English: In our report on this petition we have made 10 recommendations to the Welsh Government. We believe these would assist the timely diagnosis and treatment of type 1 diabetes. The committee welcomes the fact that the Cabinet Secretary for Health and Social Services has accepted, at least in principle, all of our recommendations. We hope this indicates a shared commitment to making progress in this field, although I will be seeking some further information on some aspects of his response during this afternoon's debate. As I have already said, timely diagnosis of type 1 diabetes is of critical importance. DKA is both a life-threatening condition and an extremely traumatic experience for children and their families. Indeed, the Welsh Government's diabetes delivery plan highlights the need for an urgent blood glucose check and an immediate referral to specialist services if diabetes is suspected. However, our investigations identified several barriers to early diagnosis. These include: low general awareness and recognition of type 1; potential deficiencies in staff knowledge and training; and concerns over a lack of access to rapid testing equipment in primary care. Our recommendations seek to address these barriers. Recommendation 1 calls for the Welsh Government to seek to ensure that the four Ts symptoms are routinely asked when unwell children present in primary care, and that appropriate testing is carried out if required. Our second recommendation relates to the implementation of the National Institute for Health and Care Excellence guidance on this subject. In accepting these recommendations, the Cabinet Secretary has endorsed the NICE guidance and emphasised the need for healthcare professionals to use their clinical judgment. We are pleased, of course, that the Government has accepted the thrust of our recommendations. Nevertheless we know, not least from the case of Peter Baldwin, that clinicians do not always ask specifically about the four Ts and parents may not mention them without being prompted. I therefore want to reiterate the committee's view that GP consultations represent a crucial opportunity to identify type 1 diabetes. We believe the Welsh Government should take all possible steps to ensure that the right questions are asked in primary care, in order to seek to avoid further cases where type 1 diabetes is not identified until it is too late. In this regard, a major step forward during the lifetime of this petition has been the development of a national referral pathway for type 1 diabetes. It emphasises the four Ts and that any suspected case of type 1 diabetes should be treated as a medical emergency. Developed by the children and young people diabetes network, and piloted in Cardiff and Vale health board, this pathway has now been issued to all health boards. The committee welcomes the fact that this has been rolled out so quickly. In accepting recommendation 6 in our report, the Cabinet Secretary has stated that the Welsh Government will seek assurances from health boards that the pathway is being adopted locally. I hope that he will also be able to confirm today that he expects health boards to offer training to GPs to accompany the new pathway, as we understand that this was a strength of the pilot exercise in Cardiff and Vale. Concerns were also raised with us about the availability of testing equipment in primary care. The petitioners have called for all GPs to have immediate access to finger-prick blood glucose testing equipment, and the committee recommended that the Welsh Government should seek assurances from health boards in this regard. We are pleased that the Welsh Government has accepted this recommendation. The Cabinet Secretary has stated that guidance has already been issued and that those assurances will be sought. The committee would welcome any update he can provide today on this work. Recommendation 7 in our report referred to the need to monitor progress in relation to the diagnosis of type 1 diabetes. In his response, the Cabinet Secretary refers to the pre-existing national paediatric diabetes audit. The committee's understanding is that this includes an indication of the number of cases diagnosed when DKA is already present. However, it doesn't capture detail about the process of diagnosis and our recommendation seeks to challenge how the Government and health boards can monitor improvements at this stage of the process. Therefore, I ask the Cabinet Secretary to address how this monitoring could be conducted. One mechanism could be through the annual monitoring of the diabetes delivery plan. Whilst this plan highlights the importance of early detection of type 1 diabetes, the most