techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Can I thank the Member, Jayne Bryant, for her question? I know the Member is very much committed to supporting veterans not just in her own constituency, in her own community, but across the country. I agree with her absolutely in saying that Wales is a nation that is proud of our armed forces and veterans, and I completely agree that we owe that debt of gratitude to all those men and women who have served our nation in Afghanistan. In collaboration with our partners, we continue to provide support to former members of the UK armed forces in Wales who've served in Afghanistan. Support is available from Veterans' NHS Wales for veterans living in Wales, who provide support with mental health issues, along with our CALL mental health helpline. The Member also raises the incredible role that those voluntary and community organisations take in supporting veterans in communities across the country, and we also owe a debt of gratitude to them actually. And we know from our armed forces expert group that, in Wales, the way that we are able to do what we do in supporting veterans is actually by working collaboratively, which is something we continue to do. We do have the Veterans' Gateway, which is a one-stop shop, but we make sure that we continue to push that message out there to make sure people are aware of the support available, both at a Wales level, but also at a local level. And can I thank the Member again, and pass on my thanks, and that of the Welsh Government, to the work of those organisations in her constituency?
Welsh: A gaf fi ddiolch i'r Aelod, Jayne Bryant, am ei chwestiwn? Gwn fod yr Aelod yn ymrwymedig iawn i gefnogi cyn-filwyr, nid yn unig yn ei hetholaeth ei hun, yn ei chymuned ei hun, ond ar draws y wlad. Rwy'n cytuno'n llwyr â hi pan ddywed fod Cymru'n genedl sy'n falch o'n lluoedd arfog a'n cyn-filwyr, a chytunaf yn llwyr fod arnom ddyled fawr i'r holl ddynion a menywod sydd wedi gwasanaethu ein gwlad yn Affganistan. Mewn cydweithrediad â'n partneriaid, rydym yn parhau i ddarparu cymorth i gyn-aelodau o luoedd arfog y DU yng Nghymru sydd wedi gwasanaethu yn Affganistan. Mae cymorth ar gael gan GIG Cymru i Gyn-filwyr ar gyfer cyn-filwyr sy'n byw yng Nghymru, ac maent yn darparu cymorth gyda phroblemau iechyd meddwl, ynghyd â'n llinell gymorth iechyd meddwl. Ond mae'r Aelod hefyd yn crybwyll y rôl anhygoel y mae'r sefydliadau gwirfoddol a chymunedol hynny'n ei chwarae yn cefnogi cyn-filwyr mewn cymunedau ledled y wlad, ac mae arnom ddyled fawr iddynt hwythau hefyd. A gwyddom o'n grŵp arbenigol ar y lluoedd arfog mai'r ffordd y gallwn wneud yr hyn a wnawn wrth gefnogi cyn-filwyr yw drwy weithio ar y cyd, sy'n rhywbeth rydym yn parhau i'w wneud. Mae gennym y Porth Cyn-filwyr, sy'n siop un stop, ond rydym yn sicrhau ein bod yn parhau i ledaenu'r neges er mwyn sicrhau bod pobl yn ymwybodol o'r cymorth sydd ar gael, ar lefel Cymru gyfan, ond ar lefel leol hefyd. Ac a gaf fi ddiolch i'r Aelod unwaith eto, a diolch ar ran Llywodraeth Cymru, i'r sefydliadau hynny am eu gwaith yn ei hetholaeth?
English: Minister, I completely echo what you say, as well as my colleague from Newport West, in that we owe an incredible debt to veterans. Research from the Royal British Legion revealed that members of the armed forces community are exposed to events and challenges that make them more vulnerable to loneliness and isolation. They found that one in six members of the ex-service community reported experiencing some relationship or isolation difficulty, the equivalent of around 770,000 people in the United Kingdom. As we all know, and I'm sure many of you have heard, loneliness is linked to high blood pressure, depression, anxiety, Alzheimer's, and an increase in the risk of premature death by 30 per cent. People experiencing loneliness are more likely to visit GPs and hospitals, and more likely to enter local authority care, so tackling loneliness and social isolation not only alleviates the suffering of local residents, but is also an important part of preventative public health work. Local authorities, I'm sure you can appreciate, do play a key role in helping to reduce loneliness and social isolation in communities, and are ideally placed to understand the levels of loneliness in their areas specifically, and identify who is at risk and also to act upon it. What discussions have you had, Minister, with local authorities to improve the measures they can take to help members of the armed forces who are feeling lonely and socially isolated? Thank you.
