English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. I'm pleased to make today's statement and publish the outcome of the consultation on the 'Services fit for the future' White Paper published earlier today. This is an important piece of work, forming part of the picture for the future of health and social care services here in Wales. The Government remains committed to supporting practical steps that build closer links between health and social services to meet future needs. We restated our commitment to that ambition in the national strategy 'Prosperity for All'. As part of our ambition to develop, improve and integrate health and social care services, I launched the 'Services fit for the future' White Paper for consultation on 28 June last year. I asked for views on a range of interrelated proposals for potential legislation. The proposals contained in the White Paper looked at how we might futureproof aspects of the health and social care system, with a focus on person-centred care and greater integration across the health and social care system. There is wide agreement that the health and care systems here in Wales need to work differently to deliver those services and outcomes that people across Wales will want to see. That's why the White Paper looked at a whole-system approach and examined several areas where future legislation might help to achieve this in a new way of working. The proposals in the White Paper covered stronger governance and leadership at board level, new duties of quality and candour, and areas such as standards and complaints handling where common processes could support a more integrated approach. There were also proposals relating to citizen voice, pace of service change, regulation and inspection. During the consultation a number of stakeholder meetings and focus groups were held across Wales. These included approaches to reach some people who do not traditionally respond to and take part in consultations. The consultation ran until 29 September last year. There were 336 submissions from individuals and organisations, as well as 1,328 pro-forma responses relating to proposals for citizen voice and representation. It is clear from the responses and the report of the parliamentary review that we need to act now to preserve our health and care services for generations to come. Responses to the consultation reflected the view that joint working between organisations is essential in order to promote well-being, to identify people's needs and to plan and provide quality services to a robust and consistent standard. Many respondents agreed in principle with what was being proposed in the White Paper. However, some respondents asked for more information and detail on how some of the proposals might work and be implemented in practice. There was support for more effective leadership, for having the right skills and experience at board level and for robust action to be taken if organisations were seen to be failing. In terms of service change decisions, respondents were keen to ensure clinical evidence was considered and that the views of citizens were given real weight, together with experts. As in the previous Green Paper consultation, some respondents remained unconvinced about the use of legislation to promote behavioural change such as collaborative working. Some wanted to see the more effective use of provisions set out in existing Assembly legislation. However, many respondents saw the value of the proposed new duties of candour and quality and felt that these could provide further impetus to integrated working and better outcomes for people in Wales. There was significant support for an independent voice for the public across the health and social care system. That aligns with the findings of the parliamentary review that Wales must be a listening nation, to accelerate change and improve quality, not just by paying full regard to citizens' experiences of health and care, but actively seeking out diverse views and experiences. The proposal to replace community health councils with a new national body to represent citizens has, of course, drawn much comment and debate. There