English: Cabinet Secretary, thank you for your statement this afternoon. This is an area that, obviously, we looked at in committee last week, when you were suffering with a heavy cold, so it's good to see you looking in better form today, Cabinet Secretary. I am grateful for the statement that you have given today. Obviously, childcare was an important consideration at the recent election. All the parties had different offers that were contained in the manifestos, and, obviously, your good selves as the governing party now are charged with implementing the particular offer that the Labour Party had before the electorate. I do note from your committee presentation last week, Minister, that you did say that you did feel that this was, most probably, one of the biggest challenges - if not the biggest challenge - that sits in your portfolio for delivery, and for very good reason, in fairness. The financial implications, as well as just the logistics of delivering this across the whole of Wales, will consume a considerable amount of your time and, indeed, a considerable amount of your resources as, in fairness, I think you've acknowledged. I'd like to pose several questions to you in relation to the statement that you have made today, starting with, obviously, the financial considerations of delivering this policy area. There have been various observations made that, potentially, if it is universally taken up across Wales by the maximum amount of individuals - families, should I say - who could benefit from it, the actual financial consideration could be somewhere north of £200 million. I think in your evidence that you acknowledge that somewhere between £100 million and £125 million is a more realistic figure. I'd be grateful if you could give some certainty as to the budgeting proposals around this commitment. Because, whichever way you look at it, in the disposable income, shall we say, that is available to the Welsh Government, that is a considerable sum of money to find on an annualised basis. I would be interested - especially as you have linked in the foundation phase here, which obviously sits in the Cabinet Secretary for Education's portfolio - in how the resources will be allocated to deliver this commitment. Is it specific to your budget, or will there be budget lines in both portfolios to deliver, and exactly how will those budget lines be accommodated, going forward? I would also like your comments on the Public Policy Institute for Wales's consideration as to the merits of the policy and the net benefits, given that the Government is keen to implement this policy - and understandably so, because, obviously, it was a manifesto commitment - and are going to put considerable resources behind it. The Public Policy Institute for Wales clearly identified what they believed were very small gains both in employment opportunities and other gains back for the money that you'd be investing. Do you recognise the observations that they have made, and how would you rebut the potential limit of the gains that they see in policy and delivery of this initiative? I'd also like to know how the successful councils were chosen for the pilot areas - six, I believe this statement alludes to. Seven, sorry. No, six it is, sorry - six, the statement alludes to. How many authorities did actually tender or express an interest that have been unsuccessful? Because you do allude to the fact that there were other authorities that weren't successful in being taken into the pilot. And how long do you envisage the pilot running for? You indicate that it will start in September next year. I'm assuming it is a 12-month pilot, or is it longer? Again, I think it's important for us to understand how long the pilot will run. Because, again, in committee last week, you did indicate that this commitment will be fully implemented and delivered by the time of the next Assembly election, which, obviously, as we all know, is May 2021. So, that sort of timing will, I would suggest, pose a real challenge to the Minister to actually get the pilot done, undertaken and implemented. I'd also like to know exactly what work the Cabinet Secretary for the Economy and Infrastructure and himself have done in assessing the current position for the capacity to deliver this, because your statement talks about the work that you have undertaken to date, and I'm assuming that, as a party, and as a Government, before making this commitment, you did undertake some preparatory work so that you could see what the capacity is. What is your understanding of the current capacity that is available to meet this commitment, and then how much extra capacity does the Government believe that it needs to build into the system to deliver this 48 weeks of 30 hours of childcare here in Wales for families with children that are 3 to 4 years old? So, with those questions, I look forward to hearing the answers, in particular around the resourcing and the capacity of the care sector to actually deliver on the commitment the Government has made.
