English: He does indeed, and most recently to the committee on which Mike Hedges serves with myself, the Finance Committee. I am not going to list the failures of one individual here. There are many, and I could list - [ Interruption.] I haven't got the time in the next hour. I'm concentrating on the two big commitments that he failed to deliver, which were in the manifesto and which he personally should take responsibility for. The others, which may come out in emerging debate, are things, I think, for a debate. They don't bring us to a situation where we would want to pass a motion or make a motion of no confidence in the Secretary of State, but these two decisions do. Let's just look in particular at the Swansea bay tidal lagoon decision, the most recent one. In rejecting this, we haven't just rejected one lagoon project. What's been rejected is the entire proposition of tidal range technology. It's been rejected on the basis of their own commissioned independent report by a previous energy Minister on the potential for tidal range energy, which wasn't just about the Swansea lagoon - though it came to a particular conclusion on the Swansea lagoon - but was in fact a report on the whole tidal range energy around the British isles. In the words of the chief executive of Tidal Lagoon Power, the decision to ditch the lagoon is a 'vote of no interest in Wales, no confidence in British manufacturing, and no care for the planet'. I think, given that, no confidence in the Secretary of State is the least response that this Assembly can make. Our faces were actually rubbed into the dirt by the way this announcement was made, and the wounds were rubbed in with salt. On the day that the tidal lagoon was scrapped, a £14 billion extra runway at Heathrow was approved, and on the day the tidal lagoon was scrapped, the Secretary of State saw fit to use his own social media outlet, the Twitter account of the Wales Office, to tweet a series of infantile memes regarding the pathetic job creation of the tidal lagoon, and how it wouldn't do this and it wouldn't do that, on the basis of sums and figures that most people think don't add up. They were in complete contradiction; for example, a tweet from the Secretary of State says it would only have created 28 long-term jobs, and there's a commitment in the 2015 manifesto that says: 'This project will create thousands of jobs and attract millions of pounds worth of investment into Wales.' [ Interruption.] - I'll leave that to one side. Three years apart - which is the lie? Which is the lie - the tweet yesterday from the Secretary of State or the commitment in a manifesto signed up to by not just one individual, but the whole of the Conservative Party? Charles Hendry has picked up on this and made a very important point in his own response to this decision. He said: 'just as gas plants and wind farms only create a small number of long-term jobs. The issue here was can we start a new global industry from the UK? Swansea would just be the start.' Swansea would just be the start. What the Secretary for State has robbed us of is not one project, but the start of a whole new technology, the start of a new beginning for Swansea and for Wales, the start of a new export market, the start of a new manufacturing base, the start of new hope for Tata Steel, the start of new hope for skills and training in south Wales. That's what he's robbed us of, and that's why we should not give any indication to him that we have any confidence in his decision making going forward. The lagoon has huge public support - 76 per cent of the British public support wave and tidal energy, compared, as it happens, to only 38 per cent who support nuclear energy. Yet nuclear doesn't only just get the subsidy contract for difference - the lagoon was asking for the same as Hinkley, of course - but it also gets co-investment from