English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I want to formally move the motion tabled in the name of Paul Davies. I'm very pleased to be leading this debate on the future of the further education sector in Wales, on behalf of the Welsh Conservatives. We know that education plays a vital role in our national economy, underpinning and ensuring personal success, health and satisfaction, and contributing to economic and social outcomes for our nation. Our FE and vocational providers have been, and continue to be, in this party's eyes, a very vital part of the national landscape. They make a huge contribution to changing the lives of individuals and communities in Wales, especially in some of our most disadvantaged communities. It's the vital bridge that links school and work and/or higher education, supporting people to gain the vocational or academic qualifications and skills that they need to secure and progress into employment or into further learning. But I think there's strong evidence to demonstrate that they've been undervalued and under-resourced by successive Welsh Governments, and we believe that this negligence must change. But before I embark on the journey that will navigate us around some of the fundamental aspects of this debate, I want to briefly address the amendments that have been tabled. Now, I have to say, I think it's a real shame that the Government has decided to respond to our debate today by adopting such a negative approach from the very outset. I think there are aspects of its amendment that we could have agreed to, particularly following the statement on Professor Hazelkorn's review last week, which of course garnered some cross-part support. But I think its unconstructive 'delete all' amendment demonstrated the very blinkered approach that the Labour-led Government has taken over the past 18 years with education policy in Wales. Of course, we've seen that education policy cause Wales to lose its way and to lose ground compared to our international competitors, and I think that that's very disappointing. What makes it all the more disappointing is that we have a new Cabinet Secretary and a new Minister, and I wanted to give them the benefit of the doubt. I was hoping for a different sort of style from the new duo, if you like, at the education helm. But, unfortunately, it looks as though you're going to be standing on the shoulders of your predecessors and continuing to give us more of the same. In terms of the Plaid Cymru amendments, we can certainly accept amendment 2. But in terms of amendment 3, we cannot accept an amendment that will in any way limit the choice that learners have. As you might expect, we Welsh Conservatives believe that competition is a good thing in our education sector, and that giving learners choices can actually help to drive up standards, so we will certainly not be supporting anything that seeks to limit that. Deputy Presiding Officer, it's right that we properly recognise the vital contribution that further education and vocational skills make to Wales. I think there's long been a propensity for us as politicians, when debating post-16 education, to focus primarily on higher education as a sector, and the funding of HE and its student cohort. But our colleges are also major providers of education here in Wales, and they help to produce some of the best learner outcomes. They are the predominant providers of funded vocational and technical education in Wales, providing around 85 per cent of the total provision. They certainly haven't shied away from finding positive solutions to some of the critical challenges in recent years. Wales has gone through a significant transformation of its network of colleges, and we've seen the number of FE colleges halve over the past 10 years. We now have larger institutions, with a different size and critical mass, and they're proving themselves to be genuine anchors for skills provision in Wales' regional economies. One of the unique selling points of our college network is that they're so close to the people that they serve, both learners and businesses. They're embedded in