techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I think that's absolutely right, and I think, if we are going to make an impact globally now, we're going to have to learn to really specialise. That's the way that we're going to really make an impact globally, and I think your emphasis on digital is crucial. I think we probably need to go even more detailed - . I would like to see us specialising absolutely in cyber security, for example - really digging in on an area like that, making sure we have the skills available amongst colleges and universities here so that we can really attract companies. It's not just about attracting companies here that are high-skill, high-tech that can be nimble and quick - those SME companies - but actually what we want is for our SME companies to be selling their skills across the globe. And I think you're right: I think what we're going to need to do in future is to perhaps focus not just on randomly going round the world on trade missions, but to really focus on where do we want to make an impact, going to trade fairs where you can meet a whole load of different companies at the same time, but take then specialised companies in those areas. So, that's certainly something I'm exploring in the context of the new international strategy.
Welsh: Credaf eich bod yn llygad eich lle, ac os ydym am greu argraff yn fyd-eang yn awr, credaf y bydd angen inni ddysgu arbenigo go iawn. Dyna sut y gallwn greu argraff wirioneddol fyd-eang, a chredaf fod eich pwyslais ar y maes digidol yn hollbwysig. Rwy'n credu bod angen inni fynd hyd yn oed yn fanylach mae'n debyg - . Hoffwn yn bendant ein gweld yn arbenigo ym maes seiberddiogelwch, er enghraifft - a bwrw iddi go iawn mewn maes o'r fath, gan sicrhau bod y sgiliau ar gael gennym mewn colegau a phrifysgolion yma fel y gallwn fynd ati o ddifrif i ddenu cwmnïau. Mae a wnelo hyn â mwy na denu cwmnïau yma sy'n gwmnïau uwch-dechnoleg medrus iawn a all fod yn hyblyg ac yn gyflym - y BBaChau hynny - ond mewn gwirionedd, rydym yn awyddus i'n BBaChau werthu eu sgiliau ledled y byd. A chredaf eich bod yn llygad eich lle: credaf mai'r hyn y bydd angen inni ei wneud yn y dyfodol efallai fydd canolbwyntio, nid ar deithio o amgylch y byd ar hap ar deithiau masnach, ond canolbwyntio go iawn ar y meysydd rydym yn awyddus i wneud argraff ynddynt, mynd i ffeiriau masnach lle gallwch gyfarfod â llu o gwmnïau gwahanol ar yr un pryd, ond mynd ar drywydd y cwmnïau arbenigol wedyn yn y meysydd hynny. Felly, yn sicr, mae hynny'n rhywbeth rwy'n ei archwilio yng nghyd-destun y strategaeth ryngwladol newydd.
English: Minister, I think it's important that we do look beyond the EU as to where our next markets are, and your strategy will hopefully prioritise those countries very much so. Last night, at the meeting of the cross-party group on STEM, we had Newport Wafer, who were in talking about their expertise, their skills and how many overseas countries and staff wanted to work with them here in the UK and in Wales. Now, it's that type of approach that we need to take. Are you therefore meeting with our businesses here in Wales to see the countries that they are talking to, the countries that they are working with, so we can ensure that we do target the right areas for employment and high-skilled jobs here in Wales? In relation to the Commonwealth, we met with the New Zealand ambassador when we were in Brussels a couple of weeks ago, and it was quite clear that they have different agendas as well because they recognise the distance between us and New Zealand, and they have an agenda focusing more on the Pacific. So, it's clear that we need to focus upon the businesses that want to come here, the businesses that are working with Welsh businesses, but also markets that are close at hand so that, when we do want to sell, particularly agricultural goods, we have the businesses to sell them to.
