techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, Llywydd. I want to start where I left off the last time I had a conversation with you across this Chamber, namely with this very unfortunate sentence in your White Paper, published last week, about teaching English in nursery settings and nursery schools. I'm not going to rehearse the same issues again, and I'm very pleased that you have carried out a u-turn on this issue and that there will be no change of policy, as the Minister for the Welsh language suggested in answering my questions last Wednesday and as was confirmed in a brief statement that appeared on the Government's website on Monday. But there are further questions arising in my mind in the wake of this fiasco. It's clear that the inclusion of the sentence was an error, but how on earth did that sentence, which would have meant a substantial and shocking change of policy, appear in the White Paper in the first place? Are important publications like White Papers not read and re-read time and time again in order to avoid fundamental mistakes such as this one? Isn't there a process in place to ensure consistency with the Government's core policies? The other question arising is: why would anyone in the education department add such a sentence? How will you ensure that all your education officials are familiar with policies that have been recognised over decades as being the right ones for teaching Welsh to children under seven years of age? All I can say is that this mess has undermined your credibility as Minister and that of the civil servants of the education department and this Government.
Welsh: Diolch, Llywydd. Dwi am ddechrau lle gorffennais i y tro diwethaf i mi gael sgwrs efo chi ar draws y Siambr, sef efo'r frawddeg anffodus a oedd yn eich Papur Gwyn yr wythnos diwethaf am ddysgu Saesneg mewn ysgolion a lleoliadau meithrin. Dwi ddim yn mynd i fynd dros yr un un tir eto, a dwi'n falch iawn eich bod chi wedi gwneud tro pedol ar y mater yma ac na fydd newid polisi fel yr awgrymodd Gweinidog y Gymraeg wrth ateb fy nghwestiynau i yma ddydd Mercher diwethaf ac fel cafodd ei gadarnhau mewn datganiad byr a ymddangosodd ar wefan y Llywodraeth ddydd Llun. Ond mae yna gwestiynau pellach yn codi yn fy meddwl i yn sgil y ffiasgo yma. Mae'n amlwg mai camgymeriad oedd cynnwys y frawddeg, ond sut yn y byd y caniatawyd i frawddeg a fyddai wedi golygu newid polisi syfrdanol i ymddangos mewn Papur Gwyn yn y lle cyntaf? Onid ydy cyhoeddiadau pwysig fel Papurau Gwyn yn cael eu darllen a'u hailddarllen drosodd a throsodd er mwyn osgoi camgymeriadau sylfaenol? Onid oes proses i sicrhau cysondeb gyda pholisïau craidd y Llywodraeth? A'r cwestiwn arall sy'n codi ydy: pam y byddai unrhyw un yn yr adran addysg yn ychwanegu'r fath frawddeg a sut ydych chi am wneud yn siŵr fod yr holl swyddogion addysg yn gyfarwydd â pholisïau sydd wedi cael eu cydnabod ers degawdau fel y rhai cywir ar gyfer dysgu Cymraeg i blant o dan saith oed? Dyna'i gyd y gallaf fi ei ddweud ydy bod y llanast yma'n tanseilio eich hygrededd chi fel Gweinidog, gweision sifil yr adran addysg a'r Llywodraeth yma.
English: There was never any change in policy. I said that in questions last week. It was reiterated by the Welsh language Minister the following day, and I am very pleased that we have issued a detailed clarification in which I have made clear that immersion will continue in different schools and different settings. So, if I can, Presiding Officer, for the record here this afternoon: our proposals in the new curriculum will still enable schools and settings such as the meithrin to fully immerse children in the Welsh language and I'm very grateful to both officials at meithrin and UCAC for their support in this area.
Welsh: Ni fu unrhyw newid yn y polisi. Dywedais hynny yn ystod y sesiwn gwestiynau yr wythnos diwethaf. Ailadroddwyd hynny gan Weinidog y Gymraeg y diwrnod wedyn, ac rwy'n falch iawn ein bod wedi cyhoeddi eglurhad manwl lle dywedais yn glir y bydd trochi'n parhau mewn gwahanol ysgolion a lleoliadau gwahanol. Felly, os caf, Lywydd, ar gyfer y cofnod yma y prynhawn yma: bydd ein cynigion yn y cwricwlwm newydd yn dal i alluogi ysgolion a lleoliadau fel ysgolion meithrin i drochi plant yn llawn yn y Gymraeg ac rwy'n ddiolchgar iawn i swyddogion ysgolion meithrin ac UCAC am eu cefnogaeth yn hyn o beth.
