English: Thank you, Presiding Officer. This Government is determined to deliver more and better jobs through a stronger, fairer economy. We are committed to improving and reforming our public services and we are intent on building a united, connected and sustainable Wales. Within my portfolio, my priorities are well-being and economic prosperity. I'm absolutely determined to meet them. To do that, I firmly believe it's time for a new approach to build resilient communities. For 15 years, Communities First has supported people in some of our more deprived areas. Over that time, the programme has evolved and changed, and in recent years has sharpened its focus on employability, working alongside Lift, and now our Communities for Work and Parents Childcare and Employment programmes. This is vital because, over those 15 years, our economy and society have faced unparalleled change and challenge. In recent years, families and communities have been left reeling from the impact of welfare reform and changes in employment. The bedroom tax and zero-hours contracts were not even thought of when Communities First was launched. In the coming years, we must also navigate our way through the implications of Brexit. It is clear that no single programme can protect communities from changes of this magnitude. Communities First has had a dedicated workforce and I extend my thanks to them for making a real difference to thousands of people. That said, I am not convinced that continuing to focus on 52 small areas is the most effective way to deliver this for Wales. I am minded to phase out the Communities First programme while establishing a new approach to meet the challenges of the future. Every part of the Welsh Government has a role to play in creating a more prosperous nation of resilient communities. That is why, working together across portfolios, we are investing in the prosperity of our nation: creating 100,000 all-age apprenticeships; piloting a Better Jobs, Closer to Home project, designed to create employment and training hubs in areas of high economic deprivation; delivering the most generous childcare offer for working parents anywhere in the UK, and establishing a ministerial taskforce to develop a fresh approach to improving prosperity in the south Wales Valleys; creating the north Wales and south Wales metros; ensuring every child gets the best start in life through an extended pupil deprivation grant; and, carrying out the work on financial inclusion, including support for advice services, credit unions and promotion of financial literacy. It is in this context that we will look afresh in coming months at how the Welsh Government can support resilient communities. And this means communities that are empowered and engaged, communities that are ready and able to work and communities that can offer children the best start in life - safe and strong communities that we are all signed up to. Our new approach will need to reflect the continuing effects of austerity. Clearly, there are difficult decisions to make. I want, therefore, to focus on three key areas going forward: employment, early years, and empowerment. On employment, I want to see resilient communities that have access to jobs and people with the right skills to fill them. Employment offers the best, most sustainable way of escaping poverty, and is fundamental to the new approach to communities. We have made a major commitment to Lift and Communities for Work, and I can confirm today that these important elements of the programmes will continue as planned. Across Government, we are ensuring prosperity for all. The creation of a generous childcare offer for working parents will help to remove one of the major barriers to employment, as well as providing long-term benefits for our children. For early years, more resilient communities prevent and protect children from the impact of adverse childhood experiences or ACEs. ACEs are a major threat to well-being and economic prosperity. Tackling ACEs requires us to be smarter about earlier intervention in the lives of our very youngest members of society. Llywydd, I don't underestimate the challenges of doing this, but if we want to break the cycle, we must shift resources into prevention and protection. We can do more in our communities to protect against the damage caused by ACEs, and today, I'm inviting organisations to join with us to develop children's zones for Wales, collaborating seamlessly to improve children's and young people's outcomes. This, along with the continuation of Flying Start and Families First, will support disadvantaged children to get the best possible start in life. In terms of empowerment, I