English: I would like to firstly thank the Minister for the welcome statement today and the fact that the Superfast Cymru project has improved the availability of fibre broadband across Wales, benefiting residents and businesses alike in the intervention area. So, that should be welcome. Despite there being many advancements in Wales's connectivity as a result of the Superfast Cymru project, the recently published evaluation of the programme highlights some key failings of the project to target the areas of Wales that are most in need of improved connectivity. Dai Lloyd has mentioned Ceredigion and Powys and, of course, I'm a resident of Powys myself and I appreciate the Minister providing those examples in her statement today, but I've got plenty of examples of constituents who've got alternative experiences. But, I appreciate the Minister will accept and be aware of that. I've got to say that I was pleased you've committed to the new funding stream to target premises that are not part of the roll-out. That's to be welcomed as well. I do have a few questions. First, are you still confident that BT will meet its contractual obligations, or are you expecting to reinvest clawback funding as a result of the failure to meet the contractual obligations or the targets? In your statement, when I heard the date of 31 December 2017, I was a little alarmed by that, but I would just like some confirmation that it is in regard to the in-built elements that you continue to work through, and that that's no excuse for any slippage from the June 2017 date. I'm sure that is the case, but it'd be useful to have that confirmation. The original open-market review conducted by Mott MacDonald identified 45,000 premises in Wales that would not benefit from the project. I'm sure you will agree that a number of businesses are making business-critical decisions based on assumptions that they will receive a fast, reliable broadband connection by a certain date. So, can I ask, are you in a position to provide the revised projected number and percentage of households and businesses, by local authority area, that will be outside the scope of the project? And are you able to proactively provide details on those households and businesses that will definitely miss out, so that they can make those contingency plans and they can make alternative arrangements via, of course, Access Broadband Cymru and the ultrafast connectivity voucher scheme? You've also talked about an engagement project as well, with regard to take-up, but can I ask you about your agreeability, if you like, to having a project of engagement for those communities that are missing out, and to explain the schemes that I've just mentioned, and which you've mentioned in your statement as well? I'd also be grateful if you could set out in some detail an area that I was disappointed was absent from the programme for government, about how you may be working to reform the planning system for telecommunications and to improve access by the telecoms industry to public sector assets to support further infrastructure investment and network deployment. I appreciate that there are elements that are not devolved, but there are elements that are devolved that you have got the levers to. I'd also be grateful if you could explain a little about how the Welsh Government is going to improve the situation with regard to marketing and communications and updating people. There are thousands of people who want answers. I get hundreds of people contacting me over a period of months. I was just a little concerned when you took the marketing element in-house. I know, Minister, that you've written to me