English: In our report, we called on the Welsh Government to remain part of the European schemes that give our creative industries the ability to collaborate on projects and compete for business on an international scale. On remaining in Creative Europe, the Welsh Government told us that they will 'continue to seek confirmation from the UK Government on continued involvement and how the UK Government intends to facilitate this'. We understand that the UK Government is open to exploring participation in the Erasmus+ successor scheme and that it supports full association with the Horizon 2020 programme. All this is encouraging, but it is a long way from the guarantees that our stakeholders require to plan and invest. In terms of the Welsh language, as part of the inquiry, we heard of the threats to our Welsh-speaking communities. Funding from the common agricultural policy supports Welsh-speaking rural communities and EU structural funds support employment in some of our most deprived post-industrial communities. Any downturn in our rural economies will have a negative effect on the numbers of Welsh speakers, endangering the Government's 1 million target by 2050. During our inquiry, Merion Prys Jones, formerly of the Welsh Language Board, called for the safeguarding of the Welsh language to be one of the five main principles for 'Brexit and our land', which is the Government's policy for supporting rural parts of Wales. We called on the Government to make explicit references in this document to maintaining and growing the number of Welsh speakers and to state that providing financial support for land managers for providing public goods recognises that strong rural economies keep our language alive. We were told that the Minister for International Relations and the Welsh Language has been in correspondence with the Welsh Language Commissioner in relation to the potential impact of Brexit on the Welsh language. I call on the Minister to provide more details here today on the work being done to mitigate the effects of Brexit on the language. At this time, the Government needs to demonstrate a greater sense of urgency. In terms of the global stage, EU membership enables Wales to continue to raise its profile on the international stage, which is so important for the creative industries, which compete globally. The ability to generate income from touring productions in Europe is a vital part of our creative industry's business model. For instance, during the last financial year, the NoFitState circus generated almost 40 per cent of its total turnover from touring. We heard that any restrictions on touring would jeopardise the viability of touring productions such as those of the National Dance Company Wales and British orchestras. The European Union Baroque Orchestra, based in Oxfordshire since 1985, has already moved to Antwerp because the loss of freedom of movement means that it cannot afford to spend limited funds on the bureaucracy required for musicians to perform on both sides of the channel, and that's very sad news. It will be difficult for Welsh productions to compete internationally if we do not remain part of the single market, according to the evidence that we received as a committee. The Welsh Government has accepted our recommendation to carry out an assessment of the 'soft' benefits of membership of European partnerships and to explore the opportunities for continued involvement. These are very helpful for our cultural institutions in order to, for example, gain and exchange knowledge, strengthen academic research, pursue collaborative business opportunities and enhance Wales's profile on the international stage. If Wales loses its access to an international platform as one of a collection of small nations in the EU, it will have to work harder for recognition in the future. We are a cultural innovator and benefit greatly from being able to showcase our achievements and share learning opportunities as members of informal European networks. We know that Brexit will be the biggest financial shock this country has experienced during my lifetime. Our creative and cultural community will be affected in the same way as other businesses. The Welsh Government needs to act with greater urgency to ensure that every preparation is made to minimise the impact. I want to close by thanking in advance the Members who want to ask questions, but to ensure that it's important that the arts receive the respect of this kind of debate in the context of Brexit - perhaps a debate that hasn't happened often enough so far.
