English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Thank you for your statement, Minister. We are three years into the recruitment campaign, and, whilst I recognise and welcome the progress we are making, we still have too few doctors and nurses. I recognise that the problem is not unique to Wales. Last week, the King's Fund, the Nuffield Trust and the Health Foundation launched a joint report warning that the NHS in England is unable to train enough GPs and nurses to meet demand and the situation is at crisis point. They warned that the English NHS would be short of 70,000 nurses and 7,000 GPs in the next five years. So, Minister, may I ask what assessment you have made of the impact that this will have on Wales's ability to recruit sufficient GPs and nurses over the next five years? Even if you meet your recruitment targets, many of the royal colleges and organisations representing doctors and nurses warn that it will be insufficient. So, what discussions have you had with the Royal College of General Practitioners, the Royal College of Nursing and the British Medical Association about ensuring safe staffing levels in NHS Wales over the coming decade? Bear in mind that many nurses are finding agency work extremely lucrative, and one mentioned to me that in 2.5 days she can earn a week's salary. Many GPs are turning to part-time work, some because of the stress of working full time as a GP and others due to family commitments. Minister, according to freedom of information requests by the north Wales local medical committee, half of all eligible applicants were being turned away. Can you confirm that this is the case, and if so, how this can be justified given the massive shortages we are facing not just in north Wales, but across the nation? There has been a worrying increase in the number of closures of GP practices in recent years. Last year nearly 50,000 patients had to find new GPs after their surgery closed. The Welsh general practitioners committee chair warned that general practice in Wales is truly on the brink of an abyss, with practices serving around one in 10 people in the country at risk of closure. Minister, what assessment have you made of the risk of surgeries closing in the next 12 months and what are you doing to mitigate those risks? Finally, Minister, can you outline the additional steps you are taking to recruit sufficient numbers of Welsh-speaking doctors and nurses to ensure that, no matter what part of Wales you live in, you can access services through the Welsh language? Providing services in Welsh is not just a matter of choice, it's essential for some, particularly those suffering from dementia. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Diolch am eich datganiad, Gweinidog. Rydym dair blynedd i mewn i'r ymgyrch recriwtio, ac, er fy mod i'n cydnabod ac yn croesawu'r cynnydd rydym ni'n ei wneud, mae gennym brinder meddygon a nyrsys o hyd. Rwy'n cydnabod nad yw'r broblem yn unigryw i Gymru. Yr wythnos diwethaf, lansiodd y King's Fund, Ymddiriedolaeth Nuffield a'r Sefydliad Iechyd adroddiad ar y cyd yn rhybuddio bod y GIG yn Lloegr yn methu â hyfforddi digon o feddygon teulu a nyrsys i fodloni'r galw ac mae'r sefyllfa'n argyfyngus. Roeddent yn rhybuddio y byddai'r GIG yn Lloegr yn brin o 70,000 o nyrsys a 7,000 o feddygon teulu yn y pum mlynedd nesaf. Felly, Gweinidog, a gaf fi ofyn pa asesiad rydych chi wedi'i wneud o sut y bydd hyn yn effeithio ar allu Cymru i recriwtio digon o feddygon teulu a nyrsys dros y pum mlynedd nesaf? Hyd yn oed os ydych chi'n bodloni eich targedau recriwtio, mae llawer o'r colegau brenhinol a'r cyrff sy'n cynrychioli meddygon a nyrsys yn rhybuddio y bydd hynny'n annigonol. Felly, pa drafodaethau rydych chi wedi'u cael gyda Choleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol, y Coleg Nyrsio Brenhinol a Chymdeithas Feddygol Prydain ynghylch sicrhau lefelau staffio diogel yn y GIG yng Nghymru dros y degawd nesaf? Cofiwch fod llawer o nyrsys yn gweld gwaith asiantaeth yn hynod o broffidiol, a dywedodd un wrthyf fi ei bod hi'n gallu ennill wythnos o gyflog mewn 2.5 diwrnod. Mae llawer o feddygon teulu'n troi at waith rhan-amser, rhai oherwydd straen gweithio'n llawn-amser fel meddyg teulu ac eraill oherwydd ymrwymiadau teuluol. Gweinidog, yn ôl ceisiadau rhyddid gwybodaeth gan bwyllgor meddygol lleol y gogledd, roedd hanner yr holl ymgeiswyr cymwys yn cael eu troi ymaith. A allwch chi gadarnhau bod hyn yn wir, ac os yw, sut y gellir cyfiawnhau hyn o ystyried y prinderau aruthrol rydym ni'n eu hwynebu nid yn unig yn y gogledd, ond ledled y genedl? Mae'r cynnydd yn nifer y meddygfeydd teulu sydd wedi cau yn ystod y blynyddoedd diwethaf yn destun pryder. Y llynedd roedd rhaid i bron i 50,000 o gleifion ddod o hyd i feddygon teulu newydd ar ôl i'w meddygfa gau. Rhybuddiodd cadeirydd pwyllgor ymarferwyr cyffredinol Cymru fod meddygfeydd teulu yng Nghymru wir ar y dibyn, a meddygfeydd sy'n gwasanaethu tuag un o bob 10 o bobl yn y wlad mewn perygl o gau. Gweinidog, pa asesiad rydych chi wedi'i wneud ar y risg o gau meddygfeydd yn ystod y 12 mis nesaf a beth ydych chi'n ei wneud i liniaru'r risgiau hynny? Yn olaf, Gweinidog, a allwch chi amlinellu'r camau ychwanegol rydych chi'n eu cymryd i recriwtio digon o feddygon a nyrsys sy'n siarad Cymraeg i sicrhau, ym mha bynnag ran o Gymru rydych chi'n byw, y gallwch chi gael gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg? Nid dim ond mater o ddewis yw darparu gwasanaethau yn y Gymraeg, mae'n hanfodol i rai pobl, yn enwedig rhai sy'n dioddef o ddementia. Diolch yn fawr.