English: One thing that does strike me, and I'm sure other people who read this report, is the length of time that the targets are set over. You're talking 20, 30, 40 years to make those big impact changes that we're talking about here and, actually, keeping a constant monitoring exercise on progress - or not, as the case may be - surely is a critical role of any committee in this Assembly, and I think that's a welcome initiative although there is a danger that it could overtake the rest of the committee's work if it constantly annually reports on all sorts of things. The Chair's opening remarks identified, obviously, the one glaring anomaly that jumps out at you straight away of the first figure, which is a 40 per cent reduction in carbon emissions to 1999 levels by the year 2040, and, obviously, we have gone backwards - by 2020, sorry, for that figure to come in - and we have gone backwards here in Wales in not keeping up with the rest of the UK in the way that they've progressed to the same target. So, I hope that in the comments that the Cabinet Secretary will engage with in this debate, she will highlight how she will get the lorry back on the road, the car back on the road, as it were, to hit those targets - in a sustainable way, I might add. Because, obviously, a key part of this report does look at how we revolutionise our transport system and how the Government is working across all the departments so that they install electric charging points, and in particular its modelling around road schemes that very often are held up as examples of increasing our carbon footprint. But, the Government's assertion is that, actually, if you do end up building some of these road improvements, they could introduce a significant reduction in some of the carbon outputs by getting traffic moving more efficiently and that stop-start that we see in many places on our road network at the moment, that contributes to air pollution in communities the length and breadth of Wales, could be alleviated. I do hope that - I've read the ministerial response to the committee - but I do hope that the Cabinet Secretary will engage more fully today with some of those observations around the M4 relief road, for example, because we heard from the Cabinet Secretary in ministerial questions that the public inquiry is now with him, it has been delivered to him, and an assertion of the Government is, actually, if you do build that road, you will help to contribute to the reduction of carbon emissions here in Wales. I think the committee wanted to see more evidence of that and I think that's still to be proven in some people's minds. Also, it is a very valid point for the committee Chair to point out. I can remember in the third Assembly, when I sat on the predecessor committee, a particular Cabinet Minister at that time coming before us who didn't realise that there was an environmental obligation on his department as part of the overall Government initiative - I won't name and shame - and all of a sudden his official did tug his arm and say, 'Well, actually, there is this obligation on you as a Minister to report annually to the First Minister about what progress your department is doing.' And it is important that Government collectively work to meet this agenda. We heard it today in scrutiny of the future generations commissioner's department how she does have confidence that there is greater collaborative working across Government, in fairness, but it does depend on the individuals and the buy-in of the individuals because they're accountable for their departments. So, again, in her response today, I do hope that the Cabinet Secretary will be able to give us confidence that those collaborative working arrangements that she, in fairness to her, has put in place are robust, are durable and will not just shift on with the personalities should Cabinet reshuffles happen, they