English: Thank you, James Evans, Member of this Senedd, for leading on such an important debate and for securing cross-party support in opposition to the devastating Welsh Labour and Lib Dem NVZ regulations. I speak again to place on record my absolute opposition, and the adverse impact that the all-Wales nitrate vulnerable zone will have on Welsh agriculture. I also wish to call on the new Senedd committee responsible for agriculture and for water to urgently review these regulations. As I have stated many times before, the regulatory impact assessment estimates that the upfront capital cost of this scheme could run to £360 million. That is £347 million more than the assistance being offered by the Welsh Government and is £99 million more than the latest total income from farming in Wales. Already, we are aware of some tenant farmers who are in crisis now with their landlords, and we know of banks unwilling to foot the bill, and the UK farming unions are now warning that the dairy industry is facing an extremely challenging year on the back of spiralling production costs and variable milk prices. So, you will be unsurprised to learn that the extra costs of meeting water regulations are indeed making the situation much worse. In fact, a leading mental health farming charity warned that these regulations were likely to cause immense stress for farmers. Your own explanatory memorandum stated, and I quote: 'The potential negative impact of additional regulatory requirements on mental well-being, particularly where other economic or health challenges already exist, is also recognised.' So, you actually do recognise the fact that this is going to cause mental ill health, and we've just had questions on mental health. It just doesn't make sense. Already I know of numerous farming families in Wales who invest every single penny back into their business, and now some of those are even contemplating closure. They are truly desperate. This would also be devastating for our Welsh language. Forty-three per cent of agricultural workers speak Welsh, compared to 19 per cent of the general population. The 'Iaith y Pridd' report recommended that the Welsh Government operate by ensuring that policies support industries on our family farms. Questions do still have to be raised as to whether the regulations are in line with section 4 of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, and in particular the goal to have a Wales of vibrant culture and thriving Welsh language. We must also ask you, Minister: why are you not even acting in the best interests of our environment? Many of our suckler cow herds, which make a vital contribution to biodiversity by managing some of our most important habitats, are now set to be lost, and NRW has warned that the new rules will have the perverse outcome of making water quality worse, thereby dispelling a lot of the points that Joyce Watson made. The NVZ is being introduced at a time when even NRW's executive director for evidence, policy and permitting has spoken of a steady decline in pollution incidents in the last two years. That is a clear downward trend that has been observed over the last three years, and in fact, huge areas of Wales have seen zero incidents in the last decade. As I have said before, the voluntary approach should and must have been given a real chance. The 'blue flag' farming approach was not backed by Welsh Government when farmers actually applied for funding through the rural development programme sustainable management scheme. Despite project results and water standards being shared in letters with the Minister and the First Minister in March 2020, including recommendations for next steps, and a response being issued by officials stating that detailed consideration would be given to the water standard, NFU Cymru have sadly not received any reply. And prior to supporting the regulations, the Minister had not responded to the progress report and the 45 separate recommendations sent by the Wales land management forum sub-group on agricultural pollution in April 2018. It just does appear to me, and obviously some of our new Members, that Welsh Government is actually dismissing agricultural experts and is placing the future of the environment, the Welsh language, mental health and actual farming at risk in Wales. Plaid Cymru and Welsh Conservatives are putting our political differences aside to do the right thing and to back this motion. I ask: will Welsh Labour and the new Welsh Liberal Democrat elected Member do the same, or are you going to betray rural Wales once again? Thank you. Diolch.
