English: I think the statement today from the Cabinet Secretary is a positive one and as I'll say tomorrow during the Conservative debate, Plaid Cymru is supportive of the work that the Welsh Government is doing with veterans, provided that they are properly measured and the outcomes are transparent for us all to see. But there is a growing problem around Remembrance Day, and my questions today are going to focus on these issues and how the Welsh Government reacts to them. We've all seen the furore over FIFA's refusal to allow the home nations to wear poppy armbands for international games. None of this is helped by the fact that FIFA has shown itself to be corrupt to the core in recent times. But does the Cabinet Secretary believe that, despite the fact that this rule is in existence, the team should mark the commemorations in a different way, potentially by having a minute's silence or, as we have done in other football matches - we've held up cards in support of the team - by holding up a picture of a poppy, as opposed to being potentially made a point by FIFA in relation to our efforts to reach Russia in that football tournament? I am at heart a rebel, but I think sometimes we need to obviously think about how our nation does in these circumstances, as opposed to potentially engaging in this political football that FIFA no doubt wants us to engage in. It seems we cannot get anywhere near this date without fictitious stories of staged arguments with imaginary offended Muslims or other minorities who are claimed to stop poppy wearers in the street and demand their removal. The purpose of this is clear: the story is designed as some kind of commentary on how the country is being taken over, how British values are under threat. Anyone who lives with Muslims for neighbours knows this is not the case, but would the Cabinet Secretary agree with me that this is little more than racism that is allowed to bleed out into the public arena on the grounds that it is somehow acceptable, and that it does nothing other than ascribe stereotypes on the basis of no evidence whatsoever? Would he also agree with me that most people will approach Remembrance Day through the prism of their own personal experiences and values? We shouldn't tell anybody what to do in this regard. For example, many people give because they support the idea of contributing to the care of veterans by the Royal British Legion and other charities in the sector. I myself gave my salary increase to a charity in my area, in Port Talbot, Step Change, which helps provide services for veterans with mental health problems, because they recognised that, sadly, waiting times are still an issue for those with mental health problems, and that families often get forgotten when their loved ones leave the military. Many of us choose not to wear a red poppy and wear a white poppy, or no poppy at all. It shouldn't be for anybody to judge other people if we decide to commemorate and think about our history in our own individual ways. I use, again, the football analogy. I don't often wear the Welsh top to a football match, but that does not mean that I'm not a fervent football fan, and I'm definitely a fervent nationalist. I think that's how we have to see these things sometimes. And does the Cabinet Secretary agree that it is unacceptable that we now have a political climate in which those that do something as small as wear a white poppy, or none at all, can find themselves vilified on the internet and then in a media that has lost all proportion on what we are there to mark - the still breathtaking loss of life - in favour of something altogether more political? Because I think, at the end of the day, we have to understand that, while we are commemorating those who have lost their lives, we should be commemorating everybody who has lost their lives due to war, in whatever circumstance, and in whatever way they are implicated. We should also be remembering those conscientious objectors who did take the stand to not engage in war, and who have also through history been criticised. Actually we should understand why they made those decisions and how they came to make those decisions, and not let that get lost in the debate around Armistice Day and the future of how wars may be conducted in our name. Thank you.
