techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yes, and we've already done it, of course, in Pembrokeshire particularly, with projects that we've supported there. I think the problem is that the mood music created around the announcement today is that tidal energy is too expensive. That's the message that's been given. Now, that will apply wherever potential investors are looking at tidal energy projects. If I were a tidal investor now, I'd start thinking twice about investing in the UK, because the UK Government haven't given any encouragement to tidal energy. It's a matter of great regret. What they have said is, 'Well, nuclear is there and offshore wind' - not onshore, but offshore wind is something they want to pursue. The message is that tidal energy is not seen as important by the UK Government, and I regret that very much. Bear in mind that all we were asking for was the same financial deal as was offered to Hinkley. No more than that. We weren't asking for special favours beyond that. If the contract for difference was there in the same way it was for Hinkley, I believe the lagoon could have moved forward, but the UK Government did not accept that, and that is something I know that is a matter for regret not just for Members on this side of the house, but also for Members in other parties as well.
Welsh: Gwnaf, ac rydym ni wedi ei wneud eisoes, wrth gwrs, yn sir Benfro yn benodol, gyda phrosiectau yr ydym ni wedi eu cefnogi yn y fan honno. Credaf mai'r broblem yw mai'r awyrgylch a grëwyd ynghylch y cyhoeddiad heddiw yw bod ynni'r llanw yn rhy ddrud. Dyna'r neges sydd wedi ei rhoi. Nawr, bydd hynny'n berthnasol lle bynnag y mae darpar fuddsoddwyr yn edrych ar brosiectau ynni'r llanw. Pe bawn i'n fuddsoddwr llanw nawr, byddwn yn dechrau meddwl ddwywaith am fuddsoddi yn y DU, oherwydd nid yw Llywodraeth y DU wedi rhoi unrhyw anogaeth i ynni'r llanw. Mae'n destun gofid mawr. Yr hyn y maen nhw wedi ei ddweud yw, 'Wel, mae niwclear ar gael a gwynt ar y môr' - nid ar y tir, ond mae gwynt ar y môr yn rhywbeth yn maen nhw eisiau ei ystyried. Y neges yw nad yw Llywodraeth y DU o'r farn bod ynni'r llanw yn bwysig, ac rwy'n gresynu hynny'n fawr iawn. Cofiwch mai'r cwbl yr oeddem ni'n gofyn amdano oedd yr un cytundeb ariannol ag a gynigiwyd i Hinkley. Dim mwy na hynny. Nid oeddem ni'n gofyn am ffafrau arbennig y tu hwnt i hynny. Pe byddai'r contract ar gyfer gwahaniaeth yno yn yr un modd ag yr oedd ar gyfer Hinkley, rwy'n credu y gallai'r morlyn llanw fod wedi symud ymlaen, ond nid oedd Llywodraeth y DU yn derbyn hynny, ac mae hynny'n rhywbeth y gwn sy'n destun gofid nid yn unig i Aelodau ar yr ochr hon i'r tŷ, ond hefyd i Aelodau yn y pleidiau eraill hefyd.
English: It was my understanding that Ministers made it clear that the door was still open on tidal energy and future discussions on that. But let's talk about something that we can do something about more quickly, and that is rapid and fast electrical vehicle charging points. The same report mentioned that Wales is behind the rest of the UK in the number of charging points available, and suggested as a key action that increasing the number of charging points at major transport nodes, park and rides and tourist attractions should happen fairly quickly. Now, Swansea bay city region is awash with these types of locations, and, as the role of transport within the city deal area is something we're all talking about now, including local businesses, can you tell me whether the money you've given for scoping out the South Wales West metro includes perhaps increasing the number of electrical charging points in the bay, and have you had any further conversations with Ford about whether they're considering electric car production within the South Wales West region?
