English: For the first time, we have committed to a five-year programme of transport capital funding through Transport for Wales for both transport maintenance and new projects. This will ensure that these projects will be delivered in the most efficient and effective way, and with a headline target of driving 15 per cent to 20 per cent efficiencies across the five-year investment portfolio for new projects, which means we can make our funding deliver even more. This will also enable the construction supply chain to invest with confidence in the future in terms of both capital and skills. Furthermore, wherever an acceptable business case can be made, the economic action plan commits that the Welsh Government will seek to consolidate current supply arrangements directly into Transport for Wales. In relation to the new Wales and borders rail service, we have made significant progress with the UK Government since last summer. The Secretary of State for Transport and I have discussed and reached agreement on the way forward on a number of issues and I am pleased that officials are making good progress. Chief among these issues was the financial implication of a complicated devolution context for rail. Discussions between officials, including from Her Majesty's Treasury, continue and the process for transferring the core Valleys lines railway asset is taking shape. The agreed programme of activity has led to the procurement process for the new service continuing at pace and in line with our plans. Arriva Trains Wales withdrew from the bidding process back in October. As was stated at the time, it is not uncommon for bidders for major projects to withdraw during the tender process and Arriva were clear that their withdrawal was due to their own commercial reasons. The recent Carillion issue has been discussed in this Chamber and I issued a written statement on 17 January. Transport for Wales had received three bids to operate and develop the next Wales and borders rail service and metro on 21 December last year. They'll be continuing to evaluate these bids over the coming months. By the end of May this year, our process will culminate with the award of the first rail services contract made here in Wales. This follows intensive evaluation and post-tender discussions, led by Transport for Wales, to ensure the contract fully captures the quality service and commitments offered at final tender. Both the Welsh Government and Transport for Wales are geared up to deliver against these dates, allowing proper time to transition to a new operator and a new way of operating through Transport for Wales in October. However, it must be remembered that until the full transfer of powers has taken place we will still require the timely approval of the UK Government to allow us to both reach preferred bidder stage and to award the contract. The UK Government plans to lay an Order in the UK Parliament shortly to transfer rail functions to the Welsh Ministers, and, as a fall back, we have also agreed an approach to put further legal agency agreements in place to enable us to award, manage and deliver the next Wales and borders rail service. It remains imperative that the UK Government works at pace with us to deliver against the agreed programme. Transport for Wales will shortly begin the process of appointing infrastructure delivery partners that will work with the operator and development partner to deliver areas such as station improvements, electrification and signalling for the south Wales metro. Transport for Wales is working closely with Business Wales to make opportunities available to local small and medium-sized entreprises and third sector enterprises. They have already hosted a number of well-attended awareness events relating specifically to the IDP procurement, most recently in Wrexham earlier this month. This is one illustration of how Transport for Wales is entering a new stage of mobilisation to allow it to proactively manage both the new rail service and the different metro schemes. James Price is in post as chief executive officer, bringing over 15 years of experience of operating and delivering at a