English: Can I thank Helen Mary Jones for the positive tone of her contribution and for the very relevant questions that she's asked? I'll try to deal with those in turn. So, in terms of spreading best practice and understanding the barriers to change, the way that we've set up the digital centres - . So, I led an expert panel two years ago, before I joined the Government, looking at public service digital reform, and then have been involved in putting that into practice. Sally Meecham, who is now leading the centre for us, undertook a discovery phase, which was to understand, speaking to a whole range of people across public services, what the need was. One of the principles of digital change is that it's based on the need of the user - you understand what the needs are and then you design and test and iterate a service that meets those needs. You're constantly innovating, changing and responding, and that's what digital is about - it's not about IT; it's about an open approach to learning and change. So, that was very much done to set and make the case for the digital centre, and we're now in the early phases - obviously, COVID has slowed it down - of rolling that out. It has a number of key roles: one is to be a centre of expertise and to be the go-to place where public services in particular can go to get advice on good practice, but also then to carry out the change. So, the digital transformation squads that I mentioned are hosted as part of the centre, and they're working, in the first instance, with Blaenau Gwent, Torfaen and Neath councils on social care. I'm hoping there'll be a separate squad working in Blaenau Gwent council on waste. We want to see more and more of these digital transformation squads in every organisation, because they work across disciplines and they work as a team and they tackle a problem with a whole-system change in mind. By doing that process properly, the barriers to change will be addressed as you go, because by understanding the needs you then figure out solutions. So, I hope - the point of digital reform is that it's, as I say, a new way of tackling an old problem. It's a fresh chance to come at public service delivery shortcomings and use digital as a way of trying again. The early signs of the centre's success are very encouraging. They've recruited a very high calibre advisory board to help the work. There's a lot of goodwill, and the other thing we've done as well alongside it is to create, now, an ecosystem of digital leadership. So, we have a new Welsh Government chief digital officer; we've just appointed a chief digital officer for local government, hosted by the Welsh Local Government Association, to raise skills and expectations, to be a leader in the field; and we have a commitment to create a chief digital officer in the NHS also. And those together will have a leadership role to set the digital standards, because that's the other key part of the centre's role. We've seen before, and when I was on the Public Accounts Committee we saw a number of examples of this, where we had an approach of what was called a 'once for Wales' approach, which effectively was the right principle, but in effect worked at the pace of the slowest. So, how can we achieve consistency without slowing everybody down? And through setting common standards is the way to do that, and that's going to be the other role of the centre. So, I'm excited about its potential, and it's only just getting started. The digital nation accelerator, I've met a number of times with the vice-chancellors to discuss it. Again, huge potential. It's still being shaped and we are having early conversations about how we can shape that in a way that is