the UK Government, something that the Welsh Government, to be fair, had offered the lagoon, and was rejected by the UK Government. And, of course, tidal lagoons do have a very different and longer operational life and cost less in the long term, as Hendry concluded in his independent report. Put in this context, the cost of a pathfinder project, such as Swansea bay, financed thought the contract for difference approach, which is 30p a year on every bill, is expected to average 30p per household, as I just said. This seems to me to be an extremely modest amount to pay for a new technology that delivers those benefits and which has a clear potential to start a significant new industry. Moving ahead with a pathfinder lagoon is, I believe, a 'no regrets' policy. If we just accept this decision from Westminster, and from the Secretary for State in particular, if we don't make the Secretary for State regret his decision, then this 'no regrets' policy will become disastrous decision making. We must assert our rights here to send a clear message to Westminster. They sent us a very clear message on Tuesday. They said, 'Go away, forget about investment, forget about your future, forget about this new start. Go away and be quiet.' We must not be quiet in the face of such strong messages from Westminster and we must send back an equally strong message to the Secretary for State, because sometimes you do have to make politics personal, and sometimes you have to realise that those who are trying to be a bridge to realise Welsh ambitions have actually slammed the door on those Welsh ambitions. Only by stating that we have no confidence in him can we reject his mission of supplication and crumbs from the UK table and assert our democratic right to our own resources and our own decisions.
Welsh: Mae'n wir, ac yn fwyaf diweddar i'r pwyllgor y mae Mike Hedges yn aelod ohono, fel rwyf fi, y Pwyllgor Cyllid. Nid wyf am restru methiannau un unigolyn yma. Mae llawer ohonynt, a gallwn eu rhestru - [ Torri ar draws.] Nid oes gennyf amser yn yr awr nesaf. Rwy'n canolbwyntio ar y ddau ymrwymiad mawr na lwyddodd i'w cyflawni, a oedd yn y maniffesto ac y dylai ef yn bersonol gymryd cyfrifoldeb drostynt. Credaf fod y lleill, a allai ddod yn amlwg yn y drafodaeth i ddod, yn bethau ar gyfer dadl. Nid ydynt yn ein rhoi mewn sefyllfa lle byddem eisiau pasio cynnig neu wneud cynnig o ddiffyg hyder yn yr Ysgrifennydd Gwladol, ond mae'r ddau benderfyniad hwn yn ein rhoi yn y sefyllfa honno. Gadewch i ni edrych yn benodol ar y penderfyniad ar forlyn llanw bae Abertawe, yr un mwyaf diweddar. Wrth wrthod y prosiect hwn, nid un prosiect morlyn yn unig a wrthodwyd. Yr hyn a wrthodwyd yw'r holl syniad o dechnoleg amrediad llanw. Cafodd ei wrthod ar sail eu hadroddiad annibynnol eu hunain a gomisiynwyd gan Weinidog ynni blaenorol ar botensial ynni amrediad llanw, nad oedd yn ymwneud â morlyn Abertawe yn unig - er iddo ddod i gasgliad penodol ar forlyn Abertawe - ond mewn gwirionedd, roedd yn adroddiad ar yr holl ynni amrediad llanw o gwmpas ynysoedd Prydain. Yng ngeiriau prif weithredwr Tidal Lagoon Power, mae'r penderfyniad i wrthod y morlyn yn bleidlais o ddiffyg diddordeb yng Nghymru, diffyg hyder mewn gweithgynhyrchu ym Mhrydain, a diffyg gofal am y blaned. O ystyried hynny, credaf mai diffyg hyder yn yr Ysgrifennydd Gwladol yw'r ymateb lleiaf y gall y Cynulliad hwn ei wneud. Roedd y ffordd y cafodd y cyhoeddiad hwn ei wneud yn rhwbio ein hwynebau yn y baw, ac yn rhwbio halen ar y briw. Ar y diwrnod y cafodd y morlyn llanw ei wrthod, cymeradwywyd rhedfa ychwanegol gwerth £14 biliwn yn Heathrow, ac ar y diwrnod y gwrthodwyd y morlyn llanw, penderfynodd yr Ysgrifennydd Gwladol ddefnyddio ei gyfrwng cymdeithasol ei hun, cyfrif Twitter Swyddfa Cymru, i drydaru cyfres o femynnau plentynaidd ynglŷn â nifer truenus y swyddi a fyddai'n cael eu creu gan y morlyn