want resilient communities to have strong local infrastructure and strong and inclusive leadership. Public service boards, established by the Well-being of Future Generations (Wales) 2015 Act, offer a vital means of achieving this. Local authorities also have a key role to play in finding ways to improve local communities' well-being, embedding integrated, collaborative, long-term and preventative approaches, while reflecting the full diversity of the communities that they serve. Local authorities and PSBs must now step into the leadership role. I will engage, challenge and support them to deliver success. I will offer those local authorities that lead the way, supported by their PSBs in developing a more integrated and empowering approach, the opportunity to pilot greater financial freedom and flexibilities across programmes. This approach will build on the work of the Cabinet Secretary for Finance and Local Government to reform local government, ensuring greater participation in civil society and democracy. I also expect empowered communities to have integrated and responsive public services. That is why we are committed to strengthening community provision of health and social care, where possible, moving these away from hospitals into communities. Schools and colleges also play a vital role, so we will pilot a new model of community learning centres, extending community access to services, including childcare, parenting support and family learning. We will promote the co-location and integration of services, building on successful models developed across Wales and beyond. Resilient communities are empowered with a strong voice in the decisions that affect their everyday lives. We will develop a made-in-Wales approach to community assets. We will introduce measures to prevent unnecessary closure, and help communities take ownership of community assets, where appropriate. Implicit within this, and, indeed, throughout our new approach to communities, is an important role for the third sector.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Mae'r Llywodraeth hon yn benderfynol o ddarparu mwy o swyddi a swyddi gwell drwy economi gryfach a thecach. Rydym ni'n ymrwymedig i wella a diwygio ein gwasanaethau cyhoeddus ac rydym yn benderfynol o adeiladu Cymru unedig, gysylltiedig a chynaliadwy. O fewn fy mhortffolio, fy mlaenoriaethau yw lles a ffyniant economaidd. Rwy'n hollol benderfynol o'u bodloni. I wneud hynny, rwy'n credu'n gryf ei bod yn amser am ddull newydd i adeiladu cymunedau cryf. Am 15 mlynedd, mae Cymunedau yn Gyntaf wedi cefnogi pobl mewn rhai o'n hardaloedd mwy difreintiedig. Yn ystod y cyfnod hwnnw, mae'r rhaglen wedi datblygu a newid, ac yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae wedi canolbwyntio'n fwy ar gyflogadwyedd, gan weithio ochr yn ochr ag Esgyn, a nawr ein rhaglen Cymunedau am Waith a'n rhaglen Rhieni, Gofal Plant a Chyflogaeth. Mae hyn yn hanfodol oherwydd, yn ystod y 15 mlynedd hynny, mae ein heconomi a'n cymdeithas wedi wynebu newid a her ddigyffelyb. Yn y blynyddoedd diwethaf, mae diwygiadau lles a newidiadau mewn cyflogaeth wedi cael effaith sylweddol ar deuluoedd a chymunedau. Nid oedd neb wedi dychmygu'r dreth ystafell wely neu'r contractau dim oriau pan lansiwyd Cymunedau yn Gyntaf. Yn y blynyddoedd i ddod, bydd yn rhaid i ni hefyd ymdopi â goblygiadau Brexit. Mae'n amlwg na all unrhyw un rhaglen ddiogelu cymunedau rhag newidiadau ar y raddfa hon. Roedd gan Cymunedau yn Gyntaf weithlu ymroddedig ac estynnaf fy niolch iddynt am wneud gwir wahaniaeth i filoedd o bobl. Wedi dweud hynny, nid wyf yn argyhoeddedig mai parhau i ganolbwyntio ar 52 o ardaloedd bach yw'r ffordd fwyaf effeithiol o ddarparu hyn ar gyfer Cymru. Rwy'n ystyried cael gwared ar y rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn raddol a sefydlu dull newydd i fynd i'r afael â heriau'r dyfodol. Mae gan bob rhan o Lywodraeth Cymru swyddogaeth wrth greu cenedl fwy ffyniannus o gymunedau cadarn. Dyna pam, drwy weithio gyda'n gilydd ar draws portffolios, rydym yn buddsoddi yn ffyniant ein cenedl: creu 100,000 o brentisiaethau i bobl o bob oed; treialu prosiect Swyddi Gwell yn Nes at Adref, sydd wedi'i gynllunio i greu canolfannau cyflogaeth a hyfforddiant mewn ardaloedd o amddifadedd economaidd uchel; darparu'r cynnig gofal plant mwyaf hael yn unrhyw le yn y DU i rieni sy'n gweithio, a sefydlu tasglu gweinidogol i ddatblygu dull newydd o wella ffyniant yng Nghymoedd y de; creu metros y gogledd a'r de; sicrhau bod pob plentyn yn cael y cychwyn gorau mewn bywyd o ganlyniad i grant amddifadedd disgyblion estynedig; a chyflawni'r gwaith o ran cynhwysiant ariannol, gan gynnwys cymorth ar gyfer gwasanaethau