English: Thank you for providing that clarity, but you haven't answered the question as to how on earth such a sentence appeared in the first place. I'll turn now to other aspects of your White Paper, if I may. It does note that primary legislation will be required for certain issues, including the six areas of learning and experience. One of those is the humanities, and you list the humanities as history, geography, religious education, business and social studies. I've heard you on a number of occasions discussing the importance of teaching Welsh history to our children, and I believe that we share the same vision in that area. Will you, therefore, consider adding the history of Wales to that list of subjects under the 'humanities' heading? The history of Wales would then appear on the face of the Bill and it would mean that it would be a statutory requirement for every school in Wales to introduce Welsh history as part of the new curriculum.
Welsh: Diolch yn fawr am yr eglurder yna, ond dydych chi ddim yn ateb y cwestiwn ynglŷn â sut yn y byd gwnaeth y fath frawddeg ymddangos yn y lle cyntaf. Dwi'n mynd i droi at agweddau eraill ar eich Papur Gwyn chi, os caf i. Mae o'n nodi y bydd angen deddfwriaeth sylfaenol ar gyfer rhai materion penodol, gan gynnwys y chwe maes dysgu a phrofiad. Un o'r chwech hynny ydy'r dyniaethau, ac rydych chi'n rhestru'r dyniaethau fel hanes, daearyddiaeth, addysg grefyddol, busnesau ac astudiaethau cymdeithasol. Rŵan, dwi wedi eich clywed chi sawl tro yn trafod pwysigrwydd dysgu hanes Cymru i'n plant ni, a dwi'n credu ein bod ni'n rhannu'r un weledigaeth o gwmpas hynny. A fyddwch chi, felly, yn ystyried ychwanegu hanes Cymru i'r rhestr o bynciau o dan y pennawd 'dyniaethau'? Byddai hanes Cymru wedyn yn ymddangos ar wyneb y Bil, ac fe fyddai'n golygu ei bod hi'n statudol i bob ysgol yng Nghymru gyflwyno hanes Cymru fel rhan o'r cwricwlwm newydd.
English: Let me be absolutely clear again: it is absolutely my expectation and my intention that all children should learn their own local history, the history of their nation, and the place of their nation in world history and the contribution of our country to world history and world events. The concept behind the curriculum, especially in the humanities, is a focus on the local at the very youngest age, and growing out from the local, which will give our children an understanding not only of their place in their community, but their community's place in our nation, and, indeed, the world. That is the focus. But I have to say I am concerned that this idea that the Welsh dimension can only ever be delivered through the history curriculum - it's truly worrying for me, because, actually, what I want out of this curriculum is not just children to learn about Welsh history. I want children to learn about Welsh literature, I want children to learn about Welsh musicians, I want people to learn about Welsh scientists. And the Member will know, from reading the White Paper, that, actually, a Welsh dimension will be a cross-cutting theme, not just in the humanities AOL - it is a cross-cutting theme for the entirety of our curriculum.
Welsh: Gadewch imi ddweud yn gwbl glir unwaith eto: mae'n ddisgwyliad ac yn fwriad gennyf y dylai pob plentyn ddysgu eu hanes lleol eu hunain, hanes eu cenedl, a lle eu cenedl yn hanes y byd a chyfraniad ein gwlad i hanes y byd a digwyddiadau'r byd. Y cysyniad sydd wrth wraidd y cwricwlwm, yn enwedig yn y dyniaethau, yw ffocws ar y lleol o'r oed ieuengaf, a thyfu allan o'r lleol, a fydd yn rhoi dealltwriaeth i'n plant nid yn unig o'u lle yn eu cymuned, ond o le eu cymuned yn ein cenedl, ac yn wir, yn y byd. Dyna'r ffocws. Ond mae'n rhaid imi ddweud fy mod yn pryderu ynghylch y syniad hwn mai drwy'r cwricwlwm hanes yn unig y gellir darparu'r dimensiwn Cymreig - mae'n peri cryn bryder i mi, oherwydd mewn gwirionedd, hoffwn i blant ddysgu mwy na hanes Cymru yn unig o'r cwricwlwm hwn. Rwyf am i blant ddysgu am lenyddiaeth Cymru, rwyf am i blant ddysgu am gerddorion Cymru, rwyf am i bobl ddysgu am wyddonwyr Cymru. A bydd yr Aelod yn gwybod, o ddarllen y Papur Gwyn, y bydd dimensiwn Cymreig yn thema drawsbynciol mewn gwirionedd, nid yn unig ym maes dysgu'r dyniaethau - mae'n thema drawsbynciol ar gyfer ein cwricwlwm yn ei gyfanrwydd.
