English: Llywydd, there's been a great deal of interest in the turnaround times of tests in the TTP system. In the community testing in Wrexham, over 95 per cent of samples were tested within 24 hours of being received, demonstrating that when such a turnaround is required, the system is geared to provide it. Indeed, last week, the highest ever number of tests in Wales were completed within 24 hours. Now, of course, local flare-ups generate cases that contribute to the overall assessment of the position in Wales. Nevertheless, in the immediate run-up to last week's review, the R number in Wales was estimated to be between 0.6 and 0.9. In the model published on Friday last, the R number for Wales was calculated as being lower than for Scotland and for England, although the lower the circulation of the virus, the more volatile the R number becomes, which is why we rely on a wider basket of indicators, including the results of testing. In that regard, last week, 41,451 tests were carried out in Wales, of which 0.8 per cent were returned as positive cases. Tens of thousands of tests have been carried out on staff and residents in care homes, and, in the past week, the positivity rate for staff and residents there was 0.3 per cent. The conclusion drawn by the chief medical officer from all of this data, as set out in his assessment published alongside our changes last week, is that the virus has been so effectively suppressed in Wales that further easements were justified on public health grounds. As a result, from Monday of this week indoor hospitality has resumed in pubs, cafés, restaurants and hotels in Wales. On Monday next, indoor gyms, spas, leisure centres and indoor children's play areas will reopen. Llywydd, the Cabinet decided last week that we would devote much of the headroom available to us to provide new flexibilities for meetings between family and friends, but our discussions have recognised that this is the most risky of any easing of lockdown measures. We have therefore decided to delay any decision on this until later in the cycle. Our aim remains to restore to people some of the freedoms they have had to forgo in this part of their lives, but we will only do so if a public health case can be made for further indoor meetings between family and friends being justified. In the meantime, children under the age of 11 will no longer be subject to the social distancing rules and new flexibilities have been introduced for family and friends meeting in the outdoors. Llywydd, in Friday's announcement I also set out plans to strengthen enforcement of coronavirus rules in Wales. While the considerable majority of individuals and businesses are working hard to keep us all safe, that is not true of all. Individuals who act as though the crisis were over run the risk of creating harm to others. That is simply not acceptable. It undermines the efforts that everyone else is making. Today I have met separately with the police and with local authorities in Wales to thank them for their vital work and to reaffirm our shared commitment to support those who are doing the right things to protect us all. As far as businesses are concerned, unlike other parts of the United Kingdom, our regulations place a direct responsibility on the person in charge of premises to take all reasonable measures to minimise the risk of exposure to coronavirus. Guidance has been agreed with the different sectors to clarify what this means in practice, and many businesses have invested time, energy and money to make sure that they can operate in a coronavirus-secure fashion. To support them, we will provide new powers to local authorities to intervene quickly and decisively where this is not the case, and this will include requiring premises to close if necessary. Regulations will be laid on Friday of this week, 7 August, and will come into force on Monday 10 August. Finally, Llywydd, to look ahead to the end of the cycle that has already begun, the Chief Medical Officer for England, Professor Chris Whitty, has warned there that easing the lockdown may already have reached its limits. Here in Wales, we have taken a different, step-by-step approach, but at the end of this cycle, on 21 August, we will be only two weeks away from the reopening of schools in September. We will need to prioritise any headroom we may have at that point to ensure that this vitally important moment for our children and young people can be accomplished safely and successfully, and there may be little scope to go beyond that in the next review. All of that, Llywydd, will of course depend on the latest evidence of transmission, later in August, and I will report again to Members on all of that in three weeks' time. Diolch yn fawr.
