English: Diolch yn fawr, Llywydd. I'm very pleased to take part in this debate and I welcome it. I'd like to thank those involved in producing these two reports. It's rigorous work and I think an excellent base for future options to be developed. I also think there'll be a lot of common ground on these matters, and I look forward to the development of specific proposals. We won't actually be supporting the Government motion, just because I don't think the recommendations are focused enough to be endorsed in that fashion. I don't think they're meant to be, really. They are pointing us in a certain direction. I'm very keen that we now engage in some extensive public engagement, because these areas really do demand it. Contemporary art builds on a great tradition in the twentieth century, something I think the work of Peter Lord has demonstrated - that we have an outstanding record in the visual arts that is often overlooked. We also have, in the last 15 to 20 years, seen the incredible success of the Artes Mundi award, which internationally has put us on the map. But, we need to focus now on Welsh contemporary art, and similarly with sport. These are issues that do cry out for very extensive public engagement. So, can I just talk about the contemporary art gallery first? I think the central issue to resolve here is whether a prestigious and high-profile new building is required, and I have to say I think it is. If so, should it be the first objective of any strategy or a possible conclusion of a spoke and then hub strategy, which is sort of what is the main thrust of that report that we're discussing this afternoon? I think Adam Price brought incredible energy to this debate when he challenged us to think in Guggenheim terms in Bilbao or New York - those incredible structures. We may or may not be able to match them, but our ambition perhaps should be in the first place to do so. Then, he mentioned somewhere like Port Talbot. This is great contemporary thinking and builds on some recent traditions in terms of artistic achievement. There may not be the answer, but I do think that's kind of where the thinking has to be. As the report says, these matters carry high risks. We don't have a very happy recent record in terms of contemporary art provision facilities. I don't particularly want to pick over the failures of past projects, but this is a challenging area. It's also the lifeblood of creative artistic work in our current generation, so it should receive a very, very high priority. Above all, I think we do need to see something new, visible, and world leading. If we don't start off with that ambition, I'm not quite sure that we're going to get where we want to be. The report, in fairness, does use these terms, and we certainly want a dispersed, federal-type model as part of the strategy, but I think that prestigious building is something that we do need to consider and really bring some focus onto that. In terms of sport, again, the report points to the risks, particularly around financial fragility. The Scottish experience is quite instructive here, I think. I myself think to look at sport in general rather than football in particular may be the way we need to go. I think everyone here believes that a prestigious national museum, or another one, needs to be located in north Wales. I can't think of a better place than Wrexham, so I like that aspect of what we are considering. That's why we will support Plaid Cymru's amendments 2 and 5. But again, I do think we need to consider this matter very thoroughly, though sport in its cultural dimension does not receive the prominence it should. I think it's a massive factor in our national life. And whilst we all enjoy it in terms of what's going on at any particular moment, the effect it has on society, I think, is really profound and needs to be examined, celebrated and reflected on in that manner as well. So, we do need to look at these things in a very ambitious way also. Can I just finally say that I like the ideas of the panels and I look forward to their work? And that is the sort of engagement that we should have hard-wired into our system. I think we will find consensus on these matters, but we do need quite a vigorous debate to start it all off. