English: For me, the question on language planning is multilayered, and so we have to look at creating the conditions and the foundations that enable carers and parents to decide that they want their children to receive Welsh-medium care and education. So, that relates to regulation; it relates to promotion in terms of language planning. I think the point on workforce planning is crucially important, and we haven't had an opportunity to discuss childcare as of yet, because the driver in terms of regulating the ratio of adults qualified to look after children and the number of children in the nursery is sacrosanct, and therefore ensuring that you have the required number of staff who also have appropriate Welsh language skills in order to meet the need of the foundation stage, Flying Start, the childcare offer and so on through the medium of Welsh is crucially important. Because, unlike the statutory sector, I would venture to say, if you don't have enough qualified staff then you can't make that provision, so you can't increase the capacity either. So, the additional investment that there's been in the work of Mudiad Meithrin has enabled us to look at capacity in terms of creating the conditions that would lead to the creation of new cylchoedd meithrin, which we know lead to the vast majority of those children going on to Welsh-medium education. So, we know that that access point, when the child is two years of age, is crucially important. But there's also that promotion work such as Welsh for children, cylchoedd Ti a Fi - all of those are so important in terms of enabling carers and parents of newborn babies to have that support that they need to introduce the Welsh language in the home, too. So, it is multilayered when it comes to language planning, and one of the other aspects that we wanted to look at was the international perspective, and there is good practice that we can draw on from a number of countries, European countries particularly. There is also good practice here in Wales too. So, the major challenge for us is that we look at linguistic contexts that are comparable to Wales. My concern is, when we look at Catalonia, that Catalan and Castilian are quite similar. Looking at the Basque Country is closer to the mark because Basque and Castilian are just as different in terms of languages as Welsh and English. So, we have to be inspired by what is happening in comparable countries and linguistic contexts, and also be careful of what minority language contexts that we look at.
Welsh: I mi, mae'r cwestiwn ynglŷn â chynllunio ieithyddol yn un sydd yn amlhaenog, ac felly mae'n rhaid edrych ar greu'r amodau a'r seilwaith sydd yn galluogi gofalwyr a rhieni i benderfynu eu bod nhw am i'w plant nhw dderbyn gofal ac addysg cyfrwng Cymraeg. Felly, mae hynny'n ymwneud â rheoleiddio; mae'n ymwneud â hybu a hyrwyddo o safbwynt cynllunio iaith. Rydw i'n meddwl bod y pwynt am gynllunio'r gweithlu yn hollbwysig, ac nid ydym ni wedi cael cyfle i drafod eto maes gofal plant, oherwydd mae'r gyriant o safbwynt rheoleiddio'r gymhareb rhwng nifer yr oedolion sydd yn gymwys i warchod y plant a nifer y plant yn y cylch meithrin neu'r feithrinfa yn sacrosanct, ac felly mae sicrhau bod gennych chi'r nifer cymwys o staff sydd hefyd yn meddu ar y sgiliau addas yn y Gymraeg i allu diwallu gofynion cyfnod sylfaen, Dechrau'n Deg, y cynnig gofal plant ac yn y blaen drwy gyfrwng y Gymraeg, yn hollbwysig. Achos yn wahanol, buaswn i'n mentro dweud, i'r sector statudol, os nad oes gennych chi ddigon o staff cymwys, allwch chi ddim rhedeg y ddarpariaeth, felly allwch chi ddim cynyddu capasiti chwaith. Felly, mae'r buddsoddiad ychwanegol sydd wedi bod yng ngwaith Mudiad Meithrin wedi ein galluogi ni i edrych ar gapasiti o ran creu'r amodau sydd yn arwain at greu cylchoedd meithrin newydd, rydym ni'n gwybod sydd yn arwain at y mwyafrif llethol o'r plant yn mynd ymlaen i addysg Gymraeg. Felly, rydym ni'n gwybod bod y pwynt mynediad yna, pan mae'r plentyn yn ddwy flwydd oed, yn hollbwysig. Ond mae hefyd y gwaith o safbwynt hybu a hyrwyddo, megis gwaith Cymraeg i blant, cylchoedd Ti a Fi ac yn y blaen, mor bwysig o ran galluogi gofalwyr a rhieni babanod newydd-anedig i gael y gefnogaeth sydd ei hangen i allu cyflwyno'r Gymraeg yn y cartref. Felly, mae llawer o agweddau gwahanol pan fydd hi'n dod i gynllunio iaith, ac un o'r agweddau eraill roeddem ni eisiau edrych arnyn nhw oedd y persbectif rhyngwladol, ac mae yna arfer da inni edrych arno fo o nifer o wledydd Ewropeaidd. Mae yna arfer da yn cael ei weithredu yma yng Nghymru hefyd. Felly, yr her fawr inni, rydw i'n meddwl, ydy ein bod ni'n edrych ar gyd-destunau ieithyddol sydd yn gymharus i Gymru. Fy mhryder i o hyd, pan ydym ni'n edrych ar Gatalonia, ydy bod Catalan a Chastileg yn gymharol debyg. Mae edrych ar gymhariaeth fel Gwlad y Basg, rydw i'n meddwl, yn agosach ati, achos mae'r Fasgeg a'r Gastileg yr un mor wahanol ag ydy'r Gymraeg a'r Saesneg, mewn ffordd. Felly, mae'n rhaid inni jest cael ein hysbrydoli gan beth sy'n digwydd mewn gwledydd a chyd-destunau ieithyddol cymharus, ond bod yn ofalus o ba gyd-destunau ieithyddol lleiafrifol rydym ni'n edrych arnyn nhw hefyd.