Welsh: Weinidog, rwy'n adleisio'r hyn a ddywedwch yn llwyr, yn ogystal â'r hyn a ddywedodd fy nghyd-Aelod o Orllewin Casnewydd, wrth ddweud bod arnom ddyled enfawr i gyn-filwyr. Nododd ymchwil gan y Lleng Brydeinig Frenhinol fod aelodau o gymuned y lluoedd arfog yn agored i ddigwyddiadau a heriau sy'n eu gwneud yn fwy agored i deimlo'n unig ac yn ynysig. Daethant i'r casgliad fod un o bob chwe aelod o gymuned y cyn-filwyr wedi nodi eu bod wedi cael rhyw anhawster yn eu perthynas ag eraill neu unigrwydd, sef oddeutu 770,000 o bobl yn y Deyrnas Unedig. Fel y gŵyr pob un ohonom, ac rwy'n siŵr bod llawer ohonoch wedi clywed, mae cysylltiad rhwng unigrwydd a phwysedd gwaed uchel, iselder, gorbryder, clefyd Alzheimer, a chynnydd o 30 y cant yn y risg o farw cyn pryd. Mae pobl sy'n dioddef o unigrwydd yn fwy tebygol o ymweld â meddygon teulu ac ysbytai, ac yn fwy tebygol o fynd i ofal awdurdodau lleol, felly mae mynd i'r afael ag unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol nid yn unig yn lliniaru dioddefaint trigolion lleol, ond hefyd yn rhan bwysig o waith ataliol i ddiogelu iechyd y cyhoedd. Rwy'n siŵr y byddwch yn deall bod awdurdodau lleol yn chwarae rhan allweddol yn helpu i leihau unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol mewn cymunedau, ac maent mewn sefyllfa ddelfrydol i ddeall lefelau unigrwydd yn eu hardaloedd yn benodol, a nodi pwy sydd mewn perygl yn ogystal â chymryd camau i fynd i'r afael â hynny. Pa drafodaethau a gawsoch, Weinidog, gyda'r awdurdodau lleol i wella'r mesurau y gallant eu rhoi ar waith i helpu aelodau o'r lluoedd arfog sy'n teimlo'n unig ac yn ynysig? Diolch.
English: Thank you. Can I thank the Member, too, for her question and her words of support for our armed forces communities and veterans in Wales? And she rightly points out some of the challenges that those who've served may face when they transition to civilian life as a consequence of their experience as well. And that's why we've made sure we've invested in things like Veterans' NHS Wales, including a 35 per cent increase in investment support. But at a local authority level too, we are very proud of the work that our armed forces liaison officers are doing and, indeed, in conversations with counterparts in the UK Government, they've been very keen to look at actually how we're doing that on the ground and how we can have that point of contact and to co-ordinate. So, we do work closely with the AFLOs who are represented on the armed forces expert group, but also through the Welsh Local Government Association. But, as always, we're always keen to build on that support, identify any continuing gaps and make sure veterans have that access to support. And I think one way to do it maybe is to make sure that we share with Members more regularly things like the Veterans' Gateway, so we can all use our own networks to make sure people are aware of that as well.
