English: That is the body that will be able to scrutinise those decisions made by the Welsh Government and other Welsh bodies, which drew on the relationships between decisions made in Wales and Whitehall, the scientific advice that was received, not just in Wales, but at a UK level, the often complex funding streams that shaped the decisions that were made, procurement decisions, guidance decisions, that plethora of issues that crossed the border between Wales and the United Kingdom every single day and which only a UK-wide inquiry will be able to scrutinise, and on which only a UK inquiry will be able to provide answers to the questions that people, including those families, very properly need and deserve to have answered. And the reason why the UK inquiry is able to have that forensic look at the decisions that were made in Wales is because of the way we worked with the UK Government to make sure that the terms of reference of that inquiry will provide - [ Interruption.] No, I'm not taking any interventions. The reason why the UK inquiry is able to do the work in the way that it will be able to do is because of the agreement we made with the UK Government so that, as the Prime Minister of the time, Boris Johnson, said, it would guarantee that the UK inquiry would have a significant Welsh dimension to everything that it did. And I think the way in which the UK inquiry is going about its work already demonstrates that commitment: the way in which it works through the medium of the Welsh as well as the English language; the first place Baroness Hallett visited was to come here to Wales, and she herself has met with members of the Covid-19 Bereaved Families for Justice group here in Wales. And the work of that inquiry has already started. We in the Welsh Government are already in receipt of a series of complex requests for information and for statements, all of which we will provide, and we are already in the process of selecting and sharing the relevant material from the nearly 10 million documents that we have identified as in the possession of the Welsh Government alone that relate to the two years of the pandemic. Our responses and statements will help the inquiry to make the enquiries that it is committed to making about the way in which the pandemic was dealt with here in Wales. Llywydd, let me address today's motion directly. It suggests that a Senedd committee should consider aspects of the COVID experience in Wales that might not receive sufficient attention by the Hallett inquiry, and let me be clear that, if that concern materialises, then the motion's central proposal, a special purpose committee, is one that the Government can and will support. What I had hoped to do was to lay an amendment this afternoon that would have allowed the Senedd to focus on how and when it would be possible to identify any unanswered questions or areas of incomplete scrutiny so that the work of a special purpose committee could be focused on that, on those gaps. Now, I'll think carefully about the points I've heard made in today's debate, Llywydd, but the most straightforward approach would be to receive the Hallett report, then to see if and when and where any gaps have emerged, and then to allow a special purpose committee to discharge the remit suggested, which is to fill in any gaps should the UK inquiry not be able to answer them for Wales. Now, unfortunately, we've not been able to make that way of proceeding debated this afternoon, and, for those reasons, the Government side will have to vote against the current motion. However, we will do so in order to bring forward our own motion for debate in Government time. That motion will accept the case for a special purpose committee on the basis that I have set out this afternoon, and will allow the Senedd to give our proposals its full consideration.
