English: Stonewall's - . Well, let me start by saying we can all be fabulous, and that you're as fabulous as you feel inside, so be fabulous. [ Laughter.] Stonewall's 'LGBT in Britain - Trans Report' in January 2018 found that two in five trans people and three in 10 non-binary people had experienced a hate crime or incident because of their gender identity in the last 12 months, that one in eight trans employees had been physically attacked by colleagues or customers, and that more than a third of trans university students in higher education had experienced negative comments or behaviour from staff in the previous year. When I was speaking here in February 2017 on LGBT History Month, I noted that Stonewall Cymru had stated that 55 per cent of LGB pupils had experienced bullying on the basis of sexual orientation, 83 per cent of trans young people had experienced verbal abuse and 35 per cent had experienced physical assault. In your statement, you state that tackling all forms of bullying within education remains a key priority for the Welsh Government, that you're updating anti-bullying guidance, 'Respecting others', which will be published for consultation later this year, and you're working closely with education practitioners, other partners, children and young people. As I recall, we were having the same debates 15 years ago, with the same shared goals across this Chamber, the same awareness because we were all receiving the same messages, because Stonewall Cymru was holding events, including theatrical productions involving people playing pupils in school to highlight the bullying issues, and yet we are where we are. How do you propose to do things differently so that this doesn't fall into the normal consultation trap and actually is co-produced with the community, so that this is designed and delivered and monitored together, so that it's a continuous process? You state, quite rightly, the International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia theme, Alliances for Solidarity, and talk about the way protected characteristics are discovering common causes and finding new ways of working together, so that collectively they can have greater positive impact. You're absolutely right. I'm very conscious - in fact some of the cross-party groups I chair involve groups of people and organisations representing groups of people, often with protected characteristics, working together. Clearly, the direction of Welsh Government policies - the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014, the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 - has acknowledged, if not in the Act itself - although it did in the well-being of future generations Act - then in the guidance and regulations of the social services and well-being Act, the importance, again, of co-producing solutions and designing and delivering services together. What assurance can you provide that the problems that I know some of those groups are still encountering, because of poor understanding or awareness, or simply protecting people's own turf at senior level in public sector organisations, can be challenged, so that the message gets through that getting this right not only improves lives, but saves money too, which is often the argument given for not doing it in certain places? Again, I referred to LGBT History Month, last year's speech and debate in the Chamber. At that stage, I said, 'LGBT people in Wales continue to face significant health inequalities, with only one in 20 health and social care professionals having received training on LGBT people's health needs, according to Stonewall.' Again, that was 15 or 16 months ago now. Are you able to comment or assure us that the Welsh Government will update us on the progress that might have been achieved, given the concerns raised by Stonewall at that time? The Terrence Higgins Trust report, 'Uncharted