English: Thank you, Deputy Presiding Officer. In July, Members will recall that I presented the Welsh Government's draft of the second delivery plan in support of our 10-year cross-government strategy, 'Together for Mental Health'. I launched the finalised delivery plan yesterday to coincide with World Mental Health Day. The 2016-19 delivery plan sets out 10 priority areas for service improvement, including examples of cross-working with areas such as housing and education, which demonstrates how we should be joined up in our delivery. It also demonstrates how we will continue to drive the implementation of the strategy. It sets out clear actions and performance measures to ensure delivery, and the detail has been informed by both the Plenary debate we held in July and the extensive consultation with service users and voluntary sector agencies, as well as a wide range of partners, agencies and stakeholders. Since the launch of 'Together for Mental Health' in 2012, there has been significant progress across a range of key areas, including the implementation of the Mental Health (Wales) Measure 2010. However, more can and needs to be done so we can make a sustained difference to people whose lives are affected by mental health problems. Our debate in July emphasised areas that are important to all of us: building resilience in individuals and communities to tackle poor mental health when it occurs; improved support for our young people, particularly those at risk of adverse childhood experiences; and ensuring that services are provided in a safe, timely and effective way, with dignity and respect for service users. This new plan will also contribute to the delivery of some key objectives laid down in the healthy and active section of the programme for government, including sustained work on tackling stigma and discrimination, introducing a new well-being bond in Wales, aimed at improving both physical and mental health, and the piloting of a social prescription scheme to improve the availability of sources of support within the community. We've continued to spend more on mental health services than on any other part of NHS Wales and funding increased to over £600 million in this year. Over the last two financial years, we've announced over £22 million of new funding for a range of new provision across all ages. We expect that to further improve accessibility to services and outcomes for service users. Since the implementation of the groundbreaking legislation, the mental health Measure, there have been real improvements to the care and support that people receive. Central to the delivery of the Measure has been a co-productive approach, because we place the needs and the voice of service users at the heart of both service design and care and treatment planning. Since April 2013, over 100,000 people have been assessed by local primary mental health support services established under the Measure. Over half of those have gone on to receive treatment in those services. Waiting times for assessment and treatment in primary care have continued to improve and that, of course, must be sustained. Significant steps have been taken to improve the provision of psychological therapies in Wales, with an additional investment of £3 million in adult and children's services last year and another £1.15 million this year focusing on in-patient services. We expect further improvement in talking therapies through this delivery plan period, and again that commitment is reinforced in 'Taking Wales Forward'. In relation to the workplace, as a Government we support businesses and organisations to recognise that mental ill health is not necessarily a barrier to effective working. Providing employment and maintaining people in good jobs is a positive way of supporting individuals who are recovering from mental health problems. Improving the mental health and well-being of staff is a key element of the Welsh Government's Healthy Working Wales awards. Our corporate health standard and small workplace health awards aim to improve the health and well-being of the working-age population and reduce the mental, physical and financial burdens associated with sickness absence. This delivery plan also identifies a priority area that aims to ensure children and young people with mental health problems get better sooner. We're working and supporting the NHS 'Together for Children and Young People' programme, which is working with partners across agencies, not just health, to consider how best to meet the emotional and mental health needs of our young people. When young people need more specialist mental health services, we're investing almost £8 million annually in specialist child and adolescent mental health