Welsh: Fy nealltwriaeth i oedd bod Gweinidogion wedi ei gwneud yn eglur bod y drws yn dal i fod ar agor i ynni'r llanw a thrafodaethau ynghylch hynny yn y dyfodol. Ond gadewch i ni siarad am rywbeth y gallwn ni wneud rhywbeth yn ei gylch yn gyflymach, sef pwyntiau gwefru cerbydau trydanol cyflym. Dywedodd yr un adroddiad bod Cymru y tu ôl i weddill y DU o ran nifer y pwyntiau gwefru sydd ar gael, ac awgrymodd fel cam gweithredu allweddol y dylai cynyddu nifer y pwyntiau gwefru ar nodau trafnidiaeth mawr, mannau parcio a theithio ac atyniadau i dwristiaid ddigwydd yn weddol gyflym. Nawr, mae dinas-ranbarth bae Abertawe yn llawn o'r mathau hyn o leoliadau, a, chan fod swyddogaeth trafnidiaeth o fewn ardal y fargen ddinesig yn rhywbeth yr ydym ni i gyd yn sôn amdano nawr, gan gynnwys busnesau lleol, a allwch chi ddweud wrthyf a yw'r arian yr ydych chi wedi ei roi ar gyfer cwmpasu metro Gorllewin De Cymru yn cynnwys efallai cynyddu nifer y pwyntiau gwefru trydanol yn y bae, ac a ydych chi wedi cael unrhyw sgyrsiau pellach gyda Ford ynghylch pa un a ydyn nhw'n ystyried cynhyrchu ceir trydanol yn rhanbarth Gorllewin De Cymru?
English: Sorry, I missed the last point.
Welsh: Mae'n ddrwg gen i, collais i'r pwynt olaf.
English: Oh - whether you've had any conversations with Ford about electric car production in South Wales West.
Welsh: O - a ydych chi wedi cael unrhyw sgyrsiau gyda Ford am gynhyrchu ceir trydanol yng Ngorllewin De Cymru.
English: Well, there have been discussions with Ford on a number of potential opportunities. To my mind, battery production is where the future lies. The technology's not far away when batteries will become far better used. I suspect that the step change will come if the day comes when people are physically able to take a battery out of the car that has discharged and then able to put one in that has been charged, so there's no delay in terms of the charge. We're a long way from that point at the moment, because the batteries are huge. In terms of charging points, Tesla, of course, have invested heavily in charging points, but the reality is that there are very few Teslas on the road. There are charging points available in, I think, almost every service station at the moment as well. A number of retailers, like Ikea, for example, have charging points as well in the shops, and it is possible to - . There is an app available that gives you an idea of where all the charging points are. So, we want to roll out charging points across Wales. We know how important that is, and that is something that will be a priority for us as a Government.
Welsh: Wel, bu trafodaethau gyda Ford ar nifer o gyfleoedd posibl. Cynhyrchu batris yw'r dyfodol yn fy marn i. Nid yw'r dechnoleg yn bell i ffwrdd pan fydd batris yn cael eu defnyddio'n llawer gwell. Rwy'n amau y bydd newid sylweddol yn dod os daw y dydd pan fydd pobl yn gallu cymryd batri gwag allan o'r car yn ei grynswth ac yna'n gallu rhoi un i mewn sydd wedi ei wefru, fel nad oes unrhyw oedi o ran y wefr. Rydym ni ymhell o'r pwynt hwnnw ar hyn o bryd, gan fod y batris yn enfawr. O ran pwyntiau gwefru, mae Tesla, wrth gwrs, wedi buddsoddi'n drwm mewn pwyntiau gwefru, ond y gwir amdani yw mai ychydig iawn o geir Tesla sydd ar y ffordd. Mae pwyntiau gwefru ar gael, rwy'n credu, yn bron bob gorsaf wasanaeth ar hyn o bryd hefyd. Mae gan nifer o fanwerthwyr, fel Ikea, er enghraifft, bwyntiau gwefru yn y siopau hefyd, ac mae'n bosibl - . Mae ap ar gael sy'n rhoi syniad i chi o ble mae'r holl bwyntiau gwefru. Felly, rydym ni eisiau cyflwyno pwyntiau gwefru ledled Cymru. Rydym ni'n gwybod pa mor bwysig yw hynny, ac mae hynny'n rhywbeth a fydd yn flaenoriaeth i ni fel Llywodraeth.
English: The IWA report on the Swansea bay region certainly sets out an exciting vision of the region's energy future. Taking ownership and control is a theme that runs throughout that report, as you know, and it clearly shows that the growth of renewable energy projects in Wales is still dependent, to a large extent, on Westminster. Yesterday certainly proved that point, as regards the tidal lagoon decision. In view of your earlier comments to Leanne Wood, we look forward to your full support tomorrow in the vote of no confidence in the Secretary of State for Wales. But notwithstanding, whilst the Wales Act 2017 transfers some new powers to Wales for projects generating less than 350 MW, for example, do you now believe that Wales should, as Scotland has, have a greater influence over the strategy to develop offshore wind and marine energy technology as well as setting subsidy levels and priorities for supporting community energy and energy efficiency schemes?
