English: I acknowledge the importance of the Cardiff city deal and, as long as we get the connectivity through the metro, I'm sure it'll be a great way of joining up Monmouthshire with Bridgend, and the Rhondda with our capital city. But, today I wanted to talk about something that's more fundamental to both the UK industrial strategy and the Welsh industrial strategy, which is the issue of automation, which is very tentatively mentioned in the UK's industrial strategy Green Paper. It talks about the increasing pace of technological change, which will need more people to retrain, and the fact that they're going to put some investments into supporting robotics and artificial intelligence. But this is not really spelling out the extent of the change that's going to be required, both by companies as well as Government. I just thought it would be useful to reflect on what exactly is involved. President Kennedy declared that the major domestic challenge of the 1960s was to maintain full employment at a time when automation was replacing men. This was when computers just began to appear in offices, and robots on the factory floor. Indeed, I can recall, in the early 1970s, talking about what we were going to do with all the extra leisure time that we were going to get as a result of computers. Remember that? Anyway, it definitely didn't turn out like that. But today, we looked at three different reports, all of which confirm that about one third of current UK jobs are likely to be automated in the next 20 years. Deloitte has highlighted that people paid £30,000 a year are five times more likely to be replaced by machines than jobs paying £100,000. Although the replacement of people by machines is well understood, the scale and scope of the changes yet to come may not be, and it's certainly not reflected in the UK's industrial strategy Green Paper. The jobs least at risk from computerisation are those in senior management, financial services, computer science, engineering, education, legal services, community services, the arts and media, and healthcare - those jobs that require people skills and brainpower to make decisions whether to do one thing or another. The jobs obviously at risk are those in office and administrative support work, sales and services, transport, construction and extraction services. We already see that. If you go to the M4 toll road, coming from Bristol, there are practically no people manning the tolls. It's all being done by machinery. There are going to be fewer and fewer tasks where a labourer alone is required, and more and more tasks where brainpower has to be the given. But, interestingly, even cognitive tasks can now be automated. This is talked about in an Oxford University study on the impact of future technology. A computer can, apparently, now dispense expert radiology advice currently undertaken by highly trained radiologists, thanks to the advances of deep learning and other forms of artificial intelligence. I'd like to know a great deal more about that and the accuracy of interpreting radiology reports, which is, obviously, a very key thing. But it just tells you how far automation is going in terms of the artificial intelligence. In an earlier debate, we talked about big data being used in agriculture, and the ability of farmers to examine exactly which patch of grass would be most profitable to put the livestock on and/or which things to grow to nourish the quality of the grass. But this is something that's going to affect all jobs. I think the key issue for us is who is going to benefit, because if we are going to see routine-type jobs done, for example, in the public sector, things like - midwives and health visitors have to input data on the outputs of their work, and very important work it is, too, but it's quite routine, and if we can get the computers to do that job for them, it could, in theory, free them up to provide more care. But who is going to benefit from all this automation? Is it going to be a way of improving the quality of care services, or is it going to be yet another excuse by our UK Government to slash and burn public expenditure even more than they're doing already? Are we the people or the transnational companies that are larger than many nation states, and increasingly feel they are beyond the law, the ones who are going to benefit? This is something that's absolutely key for us as legislators.