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rwy'n falch iawn o gymryd rhan yn y ddadl hon ac yn ei chroesawu hi. Hoffwn ddiolch i'r rhai sydd wedi cymryd rhan yn y gwaith o gynhyrchu'r ddau adroddiad hyn. Mae'n waith trylwyr iawn ac yn fy marn i mae'n sail ardderchog ar gyfer dewisiadau i'w datblygu yn y dyfodol. Rwyf i o'r farn hefyd y bydd llawer o dir cyffredin o ran y materion hyn, ac rwy'n edrych ymlaen at ddatblygu cynigion penodol. Ni fyddwn mewn gwirionedd yn cefnogi cynnig y Llywodraeth, a'r unig reswm am hynny yw na chredaf fod digon o ganolbwyntio ar yr argymhellion i'w cymeradwyo yn y modd hwnnw. Nid wyf yn credu mai dyna yw eu diben, mewn gwirionedd. Maen nhw'n ein cyfeirio ni i gyfeiriad penodol. Rwy'n awyddus iawn ein bod yn bwrw ymlaen â rhywfaint o ymgysylltu cyhoeddus, oherwydd mae'r meysydd hyn yn galw am hynny i raddau helaeth iawn. Mae celfyddyd gyfoes yn adeiladu ar draddodiad gwych yn yr ugeinfed ganrif, sy'n rhywbeth y mae gwaith Peter Lord wedi ei ddangos rwy'n credu - sef bod gennym ni enw rhagorol yn y celfyddydau gweledol sy'n cael ei esgeuluso'n aml. Rydym hefyd, yn y 15 i 20 mlynedd diwethaf, wedi gweld llwyddiant anhygoel gwobr Artes Mundi, sydd wedi ein rhoi ni ar y map yn rhyngwladol. Ond, mae angen inni ganolbwyntio nawr ar gelfyddyd gyfoes Cymru, ac ar chwaraeon yn yr un modd. Mae'r rhain yn faterion sy'n hawlio ymgysylltu cyhoeddus helaeth iawn. Felly, a gaf i siarad am yr oriel gelf gyfoes yn gyntaf? Rwy'n credu mai'r mater canolog i'w ddatrys yma yw a oes angen adeilad newydd mawreddog proffil uchel, ac mae'n rhaid i mi ddweud, yn fy marn i, fod angen hynny. Os felly, a ddylai fod yn amcan cyntaf unrhyw strategaeth neu'n ddiweddglo o bosib i strategaeth "prif ganolfan a lloerennau", sef yr hyn, i ryw raddau, sy'n brif fyrdwn yr adroddiad hwnnw yr ydym yn ei drafod y prynhawn yma? Rwy'n credu bod Adam Price wedi dod ag egni anhygoel i'r ddadl hon pan wnaeth ef ein herio ni i feddwl yn nhermau amgueddfeydd Guggenheim yn Bilbao neu yn Efrog Newydd - y strwythurau anhygoel hynny. Efallai y gallwn wneud cystal â'r rheini, neu falle ddim, ond dyna ddylai fod yn uchelgais inni yn y lle cyntaf. Yna, fe soniodd am rywle fel Port Talbot. Mae'n ystyriaeth gyfoes ardderchog ac yn adeiladu ar rai traddodiadau diweddar o ran cyflawniad celfyddydol. Efallai nad yn y fan honno y cawn ni'r ateb, ond credaf mai yn y fan honno y dylai'r ystyriaeth fod i ryw raddau. Fel y dywed yr adroddiad, mae'r materion hyn yn golygu risgiau mawr. Nid oes gennym hanes diweddar hapus iawn o ran cyfleusterau ar gyfer darpariaeth celfyddyd gyfoes. Nid wyf yn arbennig o awyddus i sôn am fethiannau prosiectau'r gorffennol, ond mae hwn yn faes heriol. Mae hefyd yn guriad calon i waith artistig creadigol ein cenhedlaeth bresennol, felly fe ddylai gael flaenoriaeth uchel iawn, iawn. Yn anad dim, rwy'n credu bod angen inni gael gweld rhywbeth newydd, rhywbeth gweladwy sy'n arwain yn fyd-eang. Os na ddechreuwn ni gyda'r uchelgais hwnnw, nid wyf yn hollol siŵr y gallwn fynd i'r lle yr ydym yn dymuno bod ynddo. Er tegwch, mae'r adroddiad yn defnyddio'r termau hyn, ac rydym yn bendant yn dymuno cael model ffederal, gwasgaredig yn rhan o'r strategaeth. Ond rwy'n credu mai'r adeilad urddasol hwnnw yw'r peth y mae angen inni ei ystyried, a chanolbwyntio ar hynny. O ran chwaraeon, unwaith eto, mae'r adroddiad yn cyfeirio at y risgiau, yn enwedig ynglŷn â breuder ariannol. Mae profiad yr Alban yn ddadlennol iawn yn y fan hon, rwy'n credu. Rwyf i'n bersonol o'r farn y dylid edrych ar chwaraeon yn gyffredinol yn hytrach nag ar bêl-droed yn benodol. Rwy'n credu bod pawb yma o'r farn bod angen cael amgueddfa genedlaethol nodedig, neu un arall, wedi ei lleoli yn y gogledd. Ni allaf feddwl am le gwell na Wrecsam ar ei chyfer, felly rwy'n hoffi'r agwedd honno ar yr hyn yr ydym yn ei ystyried. Dyna pam y byddwn yn cefnogi gwelliannau 2 a 5 Plaid Cymru. Ond unwaith eto, rwy'n credu bod angen inni ystyried y mater hwn yn drwyadl iawn, er nad yw chwaraeon yn ei ystyr ddiwylliannol yn cael yr amlygrwydd y dylai. Rwy'n credu ei fod yn ffactor enfawr ym mywyd ein cenedl. Ac er bod pob un ohonom ni'n ei fwynhau o ran yr hyn sy'n digwydd ar unrhyw adeg arbennig, mae ei effaith ar y gymdeithas yn ddwys iawn ac mae angen archwilio hynny, ei ddathlu a'i ystyried yn y ffordd honno hefyd. Felly, mae angen edrych ar y pethau hyn mewn ffordd uchelgeisiol iawn hefyd. Yn olaf, a gaf i ddweud fy mod yn hoffi syniadau'r paneli ac yn edrych ymlaen at eu gwaith nhw? A dyna'r math o ymgysylltu a ddylai fod gennym ni yn rhan annatod o'n system. Rwy'n credu y byddwn ni'n dod o hyd i gonsensws ar y materion hyn, ond mae angen dadl fywiog i roi cychwyn arni. Diolch.