useful. Because, from my point of view, it's impact that matters, and what I don't particularly want is a set of universities going away and coming up with a research-led project, which gets them very excited, but doesn't really help us to bring about the change that Phil Brown identified that we need to tackle. So, the conversations I've been having with them are that I think this if for the UK funding bodies to put the significant lion's share into, because, as you know, we do not get our fair share, our population share, of funding from the UK funding bodies, so it's important that this is a project they should embrace. But we, as a Welsh Government, are prepared to play our part in shaping that, so long as what they're developing meets our needs in public service and economic reform. So, I think that's a fair trade. The point on the digital strategy is an excellent one of how we engage young people. When I sit down, Dirprwy Lywydd, I'll be putting up the first of the blogs, and there will be more to follow in rapid succession, and they're open for everybody to engage with. They'll be done in themes and chapters, so people with a particular interest in different elements of it can respond in their field of interest. But I think the point about how we're engaging specifically with young people is a very well made one, and I shall reflect quickly about how we can try and do that, and any suggestions she has I'd gratefully receive them. She made a couple in her statement, so I shall, as I say, reflect on them. And then her final point about the world of work being transformed and it being traumatic for those involved is absolutely right. The fourth industrial revolution is going to bring enormous benefits for a small number of people, and it will displace and disrupt and harm a number of people through the transformation too. And it is the role of government and governments to intervene to make sure that those benefits are spread widely, and those who are displaced are helped to adjust. And I think that is really important, because if we don't handle this right, this could be a hugely negative force and it could be a source of great social unrest and disruption and economic harm. But it doesn't need to be that way. So, what I particularly liked about the example I quoted in Caerphilly, where they've used robotic process automation, which has been used in some cases to bring about financial savings and a reduced headcount, is that what Caerphilly have said is, 'We want to use this to take staff off boring stuff that people don't need to be doing and that are best done by algorithms.' But not see that as a reason then to get rid of those staff, but to free those staff up in public services, which are stretched, to do other stuff, because we know there are roles that human beings do better than machines, involving empathy and helping people, and that's something people should be freed up by technology to do. If we follow that framing that Caerphilly are leading the way with, then I think we've got a good chance of pulling this off in a way that helps society and doesn't harm it. Though, no doubt, there will be jagged edges along the way. And the final question about a universal basic income, I too think, in the long term, that this is something that is attractive, and I think the First Minister said earlier in the Chamber that he's keen to look at exploring a pilot of this on a cross-party basis, and I was very pleased to hear him say that.
