English: Diolch, Dirprwy Lywydd. It's a great pleasure to be able to respond to this important debate today. I'd like to begin by thanking the Chair and the members of the committee for their hard work. I'd like to thank all Members who have contributed this afternoon, and I'd also like to thank the Chair of the committee for providing the complementary visuals to today's debate. I hasn't realised that the photographic competition had drawn any scorn; I actually think it's a really innovative way of attracting interest from the people that we serve in the work that we do, and I'd like to congratulate the committee for deciding to hold that competition. Deputy Presiding Officer, I've always been very clear, throughout my time in office, that the Welsh Government is committed to a high-quality, integrated, low-carbon and multimodal transport system that can support our communities, our economy, our public services, right across the length and breadth of Wales. I know that the public perception might be that the Welsh Government is stuffed full of road engineers that only want to build new roads - I've heard the joke many times before - but it is simply not true. Look at what we've put forward as a Government in recent years. Proposals for a new £5 billion rail service, exciting new plans for metros in the north and in the south, a big increase in active travel investment, and a major new public transport White Paper proposing ambitious reform of our bus and taxi sectors, I think, prove that point. But whatever the future looks like, having a reliable and well-maintained road network that can serve those communities and regional economies I talked about is a vital part of the equation. At over 1,700 km in length, the motorway and trunk road network is one of our most valuable assets, worth approximately £16 billion. Through improving connectivity and boosting economic activity, it supports the delivery of many of the objectives in 'Prosperity for All' and the 'Wales Infrastructure Investment Plan'. To put it simply, we are responsible for three areas: we are responsible for constructing new roads and improving the existing ones; we are responsible for renewing roads, bridges and other structures; and we're also responsible for the day-to-day road maintenance of the trunk road network and motorway network, including, of course - crucially - winter maintenance. Work is continually required across the network to ensure its safety, and work is currently managed by two public sector agents: the South Wales Trunk Road Agent, managed by Neath Port Talbot council; and in the north and mid Wales, it's the North and Mid Wales Trunk Road Agent, which is managed by Gwynedd County Council. And I think it is fair to say that recent harsh winters have not been kind whatsoever to the network, causing significant disruption, and we've experienced a rapid deterioration in road surface conditions, due to the freeze-thaw cycle across Wales that many Members today have talked about. But even during these challenging times we continue to operate, maintain and upgrade the network, allowing 10 billion vehicle kilometres of use per year throughout all seasons. The nature of the work is incredibly costly, and in the last financial year, we invested over £146 million in maintenance and minor improvements alone. We'll continue to focus on ensuring value for money and driving efficiency in all of our transport schemes. With regard to recommendation 4, we recognise and we are sympathetic to the calls from our public sector partners and businesses for budgeting over a longer period whenever possible, in order to support forward financial planning, but our ambition to publish plans for longer than 12 months must be balanced with our ability to provide realistic and sensible planning assumptions. Our capital budget is 10 per cent lower in real terms than at the start of this decade, and potholes are a clear, visible and daily reminder of the UK Government's austerity programme. The continuing financial uncertainty and the considerable insecurity surrounding the shape and nature of the negotiations for a future deal with the European Union mean that we have taken the decision to publish capital plans for the next two years, 2019-20 and 2020-21 - the period for which we have a known settlement. An additional £32.5 million of specific grants were