techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: That is the point about what we're looking to try to deliver: a service that is genuinely designed around the needs of the person; to understand those needs will be different according to that person, not the condition. You see the person, not the condition and that is the way on all aspects of healthcare to be delivered. I recognise there's further to travel in some aspects than others. In principle, I'd be happy to attend a future meeting of the cross-party group. I already meet the alliance of neurological conditions, and I recognise that for all the excellent work that takes place across our service, there is always a need to change and to reform. Part of my frustration is that we don't change as consistently as we would like to, as, indeed, I believe that the people that we serve deserve us to.
Welsh: Dyna'r pwynt ynglŷn â'r hyn rydym yn ceisio'i gyflawni: gwasanaeth sydd o ddifrif wedi'i gynllunio o amgylch anghenion yr unigolyn; bydd deall yr anghenion hynny'n wahanol yn dibynnu ar yr unigolyn, nid y cyflwr. Rydych yn gweld yr unigolyn, nid y cyflwr, a dyna sut y dylid cyflawni pob agwedd ar ofal iechyd. Rwy'n cydnabod bod mwy i'w wneud ar rai agweddau nag eraill. Mewn egwyddor, buaswn yn fwy na pharod i fynychu un o gyfarfodydd y grŵp trawsbleidiol yn y dyfodol. Rwyf eisoes yn cyfarfod â'r gynghrair cyflyrau niwrolegol, ac rwy'n cydnabod, er yr holl waith rhagorol sy'n mynd rhagddo yn ein gwasanaeth, fod angen newid a diwygio bob amser. Rhan o fy rhwystredigaeth yw nad ydym yn newid mor gyson ag yr hoffem, fel y mae'r bobl rydym yn eu gwasanaethu yn ei haeddu.
English: Can I add, Minister, to Bethan's point? We've all had casework in this area and time and again people with muscular dystrophy or other neuromuscular conditions emphasise the importance of specialist posts like specialist nurses who can train other medical staff, but also enable people to live with conditions that can last many years, decades sometimes. We really do need to see an improvement in the number of specialist posts.
Welsh: A gaf fi ychwanegu at bwynt Bethan, Weinidog? Mae pob un ohonom wedi cael gwaith achos yn y maes hwn, a dro ar ôl tro, mae pobl â dystroffi cyhyrol neu gyflyrau niwrogyhyrol eraill yn pwysleisio pwysigrwydd swyddi arbenigol fel nyrsys arbenigol sy'n gallu hyfforddi staff meddygol arall, ond sydd hefyd yn galluogi pobl i fyw gyda chyflyrau a all bara am flynyddoedd lawer, degawdau weithiau. Mae gwir angen inni weld cynnydd yn nifer y swyddi arbenigol.
English: And that's part of the work that the implementation group are leading. I've actually asked my officials to meet with the implementation group to look at the progress that we are making because I do think progress has been slower than it should have been, and commitments that were made within the delivery plan on how the money that the Government has allocated should be used. I expect there to be a meeting between relevant parties, including the third sector, later this month because I do want to see real progress being made, and the promises that we are making and the expectation that people should have about the service to be met in reality and not simply in theory.
Welsh: Ac mae hynny'n rhan o'r gwaith y mae'r grŵp gweithredu yn ei arwain. Mewn gwirionedd, rwyf wedi gofyn i fy swyddogion gyfarfod â'r grŵp gweithredu i edrych ar y cynnydd rydym yn ei wneud, gan fy mod yn credu bod y cynnydd wedi bod yn arafach nag y dylai fod, ac ymrwymiadau a wnaed yn y cynllun cyflawni ynglŷn â sut y dylid defnyddio'r arian a ddyrannwyd gan y Llywodraeth. Rwy'n disgwyl y bydd cyfarfod rhwng y cyrff perthnasol, gan gynnwys y trydydd sector, yn cael ei gynnal yn ddiweddarach y mis hwn gan fy mod am weld cynnydd gwirioneddol, a'r addewidion a wnawn a'r disgwyliadau a ddylai fod gan bobl ynglŷn â'r gwasanaeth yn cael eu gwireddu yn hytrach na'u cyflawni mewn egwyddor yn unig.