English: Thank you very much. I agree entirely with you, but that's not an argument for not including the history of Wales as a specific subject under that long list that you have under the heading of 'humanities'. In turning to another aspect of the new curriculum - and I quote - the curriculum will provide 'freedom for practitioners to use their professionalism and creativity to meet the needs of all learners'. That is at the heart of the Donaldson vision, if truth be told. The White Paper goes on to say that there will be less detail in legislation, in terms of the content of the curriculum, than is the case at the moment, and that the content of the areas of learning and experience will be set out in statutory guidance. We know that the curriculum and the new assessment arrangements will be published in April for feedback. What many teachers are asking is: when will the supplementary guidance be available and how detailed will that guidance be? Many teachers argue that they need clear and detailed guidance, and they fear that that won't be available.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Rydw i'n cytuno'n llwyr efo chi, ond dydy hynny ddim yn ddadl dros beidio â chynnwys hanes Cymru fel pwnc penodol o dan y rhestr hir sydd gennych chi o dan y teitl 'dyniaethau'. I droi hefyd at agwedd arall ar y cwricwlwm newydd - a dwi'n dyfynnu - mi fydd y cwricwlwm yn rhoi 'rhyddid i ymarferwyr ddefnyddio eu proffesiynoldeb a'u crebwyll i ddiwallu anghenion dysgwyr'. Dyna ydy hanfod gweledigaeth Donaldson, mewn gwirionedd, yntê? Mae'r Papur Gwyn yn mynd ymlaen wedyn i ddweud y bydd yna lai o fanylder mewn deddfwriaeth o ran cynnwys y cwricwlwm na sydd yna ar hyn o bryd, ac y bydd cynnwys y meysydd dysgu a phrofiad yn cael ei amlinellu mewn canllawiau statudol. Rŵan, rydym ni'n gwybod y bydd y cwricwlwm a'r trefniadau asesu newydd yn cael eu cyhoeddi ym mis Ebrill er mwyn cael adborth. Beth mae llawer o athrawon yn holi ydy: pryd bydd y canllawiau atodol ar gael a pha mor fanwl fydd y rheini? Mae llawer o athrawon yn dadlau bod angen arweiniad a chanllawiau clir a manwl ac maen nhw'n gofidio na fydd hynny ar gael.
English: The Member is absolutely right; the individual AOLE progression steps and 'what matters' statements will be published in Easter. We are doing that in a format that will allow practitioners and, indeed, any interested parties to feed back. I would accept that there is a balance to be struck between becoming so prescriptive in that guidance that we actually might as well stay where we are, because the nature of the curriculum won't have changed at all if we're to provide long lists of things we expect teachers to do. You will be aware, from Graham Donaldson's original report, that the way in which our curriculum is currently structured robs teachers of their creativity to truly meet the needs of their individual students. Now, clearly, we will have to provide - in, perhaps, an inelegant way - some scaffolding for the teaching profession, but we cannot, and I will not, fall into the trap of giving to our teachers long lists of prescribed things that I expect them to teach, because to do so would be to fail the vision of what we're trying to do for our curriculum for our young people.