Welsh: Mae adroddiad y Sefydliad Materion Cymreig ar ranbarth bae Abertawe yn sicr yn cynnig gweledigaeth gyffrous o ddyfodol ynni'r rhanbarth. Mae cymryd cyfrifoldeb a rheolaeth yn thema sy'n rhedeg drwy'r adroddiad hwnnw, fel y gwyddoch, ac mae'n dangos yn eglur bod twf prosiectau ynni adnewyddadwy yng Nghymru yn dal yn ddibynnol, i raddau helaeth, ar San Steffan. Profwyd y pwynt hwnnw ddoe, yn sicr, o ran y penderfyniad ynghylch y morlyn llanw. Yng ngoleuni eich sylwadau cynharach i Leanne Wood, edrychwn ymlaen at eich cefnogaeth lawn yfory yn y bleidlais o ddiffyg hyder yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Ond er gwaethaf hynny, tra bod Deddf Cymru 2017 yn trosglwyddo rhai pwerau newydd i Gymru ar gyfer prosiectau sy'n cynhyrchu llai na 350 MW, er enghraifft, a ydych chi bellach yn credu y dylai fod gan Gymru, fel y mae gan yr Alban, fwy o ddylanwad dros y strategaeth i ddatblygu ynni gwynt ar y môr a thechnoleg ynni morol yn ogystal â phennu lefelau cymhorthdal a blaenoriaethau ar gyfer cefnogi ynni cymunedol a chynlluniau effeithlonrwydd ynni?
English: Yes, but we still wouldn't control the market. That's the issue - the GB energy market. We need to have a Government in London that sees renewable energy as important and is willing to make the investments in renewable energy that are going to be needed for the future. That is not the case at the moment. What we've seen over the years are solar panels having their subsidies removed, the same for onshore wind, and now what we have is a situation where the UK Government has limited itself to a small number of ways of generating energy. They need to be more expansive than that, and be far bolder in terms of supporting projects like the tidal lagoon.
Welsh: Ydw, ond ni fyddem ni'n rheoli'r farchnad o hyd. Dyna'r broblem - marchnad ynni Prydain Fawr. Mae angen i ni gael Llywodraeth yn Llundain sy'n credu bod ynni adnewyddadwy yn bwysig ac sy'n barod i wneud y buddsoddiadau mewn ynni adnewyddadwy a fydd eu hangen ar gyfer y dyfodol. Nid yw hynny'n wir ar hyn o bryd. Yr hyn yr ydym ni wedi ei weld dros y blynyddoedd yw tynnu cymorthdaliadau ar gyfer paneli solar yn ôl, yr un fath ar gyfer gwynt ar y tir, a'r hyn sydd gennym ni nawr yw sefyllfa lle mae Llywodraeth y DU wedi cyfyngu ei hun i nifer fach o ffyrdd o gynhyrchu ynni. Mae angen iddyn nhw fod yn fwy eang na hynny, a bod yn llawer mwy beiddgar o ran cefnogi prosiectau fel y morlyn llanw.
English: Hydrogen has the potential, in terms of power, transport and heat, to play an important role. Several Welsh Government initiatives are exploring hydrogen opportunities in Wales to improve our understanding of its potential.
Welsh: Mae potensial mawr gyda hydrogen i chwarae rôl bwysig yn ein heconomi, gan ei fod yn ddefnyddiol o ran gwres, pŵer a thrafnidiaeth. Mae nifer o fentrau Llywodraeth Cymru yn edrych ar y cyfleoedd i ddefnyddio hydrogen yng Nghymru i wella ein dealltwriaeth o'i botensial.
English: Thank you for that response, but, eight years ago, Peter Hain and Jane Davidson announced that the M4 would become a hydrogen highway for Wales and, by now - for two years, in fact - there would have been a list of places where hydrogen could be stored and used as part of decarbonised transport. We haven't seen that dream realised and we've seen virtually no progress over the past few years in developing the potential of hydrogen. We have, this morning, been discussing decarbonising the Welsh economy. This is technology devised in Wales, where research is currently happening in Baglan and elsewhere, where there is a golden opportunity for the Welsh Government not only to lead in Wales but also to lead internationally. Will you take that opportunity to be, as you said to Leanne Wood, bold and brave?