services to help improve timely access. The delivery plan also includes goals to help ensure groups at a higher risk of mental health issues receive the care that they need. We recognise that pregnancy and early parenthood are particularly challenging times, and we are offering additional support to families. So, we'll ensure that parents have access to the information and support they need, alongside the £1.5 million we are investing in community perinatal mental health services across Wales. This Welsh Government remains committed to providing support to people in Wales with dementia and their families. Last year, we announced a number of areas of priority work and the steps we would take to support each of these. This includes work on dementia risk reduction, increasing public awareness, improving diagnosis rates and ensuring that support is available to those affected by the illness. Investment made over the last two years is already showing some progress in this important area. In the delivery plan, we recommit to developing a dementia strategic plan to ensure the necessary drive and focus needed on this agenda. Engagement with experts in the field, with carers, with people living with dementia themselves, is under way. I expect that work to be completed so we can formally consult on the dementia plan in December this year. The delivery plan sets out what the Welsh Government, the broader public sector, voluntary organisations and business can do to achieve our shared aims over the next three years. We've seen the third sector taking an ever more active role in the way mental health services are shaped and delivered in recent years, and help to ensure the ethos of co-production in service planning and delivery. The past three years have shown that while 'Together for Mental Health' is a challenging agenda, real progress is achievable. I trust that Members from all parties will recognise the achievements to date. This new delivery plan is ambitious, but by working in partnership, I believe we can continue to make progress over the next phase of delivery.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Ym mis Gorffennaf, bydd yr Aelodau'n cofio i mi gyflwyno drafft Llywodraeth Cymru ar yr ail gynllun cyflawni i gefnogi ein strategaeth traws lywodraethol 10 mlynedd, 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl'. Lansiais y cynllun cyflawni terfynol ddoe i gyd-fynd â Diwrnod Iechyd Meddwl y Byd. Mae cynllun cyflawni 2016-19 yn nodi 10 maes blaenoriaeth ar gyfer gwella gwasanaeth, gan gynnwys enghreifftiau o draws-weithio gyda meysydd fel tai ac addysg, sy'n dangos sut y dylem fod yn gydgysylltiedig yn ein darpariaeth. Mae hefyd yn dangos sut y byddwn yn parhau i sbarduno rhoi'r strategaeth ar waith. Mae'n nodi camau gweithredu a mesurau perfformiad clir i sicrhau cyflawni, ac mae'r manylion wedi eu llywio gan ddadl y Cyfarfod Llawn a gynhaliwyd gennym ym mis Gorffennaf a'r ymgynghori helaeth â defnyddwyr gwasanaeth ac asiantaethau yn y sector gwirfoddol, yn ogystal ag amrywiaeth eang o bartneriaid, asiantaethau a rhanddeiliaid. Ers lansio 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl' yn 2012, bu cynnydd sylweddol ar draws ystod o feysydd allweddol, gan gynnwys rhoi Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010 ar waith. Fodd bynnag, gellir gwneud mwy ac mae angen gwneud mwy, fel y gallwn wneud gwahaniaeth parhaus i bobl y mae eu bywydau yn cael eu heffeithio gan broblemau iechyd meddwl. Roedd ein dadl ym mis Gorffennaf yn pwysleisio meysydd sy'n bwysig i bob un ohonom: adeiladu cydnerthedd mewn unigolion a chymunedau i fynd i'r afael ag iechyd meddwl gwael pan ei fod yn digwydd; gwell cefnogaeth ar gyfer ein pobl ifanc, yn enwedig y rhai sydd mewn perygl o brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod; a sicrhau bod gwasanaethau'n cael eu darparu mewn modd diogel, amserol ac effeithiol, gydag urddas a pharch ar gyfer defnyddwyr gwasanaeth. Bydd y cynllun newydd hwn hefyd yn cyfrannu at gyflawni rhai amcanion allweddol a nodir yn adran iach ac egnïol y rhaglen lywodraethu, gan gynnwys gwaith parhaus ar fynd i'r afael â stigma a gwahaniaethu, gan gyflwyno bond lles newydd yng Nghymru, gyda'r nod o wella iechyd corfforol a meddyliol, a threialu cynllun presgripsiwn cymdeithasol i wella'r gallu i gael gafael ar ffynonellau cefnogaeth yn y gymuned. Rydym wedi parhau i wario mwy ar wasanaethau iechyd meddwl nag ar unrhyw ran arall o GIG Cymru a chynyddodd cyllid i dros £600 miliwn yn y flwyddyn hon. Dros y ddwy flynedd ariannol ddiwethaf, rydym wedi cyhoeddi dros £22 miliwn o arian newydd ar gyfer ystod o ddarpariaethau newydd ar draws pob oedran. Rydym yn disgwyl i hynny wella hygyrchedd gwasanaethau a chanlyniadau i ddefnyddwyr gwasanaeth