techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch yn fawr, Weinidog. Effectively run elections are the cornerstone of any good democracy, and it's important that voters feel that voting is accessible to them. On polling day for the Senedd earlier this year, understandably because of COVID regulations, we had to vote in a different way. But one side effect of that were long queues at many polling stations, some up to two hours, and I know of one polling station in Cardiff West that was still taking votes at 11.30 at night. Naturally, some people turned away. Last week, we discussed voting inclusion, the inclusion of as many voters as we can in this Senedd. Having to queue for so long, especially if there's adverse weather, especially if it's late at night, will mean that voting isn't accessible for all people, really, but especially the elderly, especially people with young children, especially people living with disabilities. With the possibility of COVID regulations still being in place at next year's May elections, what discussions have you had with local authorities to ensure that voting is as accessible as possible and that we don't see a repeat of the long queues that we saw in the May Senedd elections? Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch yn fawr, Weinidog. Etholiadau wedi'u cynnal yn effeithiol yw conglfaen unrhyw ddemocratiaeth dda, ac mae'n bwysig fod pleidleiswyr yn teimlo bod pleidleisio'n hygyrch iddynt. Ar ddiwrnod etholiad y Senedd yn gynharach eleni, yn ddealladwy oherwydd rheoliadau COVID, bu'n rhaid inni bleidleisio mewn ffordd wahanol. Ond un o sgil-effeithiau hynny oedd ciwiau hir mewn llawer o orsafoedd pleidleisio, hyd at oddeutu dwy awr, a gwn am un orsaf bleidleisio yng Ngorllewin Caerdydd a oedd yn dal i dderbyn pleidleisiau am 11.30 y nos. Yn naturiol, dewisodd rhai pobl adael. Yr wythnos diwethaf, buom yn trafod cynhwysiant pleidleisio, cynnwys cynifer o bleidleiswyr ag y gallwn yn y Senedd hon. Bydd gorfod ciwio cyhyd, yn enwedig os yw'r tywydd yn arw, yn enwedig os yw'n hwyr yn y nos, yn golygu nad yw pleidleisio'n hygyrch i bawb mewn gwirionedd, ond yn enwedig yr henoed, yn enwedig pobl â phlant ifanc, yn enwedig pobl sy'n byw gydag anableddau. Gyda'r posibilrwydd y bydd rheoliadau COVID yn dal i fod ar waith yn etholiadau mis Mai y flwyddyn nesaf, pa drafodaethau a gawsoch gydag awdurdodau lleol i sicrhau bod pleidleisio mor hygyrch â phosibl ac na fyddwn yn gweld y ciwiau hir a welsom yn etholiadau'r Senedd ym mis Mai eto? Diolch yn fawr.
English: Thank you for raising this, and clearly it's an important issue that will need to be addressed as we move towards the local government elections next May. We're working closely to try and improve the uptake of postal votes, which is a simple way that people can avoid the queues, but also to try and ensure that more postal votes are done correctly the first time. So, we're looking at the design of those postal ballots because we know that there are errors made and people need to feel confident that they've done the form correctly and they haven't been confused by it. The forms do ask for a lot of information, so we've done some analysis, and around half of all invalid postal votes involve an issue with the elector's date of birth, so that's the primary focus of our work in terms of amending those forms to try and design out those kind of issues. So, that's part of it, but clearly, there will be long discussions with electoral returning officers as we start to get into the detailed planning, and part of that will obviously be those discussions about avoiding those long queues to which you referred.
