English: This is the second time I've spoken on the NDF, and during the last debate I clearly outlined a number of weaknesses in the NDF. During committee, my resolve that these need addressing has strengthened. As I have said previously, the current regional approach is flawed, especially when looking at north and mid Wales. I recommended that policy 20 should be amended, so that the whole of north Wales benefits, and that the main focus should be shared between Wrexham and Deeside and Caernarfon, Bangor and the Menai strait area. So, I implore you to ensure that north-west Wales has a national growth area. Plaid Cymru are wrong to call on the regional model to be replaced - the problem is actually with where the national growth areas are to be. So, I must express my frustration again that policy 25 has not been amended to introduce Aberystwyth as a main focus for investment. 'Future Wales' continues to fail to drive investment to the west of the whole of Wales, and this brings me to my support of recommendation 10, that a clear statement is needed now as to how the strategy will help to further post-COVID recovery. Yes, there is a statement on this pandemic in there, but you actually need to show how the document has evolved because of this horrendous pandemic. For example, should you amend policy 20 and see more drive for investment in north-west Wales, it could be said that you are responding to the need for boosting economic growth in the region following the 114 per cent jump in universal credit claims in Conwy, 117 per cent in Ynys Môn and 147 per cent in Gwynedd. Similarly, in response to COVID-19, considerable emphasis is being placed on the opportunity for a green recovery. Now, the Prime Minister, the Rt Hon Boris Johnson MP, has given a brilliant boost to fostering a green revolution in the UK. This strategy does not reflect any such ambition. Now, I agree with the committee recommendation 11 that the Welsh Government should work with National Grid, electrical distribution companies and the renewable energy industry to develop a shared understanding of the strategic improvements that need to be made to electric transmission and distribution infrastructure. I would even go further, and ask that you include a commitment in policy 17 that if new grid infrastructure is to be built across mid Wales, that this will be placed below ground. Attention should also be given to the oral evidence of Hedd Roberts, who highlighted the need to protect the limited number of sites suitable for cable landfalls. That would help align 'Future Wales' with the national marine plan. As the Campaign for the Protection of Rural Wales's Montgomery branch have highlighted, there needs to be a greater emphasis on a range of renewables, including marine energy. Policy 22 refers to the need for a green belt around Wrexham and Deeside, and you will be aware that our committee have recommended that their function should be strengthened. I agree, but I am still concerned that by stipulating strong policy protection for the green belt in one corner of Wales, it could have a negative impact elsewhere. For example, if you wish to be direct, why not amend policy 22 so that it protects the green area around Llanrhos in Aberconwy? Again, there seems to be only two references to brownfield sites in this whole document. We should have a policy that gives priority to development in those areas. It has been made clear to us that national parks are facing major challenges, so I do agree with recommendation 25 that there should be a specific policy on the matter, and this is what the Snowdonia Society themselves have advocated. I agree that policy 12 should include an additional priority: support for measures to reduce car dependency and to facilitate greener modes of access to our anchor visitor destinations in designated landscapes that are currently experiencing such chronic road congestion, proving more so during the times of the release of lockdown during the COVID pandemic. Despite you accepting the committee recommendation that the framework should address the poor connectivity between north and south Wales, it isn't there yet, as a lot of responsibility is being placed with the regions themselves. Finally, I want to note my disappointment that 'Future Wales' in policies 4 and 5 leaves the future of rural areas to strategic and local development plans. Issues affecting rural Wales are of national significance, and as such, I reiterate calls for those policies to be amended so that they champion the saving of our rural schools and facilities, improvement of our B roads, diversification on our farms, and the Welsh Government working with digital communication providers to address the needs of rural areas. I urge you to act on these constructive calls, and to go back to the drawing board on this NDF. Thank you. Diolch.