Welsh: A gaf i ddiolch i Helen Mary Jones am naws gadarnhaol ei chyfraniad ac am y cwestiynau perthnasol iawn y mae hi wedi'u gofyn? Fe geisiaf ymdrin â'r rheini yn eu tro. Felly, o ran lledaenu arfer gorau a deall y rhwystrau rhag newid, y ffordd yr ydym ni wedi sefydlu'r canolfannau digidol - . Felly, arweiniais banel arbenigol ddwy flynedd yn ôl, cyn imi ymuno â'r Llywodraeth, yn edrych ar ddiwygio digidol gwasanaethau cyhoeddus, ac yna bûm yn ymwneud â rhoi hynny ar waith. Cynhaliodd Sally Meecham, sydd bellach yn arwain y ganolfan i ni, gyfnod darganfod, sef i ddeall, drwy siarad ag ystod eang o bobl ar draws gwasanaethau cyhoeddus, beth oedd yr angen. Un o egwyddorion newid digidol yw ei fod yn seiliedig ar angen y defnyddiwr - rydych yn deall beth yw'r anghenion ac yna byddwch yn cynllunio ac yn profi ac yn dyblygu gwasanaeth sy'n diwallu'r anghenion hynny. Rydych chi'n arloesi, yn newid ac yn ymateb yn gyson, a dyna yw natur y cyfrwng digidol - nid yw'n ymwneud â TG; mae'n ymwneud ag agwedd agored at ddysgu a newid. Felly, gwnaethpwyd hynny i lunio a chyflwyno'r achos dros y ganolfan ddigidol, ac rydym ni bellach yn y cyfnodau cynnar - yn amlwg, mae COVID wedi'i arafu - o ran cyflwyno honno. Mae ganddi nifer o swyddogaethau allweddol: un yw bod yn ganolfan arbenigedd a bod yn fan cychwyn lle gall gwasanaethau cyhoeddus yn arbennig fynd i gael cyngor ar arfer da, ond hefyd wedyn i gyflawni'r newid. Felly, mae'r carfanau trawsnewid digidol y soniais amdanyn nhw'n cael eu cynnal fel rhan o'r ganolfan, ac maen nhw'n gweithio, yn y lle cyntaf, gyda chynghorau Blaenau Gwent, Torfaen a Chastell-nedd ar ofal cymdeithasol. Rwy'n gobeithio y bydd carfan ar wahân yn gweithio yng nghyngor Blaenau Gwent ar wastraff. Rydym ni eisiau gweld mwy a mwy o'r carfanau trawsnewid digidol hyn ym mhob sefydliad, oherwydd maen nhw'n gweithio ar draws disgyblaethau ac maen nhw'n gweithio fel tîm ac maen nhw'n mynd i'r afael â phroblem gyda newid yn y system gyfan mewn golwg. Drwy wneud y broses honno'n iawn, eir i'r afael â'r rhwystrau rhag newid wrth fynd ymlaen, oherwydd drwy ddeall yr anghenion rydych chi wedyn yn canfod yr atebion. Felly, gobeithio - diben diwygio digidol yw ei fod, fel y dywedais, yn ffordd newydd o fynd i'r afael â hen broblem. Mae'n gyfle newydd i ymdrin â diffygion cyflenwi gwasanaethau cyhoeddus a defnyddio'r cyfrwng digidol fel ffordd o roi cynnig arall arni. Mae arwyddion cynnar llwyddiant y ganolfan yn galonogol iawn. Maen nhw wedi recriwtio bwrdd cynghori o safon uchel iawn i helpu'r gwaith. Mae llawer o ewyllys da, a'r peth arall yr ydym wedi'i wneud hefyd ochr yn ochr ag ef yw creu, nawr, ecosystem o arweinyddiaeth ddigidol. Felly, mae gennym ni brif swyddog digidol newydd yn Llywodraeth Cymru; rydym ni newydd benodi prif swyddog digidol ar gyfer llywodraeth leol, dan adain Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, i godi sgiliau a disgwyliadau, i fod yn arweinydd yn y maes; ac mae gennym ni ymrwymiad i greu prif swyddog digidol yn y GIG hefyd. A bydd gan y rheini gyda'i gilydd swyddogaeth arweiniol i osod y safonau digidol, oherwydd dyna'r rhan allweddol arall o swyddogaeth y ganolfan. Rydym ni wedi gweld o'r blaen, a phan oeddwn ar y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus gwelsom nifer o enghreifftiau o hyn, lle'r oedd gennym ymagwedd a elwid yn ddull 'unwaith i Gymru', sef yr egwyddor gywir i bob pwrpas, ond bu'n gweithio ar gyflymder yr arafaf. Felly, sut allwn ni sicrhau cysondeb heb arafu pawb? A thrwy osod safonau cyffredin yw'r ffordd i wneud hynny, a dyna fydd swyddogaeth arall y ganolfan. Felly, rwy'n gyffrous ynghylch ei photensial, a dim ond dechrau arni y mae hi. Cyflymydd y genedl ddigidol, rwyf wedi cyfarfod sawl gwaith gyda'r is-gangellorion i'w drafod. Unwaith eto, potensial enfawr. Mae'n dal i gael ei lunio ac rydym yn cael sgyrsiau cynnar ynghylch sut y gallwn lunio hwnnw mewn ffordd sy'n ddefnyddiol. Oherwydd, o'm safbwynt