their communities, serving learners from a diverse mix of socioeconomic, cultural and linguistic backgrounds. Yet we shouldn't be under the misapprehension that they just provide skills and training to SMEs. Colleges are close to employers of all sizes; they interact with 10,000 employers around Wales as a matter of course, and these are companies of all sizes and all shapes, from small businesses and enterprises right through to large companies such as Airbus, General Electric, EE and British Airways. The FE sector continues to deliver positive outcomes in the face of a challenging financial climate. The Welsh Government has cut revenue grant funding for the FE sector by £24 million between 2011 and 2016-17, a 7 per cent reduction in cash terms and 13 per cent reduction in real terms. While funding for full-time provision has risen very slightly, funding for part-time courses has been slashed by 71 per cent. This reflects the Welsh Government's decision, of course, to prioritise its statutory work and to focus on provision for 16 to 19-year-olds. But we believe that that's the wrong emphasis. There's a real danger that we're not allowing people a second-chance opportunity in terms of their study, or to upskill themselves by returning to learning, and I think that that will have a devastating impact socially and economically in the future unless we reverse that trend. The FE sector plays a huge role in bridging the skills and attainment gap for our young people who have left the compulsory system with few or no qualifications, and many colleges now spend a lot of additional time and resource helping learners to resit their GCSEs in English and maths because of the failures in our school system. Yet, in terms of recognition, it seems to me that, at the very best, second-chance learning has become second best in the eyes of this Government, and we don't find that at all acceptable. In fact, it suggests that there's some ageism about when it comes to accessing further education. So, what can we do to help? Well, we certainly need a proper financial framework. We know that giving colleges the opportunity to plan over a three-year funding cycle has been hugely beneficial to them in the past, but, for whatever reason, the Welsh Government decided to row back on those three-year rolling budgets a number of years ago, and now colleges are having to contend with simple 12-month funding cycles. That's causing them problems in terms of their planning. It's causing problems for learners, as well, who can't guarantee that the courses that they have embarked on in year 1 will be able to be completed by year 2 or 3, because of a potential rollback. So, I think that we need to ensure that there are three-year funding cycles. We know, also, that there's some extra resource that has been made available, which could be spent in the FE sector, as a result of the UK Government's apprenticeship levy - £128 million per annum, roughly. That's a lot of money, which could go a long way to helping colleges expand their provision and really help to transform the Welsh economy. In terms of the security of provision, I think it is really very, very important to ensure that that continuity of funding is there, and making sure that these three-year funding cycles are available will transform the opportunities for colleges to plan and invest. Now, the final point of our motion is a call for the Government to invest a significant proportion of the savings that it expects to make as a result of changes to student support for those in the HE sector, and to take some of those and invest them into our further education sector. We're not asking for all of the money to be invested into our colleges; we're simply saying that some of those savings could realistically be invested in order to help our colleges do more. We know that changes to provision, cuts in support for adult learners, and the increasing demands from employers for a higher skilled workforce, necessitate a change in approach to the future funding for both higher and further education. As I said earlier in my contribution, the issue of student tuition