English: Thank you very much, acting Chair, and I'm very pleased to contribute to this debate on an excellent report by the chief medical officer, and I move the amendment on air pollution. More on that in a moment. In terms of time, the other point I was going to focus on was immunisation against MMR - a fundamentally important point that the Minister has already referred to. Our chapel in Swansea has an enormous cemetery, over four acres, and it's heartbreaking to see the graves of young children there. The cemetery has been there for two centuries. The names of very young children and babies are listed on the gravestones. They died in their hundreds over the years because of diphtheria, tetanus and a number of other diseases. Back in 2012-13, when I was a full-time GP, a case of the measles arose - it started in Swansea - in my practice, in Cockett, where I was a partner at the time. The numbers that had received the immunisation against MMR weren't sufficient to prevent this disease from spreading. It does depend on herd immunity. It depends on the fact that 95 per cent of children can't catch measles because they have been immunised against it. The virus is still alive in our communities. It depends on the fact that 95 per cent, however, can't catch the virus because they have been immunised. There are a number of children who have particular conditions who can't receive the injection, so it is incumbent on all other people who are fit to receive this injection to have it. Before immunisation against measles, thousands of children and young people caught measles every year here in the UK, and hundreds died from the condition or suffered continuing after-effects, such as deafness, throughout their lives. Now, with the advent of MMR in 1988, for several years nobody died from measles, and there were no cases at all of measles for many years, until recent years when levels of immunisation have fallen below 95 per cent, and sometimes significantly below 95 per cent. Back in Swansea, around seven years ago, the level was around 82 per cent, so there is little wonder that we had a number of cases of measles, with one death, unfortunately. The other point that the chief medical officer makes in the report - there are a number of points, of course, but, because our amendment refers to air pollution, I will talk about that particular issue, which kills or contributes to the deaths of 2,000 people in Wales every year. We've heard from Lee Waters this afternoon that there is an air quality crisis here in Wales, and of course there is a climate emergency as well. And, of course, air pollution is a public health crisis, as the chief medical officer has outlined in the excellent report this afternoon. So, we do need to take action urgently, particularly to decrease emissions from cars and lorries on our streets and roads. We need to legislate in this field, because it is a climate emergency and it is an emergency with regard to public health. I am the chair of the cross-party group on a clean air Act, created here at the Senedd, so that we can create clean air zones in our towns and cities. Our children deserve no less than that. We need the infrastructure for our counties to gather information on pollution in their areas. Air pollution is damaging to our lungs, and to our hearts now because nanoplastics - those tiny particles are so small now that they can reach our hearts through our veins and our blood vessels. Those nanoplastics are so small that they reach our hearts and they do cause heart disease. So, do support this amendment. