English: Thank you, Llywydd, for the opportunity to say a few words. I feel that I have to say a few words as the only one who represents an island here at the National Assembly - as a constituency. I certainly welcome the fact that we now have a draft of a national marine plan. I remember in the last Assembly, when I was a member of the economy committee, some impact was had on me by the document that was created a few years ago by the Irish Government, 'Harnessing Our Ocean Wealth', and I could see in that document the kind of model that I wanted to see being developed in Wales. I think that it's symptomatic of our attitude towards the sea that it has taken so long for us to have a document of this kind. It sounds strange, almost, but, in Anglesey, I often feel that we don't look enough to the seas and that we're a society of the land in Anglesey. We have an incredible marine heritage, from the lifeboat and the history of the Royal Charter in Moelfre and so on, Holyhead port where my forefathers worked, the ship-building industry in Amlwch, the seafood industries, mussels, and recently Halen Môn. And of course the coastline is very important in terms of tourism. But somehow, the society is drawn more to what happens on land rather than what happens at sea. You can compare it to what happens with energy. There's a power station potentially going to be built on land in the north of Anglesey in the coming years, but much more exciting and more innovative are the schemes being developed for deriving energy from the sea flow on the western coastline of Anglesey. That's where the innovation is. Minesto is the company that hopes to develop the technology on Anglesey that can then be exported globally, and there is huge excitement for the Morlais test zone that is reaching a critical period in its development. I know that the Cabinet Secretary is going to be briefed in the near future on the steps towards ensuring that that link is developed fully for Morlais. There is European funding that has been earmarked, I know, for that connection, and I would encourage the Cabinet Secretary to do all that she can to ensure that the Morlais connection can happen as soon as possible, and that new British models are developed with the assistance of the Welsh Government, possibly, to ensure that that can happen. So, I am very pleased that we do have this plan now, but, of course, the consultation on the draft plan as it stands merely represents the start of the process. What's important is that this coexistence can happen so that energy can be derived from the sea, but side by side with the development of our marine tourism, side by side with the development of the seafood industry and, of course, side by side with the rich natural life on the coast of Wales. This is the start of the journey. I'm looking forward to playing my part as the constituency member, alongside regional Members for Anglesey in north Wales, to turn this seed into something that could be of national benefit to us.
Welsh: Diolch i'r Llywydd am y cyfle i ddweud ychydig o eiriau. Rwy'n teimlo fy mod i'n gorfod dweud ychydig o eiriau fel yr unig un sy'n cynrychioli ynys yma yn y Cynulliad Cenedlaethol - fel etholaeth. Rwy'n bendant yn croesawu'r ffaith fod gennym ni rŵan ddrafft o gynllun morol cenedlaethol. Rwy'n cofio yn y Cynulliad diwethaf, pan oeddwn i'n aelod o'r pwyllgor economi, i gryn argraff gael ei greu arnaf i gan y ddogfen a gafodd ei chreu rai blynyddol yn ôl bellach gan Lywodraeth Iwerddon, 'Harnessing Our Ocean Wealth', ac mi ro'n i'n gallu gweld yn hwnnw y math o fodel yr oeddwn i'n dyheu am gael ei weld yn cael ei ddatblygu yng Nghymru. Rwy'n meddwl ei fod yn symptomatig o'n hagwedd ni, o bosibl, tuag at y môr ei bod hi wedi cymryd cyhyd i ni gael dogfen o'r math yma. Mae'n swnio'n beth od bron iawn i ddweud ond, yn Ynys Môn, rwy'n teimlo'n aml iawn nad ydyn ni'n edrych digon tuag at y môr, ac mai cymdeithas y tir ydym ni yn Ynys Môn. Wrth gwrs, mae gennym ni dreftadaeth forwrol ryfeddol, o'r bad achub a hanes y Royal Charter ac ati ym Moelfre, porthladd Caergybi y bu fy nghyn-deidiau i yn gweithio ynddo fo, y diwydiant adeiladu llongau yn Amlwch, diwydiannau bwyd môr, cregyn gleision, ac yn fwy diweddar Halen Môn. Ac wrth gwrs, mae'r arfordir yn bwysig iawn o ran twristiaeth. Ond, rhywsut, mae cymdeithas yn cael ei thynnu mwy tuag at beth sy'n digwydd ar y tir ac nid beth sy'n digwydd yn y môr. Fe allwch chi wneud cymhariaeth efo beth sy'n digwydd ym maes ynni ar hyn o bryd. Mae yna bwerdy, o bosibl, yn mynd i gael ei adeiladau ar y tir yng ngogledd Ynys Môn yn y blynyddoedd nesaf, ond llawer mwy cyffrous a llawer mwy arloesol yw'r cynlluniau sy'n cael eu datblygu ar gyfer tynnu ynni o lif y môr oddi ar arfordir gorllewinol Ynys Môn. Yn y fan honno mae'r arloesi. Minesto yw'r cwmni hwnnw sy'n gobeithio datblygu technoleg yn Ynys Môn a all gael ei hallforio i'r byd, ac mae cyffro mawr yno am barth arbrofi Morlais sydd yn cyrraedd cyfnod critigol yn ei ddatblygiad. Rwy'n gwybod fod y Gweinidog yn mynd i fod yn cael ei briffio yn y dyfodol agos, rwy'n meddwl, ar y camau tuag at sicrhau bod y cysylltiad trydan yn cael ei ddatblygu'n llawn ar gyfer Morlais. Mae yna arian Ewropeaidd wedi cael ei glustnodi, rwy'n gwybod, ar gyfer y cysylltiad hwnnw, ac mi fyddwn i'n annog y Gweinidog i wneud popeth o fewn ei gallu i wneud yn siŵr bod cyswllt Morlais yn gallu digwydd mor fuan â phosibl, a bod modelau Prydeinig newydd yn cael eu datblygu efo help Llywodraeth Cymru o bosibl i sicrhau bod hynny yn gallu digwydd. Felly, rwy'n falch bod hwn gennym ni rŵan, ond wrth gwrs dechrau'r broses ydy'r ymgynghoriad ar y cynllun fel ag y mae o. Beth sy'n bwysig ydy bod y cydfodoli yma yn gallu digwydd fel bod ynni yn gallu cael ei dynnu allan o'r môr, ochr yn ochr â datblygiad ein twristiaeth forwrol ni, ochr yn ochr â datblygiad bwydydd, ac ochr yn ochr, wrth gwrs, â bywyd naturiol cyfoethog arfordir Cymru. Dechrau'r daith ydy hyn. Rwy'n edrych ymlaen i chwarae fy rhan fel Aelod etholaeth, ochr yn ochr ag Aelodau rhanbarthol y gogledd dros Ynys Môn, er mwyn troi y gwreiddyn yma, rwy'n gobeithio, yn rhywbeth all fod o fudd cenedlaethol i ni.