English: Diolch, Llywydd. Care Forum Wales, and I do hope the Minister is fully aware of this, has undertaken a major survey into care homes across Wales. The results are startling. What has been revealed is that 16 per cent of care homes across Wales expect to close in the next five years. This is alarming, as is the fact that Care Forum Wales has estimated that more than 1,500 beds could be lost in Wales between now and 2024. To put this into context, the number of care homes for older adults has fallen by 4 per cent and the number of beds is already down 247 from 2014-15. Clearly, care home numbers have been and continue to decline. What action are you taking to reverse this and actually enable an increase in the number of appropriate care home beds?
Welsh: Diolch, Lywydd. Mae Fforwm Gofal Cymru, a gobeithiaf fod y Gweinidog yn llwyr ymwybodol o hyn, wedi cynnal arolwg mawr o gartrefi gofal ledled Cymru. Mae'r canlyniadau'n syfrdanol. Yr hyn a ddatgelwyd yw bod 16 y cant o gartrefi gofal ledled Cymru yn disgwyl y byddant yn cau yn ystod y pum mlynedd nesaf. Mae hyn yn frawychus, ynghyd â'r ffaith bod Fforwm Gofal Cymru wedi amcangyfrif y gellid colli mwy na 1,500 o welyau yng Nghymru rhwng nawr a 2024. I roi hyn yn ei gyd-destun, mae nifer y cartrefi gofal i oedolion hŷn wedi gostwng 4 y cant ac eisoes mae 247 yn llai o welyau nag yn 2014-15. Yn amlwg, mae nifer y cartrefi gofal wedi bod yn gostwng ac mae'n parhau i wneud hynny. Pa gamau rydych yn eu cymryd i wrthdroi hyn ac i alluogi cynnydd yn y nifer o welyau cartrefi gofal priodol?
English: This is a matter of concern to the Government. We are concerned about the fact that the care system is stressed and we are trying to do what we can to rebalance the care sector. One of the things we're doing is to try and encourage different models of care. So, for example, we are encouraging local authorities to consider taking more care homes in-house. We also are looking to see if we can develop co-operative models. So, we are looking at the care home system in a wider way. We're also trying to encourage the status of those working in care homes. For example, we've had a big campaign to try to attract more workers into the care section, stressing the importance of qualifications, and how to develop. And also we've improved the registration system. And we think that all those issues are going to make the care system more viable.
Welsh: Mae hyn yn achos pryder i'r Llywodraeth. Rydym yn pryderu am y ffaith bod y system ofal o dan bwysau ac rydym yn ceisio gwneud yr hyn a allwn i ailgydbwyso'r sector gofal. Un o'r pethau rydym yn eu gwneud yw ceisio hybu gwahanol fodelau gofal. Felly, er enghraifft, rydym yn annog awdurdodau lleol i ystyried gweithredu mwy o gartrefi gofal yn fewnol. Rydym hefyd yn edrych i weld a allwn ddatblygu modelau cydweithredol. Felly, rydym yn edrych ar y system gartrefi gofal mewn ffordd ehangach. Rydym hefyd yn ceisio hybu statws y rheini sy'n gweithio mewn cartrefi gofal. Er enghraifft, cawsom ymgyrch fawr i geisio denu mwy o weithwyr i'r sector gofal, gan bwysleisio pwysigrwydd cymwysterau, a sut i ddatblygu. Ac rydym hefyd wedi gwella'r system gofrestru. A chredwn y bydd yr holl faterion hynny'n gwneud y system ofal yn fwy hyfyw.
English: Thank you, Deputy Minister. A central issue that needs addressing, however, is care home funding. This is supported by Mario Kreft, who works very hard in this sector, chair of Care Forum Wales, who has commented publicly - this is what he says: 'We know that we've got over 80 per cent of the social care providers saying how difficult it is to attract and retain staff and the only way that be addressed is through increasing fees to realistic levels so money can be invested in the front line instead of the back office.' The message is clear, Deputy Minister: care homes are underfunded by local authorities, and by your Welsh Government, and our health boards, to such an extent that staff - [ Interruption.] - can you allow the Deputy Minister to respond to me, please - to such an extent that staff cannot be retained or paid appropriately. This is unsustainable. So, will you commit to reviewing the funding formulas used to determine fees for publicly funded individuals?