was a broad consensus that reform in this area is needed if we are to strengthen the voice of citizens in health and social care. However, we must be careful not to lose things that work well, including representation at a local level. Linked to this, there was also support for the idea of more common standards across health, social care, the independent and third sectors. We will therefore consider how to develop and take forward proposals on: board leadership, scrutiny and membership; an informed process for service change; duties of candour and quality; a new citizen's voice body across health and social care; and common standards. There were mixed views in relation to a possible merger of the health and social care inspectorates and making them independent of the Welsh Government. We will not be looking to make these changes at this time, but will instead explore an approach that addresses the regulatory gaps that exist, and futureproof the underpinning legislation for Healthcare Inspectorate Wales. This will allow for more closer working with Care Inspectorate Wales. This very much aligns with the recommendations in the parliamentary review around joining up inspections. Of course, the outcome of the consultation is of great interest in the context of the recently published final report of the parliamentary review, where aligning actions to continually drive up quality was a key theme. I will of course consider how we link the White Paper consultation to the recommendations of the review. In light of the responses to this consultation, the Welsh Government will now undertake further policy development. We are actively considering whether legislative solutions are the most appropriate way to meet the challenges identified and commented upon in the consultation. I will of course be happy to continue to update Members in the coming months.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Rwy'n falch o wneud y datganiad heddiw a chyhoeddi canlyniad yr ymgynghoriad ar y Papur Gwyn 'Gwasanaethau sy'n Addas i'r Dyfodol' a gyhoeddwyd yn gynharach heddiw. Mae hwn yn ddarn pwysig o waith, sy'n llunio rhan o'r darlun ar gyfer dyfodol gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yma yng Nghymru. Mae'r Llywodraeth yn parhau i fod yn ymrwymedig i gefnogi camau ymarferol i fagu cysylltiadau agosach rhwng iechyd a gwasanaethau cymdeithasol er mwyn diwallu anghenion y dyfodol. Rydym yn ailddatgan ein hymrwymiad i'r uchelgais hwnnw yn y strategaeth genedlaethol 'Ffyniant i bawb'. Yn rhan o'n huchelgais i ddatblygu, gwella ac integreiddio gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, lansiais y Papur Gwyn 'Gwasanaethau sy'n Addas i'r Dyfodol' ar gyfer ymgynghoriad ar 28 Mehefin y llynedd. Gofynnais am sylwadau ar amrywiaeth o gynigion rhyng-gysylltiedig ar gyfer deddfwriaeth bosibl. Roedd y cynigion a gafwyd yn y Papur Gwyn yn edrych ar sut y gallem ddiogelu agweddau ar y system iechyd a gofal cymdeithasol, gan ganolbwyntio ar ofal yr unigolyn a mwy o integreiddio ledled y system iechyd a gofal cymdeithasol. Ceir cytundeb eang fod angen i'r systemau iechyd a gofal yma yng Nghymru weithio mewn ffordd wahanol i ddarparu'r gwasanaethau a'r canlyniadau hynny y bydd pobl ledled Cymru yn dymuno eu gweld. Dyna pam yr edrychodd y Papur Gwyn ar ddull system gyfan ac yr archwiliodd nifer o feysydd lle gallai deddfwriaeth y dyfodol helpu i gyflawni hyn drwy ffordd newydd o weithio. Roedd y cynigion yn y Papur Gwyn yn cwmpasu llywodraethu ac arweinyddiaeth gryfach ar lefel y bwrdd, dyletswyddau newydd o ran ansawdd a didwylledd, a meysydd megis ymdrin â safonau a chwynion lle gallai prosesau cyffredin gefnogi dull mwy integredig. Cafwyd cynigion hefyd yn ymwneud â llais y dinesydd, cyflymder newid y gwasanaeth, rheoleiddio ac arolygu. Yn ystod yr ymgynghoriad, cynhaliwyd nifer o gyfarfodydd rhanddeiliaid a grwpiau ffocws ledled Cymru. Roedd y rhain yn cynnwys dulliau o gyrraedd pobl nad ydyn nhw yn arfer yn ymateb i, nac yn cymryd rhan, mewn ymgynghoriadau. Roedd yr ymgynghoriad yn para hyd at 29 Medi y llynedd. Cafwyd 336 o gyflwyniadau gan unigolion a sefydliadau, yn ogystal â 1,328 o ymatebion ar ffurflenni