Welsh: Diolch. A gaf fi ddiolch i'r Aelod hefyd am ei chwestiwn a'i chefnogaeth i gymunedau ein lluoedd arfog a chyn-filwyr yng Nghymru? Ac mae'n llygad ei lle yn tynnu sylw at rai o'r heriau y gall y rheini sydd wedi gwasanaethu eu hwynebu wrth bontio i fywyd sifil o ganlyniad i'w profiad hefyd. A dyna pam ein bod wedi sicrhau ein bod wedi buddsoddi mewn pethau fel GIG Cymru i Gyn-filwyr, gan gynnwys cynnydd o 35 y cant mewn cymorth buddsoddi. Ond ar lefel awdurdodau lleol hefyd, rydym yn falch iawn o'r gwaith y mae swyddogion cyswllt y lluoedd arfog yn ei wneud, ac yn wir, mewn sgyrsiau â swyddogion cyfatebol yn Llywodraeth y DU, maent wedi bod yn awyddus iawn i edrych ar sut y gwnawn hynny ar lawr gwlad, a sut y gallwn sicrhau bod gennym bwynt cyswllt a'n bod yn cydgysylltu. Felly, rydym yn gweithio'n agos gyda swyddogion cyswllt y lluoedd arfog a gynrychiolir yn y grŵp arbenigol ar y lluoedd arfog, ond hefyd drwy Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Ond fel bob amser, rydym yn awyddus i adeiladu ar y cymorth hwnnw, i nodi unrhyw fylchau sy'n parhau ac i sicrhau bod gan gyn-filwyr fynediad at gymorth. A chredaf mai un ffordd o wneud hynny o bosibl yw sicrhau ein bod yn rhannu pethau fel y Porth Cyn-filwyr gyda'r Aelodau yn fwy rheolaidd, fel y gall pob un ohonom ddefnyddio ein rhwydweithiau ein hunain i sicrhau bod pobl yn ymwybodol o hynny hefyd.
English: Thank you for that question. Work is ongoing to implement the recommendations of the diversity and inclusion strategy for public appointments in Wales, which is designed to increase the diversity of our public leaders, 'reflecting Wales in running Wales'.
Welsh: Diolch, Heledd Fychan, am eich cwestiwn. Mae gwaith yn digwydd i roi argymhellion y strategaeth amrywiaeth a chynhwysiant ar gyfer penodiadau cyhoeddus yng Nghymru ar waith. Ei nod yw gwella amrywiaeth ein harweinwyr cyhoeddus, i 'adlewyrchu Cymru wrth redeg Cymru'.
English: Thank you very much to the Minister for her response. In looking at the website of the Welsh Government, anyone can apply for a public appointment. But it is a complex process, with several forms and you need several qualifications too. There is inconsistency in terms of the roles and the wages as well. If we take an example on the website of Welsh Government at the moment, there is an advertisement for the vice-president of the National Library of Wales with no wage but the requirement for 18 days' work per year. So, what steps are the Welsh Government taking to ensure that anyone can apply, but that they can afford to do the work if they are appointed?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i'r Gweinidog am ei hymateb. O edrych ar wefan Llywodraeth Cymru, gall unrhyw un wneud cais am benodiad cyhoeddus. Ond mae yn broses gymhleth, gyda llu o ffurflenni ac mae angen llu o gymwysterau hefyd. Mae yna anghysondeb o ran y rolau a chyflog hefyd. Os cymerwn ni esiampl ar wefan Llywodraeth Cymru ar y funud, mae yna hysbyseb am is-lywydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru gyda dim cyflog ond yn disgwyl o leiaf 18 diwrnod y flwyddyn o waith. Pa gamau, felly, mae'r Llywodraeth yn eu cymryd i sicrhau nid yn unig y gall unrhyw un wneud cais, ond hefyd y gallan nhw fforddio gwneud y swydd os ydyn nhw'n cael eu penodi?
