English: We need to be much more proactive, and Ynni Cymru, as we've heard, is one particular vehicle that we can and should utilise to make some of this happen. And, of course, state-controlled energy isn't unfamiliar to the market. It certainly isn't unfamiliar to us here in the UK. I suppose EDF is the most famous company - or infamous, maybe, depending what you think - but it's French owned, or 85 per cent state owned. The French state has that share in the company. But there are wholly state-owned companies as well, such as Vattenfall in Sweden and Statkraft in Norway. Simon Thomas was talking about the potential that we have in Wales of taking a stake in the lagoon. Well, that is exactly why Statkraft was established: it wasn't just to generate a profit for the citizens of that country, it was actually to protect their natural resources from the exploitation that they were seeing coming from multinational companies, and they wanted not only to protect them, but if they were going to be used, for them to be used sustainably, to generate income and to be used in the interests of their people. And of course they still entered into joint ventures with private companies - of course they did - but that was done on their terms, so the infrastructure, for example, reverted to state ownership after a certain number of years. Any research and development; any innovation; any intellectual property was either owned by the state or jointly owned by the state, so they could then utilise that to pioneer the next generation of opportunities and have that first move and advantage that we desperately want to realise with the lagoon potential here in Wales. Of course, the glory is that it would be the Welsh people who would be the shareholders of this venture. And that not-for-profit model, of course, in terms of utilising our natural resources isn't unfamiliar to us here in Wales in terms of water, is it? Dŵr Cymru. Welsh Ministers regularly laud that not-for-profit model as one that we're very proud of, and rightly so, so let's replicate that in this context as well.
Welsh: Mae angen inni fod yn llawer mwy rhagweithiol, ac mae Ynni Cymru, fel rydym wedi clywed, yn un cyfrwng penodol y gallwn ac y dylwn ei ddefnyddio i wneud i rywfaint o hyn ddigwydd. Ac wrth gwrs, nid yw ynni a reolir gan y wladwriaeth yn beth anghyfarwydd yn y farchnad. Yn sicr nid yw'n anghyfarwydd i ni yma yn y DU. Mae'n debyg mai'r cwmni mwyaf enwog yw EDF - neu ddrwgenwog, efallai, yn dibynnu ar eich barn - ond mae'n eiddo Ffrengig, neu mae 85 y cant ohono'n eiddo i'r wladwriaeth. Mae'r gyfran honno o'r cwmni'n eiddo i wladwriaeth Ffrainc. Ond mae yna gwmnïau sy'n eiddo i wladwriaethau yn gyfan gwbl hefyd, megis Vattenfall yn Sweden a Statkraft yn Norwy. Roedd Simon Thomas yn sôn am y potensial sydd gennym yng Nghymru i gael rhan yn y morlyn. Wel, dyna'n union pam y sefydlwyd Statkraft: nid yn unig i gynhyrchu elw ar gyfer dinasyddion y wlad honno, ond i ddiogelu eu hadnoddau naturiol rhag y camfanteisio a welent yn digwydd gan gwmnïau amlwladol, ac roeddent yn awyddus nid yn unig i'w diogelu, ond os oeddent yn mynd i gael eu defnyddio, roeddent am iddynt gael eu defnyddio mewn ffordd gynaliadwy, er mwyn cynhyrchu incwm a chael eu defnyddio er budd eu pobl. Ac wrth gwrs roeddent yn dal i ymrwymo i fentrau ar y cyd â chwmnïau preifat - wrth gwrs eu bod - ond gwnaed hynny ar eu telerau hwy, felly roedd y seilwaith, er enghraifft, yn dychwelyd i berchnogaeth y wladwriaeth ar ôl nifer penodol o flynyddoedd. Roedd unrhyw ymchwil a datblygu; unrhyw arloesi; unrhyw eiddo deallusol naill ai'n eiddo i'r wladwriaeth neu'n eiddo ar y cyd â'r wladwriaeth, fel y gallent ddefnyddio hwnnw wedyn i arloesi gyda'r genhedlaeth nesaf o gyfleoedd a chael y symudiad a'r fantais gyntaf honno y mae taer angen i ni ei wireddu gyda'r morlyn posibl yma yng Nghymru. Wrth gwrs, y gogoniant yw mai pobl Cymru a fyddai'n gyfranddalwyr y fenter hon. Ac nid yw'r model dielw hwnnw ar gyfer defnyddio ein hadnoddau naturiol yn anghyfarwydd i ni yng Nghymru mewn perthynas â dŵr, ydy e? Dŵr Cymru. Mae Gweinidogion Cymru yn rheolaidd yn canmol y model dielw hwnnw fel un rydym yn falch iawn ohono, ac yn briodol iawn, felly gadewch i ni ailadrodd hynny yn y cyd-destun hwn yn ogystal.