yn ymwneud â chynigion ar gyfer clywed llais y dinesydd a chynrychiolaeth. Mae'n amlwg o'r ymatebion ac o adroddiad yr arolwg seneddol fod angen inni weithredu'n awr i warchod ein gwasanaethau iechyd a gofal i'r cenedlaethau sydd i ddod. Roedd ymatebion i'r ymgynghoriad yn adlewyrchu'r farn bod cydweithio rhwng sefydliadau yn hanfodol i hyrwyddo lles, nodi anghenion pobl a chynllunio a darparu gwasanaethau o ansawdd gadarn a chyson. Roedd llawer o'r ymatebwyr yn cytuno mewn egwyddor â'r hyn a oedd yn cael ei gynnig yn y Papur Gwyn. Er hynny, gofynnodd rhai ymatebwyr am fwy o wybodaeth a manylion am sut y gallai rhai o'r cynigion weithio a'u rhoi ar waith yn ymarferol. Roedd cefnogaeth i arweinyddiaeth fwy effeithiol, y sgiliau a'r profiad cymwys ar lefel bwrdd ac ar gyfer cymryd camau cadarn cymryd os ystyrid fod sefydliadau yn ddiffygiol. O ran penderfyniadau ynglŷn â newid y gwasanaeth, roedd ymatebwyr yn awyddus i sicrhau bod tystiolaeth glinigol yn cael ei hystyried a bod barn dinasyddion o bwys gwirioneddol, ynghyd ag arbenigwyr. Fel yn yr ymgynghoriad Papur Gwyrdd blaenorol, roedd rhai ymatebwyr yn dal i fod heb eu darbwyllo ynghylch y defnydd o ddeddfwriaeth i hyrwyddo newid ymddygiad fel gweithio ar y cyd. Roedd rhai yn awyddus i weld defnydd mwy effeithiol o ddarpariaethau yn cael ei nodi yn neddfwriaeth bresennol y Cynulliad. Eto i gyd, roedd llawer o ymatebwyr yn gweld gwerth yn y dyletswyddau arfaethedig newydd o ran didwylledd ac ansawdd ac yn teimlo y gallai'r rhain roi ysgogiad pellach i weithio integredig a gwell canlyniadau i bobl Cymru. Roedd cefnogaeth sylweddol i lais annibynnol ar gyfer y cyhoedd ledled y system iechyd a gofal cymdeithasol. Mae hynny yn cyd-fynd â chanfyddiadau'r adolygiad seneddol fod yn rhaid i Gymru fod yn genedl sy'n gwrando, er mwyn cyflymu'r newid a gwella ansawdd, nid yn unig wrth dalu sylw llawn i brofiadau dinasyddion o iechyd a gofal, ond gan fynd ati i geisio safbwyntiau a phrofiadau amrywiol. Mae'r cynnig i ddisodli cynghorau iechyd cymunedol gan gorff cenedlaethol newydd i gynrychioli dinasyddion, wrth gwrs, wedi ennyn llawer o drafodaeth a sylwadau. Cafwyd consensws eang fod diwygio yn y maes hwn yn angenrheidiol os ydym am gryfhau llais y dinesydd ym maes iechyd a gofal cymdeithasol. Serch hynny, mae'n rhaid inni fod yn ofalus i beidio â cholli pethau sy'n gweithio'n dda, gan gynnwys cynrychiolaeth ar lefel leol. Yn gysylltiedig â hyn, roedd cefnogaeth hefyd i'r syniad o ragor o safonau cyffredin ledled iechyd, gofal cymdeithasol, y sector annibynnol a'r trydydd sector. Byddwn felly yn ystyried sut i ddatblygu a bwrw ymlaen â chynigion ar: arweinyddiaeth y byrddau, craffu ac aelodaeth; proses hyddysg ar gyfer newid y gwasanaeth; dyletswyddau o ran didwylledd ac ansawdd; corff newydd ar gyfer llais y dinesydd ledled iechyd a gofal cymdeithasol; a safonau cyffredin. Cafwyd barn gymysg o ran uniad posibl yr arolygiaethau iechyd a gofal cymdeithasol a sicrhau eu bod yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru. Nid ydym yn golygu gwneud y newidiadau hyn ar hyn o bryd, ond yn hytrach byddwn yn archwilio i ddull gweithredu sy'n mynd i'r afael â rheoleiddio'r bylchau sy'n bodoli, a diogelu i'r dyfodol y ddeddfwriaeth sylfaenol ar gyfer Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru. Bydd hyn yn caniatáu mwy o gydweithio ag Arolygiaeth Gofal Cymru. Mae hyn yn cyd-fynd yn fawr â'r argymhellion yn yr adolygiad seneddol o ran cydgysylltu arolygiadau. Wrth gwrs, mae canlyniad yr ymgynghoriad o ddiddordeb mawr yng nghyd-destun adroddiad terfynol yr adolygiad seneddol a gyhoeddwyd yn ddiweddar, lle'r oedd alinio camau gweithredu er mwyn gwella'r ansawdd yn barhaus yn thema allweddol. Byddaf wrth gwrs yn ystyried sut y byddwn yn cysylltu'r ymgynghoriad Papur Gwyn ag argymhellion yr adolygiad. Yng ngoleuni'r ymatebion i'r ymgynghoriad hwn, bydd Llywodraeth Cymru yn awr yn cynnal datblygiadau polisi pellach. Rydym ar hyn o bryd yn ystyried ai atebion deddfwriaethol yw'r modd mwyaf priodol o ateb yr heriau a gafodd eu nodi ac y rhoddwyd sylwadau arnynt yn yr ymgynghoriad. Byddaf yn hapus wrth gwrs i barhau i ddiweddaru'r Aelodau yn y misoedd i ddod.