Deyrnas Unedig ynglŷn â rhai o'r materion sydd heb gael eu datrys eto.
English: First Minister, as you say, there has been progress made, and aside from some of the constitutional issues that Dafydd Elis-Thomas referred to, this Bill will give power to the Assembly over such things as the name and electoral arrangements. So, progress has been made there. Can I ask you, First Minister, tax devolution is part of and is indeed running in tandem with the Wales Bill - what progress is being made in the development on the fiscal framework, so important to ensure that Wales receives its fair share of funding when the block grant reduces to make way for Welsh tax revenues?
Welsh: Brif Weinidog, fel y dywedwch, gwnaed rhywfaint o gynnydd, ac ar wahân i rai o'r materion cyfansoddiadol y cyfeiriodd Dafydd Elis-Thomas atynt, bydd y Bil hwn yn rhoi pŵer i'r Cynulliad dros bethau fel yr enw a threfniadau etholiadol. Felly, mae cynnydd wedi ei wneud yn y fan honno. A gaf i ofyn i chi, Brif Weinidog, mae datganoli treth yn rhan o Fil Cymru, ac yn rhedeg ochr yn ochr ag ef yn wir - pa gynnydd sy'n cael ei wneud o ran datblygiad y fframwaith cyllidol, sydd mor bwysig i sicrhau bod Cymru'n derbyn ei chyfran deg o arian pan fydd y grant bloc yn lleihau i wneud lle ar gyfer refeniw treth Cymru?
English: Good progress is being made in discussions between the Cabinet Secretary and the Chief Secretary to the Treasury. We are hopeful that there will be a settlement that will be acceptable to all and is good for Wales. There are other areas, of course, that remain outstanding and we hope to see a positive response from the UK Government in those areas.
Welsh: Mae cynnydd da yn cael ei wneud mewn trafodaethau rhwng Ysgrifennydd y Cabinet a Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys. Rydym ni'n obeithiol y bydd setliad a fydd yn dderbyniol i bawb ac sy'n dda i Gymru. Ceir meysydd eraill, wrth gwrs, nad ydynt wedi eu datrys eto, ac rydym ni'n gobeithio gweld ymateb cadarnhaol gan Lywodraeth y DU yn y meysydd hynny.
English: Diolch, Lywydd, I think. [Laughter.] The existing constitutional arrangements cast doubts on the ability of the Assembly to defend its areas of competence in the context of Brexit, but what assessment has the Welsh Government made of the current incarnation of the Wales Bill in terms of the Assembly's ability to defend its areas of competence? And will the First Minister, in light of the current incarnation of the Wales Bill, give serious consideration to introducing a great continuity Bill in this Assembly to affirm the Assembly's competence on matters that may be transferred from the European Union to Wales and the United Kingdom?
Welsh: Diolch, Lywydd, rwy'n meddwl. [Chwerthin.] Mae'r trefniadau cyfansoddiadol presennol yn codi amheuon ynghylch gallu'r Cynulliad i amddiffyn ei feysydd cymhwysedd yng nghyd-destun Brexit, ond pa asesiad y mae Llywodraeth Cymru wedi ei wneud o ymgorfforiad presennol Bil Cymru o ran gallu'r Cynulliad i amddiffyn ei feysydd cymhwysedd? Ac a wnaiff y Prif Weinidog, yng ngoleuni ymgorfforiad presennol Bil Cymru, roi ystyriaeth ddifrifol i gyflwyno Bil parhad mawr yn y Cynulliad hwn i gadarnhau cymhwysedd y Cynulliad ar faterion a allai gael eu trosglwyddo o'r Undeb Ewropeaidd i Gymru a'r Deyrnas Unedig?
English: Two points: first of all, the Wales Bill itself will not be a comprehensive solution to Wales's constitution. We'll still have anomalies where this Assembly will make the law in terms of most public order, but the agencies that enforce public order law will not be answerable to the Assembly or the Government. It would be possible, under the current arrangements, for somebody to be arrested in this city for an offence that is not an offence in Wales but is in England. It would be possible for somebody to serve a sentence in England for an offence that is an offence in Wales but not in England. These are the anomalies that are thrown up with the settlement. So, there's much to do in making that more coherent, although it will not be as coherent as I would have hoped. The Bill he makes mention of - really, we must see what's in the so-called great repeal Bill. If all it does - this is the way it's being presented - if all it does is simply enshrine existing EU law in all jurisdictions and countries of the UK, then I can understand the sense in that, and we will look at the situation afresh to see whether there's any need to proceed along the lines that he suggested once the detail of that Bill becomes clear. But the principle will be, of course, that no power should be lost to the people of Wales and that any powers that transfer from Brussels in devolved areas come straight here - they pass 'go', but unfortunately do not collect money on the way.
Welsh: Dau bwynt: yn gyntaf oll, ni fydd Bil Cymru ei hun yn ateb cynhwysfawr i gyfansoddiad Cymru. Bydd gennym anomaleddau o hyd pan fydd y Cynulliad hwn yn gwneud y gyfraith o ran y rhan fwyaf o drefn gyhoeddus, ond ni fydd yr asiantaethau sy'n gorfodi cyfraith trefn gyhoeddus yn atebol i'r Cynulliad na'r Llywodraeth. Byddai'n bosibl, o dan y trefniadau presennol, i rywun gael ei arestio yn y ddinas hon am drosedd nad yw'n drosedd yng Nghymru ond sydd yn Lloegr. Byddai'n bosibl i rywun fwrw tymor mewn carchar yn Lloegr am drosedd sydd yn drosedd yng Nghymru ond nid yn Lloegr. Mae'r rhain yn anomaleddau sy'n codi gyda'r setliad. Felly, mae llawer i'w wneud o ran gwneud hynny'n fwy cydlynol, er na fydd mor gydlynol ag y byddwn i wedi gobeithio. Mae'r Bil y mae'n sôn amdano - a dweud y gwir, mae'n rhaid i ni weld beth sydd yn y Bil diddymu mawr fel y'i gelwir. Os mai'r cwbl y mae'n ei wneud - dyma'r ffordd y mae'n cael ei gyflwyno - os mai'r cwbl y mae'n ei wneud yw ymgorffori cyfraith bresennol yr UE yn holl awdurdodaethau a gwledydd y DU, yna gallaf ddeall y synnwyr yn hynny, a byddwn yn edrych ar y sefyllfa o'r newydd i weld a oes unrhyw angen i fwrw ymlaen ar y llwybr a awgrymodd ef ar ôl i fanylion y Bil hwnnw ddod yn eglur. Ond yr egwyddor, wrth gwrs, fydd na ddylai unrhyw bŵer gael ei golli i bobl Cymru a bod unrhyw bwerau sy'n trosglwyddo o Frwsel mewn meysydd sydd wedi'u datganoli yn dod yn syth yma - maen nhw'n pasio 'go', ond ddim yn casglu arian ar y ffordd yn anffodus.
English: We're committed to supporting small businesses through our small business rates relief scheme and transitional relief.
Welsh: Rydym ni wedi ymrwymo i gefnogi busnesau bach trwy ein cynllun rhyddhad ardrethi i fusnesau bach a rhyddhad trosiannol.