Welsh: Diolch am godi hyn, ac yn amlwg mae'n fater pwysig y bydd angen mynd i'r afael ag ef wrth inni symud tuag at yr etholiadau llywodraeth leol fis Mai nesaf. Rydym yn gweithio'n agos i geisio gwella'r nifer sy'n manteisio ar bleidleisiau post, sy'n ffordd syml y gall pobl osgoi'r ciwiau, ond hefyd i geisio sicrhau bod mwy o bleidleisiau post yn cael eu gwneud yn gywir y tro cyntaf. Felly, rydym yn edrych ar gynllun pleidleisiau post oherwydd gwyddom fod gwallau'n digwydd ac mae angen i bobl deimlo'n hyderus eu bod wedi llenwi'r ffurflen yn gywir ac nad ydynt wedi'u drysu ganddi. Mae'r ffurflenni'n gofyn am lawer o wybodaeth, felly rydym wedi gwneud rhywfaint o ddadansoddi, ac mae tua hanner yr holl bleidleisiau post annilys yn ymwneud â phroblem gyda dyddiad geni'r etholwr, felly dyna brif ffocws ein gwaith ar ddiwygio'r ffurflenni i geisio cael gwared ar y mathau hynny o broblemau. Felly, mae hynny'n rhan ohono, ond yn amlwg, bydd trafodaethau hir gyda swyddogion canlyniadau etholiadol wrth inni ddechrau ar y gwaith cynllunio manwl, ac yn amlwg bydd trafodaethau ynglŷn ag osgoi'r ciwiau hir y cyfeirioch chi atynt yn rhan o hynny.
English: Can I thank Rhys ab Owen for tabling this important question, and also declare my interest as a serving councillor on Bridgend County Borough Council? I note with interest the Welsh Government plans to pilot new measures such as early voting in certain wards in Bridgend council ahead of next year's local government elections, the justification for which being that this will happen in the wards that had the lowest historical turnouts. However, in Bridgend County Borough Council, the vision doesn't quite match the reality, as I note that Coychurch, which was the ward with the joint highest turnout at the last election in the whole of the county, is one of the areas included in this early voting pilot, which completely contradicts the stated intention. So, is it not therefore apparent, Minister, that these so-called pilots are being introduced not to benefit increased voter participation in these elections, but instead being conducted to enhance the electoral prospects of the Labour Party?
Welsh: A gaf fi ddiolch i Rhys ab Owen am gyflwyno'r cwestiwn pwysig hwn, a datgan buddiant hefyd fel cynghorydd ar Gyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr ar hyn o bryd? Nodaf gyda diddordeb fod Llywodraeth Cymru yn bwriadu treialu mesurau newydd megis pleidleisio'n gynnar mewn rhai wardiau yng nghyngor Pen-y-bont ar Ogwr cyn yr etholiadau llywodraeth leol y flwyddyn nesaf, a'r cyfiawnhad dros wneud hynny yw y bydd yn digwydd yn y wardiau a oedd â'r nifer isaf o bleidleiswyr yn y gorffennol. Fodd bynnag, yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, nid yw'r weledigaeth yn cyd-fynd yn llwyr â'r realiti, gan fy mod yn nodi bod Llangrallo, sy'n un o'r ddwy ward a welodd y ganran uchaf o bleidleiswyr yn y sir gyfan yn yr etholiad diwethaf, yn un o'r ardaloedd sydd wedi'u cynnwys yn y cynllun peilot pleidleisio cynnar, sy'n gwbl groes i'r bwriad a nodwyd. Felly, onid yw'n amlwg, Weinidog, nad yw'r cynlluniau peilot hyn fel y'u gelwir yn cael eu cyflwyno i sicrhau mwy o gyfranogiad gan bleidleiswyr yn yr etholiadau hyn, ond yn hytrach eu bod yn cael eu cynnal i wella rhagolygon etholiadol y Blaid Lafur?
English: I suggest that the Conservative Member doesn't judge this Government by his own Government's standards. We are very interested in supporting everybody who has the right to vote to get out there and do it, and they will obviously vote for who they choose. We've taken action right across Wales, including in constituencies that are currently represented by Conservative Members, to introduce new democratic engagement officers. So, they're across Wales, and they mean that now, for the first time, we've got a network of officers who are responsible for identifying barriers to registration, and they're working collaboratively with local partners to overcome them. We've also set up the local authority registration officer network to bring those individuals funded through the programme together to share knowledge and ideas as to how to get as many people as possible registered to vote, and to make it as easy as possible to cast that vote. That's happening right across Wales.