fees and funding arrangements for our universities have occupied a lot of attention in recent years. But FE occupies an equally, if not more, important role in terms of providing skills for our local economies. Colleges also provide education and training for high-level skills, and I think the important role that FE institutions play in delivering those level 4 and level 5 skills and foundation degrees was highlighted in the Welsh Government's review of higher education and further education in a report that was undertaken back in June 2015. This showed that the pattern of higher education activity that takes place in our colleges throughout Wales was diverse, and not only diverse but also growing. I think also that we need to expand the availability of Welsh-language courses in our FE colleges. Unfortunately, whilst we've got good provision in primary and secondary education, when it comes to doing post-16 education in our colleges, there's very little support in any way, shape or form whatsoever. I think it's those two things - that investment in higher level skills and investment in expanding the Welsh-medium education and offer in our FE colleges - that we could rightly invest some of those savings that are going to be realised as a result of Diamond into. Let's not forget: we're talking about £0.5 billion-worth of savings, potentially, over a five-year period as a result of the savings that have been identified by Diamond, and, indeed, some of the changes to those upper earning limits that the Cabinet Secretary for Education announced. So, a small slither of that invested in our colleges would go a long way to helping them achieve more for our economy and for the people of Wales. So, I do hope that you'll be constructive in the debate this afternoon, and that we will see a positive response to some of the suggestions, albeit that you've put this 'delete all' amendment down, because we believe that this would help Wales to have the sort of education system in our FE sector that we all want to see. Thank you.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwyf am gynnig y cynnig a gyflwynwyd yn enw Paul Davies yn ffurfiol. Rwy'n falch iawn o arwain y ddadl hon ar ddyfodol y sector addysg bellach yng Nghymru, ar ran y Ceidwadwyr Cymreig. Gwyddom fod addysg yn chwarae rhan hanfodol yn ein heconomi genedlaethol, yn sail i sicrhau llwyddiant, iechyd a boddhad personol, ac yn cyfrannu at ganlyniadau economaidd a chymdeithasol ar gyfer ein cenedl. Mae ein darparwyr addysg bellach a galwedigaethol wedi bod, ac yn parhau i fod, ym marn y blaid hon, yn rhan hanfodol iawn o'r tirlun cenedlaethol. Maent yn gwneud cyfraniad enfawr i newid bywydau unigolion a chymunedau yng Nghymru, yn enwedig rhai o'n cymunedau mwyaf difreintiedig. Dyma'r bont hanfodol sy'n cysylltu ysgol a gwaith a/neu addysg uwch, gan gynorthwyo pobl i ennill y cymwysterau a'r sgiliau galwedigaethol neu academaidd sydd eu hangen arnynt i gamu ymlaen i gyflogaeth neu i addysg bellach. Ond rwy'n credu bod yna dystiolaeth gref i ddangos nad ydynt wedi cael digon o werthfawrogiad nac adnoddau gan Lywodraethau Cymru olynol, ac rydym yn credu bod yn rhaid i'r esgeulustod hwn newid. Ond cyn i mi ddechrau ar y daith a fydd yn mynd â ni o gwmpas rhai o agweddau sylfaenol ar y ddadl hon, rwyf am ymdrin yn fyr â'r gwelliannau a gyflwynwyd. Nawr, rhaid i mi ddweud, rwy'n credu ei bod yn drueni mawr fod y Llywodraeth wedi penderfynu ymateb i'n dadl heddiw drwy fabwysiadu ymagwedd mor negyddol o'r cychwyn cyntaf. Rwy'n meddwl bod yna agweddau ar ei gwelliant y gallem fod wedi cytuno arnynt, yn enwedig ar ôl y datganiad am adolygiad yr Athro Hazelkorn yr wythnos diwethaf, sydd wedi denu rhywfaint o gefnogaeth drawsbleidiol wrth gwrs. Ond rwy'n credu bod ei gwelliant 'dileu popeth' anadeiladol yn dangos yr ymagwedd gibddall iawn sydd wedi bod gan y Llywodraeth dan arweiniad Llafur dros y 18 mlynedd diwethaf gyda'i pholisi addysg yng Nghymru. Wrth gwrs, rydym wedi gweld y polisi addysg hwnnw'n peri i Gymru golli ei ffordd a cholli tir o gymharu â'n cystadleuwyr rhyngwladol, a chredaf fod hynny'n siomedig iawn. Yr hyn sy'n ei wneud