Welsh: Mae'r Aelod yn llygad ei lle; bydd camau cynnydd unigol y Meysydd Dysgu a Phrofiad a'r datganiadau ynghylch 'beth sy'n bwysig' yn cael eu cyhoeddi dros y Pasg. Rydym yn gwneud hynny mewn fformat a fydd yn caniatáu i addysgwyr, ac yn wir, unrhyw un â diddordeb i roi adborth. Buaswn yn derbyn bod cydbwysedd i'w gael rhwng dod mor ragnodol yn y canllawiau hynny fel y byddai cystal inni aros lle rydym, gan na fydd natur y cwricwlwm wedi newid o gwbl pe baem yn darparu rhestrau hirfaith o bethau rydym yn disgwyl i athrawon eu gwneud. Fe fyddwch yn gwybod o adroddiad gwreiddiol Graham Donaldson, fod y ffordd y mae ein cwricwlwm wedi'i strwythuro ar hyn o bryd yn rhwystro creadigrwydd athrawon rhag gallu diwallu anghenion eu myfyrwyr unigol. Nawr, yn amlwg, bydd yn rhaid inni ddarparu - mewn ffordd anghelfydd, efallai - sgaffaldiau ar gyfer y proffesiwn addysgu, ond ni allwn, ac ni fyddaf, yn syrthio i'r fagl o roi rhestrau hir i'n hathrawon o bethau rhagnodedig rwy'n disgwyl iddynt eu haddysgu, gan y byddai gwneud hynny'n gwneud cam â'r weledigaeth o'r hyn y ceisiwn ei wneud gyda'n cwricwlwm ar gyfer ein pobl ifanc.
English: Thank you, Presiding Officer. Good afternoon, Minister. Minister, you've recently announced a new sex and relationships education regime, which is to be imposed on schools and that parents won't be able to opt their child out of. Will you make sure that the new SRE curriculum covers identifying what constitutes abuse, why it's wrong, how to prevent it, and what to do if it happens?
Welsh: Diolch, Lywydd. Prynhawn da, Weinidog. Weinidog, yn ddiweddar, fe gyhoeddoch chi gyfundrefn addysg rhyw a chydberthynas newydd, a fydd yn orfodol i ysgolion heb fodd i rieni optio eu plentyn allan ohoni. A wnewch chi sicrhau bod y cwricwlwm Addysg Rhyw a Chydberthynas newydd yn cynnwys nodi beth a olygir wrth gam-drin, pam ei fod yn anghywir, sut i'w atal, a beth i'w wneud os bydd yn digwydd?
English: First, the Member is wrong to say that I'm denying parents the right to withdraw. If the Member has read the White Paper, she will be aware that there are specific questions in the White Paper about how we tackle the issue of the right to withdraw from such lessons. But I can give the Member absolute reassurance that in ensuring that our children learn about relationships and sexuality, they will learn about issues such as consent, domestic violence, what constitutes a healthy relationship, and where to obtain help if they find themselves in a situation where they are concerned about their safety.
Welsh: Yn gyntaf, mae'r Aelod yn anghywir yn dweud fy mod yn gwrthod yr hawl i rieni eithrio'u plant. Os yw'r Aelod wedi darllen y Papur Gwyn, fe fydd yn gwybod bod y Papur Gwyn yn cynnwys cwestiynau penodol ynglŷn â sut yr ymdriniwn â'r hawl i eithrio plant o wersi o'r fath. Ond gallaf roi sicrwydd llwyr i'r Aelod, wrth sicrhau bod ein plant yn dysgu am rywioldeb a chydberthynas, y byddant yn dysgu am faterion fel cydsyniad, trais domestig, beth yw perthynas iach, a lle i gael cymorth os ydynt mewn sefyllfa lle maent yn pryderu am eu diogelwch.
English: Thank you for that answer, Minister. Recently, we've seen the first ever conviction involving a parent performing or allowing female genital mutilation to be performed on their child. Despite years of this abuse taking place and it having been made illegal a long time ago, the UK and Welsh Governments and the institutions under their control have been ineffective at preventing it and dealing with it when it does happen. Do you agree with me that the one way we may be able to help prevent FGM in Wales is by highlighting it as a specific issue when it comes to SRE? A vague message about making sure people respect your body will not be effective in this scenario. It needs highlighting as a specific issue in its own right, doesn't it?