llanw, a sut na fyddai'n gwneud hyn a'r llall ac arall, ar sail symiau a ffigurau y mae'r rhan fwyaf o bobl yn credu nad ydynt yn gwneud synnwyr. Roeddent yn gwrthddweud ei gilydd yn llwyr; er enghraifft, roedd trydariad gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn dweud na fyddai ond wedi creu 28 o swyddi hirdymor, a cheir ymrwymiad ym maniffesto 2015 sy'n dweud: Bydd y prosiect hwn yn creu miloedd o swyddi ac yn denu gwerth miliynau o bunnoedd o fuddsoddiad i Gymru. [ Torri ar draws.] - Rwyf am roi hynny i'r naill ochr. Dair blynedd ar wahân - pa un yw'r celwydd? Pa un yw'r celwydd - trydariad yr Ysgrifennydd Gwladol ddoe neu'r ymrwymiad mewn maniffesto y cytunwyd arno, nid gan un unigolyn yn unig, ond gan y Blaid Geidwadol gyfan? Mae Charles Hendry wedi nodi hyn ac wedi gwneud pwynt pwysig iawn yn ei ymateb ei hun i'r penderfyniad hwn. Dywedodd: yn union fel nad yw gweithfeydd nwy a ffermydd gwynt ond yn creu nifer fach o swyddi hirdymor. Y pwynt yn y fan hon oedd a allwn ddechrau diwydiant byd-eang newydd o'r DU? Dechrau'n unig fyddai Abertawe. Dechrau'n unig fyddai Abertawe. Nid un prosiect yn unig y mae'r Ysgrifennydd Gwladol wedi'i ddwyn oddi arnom, ond dechrau technoleg gyfan, dechrau newydd i Abertawe ac i Gymru, dechrau marchnad allforio newydd, dechrau sylfaen weithgynhyrchu newydd, dechrau gobaith newydd i Tata Steel, dechrau gobaith newydd ar gyfer sgiliau a hyfforddiant yn ne Cymru. Dyna y mae wedi'i ddwyn oddi arnom, a dyna pam na ddylem roi unrhyw arwydd iddo fod gennym hyder o gwbl yn ei allu i wneud penderfyniadau yn y dyfodol. Mae yna gefnogaeth gyhoeddus enfawr i'r morlyn - mae 76 y cant o bobl Prydain yn cefnogi ynni tonnau ac ynni'r llanw, o'i gymharu, fel y mae'n digwydd, â 38 y cant yn unig sy'n cefnogi ynni niwclear. Ac eto, nid yn unig y mae ynni niwclear yn cael y cymhorthdal contract gwahaniaeth - roedd y morlyn yn gofyn am yr un peth â Hinkley, wrth gwrs - ond mae hefyd yn cael cydfuddsoddiad gan Lywodraeth y DU, rhywbeth yr oedd Llywodraeth Cymru, a bod yn deg, wedi'i gynnig i'r morlyn, ac a gafodd ei wrthod gan Lywodraeth y DU. Ac wrth gwrs, mae gan fôr-lynnoedd llanw fywyd gweithredol gwahanol iawn a llawer hwy ac maent yn costio llai yn y tymor hir, fel y dywedodd Hendry yng nghasgliad ei adroddiad annibynnol. I'w roi yn y cyd-destun hwn, disgwylir y bydd prosiect braenaru, megis bae Abertawe, wedi'i ariannu drwy'r dull contract gwahaniaeth, sef 30c y flwyddyn ar bob bil, yn costio 30c i bob cartref ar gyfartaledd, fel y dywedais. Mae hyn, i mi, yn ymddangos yn bris bach iawn i'w dalu am dechnoleg newydd sy'n cynnig y manteision hynny ac sydd â photensial amlwg i ddechrau diwydiant newydd sylweddol. Mae symud ymlaen gyda morlyn braenaru, rwy'n credu, yn bolisi 'di-edifeirwch'. Os ydym yn derbyn y penderfyniad hwn gan San Steffan, a chan yr Ysgrifennydd Gwladol yn benodol, os nad ydym yn sicrhau bod yr Ysgrifennydd Gwladol yn edifar am ei benderfyniad, yna bydd y polisi 'di-edifeirwch' hwn yn troi'n benderfyniad trychinebus. Mae'n rhaid i ni fynnu ein hawliau yma i anfon neges glir at San Steffan. Fe roesant neges glir iawn i ni ddydd Mawrth. Dywedasant, 'Ewch, anghofiwch am fuddsoddi, anghofiwch am eich dyfodol, anghofiwch am y dechrau newydd hwn. Ewch a byddwch yn dawel.' Rhaid inni beidio â bod yn dawel yn wyneb y fath negeseuon cryf gan San Steffan a rhaid i ni anfon neges yr un mor gryf yn ôl at yr Ysgrifennydd Gwladol, oherwydd weithiau mae'n rhaid i chi wneud gwleidyddiaeth yn bersonol, ac weithiau mae'n rhaid i chi sylweddoli bod y rheini sy'n ceisio bod yn bont ar gyfer gwireddu uchelgeisiau Cymru wedi cau'r drws yn glep ar yr uchelgeisiau Cymreig hynny mewn gwirionedd. Datgan nad oes gennym unrhyw hyder ynddo yw'r unig ffordd y gallwn wrthod ei ymgreinio a'i friwsion oddi ar fwrdd y DU a mynnu ein hawl ddemocrataidd i'n hadnoddau ein hunain a'n penderfyniadau ein hunain.