recently published statement of progress lacks any detail about diagnosis. So, perhaps the Cabinet Secretary will consider how the Government can better report on progress in this area in future updates on the diabetes delivery plan. The final matter raised by the Baldwin family and our report is public awareness of type 1 diabetes and its symptoms. We have recommended that the Welsh Government should do further work to highlight the symptoms of type 1 diabetes and to provide additional information in material provided to expectant and new parents, such as through the personal child health record, otherwise known as the 'red book'. Whilst both of our recommendations in this regard have been accepted in principle, the narrative supporting this does not appear to indicate much in the way of new or different activity. The justification given for us is that the symptoms of type 1 diabetes often appear some considerable time after birth. Well, whilst we acknowledge this is truth, however it is the committee's view that parents are very receptive to child health messages in the early years and the four Ts are a simple message that can be easily retained, in the same way as has occurred with meningitis, for example. We and the petitioners would appreciate that the avenues for disseminating messages about the symptoms of type 1 diabetes to parents and others in contact with children and young people are fully explored. We consider this to be extremely important in the light of the need to act quickly when the signs of type 1 diabetes appear. In conclusion, Llywydd, I want to emphasise that considering the circumstances of this petition has been both a very sobering and sad experience for the Petitions Committee but also a real privilege. The tremendous courage of Peter's family in seeking to see positive change arise out of such terrible circumstances should command enormous respect. I thank them all on behalf of the Petitions Committee for their ongoing work. I also welcome the positive responses to our recommendations from the Cabinet Secretary, and I hope that he will give consideration to the additional points raised by the committee and by other Members this afternoon. Diolch yn fawr.
Welsh: Yn ein hadroddiad ar y ddeiseb hon, rydym wedi gwneud 10 argymhelliad i Lywodraeth Cymru. Credwn y byddai'r rhain yn helpu i wneud diagnosis a rhoi triniaeth amserol ar gyfer diabetes math 1. Mae'r pwyllgor yn croesawu'r ffaith bod Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol wedi derbyn pob un o'n hargymhellion mewn egwyddor o leiaf. Rydym yn gobeithio bod hyn yn dangos ymrwymiad a rennir i wneud cynnydd yn y maes hwn, er y byddaf yn gofyn am ragor o wybodaeth ar rai agweddau ar ei ymateb yn ystod y ddadl y prynhawn yma. Fel y dywedais eisoes, mae diagnosis amserol o ddiabetes math 1 yn hollbwysig. Mae DKA yn gyflwr sy'n peryglu bywyd ac yn brofiad trawmatig i blant a'u teuluoedd. Yn wir, mae cynllun cyflawni Llywodraeth Cymru ar gyfer diabetes yn tynnu sylw at yr angen am archwiliad brys o lefel y glwcos yn y gwaed ac atgyfeirio at wasanaethau arbenigol ar unwaith os ceir unrhyw amheuaeth o ddiabetes. Fodd bynnag, nododd ein hymchwiliadau nifer o rwystrau i ddiagnosis cynnar. Mae'r rhain yn cynnwys: lefel isel o ymwybyddiaeth a gallu i adnabod diabetes math 1 yn gyffredinol; diffygion posibl yng ngwybodaeth a hyfforddiant staff; a phryderon ynglŷn â diffyg mynediad at offer profi cyflym mewn gofal sylfaenol. Mae ein hargymhellion yn ceisio mynd i'r afael â'r rhwystrau hyn. Mae argymhelliad 1 yn galw ar Lywodraeth Cymru i geisio sicrhau y gofynnir ynglŷn â'r symptomau 4T fel mater o drefn wrth weld plant sâl mewn gofal sylfaenol, a bod profion priodol yn cael eu gwneud os oes angen. Mae ein hail argymhelliad yn ymwneud â gweithredu canllawiau'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal mewn perthynas â'r mater hwn. Wrth dderbyn yr argymhellion hyn, mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi cymeradwyo canllawiau NICE ac wedi pwysleisio'r angen i weithwyr gofal iechyd proffesiynol ddefnyddio eu crebwyll clinigol. Rydym yn falch, wrth gwrs, fod y Llywodraeth wedi derbyn byrdwn ein hargymhellion. Serch hynny, rydym yn gwybod, nid yn lleiaf o achos Peter Baldwin, nad yw clinigwyr bob amser yn gofyn am y 4T yn benodol ac mae'n bosibl na fydd rhieni'n eu crybwyll heb gael eu hatgoffa. Felly, hoffwn ailadrodd barn y pwyllgor fod ymgyngoriadau meddygon teulu yn gyfle allweddol i wneud diagnosis o ddiabetes math 1. Credwn y dylai Llywodraeth Cymru gymryd pob cam posibl i sicrhau bod y cwestiynau cywir yn cael eu gofyn ym maes gofal sylfaenol, er mwyn ceisio osgoi rhagor o achosion lle nad yw diabetes math 1 yn cael ei ganfod