will endure in the Cabinet and the Government structures that we have here in Wales. From my farming background, obviously, land is a really important part of the things that I have an interest in, and it is troubling to see the lack of forestry and forestry development work that has gone on. The Government, to its credit, had a very ambitious target of 100,000 hectares to be planted, and it hasn't even scratched the surface of hitting that target at the moment. I think there are still 96,000 hectares to be met if that target is to be delivered in the time frame that the Government initially set itself. And although it's hanging on for dear life to that target, I do think maybe a more realistic goal should now be put in place because it's not about admitting defeat on this; it's about being realistic about what the Government can deliver, rather than just hanging on to a target that was pencilled in and, clearly, cannot be delivered, because in the time frame that has been had since this target was put in for the last three or four years, only 2,500 hectares have actually been planted here in Wales. With the best will in the world over the next 14-odd years, you are not going to plant 7,000 hectares of woodland every year to meet the 100,000 that you've set. So, let's be realistic: let's give the forestry industry, let's give the land industry a realistic target to hit. And, also, I'd like to touch on planning, but I appreciate I'm running out of time, as the Deputy Presiding Officer is indicating, but this is an agenda item that does focus much attention from the voters who elect us to come to this institution. I do look forward to my work on the committee and, in particular, holding the Government to account, but, more importantly, seeing progress in this very important policy area that, ultimately, we can look on and say, 'We did make a difference.' Thank you, Deputy Presiding Officer.
Welsh: Un peth sy'n fy nharo, ac eraill sy'n darllen yr adroddiad hwn rwy'n siŵr, yw hyd y cyfnod o amser y caiff y targedau eu gosod ar ei gyfer. Rydych yn sôn am 20, 30, 40 mlynedd i wneud y newidiadau mawr eu heffath rydym yn sôn amdanynt yma ac mewn gwirionedd, onid yw gweithgarwch monitro cyson ar gynnydd - neu fel arall, yn ôl fel y bydd hi - yn rôl hanfodol i unrhyw bwyllgor yn y Cynulliad, a chredaf fod honno'n fenter i'w chroesawu er bod perygl y gallai oddiweddyd gweddill gwaith y pwyllgor os yw'n gyson yn adrodd yn flynyddol ar bob math o bethau. Roedd sylwadau agoriadol y Cadeirydd yn nodi, yn amlwg, yr un anghysondeb amlwg sy'n neidio allan yn syth o'r ffigur cyntaf, sef gostyngiad o 40 y cant mewn allyriadau carbon i lefelau 1999 erbyn y flwyddyn 2040, ac yn amlwg, rydym wedi mynd tuag yn ôl - erbyn 2020, mae'n ddrwg gennyf, i'r ffigur hwnnw ddod i mewn - ac rydym wedi mynd tuag yn ôl yma yng Nghymru yn methu dal i fyny â gweddill y DU yn y ffordd y maent wedi symud ymlaen at yr un targed. Felly, rwy'n gobeithio, yn y sylwadau y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn eu rhoi yn y ddadl hon, y bydd yn dangos sut y bydd hi'n rhoi'r lori yn ôl ar y ffordd, y car yn ôl ar y ffordd, fel petai, i gyrraedd y targedau hynny - mewn ffordd gynaliadwy, dylwn ychwanegu. Oherwydd, yn amlwg, mae rhan allweddol o'r adroddiad hwn yn edrych ar sut yr ydym yn chwyldroi ein system drafnidiaeth a sut y mae'r Llywodraeth yn gweithio ar draws pob adran fel eu bod yn gosod pwyntiau gwefru trydan, ac yn arbennig yn modelu'r system o amgylch cynlluniau ffyrdd sy'n aml iawn yn cael eu defnyddio fel enghreifftiau o gynyddu ein hôl troed carbon. Ond os ydych chi'n adeiladu rhai o'r gwelliannau ffyrdd hyn yn y pen draw, honiad y Llywodraeth mewn gwirionedd yw y gallent sicrhau gostyngiad sylweddol o ran rhai o'r allbynnau carbon drwy sicrhau bod traffig yn symud yn fwy effeithlon ac y gellid lleddfu'r stopio ac ailgychwyn a welwn mewn llawer o lefydd ar ein