Welsh: Dyma'r ail dro i mi siarad am y fframwaith datblygu cenedlaethol, ac yn ystod y ddadl ddiwethaf amlinellais yn glir nifer o wendidau yn y fframwaith datblygu cenedlaethol. Yn ystod y pwyllgor, mae fy mhenderfyniad fod angen mynd i'r afael â'r rhain wedi cryfhau. Fel y dywedais o'r blaen, mae'r dull rhanbarthol presennol yn ddiffygiol, yn enwedig wrth edrych ar ogledd a chanolbarth Cymru. Argymhellais y dylid diwygio polisi 20, fel bod gogledd Cymru i gyd yn elwa, ac y dylid rhannu'r prif ffocws rhwng Wrecsam a Glannau Dyfrdwy a Chaernarfon, Bangor ac ardal y Fenai. Felly, erfyniaf arnoch i sicrhau bod gan ogledd-orllewin Cymru ardal dwf genedlaethol. Mae Plaid Cymru yn anghywir i alw am rywbeth yn lle'r model rhanbarthol - y broblem mewn gwirionedd yw lle mae'r ardaloedd twf cenedlaethol i fod. Felly, rhaid i mi fynegi fy rhwystredigaeth eto nad yw polisi 25 wedi'i ddiwygio i gyflwyno Aberystwyth fel prif ffocws ar gyfer buddsoddi. Mae 'Cymru'r Dyfodol' yn parhau i fethu sbarduno buddsoddiad i orllewin Cymru yn gyfan, a daw hyn â mi at fy nghefnogaeth i argymhelliad 10, fod angen datganiad clir yn awr ynglŷn â sut y bydd y strategaeth yn helpu i wella adferiad ôl-COVID. Oes, mae datganiad am y pandemig ynddo, ond mae gwir angen i chi ddangos sut y mae'r ddogfen wedi esblygu oherwydd y pandemig erchyll hwn. Er enghraifft, pe baech yn diwygio polisi 20 ac yn gweld mwy o ymdrech i fuddsoddi yng ngogledd-orllewin Cymru, gellid dweud eich bod yn ymateb i'r angen i hybu twf economaidd yn y rhanbarth yn dilyn y cynnydd o 114 y cant yn nifer yr hawliadau credyd cynhwysol yng Nghonwy, 117 y cant yn Ynys Môn a 147 y cant yng Ngwynedd. Yn yr un modd, mewn ymateb i COVID-19, rhoddir cryn bwyslais ar y cyfle i sicrhau adferiad gwyrdd. Nawr, mae'r Prif Weinidog, y Gwir Anrhydeddus Boris Johnson AS, wedi rhoi hwb gwych i feithrin chwyldro gwyrdd yn y DU. Nid yw'r strategaeth hon yn adlewyrchu unrhyw uchelgais o'r fath. Nawr, rwy'n cytuno ag argymhelliad 11 y pwyllgor y dylai Llywodraeth Cymru weithio gyda'r Grid Cenedlaethol, cwmnïau dosbarthu trydanol a'r diwydiant ynni adnewyddadwy i ddatblygu dealltwriaeth gyffredin o'r gwelliannau strategol y mae angen eu gwneud i seilwaith trosglwyddo a dosbarthu trydan. Byddwn yn mynd ymhellach hyd yn oed, ac yn gofyn i chi gynnwys ymrwymiad ym mholisi 17, os oes seilwaith grid newydd i gael ei adeiladu ar draws canolbarth Cymru, y bydd hwnnw'n cael ei osod o dan y ddaear. Dylid rhoi sylw hefyd i dystiolaeth lafar Hedd Roberts, a dynnodd sylw at yr angen i ddiogelu'r nifer gyfyngedig o safleoedd sy'n addas ar gyfer glanfeydd cebl. Byddai hynny'n helpu i sicrhau bod 'Cymru'r Dyfodol' yn gyson â'r cynllun morol cenedlaethol. Fel y mae cangen Trefaldwyn o Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig wedi nodi, mae angen rhoi mwy o bwyslais ar amrywiaeth o ynni adnewyddadwy, gan gynnwys ynni morol. Mae polisi 22 yn cyfeirio at yr angen am lain las o amgylch Wrecsam a Glannau Dyfrdwy, ac fe fyddwch yn ymwybodol fod ein pwyllgor wedi argymell y dylid cryfhau eu swyddogaeth. Rwy'n cytuno, ond rwy'n dal yn bryderus, y gallai nodi diogelwch polisi cryf ar gyfer y llain las mewn un gornel o Gymru gael effaith negyddol mewn mannau eraill. Er enghraifft, os ydych yn dymuno bod yn uniongyrchol, beth am ddiwygio polisi 22 fel ei fod yn diogelu'r ardal werdd o amgylch Llan-rhos yn Aberconwy? Unwaith eto, ymddengys mai dim ond dau gyfeiriad a geir at safleoedd tir llwyd yn y ddogfen gyfan. Dylem gael polisi sy'n rhoi blaenoriaeth i ddatblygu yn y mannau hynny. Dywedwyd wrthym yn glir fod parciau cenedlaethol yn wynebu heriau mawr, felly rwy'n cytuno ag argymhelliad 25 y dylid cael polisi penodol ar y mater, a dyma mae Cymdeithas Eryri eu hunain wedi'i argymell. Rwy'n cytuno y dylai polisi 12 gynnwys blaenoriaeth ychwanegol: cymorth ar gyfer mesurau i leihau dibyniaeth ar geir a hwyluso dulliau mwy gwyrdd o gael mynediad i'n cyrchfannau angori ar gyfer ymwelwyr mewn tirweddau dynodedig sy'n profi tagfeydd cronig ar y ffyrdd ar hyn o bryd, gan brofi'n fwy felly yn ystod cyfnod codi'r cyfyngiadau symud yn y pandemig COVID. Er eich bod yn derbyn argymhelliad y pwyllgor y dylai'r fframwaith fynd i'r afael â'r cysylltedd gwael rhwng gogledd a de Cymru, nid yw yno eto, gan fod llawer o gyfrifoldeb yn cael ei roi i'r rhanbarthau eu hunain. Yn olaf, hoffwn nodi fy siom fod 'Cymru'r Dyfodol' ym mholisïau 4 a 5 yn gadael dyfodol ardaloedd gwledig i gynlluniau datblygu strategol a lleol. Mae arwyddocâd cenedlaethol i faterion sy'n effeithio ar y Gymru wledig, ac fel y cyfryw, rwyf am ailadrodd galwadau i ddiwygio'r polisïau hynny fel eu bod yn hyrwyddo achub ein hysgolion a'n cyfleusterau gwledig, gwella ein ffyrdd B, arallgyfeirio ein ffermydd, a Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda darparwyr cyfathrebu digidol i fynd i'r afael ag anghenion ardaloedd gwledig. Rwy'n eich annog i weithredu ar y galwadau adeiladol hyn, ac i fynd yn ôl i'r dechrau ar y fframwaith datblygu cenedlaethol hwn. Diolch.