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd, a dwi'n falch o gyfrannu i'r ddadl yma ar adroddiad bendigedig gan y prif swyddog meddygol - llongyfarchiadau iddo - ac yn symud y gwelliant ar lygredd awyr. Mwy am hynna yn y man. Yn nhermau amser, yr unig bwynt arall roeddwn i'n mynd i ganolbwyntio arno fo ydy brechiadau yn erbyn MMR, achos mae'n bwynt sylfaenol bwysig. Mae'r Gweinidog eisoes wedi cyfeirio at y peth. Mae ein capel ni yn Abertawe gyda mynwent weddol enfawr, dros bedair erw, ac mae'n dorcalonnus i weld beddau plant bach yn fanna. Mae'r fynwent wedi bod yna ers bron i ddwy ganrif. Mae yna enwau babanod a phlant ifanc iawn wedi'u rhestru ar y cerrig beddau. Maen nhw wedi marw yn eu cannoedd dros y blynyddoedd, o diptheria, tetanws, pertussis, y frech goch a'r frech wen, a nifer o afiechydon tebyg. Wrth gwrs, nôl yn 2012-13, pan oeddwn i'n feddyg teulu llawn amser, ddaeth yna achosion o'r frech goch - gwnaethon nhw ddechrau yn Abertawe - yn fy mhractis i, yn y Coced, lle roeddwn i'n bartner ar y pryd, achos doedd y niferoedd a oedd wedi derbyn brechiad MMR ddim yn ddigonol i atal y clefyd heintus iawn yma rhag lledu, achos mae'n dibynnu ar imiwnedd y praidd - herd immunity, felly. Mae'n dibynnu ar y ffaith nad yw 95 y cant o blant ddim yn gallu dal y frech goch achos maen nhw wedi cael eu brechu yn erbyn o. Mae'r firws yn dal yn fyw yn ein cymuned ni, ond mae'n dibynnu ar y ffaith nad yw 95 y cant o bobl ddim yn gallu dal nhw achos maen nhw wedi cael brechiad. Mae yna nifer o blant sydd efo clefydau arbennig sydd ddim yn gallu cael y brechiad, felly mae'n ofynnol i bob un arall sydd yn ffit i dderbyn brechiad MMR i gael y brechiad. Cyn y brechiad yma ym Mhrydain, cyn y brechiad yn erbyn y frech goch, measles, roedd miloedd o blant a phobl ifanc yn dal y frech goch bob blwyddyn yma ym Mhrydain, a channoedd yn marw neu yn dioddef yn barhaol o sgil-effeithiau'r frech goch, fel byddardod, drwy gydol eu hoes. Gyda dyfodiad yr MMR yn 1988, am flynyddoedd ni fu fawr neb o'r frech goch, a doedd yna ddim achosion o gwbl o'r frech goch am flynyddoedd, tan y blynyddoedd diweddar hyn pan fo lefelau'r brechu wedi cwympo o dan 95 y cant, ac weithiau yn sylweddol yn is na 95 y cant. Nôl yn Abertawe, saith blynedd yn ôl, roedd y lefel tua 82 y cant, felly does dim rhyfedd i ni gael nifer o achosion o'r frech goch, gydag un farwolaeth. A'r pwynt arall mae'r prif swyddog meddygol yn ei wneud yn ei adroddiad ydy - nifer o bwyntiau, wrth gwrs, ond, gan fod ein gwelliant ni yn canolbwyntiau ar llygredd awyr, fe af i ar ôl llygredd awyr, sydd yn lladd neu'n cyfrannu at farwolaeth 2,000 o bobl bob blwyddyn yma yng Nghymru. Fel dŷn ni wedi clywed gan Lee Waters prynhawn yma eisoes, mae yna air quality crisis yma yng Nghymru, ac wrth gwrs mae yna argyfwng hinsawdd hefyd. Ac wrth gwrs mae'r llygredd awyr yma - mae hyn yn argyfwng iechyd cyhoeddus, fel mae'r prif swyddog meddygol yn amlinellu yn ei adroddiad bendigedig y prynhawn yma. Felly, mae angen gweithredu ar fyrder, yn enwedig i leihau allyriadau o geir a lorïau ar ein ffyrdd a'n strydoedd. Mae angen, felly, deddfu yn y maes, dwi'n credu, achos mae o yn argyfwng hinsawdd, ac mae o yn argyfwng iechyd cyhoeddus. Dwi'n gadeirydd y grŵp amlbleidiol ar y Ddeddf awyr glân yma yn y Senedd, er mwyn i ni allu creu parthau awyr glan yn ein trefi a'n dinasoedd. Mae ein plant ni yn haeddu dim gwaeth na hynny. Mae angen yr isadeiledd i'n siroedd ni allu casglu'r wybodaeth ar y llygredd yn eu hardaloedd nhw. Mae llygredd awyr yn niweidio ein hysgyfaint ni, a'n calonnau ni nawr, achos mae nanoblastigau - darnau bach, gronynnau bach - maen nhw mor fach rŵan fel eu bod nhw'n gallu cyrraedd i mewn i'n calon ni, yn ein gwythiennau, yn y gwaed. Achos mae nanoblastigau mor fach, maen nhw'n cyrraedd ein calonnau ni ac yn achosi clefyd y galon. Felly, cefnogwch y gwelliant. Diolch yn fawr.