English: We have three new grandchildren, all nearby, but two in England. You can imagine how we're feeling. Epilepsy Wales state there's currently no epilepsy surgery for children or adults in Wales, and there hasn't been for the last seven months. Can the First Minister tell us when this will change so that essential surgery can be provided to the highly vulnerable population of people with epilepsy who are living with uncontrolled seizures, with all the associated risk to health and life, where most other specialist centres across the UK have resumed essential epilepsy surgery for their patients with drug-resistant epilepsy? Last month, Asthma UK and the British Lung Foundation Wales published a report on restoring basic care. Seventy per cent of their beneficiaries are managing an exacerbation of their symptoms, such as an asthma attack, themselves. Over 40 per cent report that their respiratory care has either been delayed or cancelled during the lockdown, and nearly a quarter are avoiding the NHS altogether, meaning that they're no longer managing their condition. As we now approach winter, when historic referral rates for lung disease admissions increase by 80 per cent, what actions will you now take, based on the recommendations from the report, to restore better access to basic care for thousands with a lung condition across Wales? Last week, Macmillan Cancer Support launched their new report, 'The Forgotten 'C'? The impact of Covid-19 on cancer care', which detailed the diagnostic and treatment backlog that has developed. How do you therefore respond to the report's statement that the Welsh Government must prioritise and ring-fence cancer services during the second wave of the pandemic? And, finally, further to your announcement that the border will be shut until the new lockdown in England ends on 2 December, what assurance can you give to Welsh students in term-time residence at universities in England that they will be able to come home to Wales for Christmas and the holiday season after university terms end early in December?
Welsh: Mae gennym ni dri o wyrion newydd, i gyd yn byw gerllaw, ond dau yn Lloegr. Gallwch ddychmygu sut yr ydym ni'n teimlo. Dywed Epilepsi Cymru nad oes llawdriniaeth epilepsi ar gyfer plant nac oedolion yng Nghymru ar hyn o bryd, ac ni fu am y saith mis diwethaf. A all y Prif Weinidog ddweud wrthym ni pryd y bydd hyn yn newid fel y gellir darparu llawdriniaeth hanfodol i'r bobl hynny sy'n hynod o agored i niwed ac sy'n byw gyda ffitiau na ellir mo'u rheoli, gyda'r holl risg gysylltiedig i iechyd a bywyd, pan fo'r rhan fwyaf o ganolfannau arbenigol eraill ledled y DU wedi ailddechrau llawdriniaeth epilepsi hanfodol i'w cleifion sydd ag epilepsi sy'n gwrthsefyll cyffuriau? Fis diwethaf, cyhoeddodd Asthma UK a British Lung Foundation Wales adroddiad ynglŷn ag ailddechrau gofal sylfaenol. Roedd 70 y cant o'u buddiolwyr yn gyfrifol eu hunain am reoli symptomau a oedd yn gwaethygu, megis pwl o asthma. Dywed dros 40 y cant fod eu gofal anadlol naill ai wedi'i ohirio neu ei ganslo yn ystod y cyfnod cyfyngiadau symud, ac mae bron i chwarter yn osgoi'r GIG yn gyfan gwbl, sy'n golygu nad ydyn nhw bellach yn rheoli eu cyflwr. Wrth inni nesáu at y gaeaf nawr, pan fydd cyfraddau atgyfeirio hanesyddol ar gyfer derbyn cleifion i ysbytai oherwydd clefydau'r ysgyfaint yn cynyddu 80 y cant, beth fyddwch chi yn ei wneud nawr, yn seiliedig ar argymhellion yr adroddiad, fel ei bod hi'n rhwyddach i filoedd o bobl ledled Cymru sydd â chyflwr ar yr ysgyfaint gael gofal sylfaenol eto fel ag o'r blaen? Yr wythnos diwethaf, lansiodd Cymorth Canser Macmillan eu hadroddiad newydd, 'The Forgotten 'C'? The impact of Covid-19 on cancer care', a oedd yn manylu ar y cynnydd sylweddol yn nifer y bobl sydd nawr yn aros am ddiagnosis a thriniaeth. Sut felly ydych chi'n ymateb i ddatganiad yr adroddiad bod yn rhaid i Lywodraeth Cymru flaenoriaethu a neilltuo gwasanaethau canser yn ystod ail don y pandemig? Ac, yn olaf, yn dilyn eich cyhoeddiad y bydd y ffin ar gau nes i'r cyfnod cyfyngiadau symud newydd yn Lloegr ddod i ben ar 2 Rhagfyr, pa sicrwydd y gallwch chi ei roi i fyfyrwyr Cymru sy'n preswylio yn ystod y tymor mewn prifysgolion yn Lloegr y gallan nhw ddod adref i Gymru ar gyfer y Nadolig a thymor y gwyliau ar ôl i'r tymor prifysgol ddod i ben ddechrau Rhagfyr?