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, diolch i chi am eich datganiad y prynhawn yma. Mae hwn yn faes a ystyriwyd gennym, yn amlwg, yn y pwyllgor yr wythnos diwethaf, pan roeddech yn dioddef o annwyd trwm, felly mae'n dda eich gweld chi'n edrych yn well heddiw, Ysgrifennydd y Cabinet. Rwyf yn ddiolchgar am y datganiad a roesoch heddiw. Yn amlwg, roedd gofal plant yn ystyriaeth bwysig yn yr etholiad diweddar. Roedd gan yr holl bleidiau wahanol gynigion a gafodd eu cynnwys yn y maniffestos, ac, yn amlwg, chi'r blaid lywodraethol yn awr sy'n gyfrifol am weithredu'r cynnig penodol a gyflwynodd y Blaid Lafur i'r etholwyr. Nodaf eich bod wedi dweud yn eich cyflwyniad yn y pwyllgor yr wythnos diwethaf, Weinidog, eich bod yn teimlo mai hon, yn ôl pob tebyg, yw un o'r heriau mwyaf - os nad yr her fwyaf - yn eich portffolio o ran ei chyflawni, a hynny am reswm da iawn, i fod yn deg. Bydd y goblygiadau ariannol, yn ogystal â logisteg cyflawni hyn ar draws Cymru gyfan, yn mynd â chryn dipyn o'ch amser ac, yn wir, cryn dipyn o'ch adnoddau, fel yr wyf yn credu eich bod wedi'i gydnabod, er tegwch i chi. Hoffwn i ofyn nifer o gwestiynau i chi ynglŷn â'r datganiad yr ydych wedi'i wneud heddiw, gan ddechrau, yn amlwg, â'r ystyriaethau ariannol o ran cyflawni'r maes polisi hwn. Gwnaed nifer o sylwadau ynghylch y posibilrwydd, os bydd uchafswm yr unigolion - teuluoedd y dylwn ei ddweud - a allai elwa ar hyn, yn manteisio arno'n gyffredinol ledled Cymru, y gallai'r ystyriaeth ariannol wirioneddol fod yn fwy na £200 miliwn. Rwy'n credu, yn eich tystiolaeth, eich bod yn cydnabod bod rhywle rhwng £100 miliwn a £125 miliwn yn ffigur mwy realistig. Byddwn yn ddiolchgar pe gallech roi rhywfaint o sicrwydd ynghylch y cynigion ar gyfer cyllidebau o ran yr ymrwymiad hwn. Oherwydd, pa bynnag ffordd yr ydych yn edrych arno, o'r incwm gwario, dyweder, sydd ar gael i Lywodraeth Cymru, mae hynny'n swm sylweddol o arian i ddod o hyd iddo yn flynyddol. Byddai gennyf ddiddordeb - yn enwedig gan eich bod wedi cysylltu'r cyfnod sylfaen â hyn, sydd yn amlwg yn rhan o bortffolio Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg - i wybod sut y bydd yr adnoddau yn cael eu dyrannu i gyflawni'r ymrwymiad hwn. A yw'n benodol i'ch cyllideb chi, neu a fydd llinellau gwariant yn y ddau bortffolio i gyflawni hyn, a sut yn union y darperir ar gyfer y llinellau gwariant hynny, wrth symud ymlaen? Hefyd, hoffwn gael eich sylwadau ar farn y Sefydliad Polisi Cyhoeddus i Gymru am rinweddau'r polisi a'r manteision net, o gofio bod y Llywodraeth yn awyddus i roi'r polisi hwn ar waith - ac mae hynny'n ddealladwy, oherwydd, yn amlwg, yr oedd yn ymrwymiad yn y maniffesto - a'i bod yn mynd i neilltuo cryn dipyn o adnoddau ar ei gyfer. Mae'r Sefydliad Polisi Cyhoeddus i Gymru wedi nodi'n glir yr hyn yr oeddent yn credu eu bod yn fanteision bach iawn o ran cyfleoedd gwaith a manteision eraill am yr arian y byddech yn ei fuddsoddi. A ydych yn cydnabod y sylwadau y maent wedi'u gwneud, a sut y byddech yn gwrthbrofi terfyn posibl y manteision y maent yn eu gweld yn y polisi ac wrth gyflwyno'r fenter hon? Hoffwn wybod hefyd sut y dewiswyd y cynghorau llwyddiannus ar gyfer yr ardaloedd peilot - chwech, yr wyf yn credu bod y datganiad hwn yn cyfeirio atynt. Saith, sori. Na, chwech, sori - chwech y mae'r datganiad yn cyfeirio atynt. Faint o awdurdodau mewn gwirionedd oedd wedi tendro neu fynegi diddordeb ac sydd wedi bod yn aflwyddiannus? Oherwydd eich bod yn cyfeirio at y ffaith bod awdurdodau eraill nad oeddent yn llwyddiannus o ran cael eu derbyn ar gyfer y cynllun peilot. Ac am ba mor hir yr ydych yn rhagweld y bydd y cynllun peilot yn cael ei gynnal? Rydych yn nodi y bydd yn dechrau ym mis Medi y flwyddyn nesaf. Rwy'n tybio ei fod yn gynllun peilot 12 mis, neu a yw'n hirach? Unwaith eto, rwy'n credu ei bod yn bwysig ein bod yn deall am ba mor hir y bydd y cynllun peilot yn cael ei gynnal. Oherwydd, unwaith eto, yn y pwyllgor yr wythnos diwethaf, roeddech yn awgrymu y bydd yr ymrwymiad hwn wedi'i weithredu a'i gyflawni'n llawn erbyn etholiad nesaf y Cynulliad, sef, yn amlwg, fel y gwyddom oll, Mai 2021. Felly, bydd y math hwnnw o amseru, byddwn yn awgrymu, yn her wirioneddol i'r Gweinidog o ran sicrhau bod y cynllun peilot wedi'i wneud, ei gynnal a'i weithredu. Hefyd, hoffwn wybod yn union pa waith y mae Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith ac yntau wedi'i wneud wrth asesu'r sefyllfa bresennol o ran y gallu i gyflawni hyn, oherwydd bod eich datganiad yn sôn am y gwaith yr ydych wedi'i wneud hyd yn hyn, ac yr wyf yn tybio eich bod, fel plaid, ac fel Llywodraeth, cyn gwneud yr ymrwymiad hwn, wedi gwneud rhywfaint o waith paratoi er mwyn i chi weld beth yw'r capasiti. Beth yw eich dealltwriaeth o'r gallu presennol sydd ar gael i gyflawni'r ymrwymiad hwn, a faint o allu ychwanegol y mae'r Llywodraeth yn credu bod angen iddi ei gynnwys yn y system i ddarparu'r 48 wythnos o 30 awr o ofal plant yma yng Nghymru ar gyfer teuluoedd sydd â phlant 3 i 4 oed? Felly, gyda'r cwestiynau hynny, rwyf yn edrych ymlaen at glywed yr atebion, yn enwedig ynghylch yr adnoddau a gallu'r sector gofal i gyflawni'r ymrwymiad y mae'r Llywodraeth wedi'i wneud.