English: Diolch, Dirprwy Lywydd. The Wales Governance Centre report on imprisonment in Wales underlines what many of us have been saying for many years: Wales is dependent upon English prisons. As a person who ran her own department in the prison service, I know that prison works, but only if it is properly funded and resourced. There is often no alternative to a custodial sentence, but custody is not just about public protection; it's also about ensuring the prisoner is helped to rehabilitate. A large part of that rehabilitation depends upon maintaining close family ties. That link is vitally important and gives prisoners, very often, an insight into the impact their actions have upon their family and friends, but also helps ensure they have a safety net, a place to return upon their release. Unfortunately, some prisoners do not have a family, and indeed some are often simply released with a black bag full of meagre belongings, with no home to go to. This is simply not rehabilitation, and it's not good enough. It only helps the revolving door that most prisoners - a lot of prisoners - face when they have nowhere else to turn to. Sadly, we don't have enough prison places in Wales to ensure that Welsh prisoners are imprisoned close to home. Wales has 4,747 prisoners, yet the five prisons in Wales have an operational capacity for 3,700 prisoners. We have no women's prison in Wales and not a single category A prison. This results in a large number of Welsh prisoners serving their sentences in England, hundreds of miles from home. The prisons we do have are overcrowded. HMP Swansea is the third most overcrowded prison in the UK. When it was built it was designed to hold around 240 prisoners. It currently holds twice that number. With the exception of the new prison in north Wales, all of our prisons are overcrowded. Cardiff is operating at 150 per cent of capacity, as is Usk. Parc is operating at just over capacity. Having worked for many years at HMP Parc, I can tell you that overcrowding is hard on both staff and prisoners alike. As the Wales Governance Centre report highlights, assaults on prisoners and staff have sky-rocketed. Last year there were around 6,500 assaults on staff, 761 of which resulted in a prison officer being hospitalised. This is leading to yet another crisis in our prisons: lack of staff. The number of prison officers who quit just months after completing their training has risen exponentially. A third of prison officers quit within a year of starting, and we are also haemorrhaging experienced staff due to overcrowding and a lack of investment. We have to build more prisons, with the emphasis and focus on rehabilitation. In particular, those prisoners with mental health issues need additional help. There are many prisoners, we understand, who should not be in prison and have simply been let down by society, particularly the homeless and those, as previously stated, with mental health issues. I have voiced my support for a new prison within my region, which will not only reduce the strain on Swansea and Parc, but also bring much needed jobs to the area - to one of the most deprived areas of the country. I hope the Welsh Government will see this report as a wake-up call and will work with the UK Government to reduce overcrowding and underfunding in our prisons before it's too late. