English: Thank you very much. Perhaps I'll start by responding to that last comment and the fact that you had said, David Rowlands, before the whole Assembly today that your mum indeed had suffered as a result of the historic issues that were happening in our schools, where people were punished physically for speaking Welsh. I'm still incensed about that, but one turns that anger into constructive action and I'm very pleased at the innovative work in this area. I thank Suzy for her constructive and positive comments here, endorsing and praising the work that has been done in terms of linguistic planning in this workplace. There are people from Norway and Finland who have come here to Wales to see the innovative work that we're doing on linguistic planning and who are eager to learn from our experiences and from our practices with minority languages in their own nations. I'm pleased that you agree that getting rid of that 'Welsh essential' tag has been a positive step. We know from experience, not just in the Assembly, but in other fields as well, that people choose not to apply for posts because they were concerned about that 'Welsh essential' tag. But, since introducing descriptions on different levels of skills, we've seen advertisements being developed in terms of the specific needs of posts and we've seen an increase in the number of Welsh learners who have been appointed to posts, which shows the value of investing in language skills training for those individuals and for the organisation as a whole. In terms of the courtesy level Welsh, well it's excellent to see that in practice. I'll never forget, in the National Eisteddfod, seeing the security officers taking great delight in using Welsh, saying, 'Bore da' and 'Prynhawn da'. One thing that is used often is ' Popeth mewn trefn ' - 'Everything in order'. I hear that now, and it's excellent hearing that courtesy level Welsh being used. I see that I am out of time. So, I'm very pleased to introduce this report. The work will continue. It's far from being perfect, but we will continue and will maintain momentum. If I can say just one brief word before concluding, as I wouldn't like to finish today without naming one official specifically. We don't usually do this, I know, but I would like to pay tribute to Craig Stephenson, the Assembly Commission's director of engagement, who is retiring. He has been a tireless champion over the years and a passionate advocate of every aspect of the official languages scheme, thereby ensuring that providing excellent bilingual services is at the heart of everything that the Assembly Commission does. So, thank you very much, Craig, and best wishes for the future.
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Efallai y gwnaf i gychwyn trwy ymateb i'r sylw diwethaf yna a'r ffaith eich bod chi wedi dweud, David Rowlands, gerbron y Cynulliad heddiw bod eich mam, yn wir, wedi dioddef yn sgil y materion hanesyddol oedd yn digwydd yn ein hysgolion ni ers talwm, pan oedd pobl yn cael eu cosbi yn gorfforol am siarad Cymraeg. Dwi dal yn flin iawn, iawn am hynny, ond mae rhywun yn troi'r dicter tuag at fod yn adeiladol, ac felly dwi'n falch iawn o'r gwaith blaengar sydd yn digwydd yn y maes yma. Dwi'n diolch i Suzy am ei sylwadau hollol adeiladol a phositif yn cymeradwyo'r gwaith sydd yn digwydd o ran cynllunio ieithyddol yn y gweithle yma. Mae yna bobl o Norwy, mae yna bobl o'r Ffindir wedi bod yn dod yma i Gymru i weld y gwaith blaengar ynglŷn â chynllunio ieithyddol sydd wedi bod yn digwydd ac yn awyddus i ddysgu o'n profiadau ni a'n harferion ni efo ieithoedd lleiafrifol yn eu gwledydd nhw. Dwi'n falch eich bod chi'n cytuno bod cael gwared ar y 'Cymraeg yn hanfodol' wedi bod yn gam cadarnhaol, ac rydym ni'n gwybod o brofiad, nid yn unig yn y Cynulliad, ond mewn meysydd eraill, mi oedd pobl yn arfer dewis peidio â gwneud cais am swyddi oherwydd eu bod nhw'n ofni'r 'Cymraeg yn hanfodol'. Ond ers cyflwyno disgrifiadau ar wahanol lefelau, rydym ni wedi gweld yr hysbysebion yn cael eu datblygu o amgylch anghenion y swyddi, ac yn wir rydym ni wedi gweld cynnydd yn y nifer o ddysgwyr Cymraeg sy'n cael eu penodi i swyddi, sy'n dangos y gwerth o fuddsoddi mewn hyfforddiant sgiliau iaith ar gyfer yr unigolion a'r sefydliad. O ran Cymraeg cwrteisi, mae'n wych gweld hwn ar waith. Wnaf i fyth anghofio yn yr Eisteddfod Genedlaethol gweld y swyddogion diogelwch wrth eu boddau yn defnyddio Cymraeg sylfaenol: 'Bore da', 'Prynhawn da'. Un peth sy'n cael ei ddefnyddio yn aml erbyn hyn ydy 'Popeth mewn trefn'. Dwi'n cael hwnna rŵan pan dwi'n - . Mae'n ardderchog gweld Cymraeg cwrteisi yn digwydd. Dwi'n gweld fy mod i allan o amser, ond rwy'n falch iawn o gymeradwyo, felly, yr adroddiad yma, ac mi fydd y gwaith yn parhau. Mae'n bell o fod yn berffaith, ond mi fyddwn ni'n parhau ac yn cynnal y momentwm. Os caf i jest ddweud un gair byr cyn cloi, buaswn i ddim yn licio gorffen heddiw heb enwi un swyddog yn benodol. Dydyn ni ddim yn arfer gwneud hyn, dwi'n gwybod, ond hoffwn i roi teyrnged i Craig Stephenson, y cyfarwyddwr ymgysylltu sydd yn ymddeol. Dros y blynyddoedd, mae o wedi bod yn bencampwr diflino ac yn eiriolwr brwd dros bob agwedd ar y cynllun ieithoedd swyddogol, gan sicrhau bod darparu gwasanaethau dwyieithog o'r radd flaenaf yn rhan greiddiol o holl waith Comisiwn y Cynulliad. Felly, diolch yn fawr iawn i Craig a phob lwc i'r dyfodol.