English: Well, Dirprwy Lywydd, I think, for too long, the debate around the Valleys has been a bit of a Punch and Judy show, with people rightly pointing out the impact the deindustrialisation has caused and the impact that the Thatcher Government has had, and I've always been reluctant to go there, but that contribution really did take the biscuit, I must say. For Laura Anne Jones to point to a 67,000 jobs gap in the Valleys and blame the Welsh Government for it, I think really is stretching credibility beyond its limits. And the so-called £5 billion that Laura Anne Jones has pointed to that the UK Government has so generously given us barely covers the cost of the NHS uplift and leaves our public finances in a very real stretched position; not least, we're not getting the proper Barnett share for rail schemes and for HS2, which, if we had them, then we could spread further investment into the Valleys. So, I find these sort of glib observations really unhelpful, given the scale of the challenge before us. So, I shall not go any further into that particular Punch and Judy show, but there's plenty of script there if I wanted to. To turn to some of her more sensible points, in terms of how do we make the empty property programme self-sustaining, given, as she rightly said, the scale of the challenge in the Valleys - Rhondda Cynon Taf, for example, has the second highest level of empty homes in all of the UK - I think one of the clever things about the scheme that Councillor Andrew Morgan and his colleagues developed in Rhondda Cynon Taf was that this would be self-sustaining. We've made sure, as we've designed this with the authorities, that they've put investment on the table to match ours, that, following the RCT example, they've been requested to increase council tax on empty homes, so they're generating some revenue that can then fuel the next round of grants that can go out. And of course, these are grants that are repayable should people sell their properties or move within five years. So, what we hope is that, by getting local authorities to co-operate like this and to collaborate, we will open their eyes to the possibility of what RCT has done and spread that, and that they will then put their own resources into it and see the benefit to their own communities. After all, RCT started this because they found a problem with public health officials being called to rats at houses. So, there was a problem they had to deal with, and they came up with an innovative solution, which we have scaled. I don't accept the critique that there's a lack of ambition behind the project. It was never going to be possible to reverse generations of challenging economic circumstances in such a short period, but what I hope my statement has shown is that, through trial and different place-based approaches, collaboratively with local authorities - so, it's not people coming in with solutions; it's coming up with solutions together - we will kick start a regeneration that will have a dynamic beyond the time of the taskforce.
Welsh: Wel, Dirprwy Lywydd, rwy'n credu, ers yn rhy hir o lawer, bu'r ddadl ynghylch y Cymoedd yn dipyn o sioe Pwnsh a Jwdi, gyda phobl yn tynnu sylw'n briodol at effaith dad-ddiwydiannu ac effaith Llywodraeth Thatcher, ac rwyf wastad wedi bod yn amharod i gymryd yr abwyd yna, ond roedd y cyfraniad hwnnw gyda'r mwyaf chwerthinllyd i gyd, mae'n rhaid imi ddweud. I Laura Anne Jones dynnu sylw at fwlch o 67,000 o swyddi yn y Cymoedd a beio Llywodraeth Cymru amdano, rwy'n credu fod hynny yn ymestyn hygrededd y tu hwnt i'w derfynau. Ac mae'r £5 biliwn tybiedig hwnnw y mae Laura Anne Jones wedi cyfeirio ato y mae Llywodraeth y DU wedi'i bod mor hael yn ei roi i ni prin yn diwallu costau cynyddol y GIG ac yn gadael ein harian cyhoeddus dan bwysau sylweddol; yn anad dim, nid ydym yn cael y gyfran Barnett briodol ar gyfer cynlluniau rheilffyrdd ac ar gyfer HS2, a allai, pe bai gennym ni'r rheiny, arwain at fuddsoddiad pellach yn y Cymoedd. Felly, credaf fod y sylwadau di-sylwedd hyn yn gwbl ddi-fudd, o ystyried maint yr her yr ydym yn ei hwynebu. Felly, nid af ymhellach i mewn i'r sioe Pwnsh a Jwdi benodol honno, ond mae digon y gallwn i ei ddweud pe hoffwn i. I droi at rai o'i sylwadau mwy synhwyrol, o ran sut y gallwn ni wneud y rhaglen eiddo gwag yn hunangynhaliol, o gofio, fel y dywedodd yn gywir, maint yr her yn y Cymoedd - Rhondda Cynon Taf, er enghraifft, sydd â'r ail nifer fwyaf o gartrefi gwag yn y DU gyfan - credaf mai un o'r pethau da am y cynllun a ddatblygodd y Cynghorydd Andrew Morgan a'i gydweithwyr yn Rhondda Cynon Taf oedd y byddai hyn yn hunangynhaliol. Rydym ni wedi sicrhau, gan ein bod wedi cynllunio hyn gyda'r awdurdodau, eu bod wedi buddsoddi i gyfateb i'n buddsoddiad ni, ac, yn dilyn esiampl Rhondda Cynon Taf, gofynnwyd iddyn nhw gynyddu'r dreth gyngor ar gartrefi gwag, fel eu bod yn creu rhywfaint o refeniw a all wedyn gynyddu'r cylch nesaf o grantiau y gellir eu dyfarnu. Ac wrth gwrs, grantiau yw'r rhain y mae'n rhaid eu had-dalu os bydd pobl yn gwerthu eu heiddo neu'n symud o fewn pum mlynedd. Felly, yr hyn yr ydym ni yn gobeithio yw, drwy gael awdurdodau lleol i gydweithredu fel hyn a chydweithio, y byddwn yn agor eu llygaid i'r posibilrwydd o'r hyn y mae Rhondda Cynon Taf wedi'i wneud a lledaenu hynny, ac y byddan nhw wedyn yn buddsoddi eu hadnoddau eu hunain ac yn gweld y budd i'w cymunedau eu hunain. Wedi'r cyfan, dechreuodd Rhondda Cynon Taf hyn oherwydd eu bod yn cael problem gyda swyddogion iechyd cyhoeddus yn cael eu galw i ymdrin â llygod mawr mewn tai. Felly, roedd problem y bu'n rhaid iddyn nhw ymdrin â hi, ac fe wnaethon nhw gynnig ateb arloesol, yr ydym ni wedi'i raddio. Dydw i ddim yn derbyn y feirniadaeth bod diffyg uchelgais i'r prosiect. Ni fyddai byth yn bosibl gwrthdroi cenedlaethau o amgylchiadau economaidd heriol mewn cyfnod mor fyr, ond yr hyn yr wyf yn gobeithio y mae fy natganiad wedi'i ddangos yw, drwy arbrofi a thrwy ddulliau gweithredu gwahanol mewn gwahanol leoedd, ar y cyd ag awdurdodau lleol - felly, nid yw ynglŷn â phobl yn cyflwyno atebion; mae ynglŷn â chynnig atebion gyda'n gilydd - byddwn yn rhoi hwb cychwynnol i adfywio y bydd ei fwrlwm yn parhau y tu hwnt i oes y tasglu.