hyd nes ei bod yn rhy hwyr. Yn hyn o beth, un cam mawr ymlaen yn ystod oes y ddeiseb hon yw datblygiad y llwybr atgyfeirio cenedlaethol ar gyfer diabetes math 1. Mae'n pwysleisio'r 4T ac y dylid trin unrhyw achos lle y ceir unrhyw amheuaeth o ddiabetes math 1 fel argyfwng meddygol. Cafodd y llwybr hwn ei ddatblygu gan Rwydwaith Diabetes Cymru i Blant a Phobl Ifanc, a'i dreialu ym mwrdd iechyd Caerdydd a'r Fro, ac mae bellach wedi cael ei ddosbarthu i bob bwrdd iechyd. Mae'r pwyllgor yn croesawu'r ffaith bod y llwybr hwn wedi cael ei gyflwyno mor gyflym. Wrth dderbyn argymhelliad 6 yn ein hadroddiad, mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi datgan y bydd Llywodraeth Cymru yn ceisio sicrwydd gan y byrddau iechyd fod y llwybr yn cael ei fabwysiadu'n lleol. Rwy'n gobeithio y bydd hefyd yn gallu cadarnhau heddiw ei fod yn disgwyl i fyrddau iechyd gynnig hyfforddiant i feddygon teulu i gyd-fynd â'r llwybr newydd, gan ein bod yn deall bod hyn yn un o gryfderau'r ymarfer peilot yng Nghaerdydd a'r Fro. Mynegwyd pryderon wrthym hefyd ynglŷn ag argaeledd offer profi mewn gofal sylfaenol. Mae'r deisebwyr wedi galw am sicrhau bod gan bob meddyg teulu fynediad ar unwaith at offer profi pigo bys ar gyfer mesur lefel y glwcos yn y gwaed, ac mae'r pwyllgor wedi argymell y dylai Llywodraeth Cymru geisio sicrwydd gan y byrddau iechyd i'r perwyl hwn. Rydym yn falch fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn yr argymhelliad hwn. Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi datgan bod canllawiau eisoes wedi'u dosbarthu ac y bydd sicrwydd yn cael ei geisio. Byddai'r pwyllgor yn croesawu unrhyw wybodaeth newydd y gall ei rhoi am y gwaith hwn heddiw. Roedd argymhelliad 7 yn ein hadroddiad yn cyfeirio at yr angen i fonitro cynnydd mewn perthynas â diagnosis o ddiabetes math 1. Yn ei ymateb, mae Ysgrifennydd y Cabinet yn cyfeirio at yr archwiliad diabetes pediatrig cenedlaethol a oedd eisoes yn bodoli. Mae'r pwyllgor yn deall bod hwn yn cynnwys dynodiad o nifer yr achosion lle cafwyd diagnosis pan fo DKA eisoes yn bresennol. Fodd bynnag, nid yw'n casglu manylion am y broses o wneud diagnosis ac mae ein hargymhelliad yn herio'r Llywodraeth a'r byrddau iechyd o ran sut y gellir monitro gwelliannau ar y cam hwn o'r broses. Felly, gofynnaf i Ysgrifennydd y Cabinet fynd i'r afael â sut y gellid cyflawni'r gwaith monitro hwn. Un dull posibl fyddai drwy fonitro'r cynllun cyflawni ar gyfer diabetes bob blwyddyn. Er bod y cynllun yn amlygu pwysigrwydd canfod diabetes math 1 yn gynnar, nid oes unrhyw fanylion ynglŷn â diagnosis yn y datganiad cynnydd diweddaraf a gyhoeddwyd. Felly, efallai y gall Ysgrifennydd y Cabinet ystyried sut y gall y Llywodraeth adrodd ar gynnydd yn y maes hwn yn well wrth roi'r wybodaeth ddiweddaraf am y cynllun cyflawni ar gyfer diabetes yn y dyfodol. Y mater olaf a godwyd gan y teulu Baldwin a'n hadroddiad yw ymwybyddiaeth y cyhoedd o ddiabetes math 1 a'i symptomau. Rydym wedi argymell y dylai Llywodraeth Cymru wneud rhagor o waith i dynnu sylw at symptomau diabetes math 1 ac i ddarparu gwybodaeth ychwanegol yn y deunydd a roddir i ddarpar rieni a rhieni newydd, megis drwy gofnod iechyd personol y plentyn, a adwaenir hefyd fel 'y llyfr coch'. Tra bo dau o'n hargymhellion yn y cyswllt hwn wedi'u derbyn mewn egwyddor, nid yw'r naratif sy'n cefnogi hyn i'w weld yn dangos llawer o weithgarwch newydd neu wahanol. Y cyfiawnhad a roddwyd i ni yw bod symptomau diabetes math 1 yn aml yn ymddangos gryn dipyn o amser ar ôl genedigaeth. Wel, er ein bod yn cydnabod bod hyn yn wir, mae'r pwyllgor o'r farn fod rhieni'n agored iawn i negeseuon iechyd plant yn ystod y blynyddoedd cynnar ac mae'r 4T yn neges syml, hawdd ei chofio, yn yr un ffordd ag a ddigwyddodd gyda llid yr ymennydd er enghraifft. Byddem ni a'r deisebwyr yn gwerthfawrogi pe baech yn archwilio'n llawn y dulliau o ledaenu negeseuon am symptomau diabetes math 1 ymysg rhieni ac eraill sydd mewn cysylltiad â phlant a phobl ifanc. Rydym yn credu bod hyn yn eithriadol o bwysig o ystyried yr angen i weithredu'n gyflym pan fo symptomau diabetes math 1 yn ymddangos. I gloi, Lywydd, hoffwn bwysleisio bod ystyried amgylchiadau'r ddeiseb hon wedi bod yn brofiad trist a sobreiddiol iawn i'r Pwyllgor Deisebau, ond hefyd yn fraint fawr. Dylai dewrder aruthrol teulu Peter wrth iddynt geisio sicrhau bod newid cadarnhaol yn deillio o amgylchiadau mor ofnadwy ennyn parch enfawr. Rwy'n diolch i bob un ohonynt, ar ran y Pwyllgor Deisebau, am eu gwaith parhaus. Rwyf hefyd yn croesawu ymatebion cadarnhaol Ysgrifennydd y Cabinet i'n hargymhellion, ac rwy'n gobeithio y bydd yn ystyried y pwyntiau ychwanegol a godir gan y pwyllgor a chan Aelodau eraill y prynhawn yma. Diolch yn fawr.