Welsh: Awgrymaf nad ddylai'r Aelod Ceidwadol farnu'r Llywodraeth hon yn ôl safonau ei Lywodraeth ei hun. Mae gennym ddiddordeb mawr mewn cefnogi pawb sydd â hawl i bleidleisio i wneud hynny, a byddant yn amlwg yn pleidleisio dros y sawl y maent yn ei ddewis. Rydym wedi cymryd camau ledled Cymru, gan gynnwys mewn etholaethau a gynrychiolir gan Aelodau Ceidwadol ar hyn o bryd, i gyflwyno swyddogion ymgysylltu democrataidd newydd. Felly, maent yno ledled Cymru, ac maent yn golygu bod gennym bellach, am y tro cyntaf, rwydwaith o swyddogion sy'n gyfrifol am nodi rhwystrau i gofrestru, ac maent yn cydweithio â phartneriaid lleol i'w goresgyn. Rydym hefyd wedi sefydlu rhwydwaith swyddogion cofrestru awdurdodau lleol i ddod â'r unigolion a ariennir drwy'r rhaglen at ei gilydd i rannu gwybodaeth a syniadau ynglŷn â sut i sicrhau bod cynifer o bobl â phosibl yn cofrestru i bleidleisio, a'i gwneud mor hawdd â phosibl iddynt fwrw'r bleidlais honno. Mae hynny'n digwydd ledled Cymru.
English: I would like to declare at the beginning of this question that I am a Rhondda Cynon Taf councillor.
Welsh: Hoffwn ddatgan ar ddechrau'r cwestiwn fy mod yn gynghorydd sir ar gyfer Rhondda Cynon Taf.
English: The Welsh Government provides support to local authorities to deliver statutory and non-statutory services through the annual core settlement funding and through specific grants.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru yn rhoi cymorth i awdurdodau lleol ddarparu gwasanaethau statudol ac anstatudol drwy gyllid blynyddol y setliad craidd a thrwy grantiau penodol.
English: Thank you, Minister. One sector that receives non-statutory funding from local authorities is local museums. I'd therefore like to ask what steps are being taken by the Welsh Government to safeguard local museums specifically, which are mainly funded by local authorities, but have seen swingeing cuts of 31 per cent over 10 years, as they are not statutory services. Is there more that the Government can do in terms of providing specific funding to support them to survive?
Welsh: Diolch, Weinidog. Un sector sydd yn derbyn arian gan lywodraeth leol sy'n anstatudol ydy amgueddfeydd lleol. Hoffwn ofyn, felly, pa gamau sy'n cael eu cymryd gan Lywodraeth Cymru i ddiogelu amgueddfeydd lleol yn benodol, sydd yn bennaf yn cael eu hariannu gan awdurdodau lleol, ond sydd wedi dioddef toriadau enbyd o 31 y cant dros 10 mlynedd, gan nad ydynt yn wasanaeth statudol. Oes mwy mae'r Llywodraeth yn bwriadu ei wneud o ran darparu cyllid penodol i'w cefnogi i oroesi?
English: I think the most important thing that we can do to protect non-statutory services is to give local government the best possible settlement through the revenue support grant and through the other specific grants that the Welsh Government provides. Around 80 per cent of the RSG is non-hypothecated, so it's important that local authorities do have that freedom to invest in line with their local priorities. But as I say, we'll be publishing the Welsh Government's budget on 20 December, and we've already set out that we would look to prioritise funding for health and social services, and for giving local government the best possible settlement. I think that, in doing so, that's the way in which we can best put these non-statutory but incredibly valuable services on the best footing.
Welsh: Credaf mai'r peth pwysicaf y gallwn ei wneud i ddiogelu gwasanaethau anstatudol yw rhoi'r setliad gorau posibl i lywodraeth leol drwy'r grant cynnal refeniw a thrwy'r grantiau penodol eraill y mae Llywodraeth Cymru yn eu darparu. Nid yw tua 80 y cant o'r grant cynnal refeniw wedi'i neilltuo, felly mae'n bwysig fod gan awdurdodau lleol ryddid i fuddsoddi yn unol â'u blaenoriaethau lleol. Ond fel y dywedais, byddwn yn cyhoeddi cyllideb Llywodraeth Cymru ar 20 Rhagfyr, ac rydym eisoes wedi nodi y byddem yn ceisio blaenoriaethu cyllid ar gyfer iechyd a gwasanaethau cymdeithasol, ac anelu i roi'r setliad gorau posibl i lywodraeth leol. Wrth wneud hynny, credaf mai dyna'r ffordd orau o sicrhau bod y gwasanaethau anstatudol ond hynod werthfawr hyn yn y sefyllfa orau.
