English: Can I thank the Deputy Minister for her statement and welcome a lot of work that's being done? Obviously, our recycling rates are to be commended, but, obviously, we're in an age now where a step change - and climate change emergencies are the background to all this, and Greta Thunberg yesterday issued challenges all round. So, things are good, but they could be better. Specifically in terms of the points that - . You say in your statement we need to invest in additional infrastructure to move to 100 per cent of material not being exported. A couple of weeks ago, we discovered that - because this is a local authority issue now, and, obviously, a lot of good work has been done by all our local authorities. But during 2017-18, the City and County of Swansea sent recyclable waste to various parts of the globe, it's fair to say, as it sent 10,007 tonnes to England, 3,697 tonnes to Turkey, 1,816 tonnes to China, and so it goes on - Indonesia, India, Poland. The City and County of Swansea recycled 27,559 tonnes in Wales. There's a similar story with Neath Port Talbot council. They also sent over 10,000 tonnes of recyclable waste to England in that year, 2,000 tonnes to Indonesia, 1,700 tonnes to Portugal and 974 tonnes to China, recycling 12,377 tonnes in Wales. I shan't bore the Deputy Minister with the other figures for the other local authorities in Wales. But consequent to the sentence there about needing to invest in additional infrastructure, I would suggest that we need to support our local authorities far more aggressively than we are to develop recycling centres here in Wales, both at a local level and at a regional level, particularly for plastic recycling. So, can I ask specifically what work is being done there to support our local authorities so that they don't have to send recyclable waste all around the globe in those tonnage figures just quoted? And also, what are we doing as regards legislating to ban the plastics that cannot be recycled at the moment and just actually using plastics that can be recycled? Because I do find it astonishing that local authorities in Wales are sending recyclable materials so far around the globe. Residents in Swansea, in particular, are quite rightly asking why thousands of tonnes of their recyclable material is being sent not only across the border to England, but also to places really further afield, such as Turkey, China, India, Indonesia and Poland. Surely, that is unsustainable. What about that carbon footprint? We need to create the recycling centres and the jobs that go with them here in Wales.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Dirprwy Weinidog am ei datganiad a chroesawu llawer o waith sy'n cael ei wneud? Yn amlwg, mae ein cyfraddau ailgylchu i'w canmol, ond, yn amlwg, rydym ni mewn oes nawr lle y mae newid sylweddol - a'r argyfwng newid yn yr hinsawdd, yn gefndir i hyn oll, ac fe wnaeth Greta Thunberg ddoe osod heriau drwyddi draw. Felly, mae pethau'n dda, ond gallen nhw fod yn well. Yn benodol o ran y pwyntiau bod - . Rydych chi'n dweud yn eich datganiad bod angen i ni fuddsoddi mewn seilwaith ychwanegol er mwyn symud i 100 y cant o ddeunydd nad yw'n cael ei allforio. Ychydig wythnosau yn ôl, fe ddarganfuom ni hynny - oherwydd mae hyn yn fater i'r awdurdod lleol yn awr, ac yn amlwg, mae llawer o waith da wedi'i wneud gan bob un o'n hawdurdodau lleol. Ond yn ystod 2017-18, anfonodd Dinas a Sir Abertawe wastraff ailgylchadwy i wahanol rannau o'r byd, mae'n deg dweud, gan yr anfonodd 10,007 o dunelli i Loegr, 3,697 o dunelli i Dwrci, 1,816 tunnell i Tsieina, ac felly mae'n mynd yn ei blaen - Indonesia, India, Gwlad Pwyl. Ailgylchodd Dinas a Sir Abertawe 27,559 o dunelli yng Nghymru. Mae stori debyg gan Gyngor Castell-nedd Port Talbot. Yn yr un flwyddyn, fe wnaethon nhw anfon dros 10,000 o dunelli o wastraff ailgylchadwy i Loegr, 2,000 tunnell i Indonesia, 1,700 tunnell i Bortiwgal a 974 o dunelli i Tsieina, gan ailgylchu 12,377 tunnell yng Nghymru. Ni wnaf ddiflasu'r Dirprwy Weinidog â'r ffigurau eraill ar gyfer yr awdurdodau lleol eraill yng Nghymru. Ond o ganlyniad i'r frawddeg yn y fan honno ynghylch yr angen i fuddsoddi mewn seilwaith ychwanegol, awgrymaf fod angen inni gefnogi ein hawdurdodau lleol yn llawer mwy brwd nag yr ydym ni i ddatblygu canolfannau ailgylchu yma yng Nghymru, ar lefel leol ac ar lefel ranbarthol, yn enwedig ar gyfer ailgylchu plastig. Felly, a gaf i ofyn yn benodol pa waith sydd ar y gweill yn y fan honno i gefnogi ein hawdurdodau lleol fel nad oes yn rhaid iddyn nhw anfon gwastraff ailgylchadwy i bob cwr o'r byd yn y ffigurau hyn a ddyfynnir yn unig? A hefyd, beth rydym ni yn ei wneud o ran deddfu i wahardd y plastigau na ellir eu hailgylchu ar hyn o bryd a defnyddio plastigau y gellir eu hailgylchu yn unig? Oherwydd rwy'n rhyfeddu bod awdurdodau lleol yng Nghymru yn anfon deunyddiau ailgylchadwy mor bell o amgylch y byd. Mae trigolion yn Abertawe, yn arbennig, yn gofyn, yn gwbl briodol pam mae miloedd o dunelli o'u deunydd ailgylchadwy yn cael ei anfon nid yn unig dros y ffin i Loegr, ond hefyd i leoedd pellach i ffwrdd, megis Twrci, Tsieina, India, Indonesia a Gwlad Pwyl. Yn sicr, nid yw hynny'n gynaliadwy. Beth am yr ôl troed carbon hwnnw? Mae angen inni greu'r canolfannau ailgylchu a'r swyddi sy'n cyd-fynd â nhw yma yng Nghymru.