English: Wales and this Senedd have declared climate and nature emergencies, but the legislation needed to underpin the urgency and the emergencies - the environmental governance, nature recovery targets, clean air targets - are all missing, Dirprwy Lywydd. The Welsh Government must act on these issues, and we in Plaid Cymru believe that this Senedd is the appropriate and necessary body to be passing legislation on these issues. Instead, as we've heard, we are tied to the UK Environment Bill, which has been subject to so many delays. It further means that accountability for the decisions is at a remove from this Senedd and from the people of Wales. And now that the UK Bill is nearing its final stages, time is running out. It's nearly gone for the Welsh Government to negotiate amendments. I'd add my voice to those already asking the question about when a Senedd environmental governance Bill will be brought forward. At present, we have an interim assessor overseeing governance. It's simply not enough to plug the gaps in governance created since we left the EU. Once this UK Bill is passed, this Bill that the Welsh Government wants us to tag ourselves to, Wales will be the only nation in the UK without legislation for a specific environmental governance system. On air quality, I've made clear my frustrations on many occasions that a clean air Act has not been prioritised for the first year of this Government. Pollution chokes our roads, it clogs the lungs of our children. Public Health Wales estimate that air quality contributes to 6 per cent of deaths in Wales. We need a firm timetable for our own legislation, and again, we do need urgency. I would call on the Minister to commit to bring forward a clean air Bill in 2022. On nature targets and biodiversity, this Senedd passed a landmark motion, Dirprwy Lywydd, some months ago when we declared a nature emergency, and we recognise that biodiversity loss can be, and must be, addressed as a priority. It's already been referred to that the Minister has said that she is considering introducing biodiversity targets, but that does fall short of what the Senedd has called for. We in Wales are one of the most nature-depleted countries in the world. We cannot wait for a convenient time to act. I would further question why the Welsh Government has not tried to amend the UK Bill to provide powers to Welsh Ministers relating to forestry commodities, and this has been raised by the climate change committee. Another opportunity, I fear, has been lost. But, overwhelmingly, Dirprwy Lywydd, we in Plaid Cymru are deeply concerned about the use of concurrent plus powers in this LCM. Welsh Ministers should not be marginalised; the voice of this Senedd should not be muffled. We believe that passing an LCM of this nature would set a worrying precedent, particularly at a time when Westminster is intent on invading the powers of this Senedd. We will not be voting in favour of this LCM today, nor indeed will we vote on any LCM of this nature in favour.
Welsh: Mae Cymru a'r Senedd hon wedi cyhoeddi argyfyngau hinsawdd a natur, ond mae'r ddeddfwriaeth sydd ei hangen i ategu'r brys a'r argyfyngau - mae'r llywodraethu amgylcheddol, targedau adfer natur, targedau aer glân - i gyd ar goll, Dirprwy Lywydd. Mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru weithredu ar y materion hyn, ac rydym ni ym Mhlaid Cymru yn credu mai'r Senedd hon yw'r corff priodol ac angenrheidiol i basio deddfwriaeth ar y materion hyn. Yn hytrach, fel yr ydym ni wedi ei glywed, rydym ni ynghlwm wrth Fil Amgylchedd y DU, sydd wedi bod yn destun cymaint o oedi. Mae'n golygu hefyd fod atebolrwydd ynghylch y penderfyniadau yn cael ei ddileu o'r Senedd hon ac oddi wrth bobl Cymru. A nawr bod Bil y DU yn agosáu at ei gamau olaf, mae amser yn brin. Mae bron wedi mynd yn rhy hwyr i Lywodraeth Cymru drafod gwelliannau. Hoffwn i ychwanegu fy llais at y rhai sydd eisoes yn gofyn y cwestiwn ynghylch pryd y bydd Bil llywodraethu amgylcheddol y Senedd yn cael ei gyflwyno. Ar hyn o bryd, mae gennym ni asesydd dros dro sy'n goruchwylio'r drefn lywodraethu. Nid yw'n ddigon i lenwi'r bylchau mewn llywodraethu sydd wedi eu creu ers i ni adael yr UE. Ar ôl i Fil y DU gael ei basio, y Bil hwn y mae Llywodraeth Cymru eisiau i ni lynu wrtho, Cymru fydd yr unig wlad yn y DU heb ddeddfwriaeth ar gyfer system llywodraethu amgylcheddol benodol. O ran ansawdd aer, rwyf i wedi egluro fy rhwystredigaethau ar sawl achlysur ynghylch y ffaith nad yw Deddf aer glân wedi ei blaenoriaethu ar gyfer blwyddyn gyntaf y Llywodraeth hon. Mae llygredd yn tagu ein ffyrdd, mae'n tagu ysgyfaint ein plant. Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn amcangyfrif bod ansawdd aer yn cyfrannu at 6 y cant o farwolaethau yng Nghymru. Mae angen amserlen gadarn arnom ni ar gyfer ein deddfwriaeth ein hunain, ac unwaith eto, mae angen i ni fod ar frys. Byddwn i'n galw ar y Gweinidog i ymrwymo i gyflwyno Bil aer glân yn 2022. O ran targedau natur a bioamrywiaeth, pasiodd y Senedd hon gynnig nodedig, Dirprwy Lywydd, rai misoedd yn ôl pan wnaethom ni gyhoeddi argyfwng natur, ac rydym yn cydnabod y gellir mynd i'r afael â cholli bioamrywiaeth ac y mae'n rhaid i ni wneud, a hynny yn fater o flaenoriaeth. Cyfeiriwyd eisoes at y ffaith bod y Gweinidog wedi dweud ei bod yn ystyried cyflwyno targedau bioamrywiaeth, ond mae hynny'n llai na'r hyn y mae'r Senedd wedi galw amdano. Ni yng Nghymru yw un o'r gwledydd y mae ei natur wedi ei dirywio fwyaf yn y byd. Ni allwn aros am amser cyfleus i weithredu. Byddwn i'n cwestiynu hefyd pam nad yw Llywodraeth Cymru wedi ceisio diwygio Bil y DU i roi pwerau i Weinidogion Cymru sy'n ymwneud â nwyddau coedwigaeth, ac mae hyn wedi ei godi gan y pwyllgor newid hinsawdd. Mae cyfle arall, mae arnaf ofn, wedi ei golli. Ond, yn bennaf, Dirprwy Lywydd, rydym ni ym Mhlaid Cymru yn pryderu'n fawr ynghylch y defnydd o bwerau cydredol plws yn y memorandwm hwn. Ni ddylid gwthio Gweinidogion Cymru i'r cyrion; ni ddylid mygu llais y Senedd hon. Rydym ni'n credu y byddai pasio memorandwm o'r math hwn yn gosod cynsail a fyddai'n peri pryder, yn enwedig ar adeg pan fo San Steffan yn benderfynol o amharu ar bwerau'r Senedd hon. Ni fyddwn ni yn pleidleisio o blaid y memorandwm hwn heddiw, nac yn wir o blaid unrhyw femorandwm o'r fath.