English: I haven't had an opportunity to look in detail at this particular programme, but, of course, I'm a personal friend of the report's author, Baroness Kay Andrews, and identifying opportunities to have personal and social development for the citizens of Wales through a cultural programme is something that I was very supportive of. But we do want to emphasise the need to develop skills and the ability of people to secure employment and to follow and support the rest of the Welsh Government's policy objectives through this work. The endeavour to assess the outcomes of expenditure is a crucial part of the way in which we work, because although I look at arts businesses as businesses, whether they're in the public sector or the private sector, or whether they are partnerships between the two, we must be able to assess the efficiency and the performance success of those using different measures that one would use in other businesses. That's true of all businesses, isn't it? That is, the business of the arts is to actually engender a response among an audience to an arts activity, and increase the way in which people can contribute to those events. That has to be measured and assessed, and measuring the impact, particularly the link between education and creativity, and the link between poverty and creativity, are very important indicators. That links to community activity, and, of course, you will have noted as a committee already the imbalance, one could argue, that exists between the major organisations and institutions that receive capital and revenue support and the emphasis on participation and community activity. So, we need to get that balance right, and I don't think that we've got it right in the past. I speak as a former member of the arts council in the dim and distant past, and one who has been responsible for the governance of a university more recently, so I am highly aware that we do need to measure in detail what we do in terms of our expenditure, and that we get useful outcomes from that expenditure.
Welsh: Nid ydw i wedi cael cyfle i edrych yn fanwl ar y cynllun yma, ond, wrth gwrs, rydw i'n gyfaill personol i awdur yr adroddiad, Kay, y Farwnes Andrews, ac, yn sicr, mi oedd gweld cyfleon i greu datblygiad cymdeithasol a phersonol i ddinasyddion yng Nghymru drwy'r rhaglen ddiwylliant yn rhywbeth yr oeddwn i'n cynhesu ato fo yn fawr iawn. Ond rydym ni eisiau pwysleisio'r angen i ddatblygu sgiliau a gallu pobl i sicrhau cyflogaeth ac i ddilyn a chefnogi gweddill o amcanion polisi Llywodraeth Cymru yn y gwaith yma. Mae'r ymgais i asesu deilliannau gwariant yn rhan hanfodol o'r ffordd rydym ni'n gweithio, oherwydd er fy mod i'n edrych ar fusnesion celfyddydol fel busnesau, pe baen nhw yn y sector gyhoeddus neu'r sector breifat neu'n bartneriaethau o'r ddau, mae'n rhaid inni allu mesur effeithlonrwydd a llwyddiant perfformiad wrth wahanol ddulliau o fesur y byddai rhywun yn eu defnyddio mewn busnesau eraill. Ond mae hynny'n wir am bob busnes. Hynny yw, busnes celfyddyd ydy cynhyrchu ymateb mewn cynulleidfa o bobl yn y gweithgaredd celfyddydol, a chynyddu'r modd y mae pobl yn gallu cyfranogi o'r digwyddiadau yna. Mae'n rhaid i hynny gael ei fesur, ac mae mesur yr effaith, yn enwedig y cysylltiad rhwng addysg a chreadigrwydd, a'r cysylltiad rhwng tlodi a chreadigrwydd, yn ddangosyddion pwysig iawn, rydw i'n credu, i'w mesur. Mae hynny'n ein cysylltu ni efo gweithredu yn gymunedol, ac, wrth gwrs, rydych chi wedi sylwi, yn amlwg, yn y pwyllgor yma yn barod ar yr anghydbwysedd, gallai rhywun ddadlau, sydd yn bod rhwng sefydliadau mawr, sydd yn cael cefnogaeth refeniw a chyfalaf, a hefyd y pwyslais ar y cyfranogol a'r cymunedol. Felly, mae'n rhaid inni gael hynny'n iawn, ac nid ydw i'n credu ein bod ni wedi'i gael o'n iawn yn y gorffennol. Rydw i'n siarad fel cyn-aelod o gyngor y celfyddydau yn y gorffennol pell, ac fel un sydd wedi bod yn gyfrifol am lywodraethiant prifysgol yn fwy diweddar. Felly, rydw i yn ymwybodol bod yn rhaid inni fod yn mesur yn fanwl gywir beth rydym ni'n ei wneud efo gwariant, a'n bod ni'n cael deilliannau defnyddiol.