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Yn ddiweddar, rydym wedi gweld yr euogfarn gyntaf mewn perthynas â rhiant yn anffurfio neu'n caniatáu i organau cenhedlu eu plentyn gael eu hanffurfio. Er bod y math hwn o gam-drin wedi bod yn digwydd ers blynyddoedd, ac er iddo gael ei wneud yn anghyfreithlon amser maith yn ôl, mae Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru a sefydliadau o dan eu rheolaeth wedi bod yn aneffeithiol o ran ei atal a mynd i'r afael ag ef pan fydd yn digwydd. A ydych yn cytuno â mi mai'r unig ffordd efallai y gallem helpu i atal anffurfio organau cenhedlu benywod yng Nghymru yw drwy ei amlygu fel problem benodol mewn perthynas ag addysg rhyw a chydberthynas? Ni fydd neges amwys am sicrhau bod pobl yn parchu eich corff yn effeithiol yn y senario hon. Mae angen ei hamlygu fel problem benodol, onid oes?
English: Obviously, female genital mutilation is a form of abuse, pure and simple, and it is illegal in our nation. As I said, the Member will have to wait for the individual AOLEs to be published, but we are not going to be in a position where we are listing long, long lists of individual specific subjects. But schools, crucially, have a role to play in supporting, protecting and preventing female genital mutilation, which is why, before summer recess every year, I write to all schools to remind them of their responsibilities and what they can do as summer holidays approach - which is often a danger time for many of our female students, when they may be at risk from this process and procedure - to actually remind them of their responsibilities, what to look out for, danger signs, and crucially what they should do about it if they are worried about any individual child in their school.
Welsh: Yn amlwg, y gwir amdani yw bod anffurfio organau cenhedlu benywod yn ffurf ar gam-drin, ac mae'n anghyfreithlon yn ein gwlad. Fel y dywedais, bydd yn rhaid i'r Aelod aros tan y caiff y Meysydd Dysgu a Phrofiad unigol eu cyhoeddi, ond ni fyddwn mewn sefyllfa lle byddwn yn creu rhestrau hir o bynciau penodol unigol. Ond yn hollbwysig, mae gan ysgolion rôl i'w chwarae yn cefnogi, diogelu ac atal anffurfio organau cenhedlu benywod, a dyna pam, cyn toriad yr haf bob blwyddyn, rwy'n ysgrifennu at bob ysgol i'w hatgoffa am eu cyfrifoldebau a beth y gallant ei wneud wrth i wyliau'r haf agosáu - sy'n aml yn amser perygl i lawer o'n myfyrwyr benywaidd, pan allent fod mewn perygl o wynebu'r broses a'r driniaeth hon - i'w hatgoffa am eu cyfrifoldebau, beth i edrych amdano, yr arwyddion o berygl, ac yn hollbwysig, beth y dylent ei wneud ynglŷn â'r peth os ydynt yn poeni am unrhyw blentyn unigol yn eu hysgol.
English: I understand what you said about not wanting to impose on teachers a long list of items to teach - I understand where you're coming from there, Minister - but FGM is such a horrific abuse of a girl. It's now being undertaken on babies, because, and I quote, 'The girls are unable to report, the cut heals quicker and prosecution is much harder once evidence comes to light and the girl is older.' That's the end of the quote. So, simply telling girls in school that they should report anyone trying to do it isn't going to work. Increasingly FGM is happening here in Wales, in the UK, so just keeping a note of those girls who are likely to go on holiday and have it done abroad - they might have had it done to them as babies. The whole point is, I would suggest, to educate the next generation of citizens in this country, every single one of them, in SRE, that female genital mutilation is horrific and it cannot be tolerated. Do it right at the word go. Get rid of that acceptance of it in a small part of our community. The charity Barnardo's says that community engagement is key to ending the crime of FGM. So, will you help solve this problem through educating future generations that FGM exists and can't be tolerated?