hyd yn oed yn fwy siomedig yw bod gennym Ysgrifennydd y Cabinet newydd a Gweinidog newydd, ac roeddwn yn awyddus i roi mantais yr amheuaeth iddynt. Roeddwn yn gobeithio am fath gwahanol o ymagwedd gan y ddeuawd newydd, os mynnwch, sydd wrth y llyw gydag addysg. Ond yn anffodus, mae'n edrych yn debyg y byddwch yn sefyll ar ysgwyddau eich rhagflaenwyr ac yn parhau i roi mwy o'r un peth ni. O ran gwelliannau Plaid Cymru, gallwn yn sicr dderbyn gwelliant 2. Ond o ran gwelliant 3, ni allwn dderbyn gwelliant a fydd yn cyfyngu mewn unrhyw ffordd ar y dewis i ddysgwyr. Fel y byddech yn ei ddisgwyl, rydym ni, y Ceidwadwyr Cymreig, yn credu bod cystadleuaeth yn beth da yn ein sector addysg, a bod rhoi dewisiadau i ddysgwyr yn gallu helpu i godi safonau mewn gwirionedd, felly yn sicr ni fyddwn yn cefnogi unrhyw beth sy'n ceisio cyfyngu ar hynny. Ddirprwy Lywydd, mae'n iawn ein bod yn cydnabod yn briodol y cyfraniad hanfodol y mae addysg bellach a sgiliau galwedigaethol yn eu gwneud i Gymru. Rwy'n meddwl bod tuedd wedi bod ers amser hir i ni wleidyddion ganolbwyntio'n bennaf ar addysg uwch fel sector, wrth drafod addysg ôl-16, a chyllido addysg uwch a'i chohort myfyrwyr. Ond mae ein colegau hefyd yn ddarparwyr addysg pwysig yma yng Nghymru, ac maent yn helpu i gynhyrchu rhai o'r canlyniadau gorau i ddysgwyr. Hwy yw darparwyr pennaf addysg alwedigaethol ac addysg dechnegol a gyllidir yng Nghymru, gan ddarparu tua 85 y cant o gyfanswm y ddarpariaeth. Yn sicr nid ydynt wedi cilio rhag dod o hyd i atebion cadarnhaol i rai o'r heriau allweddol yn y blynyddoedd diwethaf. Mae Cymru wedi mynd drwy newid sylweddol i'w rhwydwaith o golegau, ac rydym wedi gweld nifer y colegau addysg bellach yn haneru dros y 10 mlynedd diwethaf. Erbyn hyn mae gennym sefydliadau mwy o faint, gyda mas critigol gwahanol, ac maent yn profi eu bod yn angorau go iawn i'r ddarpariaeth sgiliau yn economïau rhanbarthol Cymru. Un o bwyntiau gwerthu unigryw ein rhwydwaith colegau yw eu bod mor agos at y bobl y maent yn eu gwasanaethu, yn ddysgwyr a busnesau. Maent yn rhan annatod o'u cymunedau, gan wasanaethu dysgwyr o gymysgedd amrywiol o gefndiroedd cymdeithasol-economaidd, diwylliannol ac ieithyddol. Eto ni ddylem gamgymryd mai darparu sgiliau a hyfforddiant i fusnesau bach a chanolig yn unig a wnânt. Mae colegau yn agos at gyflogwyr o bob maint; maent yn rhyngweithio gyda 10,000 o gyflogwyr ledled Cymru fel mater o drefn, ac mae'r rhain yn gwmnïau o bob math a maint, o fusnesau a mentrau bach i gwmnïau mawr megis Airbus, General Electric, EE a British Airways. Mae'r sector addysg bellach yn parhau i gyflawni canlyniadau cadarnhaol yn wyneb hinsawdd ariannol heriol. Mae Llywodraeth Cymru wedi torri £24 miliwn oddi ar y cyllid grant refeniw ar gyfer y sector addysg bellach rhwng 2011 a 2016-17, gostyngiad o 7 y cant mewn termau arian parod a 13 y cant o ostyngiad mewn termau real. Er bod cyllid ar gyfer darpariaeth amser llawn wedi cynyddu ychydig bach, cafwyd 71 y cant o ostyngiad yn y cyllid ar gyfer cyrsiau rhan-amser. Mae hyn yn adlewyrchu penderfyniad Llywodraeth Cymru, wrth gwrs, i flaenoriaethu ei waith statudol ac i ganolbwyntio ar y ddarpariaeth ar gyfer rhai 16 i 19 oed. Ond credwn fod hwnnw'n bwyslais anghywir. Ceir perygl gwirioneddol nad ydym yn caniatáu ail gyfle i bobl astudio, neu i uwchsgilio drwy ddychwelyd at addysg, ac rwy'n meddwl y bydd hynny'n cael effaith ddinistriol yn gymdeithasol ac yn economaidd yn y dyfodol oni bai ein bod yn gwrthdroi'r duedd honno. Mae'r sector addysg bellach yn chwarae rhan enfawr yn pontio'r bwlch sgiliau a chyrhaeddiad ar gyfer ein pobl ifanc sydd wedi gadael y system orfodol gydag ond ychydig gymwysterau, os o gwbl, ac mae llawer o golegau bellach yn treulio llawer o amser ac adnoddau ychwanegol yn helpu dysgwyr i ailsefyll eu harholiadau TGAU mewn Saesneg a mathemateg oherwydd y methiannau yn ein system ysgolion. Eto i gyd, o ran cydnabyddiaeth, mae'n ymddangos i mi, ar y gorau, fod dysgu ail gyfle wedi dod yn ddysgu ail orau yn llygaid y Llywodraeth hon, ac nid ydym yn ystyried hynny'n dderbyniol o gwbl. Yn wir, mae'n awgrymu bod rhywfaint o ragfarn ar sail oed ar waith o ran