Welsh: Weinidog, credaf ei bod yn bwysig inni edrych y tu hwnt i'r UE o ran lle fydd ein marchnadoedd nesaf, a gobeithio y bydd eich strategaeth yn blaenoriaethu'r gwledydd hynny'n bendant iawn. Neithiwr, yng nghyfarfod y grŵp trawsbleidiol ar STEM, daeth Newport Wafer i siarad â ni am eu harbenigedd, eu sgiliau a faint o wledydd tramor a staff oedd yn awyddus i weithio gyda hwy yma yn y DU ac yng Nghymru. Nawr, dyna'r math o ymagwedd y dylem ei mabwysiadu. A fyddwch chi felly yn cyfarfod â'n busnesau yma yng Nghymru i weld y gwledydd y maent yn siarad â hwy, y gwledydd y maent yn gweithio â hwy, fel y gallwn sicrhau ein bod yn targedu'r meysydd cywir ar gyfer cyflogaeth a swyddi medrus iawn yma yng Nghymru? Mewn perthynas a'r Gymanwlad, cawsom gyfarfod â llysgennad Seland Newydd pan oeddem ym Mrwsel ychydig wythnosau yn ôl, ac roedd yn eithaf amlwg bod ganddynt agendâu gwahanol hefyd, gan eu bod yn cydnabod y pellter rhyngom a Seland Newydd, ac mae ganddynt agenda sy'n canolbwyntio i raddau mwy ar wledydd y Môr Tawel. Felly, mae'n amlwg bod angen inni ganolbwyntio ar y busnesau sydd am ddod yma, y busnesau sy'n gweithio gyda busnesau Cymru, ond hefyd, ar farchnadoedd sydd wrth law er mwyn sicrhau, pan fyddwn eisiau gwerthu nwyddau, yn enwedig nwyddau amaethyddol, fod gennym fusnesau i'w gwerthu iddynt.
English: So, I think these are slightly different markets. So, there are areas where, clearly, what we need to do is not lose the market share that we have in Europe at the moment. We have 60 per cent of our trade with the European Union, and we don't want to lose that. So, part of what we need to be doing over the next few weeks and months is to lock down that relationship, irrespective of what happens in relation to Brexit. That's got to be one of the priorities. But it's back to this: what are those companies where we have real expertise, real specialism - like you've mentioned, the semiconductor operations we have here - that are world-leading? It's not necessarily about going to a particular country. It's perhaps about linking up with relevant companies, universities, researchers in those areas. And I do think that that we probably have to change our mind frame slightly, because I'm not sure if it's always going to be about choosing a country that we think might grow in future. I think we have to understand that the world is becoming a lot more specialised and, if we want to make an impact, we have to specialise also. Semiconductors is, apart from cyber security - those are two of the absolute key top priorities that I would see that we need to really focus on.
Welsh: Credaf fod y marchnadoedd hyn ychydig yn wahanol. Mewn rhai meysydd, mae'n amlwg mai'r hyn sydd angen inni ei wneud yw peidio â cholli'r gyfran sydd gennym o farchnad Ewrop ar hyn o bryd. Mae 60 y cant o'n masnach â'r Undeb Ewropeaidd, ac nid ydym am golli hynny. Felly, rhan o'r hyn sydd angen inni ei wneud dros yr ychydig wythnosau a misoedd nesaf yw sicrhau'r berthynas honno, ni waeth beth fydd yn digwydd mewn perthynas â Brexit. Mae'n rhaid i hynny fod yn un o'r blaenoriaethau. Ond dychwelaf at hyn: beth yw'r cwmnïau lle mae gennym arbenigedd gwirioneddol, arbenigaeth wirioneddol - fel y dywedoch, y gweithgarwch lled-ddargludyddion sydd gennym yma - sydd ar y blaen yn fyd-eang? Nid yw'n ymwneud o reidrwydd â mynd i wlad benodol. Mae'n ymwneud, efallai, â chysylltu â chwmnïau perthnasol, prifysgolion, ymchwilwyr yn y meysydd hynny. A chredaf fod yn rhaid inni newid ein ffordd o feddwl i raddau mae'n debyg, gan nad wyf yn siŵr a yw'n mynd i ymwneud bob amser â dewis gwlad y credwn y bydd yn tyfu yn y dyfodol o bosibl. Credaf fod yn rhaid inni ddeall bod y byd yn dod yn llawer mwy arbenigol, ac os ydym am greu argraff, mae angen i ninnau arbenigo hefyd. Mae lled-ddargludyddion, ar wahân i seiberddiogelwch - dyna ddwy o'r prif flaenoriaethau pendant y mae angen inni ganolbwyntio arnynt yn fy marn i.
English: Thank you. I'm sure that the Member will be aware that I've just returned from a successful visit to the United States where I was promoting the benefits of Wales as an inward investment destination for American companies, and I'm sure that you'll be pleased to hear that companies from the US have made about 168 investments into Wales in the past few years, and around 10 per cent of them are in Islwyn, you'll be pleased to hear.