allocated in the last financial year to local authorities to improve the condition of the road network, and we'll be providing a further £60 million specifically for highway refurbishment over the three years between 2018-19 and 2021-22. Decisions on local roads and the prioritisation of repairs and improvements are, rightly in my view, matters for local decision makers. An extra £100 million general capital being provided between 2018-19 and 2021-22 as part of the additional funding package for local government announced in November will go a huge way to support local councils in improving the condition of their road network, and allow them to deliver other local transport priorities, which of course are much more widely appreciated than just road users. We are progressing major projects to improve the road network across Wales, particularly at pinch points where congestion can be a major problem. By making our network more efficient we not only improve productivity, but also enhance access to jobs, services and leisure. Rectifying pinch points can also play an important role in overall emissions reductions, as well as providing significant air quality, noise and active travel benefits for local communities. Our national transport finance plan sets out an ambitious five-year rolling programme of transport interventions that we are taking forward across Wales, and the plan was updated in December of 2017 with an intention to review on an annual basis to reflect developments over time and the changing profile of needs across Wales. The current Wales transport strategy is also under review, having originally been published in 2008. That strategy, which will be published this year, will provide an opportunity to adopt new approaches and engage with stakeholders during key stages of its development. Officials are already engaging with the Future Generations Commissioner for Wales on the direction of this strategy, and we also worked with the future generations commissioner to launch the Welsh transport appraisal guidance. To complement our capital budget, we have also developed a range of innovative financing schemes, including the mutual investment model, to finance major capital projects. This will support additional investment in social and economic infrastructure projects and will help to improve public services across our country. The MIM includes important provisions to promote the public interest. The model extends the Government's approach to community benefits, which have been a key feature of the other schemes delivered to date. It also incorporates our commitments to ethical employment and sustainable development, and will contribute to the delivery of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. We've made it clear that the mutual investment model will only be used when other forms of capital have been exhausted. I know that officials have already briefed the committee on the model, but further briefing will be provided during the procurement of the first MIM scheme, which is to complete the dualling of the Heads of the Valleys road, the A465. Officials continue to liaise with various practitioners throughout the UK to share best practice, including Transport Scotland, Highways England and local contractors. This has resulted in a new specification for road surfacing suitable to meet the challenge of durability, sustainability and the environmental effects of climate change. We're also fully aware that mobile apps are increasingly become the norm, and that they could be incredibly useful in assisting with maintenance planning. It's recognised industry wide that current surveys lack an effective real-time approach, and the geographical information system would be able to highlight condition issues and inform planned maintenance decision making on a rolling basis. So, in conclusion, Welsh Ministers are directly responsible for the motorway and trunk road network in Wales and have a statutory duty to maintain its safety and operation. We will continue our sustained investment in the maintenance and improvement of this critical asset.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mae'n bleser mawr gennyf allu ymateb i'r ddadl bwysig hon heddiw. Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i Gadeirydd ac aelodau'r pwyllgor am eu gwaith caled. Hoffwn ddiolch i'r holl Aelodau sydd wedi cyfrannu y prynhawn yma, a hoffwn ddiolch hefyd i Gadeirydd y pwyllgor am ddarparu'r elfennau gweledol ategol i'r ddadl heddiw. Nid oeddwn wedi sylweddoli bod y gystadleuaeth ffotograffig wedi denu unrhyw wawd; rwy'n credu o ddifrif ei bod hi'n ffordd wirioneddol arloesol o ddenu diddordeb ymhlith y bobl a wasanaethir gennym yn y gwaith a wnawn, a hoffwn longyfarch y pwyllgor am benderfynu cynnal y gystadleuaeth honno. Ddirprwy Lywydd, rwyf bob amser wedi dweud yn glir iawn, drwy gydol fy amser yn y swydd, fod Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i system drafnidiaeth integredig, garbon isel ac amlfodd safonol a all gefnogi ein cymunedau, ein heconomi, ein gwasanaethau cyhoeddus, ar hyd a lled Cymru. Gwn mai canfyddiad y cyhoedd o bosibl yw fod Llywodraeth Cymru yn llawn o beirianwyr ffyrdd sydd ond eisiau adeiladu ffyrdd newydd - clywais y jôc lawer gwaith o'r blaen - ond nid yw'n wir. Edrychwch ar yr hyn a gyflwynwyd gennym fel Llywodraeth dros y blynyddoedd diwethaf. Cynigion ar gyfer gwasanaeth rheilffordd newydd gwerth £5 biliwn, cynlluniau newydd cyffrous ar gyfer metros yn y gogledd ac yn y de, cynnydd mawr yn y buddsoddiad ar gyfer teithio llesol, ac mae Papur Gwyn newydd pwysig ar drafnidiaeth gyhoeddus sy'n argymell newidiadau uchelgeisiol i'n sectorau bysiau a thacsis yn profi'r pwynt hwnnw yn fy marn i. Ond sut bynnag y bydd pethau yn y dyfodol, mae cael rhwydwaith ffyrdd dibynadwy sy'n cael ei gynnal yn dda ac sy'n gallu gwasanaethu'r cymunedau a'r economïau rhanbarthol y soniais amdanynt yn rhan hanfodol o'r hafaliad. Ar dros 1,700 km o hyd, mae'r rhwydwaith traffyrdd a chefnffyrdd yn un o'n hasedau mwyaf gwerthfawr, ac yn werth tua £16 biliwn. Drwy wella cysylltedd a hybu gweithgarwch economaidd, mae'n cefnogi cyflawniad llawer o'r amcanion yn 'Ffyniant i Bawb' a'r 'Cynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru'. O'i roi'n syml, rydym yn gyfrifol am dri maes: rydym yn gyfrifol am adeiladu ffyrdd newydd a gwella'r rhai presennol; rydym yn gyfrifol am adnewyddu ffyrdd, pontydd a strwythurau eraill; ac rydym hefyd yn gyfrifol am gynnal a chadw ffyrdd o ddydd i ddydd ar y rhwydwaith cefnffyrdd a thraffyrdd, gan gynnwys, wrth gwrs - yn hollbwysig - gwaith cynnal a chadw dros y gaeaf. Mae angen gwaith yn barhaus ar draws y rhwydwaith i sicrhau ei ddiogelwch, a chaiff gwaith ei reoli ar hyn o bryd gan ddau asiant sector cyhoeddus: Asiant Cefnffyrdd De Cymru, a reolir gan gyngor Castell-nedd Port Talbot; ac yng ngogledd a chanolbarth Cymru, Asiant Cefnffyrdd Gogledd a Chanolbarth Cymru, a reolir gan Gyngor Sir Gwynedd. Ac rwy'n credu ei bod hi'n deg dweud nad yw'r gaeafau caled yn ddiweddar wedi bod yn garedig i'r rhwydwaith mewn unrhyw fodd, gan achosi tarfu sylweddol, ac rydym wedi profi dirywiad cyflym yng nghyflwr wyneb ffyrdd, oherwydd y cylch rhewi-dadmer ar draws Cymru a nodwyd gan lawer o'r Aelodau heddiw. Ond hyd yn oed yn ystod y cyfnod heriol hwn rydym yn parhau i weithredu, cynnal a chadw ac uwchraddio'r rhwydwaith, gan ganiatáu 10 biliwn o gilometrau o ddefnydd y flwyddyn gan gerbydau drwy gydol pob tymor. Mae natur y gwaith yn hynod o gostus, ac yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, buddsoddwyd dros £146 miliwn mewn gwaith cynnal a chadw a mân welliannau yn unig. Byddwn yn parhau i ganolbwyntio ar sicrhau gwerth am arian ac effeithlonrwydd gyrru ym mhob un o'n cynlluniau trafnidiaeth. O ran argymhelliad 4, rydym yn cydnabod, ac yn cydymdeimlo â galwadau gan ein partneriaid sector cyhoeddus a busnesau i gyllidebu dros gyfnod hwy o amser lle y bo'n bosibl, er mwyn cefnogi blaengynllunio ariannol, ond rhaid cydbwyso ein huchelgais i gyhoeddi cynlluniau am fwy na 12 mis â'n gallu i ddarparu rhagdybiaethau cynllunio realistig a synhwyrol. Mae ein cyllideb gyfalaf 10 y cant yn is mewn termau real nag ar ddechrau'r degawd hwn, ac mae tyllau yn y ffyrdd yn ein hatgoffa'n glir, yn weladwy ac yn ddyddiol am raglen gyni Llywodraeth y DU. Mae'r ansicrwydd ariannol sy'n parhau a'r amhendantrwydd sylweddol ynglŷn â ffurf a natur y negodiadau am fargen yn y dyfodol gyda'r Undeb Ewropeaidd yn golygu ein bod wedi gwneud y penderfyniad i gyhoeddi cynlluniau cyfalaf ar gyfer y ddwy flynedd nesaf, 2019-20 a 2020-21 - y cyfnod y mae gennym setliad hysbys ar ei gyfer. Dyrannwyd gwerth £32.5 miliwn ychwanegol o grantiau penodol yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf i awdurdodau lleol ar gyfer gwella cyflwr y rhwydwaith ffyrdd, a byddwn yn darparu £60 miliwn pellach yn benodol ar gyfer adnewyddu priffyrdd dros y tair blynedd rhwng 2018-19 a 2021-22. Yn briodol yn fy marn i, mae penderfyniadau ynglŷn â ffyrdd lleol a blaenoriaethu gwaith atgyweirio a gwelliannau yn faterion y dylid eu penderfynu'n lleol. Bydd cyfalaf cyffredinol o £100 miliwn ychwanegol a ddarparir rhwng 2018-19 a 2021-22 fel rhan o'r pecyn ariannu ychwanegol ar gyfer llywodraeth leol a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd yn cyfrannu'n enfawr tuag at gynorthwyo cynghorau lleol i wella cyflwr eu rhwydwaith ffyrdd, ac yn eu galluogi i gyflawni blaenoriaethau trafnidiaeth eraill lleol, a werthfawrogir yn llawer mwy eang na chan ddefnyddwyr ffyrdd yn unig wrth gwrs. Rydym yn datblygu prosiectau mawr i wella'r rhwydwaith ffyrdd ledled Cymru, yn enwedig mewn mannau cyfyng lle y mae tagfeydd yn gallu bod yn broblem fawr. Drwy wneud ein rhwydwaith yn fwy effeithlon, rydym yn gwella cynhyrchiant, a hefyd yn gwella mynediad at swyddi, gwasanaethau a hamdden. Gall gwella mannau cyfyng chwarae rôl bwysig hefyd wrth leihau allyriadau yn gyffredinol, yn ogystal â darparu manteision sylweddol o ran ansawdd aer, sŵn a theithio llesol i gymunedau lleol. Mae ein cynllun cyllid trafnidiaeth cenedlaethol yn nodi rhaglen dreigl bum mlynedd uchelgeisiol o ymyriadau trafnidiaeth rydym yn eu cyflwyno ar draws Cymru, a diweddarwyd y cynllun ym mis Rhagfyr 2017 gyda bwriad i'w adolygu'n flynyddol er mwyn adlewyrchu datblygiadau dros amser a'r proffil anghenion newidiol ledled Cymru. Mae strategaeth drafnidiaeth gyfredol Cymru, a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 2008, yn cael ei hadolygu hefyd. Bydd y strategaeth honno, a gyhoeddir eleni, yn darparu cyfle i fabwysiadu dulliau newydd o weithredu ac ymgysylltu â rhanddeiliaid yn ystod cyfnodau allweddol ei datblygiad. Mae swyddogion eisoes yn ymgysylltu â Chomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru ar gyfeiriad y strategaeth hon, a buom yn gweithio gyda chomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol ar lansio'r arweiniad ar arfarnu trafnidiaeth Cymru hefyd. I ategu ein cyllideb gyfalaf, rydym hefyd wedi datblygu amrywiaeth o gynlluniau ariannu arloesol, gan gynnwys y model buddsoddi cydfuddiannol, i ariannu prosiectau cyfalaf mawr. Bydd hyn yn cefnogi buddsoddiad ychwanegol mewn prosiectau seilwaith cymdeithasol ac economaidd ac yn helpu i wella gwasanaethau cyhoeddus ar draws ein gwlad. Mae'r model buddsoddi cydfuddiannol yn cynnwys darpariaethau pwysig i hyrwyddo lles y cyhoedd. Mae'r model yn ymestyn dull y Llywodraeth o weithredu manteision cymunedol, sydd wedi bod yn nodwedd allweddol o'r cynlluniau eraill a gyflawnwyd hyd yma. Mae hefyd yn ymgorffori ein hymrwymiadau i gyflogaeth foesegol a datblygu cynaliadwy, a bydd yn cyfrannu at weithredu Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Rydym wedi dweud yn glir na ddefnyddir y model buddsoddi cydfuddiannol os oes mathau eraill o gyfalaf ar gael. Gwn fod swyddogion eisoes wedi briffio'r pwyllgor ar y model, ond darperir cyfarwyddyd pellach yn ystod y broses o gaffael y cynllun model buddsoddi cydfuddiannol cyntaf, sef cwblhau'r gwaith deuoli ar ffordd Blaenau'r Cymoedd, yr A465. Mae swyddogion yn parhau i gysylltu â gweithredwyr amrywiol ledled y DU er mwyn rhannu arferion gorau, gan gynnwys Transport Scotland, Highways England a chontractwyr lleol. Mae hyn wedi arwain at fanyleb newydd ar gyfer gosod wyneb ar ffyrdd sy'n addas ar gyfer ateb her gwytnwch, cynaliadwyedd ac effeithiau amgylcheddol newid yn yr hinsawdd. Rydym hefyd yn gwbl ymwybodol fod apiau ffonau symudol yn tyfu'n norm, ac y gallent fod yn anhygoel o ddefnyddiol i gynorthwyo gyda chynllunio gwaith cynnal a chadw. Mae'n gydnabyddedig ar draws y diwydiant nad yw arolygon cyfredol yn arfer dull amser real effeithlon, a byddai'r system gwybodaeth ddaearyddol yn gallu amlygu problemau gyda chyflwr ffyrdd a llywio penderfyniadau ar gyfer gwaith cynnal a chadw a gynllunir ar sail dreigl. Felly, i gloi, Gweinidogion Cymru sy'n uniongyrchol gyfrifol am y rhwydwaith cefnffyrdd a thraffyrdd yng Nghymru ac mae ganddynt ddyletswydd statudol i gynnal ei ddiogelwch a'i weithrediad. Byddwn yn parhau ein buddsoddiad parhaus yn y gwaith o gynnal a chadw a gwella'r ased allweddol hwn.