English: This is very important indeed, because we are trying to break down the barriers in access to these all-important public bodies and to ensure that we are doing this. This is why we have developed a diversity and inclusion strategy, which was published last February. That particularly identified from a great deal of consultation that people from black, Asian and ethnic minority communities and disabled people are underrepresented groups on boards of public bodies. But we also know there are socioeconomic barriers as well in terms of accessing these public appointments. You mentioned complex processes. That's something that we are constantly looking at. We do have to abide by the governance of the code on public appointments, but I'm constantly grilling that code in terms of looking at ways in which we can simplify it and make it more accessible. So, there are many things that we're doing in terms of enabling people to apply for public appointments, and I'm very pleased to welcome the all-Wales mentoring scheme called Equal Power, Equal Voice, run by Women's Equality Network Wales, Ethnic Minorities and Youth Support Team Wales, Disability Wales and Stonewall Cymru, and that's specifically targeting to recruit and mentor women, black, Asian, minority ethnic people, disabled people, LGBT people to be involved in public leadership and political office.
Welsh: Mae hyn yn bwysig iawn yn wir, gan ein bod yn ceisio chwalu'r rhwystrau o ran mynediad at yr holl gyrff cyhoeddus pwysig hyn ac er mwyn sicrhau ein bod yn gwneud hyn. Dyma pam ein bod wedi datblygu strategaeth amrywiaeth a chynhwysiant, a gyhoeddwyd fis Chwefror diwethaf. Nododd y strategaeth honno, yn sgil cryn dipyn o ymgynghori, fod pobl o gymunedau du, Asiaidd ac ethnig leiafrifol a phobl anabl yn grwpiau heb gynrychiolaeth ddigonol ar fyrddau cyrff cyhoeddus. Ond gwyddom hefyd fod rhwystrau economaidd-gymdeithasol yn bodoli o ran mynediad at y swyddi cyhoeddus hyn. Fe sonioch chi am brosesau cymhleth. Mae hynny'n rhywbeth yr ydym yn edrych arno'n gyson. Mae'n rhaid inni gadw at drefn lywodraethu'r cod ar benodiadau cyhoeddus, ond rwyf bob amser yn archwilio'r cod hwnnw i edrych am ffyrdd o'i symleiddio a'i wneud yn fwy hygyrch. Felly, rydym yn gwneud llawer o bethau i alluogi pobl i ymgeisio am swyddi cyhoeddus, ac rwy'n falch iawn o groesawu cynllun mentora i Gymru gyfan, Pŵer Cyfartal Llais Cyfartal, sy'n cael ei redeg gan Rwydwaith Cydraddoldeb Menywod Cymru, Tîm Cymorth Lleiafrifoedd Ethnig ac Ieuenctid Cymru, Anabledd Cymru a Stonewall Cymru gyda'r nod penodol o recriwtio a mentora menywod, pobl ddu, Asiaidd ac ethnig leiafrifol, pobl anabl, pobl lesbiaidd, hoyw, ddeurywiol a thrawsrywiol i ymgymryd ag arweinyddiaeth gyhoeddus a swyddi gwleidyddol.
English: I, too, believe that we need to have diversity in our public appointments. I do declare an interest: I was a previous member of Brecon Beacons National Park Authority, and I was sent there by my local authority to represent the residents of Powys. When I got there, I was shocked and dismayed to see that some of the appointees to the national park didn't even reside within the park boundary, and some of them were not even residents of Wales. And there was also a serious lack of representation from different backgrounds, such as young people, LGBT and BAME. And I always I do wonder how people who aren't from a community, who do not represent the diversity in that community, know what is best for the people who live there. On public appointments, for example, only recently, a former senior political adviser to the Welsh Labour group and a Labour councillor was given a position on the board of Natural Resources Wales, and I am sure he was the best person for the job. But, surely, there must be a way in which this Senedd can scrutinise the appointments to our public bodies, because, to some, practices like this just look like jobs for the boys. We've been told in this place that we can do things differently here in Wales. So, Minister, will you look at exploring ways in which this Senedd can get more people and this Senedd involved in public appointments, to make sure the whole process increases diversity and is as open and transparent as possible? Diolch, Llywydd.