Welsh: Diolch. Rwy'n siŵr y bydd yr Aelod yn ymwybodol fy mod newydd ddychwelyd o ymweliad llwyddiannus â'r Unol Daleithiau lle roeddwn yn hyrwyddo manteision Cymru fel cyrchfan dda i gwmnïau Americanaidd fewnfuddsoddi ynddi, ac rwy'n siŵr y byddwch yn falch o glywed bod cwmnïau o'r Unol Daleithiau wedi gwneud oddeutu 168 o fuddsoddiadau yng Nghymru yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ac mae tua 10 y cant ohonynt yn Islwyn, byddwch yn falch o glywed.
English: Notwithstanding the huge existing trading bloc with the European Union and how critically important that is to Welsh business and the Welsh economy, as you say, Minister, you visited the United States of America recently in your appointment on international trade for Wales. During that four-day visit promoting Wales proactively, I believe you held meetings, as you've alluded to, with United States companies that already have a presence in Wales, or are considering expanding to Wales. So, can you update the National Assembly how the Welsh Government intends to now follow up those specific and targeted proactive meetings and this important work? And, can you outline to me now how the Welsh Government can introduce United States businesses to the skilled and loyal workforces of the communities of Islwyn, further to the statistics that you have quoted, who would give a warm Welsh welcome to United States businesses that wished to set up further in the Gwent Valleys?
Welsh: Ar wahân i'r bloc masnachu anferth sy'n bodoli eisoes gyda'r Undeb Ewropeaidd a pha mor hollbwysig yw hwnnw i fusnes Cymru ac economi Cymru, fel y dywedwch, Weinidog, fe wnaethoch ymweld ag Unol Daleithiau America yn ddiweddar yn sgil eich penodiad ar fasnach ryngwladol i Gymru. Yn ystod yr ymweliad pedwar diwrnod hwnnw lle roeddech yn hyrwyddo Cymru yn rhagweithiol, credaf eich bod wedi cynnal cyfarfodydd, fel y dywedoch chi, â chwmnïau o'r Unol Daleithiau sydd â phresenoldeb yng Nghymru, neu sy'n ystyried ehangu i Gymru. Felly, a allwch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Cynulliad Cenedlaethol ynglŷn â sut y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu dilyn y cyfarfodydd rhagweithiol penodol hynny a dargedwyd a'r gwaith pwysig hwn? Ac a allwch chi amlinellu yn awr sut y gall Llywodraeth Cymru gyflwyno busnesau yr Unol Daleithiau i'r gweithluoedd medrus a ffyddlon a geir yng nghymunedau Islwyn, ar ben yr ystadegau rydych wedi'u dyfynnu, a fyddai'n rhoi croeso cynnes Cymreig i fusnesau o'r Unol Daleithiau sy'n dymuno ymsefydlu ymhellach yng Nghymoedd Gwent?
English: Diolch yn fawr. I will be producing a written statement on my visit in the next few days, but just to make it clear that one of the sectors that I was really targeting and looking at was the cyber security sector where we already have a great deal of expertise. One of the things, as a follow-up, that I'm very keen to do is to speak to our higher education establishments and further education establishments to just see what precisely they are offering in terms of the courses that they are providing to people. The message we got very clearly is that, actually, there's a real shortage of people with cyber security skills, so if we produce those cyber security skills here in Wales, those companies will come. They made that absolutely clear to us so what we now need to do is to make sure that the kinds of courses we are putting on are absolutely relevant to what businesses and the market are looking for. So, that's a conversation that I'll be having in the next few weeks, just gathering together, knowing exactly what's happening, and seeing if there is scope to expand that opportunity. And I hope that some of those colleges in the Valleys will also engage in that development, because there's a whole world out there that is looking for skills in this area, and we've got to remember that Welsh young people are as bright, as clever and as able as anyone else in the world, we just need them to believe that and give them the courses where they can develop that expertise.
