English: Thank you for your statement, Cabinet Secretary, but I'm not particularly encouraged by it. I note that, in the first paragraph of your statement, you say that the Ockenden report is another difficult report for the board and that the findings shouldn't be a surprise to them. I agree with you on that point, but Betsi has been in special measures since 2015 and your Government have had control of the NHS in Wales since 1999 by virtue of being in Government in Cardiff Bay and are ultimately responsible for its failures. So, if this is a difficult report for the board of Betsi Cadwaladr, it's an even more difficult report for you, Cabinet Secretary. Just reading the report's executive summary left me with my head in my hands in despair. There is an account of failure on practically every page, and the report provides a snapshot of an NHS in north Wales that is a shambles due to mismanagement. There are accounts of lessons not being learned and staff being stretched to breaking point by an irrational reorganisation that left them covering a vast geographical area. The Ockenden report also reflects some of the comments that were made in the 'Mind over matter' report debated recently in this place that recommendations to the board have not been implemented. The same problems keep being repeated and have been since 2009. So, do you agree with me that it is the decisions of the board, and you and your Government, that have led to this unprecedented, woeful and utterly shameful situation and that you owe a huge debt of gratitude to the front-line staff who have been badly let down by you but continue to care enough to produce improvements that you can then trumpet as a success? Will any board members be removed if they fail to deliver on the expectations of improvement that you promise to place on them? And would you agree that, if someone is recruited to a job they fail at, the recruiter has to take a large part of the blame for mistakenly believing they were suitable and then even more culpability for the problems it causes if they don't remove that person or persons? You've mentioned improvements, and I won't deny that there have been improvements. But improvement at Betsi Cadwaladr is proceeding at a glacial pace to say the least. You're saying that you will continue to give ongoing support to Betsi Cadwaladr, and my question to you, Cabinet Secretary, is how this support will differ from that which is already being provided, because previous support and interventions don't seem to have borne sufficient constructive fruit. The Ockenden report points to failures and warnings of the same since Betsi's creation in 2009. True, the board needs to shoulder its fair share of accountability for the failures and shambles that are reflected in the Ockenden report. However, you as Cabinet Secretary are responsible for managing that board and have to accept accountability for your own failure to bring Betsi out of special measures and back on the road to excellence. Will you do that? Anything less than the full and proper implementation of the board's recommendations, rather than the mealy-mouthed 'accept in principle' with which you greeted many of the recommendations in the 'Mind over matter' report on the state of children and young people's mental health service provision in Wales, will be a gross dereliction of the duty of care that you owe to the people of north Wales. You said in your statement that you're acutely aware of how difficult this period has been for families and patients affected by the failures highlighted by the Ockenden report, but I'm sure that they would find far more comfort in you resolving the problems at Betsi than they will from your mere words. So, finally, without using the term 'lessons have been learned', please can you tell me what new actions that differ from those actions you've taken so far you will be undertaking to drastically improve the outcomes at Betsi Cadwaladr? Thank you.
