English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Can I thank the Cabinet Secretary for bringing forward this debate on a vitally important aspect of business development in Wales. I would like to say at the outset that we will be supporting the Plaid Cymru amendments to this debate. Entrepreneurship is the driver of all industrial enterprise. Without it, we would not be able to enjoy all the social benefits that we now take for granted. As the Welsh economy evolves, moving away from the traditional heavy industries of coal and steel, so the role of SMEs will continue to be an essential element in the development of the Welsh economy. Already, SMEs play a greater role in the Welsh economy than any other part of the UK. It is therefore essential that the Welsh Government puts in place the correct strategies and policies not only to support the existing SMEs, but also to further develop this essential part of Wales's economic growth. It is true to say that SMEs embody much of the aims of the Welsh Government, in that they are often at the cutting edge of innovation, especially in the environmentally sensitive sector. Many of the smaller enterprises employ just a few people, so they should be encouraged to locate in places where they can contribute to the foundational economy. This would have the added effect of embracing the 'jobs closer to home' agenda of the Welsh Government. I spoke earlier about creating the right environment for SMEs to grow and prosper. I believe the Welsh Government should use all the levers at its disposal to make this a reality. We acknowledge the roll-out of superfast broadband and the essential role that internet access plays in the development of businesses, but we would again reiterate the need to inform and advise, particularly start-ups, on the advantages that superfast broadband can deliver to help their enterprise prosper. We would hope that the new Development Bank of Wales, building on Finance Wales initiatives, will play a crucial role in the establishment of a strong SME base in Wales. It is essential that the development bank works closely with Business Wales to facilitate a joined-up approach to helping the sector to develop. Above all, access to capital must be as easy and stress-free as possible. Stakeholder funds must be the essential funding option, as start-up companies, particularly innovative companies, will not see a return on profits perhaps for a number of years. Repayment loans are therefore not a suitable funding arrangement for these companies. The role of the development bank is therefore critical in growing this essential part of the Welsh economy. Business Wales also has a vital role to play, especially with start-ups in the innovative sector. Often, these entrepreneurs are science-specific, with little business acumen or experience. The advice and help that Business Wales can provide in this area will often be the make-or-break input for these companies. I also see that Business Wales's remit should be to guide companies in the best pathways to appropriate investment from the development bank. The connectivity between our academic institutions and business is also hugely important in the growth of entrepreneurship and private economy development in Wales. To sum up, the Welsh Government's remit is to provide the best possible environment for SMEs to prosper and grow. This includes suitable accommodation units in appropriate locations, good travel infrastructure, access to capital and business advice, but also a regime as free from regulation and red tape as possible. Only with these interventions in place will we see a strong, vibrant private sector develop and grow in Wales over the coming years, providing good-quality, well-paid jobs for our future generations.