English: Of the key recommendations in this report, the only ones the Government accepts are the ones that either require no action or are not measurable. They accept the recommendation to state the emotional and mental well-being and resilience of our children and young people as a national priority, but when it comes to the recommendations that mean they have to take action, the Government start to fudge and spin their responses with either rejections or only accepting recommendations in principle, which we all know means that nothing meaningful will be done. I don't know what more this committee can do to get the Government to take the actions needed. The situation is desperate. As Darren has mentioned already, more than 1,000 children and young people are waiting 12 to 18 months for neurodevelopmental assessment in Betsi Cadwaladr, and the committee has recommended that the Government immediately develop a recovery plan. What's the Welsh Government's response? They say they'll write to Betsi Cadwaladr, asking them to set out a recovery plan. First, this problem has been growing for years on Labour's watch, so why have they not asked Betsi to do this previously? If they have, why ask again? Secondly, the current board presided over this disgusting, inhumane backlog and helped create it in the first place, so what makes the Government think that one of the main creators of the problem have any idea how to fix it? The Government talks about establishing baselines for the delivery of neurodevelopmental pathways, but that's pointless when it comes to health boards that are under this Government's watch that routinely, and by increasing margins, miss the existing baselines. In the week we celebrate 70 years of the NHS, and Labour try to claim they're the sole guardians of Bevan's legacy, it is important to remember he said that people should have access when ill to the best care that medical skill can provide. Well, the Cabinet Secretary for health is nowhere near providing that. The longer the wait, the more mentally ill a sufferer can become. The risk of suicide or self-harm increases, their education will be further damaged and life for their families becomes increasingly difficult. As a committee, we looked at this in great detail, as a group of AMs from very, very different parties, coming together to try to improve the lives of children and young people, so why does the Cabinet Secretary think it will be okay to reject some of the recommendations and only accept in principle most of the others? At point 4, you say you accept it in principle, but then you actually reject its key recommendation, saying you won't endorse a specific programme the committee are asking you to, even though that project involves the Samaritans, who I think have a much deeper insight into mental health issues than you, Cabinet Secretary. Point 9 of this Government's response tells Welsh youngsters and their parents all they need to know about what the Labour Government think of their own management of this issue. The Government are refusing the committee's recommendation, a very sensible recommendation, to publish data on waiting times for assessment and interventions for children and young people since the commencement of the provisions of the Mental Health (Wales) Measure 2010. I'm sure that if the data were good news, the Cabinet Secretary would have already announced it. So, I do wonder what positive reason there could be for the Welsh Government to withhold this information from the public. The situation has become so intolerable that nothing less than a full acceptance and commitment to implement all of the recommendations from the committee is going to be good enough. The Government still has its head in the sand over this problem, and their attitude of 'Make the right noise, but do nothing' is what led to this problem in the first place. The Cabinet Secretary should be bending over backwards to apologise to the young people and families he and his Government have so badly let down and do everything the committee has recommended. So, finally, my despair at the scale of the problem is topped only my despair that, still, even in the face of a report such as this, they are still trying to spin their way out of it while Welsh children and young people suffer. The Government's response is disgusting, and I will leave my comments there.