Welsh: Dyna'r corff a fydd yn gallu craffu ar y penderfyniadau a wnaed gan Lywodraeth Cymru a chyrff Cymreig eraill, a gâi eu llywio gan y berthynas rhwng penderfyniadau a wnaed yng Nghymru ac yn Whitehall, y cyngor gwyddonol a gafwyd, nid yn unig yng Nghymru, ond ar lefel y DU, y ffrydiau ariannu a oedd yn aml yn gymhleth ac a siapiodd y penderfyniadau a wnaed, penderfyniadau ynghylch caffael, penderfyniadau ynghylch canllawiau, y llu o faterion a oedd yn croesi'r ffin rhwng Cymru a'r Deyrnas Unedig bob dydd ac na fydd unrhyw beth heblaw ymchwiliad ar draws y DU yn gallu craffu arno, ac na fydd unrhyw beth ond ymchwiliad ar gyfer y DU yn gallu rhoi atebion i'r cwestiynau y mae pobl, gan gynnwys y teuluoedd hynny, eu hangen yn briodol iawn ac yn haeddu cael ateb iddynt. A'r rheswm pam y gall ymchwiliad ar gyfer y DU edrych yn fforensig ar y penderfyniadau a gafodd eu gwneud yng Nghymru yw oherwydd y ffordd rydym wedi gweithio gyda Llywodraeth y DU i wneud yn siŵr y bydd cylch gorchwyl yr ymchwiliad hwnnw'n darparu - [ Torri ar draws.] Na, nid wyf yn derbyn unrhyw ymyriadau. Y rheswm pam y gall ymchwiliad ar gyfer y DU wneud y gwaith yn y ffordd y bydd yn gallu ei wneud yw oherwydd y cytundeb rhyngom a Llywodraeth y DU y dywedodd y Prif Weinidog ar y pryd, Boris Johnson, y byddai'n gwarantu y byddai gan ymchwiliad y DU ddimensiwn Cymreig sylweddol i bopeth a wnâi. Ac rwy'n credu bod y ffordd y mae ymchwiliad y DU yn gwneud ei waith eisoes yn dangos yr ymrwymiad hwnnw: y ffordd y mae'n gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg yn ogystal â'r Saesneg; y lle cyntaf yr ymwelodd y Farwnes Hallett ag ef oedd dod yma i Gymru, ac mae hi ei hun wedi cyfarfod ag aelodau o'r grŵp Covid-19 Bereaved Families for Justice yma yng Nghymru. Ac mae gwaith yr ymchwiliad hwnnw eisoes wedi dechrau. Rydym ni yn Llywodraeth Cymru eisoes yn cael cyfres o geisiadau cymhleth am wybodaeth ac am ddatganiadau, a byddwn yn darparu'r cyfan, ac rydym eisoes yn y broses o ddethol a rhannu'r deunydd perthnasol o'r bron i 10 miliwn o ddogfennau y nodwyd gennym eu bod ym meddiant Llywodraeth Cymru yn unig sy'n ymwneud â dwy flynedd y pandemig. Bydd ein hymatebion a'n datganiadau yn helpu'r ymchwiliad i wneud yr ymholiadau y mae wedi ymrwymo i'w gwneud am y ffordd yr ymdriniwyd â'r pandemig yma yng Nghymru. Lywydd, gadewch imi fynd i'r afael â chynnig heddiw yn uniongyrchol. Mae'n awgrymu y dylai un o bwyllgorau'r Senedd ystyried agweddau ar brofiad COVID yng Nghymru na fyddai efallai'n cael digon o sylw gan ymchwiliad Hallett, a gadewch imi fod yn glir, os yw'r pryder hwnnw'n cael ei wireddu, mae argymhelliad canolog y cynnig, pwyllgor diben arbennig, yn un y gall ac y bydd y Llywodraeth yn ei gefnogi. Roeddwn wedi gobeithio gosod gwelliant y prynhawn yma a fyddai wedi caniatáu i'r Senedd ganolbwyntio ar sut a phryd y byddai modd nodi unrhyw gwestiynau heb eu hateb neu feysydd lle na chafwyd craffu cyflawn fel y gallai gwaith pwyllgor diben arbennig ganolbwyntio ar hynny, ar y bylchau hynny. Nawr, fe fyddaf yn meddwl yn ofalus am y pwyntiau a glywais yn y ddadl heddiw, Lywydd, ond y dull mwyaf syml fyddai cael adroddiad Hallett, a gweld os a phryd a ble y daw unrhyw fylchau i'r amlwg, a chaniatáu i bwyllgor diben arbennig gyflawni'r cylch gwaith a awgrymir, sef llenwi unrhyw fylchau os nad yw ymchwiliad y DU yn gallu eu hateb ar gyfer Cymru. Nawr, yn anffodus, nid ydym wedi gallu dadlau ynghylch y ffordd honno o fwrw yn ein blaenau y prynhawn yma, ac am y rhesymau hynny, bydd rhaid i ochr y Llywodraeth bleidleisio yn erbyn y cynnig presennol. Fodd bynnag, byddwn yn gwneud hynny er mwyn cyflwyno ein cynnig ein hunain ar gyfer dadl yn amser y Llywodraeth. Bydd y cynnig hwnnw'n derbyn yr achos dros bwyllgor diben arbennig ar y sail a nodais y prynhawn yma, a bydd yn caniatáu i'r Senedd roi ei hystyriaeth lawn i'n cynigion.