Welsh: Lywydd, mae llawer o ddiddordeb wedi bod yng nghyflymder canlyniadau profion yn y system Profi, Olrhain, Diogelu. Yn y profion cymunedol yn Wrecsam, profwyd dros 95 y cant o samplau o fewn 24 awr i'w derbyn, ac mae hynny'n dangos, pan fydd angen canlyniadau cyflym o'r fath, y gall y system eu darparu. Yn wir, yr wythnos diwethaf, cynhaliwyd y nifer uchaf erioed o brofion yng Nghymru o fewn 24 awr. Nawr, wrth gwrs, mae cynnydd lleol mewn achosion yn cyfrannu at yr asesiad cyffredinol o'r sefyllfa yng Nghymru. Serch hynny, yn y cyfnod cyn yr adolygiad yr wythnos diwethaf, amcangyfrifwyd fod y rhif R yng Nghymru rhwng 0.6 a 0.9. Yn y model a gyhoeddwyd ddydd Gwener diwethaf, cyfrifwyd bod y rhif R ar gyfer Cymru yn is nag ar gyfer yr Alban ac ar gyfer Lloegr, ond po leiaf yw cylchrediad y feirws, y mwyaf ansefydlog y daw'r rhif R, a dyna pam rydym yn dibynnu ar nifer ehangach o ddangosyddion, gan gynnwys canlyniadau profion. Yn hynny o beth, yr wythnos diwethaf, cynhaliwyd 41,451 o brofion yng Nghymru, ac roedd 0.8 y cant ohonynt yn achosion positif. Mae degau o filoedd o brofion wedi'u cynnal ar staff a phreswylwyr mewn cartrefi gofal, ac yn yr wythnos ddiwethaf, roedd cyfradd y canlyniadau positif ar gyfer staff a phreswylwyr yno yn 0.3 y cant. Y casgliad y daeth y prif swyddog meddygol iddo yn sgil yr holl ddata hwn, fel y nodwyd yn ei asesiad a gyhoeddwyd ochr yn ochr â'n newidiadau yr wythnos diwethaf, yw bod y feirws wedi'i reoli mor effeithiol yng Nghymru fel bod cyfiawnhad dros lacio pellach ar sail iechyd y cyhoedd. O ganlyniad, o ddydd Llun yr wythnos hon ymlaen, mae lletygarwch dan do wedi ailgychwyn mewn tafarndai, caffis, bwytai a gwestai yng Nghymru. Ddydd Llun nesaf, bydd campfeydd dan do, sbas, canolfannau hamdden a mannau chwarae dan do i blant yn ailagor. Lywydd, penderfynodd y Cabinet yr wythnos diwethaf y byddem yn neilltuo llawer o'r lle i weithredu sydd ar gael inni i ddarparu hyblygrwydd newydd ar gyfer cyfarfodydd rhwng teulu a ffrindiau, ond mae ein trafodaethau wedi cydnabod mai dyma'r elfen fwyaf peryglus o ran unrhyw fesurau i lacio'r cyfyngiadau symud. Felly, rydym wedi penderfynu gohirio unrhyw benderfyniad ar hyn tan yn ddiweddarach yn y cylch. Ein nod o hyd yw adfer peth o'r rhyddid y bu'n rhaid i bobl ei ildio yn ystod y rhan hon o'u bywydau, ond ni fyddwn ond yn gwneud hynny os ceir achos iechyd y cyhoedd cryf dros gyfiawnhau cyfarfodydd pellach dan do rhwng teulu a ffrindiau. Yn y cyfamser, ni fydd y rheolau cadw pellter cymdeithasol bellach yn berthnasol i blant o dan 11 oed, ac mae hyblygrwydd newydd wedi'i ddarparu ar gyfer cyfarfod â theulu a ffrindiau yn yr awyr agored. Lywydd, yn y cyhoeddiad ddydd Gwener, nodais gynlluniau hefyd i gryfhau'r modd y caiff rheolau coronafeirws eu gorfodi yng Nghymru. Er bod y rhan fwyaf o unigolion a busnesau yn gweithio'n galed i gadw pawb yn ddiogel, nid yw hynny'n wir am bawb. Mae unigolion sy'n ymddwyn fel pe bai'r argyfwng wedi dod i ben yn creu risg o niwed i eraill. Nid yw hynny'n dderbyniol o gwbl. Mae'n tanseilio'r ymdrechion y mae pawb arall yn eu gwneud. Heddiw, rwyf wedi cyfarfod ar wahân gyda'r heddlu a chydag awdurdodau lleol yng Nghymru i ddiolch iddynt am eu gwaith hanfodol ac i ailddatgan yr ymrwymiad a rennir gennym i gefnogi'r rheini sy'n gwneud y pethau iawn i ddiogelu pob un ohonom. O ran busnesau, yn wahanol i rannau eraill o'r Deyrnas Unedig, mae ein rheoliadau'n gosod cyfrifoldeb uniongyrchol ar yr unigolyn sy'n gyfrifol am safle i roi pob cam rhesymol ar waith i leihau'r risg o ddal y coronafeirws. Cytunwyd ar ganllawiau gyda'r gwahanol sectorau i egluro beth y mae hyn yn ei olygu yn ymarferol, ac mae llawer o fusnesau wedi buddsoddi amser, egni ac arian i sicrhau eu bod yn gallu gweithredu mewn modd diogel mewn perthynas â'r coronafeirws. Er mwyn eu cefnogi, byddwn yn darparu pwerau newydd i awdurdodau lleol ymyrryd yn gyflym ac yn bendant lle nad yw hynny'n digwydd, a bydd hyn yn cynnwys ei gwneud yn ofynnol i safleoedd gau os oes angen. Cyflwynir y rheoliadau ddydd Gwener yr wythnos hon, 7 Awst, a byddant yn dod i rym ddydd Llun 10 Awst. Yn olaf, Lywydd, gan edrych ymlaen tuag at ddiwedd y cylch sydd eisoes wedi dechrau, mae Prif Swyddog Meddygol Lloegr, yr Athro Chris Whitty, wedi rhybuddio yno y gallai'r cyfyngiadau symud eisoes fod wedi'u llacio i'r graddau mwyaf posibl. Yma yng Nghymru, rydym wedi mabwysiadu dull gwahanol, dull cam wrth gam, ond ar ddiwedd y cylch hwn ar 21 Awst, byddwn o fewn pythefnos i ailagor ysgolion ym mis Medi. Bydd angen inni flaenoriaethu unrhyw le i weithredu ar y pwynt hwnnw i sicrhau y gellir cyflawni'r foment hanfodol bwysig hon i'n plant a'n pobl ifanc yn ddiogel ac yn llwyddiannus, ac efallai na fydd llawer o le i fynd y tu hwnt i hynny yn yr adolygiad nesaf. Bydd hynny oll, Lywydd, yn dibynnu, wrth gwrs, ar y dystiolaeth ddiweddaraf ar drosglwyddiad, yn ddiweddarach ym mis Awst, a byddaf yn adrodd eto i'r Aelodau ar hynny i gyd ymhen tair wythnos. Diolch yn fawr.