English: Thank you very much. Diolch yn fawr iawn, Llywydd. The number of signatures received by both petitions is a clear indication of the strength of feeling about the teaching of history in Wales. We have enjoyed many debates in the Senedd on this topic and today has been no exception, with some very, very thoughtful speeches and contributions. And, of course, this debate today is taking place on a very important date in our history when, on 4 November 1839, under the leadership of John Frost, we saw the Newport uprising. So, I don't know whether it's coincidence that the Petitions Committee has been able to secure the slot today, but it is the most relevant of days to be discussing this subject, once again. And I'm very happy to update the Members on the current situation regarding curriculum development. As I have said many times before, studying the history and histories of Wales is an important element in meeting the four purposes of our new curriculum. The new curriculum framework reflects Wales: our cultural heritage and diversity; our languages and our values; and the histories and traditions of each one of our communities and all of our people. I am happy, Presiding Officer, to clarify that the new curriculum will contain mandatory elements, including the statements of what matters for each area of learning and experience. Therefore, every school's curriculum will be required, by statute, to include learning in each of the statements of what matters. And within the humanities area, this must include cultivating a sense of cynefin - a place and a sense of belonging - an appreciation of identity and heritage; a consistent exposure to the story of their locality and the story of Wales; developing an understanding of the complex, pluralistic and diverse nature of societies, both past and present; and engagement with the past, contemporary, and anticipated challenges and opportunities facing them as citizens, their communities and their nation. These will be non-negotiable elements of every school's curriculum, for every learner at every stage. It will simply not be possible to ignore the central and critical role of all of our histories, our local and national stories, including black history, in a school's curriculum.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Mae nifer y llofnodion a dderbyniwyd ar y ddwy ddeiseb yn arwydd clir o gryfder y teimlad ynghylch addysgu hanes yng Nghymru. Rydym wedi mwynhau llawer o ddadleuon yn y Senedd ar y pwnc hwn ac nid yw heddiw wedi bod yn eithriad, gydag areithiau a chyfraniadau meddylgar iawn. Ac wrth gwrs, mae'r ddadl hon heddiw'n cael ei chynnal ar ddyddiad pwysig iawn yn ein hanes pan welsom wrthryfel Casnewydd ar 4 Tachwedd 1839, o dan arweiniad John Frost. Felly, nid wyf yn gwybod a yw'n gyd-ddigwyddiad fod y Pwyllgor Deisebau wedi gallu sicrhau'r slot heddiw, ond dyma ddiwrnod perthnasol iawn i fod yn trafod y pwnc hwn, unwaith eto. Ac rwy'n hapus iawn i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y sefyllfa bresennol o ran datblygu'r cwricwlwm. Fel y dywedais droeon o'r blaen, mae astudio hanes a hanesion Cymru yn elfen bwysig yn y gwaith o gyflawni pedwar diben ein cwricwlwm newydd. Mae fframwaith newydd y cwricwlwm yn adlewyrchu Cymru: ein treftadaeth ddiwylliannol a'n hamrywiaeth; ein hieithoedd a'n gwerthoedd; a hanesion a thraddodiadau pob un o'n cymunedau a'n holl bobl. Lywydd, rwy'n hapus i nodi y bydd y cwricwlwm newydd yn cynnwys elfennau gorfodol, gan gynnwys datganiadau o'r hyn sy'n bwysig i bob maes dysgu a phrofiad. Felly, bydd yn ofynnol drwy statud i gwricwlwm pob ysgol gynnwys dysgu ym mhob un o'r datganiadau o'r hyn sy'n bwysig. Ac ym maes y dyniaethau, rhaid i hyn gynnwys meithrin ymdeimlad o 'gynefin' - lle ac ymdeimlad o berthyn - gwerthfawrogiad o hunaniaeth a threftadaeth; cysylltiad cyson â stori eu hardal a stori Cymru; datblygu dealltwriaeth o natur gymhleth, luosog ac amrywiol cymdeithasau, yn y gorffennol a'r presennol; ac ymgysylltu â heriau a chyfleoedd yn y gorffennol, y presennol a'r dyfodol sy'n eu hwynebu hwy fel dinasyddion, a'u cymunedau a'u cenedl. Bydd y rhain yn elfennau gorfodol yng nghwricwlwm pob ysgol, ar gyfer pob dysgwr ar bob cam. Ni fydd yn bosibl anwybyddu rôl ganolog ac allweddol ein holl hanesion, ein straeon lleol a chenedlaethol, gan gynnwys hanes pobl dduon, yng nghwricwlwm ysgol.