Welsh: Rwy'n cydnabod pwysigrwydd bargen ddinesig Caerdydd a chyhyd â'n bod yn cael y cysylltedd drwy'r metro, rwy'n siwr y bydd yn ffordd wych o gysylltu Sir Fynwy â Phen-y-bont ar Ogwr, a'r Rhondda â'n prifddinas. Ond heddiw, roeddwn eisiau siarad am rywbeth sy'n fwy sylfaenol i strategaeth ddiwydiannol y DU a strategaeth ddiwydiannol Cymru, sef awtomeiddio, mater a grybwyllir yn betrus iawn yn y Papur Gwyrdd ar strategaeth ddiwydiannol y DU. Mae'n sôn am gyflymder cynyddol newid technolegol, a fydd yn ei gwneud yn ofynnol i fwy o bobl ailhyfforddi, a'r ffaith eu bod yn mynd i fuddsoddi er mwyn cefnogi roboteg a deallusrwydd artiffisial. Ond nid yw hyn mewn gwirionedd yn dangos graddau'r newid sy'n mynd i fod yn ofynnol, gan gwmnïau yn ogystal â'r Llywodraeth. Roeddwn yn meddwl y byddai'n ddefnyddiol ystyried beth yn union mae'n ei olygu. Dywedodd yr Arlywydd Kennedy mai her ddomestig fawr y 1960au oedd cynnal gyflogaeth lawn ar adeg pan oedd awtomeiddio'n cymryd lle dynion. Roedd hyn ar adeg pan oedd cyfrifiaduron ond yn dechrau ymddangos mewn swyddfeydd, a robotiaid ar lawr y ffatri. Yn wir, gallaf gofio trafod, yn y 1970au cynnar, beth y byddem yn ei wneud gyda'r holl amser hamdden ychwanegol a gaem o ganlyniad i gyfrifiaduron. A ydych yn cofio hynny? Beth bynnag, nid felly y bu, yn sicr. Ond heddiw, buom yn edrych ar dri adroddiad gwahanol, pob un ohonynt yn cadarnhau bod tua thraean o swyddi presennol y DU yn debygol o gael eu hawtomeiddio yn yr 20 mlynedd nesaf. Mae Deloitte wedi tynnu sylw at y ffaith fod swyddi pobl sy'n ennill £30,000 y flwyddyn bum gwaith yn fwy tebygol o gael eu gwneud gan beiriannau na swyddi sy'n talu £100,000. Er ein bod yn deall yn dda sut y mae peiriannau'n cymryd lle pobl, efallai nad ydym yn deall maint a chwmpas y newidiadau sydd i ddod eto, ac yn sicr, nid yw'n cael ei adlewyrchu yn y Papur Gwyrdd ar strategaeth ddiwydiannol y DU. Y swyddi sy'n wynebu'r perygl lleiaf yn sgil cyfrifiaduro yw swyddi uwch-reolwyr, swyddi ym maes gwasanaethau ariannol, gwyddoniaeth gyfrifiadurol, peirianneg, addysg, gwasanaethau cyfreithiol, gwasanaethau cymunedol, y celfyddydau a'r cyfryngau, a gofal iechyd - swyddi sydd angen sgiliau pobl a gallu ymenyddol i wneud penderfyniadau pa un a ddylid gwneud un peth neu'r llall. Y swyddi sy'n amlwg mewn perygl yw'r rhai sy'n gysylltiedig â gwaith swyddfa a chymorth gweinyddol, gwerthiant a gwasanaethau, trafnidiaeth, gwasanaethau adeiladu ac echdynnu. Rydym eisoes yn gweld hynny. Os ewch ar dollffordd yr M4 o Fryste, nid oes fawr ddim pobl yn casglu'r tollau. Caiff y cyfan ei wneud gan beiriannau. Bydd llai a llai o dasgau yn galw am labrwr yn unig, a mwy a mwy o dasgau lle y bydd yn rhaid cymryd yn ganiataol fod angen gallu meddyliol. Ond yn ddiddorol, mae modd awtomeiddio tasgau gwybyddol yn awr hyd yn oed. Caiff hyn ei drafod mewn astudiaeth gan Brifysgol Rhydychen ar effaith technoleg yn y dyfodol. Mae'n debyg fod modd i gyfrifiadur bellach roi cyngor radioleg arbenigol sy'n cael ei wneud ar hyn o bryd gan radiolegwyr tra hyfforddedig, diolch i ddatblygiadau dysgu dwfn a mathau eraill o ddeallusrwydd artiffisial. Hoffwn wybod llawer mwy am hynny a chywirdeb dehongli adroddiadau radioleg, sydd, yn amlwg, yn allweddol iawn. Ond mae'n dweud wrthych pa mor bell y mae awtomeiddio'n mynd o ran deallusrwydd artiffisial. Mewn dadl gynharach, buom yn siarad am ddata mawr yn cael ei ddefnyddio mewn amaethyddiaeth, a gallu ffermwyr i archwilio'n union pa ddarn o laswellt y byddai'n fwyaf proffidiol iddynt roi'r da byw arno a/neu pa bethau i'w tyfu i feithrin ansawdd y glaswellt. Ond mae hyn yn rhywbeth sy'n mynd i effeithio ar bob swydd. Rwy'n meddwl mai'r mater allweddol i ni yw pwy sy'n mynd i gael budd, oherwydd os ydym yn mynd i weld swyddi cyffredinol yn cael eu gwneud, er enghraifft, yn y sector cyhoeddus, pethau fel - rhaid i fydwragedd ac ymwelwyr iechyd fewnbynnu data ar allbynnau eu gwaith, ac mae'n waith pwysig iawn, ond mae'n eithaf cyffredinol, ac os gallwn gael cyfrifiaduron i wneud y gwaith hwnnw drostynt, yn ddamcaniaethol, gallai eu rhyddhau i ddarparu mwy o ofal. Ond pwy sy'n mynd i elwa o'r holl awtomeiddio? A yw'n mynd i fod yn ffordd o wella ansawdd gwasanaethau gofal, neu a yw'n mynd i fod yn esgus arall eto i Lywodraeth y DU dorri gwariant cyhoeddus hyd yn oed yn fwy nag y maent yn ei wneud yn barod? Ai ni y bobl neu'r cwmnïau trawswladol sy'n fwy na llawer o wladwriaethau cenedlaethol, ac sy'n teimlo'n gynyddol eu bod y tu hwnt i'r gyfraith, yw'r rhai sy'n mynd i gael budd? Mae hyn yn rhywbeth sy'n gwbl allweddol i ni fel deddfwyr.