Welsh: Deallaf yr hyn a ddywedoch ynglŷn â pheidio â dymuno rhoi rhestr hir o eitemau i athrawon eu haddysgu - deallaf eich safbwynt yn hynny o beth, Weinidog - ond mae anffurfio organau cenhedlu benywod yn enghraifft mor erchyll o gam-drin merch. Mae bellach yn digwydd i fabanod, oherwydd, a dyfynnaf, Nid yw'r merched yn gallu rhoi gwybod i unrhyw un, mae'r clwyfau'n cau'n gynt ac mae erlyn yn llawer anos pan ddaw tystiolaeth i'r amlwg pan fo'r ferch yn hŷn. Dyna ddiwedd y dyfyniad. Felly, nid yw dweud wrth ferched yn yr ysgol y dylent roi gwybod am unrhyw un sy'n ceisio ei wneud yn mynd i weithio. Mae anffurfio organau cenhedlu benywod yn rhywbeth sy'n digwydd yn amlach yma yng Nghymru, yn y DU, felly nid yw cadw cofnod o'r merched sy'n debygol o fynd ar wyliau a'i gael wedi'i wneud dramor - efallai ei fod wedi digwydd iddynt pan oeddent yn fabanod. Buaswn yn awgrymu mai'r holl bwynt yw addysgu'r genhedlaeth nesaf o ddinasyddion yn y wlad hon, pob un ohonynt, yn y gwersi Addysg Rhyw a Chydberthynas, fod anffurfio organau cenhedlu benywod yn erchyll ac na ddylid ei oddef. Gwneud hynny'n iawn o'r cychwyn cyntaf. Sicrhau nad yw'n cael ei dderbyn mewn rhan fach o'n cymuned. Dywed elusen Barnardo's fod ymgysylltiad cymunedol yn allweddol er mwyn rhoi diwedd ar drosedd anffurfio organau cenhedlu benywod. Felly, a wnewch chi helpu i ddatrys y broblem hon drwy addysgu cenedlaethau'r dyfodol fod anffurfio organau cenhedlu benywod yn bodoli ac na ddylid ei oddef?
English: It will not be tolerated, and education has an important part to play in that, but so do many other agencies. The Member raises the issue of FGM in baby girls. Clearly, that is an issue for midwives and the national health service to address. But let me be absolutely clear again: across the Government, across all departments, we recognise FGM as a terrible form of abuse and we will work collectively together to end it.
Welsh: Ni fydd yn cael ei oddef, ac mae gan addysg ran bwysig i'w chwarae yn hynny, ond mae gan lawer o asiantaethau eraill ran bwysig i'w chwarae hefyd. Mae'r Aelod yn codi mater anffurfio organau cenhedlu benywod mewn perthynas â babanod benywaidd. Yn amlwg, mae hwnnw'n fater i fydwragedd a'r gwasanaeth iechyd gwladol fynd i'r afael ag ef. Ond gadewch i mi ddweud yn gwbl glir unwaith eto: ar draws y Llywodraeth, ar draws pob adran, rydym yn cydnabod bod anffurfio organau cenhedlu benywod yn ffurf erchyll ar gam-drin a byddwn yn gweithio ar y cyd gyda'n gilydd i roi diwedd arno.
English: Yes.
Welsh: Ydi.
English: Thank you, Hefin. In answering both question 3 and 5, I can assure you that the views of children and young people are essential to our curriculum reform process. We've already engaged with them on key developments such as e-portfolios, online assessments and the relationship and sexuality education programme that we will put on the face of the Bill. Pioneer schools have engaged with learners during the curriculum development and we will continue to involve them fully in the feedback process. There is a children and young people's version of the White Paper and their views will be essential in getting our new curriculum right.
Welsh: Diolch, Hefin. Wrth ateb cwestiynau 3 a 5, gallaf roi sicrwydd i chi fod barn plant a phobl ifanc yn hanfodol i'r broses o ddiwygio ein cwricwlwm. Rydym eisoes wedi ymgysylltu â hwy ar ddatblygiadau allweddol megis e-bortffolios, asesiadau ar-lein a'r rhaglen addysg cydberthynas a rhywioldeb y byddwn yn ei rhoi ar wyneb y Bil. Mae ysgolion arloesi wedi ymgysylltu â dysgwyr yn ystod y broses o ddatblygu'r cwricwlwm a byddwn yn parhau i'w cynnwys yn llawn yn y broses adborth. Mae gennym fersiwn o'r Papur Gwyn ar gyfer plant a phobl ifanc a bydd eu barn yn hanfodol er mwyn sicrhau bod ein cwricwlwm newydd yn addas.