Welsh: Diolch yn fawr. Byddaf yn cynhyrchu datganiad ysgrifenedig ar fy ymweliad yn ystod y dyddiau nesaf, ond hoffwn egluro mai un o'r sectorau roeddwn yn ei dargedu ac yn edrych arno yn ofalus iawn oedd y sector seiberddiogelwch lle mae gennym lawer o arbenigedd eisoes. Un o'r pethau rwy'n awyddus iawn i'w gwneud i ddilyn hynny yw siarad â'n sefydliadau addysg uwch a'n sefydliadau addysg bellach i weld beth yn union y maent yn ei gynnig o ran y cyrsiau y maent yn eu darparu i bobl. Roedd y neges a gawsom yn glir iawn, sef bod prinder gwirioneddol o bobl â sgiliau seiberddiogelwch, felly os cynhyrchwn y sgiliau seiberddiogelwch hynny yma yng Nghymru, bydd y cwmnïau'n dod yma. Gwnaethant hynny'n gwbl glir i ni felly yr hyn sydd angen i ni ei wneud yn awr yw sicrhau bod y mathau o gyrsiau rydym yn eu cynnig yn gwbl berthnasol i'r hyn y mae'r farchnad a busnesau'n chwilio amdano. Felly, mae honno'n sgwrs y byddaf yn ei chael yn ystod yr wythnosau nesaf, a dod at ein gilydd, deall yn union beth sy'n digwydd, a gweld a oes lle i ehangu'r cyfle hwnnw. Ac rwy'n gobeithio y bydd rhai o golegau'r Cymoedd yn cymryd rhan yn y datblygiad hwnnw hefyd, oherwydd mae yna fyd cyfan allan yno sy'n edrych am sgiliau yn y maes hwn, ac mae'n rhaid i ni gofio bod pobl ifanc Cymru yr un mor ddisglair, clyfar a galluog ag unrhyw un arall yn y byd. Mae angen iddynt gredu hynny ac mae angen i ni gynnig cyrsiau lle gallant ddatblygu'r arbenigedd hwnnw.
English: Minister, in July 2017, the USA and United Kingdom Governments launched a US-UK trade and investment group to provide commercial continuity for businesses, workers and consumers in both countries, as the UK leaves the EU, and to explore ways to strengthen trade and investment ties between the two countries. What study has the Minister made of the potential investment benefits to Islwyn, south-east Wales and other parts of Wales together from these positive moves by the UK and US Governments, especially given that Mr Morgan, not long ago, couldn't sell Wales to America, but I'm pretty sure that your talents will and that our economy will boost in south-east Wales?
Welsh: Weinidog, ym mis Gorffennaf 2017, lansiodd Llywodraeth UDA a Llywodraeth y Deyrnas Unedig grŵp masnach a buddsoddi UDA-DU i ddarparu dilyniant masnachol i fusnesau, gweithwyr a chwsmeriaid yn y ddwy wlad wrth i'r DU adael yr UE, ac i archwilio ffyrdd o gryfhau cysylltiadau masnach a buddsoddi rhwng y ddwy wlad. Pa astudiaeth y mae'r Gweinidog wedi'i wneud o'r manteision buddsoddi posibl i Islwyn, de-ddwyrain Cymru a rhannau eraill o Gymru yn sgil y camau cadarnhaol hyn gan Lywodraeth y DU a'r Unol Daleithiau, yn enwedig o gofio na allai Mr Morgan werthu Cymru i America beth amser yn ôl, ond rwy'n eithaf siŵr y bydd eich talentau chi'n llwyddo i wneud hynny ac y bydd ein heconomi yn cael hwb yn ne-ddwyrain Cymru?
English: Thank you. I think that that relationship between the UK and US is crucial. I think we already have a huge amount in common. One of the things that I'm really keen to do is to leverage the Department of Trade and Investment much more than we do already. They have a vast network. So, whilst we have 20 different offices around the whole world, they literally have hundreds, with thousands of people working in them. So, if we can give them a very clear message as to what we are looking for from them in terms of the UK Government, I think we should be able to leverage that expertise that exists within the UK Government. And I do think that, again, what we need to do is to just come back to the specialisation, make it absolutely clear: what is it we're trying to sell? What is it that we want in terms of investment into Wales? But I've got to tell you, once again, that this, in terms of investment - it is a really difficult time when we have literally no idea what our relationship with the rest of the world looks like in terms of trade. That is a really, really hard sell at the moment.
