English: Thank you for your statement, Cabinet Secretary. Despite recent advances in coronary care, heart disease remains one of the biggest killers in Wales. This month, around 750 people will lose their lives to cardiovascular disease; 720 will go to hospital with a heart attack; and, sadly, 340 of those will die. Also, this month, around 16 babies will be born with a heart defect. Therefore, Cabinet Secretary, the heart conditions delivery plan is most welcome. As the plan highlights, we are at a point where we need to deliver not a gradual, sustainable improvement, but an immediate and fundamental change in pace. The delivery plan rightly places a lot of emphasis on prevention. To reduce the number of adults who smoke, the plan states we must ensure that every contact with health and care services is used to prevent smoking uptake and encourage cessation. Despite years of highlighting the dangers of smoking, the numbers of smokers remains stubbornly high. Cabinet Secretary, what consideration have you given to the utilisation of e-cigarettes as a way of reducing the harm of tobacco smoke amongst the 19 per cent of Welsh adults who continue to smoke? With regard to the other main lifestyle factor in heart disease, the lack of physical activity, and poor diet, over half the adult population in Wales is either overweight or obese. Tackling this problem is much harder than reducing harm from smoking. So, what consideration has your Government given to ensuring that part of the new national curriculum focuses on teaching our young people how to eat healthily, and how to live healthily? Of course, we will only prevent so much heart disease, and we therefore must ensure that we have timely and effective detection and treatment. The 95 per cent target to treat cardiac patients within 26 weeks of referral was last met in April 2012. We welcome the progress that has been made, and also the staff who work around the clock to ensure that we get the best service possible. Reducing the number of people waiting more than 26 weeks needs to be done and done urgently. Cabinet Secretary, what are the main factors in missing the referral-to-treatment target? Is it down to lack of manpower, or is it impacted by the reduction in the number of available beds? Finally, Cabinet Secretary, the British Heart Foundation has highlighted that a large number of people in the UK are living with a faulty gene that puts them at risk of developing coronary heart disease, or even sudden death. Each week, around 12 apparently healthy people under the age of 35 die from sudden cardiac death. Cabinet Secretary, what is your Government doing to improve research into sudden cardiac death and are you looking to develop appropriate population-level screening for these heart conditions? I thank you, once again, for your statement and I look forward to working with you to improve cardiac care in Wales. Thank you.
Welsh: Diolch i chi am eich datganiad, Ysgrifennydd y Cabinet. Er gwaethaf datblygiadau diweddar mewn gofal coronaidd, mae clefyd y galon yn parhau i fod yn un o'r lladdwyr mwyaf yng Nghymru. Y mis hwn, bydd tua 750 o bobl yn colli eu bywydau i glefyd cardiofasgwlaidd; bydd 720 yn mynd i'r ysbyty oherwydd trawiad ar y galon; ac, yn anffodus, bydd 340 o'r rheini yn marw. Hefyd, y mis hwn, bydd tua 16 o fabanod yn cael eu geni gyda nam ar y galon. Felly, Ysgrifennydd y Cabinet, mae croeso mawr i'r cynllun cyflawni ar gyfer cyflyrau ar y galon. Fel y mae'r cynllun yn amlygu, rydym wedi cyrraedd pwynt lle mae angen i ni gyflawni nid gwelliant graddol, cynaliadwy, ond newid ar unwaith a sylfaenol o ran cyflymder. Mae'r cynllun cyflawni yn briodol yn rhoi llawer o bwyslais ar atal. I leihau nifer yr oedolion sy'n ysmygu, mae'r cynllun yn nodi bod yn rhaid inni sicrhau bod pob cysylltiad â'r gwasanaethau iechyd a gofal yn cael ei ddefnyddio i atal nifer y bobl sy'n dechrau ysmygu ac yn annog pobl i roi'r gorau i ysmygu. Er gwaethaf blynyddoedd o dynnu sylw at beryglon ysmygu, mae nifer yr ysmygwyr yn parhau i fod yn ystyfnig o uchel. Ysgrifennydd y Cabinet, pa ystyriaeth ydych chi wedi'i rhoi i'r defnydd o e-sigaréts fel ffordd o leihau'r niwed gan fwg tybaco ymhlith y 19 y cant o oedolion yng Nghymru sy'n parhau i ysmygu? O ran y prif ffactor ffordd o fyw arall o ran clefyd y galon, y diffyg gweithgarwch corfforol, a deiet gwael, mae dros hanner y boblogaeth sy'n oedolion yng Nghymru naill ai'n rhy drwm neu'n ordew. Mae mynd i'r afael â'r broblem hon yn llawer anoddach na lleihau niwed o ganlyniad i ysmygu. Felly, pa ystyriaeth y mae eich Llywodraeth wedi'i rhoi i sicrhau bod rhan o'r cwricwlwm cenedlaethol newydd yn canolbwyntio ar addysgu ein pobl ifanc sut i fwyta'n iach, a sut i fyw'n iach? Wrth gwrs, byddwn ni ond yn rhwystro hyn a hyn o glefyd y galon, ac felly mae'n rhaid i ni sicrhau bod gennym ddulliau o ganfod a thrin amserol ac effeithiol. Y tro diwethaf i'r targed 95 y cant i drin cleifion y galon o fewn 26 wythnos ar ôl atgyfeiriad gael ei gyflawni oed ym mis Ebrill 2012. Rydym ni'n croesawu'r cynnydd sydd wedi ei wneud, a hefyd y staff sy'n gweithio bob awr o'r dydd a'r nos i sicrhau ein bod yn cael y gwasanaeth gorau posibl. Mae angen lleihau nifer y bobl sy'n aros mwy na 26 wythnos ac mae angen gwneud hynny ar frys. Ysgrifennydd y Cabinet, beth yw'r prif ffactorau wrth fethu'r targed atgyfeirio i driniaeth? A yw o ganlyniad i brinder o bobl, neu a yw'n dioddef effaith y gostyngiad yn nifer y gwelyau sydd ar gael? Yn olaf, Ysgrifennydd y Cabinet, mae Sefydliad Prydeinig y Galon wedi amlygu bod nifer fawr o bobl yn y DU yn byw gyda genyn diffygiol sy'n eu rhoi mewn perygl o ddatblygu clefyd coronaidd y galon, neu hyd yn oed farwolaeth sydyn. Bob wythnos, mae tua 12 o bobl, a oedd yn ymddangos yn iach, o dan 35 oed yn marw o farwolaeth sydyn yn gysylltiedig â'r galon. Ysgrifennydd y Cabinet, beth mae eich Llywodraeth yn ei wneud i wella ymchwil i farwolaeth gardiaidd sydyn ac a ydych chi'n bwriadu datblygu sgrinio priodol ar lefel y boblogaeth ar gyfer y cyflyrau hyn ar y galon? Rwy'n diolch i chi, unwaith eto, am eich datganiad ac edrychaf ymlaen at weithio gyda chi i wella gofal y galon yng Nghymru. Diolch.