Welsh: Diolch am yr ateb, ond, wyth mlynedd yn ôl, fe gyhoeddodd Peter Hain a Jane Davidson y byddai'r M4 yn dod yn briffordd hydrogen i Gymru, a byddai, erbyn hyn - ers dwy flynedd, a dweud y gwir - restr o lefydd i storio hydrogen, i ddefnyddio hydrogen, fel rhan o drafnidiaeth a oedd yn cael ei datgarboneiddio. Nid ŷm ni wedi gweld y freuddwyd yna wedi'i gwireddu ac nid ŷm ni wedi gweld nemor ddim yn symud ymlaen yn ystod y blynyddoedd diwethaf i ddatblygu potensial hydrogen. Rŷm ni newydd fod yn trafod, drwy'r bore yma, datgarboneiddio economi Cymru. Dyma dechnoleg a ddyfeisiwyd yng Nghymru, lle mae yna ymchwil, ar hyn o bryd, yn digwydd ym Maglan a llefydd tebyg, lle mae yna gyfle euraidd i Lywodraeth Cymru nid yn unig i arwain yng Nghymru, ond i arwain yn rhyngwladol. A wnewch chi fanteisio ar y cyfle yma i fod, fel y dywedoch chi wrth Leanne Wood, yn bold and brave?
English: We are. A reference group has been established to lead our thinking on hydrogen. We have been ensuring that resources are available to show how the technology will work. We commissioned a study to look at opportunities with hydrogen in Rhondda Cynon Taf two years ago and recommendations of that report are being considered at the moment to see how they will work. We are helping Monmouthshire County Council, for example, to look at opportunities to build on Riversimple, which is an application happening in their area looking at sustainable fuel and, of course, looking at how that will happen. A sum of £2 million has been given to Riversimple. That shows our support in terms of supporting the low-carbon economy on a local level. Of course, we're working with Pembrokeshire council and Milford Haven port in order to develop a zero-carbon area in the Milford Haven area. So, quite a number of things are being supported and, of course, there's a lot of potential available with research. Sêr Cymru is funding research in Swansea University on the use of hydrogen in vehicles and Cardiff University is also looking at research in terms of technology to create green hydrogen.
Welsh: Mi ydym ni. Mae yna grŵp cyfeirio wedi cael ei sefydlu er mwyn arwain y ffordd rŷm ni'n meddwl ynglŷn â hydrogen yn y pen draw. Rŷm ni wedi bod yn sicrhau bod yna adnoddau ar gael er mwyn dangos fel y bydd y dechnoleg yn gweithio. Mi wnaethom ni gomisiynu astudiaeth i edrych ar gyfleoedd hydrogen yn Rhondda Cynon Taf ddwy flynedd yn ôl ac mae argymhellion yr adroddiad hwnnw yn cael eu hystyried ar hyn o bryd er mwyn gweld sut y byddan nhw'n gweithio. Rŷm ni'n helpu Cyngor Sir Fynwy, er enghraifft, i edrych ar gyfleon i adeiladu ar Riversimple, sef cais sy'n cymryd lle yn eu hardal nhw ynglŷn ag edrych ar danwydd cynaliadwy, a hefyd, wrth gwrs, gweld fel y bydd hynny'n digwydd. Mae £2 miliwn wedi cael ei roi i Riversimple. Mae hynny'n dangos, wrth gwrs, ein cefnogaeth ni o ran cefnogi'r economi carbon isel lleol. Ac, wrth gwrs, rŷm ni hefyd yn gweithio gyda Chyngor Sir Penfro a phorthladd Aberdaugleddau er mwyn datblygu ardal sero-garbon yn ardal Aberdaugleddau. So, mae sawl peth wedi cael eu cefnogi lan at nawr ac, wrth gwrs, mae llawer o botensial ar gael gyda'r gwaith ymchwil hefyd. Mae rhaglen Sêr Cymru yn cyllido gwaith ymchwil ym Mhrifysgol Abertawe ynglŷn â thanwydd hydrogen ar gyfer cerbydau ac mae Prifysgol Caerdydd hefyd yn edrych ar waith ymchwil ynglŷn â thechnoleg i greu hydrogen gwyrdd yn y pen draw.