English: And for the third time today -
Welsh: Ac am y trydydd tro heddiw -
English: Thank you very much for the question. I welcome the progress in each of the regions, including in south-east Wales, in establishing their corporate joint committees. I am committed to working closely with local government to support the establishment of their CJCs and the transition from the current regional arrangements.
Welsh: Diolch yn fawr am y cwestiwn. Rwy'n croesawu'r cynnydd ym mhob un o'r rhanbarthau, gan gynnwys yn ne-ddwyrain Cymru, ar sefydlu eu cyd-bwyllgorau corfforedig. Rwyf wedi ymrwymo i weithio'n agos gyda llywodraeth leol i gefnogi'r gwaith o sefydlu eu cyd-bwyllgorau corfforedig a'r newid o'r trefniadau rhanbarthol presennol.
English: I feel the need to speak up for corporate joint committees given some of the issues that have raised in the Chamber this afternoon. I've been involved in working with Aneurin Bevan University Health Board, Caerphilly County Borough Council, Stagecoach and Transport for Wales in order to try and secure improved bus links to the new Grange University Hospital near Cwmbran, and the route that is proposed, and hopefully we can get off the ground, will cover three county borough areas. It's my belief that a corporate joint committee approach involving that kind of transport provision would iron out some of the problems that have been encountered historically, and I feel CJCs have an important role to play in that case, with regard to delivering that. Will that be included in any provisions in the future bus Bill, and does the Minister agree that CJCs can provide that level of support?
Welsh: Teimlaf fod angen siarad dros gyd-bwyllgorau corfforedig o ystyried rhai o'r materion sydd wedi codi yn y Siambr y prynhawn yma. Rwyf wedi bod yn gwneud gwaith gyda Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili, Stagecoach a Trafnidiaeth Cymru er mwyn ceisio sicrhau gwell cysylltiadau bws ag Ysbyty Athrofaol y Faenor ger Cwmbrân, a bydd y llwybr arfaethedig, a gobeithio y gallwn ddechrau ar y gwaith hwnnw, yn cwmpasu tair ardal bwrdeistref sirol. Rwy'n credu y byddai dull cyd-bwyllgor corfforedig sy'n cynnwys darpariaeth drafnidiaeth o'r fath yn datrys rhai o'r problemau a gafwyd yn y gorffennol, a theimlaf fod gan gyd-bwyllgorau corfforedig rôl bwysig i'w chwarae yn hynny o beth. A gaiff hynny ei gynnwys mewn unrhyw ddarpariaethau yn y Bil bysiau yn y dyfodol, ac a yw'r Gweinidog yn cytuno y gall cyd-bwyllgorau corfforedig ddarparu'r lefel honno o gymorth?
English: That's a really good question, and it does give me the opportunity just to say that, obviously, CJCs will be responsible for developing regional transport plans, but these will obviously be considering issues relating to transport in and from each CJC area, and include policies for implementing the Wales transport strategy. The point about buses is really important, because, obviously, the system for the planning and delivery of bus services needs to be efficient and effective, and we want all parts of the system to work together to achieve the type of bus service that we want. It's about one network, one timetable and one ticket. It seems simple, but, actually, it will require a lot of work. I think the fact that we could do some work on a regional basis will be really, really important. Obviously, there would need to be clarity over the roles and how local, regional and national authorities can integrate to ensure local accountability and a national perspective on the future of bus services, but I do want to reassure Hefin David that work is under way with local authorities to consider where those functions best sit to achieve this. Potentially there could be an important role for CJCs, given their transport function and the clear overview that they will have of the importance of networks within their areas.
Welsh: Mae hwnnw'n gwestiwn da iawn, ac mae'n rhoi cyfle imi ddweud y bydd cyd-bwyllgorau corfforedig yn gyfrifol am ddatblygu cynlluniau trafnidiaeth rhanbarthol wrth gwrs, ond yn amlwg, bydd y rhain yn ystyried materion sy'n ymwneud â thrafnidiaeth i ac o bob ardal cyd-bwyllgor corfforedig, ac yn cynnwys polisïau ar gyfer gweithredu strategaeth drafnidiaeth Cymru. Mae'r pwynt am fysiau yn bwysig iawn, oherwydd, yn amlwg, mae angen i'r system ar gyfer cynllunio a darparu gwasanaethau bysiau fod yn effeithlon ac yn effeithiol, ac rydym eisiau i bob rhan o'r system gydweithio i gyflawni'r math o wasanaeth bws rydym ei eisiau. Mae'n ymwneud ag un rhwydwaith, un amserlen ac un tocyn. Mae'n ymddangos yn syml, ond mewn gwirionedd, bydd angen llawer o waith arno. Credaf y bydd y ffaith y gallem wneud rhywfaint o waith ar sail ranbarthol yn wirioneddol bwysig. Yn amlwg, byddai angen eglurder ynghylch y rolau a sut y gall awdurdodau lleol, rhanbarthol a chenedlaethol integreiddio i sicrhau atebolrwydd lleol a phersbectif cenedlaethol ar ddyfodol gwasanaethau bysiau, ond rwyf eisiau sicrhau Hefin David fod gwaith ar y gweill gydag awdurdodau lleol i ystyried lle sydd orau i'r swyddogaethau hynny fod er mwyn cyflawni hyn. Gallai fod rôl bwysig i gyd-bwyllgorau corfforedig, o ystyried eu swyddogaeth drafnidiaeth a'r trosolwg clir a fydd ganddynt o bwysigrwydd rhwydweithiau yn eu hardaloedd.
English: Thank you. This issue falls within the Minister for Climate Change's portfolio. However, I can confirm that all pesticides authorised in the UK undergo extensive scientific and technical assessment, and meet strict regulatory standards to ensure they pose no threat to human or animal health and the environment.
Welsh: Diolch. Mae'r mater hwn yn rhan o bortffolio'r Gweinidog Newid Hinsawdd. Fodd bynnag, gallaf gadarnhau bod pob plaladdwr a awdurdodir yn y DU yn destun asesiad gwyddonol a thechnegol helaeth, ac yn bodloni safonau rheoleiddio llym i sicrhau nad ydynt yn fygythiad i iechyd pobl, anifeiliaid a'r amgylchedd.
English: Glyphosate is used to kill weeds. I, along with many others, have concerns about the effect of glyphosate on humans, animals and the environment. It's a non-selective systemic herbicide that kills a wide range of plants by entering plants through leaves and using the plant's circulatory system to reach its crown and roots. Does the Minister share my concern, and does the Government intend to legislate regarding the use of glyphosate?
Welsh: Defnyddir glyffosad i ladd chwyn. Rwyf fi, ynghyd â llawer o rai eraill, yn pryderu am effaith glyffosad ar bobl, anifeiliaid a'r amgylchedd. Mae'n chwynladdwr systemig annetholus sy'n lladd ystod eang o blanhigion drwy fynd i mewn i'r planhigyn drwy'r dail ac yn defnyddio system gylchredol y planhigyn i gyrraedd y brigdyfiant a'r gwreiddiau. A yw'r Gweinidog yn rhannu fy mhryder, ac a yw'r Llywodraeth yn bwriadu deddfu ar y defnydd o glyffosad?
English: I'm obviously aware of the concerns regarding the use of glyphosate. At the end of 2017, the EU reapproved it for a further five years, and I'm aware that discussions are beginning now between the European Food Safety Authority and the European Chemicals Agency. But, obviously, since January of this year, a new independent pesticides regulatory regime has begun to operate in Great Britain, and that's got a continued, rigorous and comprehensive risk assessment process for pesticides. So, now Welsh Ministers will continue to take relevant pesticide decisions for Wales, and Great Britain as a whole will undertake its own independent assessments of the evidence on the chemical. Obviously, Welsh Ministers will be very much involved in those discussions.