in detail on this point, and I appreciate that, but perhaps you could explain, when you had the extension to the contract, why there wasn't an element in there to ensure that Superfast Cymru were expected to deal with that marketing deployment, or marketing element, if you like. Because I appreciate answers to my letters, Minister, and when I write to you, there's a fairly fast response in terms of ministerial correspondence - a couple of weeks - but I was getting a faster response before, when I was speaking directly to BT. So, that's the element I would like you to address. Finally, your announcement that the Welsh Government is now placing a greater emphasis on demand stimulation and will be launching a communication engagement programme around that is very much to be welcomed. I think it is disappointing that the demand stimulation budget only equated to about 0.5 per cent of the overall programme budget. So, now that the delivery of the Superfast Cymru project is reaching the final stages, I think it's essential, of course, that the Welsh Government ensures that the infrastructure is not left dormant - I'm sure that you'll agree with that - but reaches its full potential for both domestic and business customers. You, Minister, have previously spoken about the need for the industry to drive up take-up, and I agree with you on that, but also, of course, it's right that the Welsh Government benefits from the take-up as well, and I think that you should be aggressively promoting take-up because we've got to see that benefit released on the taxpayers' investment and ensure that take-up surpasses the rather modest - I would say - take-up target of 50 per cent by 2024. Finally, I would just like a definition -
Welsh: Hoffwn ddiolch yn gyntaf i'r Gweinidog am y datganiad derbyniol heddiw a'r ffaith bod y prosiect Cyflymu Cymru wedi gwella faint o fand eang ffibr sydd ar gael ar draws Cymru, gan roi budd i drigolion a busnesau fel ei gilydd yn y maes ymyrraeth. Felly, dylai fod croeso i hynny. Er bod llawer o ddatblygiadau yng nghysylltedd Cymru o ganlyniad i'r prosiect Cyflymu Cymru, mae'r gwerthusiad a gyhoeddwyd yn ddiweddar ar y rhaglen yn amlygu rhai methiannau allweddol y prosiect i dargedu'r ardaloedd yng Nghymru sydd fwyaf angen gwell cysylltedd. Mae Dai Lloyd wedi crybwyll Ceredigion a Phowys ac, wrth gwrs, rwy'n byw ym Mhowys fy hun ac rwy'n gwerthfawrogi'r Gweinidog yn darparu'r enghreifftiau hynny yn ei datganiad heddiw, ond mae gennyf ddigon o enghreifftiau o etholwyr sydd wedi cael profiadau gwahanol. Ond, rwy'n gwerthfawrogi y bydd y Gweinidog yn derbyn hynny ac y bydd hi'n ymwybodol ohono. Mae'n rhaid i mi ddweud fy mod yn falch eich bod wedi ymrwymo i'r ffrwd ariannu newydd i dargedu safleoedd nad ydynt yn rhan o'r broses o gyflwyno. Mae hynny i'w groesawu hefyd. Mae gennyf ychydig o gwestiynau. Yn gyntaf, a ydych chi'n dal yn ffyddiog y bydd BT yn cyflawni ei rwymedigaethau cytundebol, neu a ydych chi'n disgwyl ailfuddsoddi arian adfachu yn sgil y methiant i fodloni'r rhwymedigaethau cytundebol neu'r targedau? Yn eich datganiad, pan glywais y dyddiad 31 Rhagfyr, 2017, roeddwn wedi fy nychryn braidd gan hynny, ond hoffwn gael rhywfaint o gadarnhad ei fod yn ymwneud â'r elfennau a adeiladwyd i mewn yr ydych yn parhau i weithio drwyddynt, ac nad yw hynny'n unrhyw esgus dros unrhyw lithriad o'r dyddiad Mehefin 2017. Rwy'n siŵr mai dyma yw'r sefyllfa, ond byddai'n ddefnyddiol cael y cadarnhad hwnnw. Roedd yr adolygiad marchnad agored gwreiddiol a gynhaliwyd gan Mott MacDonald yn nodi 45,000 o safleoedd yng Nghymru na fyddai'n elwa ar y prosiect. Rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno bod nifer o fusnesau yn gwneud penderfyniadau busnes hollbwysig wedi'u seilio ar ragdybiaethau y byddant yn cael cysylltiad band eang cyflym, dibynadwy erbyn dyddiad penodol. Felly, a gaf i ofyn, a ydych chi mewn sefyllfa i ddarparu'r nifer amcanol diwygiedig a chanran yr aelwydydd a busnesau, yn ôl ardal awdurdod lleol, a fydd y tu allan i gwmpas y prosiect? Ac a ydych yn rhagweithiol yn gallu rhoi manylion am yr aelwydydd a'r busnesau hynny a fydd yn bendant ar eu colled, er mwyn iddynt allu gwneud y cynlluniau wrth gefn hynny ac y gallant wneud trefniadau eraill trwy, wrth gwrs, Allwedd Band Eang Cymru a'r cynllun talebau cysylltedd gwibgyswllt? Rydych hefyd wedi siarad am brosiect ymgysylltu yn ogystal, ynglŷn â manteisio, ond a gaf i eich holi am eich bodlonrwydd, os mynnwch chi, i gael prosiect o ymgysylltu â'r cymunedau hynny sy'n cael eu siomi, ac i egluro'r cynlluniau yr wyf wedi sôn amdanynt, ac yr ydych chithau wedi sôn amdanynt yn eich datganiad hefyd? Byddwn hefyd yn ddiolchgar pe gallech nodi yn fanwl faes yr oeddwn yn siomedig nad oedd yn y rhaglen lywodraethu, ynghylch sut y gallech fod yn gweithio i ddiwygio'r system gynllunio ar gyfer telathrebu a gwella mynediad y diwydiant telathrebu at asedau sector cyhoeddus i gefnogi buddsoddiad seilwaith pellach a defnyddio rhwydwaith. Rwy'n gwerthfawrogi bod elfennau nad ydynt wedi'u datganoli, ond mae elfennau sydd wedi'u datganoli y mae'r sbardun iddynt gennych chi. Byddwn hefyd yn ddiolchgar pe gallech esbonio ychydig am sut y mae Llywodraeth Cymru yn mynd i wella'r sefyllfa o ran marchnata a chyfathrebu a rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i bobl. Mae miloedd o bobl eisiau atebion. Rwy'n cael cannoedd o bobl yn cysylltu â mi dros gyfnod o fisoedd. Roeddwn ychydig yn bryderus pan wnaethoch chi'r elfen farchnata yn fewnol. Rwy'n gwybod, Weinidog, eich bod wedi ysgrifennu ataf yn fanwl ar y pwynt hwn, ac rwy'n gwerthfawrogi hynny, ond efallai y gallech egluro, pan gawsoch yr estyniad i'r contract, pam nad oedd elfen i mewn yno i sicrhau bod disgwyl i Cyflymu Cymru ymdrin â'r gweithredu marchnata hwnnw, neu'r elfen farchnata, os mynnwch chi. Rwyf yn gwerthfawrogi atebion i fy llythyrau, Weinidog, a phan fyddaf yn ysgrifennu atoch, mae ymateb gweddol gyflym o ran gohebiaeth gweinidogol - wythnos neu ddwy - ond roeddwn yn cael ymateb cyflymach o'r blaen, pan oeddwn yn siarad yn uniongyrchol â BT. Felly, dyna'r elfen yr hoffwn ichi roi sylw iddi. Yn olaf, mae eich cyhoeddiad bod Llywodraeth Cymru bellach yn rhoi mwy o bwyslais ar ysgogi galw ac y bydd yn lansio rhaglen ymgysylltu gyfathrebu o amgylch hynny i'w groesawu'n fawr iawn. Credaf ei bod yn siomedig nad oedd y gyllideb ysgogi galw ond yn cyfateb i tua 0.5 y cant o gyllideb y rhaglen yn gyffredinol. Felly, nawr bod y gwaith o gyflwyno'r prosiect Cyflymu Cymru yn cyrraedd y camau olaf, rwy'n credu ei bod yn hanfodol, wrth gwrs, bod Llywodraeth Cymru yn sicrhau nad yw'r seilwaith yn cael ei adael yn segur - rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno â hynny - ond yn cyrraedd ei botensial llawn ar gyfer cwsmeriaid domestig a busnes. Rydych chi, Weinidog, wedi siarad o'r blaen am yr angen i'r diwydiant wella cyfraddau manteisio, ac rwy'n cytuno â chi ar hynny, ond hefyd, wrth gwrs, mae'n iawn bod Llywodraeth Cymru yn elwa ar y nifer sy'n manteisio, yn ogystal, ac rwy'n meddwl y dylech fod yn hyrwyddo manteisio yn frwdfrydig oherwydd mae'n rhaid i ni weld y budd hwnnw yn cael ei ryddhau ar fuddsoddiad y trethdalwyr a sicrhau bod cyfraddau manteisio yn rhagori ar y targed braidd yn gymedrol - byddwn i'n ddweud - o 50 y cant erbyn 2024. Yn olaf, hoffwn gael diffiniad -