i, effaith sy'n bwysig, a'r hyn nad wyf yn ei ddymuno'n arbennig yw cyfres o brifysgolion yn llunio prosiect a arweinir gan ymchwil, sy'n eu cyffroi'n fawr, ond nad yw'n ein helpu ni i sicrhau'r newid y nododd Phil Brown fod angen i ni fynd i'r afael ag ef. Felly, mae'r sgyrsiau yr wyf wedi bod yn eu cael gyda nhw ynghylch y ffaith fy mod yn credu bod angen i gyrff cyllido'r DU roi cyfran sylweddol tuag ato, oherwydd, fel y gwyddoch chi, nid ydym yn cael ein cyfran deg, ein cyfran o'r boblogaeth, o gyllid gan gyrff ariannu'r DU, felly mae'n bwysig bod hwn yn brosiect y dylen nhw ei groesawu. Ond rydym ni, Llywodraeth Cymru, yn barod i chwarae ein rhan wrth lunio hynny, cyn belled â bod yr hyn y maen nhw'n ei ddatblygu yn diwallu ein hanghenion mewn gwasanaethau cyhoeddus a diwygio economaidd. Felly, rwy'n credu bod hynny'n fargen deg. Mae'r pwynt am y strategaeth ddigidol yn un ardderchog ynghylch y ffordd yr ydym yn ymgysylltu â phobl ifanc. Pan fyddaf i'n eistedd, Dirprwy Lywydd, byddaf yn cyhoeddi'r cyntaf o'r blogiau, a bydd mwy i'w ddilyn yn gyflym ar ôl hynny, ac mae rhyddid i bawb eu darllen. Byddan nhw'n cael eu cyflwyno mewn themâu a phenodau, fel y gall pobl sydd â diddordeb arbennig mewn gwahanol elfennau ohono ymateb o fewn eu maes diddordeb. Ond rwy'n credu bod y pwynt ynglŷn â sut yr ydym yn ymgysylltu'n benodol â phobl ifanc yn un da iawn, a byddaf yn myfyrio'n gyflym ynghylch sut y gallwn geisio gwneud hynny, ac unrhyw awgrymiadau sydd ganddi, byddwn yn ddiolchgar o'u cael. Gwnaeth ambell awgrym yn ei datganiad, felly byddaf, fel y dywedais, yn myfyrio arnyn nhw. Ac yna mae ei phwynt olaf am y byd gwaith sy'n cael ei drawsnewid ac mae dweud ei fod yn drawmatig i'r rhai sy'n gysylltiedig yn hollol gywir. Mae'r pedwerydd chwyldro diwydiannol yn mynd i ddod â manteision enfawr i nifer fach o bobl, a bydd yn disodli ac yn tarfu ar nifer o bobl ac yn eu niweidio drwy'r trawsnewid hefyd. A swyddogaeth y llywodraeth a llywodraethau yw ymyrryd er mwyn sicrhau bod y manteision hynny'n cael eu lledaenu'n eang, a bod y rhai sy'n cael eu dadleoli yn cael cymorth i addasu. A chredaf fod hynny'n bwysig iawn, oherwydd os nad ydym yn ymdrin â hyn yn iawn, gallai hwn fod yn rym negyddol iawn a gallai fod yn ffynhonnell o darfu cymdeithasol mawr ac aflonyddwch a niwed economaidd. Ond nid oes angen iddo fod felly. Felly, yr hyn yr oeddwn yn ei hoffi'n arbennig am yr enghraifft a ddyfynnais yng Nghaerffili, lle maen nhw wedi defnyddio awtomeiddio prosesau robotig, a ddefnyddiwyd mewn rhai achosion i sicrhau arbedion ariannol a llai o bobl, yw mai'r hyn y mae Caerffili wedi'i ddweud yw, 'Rydym ni eisiau defnyddio hyn i dynnu staff oddi ar bethau diflas nad oes angen i bobl fod yn eu gwneud ac a wneir orau drwy algorithmau.' Ond wedyn nid gweld hynny fel rheswm i gael gwared ar y staff hynny, ond i ryddhau'r staff hynny mewn gwasanaethau cyhoeddus, sydd dan bwysau, i wneud pethau eraill, oherwydd gwyddom fod yna swyddi y mae pobl yn eu gwneud yn well na pheiriannau, sy'n cynnwys empathi a helpu pobl, ac mae hynny'n rhywbeth y dylai pobl gael eu rhyddhau gan dechnoleg i'w wneud. Os dilynwn y dull hwnnw y mae Caerffili yn arwain y ffordd ag ef, yna rwy'n credu bod gennym gyfle da i lwyddo'n hyn o beth mewn ffordd sy'n helpu cymdeithas ac nad yw'n ei niweidio. Er y bydd adegau pan na fydd popeth yn mynd yn llyfn ar hyd y ffordd, mae'n siŵr. A'r cwestiwn olaf am incwm sylfaenol cyffredinol, rwyf innau hefyd yn credu, yn y tymor hir, fod hyn yn rhywbeth sy'n ddeniadol, a chredaf i'r Prif Weinidog ddweud yn gynharach yn y Siambr ei fod yn awyddus i ystyried archwilio cynllun treialu ar gyfer hyn ar sail drawsbleidiol, ac roeddwn yn falch iawn o'i glywed yn dweud hynny.