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am gyflwyno'r ddadl hon ar agwedd hollbwysig ar ddatblygu busnes yng Nghymru. Hoffwn ddweud ar y dechrau y byddwn yn cefnogi gwelliannau Plaid Cymru i'r ddadl hon. Entrepreneuriaeth sy'n sbarduno pob menter ddiwydiannol. Hebddo, ni fyddem ni'n gallu mwynhau'r manteision cymdeithasol yr ydym ni'n eu cymryd yn ganiataol. Wrth i economi Cymru esblygu, gan gefnu ar y diwydiannau trwm traddodiadol o lo a dur, felly hefyd bydd swyddogaeth busnesau bach a chanolig yn parhau i fod yn elfen hanfodol o ddatblygiad economi Cymru. Eisoes, mae busnesau bach a chanolig yn chwarae rhan fwy blaenllaw yn economi Cymru nag yn unrhyw ran arall o'r DU. Mae hi felly'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn rhoi'r strategaethau a'r polisïau cywir ar waith nid yn unig i gefnogi busnesau bach a chanolig sy'n bodoli eisoes, ond hefyd i ddatblygu ymhellach y rhan hanfodol hon o dwf economaidd Cymru. Mae'n wir dweud bod busnesau bach a chanolig yn ymgorffori llawer o amcanion Llywodraeth Cymru, oherwydd maen nhw'n aml ar flaen y gad o ran arloesi, yn enwedig yn y sector amgylcheddol sensitif. Mae llawer o'r mentrau llai yn cyflogi dim ond ychydig o bobl, felly dylid eu hannog i ymsefydlu mewn mannau lle y gallan nhw gyfrannu at yr economi sylfaenol. Byddai hyn yn cael yr effaith ychwanegol o gefnogi agenda 'swyddi yn nes at y cartref' Llywodraeth Cymru. Siaradais yn gynharach am greu'r amgylchedd iawn i fusnesau bach a chanolig dyfu a ffynnu. Rwy'n credu y dylai Llywodraeth Cymru ddefnyddio pob dyfais sydd ganddi i wireddu hyn. Rydym ni'n cydnabod cyflwyno band eang cyflym iawn a'r swyddogaeth hanfodol y mae mynediad i'r rhyngrwyd yn ei chwarae mewn datblygu busnesau, ond unwaith eto byddem yn ailadrodd yr angen i hysbysu a chynghori, yn enwedig busnesau newydd, ynglŷn â'r manteision y gall band eang cyflym iawn ei gynnig i helpu eu menter i ffynnu. Byddem yn gobeithio y bydd y banc newydd, Banc Datblygu Cymru, gan adeiladu ar fentrau Cyllid Cymru, yn chwarae rhan hollbwysig wrth sefydlu sylfaen gref o fusnesau bach a chanolig yng Nghymru. Mae'n hanfodol bod y banc datblygu yn gweithio'n agos gyda Busnes Cymru er mwyn hwyluso ffordd cydgysylltiedig o weithio i helpu'r sector i ddatblygu. Yn anad dim, rhaid i gyfalaf fod ar gael mor rhwydd a di-straen â phosib. Rhaid i gronfeydd rhanddeiliaid fod y dewis ariannu hanfodol, oherwydd ni fydd cwmnïau newydd, yn enwedig cwmnïau arbennig o arloesol, yn gweld elw ar eu henillion efallai am nifer o flynyddoedd. Nid yw benthyciadau y mae angen eu had-dalu felly yn drefniant ariannu addas i'r cwmnïau hyn. Felly mae swyddogaeth y banc datblygu yn dyngedfennol er mwyn datblygu'r rhan hanfodol hon o economi Cymru. Mae gan Busnes Cymru hefyd swyddogaeth hanfodol i'w chwarae, yn enwedig gyda busnesau newydd yn y sector arloesol. Yn aml, mae'r entrepreneuriaid hyn yn canolbwyntio'n benodol ar wyddoniaeth, a does ganddyn nhw fawr o synnwyr busnes na phrofiad chwaith. Gall y cyngor a'r cymorth y gall Busnes Cymru ei roi yn y maes hwn olygu'n aml y gwahaniaeth rhwng methu a llwyddo i'r cwmnïau hyn. Gwelaf hefyd mai cylch gwaith Busnes Cymru ddylai fod i arwain cwmnïau ar hyd y llwybrau gorau i gael buddsoddiad priodol gan y banc datblygu. Mae'r cysylltedd rhwng ein sefydliadau academaidd a'n busnesau hefyd yn hynod o bwysig o ran twf entrepreneuriaeth a datblygu'r economi breifat yng Nghymru. I grynhoi, cylch gwaith Llywodraeth Cymru yw darparu'r amgylchedd gorau posibl er mwyn i fusnesau bach a chanolig ffynnu a thyfu. Mae hyn yn cynnwys unedau busnes addas mewn lleoliadau priodol, seilwaith teithio da, gallu cael cyfalaf a chyngor busnes, ond hefyd cyfundrefn sydd mor rhydd â phosib o reolaethau a biwrocratiaeth. Dim ond drwy fynd ati fel hyn y byddwn yn gweld sector preifat cryf, llewyrchus yn datblygu a thyfu yng Nghymru dros y blynyddoedd nesaf, gan ddarparu swyddi da sy'n talu'n dda, ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.