rhwydwaith ffyrdd ar hyn o bryd gan gyfrannu at lygredd aer mewn cymunedau ar hyd a lled Cymru. Rwy'n mawr obeithio hynny - rwyf wedi darllen ymateb y Gweinidog i'r pwyllgor - ond rwy'n gobeithio y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn ymroi'n llawnach heddiw i ateb rhai o'r sylwadau hynny ynghylch ffordd liniaru'r M4, er enghraifft, oherwydd clywsom Ysgrifennydd y Cabinet yn y cwestiynau i'r Gweinidog yn dweud bod yr ymchwiliad cyhoeddus gydag ef yn awr, ei fod wedi'i gyflwyno iddo, a honiad y Llywodraeth, mewn gwirionedd, yw y byddwch drwy adeiladu'r ffordd honno yn helpu i gyfrannu at leihau allyriadau carbon yng Nghymru. Rwy'n credu bod y pwyllgor yn awyddus i weld mwy o dystiolaeth o hynny a chredaf fod hynny'n dal i'w brofi ym meddyliau rhai pobl. Hefyd, mae'n bwynt dilys iawn i Gadeirydd y pwyllgor dynnu sylw ato. Gallaf gofio yn y trydydd Cynulliad, pan oeddwn ar y pwyllgor blaenorol, un Gweinidog Cabinet ar y pryd yn dod ger ein bron heb sylweddoli bod rhwymedigaeth amgylcheddol ar ei adran fel rhan o fenter gyffredinol y Llywodraeth - ni wnaf enwi a chodi cywilydd - ac yn sydyn iawn gafaelodd ei swyddog yn ei fraich a dweud, 'Wel, mewn gwirionedd, mae rhwymedigaeth arnoch fel Gweinidog i adrodd yn flynyddol i'r Prif Weinidog ynghylch y cynnydd y mae eich adran yn ei wneud.' Ac mae'n bwysig fod y Llywodraeth yn gweithio ar y cyd i gyflawni'r agenda hon. A bod yn deg, clywsom heddiw wrth graffu ar adran comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol fod ganddi hyder y ceir mwy o gydweithio ar draws y Llywodraeth, ond mae'n dibynnu ar yr unigolion ac ar ymrwymiad yr unigolion oherwydd eu bod yn atebol am eu hadrannau. Felly, unwaith eto, yn ei hymateb heddiw, gobeithiaf y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn gallu rhoi hyder inni fod y trefniadau cydweithio y mae hi wedi'u rhoi ar waith, a bod yn deg â hi, yn wydn, yn gadarn ac na fyddant yn newid o un unigolyn i'r llall pe bai ad-drefnu'r Cabinet yn digwydd, ac y byddant yn parhau yn y Cabinet a'r strwythurau Llywodraeth sydd gennym yma yng Nghymru. Yn amlwg, o fy nghefndir ffermio wrth gwrs, mae tir yn rhan bwysig iawn o'r pethau y mae gennyf ddiddordeb ynddynt, ac mae'n peri gofid imi weld y diffyg coedwigaeth a gwaith datblygu coedwigaeth a fu. Er clod iddi, roedd gan y Llywodraeth darged uchelgeisiol iawn o 100,000 hectar i'w plannu, ac nid yw hyd yn oed wedi crafu'r wyneb o ran cyrraedd y targed hwnnw ar hyn o bryd. Credaf fod 96,000 o hectarau i gael eu cyflawni o hyd os yw'r targed hwnnw i'w gyflawni yn y ffrâm amser a osododd y Llywodraeth iddi ei hun yn wreiddiol. Ac er ei bod yn dal ei gafael yn dynn ar y targed hwnnw, rwy'n meddwl efallai y dylid gosod nod mwy realistig ar waith bellach oherwydd nid yw'n ymwneud â chyfaddef methiant; mae'n ymwneud â bod yn realistig ynghylch yr hyn y gall y Llywodraeth ei gyflawni, yn hytrach na dal ei gafael ar darged a gafodd ei nodi, ac nad oes modd ei gyflawni, mae'n amlwg, oherwydd yn y cyfnod o amser a fu ers sefydlu'r targed hwn dros y tair neu bedair blynedd ddiwethaf, dim ond 2,500 hectar a blannwyd yma yng Nghymru mewn gwirionedd. Gyda'r ewyllys gorau yn y byd dros yr oddeutu 14 mlynedd nesaf, nid ydych yn mynd i blannu 7,000 hectar o goetir bob blwyddyn i gyflawni'r 100,000 a osodwyd gennych. Felly, gadewch inni fod yn realistig: gadewch i ni roi targed realistig i'r diwydiant coedwigaeth, i'r diwydiant tir. Hefyd, hoffwn grybwyll cynllunio, ond rwy'n sylweddoli fy mod yn brin o amser, fel y mae'r Dirprwy Lywydd yn dynodi, ond mae hon yn eitem agenda sy'n mynnu llawer o sylw gan y rhai sy'n ein hethol i'r sefydliad hwn. Edrychaf ymlaen at fy ngwaith ar y pwyllgor ac yn benodol, at ddwyn y Llywodraeth i gyfrif, ond yn bwysicach, at weld cynnydd yn y maes polisi pwysig hwn a gallu edrych arno yn y pen draw a dweud, 'Fe wnaethom wahaniaeth.' Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd.