English: May I welcome this statement and may I thank the Minister for making this statement, and also welcome the broader vision set out here of having a global centre of rail excellence here in Wales? We are talking about a potential investment that is huge here, if we are to deliver that aspiration, and that vision is to be warmly welcomed, because we are talking about Onllwyn here, the Onllwyn at the top of the Dulais valley there, where investment is greatly needed and the jobs are desperately needed. So, in terms of scrutiny - and I do understand that there are meetings to follow this that will set out some of the details of this project for us as Assembly Members, but in terms of responding, and in terms of the broad scrutiny of the statement that you've made this afternoon, could you set out more financial detail? That is, essentially, how much financial risk will you, as the Welsh Government, shoulder here? How much funding can you announce today will be provided directly from Welsh Government funds for this project? That's the first question. In terms of the possibility of a 'no deal' Brexit, and following on from the question that you've already been asked by Russell George, of course, there is a partnership here with nations on the continent of Europe. What kind of impacts do you anticipate if there is a 'no deal' Brexit, in terms of the major vision that you've set out this afternoon? Of course, we do welcome investment, because the background to all of this, as you know, because you have referred to some of these figures yourself, is the lack of financial investment in rail infrastructure in Wales over a period of many years, and the Minister is very familiar with this. Particularly between 2011 and 2016, Welsh railways received just 1 per cent of the funding to make rail improvements, although we have 11 per cent of the UK network. So, in that five-year period, only £198 million out of a total budget of £12.2 billion - it's only that £198 million that was spent on the Welsh railways. That is an appalling situation. Of course, also during that same period, Welsh railways have been underfunded by a £1 billion, whilst there was far greater investment in areas of England - for example, the £30 billion for Crossrail 2 and so on and so forth. It's true to say that if per capita expenditure in Wales on the railways corresponded to the per capita spend in the south-east of England, then £5.6 billion would've been invested over the past 20 years under Labour and Conservative Governments at a UK level. So, there's been a loss that has to be put right, so if we can secure a percentage of what we have missed out on as a nation over these past few years in terms of rail investment, then that will be welcome. That's why, as a party, we do welcome this development, because we see it as a positive investment in our railways and in our trains, but specifically in our railways - those railways that have suffered underinvestment over many years. Thank you.
Welsh: A allaf i groesawu'r datganiad yma ac a allaf i hefyd ddiolch i'r Gweinidog am wneud y datganiad, a hefyd croesawu'r weledigaeth ehangach sydd yma o gael canolfan rhagoriaeth rheilffyrdd yma yng Nghymru? A dŷn ni yn sôn am botensial o fuddsoddiad enfawr yn fan hyn, os am wireddu'r dyhead yna, ac mae'r weledigaeth yna i'w chroesawu'n fawr iawn, achos dŷn ni'n sôn am Onllwyn yn fan hyn, yr Onllwyn ar dop dyffryn Dulais yn fanna, ac mae gwir angen buddsoddiad ac mae gwir angen y swyddi. Felly, yn nhermau materion craffu rŵan - a dwi'n sylweddoli bod yna gyfarfodydd i ddilyn a fydd yn olrhain manylion y prosiect yma i ni fel Aelodau'r Cynulliad, ond yn nhermau ymateb, ac yn nhermau craffu bras nawr ar y datganiad rŷch chi wedi'i gyhoeddi y prynhawn yma, a allwch chi amlinellu rhagor o fanylion ariannol? Hynny yw, yn y bôn, faint o'r risg ariannol ydych chi, fel Llywodraeth Cymru, yn ei rhoi i hyn? Faint o'r arian rydych chi'n gallu ei gyhoeddi heddiw fydd yn dod yn uniongyrchol o goffrau Llywodraeth Cymru i hyn? Dyna'r cwestiwn cyntaf. Yn nhermau'r posibilrwydd efo Brexit o adael Ewrop heb ddim cytundeb o gwbl, ac yn dilyn y cwestiynau dŷch chi wedi'u cael eisoes gan Russell George, wrth gwrs, mae yna bartneriaeth yn fan hyn efo gwledydd ar gyfandir Ewrop. Pa fath o sgil-effeithiau ydych chi'n eu rhagweld, os bydd yna adael Ewrop heb ddim cytundeb o gwbl, ar y weledigaeth fawr yma o'n blaenau ni y prynhawn yma? Wrth gwrs, dŷn ni yn croesawu buddsoddiad, achos cefndir hyn i gyd, fel dŷch chi'n gwybod, achos rŷch chi wedi olrhain rhai o'r ffigurau yma eich hunan, ydy'r diffyg buddsoddiad ariannol yn isadeiledd rheilffyrdd Cymru dros y blynyddoedd - mae'r Gweinidog yn gyfarwydd iawn efo hyn. Yn enwedig rhwng 2011 a 2016, fe wnaeth rheilffyrdd Cymru dderbyn dim ond 1 y cant o'r cyllid i wella'r rheilffyrdd, er bod rheilffyrdd Cymru yn ffurfio 11 y cant o rwydwaith y Deyrnas Unedig. Hynny yw, yn y bum mlynedd yna, dim ond £198 miliwn allan o gyllideb o £12.2 biliwn - dim ond y £198 miliwn yna wnaeth rheilffyrdd Cymru dderbyn dros y bum mlynedd. Mae'r sefyllfa yna yn echrydus o wael. Wrth gwrs, hefyd yn y cyfnod hwnnw roedd rheilffyrdd Cymru wedi cael eu tan-ariannu gan £1 biliwn, tra bod yna buddsoddi llawer mwy yn ardaloedd Lloegr - er enghraifft, £30 biliwn ar Crossrail 2 ac yn y blaen. Mae'n wir i ddweud, pe bai gwariant y pen yng Nghymru ar y rheilffyrdd yn cyd-fynd â gwariant y pen ar y rheilffyrdd yn ne-ddwyrain Lloegr, byddai £5.6 biliwn ychwanegol wedi'i fuddsoddi yn ystod yr 20 mlynedd diwethaf o dan Lywodraethau Llafur a Cheidwadol y Deyrnas Unedig. Felly, mae yna golled mewn buddsoddiad ariannol i'w wneud i fyny amdano fe, felly os ydyn ni'n gallu sicrhau canran o beth dŷn ni wedi colli allan arno fe, fel gwlad, dros y blynyddoedd diwethaf yma fel buddsoddiad i'n rheilffyrdd, bydd hynny i'w groesawu. Dyna pam, fel plaid, dŷn ni yn croesawu'r datblygiad yma, achos dŷn ni'n ei weld o fel buddsoddiad positif yn ein rheilffyrdd ni ac yn ein trenau ni, ond yn benodol yn ein rheilffyrdd ni - ein rheilffyrdd ni sydd wedi gorfod dioddef tanwariant ers blynyddoedd maith. Diolch yn fawr.