Welsh: Diolch. Credaf fod y berthynas honno rhwng y DU a'r UDA yn hanfodol. Rwy'n credu bod gennym lawer iawn yn gyffredin eisoes. Un o'r pethau rwy'n awyddus iawn i'w gwneud yw manteisio ar yr Adran Fasnach a Buddsoddi i raddau mwy nag nag y gwnawn ar hyn o bryd. Mae ganddynt rwydwaith helaeth. Felly, er bod gennym 20 o wahanol swyddfeydd ledled y byd, mae ganddynt gannoedd, yn llythrennol, gyda miloedd o bobl yn gweithio ynddynt. Felly, os gallwn roi neges glir iawn iddynt ynglŷn â'r hyn rydym yn ei ddisgwyl ganddynt o ran Llywodraeth y DU, rwy'n credu y dylem allu manteisio ar yr arbenigedd sy'n bodoli o fewn Llywodraeth y DU. Ac rwy'n credu, unwaith eto, mai'r hyn sydd angen i ni ei wneud yw dod yn ôl at yr arbenigedd, a'i gwneud yn hollol glir: beth rydym yn ceisio ei werthu? Beth rydym ei eisiau o ran mewnfuddsoddiad i Gymru? Ond mae'n rhaid i mi ddweud wrthych, unwaith eto, fod hwn yn gyfnod anodd iawn o ran buddsoddi - pan nad oes gennym syniad o gwbl sut berthynas sydd gennym â gweddill y byd o ran masnach. Mae hwnnw'n rhywbeth gwirioneddol anodd i'w werthu ar hyn o bryd.
English: Well, we're committed to building on Wales's recent success in hosting major sporting events, and we're proactively working with partners in Wales, the UK and internationally - including numerous international sports federations and rights owners - in order to identify and pursue new opportunities for attracting major sporting events to all parts of Wales.
Welsh: Wel, rydym wedi ymrwymo i adeiladu ar lwyddiant diweddar Cymru wrth gynnal digwyddiadau chwaraeon mawr, ac rydym yn gweithio'n rhagweithiol gyda phartneriaid yng Nghymru, y DU ac yn rhyngwladol - gan gynnwys nifer o berchnogion hawliau a ffederasiynau chwaraeon rhyngwladol - er mwyn nodi a mynd ar drywydd cyfleoedd newydd ar gyfer denu digwyddiadau chwaraeon mawr i bob rhan o Gymru.
English: Thank you, Minister, for that answer. Wales has been relatively successful over recent years in bidding for a whole host of events, from golf to the ocean-going races out here in Cardiff Bay, to major footballing events. One of the blips, though, was the previous Minister's decision not to continue a bid for the Commonwealth Games. I wonder whether you've had a chance to make an assessment as to whether Wales, in the future, will be in a position to bid for a future Commonwealth Games, or to look at partnering to make a bid for the Commonwealth Games, given that cities in England are prepared to put bids in, yet we as a country seem to be unable, at this juncture, to put a bid together that ultimately would be very prestigious for Wales and beneficial in promoting the value that we have here in Wales.
Welsh: Diolch am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae Cymru wedi bod yn gymharol lwyddiannus dros y blynyddoedd diwethaf wrth wneud cais am lu o ddigwyddiadau, o golff i'r rasys môr yma ym Mae Caerdydd, i ddigwyddiadau pêl-droed mawr. Un o'r camgymeriadau, fodd bynnag, oedd penderfyniad y Gweinidog blaenorol i beidio â pharhau â chais am Gemau'r Gymanwlad. Tybed a ydych wedi cael cyfle i asesu a fydd Cymru mewn sefyllfa i wneud cais am Gemau'r Gymanwlad yn y dyfodol, neu i ystyried sefydlu partneriaeth i wneud cais am Gemau'r Gymanwlad, o gofio bod dinasoedd yn Lloegr yn barod i gyflwyno ceisiadau, ond ar hyn o bryd, nid ydym ni fel gwlad yn gallu paratoi cais a fyddai, yn y pen draw, yn llawn bri i Gymru ac yn fuddiol wrth hyrwyddo'r gwerth sydd gennym yma yng Nghymru.
English: Thank you. Well, this is a question that I was discussing with my officials earlier in the week. I think that part of the problem here is that the cost of putting on the Commonwealth Games for us would be huge, partly because we simply don't have the infrastructure in Wales, in Cardiff - let's be honest, that's the only place that we could hold it. We don't have the infrastructure even in Cardiff to put on all the events that you would need to put on in relation to the Commonwealth Games. You have to have certain-size swimming pools and you have to have cycle routes and this, that and the other. So, the infrastructure - the cost of developing the infrastructure I think would be prohibitive for us at the moment as a Government. Maybe when austerity ends, it's something we could consider.