Welsh: O'r argymhellion allweddol yn yr adroddiad hwn, yr unig rai y mae'r Llywodraeth yn eu derbyn yw'r rhai nad ydynt yn galw am unrhyw weithredu neu'r rhai nad ydynt yn fesuradwy. Maent yn derbyn yr argymhelliad i ddatgan bod lles a gwydnwch emosiynol a meddyliol ein plant a phobl ifanc yn flaenoriaeth genedlaethol, ond yn achos yr argymhellion sy'n golygu bod yn rhaid iddynt weithredu, mae'r Llywodraeth yn dechrau osgoi a sbinio eu hymatebion drwy wrthod argymhellion neu eu derbyn mewn egwyddor yn unig, ac mae pawb ohonom yn gwybod bod hynny'n golygu na chaiff unrhyw beth ystyrlon ei wneud. Nid wyf yn gwybod beth arall y gall y pwyllgor hwn ei wneud i'r Llywodraeth roi'r camau sydd eu hangen ar waith. Mae'r sefyllfa'n anobeithiol. Fel y soniodd Darren eisoes, mae mwy na 1,000 o blant a phobl ifanc yn aros 12 i 18 mis am asesiad niwroddatblygiadol yn Betsi Cadwaladr, ac mae'r pwyllgor wedi argymell bod y Llywodraeth yn datblygu cynllun adfer ar unwaith. Beth yw ymateb Llywodraeth Cymru? Maent yn dweud y byddant yn ysgrifennu at Betsi Cadwaladr i ofyn iddynt amlinellu cynllun adfer. Yn gyntaf, mae'r broblem hon wedi bod yn tyfu ers blynyddoedd tra bo Llafur mewn grym, felly pam nad ydynt wedi gofyn i Betsi Cadwaladr wneud hyn o'r blaen? Os ydynt wedi gwneud hynny, pam gofyn eto? Yn ail, mae'r bwrdd presennol wedi llywyddu dros yr ôl-groniad ffiaidd ac annynol hwn ac wedi helpu i'w greu yn y lle cyntaf, felly beth sy'n gwneud i'r Llywodraeth gredu bod gan un o'r prif elfennau a greodd y broblem unrhyw syniad sut i'w datrys? Mae'r Llywodraeth yn sôn am sefydlu llinellau sylfaen ar gyfer darparu llwybrau niwroddatblygiadol, ond mae hynny'n ddibwrpas pan fo byrddau iechyd o dan oruchwyliaeth y Llywodraeth yn methu cyrraedd y llinellau sylfaen presennol fel mater o drefn, ac yn gynyddol felly. Yn yr wythnos y dathlwn ben blwydd y GIG yn 70 oed, a phan fo Llafur yn ceisio honni mai hwy yw unig warcheidwaid etifeddiaeth Bevan, mae'n bwysig cofio ei fod wedi dweud y dylai pobl gael mynediad pan fyddant yn sâl at y gofal gorau y gall sgiliau meddygol eu darparu. Wel, nid yw Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd yn dod yn agos at ddarparu hynny. Po hwyaf yr amser aros, y mwyaf o salwch meddwl y bydd dioddefwr yn ei wynebu. Mae'r risg o hunanladdiad neu hunan-niwed yn cynyddu, bydd eu haddysg yn cael ei niweidio ymhellach a bydd bywydau eu teuluoedd yn mynd yn fwyfwy anodd. Fel pwyllgor, fe edrychwyd ar hyn yn fanwl iawn, fel grŵp o Aelodau Cynulliad o bleidiau gwahanol iawn yn dod at ei gilydd i geisio gwella bywydau plant a phobl ifanc, felly pam y mae Ysgrifennydd y Cabinet yn meddwl y bydd hi'n iawn gwrthod rhai o'r argymhellion a derbyn y rhan fwyaf o'r lleill mewn egwyddor yn unig? Ym mhwynt 4, dywedwch eich bod yn ei dderbyn mewn egwyddor, ond wedyn rydych yn gwrthod yr argymhelliad allweddol, gan ddweud na fyddwch yn cefnogi rhaglen benodol y mae'r pwyllgor yn gofyn i chi ei chefnogi, er bod y prosiect yn cynnwys y Samariaid, y credaf fod ganddynt ddealltwriaeth ddyfnach o lawer o faterion iechyd meddwl na chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Mae pwynt 9 yn ymateb y Llywodraeth yn dweud wrth bobl ifanc Cymru a'u rhieni bopeth sydd angen iddynt ei wybod ynglŷn â beth y mae'r Llywodraeth Lafur yn ei feddwl o'r modd y maent wedi rheoli'r mater hwn. Mae'r Llywodraeth yn gwrthod argymhelliad y pwyllgor, sy'n argymhelliad synhwyrol iawn, i gyhoeddi data ar amseroedd aros am asesiadau ac ymyriadau ar gyfer plant a phobl ifanc ers cychwyn darpariaethau Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010. Pe bai'r data'n newyddion da, rwy'n siŵr y byddai Ysgrifennydd y Cabinet eisoes wedi ei gyhoeddi. Felly, tybed pa reswm cadarnhaol a allai fod dros awydd Llywodraeth Cymru i atal y wybodaeth hon rhag cyrraedd y cyhoedd. Mae'r sefyllfa mor annioddefol bellach fel na fydd dim llai na derbyniad llawn ac ymrwymiad i weithredu holl argymhellion y pwyllgor yn ddigon da. Mae'r Llywodraeth â'i phen yn y tywod o hyd ynglŷn â'r broblem hon, a'u hagwedd 'Gwneud y synau iawn, ond gwneud dim' sydd wedi arwain at y broblem yn y lle cyntaf. Dylai Ysgrifennydd y Cabinet fod yn gwneud ei orau glas i ymddiheuro i'r bobl ifanc a'r teuluoedd y mae ef a'i Lywodraeth wedi gwneud cymaint o gam â hwy a gwneud popeth y mae'r pwyllgor wedi ei argymell. Felly, yn olaf, yn fwy na fy anobaith ynglŷn â maint y broblem, rwy'n anobeithio am eu bod o hyd, hyd yn oed yn wyneb adroddiad fel hwn, yn dal i geisio sbinio'u ffordd allan ohoni tra bo plant a phobl ifanc yng Nghymru yn dioddef. Mae ymateb y Llywodraeth yn ffiaidd, ac fe adawaf fy sylwadau yno.