English: Diolch, Llywydd. As we've heard, the Wales Governance Centre's report, 'Sentencing and Immediate Custody in Wales' found that Wales has the highest rate of imprisonment in western Europe and that, although the total number of prison sentences rose in Wales between 2010 and 2017, they fell by 16 per cent in England. The report's authors stated that wider research is needed to explain Wales's high rate of imprisonment, and this is particularly relevant given that many of the services required to manage offenders and ex-offenders and promote rehabilitation are already devolved. Such a difference in delivery within what is a shared criminal justice system provides yet another reason why the calls for devolution of criminal justice should not be answered. These calls also continue to fail to acknowledge that criminal activity does not recognise national or regional boundaries and that 40 per cent of people in Wales live within 25 miles of the border with England and 90 per cent within 50 miles. As the former First Minister has also pointed out, dangerous offenders could still be sent across the UK after devolution to address the lack of category A prisons in Wales. Reading Plaid Cymru's virtual reality motion, you wouldn't know that the UK Ministry of Justice was focused on rehabilitative services, community sentences and reducing reoffending in England and Wales. I therefore move amendment 2. The UK Government has consistently stated that the proportion of prisoners who reoffend on release in England and Wales is too high. Last August, I attended an event held in Wrexham by HM Prison and Probation Service in Wales to discuss the 'Strengthening probation, building confidence' paper, under which all offender management services in Wales will sit within the National Probation Service from 2020. HM Prison and Probation Service in Wales will explore options for commissioning rehabilitative services such as interventions and community payback. They will build upon the unique arrangements they already have in Wales through their established prisons and probation directorate and upon successful existing local partnerships, better reflecting the devolved responsibilities of the Welsh Government. The UK Government's prison reforms are not about increasing capacity but about replacing ageing and ineffective prisons with buildings fit for today's demands. Superprisons are not a one-size-fits-all model. Berwyn prison Wrexham is the first custodial facility in England and Wales to be designated a rehabilitation prison. It is a training and resettlement prison divided into three houses, each divided into eight communities, plus a care and support unit. Following his recent visit to Berwyn, Labour's Wrexham MP said he was very pleased that there were constructive signs for the future. Sentencing guidelines already state - [ Interruption. ] - already state that custodial sentences will only be imposed on young offenders in the most serious cases. The UK Government has already rejected community prisons for women in England and Wales and they will instead trial five residential centres to help women offenders with issues such as finding work and drug rehabilitation in the community. The Ministry of Justice is also already working on banning short prison sentences in England and Wales, with Ministers stating that short jail terms are less effective at cutting reoffending than community penalties, where such sentences were long enough to damage and not long enough to heal. Plaid Cymru's call, echoed by Labour Ministers, for prisoners to have a right to vote in Welsh elections is not mentioned in either of their 2016 manifestos. The Equality, Local Government and Communities Committee are currently undertaking an inquiry into voting rights for prisoners, and any support for today's motion will be pre-empting our findings. In the committee's online discussion, only 24 per cent thought that all prisoners should be allowed to vote. In a 2017 YouGov survey, only 9 per cent of people in Wales said all prisoners should be allowed to vote. Not voting is just one of the facts of life arising from being in prison, reflecting a decision by the community that the person concerned is not suitable to participate in the decision-making processes of a community. Our priority must be the human rights of victims that are violated by murderers, terrorists, rapists and paedophiles. The European Court of Human Rights did not rule that all prisoners should be given voting rights, and a UK Government compromise on this has already been accepted. Any consideration beyond this should focus on the case for allowing prisoners to vote as part of their rehabilitation in preparation for re-entering broader society. Instead of the top-down model proposed by this motion, continuous attention should be given to what works and what we need to do differently in order to design the system backwards. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Lywydd. Fel y clywsom, gwelodd adroddiad Canolfan Llywodraethiant Cymru, 'Dedfrydu a Dalfa yng Nghymru' mai Cymru sydd â'r gyfradd garcharu uchaf yng ngorllewin Ewrop, ac er bod cyfanswm y dedfrydau o garchar yng Nghymru wedi codi rhwng 2010 a 2017, gwelwyd gostyngiad o 16 y cant yn Lloegr. Dywedodd awduron yr adroddiad fod angen ymchwil ehangach i esbonio'r gyfradd garcharu uchel yng Nghymru, ac mae hyn yn arbennig o berthnasol o gofio bod llawer o'r gwasanaethau sydd eu hangen i reoli troseddwyr a chyn-droseddwyr a hyrwyddo adsefydlu eisoes wedi'u datganoli. Mae'r gwahaniaeth mawr yn y dull o weithredu o fewn yr hyn sy'n system cyfiawnder troseddol a rennir yn rhoi rheswm arall pam na ddylid ateb y galwadau am ddatganoli cyfiawnder troseddol. Mae'r galwadau hyn hefyd yn parhau i fethu cydnabod nad yw gweithgarwch troseddol yn cydnabod ffiniau cenedlaethol neu ranbarthol a bod 40 y cant o bobl Cymru yn byw o fewn 25 milltir i'r ffin â Lloegr a bod 90 y cant yn byw o fewn 50 milltir i'r ffin honno. Fel y nododd y cyn-Brif Weinidog hefyd, gallai troseddwyr peryglus ddal i gael eu hanfon ledled y DU ar ôl datganoli yn sgil y diffyg carchardai categori A yng Nghymru. O ddarllen cynnig rhithwir Plaid Cymru, ni fyddech yn gwybod bod Gweinyddiaeth Gyfiawnder y DU yn canolbwyntio ar wasanaethau adsefydlu, dedfrydau cymunedol a lleihau cyfraddau aildroseddu yng Nghymru a Lloegr. Felly rwy'n cynnig gwelliant 2. Mae Llywodraeth y DU wedi datgan yn gyson fod y gyfran o garcharorion sy'n aildroseddu ar ôl eu rhyddhau yng Nghymru a Lloegr yn rhy uchel. Fis Awst diwethaf, bûm mewn digwyddiad a gynhaliwyd yn Wrecsam gan Wasanaeth Carchardai a Phrawf Ei Mawrhydi yng Nghymru i drafod y papur 'Cryfhau'r gwasanaeth prawf, meithrin hyder', a fydd yn dod â'r holl wasanaethau rheoli troseddwyr yng Nghymru o fewn y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol o 2020 ymlaen. Bydd Gwasanaeth Carchardai a Phrawf Ei Mawrhydi yng Nghymru yn ystyried opsiynau ar gyfer comisiynu gwasanaethau adsefydlu megis ymyriadau a chynlluniau gwneud iawn â'r gymuned. Byddant yn adeiladu ar y trefniadau unigryw sydd ganddynt eisoes yng Nghymru drwy eu cyfarwyddiaeth carchardai a phrawf sefydledig a phartneriaethau lleol presennol llwyddiannus, i adlewyrchu cyfrifoldebau datganoledig Llywodraeth Cymru yn well. Nid ymwneud â chynyddu capasiti y mae diwygiadau Llywodraeth y DU i'r system garchardai, ond yn hytrach ag adnewyddu carchardai sy'n heneiddio ac sy'n aneffeithiol drwy godi adeiladau addas ar gyfer gofynion heddiw. Nid un model o garchar mawr a geir. Carchar Berwyn Wrecsam yw'r cyfleuster carchar cyntaf yng Nghymru a Lloegr i gael ei ddynodi'n garchar adsefydlu. Mae'n garchar hyfforddi ac adsefydlu sydd wedi'i rannu'n dri thŷ, gyda phob un wedi'i rannu'n wyth cymuned, yn ogystal ag uned gofal a chymorth. Yn dilyn ei ymweliad diweddar â Berwyn, dywedodd AS Llafur Wrecsam ei fod yn falch iawn fod yna arwyddion adeiladol ar gyfer y dyfodol. Mae canllawiau dedfrydu eisoes yn datgan - [ T orri ar draws.] - eisoes yn datgan na fydd dedfrydau o garchar ond yn cael eu rhoi i droseddwyr ifanc yn yr achosion mwyaf difrifol. Mae Llywodraeth y DU eisoes wedi gwrthod carchardai cymunedol ar gyfer menywod yng Nghymru a Lloegr ac yn lle hynny byddant yn treialu pum canolfan breswyl i helpu troseddwyr sy'n fenywod gyda materion fel dod o hyd i waith ac adsefydlu yn sgil troseddau cyffuriau yn y gymuned. Eisoes hefyd, mae'r Weinyddiaeth Gyfiawnder yn gweithio ar wahardd dedfrydau byr o garchar yng Nghymru a Lloegr, gyda Gweinidogion yn datgan bod cyfnodau byr o garchar yn llai effeithiol o ran lleihau aildroseddu na chosbau cymunedol, a bod dedfrydau o'r fath yn ddigon hir i niweidio a heb fod yn ddigon hir i wella. Ni sonnir am alwad Plaid Cymru, a gaiff ei hadleisio gan Weinidogion Llafur, i garcharorion gael yr hawl i bleidleisio yn etholiadau Cymru yn y naill na'r llall o'u maniffestos yn 2016. Mae'r Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ar hyn o bryd yn cynnal ymchwiliad i hawliau pleidleisio ar gyfer carcharorion, a bydd unrhyw gefnogaeth i'r cynnig heddiw yn achub y blaen ar ein canfyddiadau. Yn nhrafodaeth ar-lein y pwyllgor, 24 y cant yn unig a oedd o'r farn y dylai'r holl garcharorion gael pleidleisio. Mewn arolwg YouGov yn 2017, 9 y cant yn unig o bobl Cymru a ddywedodd y dylai pob carcharor gael pleidleisio. Mae peidio â phleidleisio yn un o ffeithiau bywyd sy'n deillio o fod yn y carchar, gan adlewyrchu penderfyniad y gymuned nad yw'r unigolyn dan sylw yn addas i gymryd rhan ym mhroses y gymuned o wneud penderfyniadau. Rhaid inni roi blaenoriaeth i hawliau dynol dioddefwyr sy'n dioddef dan law llofruddion, terfysgwyr, treiswyr a phedoffiliaid. Ni farnodd Llys Hawliau Dynol Ewrop y dylid rhoi hawliau pleidleisio i bob carcharor, a derbyniwyd cyfaddawd gan Lywodraeth y DU ar hyn eisoes. Dylai unrhyw ystyriaeth y tu hwnt i hyn ganolbwyntio ar yr achos dros ganiatáu i garcharorion bleidleisio fel rhan o'u proses adsefydlu i baratoi ar gyfer ailymuno â'r gymdeithas ehangach. Yn hytrach na'r model o'r brig i lawr a argymhellir gan y cynnig hwn, dylid rhoi sylw cyson i'r hyn sy'n gweithio a'r hyn sydd angen inni ei wneud yn wahanol er mwyn cynllunio'r system tuag yn ôl. Diolch yn fawr.