sicrhau mynediad at addysg bellach. Felly, beth y gallwn ei wneud i helpu? Wel, yn sicr mae arnom angen fframwaith ariannol priodol. Gwyddom fod rhoi cyfle i golegau gynllunio dros gylch ariannu tair blynedd wedi bod o fudd mawr iddynt yn y gorffennol, ond am ba reswm bynnag, penderfynodd Llywodraeth Cymru wrthdroi'r cyllidebau treigl tair blynedd hynny sawl blwyddyn yn ôl, a bellach, mae colegau'n gorfod ymgodymu â chylchoedd cyllido syml o 12 mis. Mae hynny'n achosi problemau iddynt gyda'u gwaith cynllunio. Mae'n achosi problemau i ddysgwyr hefyd, gan na allant warantu erbyn blwyddyn 2 neu 3 y bydd modd cwblhau'r cyrsiau a ddechreuwyd ganddynt ym mlwyddyn 1 oherwydd y posibilrwydd y caiff y broses ei gwrthdroi. Felly, credaf fod angen i ni sicrhau bod yna gylchoedd ariannu tair blynedd. Rydym yn gwybod, hefyd, fod rhywfaint o adnoddau ychwanegol ar gael y gellid eu gwario yn y sector addysg bellach yn deillio o ardoll prentisiaeth Llywodraeth y DU - £128 miliwn y flwyddyn, yn fras. Mae hynny'n llawer o arian, a gallai fynd yn bell i helpu colegau i ehangu eu darpariaeth a bod o gymorth gwirioneddol i drawsnewid economi Cymru. O ran diogelwch y ddarpariaeth, rwy'n credu ei bod yn wirioneddol bwysig sicrhau bod parhad ariannol yno, a gwneud yn siŵr fod y cylchoedd ariannu tair blynedd ar gael i drawsnewid y cyfleoedd i golegau allu cynllunio a buddsoddi. Nawr, pwynt olaf ein cynnig yw galwad ar y Llywodraeth i fuddsoddi cyfran sylweddol o'r arbedion y mae'n disgwyl eu gwneud o ganlyniad i newidiadau i gymorth i fyfyrwyr i'r rhai yn y sector addysg uwch, ac i fuddsoddi rhai o'r rheini yn ein sector addysg bellach. Nid ydym yn gofyn am fuddsoddi'r holl arian yn ein colegau; rydym yn dweud yn syml y gellid buddsoddi peth o'r arbedion hynny yn realistig er mwyn helpu ein colegau i wneud mwy. Gwyddom fod newidiadau i'r ddarpariaeth, toriadau yn y cymorth i ddysgwyr sy'n oedolion a'r galw cynyddol gan gyflogwyr am weithlu sgiliau uwch, yn golygu bod angen newid agwedd tuag at y cyllid i addysg uwch ac addysg bellach yn y dyfodol. Fel y dywedais yn gynharach yn fy nghyfraniad, mae mater ffioedd dysgu myfyrwyr a threfniadau ariannu ein prifysgolion wedi mynnu llawer o sylw yn y blynyddoedd diwethaf. Ond mae gan addysg bellach ran yr un mor bwysig, os nad yn bwysicach, i'w chwarae yn darparu sgiliau ar gyfer ein heconomïau lleol. Mae colegau hefyd yn darparu addysg a hyfforddiant sgiliau lefel uchel, ac rwy'n credu bod y rhan bwysig y mae sefydliadau addysg bellach yn ei chwarae yn darparu'r sgiliau lefel 4 a lefel 5 a graddau sylfaen hynny wedi ei hamlygu yn adolygiad Llywodraeth Cymru o addysg uwch ac addysg bellach mewn adroddiad a gyflawnwyd ym mis Mehefin 2015. Roedd hwn yn dangos bod y patrwm o weithgarwch addysg uwch sy'n digwydd yn ein colegau ledled Cymru yn amrywiol, ac nid yn unig yn amrywiol, ond yn tyfu hefyd. Rwy'n credu hefyd fod angen i ni ehangu argaeledd cyrsiau Cymraeg yn ein colegau addysg bellach. Yn anffodus, er bod gennym ddarpariaeth dda mewn addysg gynradd ac uwchradd, o ran gwneud addysg ôl-16 yn ein colegau, ychydig iawn o gymorth mewn unrhyw ddull na modd a geir o gwbl. Rwy'n credu mai'r hyn y byddai'n gywir i ni fuddsoddi rhai o'r arbedion a geir o ganlyniad i Diamond ynddynt yw'r ddau beth hwnnw - y buddsoddiad mewn sgiliau lefel uwch a'r buddsoddiad mewn ehangu addysg a'r cynnig cyfrwng Cymraeg yn ein colegau addysg bellach. Gadewch i ni beidio ag anghofio: rydym yn sôn am werth £0.5 biliwn o arbedion, o bosibl, dros gyfnod o bum mlynedd yn sgil yr arbedion a nodwyd gan Diamond, ac yn wir, rhai o'r newidiadau i'r trothwyon cyflog uchaf a gyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg. Felly, buasai buddsoddi tamaid bach o hynny yn ein colegau yn mynd yn bell i'w helpu i gyflawni mwy i'n heconomi ac i bobl Cymru. Felly, rwy'n gobeithio y byddwch yn adeiladol yn y ddadl y prynhawn yma, ac y byddwn yn gweld ymateb cadarnhaol i rai o'r awgrymiadau, er eich bod wedi cynnwys y gwelliant 'dileu popeth', gan ein bod yn credu y buasai hyn yn helpu Cymru i gael y math o system addysg yn ein sector addysg bellach yr ydym i gyd yn awyddus i'w gweld. Diolch.