Welsh: Rwy'n amlwg yn ymwybodol o'r pryderon ynghylch defnyddio glyffosad. Ar ddiwedd 2017, cafodd ei ailgymeradwyo am bum mlynedd arall gan yr UE, ac rwy'n ymwybodol fod trafodaethau'n dechrau yn awr rhwng Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop a'r Asiantaeth Gemegion Ewropeaidd. Ond yn amlwg, ers mis Ionawr eleni, mae cyfundrefn reoleiddio plaladdwyr annibynnol newydd wedi dechrau gweithredu ym Mhrydain, ac mae gan honno broses asesu risg barhaus, drylwyr a chynhwysfawr ar gyfer plaladdwyr. Felly, yn awr bydd Gweinidogion Cymru yn parhau i wneud penderfyniadau perthnasol ynghylch plaladdwyr ar gyfer Cymru, a bydd Prydain yn cynnal ei hasesiadau annibynnol ei hun o'r dystiolaeth ar y cemegyn. Yn amlwg, bydd Gweinidogion Cymru yn rhan o'r trafodaethau hynny.
English: Minister, the UK national action plan for the sustainable use of pesticides aims to minimise the risks and the impacts of pesticides to human health and the environment, whilst ensuring that pests and pesticide resistance are managed effectively. Many farmers and land managers currently use pesticides to control and protect their crops from harm from invertebrates, disease and weeds. One of the aims of the UK national action plan focuses on research and development, so can you outline what work has been done directly here in Wales on R&D into pesticides, so we can reduce our reliance on them and help secure the food supply chain?
Welsh: Weinidog, nod cynllun gweithredu cenedlaethol y DU ar gyfer defnyddio plaladdwyr yn gynaliadwy yw lleihau risgiau ac effeithiau plaladdwyr i iechyd pobl a'r amgylchedd, tra'n sicrhau bod plâu ac ymwrthedd i blaladdwyr yn cael eu rheoli'n effeithiol. Ar hyn o bryd mae llawer o ffermwyr a rheolwyr tir yn defnyddio plaladdwyr i reoli a diogelu eu cnydau rhag niwed gan infertebratau, clefydau a chwyn. Mae un o amcanion cynllun gweithredu cenedlaethol y DU yn canolbwyntio ar ymchwil a datblygu, felly a allwch chi amlinellu pa waith ymchwil a datblygu a wnaethpwyd yn uniongyrchol yma yng Nghymru mewn perthynas â phlaladdwyr fel y gallwn leihau ein dibyniaeth arnynt a helpu i ddiogelu'r gadwyn cyflenwi bwyd?
English: Thank you. As I said, this doesn't actually sit in my portfolio - it sits in the climate change ministry - but I'm aware a joint UK consultation on a draft version of a revised national action plan for the sustainable use of pesticides was launched at the end of last year. I know the Minister's officials are working very closely with their counterparts across the UK so that they can amend the draft plan, whilst reflecting, obviously, on the responses that have been submitted in the consultation.
Welsh: Diolch. Fel y dywedais, nid yw'r mater hwn yn rhan o fy mhortffolio mewn gwirionedd - mae'n perthyn i'r weinyddiaeth newid hinsawdd - ond rwy'n ymwybodol fod ymgynghoriad ar y cyd yn y DU ar fersiwn ddrafft o gynllun gweithredu cenedlaethol diwygiedig ar gyfer defnyddio plaladdwyr yn gynaliadwy wedi'i lansio ddiwedd y llynedd. Gwn fod swyddogion y Gweinidog yn gweithio'n agos iawn gyda'u swyddogion cyfatebol ledled y DU fel y gallant ddiwygio'r cynllun drafft, tra'n ystyried yr ymatebion a gyflwynwyd yn yr ymgynghoriad.
English: Diolch. I've held several discussions with the Minister for Economy on a range of issues across north Wales, and tomorrow I'll be chairing the north Wales Cabinet committee, which the Minister will be attending. We continue to work very closely with our public sector partners to ensure the best possible economic infrastructure investments across all parts of Wales, as outlined in our programme for government.
Welsh: Diolch. Rwyf wedi cynnal sawl trafodaeth gyda Gweinidog yr Economi ar amrywiaeth o faterion ledled gogledd Cymru, ac yfory byddaf yn cadeirio pwyllgor y Cabinet ar ogledd Cymru, y bydd y Gweinidog yn ei fynychu. Rydym yn parhau i weithio'n agos iawn gyda'n partneriaid yn y sector cyhoeddus i sicrhau'r buddsoddiadau seilwaith economaidd gorau posibl ar draws pob rhan o Gymru, fel yr amlinellir yn ein rhaglen lywodraethu.