Welsh: Rwyf innau hefyd o'r farn fod arnom angen amrywiaeth yn ein penodiadau cyhoeddus. Rwy'n datgan buddiant: rwy'n gyn-aelod o Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, ac fe'm hanfonwyd yno gan fy awdurdod lleol i gynrychioli trigolion Powys. Pan gyrhaeddais yno, cefais fy synnu a fy siomi wrth weld nad oedd rhai o'r bobl a benodwyd i'r parc cenedlaethol yn byw o fewn ffiniau'r parc, ac nad oedd rhai ohonynt yn byw yng Nghymru hyd yn oed. Ac roedd diffyg cynrychiolaeth difrifol hefyd i bobl o wahanol gefndiroedd, fel pobl ifanc, pobl LHDT a phobl ddu, Asiaidd ac ethnig leiafrifol. Ac rwyf bob amser yn meddwl tybed sut y mae pobl nad ydynt yn dod o gymuned, nad ydynt yn cynrychioli'r amrywiaeth yn y gymuned honno, yn gwybod beth sydd orau i'r bobl sy'n byw yno. Ar benodiadau cyhoeddus, er enghraifft, yn ddiweddar, cafodd cyn-uwch gynghorydd gwleidyddol i grŵp Llafur Cymru a chynghorydd Llafur le ar fwrdd Cyfoeth Naturiol Cymru, ac rwy'n siŵr mai ef oedd yr unigolyn gorau ar gyfer y swydd. Ond does bosibl nad oes ffordd y gall y Senedd hon graffu ar yr apwyntiadau i'n cyrff cyhoeddus, oherwydd i rai, mae arferion fel hyn yn edrych fel swyddi i'r hogiau. Dywedwyd wrthym yn y lle hwn y gallwn wneud pethau'n wahanol yma yng Nghymru. Felly, Weinidog, a wnewch chi ystyried archwilio ffyrdd y gall y Senedd hon sicrhau bod mwy o bobl a'r Senedd hon yn ymwneud â phenodiadau cyhoeddus, i sicrhau bod y broses gyfan yn cynyddu amrywiaeth a'i bod mor agored a thryloyw â phosibl? Diolch, Lywydd.
English: I agree it's very important that membership of public bodies reflects society, but it's not only about protected characteristics; it's about life experiences. Too often, diversity deals with protected characteristics, not diversity of life experiences. What is being done to get members on boards from different life experiences in different parts of Wales, including different parts of towns and cities? And how many appointees come from the 20 most disadvantaged communities? My guess is none.
Welsh: Cytunaf ei bod yn bwysig iawn fod aelodaeth cyrff cyhoeddus yn adlewyrchu'r gymdeithas, ond mae'n ymwneud â mwy na nodweddion gwarchodedig yn unig; mae'n ymwneud â phrofiadau bywyd. Yn rhy aml, mae amrywiaeth yn ymdrin â nodweddion gwarchodedig, nid amrywiaeth o ran profiadau bywyd. Pa waith sy'n mynd rhagddo i sicrhau bod byrddau'n cynnwys aelodau a chanddynt wahanol brofiadau bywyd mewn gwahanol rannau o Gymru, gan gynnwys gwahanol rannau o drefi a dinasoedd? A faint o'r bobl a benodwyd sy'n dod o'r 20 cymuned fwyaf difreintiedig? Rwy'n dyfalu nad oes un.
English: Diolch yn fawr, Mike Hedges. That's a really important question. I actually did mention earlier on that it's not just about protected characteristics and lack of diversity as far as that's concerned; it's also about socioeconomic experience. In the summer, as you know, I visited many projects to listen and meet people with lived experience of living in very disadvantaged communities, including Faith in Families in Swansea, in your constituency. The women I met there, the parents - the women with their children - they would be ideal to be sitting on public bodies. So, I'm very interested in the Swansea Poverty Truth Commission, because I think people, whether you be a school governor, there are ways in also, which of course we're encouraging. It's very good to start on the step, if you're going to community council, local government, school governors or community health councils, which have recently been advertising as well. So, that's a very relevant point that we will take back.