Welsh: Diolch, James Evans, Aelod o'r Senedd hon, am arwain ar ddadl mor bwysig ac am sicrhau cefnogaeth drawsbleidiol y gwrthbleidiau i reoliadau dinistriol parth perygl nitradau Llafur Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol. Siaradaf eto i gofnodi fy ngwrthwynebiad llwyr, a'r effaith andwyol y bydd parth perygl nitradau Cymru gyfan yn ei chael ar amaethyddiaeth yng Nghymru. Hoffwn hefyd alw ar bwyllgor newydd y Senedd sy'n gyfrifol am amaethyddiaeth ac am ddŵr i adolygu'r rheoliadau hyn ar frys. Fel y dywedais droeon o'r blaen, mae'r asesiad effaith rheoleiddiol yn amcangyfrif y gallai cost cyfalaf ymlaen llaw y cynllun hwn fod cymaint â £360 miliwn. Mae hynny £347 miliwn yn fwy na'r cymorth a gynigir gan Lywodraeth Cymru a £99 miliwn yn fwy na chyfanswm yr incwm diweddaraf o ffermio yng Nghymru. Eisoes, rydym yn ymwybodol o rai ffermwyr tenant sy'n wynebu argyfwng yn awr gyda'u landlordiaid, a gwyddom am fanciau sy'n amharod i dalu'r bil, ac mae undebau ffermio'r DU bellach yn rhybuddio bod y diwydiant llaeth yn wynebu blwyddyn heriol iawn yn sgil costau cynhyrchu cynyddol a phrisiau llaeth amrywiadwy. Felly, ni fydd yn syndod i chi glywed bod costau ychwanegol bodloni rheoliadau dŵr yn gwneud y sefyllfa'n waeth o lawer. Yn wir, rhybuddiodd elusen flaenllaw ym maes iechyd meddwl yn y byd amaeth fod y rheoliadau hyn yn debygol o achosi straen aruthrol i ffermwyr. Nododd eich memorandwm esboniadol eich hun, a dyfynnaf: 'Cydnabyddir hefyd effaith negyddol bosibl gofynion rheoleiddiol ychwanegol ar les meddyliol, yn arbennig pan fo heriau economaidd neu iechyd eraill eisoes yn bodoli.' Felly, rydych chi'n cydnabod y ffaith bod hyn yn mynd i achosi salwch meddwl, ac rydym newydd gael cwestiynau am iechyd meddwl. Nid yw'n gwneud synnwyr. Gwn eisoes am nifer o deuluoedd ffermio yng Nghymru sy'n buddsoddi pob ceiniog yn ôl yn eu busnes, ac yn awr mae rhai o'r rheini hyd yn oed yn ystyried cau. Maent wedi anobeithio. Byddai hyn hefyd yn ddinistriol i'r iaith Gymraeg. Mae 43 y cant o weithwyr amaethyddol yn siarad Cymraeg, o'i gymharu â 19 y cant o'r boblogaeth yn gyffredinol. Argymhellodd adroddiad 'Iaith y Pridd' y dylai Llywodraeth Cymru weithredu drwy sicrhau bod polisïau'n cefnogi diwydiannau ar ein ffermydd teuluol. Rhaid gofyn o hyd a yw'r rheoliadau'n cyd-fynd ag adran 4 o Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ac yn enwedig y nod o gael diwylliant bywiog lle mae'r Gymraeg yn ffynnu. Rhaid inni ofyn ichi hefyd, Weinidog: pam nad ydych chi hyd yn oed yn gweithredu er lles gorau ein hamgylchedd? Mae llawer o'n buchesi sugno, sy'n gwneud cyfraniad hanfodol i fioamrywiaeth drwy reoli rhai o'n cynefinoedd pwysicaf, bellach yn mynd i gael eu colli, ac mae CNC wedi rhybuddio y bydd y rheolau newydd yn arwain at y canlyniad gwrthnysig o wneud ansawdd dŵr yn waeth, gan chwalu llawer o'r pwyntiau a wnaeth Joyce Watson. Cyflwynir y parth perygl nitradau ar adeg pan fo hyd yn oed cyfarwyddwr gweithredol CNC ar gyfer tystiolaeth, polisi a thrwyddedu wedi sôn am ostyngiad cyson yn nifer yr achosion o lygredd yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf. Mae honno'n duedd amlwg ar i lawr a welwyd dros y tair blynedd diwethaf, ac mewn gwirionedd, ni fu unrhyw ddigwyddiadau mewn rhannau enfawr o Gymru dros y degawd diwethaf. Fel y dywedais o'r blaen, mae'n rhaid rhoi cyfle go iawn i'r dull gwirfoddol. Ni chafodd dull ffermio'r 'faner las' ei gefnogi gan Lywodraeth Cymru pan wnaeth ffermwyr gais am gyllid drwy gynllun rheoli cynaliadwy'r cynllun datblygu gwledig. Er bod canlyniadau prosiectau a safonau dŵr wedi'u rhannu mewn llythyrau gyda'r Gweinidog a'r Prif Weinidog ym mis Mawrth 2020, gan gynnwys argymhellion ar gyfer y camau nesaf, ac ymateb wedi'i gyhoeddi gan swyddogion yn nodi y byddai ystyriaeth fanwl yn cael ei rhoi i'r safon dŵr, yn anffodus nid yw NFU Cymru wedi cael unrhyw ateb. A chyn cefnogi'r rheoliadau, nid oedd y Gweinidog wedi ymateb i'r adroddiad cynnydd a'r 45 o argymhellion gwahanol a anfonwyd gan is-grŵp fforwm rheoli tir Cymru ar lygredd amaethyddol ym mis Ebrill 2018. Mae'n ymddangos i mi, ac yn amlwg i rai o'n Haelodau newydd, fod Llywodraeth Cymru yn diystyru arbenigwyr amaethyddol ac yn peryglu dyfodol yr amgylchedd, yr iaith Gymraeg, iechyd meddwl a ffermio yng Nghymru. Mae Plaid Cymru a'r Ceidwadwyr Cymreig yn rhoi ein gwahaniaethau gwleidyddol o'r neilltu i wneud y peth iawn a chefnogi'r cynnig hwn. Rwy'n gofyn: a fydd Llafur Cymru ac Aelod etholedig newydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn gwneud yr un peth, neu a ydych chi'n mynd i fradychu'r Gymru wledig unwaith eto? Diolch.