cynghori, undebau credyd a hyrwyddo llythrennedd ariannol. Yn y cyd-destun hwn y byddwn ni'n ystyried o'r newydd yn ystod y misoedd nesaf sut y gall Llywodraeth Cymru gynorthwyo cymunedau cryf. Ac mae hyn yn golygu cymunedau sy'n cael eu grymuso a'u hymgysylltu, cymunedau sy'n barod ac yn gallu gweithio a chymunedau sy'n gallu cynnig y dechrau gorau mewn bywyd i blant - cymunedau diogel a chryf yr ydym ni oll ymroddedig i'w sicrhau. Bydd angen i'n dull newydd adlewyrchu yr effeithiau parhaus yn sgil y cyni economiadd. Yn amlwg, mae yna benderfyniadau anodd i'w gwneud. Rwyf eisiau canolbwyntio, felly, ar dri maes allweddol wrth symud ymlaen: cyflogaeth, y blynyddoedd cynnar, a grymuso. Ynglŷn â chyflogaeth, rwy'n dymuno gweld cymunedau cryf lle mae modd cael gafael ar swyddi a phobl sydd â'r sgiliau cywir i'w llenwi. Mae cyflogaeth yn cynnig y ffordd orau, fwyaf cynaliadwy o ddianc rhag tlodi, ac mae'n hanfodol ar gyfer yr ymagwedd newydd at gymunedau. Rydym wedi gwneud ymrwymiad sylweddol i Esgyn a Chymunedau am Waith, a gallaf gadarnhau heddiw y bydd yr elfennau pwysig hyn o'r rhaglenni yn parhau fel y cynlluniwyd. Ar draws y Llywodraeth, rydym ni'n sicrhau ffyniant i bawb. Bydd creu cynnig gofal plant hael ar gyfer rhieni sy'n gweithio yn helpu i gael gwared ar un o'r prif rwystrau sy'n atal cyflogaeth, yn ogystal â darparu manteision hirdymor ar gyfer ein plant. Ar gyfer y blynyddoedd cynnar, mae cymunedau mwy cydnerth yn atal ac yn amddiffyn plant rhag effeithiau profiadau niweidiol yn ystod plentyndod. Mae profiadau niwediol yn ystod plentyndod yn fygythiad mawr i les a ffyniant economaidd. Mae mynd i'r afael â phrofiadau niwediol yn ystod plentyndod yn gofyn i ni fod yn ddoethach o ran ymyrryd yn gynt ym mywydau aelodau ieuengaf ein cymdeithas. Lywydd, nid wyf yn diystyru'r heriau o ran gwneud hyn, ond os ydym ni am dorri'r cylch dieflig, mae'n rhaid i ni symud ein hadnoddau i ganolbwyntio ar atal a diogelu. Gallwn wneud mwy yn ein cymunedau i amddiffyn yn erbyn y difrod sy'n cael ei achosi gan brofiadau niwediol yn ystod plentyndod, a heddiw, rwy'n gwahodd sefydliadau i ymuno â ni i ddatblygu parthau plant yng Nghymru, gan gydweithio'n ddidrafferth i wella canlyniadau ar gyfer plant a phobl ifanc. Bydd hyn, ynghyd â pharhad Dechrau'n Deg a Theuluoedd yn Gyntaf, yn cefnogi plant dan anfantais i gael y dechrau gorau posibl mewn bywyd. O ran grymuso, rwy'n dymuno i gymunedau cryf gael seilwaith lleol cryf ac arweinyddiaeth gref a chynhwysol. Mae byrddau gwasanaethau cyhoeddus, a sefydlwyd gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, yn cynnig dull hanfodol er mwyn cyflawni hyn. Mae gan awdurdodau lleol hefyd swyddogaeth allweddol o ran dod o hyd i ffyrdd o wella lles cymunedau lleol, drwy ymgorffori dulliau integredig, cydweithredol, hirdymor ac ataliol, wrth adlewyrchu amrywiaeth lawn y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu. Mae'n rhaid i awdurdodau lleol a darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus gymryd yr awenau yn awr. Byddaf yn ymgysylltu â nhw, yn eu herio a'u cefnogi i sicrhau llwyddiant. Byddaf yn cynnig y cyfle i'r awdurdodau lleol hynny sy'n arwain y ffordd, sy'n cael eu cefnogi gan eu darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus i ddatblygu dull mwy integredig a grymusol, i dreialu mwy o ryddid a hyblygrwydd ariannol ar draws rhaglenni. Bydd y dull hwn yn adeiladu ar waith Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol i ddiwygio llywodraeth leol, gan sicrhau mwy o gyfranogiad mewn cymdeithas sifil a democratiaeth. Rwyf hefyd yn disgwyl i gymunedau sy'n cael eu grymuso fod â gwasanaethau cyhoeddus integredig ac ymatebol. Dyna pam yr ydym yn ymrwymedig i gryfhau'r ddarpariaeth o ran iechyd a gofal cymdeithasol yn y gymuned, gan symud y rhain, lle bo modd, i ffwrdd o ysbytai ac i gymunedau. Mae ysgolion a cholegau hefyd yn chwarae rhan hanfodol, felly byddwn ni'n treialu model newydd o ganolfannau dysgu cymunedol, a fydd yn ehangu gallu'r gymuned i gael gafael ar wasanaethau, gan gynnwys gofal plant, cymorth rhianta a dysgu teuluol. Byddwn ni'n hyrwyddo'r broses o gydleoli ac integreiddio gwasanaethau, gan adeiladu ar fodelau llwyddiannus a ddatblygwyd ar draws Cymru a thu hwnt. Caiff cymunedau cryf eu grymuso â llais cryf yn y penderfyniadau sy'n effeithio ar eu bywydau bob dydd. Byddwn ni'n datblygu ymagwedd 'wedi'u creu yng Nghymru' tuag at asedau cymunedol. Byddwn ni'n cyflwyno mesurau i'w hatal rhag cau heb fod angen, ac yn helpu cymunedau i gymryd perchnogaeth o asedau cymunedol, pan fo hynny'n briodol. Yn rhan o hyn, ac, yn wir, drwy gydol ein dull newydd o weithio gyda chymunedau, y mae swyddogaeth bwysig ar gyfer y trydydd sector.