ymhellach. Ers rhoi'r ddeddfwriaeth arloesol, y Mesur iechyd meddwl, ar waith, bu gwelliannau gwirioneddol i'r gofal a'r cymorth y mae pobl yn eu derbyn. Yn ganolog i gyflwyno'r Mesur hwn yr oedd ymagwedd gydgynhyrchiol, gan ein bod yn gosod anghenion a llais defnyddwyr gwasanaeth wrth wraidd dylunio gwasanaethau a chynllunio gofal a thriniaeth. Ers mis Ebrill 2013, mae dros 100,000 o bobl wedi cael eu hasesu gan y gwasanaethau cymorth iechyd meddwl sylfaenol lleol a sefydlwyd o dan y Mesur. Mae dros hanner y rheini wedi mynd ymlaen i gael triniaeth yn y gwasanaethau hynny. Mae amseroedd aros am asesiad a thriniaeth mewn gofal sylfaenol wedi parhau i wella ac mae'n rhaid cynnal hynny, wrth gwrs. Mae camau sylweddol wedi'u cymryd i wella darpariaeth therapïau seicolegol yng Nghymru, gyda buddsoddiad ychwanegol o £3 miliwn yn y gwasanaethau i oedolion a phlant y llynedd a £1.15 miliwn arall eleni yn canolbwyntio ar wasanaethau cleifion mewnol. Rydym yn disgwyl gwelliant pellach mewn therapïau siarad drwy gyfnod y cynllun cyflawni hwn, ac unwaith eto caiff yr ymrwymiad hwnnw ei atgyfnerthu yn 'Symud Cymru Ymlaen'. O ran y gweithle, fel Llywodraeth rydym yn cefnogi busnesau a sefydliadau i gydnabod nad yw salwch meddwl o reidrwydd yn rhwystr i weithio'n effeithiol. Mae darparu cyflogaeth a chynnal pobl mewn swyddi da yn ffordd gadarnhaol o gynorthwyo unigolion sy'n gwella ar ôl problemau iechyd meddwl. Mae gwella iechyd meddwl a lles staff yn elfen allweddol o wobrau Cymru Iach ar Waith Llywodraeth Cymru. Nod ein safon iechyd corfforaethol a'n gwobrau iechyd gweithleoedd bach yw gwella iechyd a lles y boblogaeth o oedran gweithio a lleihau'r beichiau meddyliol, corfforol ac ariannol sy'n gysylltiedig ag absenoldeb oherwydd salwch. Mae'r cynllun cyflawni hwn hefyd yn nodi maes blaenoriaeth sydd â'r nod o sicrhau bod plant a phobl ifanc â phroblemau iechyd meddwl yn gwella yn gynt. Rydym yn gweithio ac yn cefnogi rhaglen 'Gyda'n Gilydd ar gyfer Plant a Phobl Ifanc' y GIG, sydd yn gweithio gyda phartneriaid ar draws asiantaethau, nid dim ond iechyd, er mwyn ystyried y ffordd orau o fodloni anghenion emosiynol ac iechyd meddwl ein pobl ifanc. Pan fydd pobl ifanc angen gwasanaethau iechyd meddwl mwy arbenigol, rydym yn buddsoddi bron i £8 miliwn y flwyddyn mewn gwasanaethau iechyd meddwl plant a'r glasoed arbenigol i helpu i wella mynediad amserol. Mae'r cynllun cyflawni hefyd yn cynnwys nodau er mwyn helpu i sicrhau bod grwpiau sydd mewn mwy o risg o gael problemau iechyd meddwl yn derbyn y gofal sydd ei angen arnynt. Rydym yn cydnabod bod beichiogrwydd a chyfnod cynnar bod yn rhiant yn gyfnodau arbennig o heriol, ac rydym yn cynnig cymorth ychwanegol i deuluoedd. Felly, byddwn yn sicrhau bod rhieni yn gallu cael gafael ar y wybodaeth a'r cymorth sydd eu hangen arnynt, ochr yn ochr â'r £1.5 miliwn yr ydym yn ei fuddsoddi mewn gwasanaethau iechyd meddwl amenedigol cymunedol ledled Cymru. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i fod yn ymrwymedig i ddarparu cymorth i bobl yng Nghymru sydd â dementia ac i'w teuluoedd. Y llynedd, cyhoeddwyd nifer o feysydd gwaith blaenoriaeth a'r camau y byddem yn eu cymryd i gefnogi pob un o'r rhain. Mae hyn yn cynnwys gwaith ar leihau'r risg o ddementia, cynyddu ymwybyddiaeth y cyhoedd, gwella cyfraddau diagnosis a sicrhau bod cymorth ar gael i'r rhai sy'n cael eu heffeithio gan y salwch. Mae buddsoddiad a wnaed dros y ddwy flynedd ddiwethaf eisoes yn dangos rhywfaint o gynnydd yn y maes pwysig hwn. Yn y cynllun cyflawni, rydym yn ail ymrwymo i ddatblygu cynllun strategol dementia er mwyn sicrhau'r sbardun a'r pwyslais angenrheidiol sydd eu hangen ar yr agenda hon. Mae ymgysylltu gydag arbenigwyr yn y maes, gyda gofalwyr, gyda phobl sy'n byw gyda dementia eu hunain, wedi cychwyn. Rwy'n disgwyl i'r gwaith hwnnw gael ei gwblhau fel y gallwn ymgynghori'n ffurfiol ar y cynllun dementia ym mis Rhagfyr eleni. Mae'r cynllun cyflawni yn nodi'r hyn y gall Llywodraeth Cymru, y sector cyhoeddus ehangach, mudiadau gwirfoddol a busnes ei wneud i gyflawni ein nodau cyffredin dros y tair blynedd nesaf. Rydym wedi gweld y trydydd sector yn cymryd rhan hyd yn oed mwy gweithgar yn y ffordd y mae gwasanaethau iechyd meddwl yn cael eu llunio a'u darparu yn y blynyddoedd diwethaf, ac yn helpu i sicrhau'r ethos o gydgynhyrchu wrth gynllunio a chyflwyno gwasanaethau. Mae'r tair blynedd diwethaf wedi dangos, er bod 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl' yn agenda heriol, bod cynnydd gwirioneddol yn bosibl. Hyderaf y bydd Aelodau o bob plaid yn cydnabod yr hyn a gyflawnwyd hyd yn hyn. Mae'r cynllun cyflawni newydd yn uchelgeisiol, ond drwy weithio mewn partneriaeth, rwy'n credu y gallwn ni barhau i wneud cynnydd yn ystod y cam nesaf o ddarparu.