senior level. In addition, we have recently appointed independent non-executive directors Martin Dorchester and Nick Gregg to the team, addressing recommendations that have made by the Auditor General for Wales. Martin Dorchester is an experienced executive, having been group CEO of one of the largest logistics companies in Scotland, and Nick Gregg has been appointed as chair of the Transport for Wales board, initially for a period of 12 months. Nick has the skills required to be a highly successful chair, and brings extensive business experience to the board. Transport for Wales will shortly advertise for two further independent non-executive directors to join the board, and this will ensure a diversity of experience and views in decision-making. I am mindful of the need to make sure that Transport for Wales can deliver effectively for the whole of Wales, and, following my announcement last month of the intention to set up a Transport for Wales business unit in north Wales, I have now instructed Transport for Wales to bring forward proposals for a north Wales office, and I expect this to be delivered at pace too. Meanwhile, in south Wales, good progress is being made towards the construction of the Transport for Wales offices in Pontypridd, led by Rhondda Cynon Taf County Borough Council, with whom we continue to work very closely. Looking ahead, once the new operator and development partner has been appointed, we will enter a period of mobilisation for the new service. Transport for Wales will work with the successful bidder to help ensure a seamless transition from the current franchise to the new arrangements, in the interests of passengers and staff. The travelling public should see no disruption to services in October when the new ODP takes over. Then, over the coming months and years, Transport for Wales, working with the operator and development partner, will transform the transport network, putting the passenger at the centre of their plans.
Welsh: Am y tro cyntaf, rydym wedi ymrwymo i raglen pum mlynedd o arian cyfalaf i drafnidiaeth drwy Trafnidiaeth Cymru ar gyfer cynnal a chadw trafnidiaeth a phrosiectau newydd. Bydd hyn yn sicrhau y cyflawnir y prosiectau hyn yn y modd mwyaf effeithlon ac effeithiol, a'r prif darged fydd cynyddu effeithlonrwydd 15 y cant i 20 y cant ar draws y portffolio buddsoddi pum mlynedd ar gyfer prosiectau newydd, sy'n golygu y gallwn wneud i'n cyllid gyflawni mwy fyth. Bydd hyn hefyd yn galluogi'r gadwyn gyflenwi adeiladu i fuddsoddi'n hyderus yn y dyfodol o ran cyfalaf a sgiliau. At hynny, lle bynnag y gellir gwneud achos busnes derbyniol, mae'r cynllun gweithredu economaidd yn ymrwymo y bydd Llywodraeth Cymru yn ceisio cyfnerthu'r trefniadau cyflenwi presennol yn uniongyrchol i mewn i Trafnidiaeth Cymru. O ran gwasanaeth rheilffordd newydd Cymru a'r gororau, rydym wedi gwneud cynnydd sylweddol gyda Llywodraeth y DU ers yr haf diwethaf. Mae'r Ysgrifennydd Gwladol dros Drafnidiaeth a mi wedi trafod y ffordd ymlaen a dod i gytundeb ar nifer o faterion ac rwy'n falch bod swyddogion yn gwneud cynnydd da. Y prif fater yma oedd goblygiad ariannol cyd-destun datganoli cymhleth ar gyfer y rheilffyrdd. Mae trafodaethau rhwng swyddogion, gan gynnwys o Drysorlys ei Mawrhydi, yn parhau ac mae'r broses o drosglwyddo ased graidd rheilffordd y Cymoedd wedi dechrau. O ganlyniad i'r rhaglen weithgarwch y cytunwyd arni, mae'r broses gaffael ar gyfer y gwasanaeth newydd wedi parhau'n gyflym ac yn unol â'n cynlluniau. Gadawodd Trenau Arriva Cymru y broses gynnig yn ôl ym mis Hydref. Fel y nodwyd ar y pryd, nid yw'n anghyffredin i gynigwyr am brosiectau mawr dynnu'n ôl yn ystod y broses dendro ac roedd Arriva yn glir eu bod wedi tynnu'n ôl am eu rhesymau masnachol eu hunain. Mae'r mater Carillion diweddar wedi cael ei drafod yn y Siambr hon a chyhoeddais ddatganiad ysgrifenedig ar 17 Ionawr. Roedd Trafnidiaeth Cymru wedi derbyn tri chynnig i weithredu a datblygu gwasanaeth rheilffyrdd a metro nesaf Cymru a'r gororau ar 21 Rhagfyr y llynedd. Byddant yn parhau i werthuso'r cynigion hyn dros y misoedd nesaf. Erbyn diwedd mis Mai eleni, bydd ein proses yn dod i ben drwy ddyfarnu'r