Welsh: Diolch ichi am eich datganiad, Ysgrifennydd y Cabinet, ond nid yw'n fy nghalonogi i yn arbennig. Rwy'n sylwi, ym mharagraff cyntaf eich datganiad, eich bod yn dweud bod adroddiad Ockenden yn adroddiad anodd arall ar gyfer y bwrdd ac na ddylai'r canfyddiadau fod yn syndod iddynt. Rwy'n cytuno â chi ar y pwynt hwnnw, ond bu Betsi o dan fesurau arbennig ers 2015 ac mae eich Llywodraeth chi wedi bod yn rheoli'r GIG yng Nghymru ers 1999 yn rhinwedd bod yn y Llywodraeth ym Mae Caerdydd ac yn y pen draw yn gyfrifol am ei methiannau. Felly, os yw hwn yn adroddiad anodd i fwrdd Betsi Cadwaladr, mae'n adroddiad hyd yn oed yn fwy anodd i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Gwnaeth dim ond darllen crynodeb gweithredol yr adroddiad fy ngadael i â fy mhen yn fy nwylo mewn anobaith. Mae sôn am fethiant ar bron pob tudalen, ac mae'r adroddiad yn rhoi cipolwg ar GIG yn y gogledd sy'n llanastr oherwydd camreoli. Mae sôn am wersi nad ydynt yn cael eu dysgu a staff sy'n cael eu hymestyn i'r eithaf drwy ad-drefnu afresymol a'u gadawodd yn gwasanaethu ardal ddaearyddol enfawr. Mae adroddiad Ockenden hefyd yn adlewyrchu rhai o'r sylwadau a wnaed yn yr adroddiad 'Cadernid Meddwl' y cafwyd dadl arno yn ddiweddar yn y lle hwn, nad yw ei argymhellion i'r bwrdd wedi'u gweithredu. Mae'r un problemau yn parhau i gael eu hailadrodd ac wedi bod felly ers 2009. Felly, a ydych chi'n cytuno â mi mai penderfyniadau'r bwrdd, a chi a'ch Llywodraeth chi, sydd wedi arwain at y sefyllfa ddigynsail, druenus a chwbl gywilyddus hon, a bod eich dyled yn enfawr i'r staff rheng flaen sydd wedi eu siomi'n ofnadwy gennych chi, ond sy'n parhau i wneud y gwelliannau hyn sy'n bwysig iddyn nhw, y gallwch chi wedyn eu brolio fel llwyddiannau? A fydd unrhyw aelodau o'r bwrdd yn cael eu diswyddo os na fyddant yn llwyddo i gyflawni'r disgwyliadau ar gyfer gwella yr ydych chi'n addo eu gosod arnynt? Ac a fyddech chi'n cytuno, os caiff rhywun ei recriwtio i swydd y maen nhw'n methu ynddi, fod yn rhaid i'r recriwtiwr gymryd rhan fawr o'r bai am gredu ar gam ei fod yn addas ac wedyn hyd yn oed mwy o'r bai am y problemau y mae'n eu hachosi os nad yw'n cael gwared ar y person hwnnw neu'r personau hynny? Rydych chi wedi crybwyll gwelliannau, a dydw i ddim yn gwadu y bu gwelliannau. Ond mae gwella yn Betsi Cadwaladr yn mynd rhagddo ar gyflymder rhewlifol a dweud y lleiaf. Rydych chi'n dweud y byddwch chi'n parhau i roi cymorth parhaus i Betsi Cadwaladr, a fy nghwestiwn i chi, Ysgrifennydd y Cabinet, yw sut y bydd y cymorth hwn yn wahanol i'r hyn sydd eisoes yn cael ei ddarparu, oherwydd mae'n ymddangos nad yw cymorth ac ymyriadau blaenorol wedi dwyn ffrwyth adeiladol digonol. Mae adroddiad Ockenden yn nodi methiannau a rhybuddion o'r un fath ers creu Betsi yn 2009. Yn wir, mae angen i'r bwrdd ysgwyddo ei gyfran deg o atebolrwydd am y methiannau a'r llanastr a adlewyrchir yn adroddiad Ockenden. Fodd bynnag, chi fel Ysgrifennydd y Cabinet sy'n gyfrifol am reoli'r bwrdd hwnnw ac mae'n rhaid i chi dderbyn atebolrwydd am eich methiant eich hun i ddod â Betsi allan o fesurau arbennig ac yn ôl ar y llwybr at ragoriaeth. A wnewch chi hynny? Bydd unrhyw beth llai na gweithredu argymhellion y bwrdd yn llawn ac yn briodol, yn hytrach na'r modd 'derbyn mewn egwyddor' gwenieithus y gwnaethoch chi gyfarch llawer o'r argymhellion yn yr adroddiad 'Cadernid Meddwl' ar gyflwr darpariaeth gwasanaethau iechyd meddwl plant a phobl ifanc yng Nghymru, yn esgeuluso'n ddybryd y ddyletswydd gofal sy'n ddyledus i bobl y gogledd. Gwnaethoch chi ddweud yn eich datganiad eich bod yn ymwybodol iawn o ba mor anodd fu'r cyfnod hwn i'r teuluoedd a'r cleifion yr effeithiwyd arnyn nhw gan y methiannau a amlygwyd yn adroddiad Ockenden, ond rwy'n siŵr y bydden nhw'n cael llawer mwy o gysur pe byddech chi'n datrys y problemau yn Betsi nag y byddan nhw o'ch geiriau'n unig. Felly, yn olaf, heb ddefnyddio'r term 'mae gwersi wedi'u dysgu', a allwch chi ddweud wrthyf i, os gwelwch yn dda, pa gamau newydd sy'n wahanol i'r camau hynny yr ydych chi wedi eu cymryd hyd yn hyn y byddwch chi'n ymgymryd â nhw i wella canlyniadau Betsi Cadwaladr yn sylweddol? Diolch.