Welsh: Diolch yn fawr, Mike Hedges. Mae hwnnw'n gwestiwn pwysig iawn. Dywedais yn gynharach nad yw'n ymwneud yn unig â nodweddion gwarchodedig a diffyg amrywiaeth yn y cyswllt hwnnw; mae a wnelo hefyd â phrofiad economaidd-gymdeithasol. Dros yr haf, fel y gwyddoch, ymwelais â llawer o brosiectau i gyfarfod a gwrando ar bobl a chanddynt brofiad o fyw mewn cymunedau difreintiedig iawn, gan gynnwys Ffydd Mewn Teuluoedd yn Abertawe, yn eich etholaeth. Y menywod y cyfarfûm â hwy yno, y rhieni - y menywod â'u plant - byddent yn aelodau delfrydol o gyrff cyhoeddus. Felly, mae gennyf ddiddordeb mawr yng Nghomisiwn Gwirionedd Tlodi Abertawe, gan y credaf fod pobl, p'un a ydych yn llywodraethwr ysgol, mae ffyrdd i mewn hefyd, ac rydym yn annog hynny wrth gwrs. Mae'n dda iawn cychwyn ar y cam cyntaf, os ydych yn mynd at gyngor cymunedol, llywodraeth leol, llywodraethwyr ysgolion neu gynghorau iechyd cymunedol, sydd wedi bod yn hysbysebu hefyd yn ddiweddar. Felly, mae hwnnw'n bwynt perthnasol iawn y byddwn yn ei ystyried.
English: Questions now from the party spokespeople. Conservative spokesperson, Joel James.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidlau. Llefarydd y Ceidwadwyr, Joel James.
English: Well, I thank the Member for that question. We did receive a question in the summer, to which I replied. I am very proud of the Size of Wales initiative here - a pioneering initiative in terms of the Wales and Africa programme. I urge you to actually meet those who are involved and have been involved in Size of Wales to learn from them the hugely important and constructive impact of Size of Wales. And, of course, what we do in terms of supporting this initiative is to provide funding and expertise to local and indigenous communities in tropical regions, and it's helping to support them to secure and sustain their precious forests, grow more trees and establish sustainable livelihoods. And that's about education, community engagement and advocacy, and Size of Wales does raise that awareness in Wales of the importance of tropical forests and trees in tackling climate change with local people and with local governments. And the fact that the £450,000 a year from Wales and Africa - . We were recently able to announce that partners in Uganda have now distributed over 15 million trees, working towards their target of 25 million by 2025.
Welsh: Wel, diolch i'r Aelod am ei gwestiwn. Cawsom gwestiwn yn yr haf, ac fe'i hatebais. Rwy'n falch iawn o fenter Maint Cymru yma - menter arloesol yn rhaglen Cymru ac Affrica. Rwy'n eich annog i gyfarfod â'r rheini sy'n rhan o'r fenter ac sydd wedi bod yn ymwneud â Maint Cymru i glywed ganddynt am effaith hynod bwysig ac adeiladol Maint Cymru. Ac wrth gwrs, er mwyn cefnogi'r fenter, rydym yn darparu cyllid ac arbenigedd i gymunedau lleol a brodorol mewn rhanbarthau trofannol, ac mae hynny'n eu helpu i ddiogelu a chynnal eu coedwigoedd gwerthfawr, i dyfu mwy o goed ac i sefydlu bywoliaeth gynaliadwy i bobl. Ac mae a wnelo hynny ag addysg, ymgysylltu â'r gymuned ac eirioli, ac mae Maint Cymru yn codi ymwybyddiaeth yng Nghymru o bwysigrwydd coed a choedwigoedd trofannol i fynd i'r afael â newid hinsawdd gyda phobl leol a llywodraethau lleol. Ac mae'r ffaith bod y £450,000 y flwyddyn o raglen Cymru ac Affrica - . Yn ddiweddar, cyhoeddasom fod partneriaid yn Uganda bellach wedi dosbarthu dros 15 miliwn o goed, gan weithio tuag at eu targed o 25 miliwn erbyn 2025.