Territory', has shone a light on the needs and experiences of older people living with HIV, including the needs of gay and bisexual men living with HIV. Fifty-eight per cent of people living with the condition over 50 were defined as living on or below the poverty line - double the level of the general population. Eighty-four per cent over 50 were concerned about how they will manage multiple health conditions in the future. A third were socially isolated and 82 per cent experienced moderate to high levels of loneliness. What consideration has the Welsh Government therefore given to the needs of older people falling within these demographics? I recall, again nearly 15 years ago, a report then being produced on the needs of older people living in the LGBT community. So, again, we seem to be, to an extent, risking going round the circle once again. I will finish by referring to the 'LGBT in Britain - Trans Report', which you may be aware of, which was published in January. It refers to the 2017 UK Government announcement that it would consult on reform of the Gender Recognition Act 2004, and it went on to the consultation that was to follow from that. What representation, if any, has the Welsh Government made to that? I understand in Scotland there'll be separate legislation, but I believe it will be the UK Government legislating for England and Wales. The same report said that: 'Two in five trans peoplesaid that healthcare staff lacked understanding of specific trans health needs when accessing general healthcare services in the last year.' And worryingly added that: 'This number increases to half of trans peopleliving in Wales.' What consideration is the Welsh Government giving to that? Similarly -
Welsh: Mae Stonewall - . Wel, gadewch imi ddechrau drwy ddweud y gallwn i gyd fod yn wych, a'ch bod mor wych ag y teimlwch y tu mewn, felly byddwch yn wych. [ Chwerthin.] Canfu 'LGBT ym Mhrydain - Adroddiad Trawsrywiol' Stonewall ym mis Ionawr 2018 fod dau o bob pump o bobl drawsrywiol a thri o bob deg o bobl anneuaidd wedi dioddef trosedd neu ddigwyddiad casineb oherwydd eu hunaniaeth o ran rhywedd yn y 12 mis diwethaf, bod un o bob wyth o weithwyr trawsrywiol wedi dioddef ymosodiad corfforol gan gydweithwyr neu gwsmeriaid, a bod mwy na thraean y myfyrwyr prifysgol trawsrywiol mewn addysg uwch wedi dioddef sylwadau neu ymddygiad negyddol gan staff yn y flwyddyn flaenorol. Pan oeddwn i'n siarad yma ym mis Chwefror 2017 ar Fis Hanes LGBT, nodais fod Stonewall Cymru wedi datgan bod 55 y cant o ddisgyblion lesbiaidd, hoyw a deurywiol wedi cael eu bwlio ar sail cyfeiriadedd rhywiol, 83 y cant o bobl ifanc trawsrywiol wedi dioddef cam-drin geiriol a 35 y cant wedi dioddef ymosodiad corfforol. Yn eich datganiad, rydych chi'n nodi bod mynd i'r afael â phob math o fwlio o fewn addysg yn dal yn flaenoriaeth allweddol i Lywodraeth Cymru, eich bod chi'n diweddaru'r canllawiau gwrth-fwlio, 'Parchu eraill', a fydd yn cael eu cyhoeddi ar gyfer ymgynghori yn ddiweddarach eleni, a'ch bod yn gweithio'n agos gydag ymarferwyr addysg, partneriaid eraill, plant a phobl ifanc. Fel y cofiaf, roeddem yn cael yr un dadleuon 15 mlynedd yn ôl, gyda'r un nodau cyffredin ar draws y Siambr hon, yr un ymwybyddiaeth oherwydd ein bod i gyd yn cael yr un negeseuon, oherwydd bod Stonewall Cymru yn cynnal digwyddiadau, gan gynnwys cynyrchiadau theatraidd a oedd yn cynnwys pobl yn chwarae rhan disgyblion yn yr ysgol i dynnu sylw at broblemau bwlio, ac eto rydym ni ble'r ydym ni. Sut yr ydych chi'n bwriadu gwneud pethau'n wahanol fel nad yw hyn yn syrthio i'r fagl ymgynghoriad arferol a'i fod mewn gwirionedd yn cael ei gydgynhyrchu gyda'r gymuned, fel bod hyn wedi'i gynllunio a'i gyflawni a'i fonitro gyda'i gilydd, fel ei bod yn broses barhaus? Rydych yn datgan, yn gywir ddigon, y thema Diwrnod Rhyngwladol yn erbyn Homoffobia, Deuffobia a Thrawsffobia, Cynghreiriau ar gyfer Undod, ac yn siarad