Welsh: Rwy'n meddwl bod y datganiad heddiw gan Ysgrifennydd y Cabinet yn un cadarnhaol ac fel y byddaf yn dweud yfory yn ystod dadl y Ceidwadwyr, mae Plaid Cymru yn gefnogol i'r gwaith y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud gyda chyn-filwyr, ar yr amod eu bod yn cael eu mesur yn gywir a bod y canlyniadau yn dryloyw i bawb eu gweld. Ond mae problem gynyddol o gwmpas Sul y Cofio, ac mae fy nghwestiynau heddiw yn mynd i ganolbwyntio ar y materion hyn a sut y mae Llywodraeth Cymru yn ymateb iddynt. Rydym wedi gweld yr holl helynt dros FIFA yn gwrthod caniatáu i'r gwledydd cartref wisgo bandiau braich pabi ar gyfer gemau rhyngwladol. Does dim o hyn yn cael ei helpu gan y ffaith bod FIFA wedi dangos ei hun i fod yn llygredig i'r craidd yn y cyfnod diweddar. Ond a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn credu, er gwaethaf y ffaith bod y rheol hon yn bodoli, y dylai'r tîm nodi dathliadau mewn ffordd wahanol, o bosibl trwy gael munud o dawelwch, neu, fel yr ydym wedi ei wneud mewn gemau pêl-droed eraill - rydym wedi dal cardiau i fyny i gefnogi'r tîm - drwy ddal llun o babi, yn hytrach na chael gwneud pwynt o bosibl gan FIFA mewn perthynas â'n hymdrechion i gyrraedd Rwsia yn y twrnamaint pêl-droed? Rebel wyf i yn y bôn, ond rwy'n meddwl weithiau bod angen i ni yn amlwg feddwl am sut y mae ein cenedl yn gwneud yn yr amgylchiadau hyn, yn hytrach na chymryd rhan o bosibl yn y gêm bêl-droed wleidyddol hon y mae FIFA yn ddiamau yn dymuno i ni gymryd rhan ynddi. Mae'n ymddangos na allwn ddod yn agos at y dyddiad hwn heb straeon ffug o ddadleuon gyda Mwslimiaid dychmygol neu leiafrifoedd eraill y troseddwyd yn eu herbyn, yr honnir iddynt atal pobl sy'n gwisgo pabi yn y stryd a mynnu eu bod yn eu tynnu. Mae diben hyn yn glir: mae'r stori wedi ei chynllunio fel rhyw fath o sylwebaeth ar sut y mae'r wlad yn cael ei chymryd drosodd, sut y mae gwerthoedd Prydain dan fygythiad. Dylai unrhyw un sy'n byw gyda Mwslimiaid yn gymdogion wybod nad yw hyn yn wir, ond a fyddai Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno â mi nad yw hyn yn fawr mwy na hiliaeth sy'n cael ei chaniatáu i lifo allan i'r arena gyhoeddus ar y sail ei fod rhywsut yn dderbyniol, ac nad yw'n gwneud dim heblaw lledaenu stereoteipiau negyddol, a hynny yn gwbl ddi-sail? A fyddai hefyd yn cytuno â mi y bydd y rhan fwyaf o bobl yn edrych ar Ddydd y Cofio drwy ffenestr eu profiadau a'u gwerthoedd personol eu hunain? Ni ddylem ddweud wrth neb beth i'w wneud yn hyn o beth. Er enghraifft, mae llawer o bobl yn rhoi oherwydd eu bod yn cefnogi'r syniad o gyfrannu at ofal cyn-filwyr gan y Lleng Brydeinig Frenhinol ac elusennau eraill yn y sector. Rhoddais i fy hun fy nghodiad cyflog i elusen yn fy ardal, ym Mhort Talbot, Step Change, sy'n helpu i ddarparu gwasanaethau ar gyfer cyn-filwyr sydd â phroblemau iechyd meddwl, oherwydd eu bod yn cydnabod, yn anffodus, bod amseroedd aros yn dal i fod yn broblem ar gyfer y rhai â phroblemau iechyd meddwl, a bod teuluoedd yn aml yn cael eu hanghofio pan fydd eu hanwyliaid yn gadael y fyddin. Mae llawer ohonom yn dewis peidio â gwisgo pabi coch ac yn gwisgo pabi gwyn, neu ddim pabi o gwbl. Ni ddylai unrhyw un farnu rhywun arall os byddwn yn penderfynu coffáu a meddwl am ein hanes yn ein ffyrdd unigol ein hunain. Rwy'n defnyddio, unwaith eto, y gyfatebiaeth pêl-droed. Dydw i ddim yn aml yn gwisgo top Cymru i gêm bêl-droed, ond nid yw hynny'n golygu nad wyf ddim yn ffan pêl-droed brwd, ac rwy'n sicr yn genedlaetholwr brwd. Rwy'n meddwl mai dyna sut y mae'n rhaid i ni weld y pethau hyn weithiau. Ac a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno ei bod yn annerbyniol bod gennym bellach hinsawdd wleidyddol lle mae'r rhai sy'n gwneud rhywbeth mor fach â gwisgo pabi gwyn, neu ddim pabi o gwbl, yn cael eu difrïo ar y rhyngrwyd ac yna mewn cyfryngau sydd wedi colli pob rheswm ar yr hyn yr ydym yno i'w nodi - y colli bywyd sy'n dal yn syfrdanol - o blaid rhywbeth sy'n llawer mwy gwleidyddol? Oherwydd rwy'n credu, yn y pen draw, mae'n rhaid i ni ddeall, er ein bod yn coffáu'r rheini sydd wedi colli eu bywydau, dylem fod yn coffáu pawb sydd wedi colli eu bywydau o ganlyniad i ryfel, dan ba bynnag amgylchiadau, ac ym mha bynnag ffordd y digwyddodd. Dylem hefyd fod yn cofio gwrthwynebwyr cydwybodol a gymerodd y safiad i beidio â chymryd rhan mewn rhyfel, ac sydd hefyd wedi eu beirniadu drwy hanes. Mewn gwirionedd, dylem ddeall pam eu bod wedi gwneud y penderfyniadau hynny a sut y daethant i wneud y penderfyniadau hynny, a pheidio â gadael i hynny fynd ar goll yn y ddadl o amgylch Dydd y Cadoediad a dyfodol sut y bydd rhyfeloedd yn cael eu cynnal efallai yn ein henw. Diolch.