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae adroddiad Canolfan Llywodraethiant Cymru ar garcharu yng Nghymru yn tanlinellu beth y mae llawer ohonom wedi ei ddweud dros nifer o flynyddoedd: mae Cymru yn dibynnu ar garchardai yn Lloegr. Fel un a oedd yn rhedeg ei hadran ei hun yn y gwasanaeth carchardai, gwn fod y carchar yn gweithio, ond dim ond os yw'n cael ei ariannu'n iawn ac yn cael adnoddau priodol. Yn aml nid oes dewis arall heblaw carchar, ond nid yw carcharu yn ymwneud ag amddiffyn y cyhoedd yn unig; mae a wnelo hefyd â sicrhau bod y carcharor yn cael ei helpu i adsefydlu. Mae rhan fawr o'r adsefydlu hwnnw yn dibynnu ar gynnal cysylltiadau teuluol agos. Mae'r cysylltiad hwnnw yn hanfodol bwysig ac yn rhoi cipolwg i garcharorion, yn aml iawn, ar yr effaith gaiff eu gweithredoedd ar eu teulu a'u ffrindiau, ond hefyd y mae'n helpu i sicrhau bod ganddynt rwyd achub, rhywle i ddychwelyd iddo ar ôl cael eu rhyddhau. Yn anffodus, y mae rhai carcharorion heb deulu, ac yn aml caiff rhai eu rhyddhau gyda dim ond bag du yn llawn o eiddo pitw, gyda dim cartref i fynd iddo. Nid adsefydlu yw hyn, ac nid yw'n ddigon da. Nid yw ond yn helpu'r drws tro y mae'r mwyafrif o garcharorion - llawer o garcharorion - yn ei wynebu pan nad oes ganddyn nhw unrhyw le arall i droi ato. Yn anffodus, nid oes gennym ni ddigon o le mewn carchardai yng Nghymru i sicrhau bod carcharorion o Gymru yn cael eu carcharu'n agos at y cartref. Mae gan Gymru 4,747 o garcharorion, ac eto mae gan y pum carchar yng Nghymru leoedd gweithredol ar gyfer 3,700 o g archarorion. Nid oes gennym ni garchar i fenywod yng Nghymru a dim un carchar categori A. Canlyniad hyn yw nifer fawr o garcharorion o Gymru yn bwrw eu penyd yn Lloegr, gannoedd o filltiroedd oddi cartref. Mae'r carchardai sydd gennym yn orlawn. CEM Abertawe yw'r trydydd carchar mwyaf gorlawn yn y DU. Pan gafodd ei adeiladu fe'i cynlluniwyd i ddal tua 240 o garcharorion. Ar hyn o bryd mae ganddo ddwywaith y rhif hwnnw. Ac eithrio'r carchar newydd yng ngogledd Cymru, mae ein carchardai i gyd yn orlawn. Mae Caerdydd yn gweithredu ar 150 y cant o'r capasiti, fel y mae Brynbuga. Mae'r Parc yn gweithredu ar ychydig dros gapasiti. Wedi gweithio am flynyddoedd lawer yn CEM Parc, gallaf ddweud wrthych fod gorboblogi yn galed ar staff a charcharorion fel ei gilydd. Fel y mae adroddiad Canolfan Llywodraethiant Cymru yn amlygu, mae nifer yr ymosodiadau ar staff a charcharorion wedi neidio i fyny. Y llynedd cafwyd tua 6,500 o ymosodiadau ar staff, yn sgil 761 ohonynt roedd rhaid i swyddog carchar fynd i'r ysbyty. Mae hyn yn arwain at argyfwng arall eto yn ein carchardai: prinder staff. Mae nifer y swyddogion carchar sy'n rhoi'r gorau iddi ychydig fisoedd ar ôl cwblhau eu hyfforddiant yn cynyddu fwyfwy. Mae traean y swyddogion carchar yn rhoi'r gorau iddi o fewn blwyddyn i ddechrau'r swydd, ac yr ydym hefyd yn colli staff profiadol oherwydd gorlenwi a diffyg buddsoddiad. Rhaid inni adeiladu mwy o garchardai, gan ganolbwyntio a rhoi pwyslais ar adsefydlu. Yn benodol, mae'r carcharorion hynny â phroblemau iechyd meddwl angen cymorth ychwanegol. Ceir llawer o garcharorion, na ddylent fod yn y carchar ac sydd wedi'u siomi gan gymdeithas, yn enwedig y digartref a'r rhai, fel y nodwyd eisoes, sydd â phroblemau iechyd meddwl. Rwyf wedi mynegi fy nghefnogaeth ar gyfer carchar newydd yn fy rhanbarth, a fydd nid yn unig yn lleihau'r straen ar Abertawe a'r Parc, ond hefyd yn dod â swyddi mawr eu hangen i'r ardal - i un o ardaloedd mwyaf difreintiedig y wlad. Gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn gweld yr adroddiad hwn fel rhybudd amserol a bydd yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i leihau gorlenwi a thanariannu yn ein carchardai cyn iddi fynd yn rhy hwyr. Diolch yn fawr.