English: Thank you very much, acting Chair, for that welcome. It gives me great pleasure to present today my priorities for the historic environment of Wales, as set out in the document that I hope that you've all received this morning, namely this paper, amongst our most recent publications from the culture department. These priorities cover four key themes. First, I want us to build on the great strides that we have made in recent years in caring for our irreplaceable historic sites and landscapes. Secondly, I want to make sure that we have the skills across the sector to support their conservation appropriately. Thirdly, I want to help people enjoy and appreciate our historic sites and to encourage greater and more active participation in looking after our heritage. And then, finally and fourthly, our historic sites are also assets that also contribute to the economic vitality of Wales. They've made a contribution that extends beyond their value to society and to our knowledge of the past. They make a significant contribution to tourism and to efforts to promote Wales as a unique place for inward investment, and especially as a very special place for us all to live and work. However, these themes are also interdependent. We need to realise fully the contribution that the historic environment can make to our economic well-being, but we cannot realise the economic value of our heritage if we do not care for it, and we need to pay for that. So, the historic environment sector plays a key role in realising wider Welsh Government objectives. It contributes to the themes of the national strategy, 'Prosperity for All', which is part of our national strategy, by helping to deliver a more prosperous, active and united nation, and one that learns. It also underpins the ambitions set out in our economic action plan, by recognising the special places that form the backbone of our local economies across Wales. But most of all, the historic environment is at the heart of our well-being goals and our sense of pride as a nation, something that it's impossible to place a value on, I would imagine. Returning to my first theme, caring for our historic environment has to be the starting point. As a Government - before I joined the Government - we introduced the groundbreaking Historic Environment (Wales) Act 2016 and the associated guidance. We maintain and care for the 130 monuments in the Government's care. We also assist private owners and trusts to care for their important assets, whether through grants or through advice and guidance.
Welsh: Diolch yn fawr, Gadeirydd gweithredol croesawgar. Mae'n bleser gen i gyflwyno fy mlaenoriaethau ar gyfer yr amgylchedd hanesyddol yng Nghymru, fel y'u nodwyd yn y ddogfen yr wyf yn gobeithio eich bod chi i gyd wedi'i derbyn y bore yma, sef y papur yma ymhlith ein cyhoeddiadau diweddaraf o'r adran diwylliant. Mae'r blaenoriaethau yma yn cwmpasu pedair thema allweddol. Yn gyntaf, rydw i am inni adeiladu ar y cynnydd gwych rydym ni wedi'i wneud yn ystod y blynyddoedd diwethaf wrth ofalu am ein safleoedd a thirweddau hanesyddol unigryw. Yn ail, rydw i am sicrhau bod gyda ni'r sgiliau drwy'r sector er mwyn helpu i'w gwarchod yn briodol. Yn drydydd, rydw i am helpu pobl i fwynhau a gwerthfawrogi ein safleoedd hanesyddol a'u hannog i gymryd rhan fwy gweithgar ac amlwg yn y broses o ofalu am ein treftadaeth. Ac yna, yn olaf ac yn bedwerydd, mae ein safleoedd hanesyddol yn asedau sydd hefyd yn cyfrannu at fywiogrwydd economaidd Cymru. Maen nhw wedi gwneud cyfraniad sy'n ymestyn y tu hwnt i'w gwerth i gymdeithas a'n gwybodaeth am y gorffennol. Maen nhw'n gwneud cyfraniad sylweddol at dwristiaeth ac ymdrechion i hyrwyddo Cymru fel lleoliad unigryw i fuddsoddi ynddo, ac yn arbennig fel lle hynod i ni i gyd fyw a gweithio ynddo. Fodd bynnag, mae'r themâu hyn yn dibynnu ar ei gilydd. Mae angen inni sicrhau bod yr amgylchedd hanesyddol yn gwneud y cyfraniad mwyaf posib at ein llesiant economaidd, ond fedrwn ni ddim manteisio ar werth economaidd ein treftadaeth os nad ydym ni'n gofalu amdani, ac mae angen talu am hynny. Felly, mae'r sector amgylchedd hanesyddol yn cynnal rôl allweddol yn y gwaith o gyflawni amcanion ehangach Llywodraeth Cymru. Mae'n cyfrannu at themâu strategaeth ffyniannus 'Ffyniant i Bawb', sydd yn rhan o'n strategaeth genedlaethol, drwy helpu i greu cenedl fwy ffyniannus, gweithgar ac unedig sy'n dysgu. Mae hefyd yn ategu'r uchelgeisiau a nodir yn ein cynllun gweithredu economaidd, drwy gydnabod y lleoedd arbennig yma sy'n asgwrn cefn economïau lleol ar draws Cymru. Ond yn fwy na dim, mae'r amgylchedd hanesyddol wrth wraidd ein nodau llesiant a'n hymdeimlad o falchder fel cenedl, peth sy'n amhosibl rhoi pris arno, fe fyddwn i'n tybio. A dod nôl at y thema gyntaf, y man cychwyn ydy gofalu am ein hamgylchedd hanesyddol. Fe wnaethom ni gyflwyno fe Llywodraeth, cyn i mi ymuno â hi, Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016 a'r canllawiau a'r rheoliadau cysylltiedig. Rydym yn cynnal a chadw ac yn gofalu am y 130 o henebion sydd yng ngofal y Llywodraeth. Rydym hefyd yn helpu perchenogion preifat ac ymddiriedolaethau i ofalu am ein hasedau pwysig, p'un ai drwy grantiau neu gyngor ac arweiniad.