English: Can I thank Russell George for his comments and also the constructive suggestions that he's made in recent weeks, which have contributed to our shaping of direct business support? I'll just pick up briefly on the ERF programme and the further work that is taking place as we consider the next phase of that particular fund. Members will be aware that the UK Government recently topped up the non-domestic rates grant scheme by approximately £617 million. That will deliver a consequential for Wales, and we will be utilising that for business support. I'm aware that there are gaps. We are looking at what we can do to plug those gaps following phase 1, not just through the ERF, but also as we look to the next phase of the Development Bank of Wales support. Now, Russell George has outlined a number of areas where there are currently gaps that we are obviously giving attention to. That includes those businesses that are not registered for VAT; it includes businesses in shared spaces - regular market traders, for example - and also those bed and breakfasts that pay council tax rather than business rates. We will try to plug as many gaps as we can, but our financial resources are finite and our pockets are certainly not as deep as the UK Government Treasury. Now, in terms of some of the work regarding specific sectors is concerned, in terms of tourism, I think everybody would recognise that it's going to be incredibly difficult for businesses in the tourism sector to generate much revenue at all during the 2020 tourism year. It's absolutely vital that we protect the health of the public, and therefore the health of the economy, for 2021, because revenue probably won't be generated by tourism businesses much sooner than the spring of next year. That means that a prolonged period of support will be required for the tourism sector, and other sectors such as the events sector and hospitality. The Deputy Minister for Culture, Sport and Tourism is keen to ensure that the UK Government considers a lengthier period of support for the tourism sector. He is engaging very regularly with Ministers in the UK Government and with his colleagues across the devolved administrations on this matter. I think it's absolutely vital, with regard to the discretion that we give local authorities, that we recognise that local authorities are often best placed to know what those local economic needs of their constituents, villages and towns and areas are. Indeed, the UK Government just recently, with topping up of the NDR grant scheme, gave local authorities the discretion to choose to make payments to businesses based on local economic need. I think it's right that we give guidance, but I also think that it's right that we give discretion to local authorities, because quite frankly, when it comes to knowing the detail of local businesses, they are best placed to make informed and proper judgments.
Welsh: A gaf fi ddiolch i Russell George am ei sylwadau ac am yr awgrymiadau adeiladol y mae wedi'u gwneud dros yr wythnosau diwethaf, sydd wedi cyfrannu at ein gwaith o lunio cymorth uniongyrchol i fusnesau? Rwyf am sôn yn fyr am raglen y gronfa cadernid economaidd a'r gwaith pellach sy'n mynd rhagddo wrth inni ystyried cam nesaf y gronfa benodol honno. Bydd yr Aelodau'n ymwybodol fod Llywodraeth y DU wedi ychwanegu oddeutu £617 miliwn at y cynllun grant ardrethi annomestig yn ddiweddar. Bydd hwnnw'n sicrhau swm canlyniadol i Gymru, a byddwn yn defnyddio hwnnw ar gyfer cymorth i fusnesau. Rwy'n ymwybodol fod yna fylchau. Rydym yn edrych ar yr hyn y gallwn ei wneud i gau'r bylchau hynny yn dilyn cam 1, nid yn unig drwy'r gronfa cadernid economaidd, ond hefyd wrth inni edrych ar y cam nesaf o gymorth Banc Datblygu Cymru. Nawr, mae Russell George wedi amlinellu nifer o feysydd lle ceir bylchau ar hyn o bryd ac sy'n cael sylw gennym wrth gwrs. Mae hynny'n cynnwys busnesau nad ydynt wedi cofrestru ar gyfer TAW; mae'n cynnwys busnesau mewn safleoedd a rennir - masnachwyr marchnadoedd rheolaidd, er enghraifft - yn ogystal â sefydliadau gwely a brecwast sy'n talu'r dreth gyngor yn hytrach nag ardrethi busnes. Byddwn yn ceisio llenwi cynifer o fylchau ag y gallwn, ond mae ein hadnoddau ariannol yn gyfyngedig ac yn sicr nid yw ein pocedi mor ddwfn â rhai Trysorlys Llywodraeth y DU. Nawr, mewn perthynas â'r gwaith sy'n ymwneud â sectorau penodol, o ran twristiaeth, rwy'n credu y byddai pawb yn cydnabod y bydd yn anhygoel o anodd i fusnesau yn y sector twristiaeth gynhyrchu llawer o refeniw o gwbl yn ystod blwyddyn dwristiaeth 2020. Mae'n gwbl hanfodol ein bod yn diogelu iechyd y cyhoedd, ac felly iechyd yr economi, ar gyfer 2021, oherwydd mae'n debyg na fydd refeniw'n cael ei gynhyrchu gan fusnesau twristiaeth yn llawer cynt na gwanwyn y flwyddyn nesaf. Mae hynny'n golygu y bydd angen cyfnod estynedig o gymorth ar gyfer y sector twristiaeth, a sectorau eraill fel y sector digwyddiadau a lletygarwch. Mae'r Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth yn awyddus i sicrhau bod Llywodraeth y DU yn ystyried cyfnod hwy o gefnogaeth i'r sector twristiaeth. Mae'n ymgysylltu'n rheolaidd iawn â Gweinidogion yn Llywodraeth y DU a'i gyd-Aelodau ar draws y gweinyddiaethau datganoledig ynghylch y mater hwn. Mewn perthynas â'r disgresiwn a roddwn i awdurdodau lleol, rwy'n credu ei bod hi'n gwbl hanfodol ein bod yn cydnabod mai awdurdodau lleol sydd yn y sefyllfa orau'n aml i wybod beth yw anghenion economaidd lleol eu hetholwyr, eu pentrefi, eu trefi a'u hardaloedd. Yn wir, yn ddiweddar, fe wnaeth Llywodraeth y DU, drwy ychwanegu at y cynllun grant ardrethi annomestig, roi disgresiwn i awdurdodau lleol ddewis gwneud taliadau i fusnesau ar sail angen economaidd lleol. Rwy'n credu ei bod yn iawn ein bod yn rhoi arweiniad, ond rwy'n credu hefyd ei bod yn iawn ein bod yn rhoi disgresiwn i awdurdodau lleol, oherwydd yn gwbl onest, o ran cael gwybodaeth fanwl am fusnesau lleol, hwy sydd yn y sefyllfa orau i wneud penderfyniadau gwybodus a phriodol.