contract cyntaf ar gyfer gwasanaethau rheilffyrdd sydd wedi'i wneud yma yng Nghymru. Mae hyn yn dilyn gwerthuso dwys a thrafodaethau ar ôl tendro, dan arweiniad Trafnidiaeth Cymru, i sicrhau bod y contract yn cynnwys y gwasanaeth o safon a'r ymrwymiadau a gynigiwyd yn y tendr terfynol. Mae Llywodraeth Cymru a Trafnidiaeth Cymru yn barod i gyflawni erbyn y dyddiadau hyn, gan ganiatáu amser priodol i bontio i weithredwr newydd a ffordd newydd o weithredu drwy Trafnidiaeth Cymru ym mis Hydref. Fodd bynnag, mae'n rhaid cofio, nes i'r pwerau gael eu trosglwyddo'n llawn, bydd angen cymeradwyaeth amserol Llywodraeth y DU i ganiatáu inni gyrraedd y cam cynigydd a ffefrir ac i ddyfarnu'r contract. Bwriad Llywodraeth y DU yw gosod Gorchymyn yn Senedd y DU cyn bo hir i drosglwyddo swyddogaethau rheilffyrdd i Weinidogion Cymru, ac, fel dewis wrth gefn, rydym hefyd wedi cytuno ar ddull gweithredu i roi rhagor o gytundebau cyfrwng cyfreithiol ar waith i'n galluogi i ddyfarnu, rheoli a darparu gwasanaeth rheilffordd nesaf Cymru a'r gororau. Mae'n dal i fod yn hanfodol bod Llywodraeth y DU yn gweithio'n gyflym gyda ni i gyflawni'r rhaglen y cytunwyd arni. Bydd Trafnidiaeth Cymru yn dechrau cyn bo hir ar y broses o benodi partneriaid cyflawni seilwaith a fydd yn gweithio gyda'r gweithredwr a'r partner datblygu i gyflawni mewn meysydd fel gwella gorsafoedd, trydaneiddio a signalau ar gyfer metro de Cymru. Mae Trafnidiaeth Cymru yn gweithio'n agos gyda Busnes Cymru i sicrhau bod cyfleoedd ar gael i fentrau bach a chanolig lleol ac i fentrau trydydd sector. Maent eisoes wedi cynnal nifer o ddigwyddiadau ymwybyddiaeth â chynulleidfaoedd mawr i ymwneud yn benodol â chaffael partneriaid cyflawn seilwaith, yn fwyaf diweddar yn Wrecsam yn gynharach y mis hwn. Mae hyn yn un enghraifft o sut y mae Trafnidiaeth Cymru yn dechrau cyfnod newydd o symudiadau fel y gallant fynd ati'n rhagweithiol i reoli'r gwasanaeth rheilffordd newydd a'r gwahanol gynlluniau metro. Mae James Price wedi cael swydd fel prif swyddog gweithredol; mae ganddo dros 15 mlynedd o brofiad o weithredu a chyflawni ar lefel uwch. Hefyd, yn ddiweddar rydym wedi penodi Martin Dorchester a Nick Gregg yn gyfarwyddwyr anweithredol annibynnol ar y tîm, fel ymateb i argymhellion a wnaethpwyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru. Mae Martin Dorchester yn swyddog gweithredol profiadol; mae wedi bod yn Brif Weithredwr grŵp ar un o'r cwmnïau logisteg mwyaf yn yr Alban, ac mae Nick Gregg wedi cael ei benodi'n Gadeirydd bwrdd Trafnidiaeth Cymru, am gyfnod cychwynnol o 12 mis. Mae gan Nick y sgiliau sydd eu hangen i fod yn Gadeirydd llwyddiannus iawn, ac mae'n dod â llawer o brofiad busnes i'r bwrdd. Cyn bo hir bydd Trafnidiaeth Cymru yn hysbysebu am ddau gyfarwyddwyr anweithredol annibynnol arall i ymuno â'r bwrdd, a bydd hyn yn sicrhau amrywiaeth o brofiadau a safbwyntiau wrth wneud penderfyniadau. Rwy'n gwybod bod angen gwneud yn siŵr y gall Trafnidiaeth Cymru gyflawni'n effeithiol dros Gymru gyfan, ac, ar ôl fy nghyhoeddiad y mis diwethaf am y bwriad i sefydlu uned fusnes i Drafnidiaeth Cymru yn y gogledd, bellach, rwyf wedi cyfarwyddo Trafnidiaeth Cymru i ddwyn cynigion gerbron ar gyfer swyddfa yn y gogledd, ac rwy'n disgwyl i hyn gael ei wneud yn gyflym hefyd. Yn y cyfamser, yn y de, mae cynnydd da yn cael ei wneud tuag at adeiladu swyddfeydd Trafnidiaeth Cymru ym Mhontypridd, dan arweiniad Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf - rydym yn parhau i weithio'n agos iawn â nhw. Wrth edrych ymlaen, cyn gynted ag y bydd y partner gweithredu a datblygu newydd wedi'i benodi, byddwn yn mynd i gyfnod o baratoi'r gwasanaeth newydd. Bydd Trafnidiaeth Cymru yn gweithio gyda'r cynigydd llwyddiannus i helpu i sicrhau pontio di-dor o'r fasnachfraint bresennol i'r trefniadau newydd, er budd teithwyr a staff. Ni ddylai'r cyhoedd sy'n teithio weld dim tarfu ar wasanaethau ym mis Hydref pan mae'r partner gweithredu a datblygu newydd yn dechrau. Wedyn, dros y misoedd a'r blynyddoedd nesaf, bydd Trafnidiaeth Cymru yn gweithio gyda'r partner gweithredu a datblygu i weddnewid y rhwydwaith trafnidiaeth, gan sicrhau bod teithwyr yn ganolog i'w cynlluniau.