Welsh: Yn ein hadroddiad, felly, fe wnaethom alw ar Lywodraeth Cymru i barhau i fod yn rhan o gynlluniau Ewropeaidd sy'n galluogi'n diwydiannau creadigol i gydweithio ar brosiectau a chystadlu am fusnes yn rhyngwladol. O ran parhau i fod yn rhan o raglen Ewrop Greadigol, dywedodd Llywodraeth Cymru wrthym y byddant yn 'parhau i geisio cadarnhad gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig ynghylch y posibilrwydd hwnnw ac ynghylch sut y mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn bwriadu hwyluso hynny.' Cawsom ar ddeall bod Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn barod i ystyried bod yn rhan o gynllun olynol Erasmus+ a'i bod o blaid bod â chysylltiad llawn â rhaglen Horizon 2020. Mae hyn oll yn galonogol ond go brin ei fod yn rhoi'r sicrwydd sydd ei angen ar ein rhanddeiliaid i gynllunio a buddsoddi i'r dyfodol. O ran y Gymraeg, fel rhan o'r ymchwiliad, clywsom am fygythiadau i'n cymunedau Cymraeg eu hiaith. Mae cyllid o'r polisi amaethyddol cyffredin yn cefnogi cymunedau gwledig Cymraeg eu hiaith ac mae arian o gronfeydd strwythurol yr Undeb Ewropeaidd yn helpu i greu gwaith yn rhai o'n cymunedau ôl-ddiwydiannol mwyaf difreintiedig. Bydd unrhyw ddirywiad yn ein heconomïau gwledig yn cael effaith niweidiol ar nifer y siaradwyr Cymraeg, gan beryglu targed y Llywodraeth yma o greu miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Yn ystod ein hymchwiliad, galwodd Merion Prys Jones, gynt o Fwrdd yr Iaith Gymraeg, i 'ddiogelu'r iaith Gymraeg' fod yn un o bum egwyddor 'Brexit a'n tir', sef polisi'r Llywodraeth ar gyfer diogelu ardaloedd gwledig Cymru. Gwnaethom alw ar y Llywodraeth i gyfeirio'n benodol yn y ddogfen hon at gynnal a chynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg a nodi bod rhoi cefnogaeth ariannol i reolwyr tir er mwyn darparu nwyddau cyhoeddus yn cydnabod bod economïau gwledig cryf yn cadw ein hiaith yn fyw. Dywedwyd wrthym fod Gweinidog y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol wedi bod yn gohebu â Chomisiynydd y Gymraeg ynglŷn ag 'effaith bosibl Brexit ar y Gymraeg'. Rwy'n galw ar y Gweinidog i roi mwy o fanylion yma heddiw am y gwaith a wnaed i liniaru effeithiau Brexit ar yr iaith. Ar hyn o bryd, mae angen i'r Llywodraeth ddangos mwy o ymdeimlad o frys yn hynny o beth. Ar y llwyfan byd-eang, mae aelodaeth yn yr Undeb Ewropeaidd yn galluogi Cymru i barhau i gael sylw ar y llwyfan rhyngwladol, ac mae hynny mor bwysig i'n diwydiannau creadigol sy'n cystadlu'n fyd-eang. Mae'r gallu i gynhyrchu incwm o gynyrchiadau teithiol yn Ewrop yn rhan hanfodol o fodel busnes ein diwydiant creadigol. Er enghraifft, yn ystod y flwyddyn ariannol ddiwethaf, cynhyrchodd syrcas NoFitState bron 40 y cant o'i holl drosiant drwy deithio. Clywsom y byddai unrhyw gyfyngiadau ar deithio yn peryglu cynyrchiadau teithiol fel cynyrchiadau Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru a cherddorfeydd Prydain. Mae Cerddorfa Baróc yr Undeb Ewropeaidd, er enghraifft, sydd wedi'i lleoli yn swydd Rhydychen ers 1985, eisoes wedi symud i Antwerp oherwydd bod colli'r rhyddid i symud yn golygu na allant fforddio gwario arian prin ar y gwaith papur sy'n ofynnol i gerddorion berfformio ar y ddwy ochr i'r sianel. Mae hwnnw'n newyddion trist, iawn, iawn. Bydd yn anodd i gynyrchiadau Cymru gystadlu'n rhyngwladol os na fyddwn yn parhau i fod yn rhan o'r farchnad sengl yn ôl y dystiolaeth y gwnaethom ni ei chael yn y pwyllgor. Mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn ein hargymhelliad i gynnal asesiad o'r manteision 'meddal' sydd ynghlwm wrth fod yn aelod o bartneriaethau Ewropeaidd ac i archwilio cyfleoedd i barhau i fod yn rhan ohonynt. Mae'r rhain yn ddefnyddiol iawn i'n sefydliadau diwylliannol er mwyn, er enghraifft, cael a chyfnewid gwybodaeth, cryfhau ymchwil academaidd, datblygu cyfleoedd busnes cydweithredol, a gwella proffil Cymru ar y llwyfan rhyngwladol. Os bydd Cymru yn colli ei llwyfan rhyngwladol fel un o gasgliad o wledydd bach yn yr Undeb Ewropeaidd, bydd yn rhaid iddi weithio'n galetach am gydnabyddiaeth yn y dyfodol. Rydym yn arloesi'n ddiwylliannol ac yn elwa'n fawr o'r gallu i ddangos yr hyn rydym yn ei gyflawni a rhannu cyfleoedd dysgu fel aelodau o rwydweithiau Ewropeaidd anffurfiol. Gwyddom mai Brexit fydd y sioc ariannol fwyaf y bydd y wlad hon yn ei hwynebu yn ystod fy oes i. Bydd ein cymuned greadigol a diwylliannol yn dioddef lawn cymaint â busnesau eraill. Mae angen i Lywodraeth Cymru weithredu â mwy o frys i sicrhau eu bod yn paratoi ym mhob ffordd i leihau'r effaith. Dwi eisiau cloi gan ddiolch o flaen llaw i Aelodau sydd am ofyn cwestiynau, ond i sicrhau ei bod hi'n bwysig bod y celfyddydau yn cael y parch o drafodaeth fel hyn yng nghyd-destun Brexit - efallai trafodaeth sydd ddim wedi digwydd yn ddigon aml hyd yn hyn.