English: First Minister, there have been concerns expressed from some quarters that we may be putting all our eggs in the electric basket and the electrification basket in terms of rail and cars at the very point when some countries are moving fast towards a hydrogen economy. I suspect that, over the medium term, it will be a mixture of both that will provide the carbon reductions that we need. Will you undertake that you will look, in the first instance, for exploring the potential for hydrogen fuel on freight, railways and buses? I think it was Simon Thomas who mentioned the M4 as a potential hydrogen highway. And looking beyond that, clearly, we are moving down the line of electric vehicles at the moment. There were all sorts of issues with providing electric charging points in the early days of electric cars, and there are still some issues there. In the future, hydrogen cars might be much more of a reality. Have you done any provisional work in terms of developing our highways, developing the infrastructure for a potential hydrogen future, not just in the case of trains and buses, but also in the case of cars as well?
Welsh: Brif Weinidog, mynegwyd pryderon gan rai ein bod ni efallai'n rhoi ein hwyau i gyd yn y fasged drydan a'r fasged drydaneiddio o ran rheilffyrdd a cheir, ar yr union adeg pan fo rhai gwledydd yn symud yn gyflym tuag at economi hydrogen. Rwy'n amau, dros y tymor canolig, mai cymysgedd o'r ddau fydd yn darparu'r gostyngiadau carbon sydd eu hangen arnom ni. A wnewch chi addo y gwnewch chi edrych, yn y lle cyntaf, ar archwilio'r potensial ar gyfer tanwydd hydrogen ar gludwyr nwyddau, rheilffyrdd a bysiau? Rwy'n credu mai Simon Thomas gyfeiriodd at yr M4 fel priffordd hydrogen bosibl. A chan edrych y tu hwnt i hynny, yn amlwg, rydym ni'n mynd ar drywydd cerbydau trydan ar hyn o bryd. Roedd pob math o broblemau gyda darparu pwyntiau gwefru trydan yn nyddiau cynnar ceir trydan, a cheir rhai problemau o hyd yn hynny o beth. Yn y dyfodol, efallai y bydd ceir hydrogen yn llawer mwy o realiti. A ydych chi wedi gwneud unrhyw waith rhagarweiniol o ran datblygu ein priffyrdd, datblygu'r seilwaith ar gyfer dyfodol hydrogen posibl, nid yn unig yn achos trenau a bysiau, ond yn achos ceir hefyd?
English: If I remember rightly, the hydrogen fuel cell was invented in Wales. So, in some ways, we've stolen the march there and we must make sure that we continue to be at the forefront of this technology. We did look at the option of hydrogen technology with the train bidders during the procurement process. That wasn't something that we could take forward at this stage, but we'll continue to look at how the network can innovate in the future. If we look, for example, at the research I made reference to earlier on - the research work at Swansea University and Cardiff University - looking at how we can develop hydrogen in the future as well, it's hugely important for us to be ahead of the game in Wales in terms of the scientific research. I think there are great opportunities there, in the future, in terms of developing hydrogen as a fuel, and he will be aware, of course, of Riversimple, the trial that took place in Monmouthshire. Again, it's a question of supporting the research and supporting the trials to move the technology forward, and we'll continue to do that.
Welsh: Os cofiaf yn iawn, dyfeisiwyd y gell tanwydd hydrogen yng Nghymru. Felly, mewn rhai ffyrdd, rydym ni wedi achub y blaen yn hynny o beth ac mae'n rhaid i ni wneud yn siŵr ein bod ni'n parhau i fod ar flaen y gad o ran y dechnoleg hon. Ystyriwyd y dewis o dechnoleg hydrogen gennym gyda'r cynigwyr trenau yn ystod y broses gaffael. Nid oedd hynny'n rhywbeth y gallem ni fwrw ymlaen ag ef ar hyn o bryd, ond byddwn yn parhau i edrych ar sut y gall y rhwydwaith arloesi yn y dyfodol. Os edrychwn ni, er enghraifft, ar y gwaith ymchwil y cyfeiriais i ato'n gynharach - y gwaith ymchwil ym Mhrifysgol Abertawe a Phrifysgol Caerdydd - yn ystyried sut y gallwn ni ddatblygu hydrogen yn y dyfodol hefyd, mae'n hynod bwysig i ni fod ar flaen y gad yng Nghymru o ran yr ymchwil gwyddonol. Rwy'n credu bod cyfleoedd gwych ar gael, yn y dyfodol, o ran datblygu hydrogen fel tanwydd, a bydd ef yn ymwybodol, wrth gwrs, o Riversimple, yr arbrawf a gynhaliwyd yn sir Fynwy. Unwaith eto, mae'n gwestiwn o gefnogi'r gwaith ymchwil a chefnogi'r arbrofion i symud y dechnoleg yn ei blaen, a byddwn yn parhau i wneud hynny.