Welsh: Diolch. Wel, mae hwn yn gwestiwn roeddwn yn ei drafod gyda fy swyddogion yn gynharach yn yr wythnos. Credaf mai rhan o'r broblem yma yw y byddai'r gost o gynnal Gemau'r Gymanwlad yn enfawr, yn rhannol oherwydd nad oes gennym y seilwaith yma yng Nghymru, yng Nghaerdydd - gadewch i ni fod yn onest, dyna'r unig le y gallem eu cynnal. Nid oes gennym y seilwaith yng Nghaerdydd hyd yn oed i gynnal yr holl ddigwyddiadau y byddai angen i chi eu cynnal mewn perthynas â Gemau'r Gymanwlad. Mae'n rhaid i chi gael pyllau nofio o faint penodol ac mae'n rhaid i chi gael llwybrau beicio a hyn, llall ac arall. Felly, rwy'n credu bod y seilwaith - rwy'n credu y byddai'r gost o ddatblygu'r seilwaith yn ein rhwystro fel Llywodraeth ar hyn o bryd. Efallai ei fod yn rhywbeth y byddwn yn gallu ei ystyried pan ddaw cyni i ben.
English: Item 3 on the agenda is questions to the Assembly Commission. All the questions this afternoon will be answered by the Llywydd. Question 1, Dai Lloyd.
Welsh: Eitem 3 ar yr agenda yw'r cwestiynau i Gomisiwn y Cynulliad. Bydd yr holl gwestiynau y prynhawn yma yn cael eu hateb gan y Llywydd. Cwestiwn 1, Dai Lloyd.
English: No assessment. The Commission provides the property, staff and services required for the Assembly's purposes irrespective of the political affiliation of individual Assembly Members.
Welsh: Dim asesiad. Mae'r Comisiwn yn darparu'r eiddo, y staff a'r gwasanaethau sydd eu hangen at ddibenion y Cynulliad, waeth beth fo ymlyniad gwleidyddol Aelodau unigol yn y Cynulliad yma.
English: Thank you very much for that response. Now, naturally, recently, in responding to the fact that Labour MPs had left that party in London and their parliamentary group, the First Minister, Mark Drakeford, and I quote, said that 'If you are elected as a representative of a particular party and you decided that you do not want to do that in the future, you should go back to the people that put you there and let them have that choice again'. Those are the words of Mark Drakeford. Now, I agree entirely with that view, and because we have seen similar moves here in this Senedd, what assessment will the Commission make of the possibility of developing legislation that would require a Member that leaves a political party to face a by-election? Or are we only to rely on the precedent of what's happened in the past, and therefore are we to deprive people of a representative of the party that they voted for in the first place?
Welsh: Diolch yn fawr iawn am yr ateb yna. Nawr, yn naturiol, yn ddiweddar, wrth ymateb i'r ffaith bod Aelodau Seneddol Llafur wedi gadael y blaid honno yn Llundain a'u grŵp seneddol, dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford, a dwi'n dyfynnu: os ydych chi'n cael eich ethol yn gynrychiolydd plaid benodol ac eich bod chi'n penderfynu nad ydych am wneud hynny yn y dyfodol, dylech fynd yn ôl at y bobl sydd wedi eich rhoi chi yno a gadael iddynt hwy gael y dewis hwnnw eto. Dyfyniad uniongyrchol o eiriau Mark Drakeford. Nawr, dwi'n cytuno efo'r farn honno yn llwyr, ac oherwydd ein bod ni wedi gweld symudiadau tebyg yma yn y Senedd yma, pa asesiad, felly, mae'r Comisiwn am ei wneud o'r posibilrwydd o ddatblygu deddfwriaeth a fyddai'n gorfodi Aelod sy'n gadael plaid wleidyddol i wynebu is-etholiad? Neu ynte ydyn ni ddim ond i ddibynnu ar gynsail beth sydd wedi digwydd yn y gorffennol ac felly yn amddifadu pobl o gynrychiolydd o'r blaid y gwnaethon nhw bleidleisio drosti hi yn y lle cyntaf?