am y ffordd y mae nodweddion gwarchodedig yn darganfod achosion cyffredin ac yn dod o hyd i ffyrdd newydd o weithio gyda'i gilydd, fel y gallan nhw, gyda'i gilydd, gael mwy o effaith gadarnhaol. Rydych chi'n hollol gywir. Rwy'n ymwybodol iawn - yn wir mae rhai o'r grwpiau trawsbleidiol yr wyf yn eu cadeirio yn cynnwys grwpiau o bobl a sefydliadau sy'n cynrychioli grwpiau o bobl, yn aml gyda nodweddion gwarchodedig, yn gweithio gyda'i gilydd. Yn amlwg, mae cyfeiriad polisïau Llywodraeth Cymru - Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014, Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 - wedi cydnabod, os nad yn y Ddeddf ei hun - er y gwnaeth hynny yn Neddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol - yna yng nghanllawiau a rheoliadau'r Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant, y pwysigrwydd, unwaith eto, o gydgynhyrchu atebion a llunio a darparu gwasanaethau gyda'i gilydd. Pa sicrwydd allwch chi ei roi y gellir herio'r problemau y gwn fod rhai o'r grwpiau hynny yn dal i'w cael, oherwydd diffyg dealltwriaeth neu ymwybyddiaeth, neu ddim ond amddiffyn tir pobl ar lefel uwch mewn sefydliadau sector cyhoeddus, fel bod y neges yn cyrraedd bod cael hyn yn iawn nid yn unig yn gwella bywydau, ond yn arbed arian hefyd, sydd yn aml y ddadl a roddir dros beidio â'i wneud mewn rhai mannau? Unwaith eto, cyfeiriais at Fis Hanes LGBT, araith a dadl yn y Siambr y llynedd. Bryd hynny, dywedais, 'Mae pobl LGBT yng Nghymru yn parhau i wynebu anghydraddoldebau iechyd sylweddol, gyda dim ond un o bob 20 o weithwyr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol wedi cael hyfforddiant ar anghenion iechyd pobl LGBT, yn ôl Stonewall.' Unwaith eto, roedd hynny 15 neu 16 mis yn ôl erbyn hyn. A ydych chi'n gallu gwneud sylwadau neu roi sicrwydd i ni y bydd Llywodraeth Cymru yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni am y cynnydd a allai fod wedi'i gyflawni, o ystyried y pryderon a godwyd gan Stonewall bryd hynny? Mae adroddiad Ymddiriedolaeth Terrence Higgins, 'Uncharted Territory', wedi taflu goleuni ar anghenion a phrofiadau pobl hŷn sy'n byw gyda HIV, gan gynnwys anghenion dynion hoyw a deurywiol sy'n byw gyda HIV. Roedd 58 y cant o bobl sy'n byw â'r cyflwr ac sydd dros 50 oed yn cael eu diffinio fel rhai a oedd yn byw ar y llinell dlodi neu islaw iddi - dwbl lefel y boblogaeth yn gyffredinol. Roedd 84 y cant o'r rhai dros 50 oed yn pryderu ynghylch sut y byddan nhw'n rheoli cyflyrau iechyd lluosog yn y dyfodol. Roedd traean wedi'u hynysu yn gymdeithasol ac mae 82 y cant wedi profi lefelau cymedrol i uchel o unigrwydd. Pa ystyriaeth y mae Llywodraeth Cymru felly wedi'i rhoi i anghenion pobl hŷn sy'n dod o fewn y ddemograffeg hon? Cofiaf yn iawn, eto bron i 15 mlynedd yn ôl, adroddiad yn cael ei gynhyrchu ar anghenion pobl hŷn sy'n byw yn y gymuned LGBT. Felly, unwaith eto, ymddengys ein bod, i raddau, mewn peryg o fynd o amgylch y cylch unwaith eto. Terfynaf drwy gyfeirio at 'LGBT ym Mhrydain - Adroddiad Trawsrywiol', y byddwch efallai yn ymwybodol ohono, a gyhoeddwyd ym mis Ionawr. Mae'n cyfeirio at gyhoeddiad Llywodraeth y DU 2017 y byddai'n ymgynghori ar ddiwygio'r Ddeddf Cydnabod Rhywedd 2004, ac arweiniodd at yr ymgynghori a ddaeth o hynny. Pa sylwadau, os o gwbl, y mae Llywodraeth Cymru wedi'u gwneud ar hynny? Deallaf yn yr Alban y bydd deddfwriaeth ar wahân, ond credaf y bydd Llywodraeth y DU yn deddfu ar gyfer Cymru a Lloegr. Dywedodd yr un adroddiad hwnnw: Mae dau o bob pump o bobl drawsrywiolwedi dweud nad oedd gan staff gofal iechyd ddealltwriaeth o anghenion iechyd penodol trawsrywiol wrth ddefnyddio gwasanaethau gofal iechyd cyffredinol yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Ac ychwanegodd, sy'n peri pryder: Mae'r nifer hwn yn cynyddu i hanner y bobl drawsrywiolsy'n byw yng Nghymru. Pa ystyriaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei rhoi i hynny? Yn yr un modd -