English: There's complete coverage of local development plans in the South Wales Central region. The implementation, of course, of local development plans is the responsibility of each respective local planning authority.
Welsh: Mae'r holl gynlluniau datblygu lleol yn rhanbarth Canol De Cymru wedi eu cwblhau. Cyfrifoldeb pob awdurdod cynllunio lleol perthnasol yw gweithredu cynlluniau datblygu lleol, wrth gwrs.
English: Diolch. I didn't really expect a proper answer, so I'm going to give you an update on the LDP in Cardiff on behalf of residents, because your local development plan is bringing absolute chaos. Traffic jams already go on for miles, and yet there will be over 10,000 extra cars on those roads that are already rammed. There's no new infrastructure in place, no new public transport, and communities will be suffocated with dirty and polluted air. GP surgeries are about to have thousands of extra patients when they are already at breaking point. New places will not be provided in doctors' surgeries or hospitals until 3,000 houses are built. You denied announcing that all this would take place. Your councillors stood in green fields pledging to protect them; those very same green fields are now full of bulldozers. Do you accept that you and your party have a very strange relationship with the truth?
Welsh: Diolch. Doeddwn i ddim yn disgwyl ateb iawn mewn gwirionedd, felly rwy'n mynd i roi'r newyddion diweddaraf i chi am y CDLl yng Nghaerdydd ar ran trigolion, oherwydd mae eich cynllun datblygu lleol yn creu anhrefn llwyr. Mae tagfeydd traffig eisoes yn mynd ymlaen am filltiroedd, ac eto bydd dros 10,000 o geir ychwanegol ar y ffyrdd hynny sydd eisoes yn orlawn. Nid oes unrhyw seilwaith newydd ar waith, dim trafnidiaeth gyhoeddus newydd, a bydd cymunedau yn cael eu mygu gan aer brwnt a llygredig. Mae meddygfeydd teulu ar fin cael miloedd o gleifion ychwanegol pan eu bod wedi cyrraedd pen eu tennyn eisoes. Ni fydd lleoedd newydd yn cael eu darparu mewn meddygfeydd teulu nac ysbytai tan i 3,000 o dai gael eu hadeiladu. Fe wnaethoch chi wadu cyhoeddi y byddai hyn i gyd yn digwydd. Safodd eich cynghorwyr mewn caeau gwyrdd yn addo eu hamddiffyn; mae'r un caeau gwyrdd hynny yn llawn teirw dur erbyn hyn. A ydych chi'n derbyn bod gennych chi a'ch plaid berthynas ryfedd iawn â'r gwir?
English: I'm sorry; I don't know what the allegation was there, Llywydd. I'd like a ruling, please.
Welsh: Mae'n ddrwg gen i; nid wyf i'n gwybod beth oedd yr honiad yn y fan yna, Llywydd. Hoffwn i gael dyfarniad, os gwelwch yn dda.
English: Well, if you fail to understand the allegation, you can't answer the question. Thank you. Andrew R.T. Davies.
Welsh: Wel, os nad ydych chi'n gallu deall yr honiad, ni allwch chi ateb y cwestiwn. Diolch. Andrew R.T. Davies.
English: First Minister, in relation to LDPs, it is really important that, obviously, local people's voices are heard in the process. There does appear in the current system to be a disconnect with the ability for local people to feel they're having an influence in the development of LDPs. I appreciate that that's a responsibility for local authorities, but ultimately the Welsh Government signs those LDPs off. Where do you think real improvements can be made in the process so that local communities do not feel that they are excluded from the development of plans that are supposed to govern the development of their own communities?
Welsh: Brif Weinidog, o ran CDLlau, mae'n bwysig iawn, yn amlwg, bod lleisiau pobl leol yn cael eu clywed yn y broses. Mae'n ymddangos yn y system bresennol fod diffyg cysylltiad â'r gallu i bobl leol deimlo bod ganddyn nhw ddylanwad yn natblygiad CDLlau. Rwy'n sylweddoli mai cyfrifoldeb awdurdodau lleol yw hwnnw, ond mae Llywodraeth Cymru yn cadarnhau'r CDLlau hynny yn y pen draw. Ble ydych chi'n credu y gellir gwneud gwelliannau gwirioneddol yn y broses fel nad yw cymunedau lleol yn teimlo eu bod yn cael eu heithrio o ddatblygiad cynlluniau sydd i fod i lywodraethu datblygiad eu cymunedau eu hunain?