Welsh: Diolch, Ddirprwy Weinidog. Fodd bynnag, mater canolog y mae angen mynd i'r afael ag ef yw cyllid cartrefi gofal. Cefnogir hyn gan Mario Kreft, cadeirydd Fforwm Gofal Cymru, sy'n gweithio'n galed iawn yn y sector hwn, ac sydd wedi gwneud sylwadau cyhoeddus - dyma a ddywedodd: Gwyddom fod dros 80 y cant o'r darparwyr gofal cymdeithasol yn dweud pa mor anodd yw denu a chadw staff a'r unig ffordd o fynd i'r afael â hynny yw drwy gynyddu ffioedd i lefelau realistig fel y gellir buddsoddi arian yn y rheng flaen yn hytrach na'r swyddfa gefn. Mae'r neges yn glir, Ddirprwy Weinidog: mae cartrefi gofal yn cael eu tanariannu gan awdurdodau lleol, a chan eich Llywodraeth, a'n byrddau iechyd, i'r fath raddau fel bod staff - [ Torri ar draws.] - a wnewch chi ganiatáu i'r Dirprwy Weinidog ymateb i mi, os gwelwch yn dda - i'r fath raddau fel na ellir cadw staff na'u talu'n briodol. Mae hyn yn anghynaliadwy. Felly, a wnewch chi ymrwymo i adolygu'r fformiwlâu ariannu a ddefnyddir i bennu ffioedd ar gyfer unigolion a ariennir gydag arian cyhoeddus?
English: What we already have done is we have increased money to cover the living wage, so that that will help care homes in bringing up the payments to their staff to the living wage. And we're also doing some of those things that I mentioned in my earlier question - we're doing all we can to improve the status of care home workers, because I think that is one of the crucial things to do. Because looking after elderly people and children surely must be one of the most important jobs there is, and yet the status of those staff is not very high. And we do know that the wages are something that we are addressing, we've been addressing the zero-hours contracts, and we've been looking at the time that people take to travel for domiciliary care. So, I think that we are addressing these issues, but I don't deny that it is an issue, and it is a problem that we are addressing.
Welsh: Yr hyn rydym eisoes wedi'i wneud yw cynyddu'r arian sydd ar gael i dalu am y cyflog byw, er mwyn i hynny helpu cartrefi gofal i godi cyflogau eu staff i gyfraddau'r cyflog byw. Ac rydym hefyd yn gwneud rhai o'r pethau y soniais amdanynt yn y cwestiwn cynharach - rydym yn gwneud popeth yn ein gallu i wella statws gweithwyr cartrefi gofal, gan y credaf fod hynny'n un o'r pethau pwysicaf i'w gwneud. Oherwydd mae'n sicr fod gofalu am yr henoed a phlant yn un o'r swyddi pwysicaf y gellir eu gwneud, ond serch hynny, nid yw statws y staff hynny'n uchel iawn. A gwyddom fod y cyflogau yn rhywbeth rydym yn rhoi sylw iddo, rydym wedi bod yn mynd i'r afael â chontractau dim oriau, ac rydym wedi bod yn edrych ar yr amser y mae pobl yn ei dreulio'n teithio ar gyfer darparu gofal cartref. Felly, credaf ein bod yn ymdrin â'r materion hyn, ond nid wyf yn gwadu bod hyn yn broblem, ac mae'n broblem sy'n cael sylw gennym.
English: Thank you. Deputy Minister, you'll be aware that care homes do apply to local authorities to authorise deprivation of liberty safeguards applications. Now, according to the annual monitoring report for health and social care 2017-18, managing bodies such as care homes have been waiting an inordinate amount of time for authorisation of applications. Now, despite Welsh Government guidance stating that standard applications should have been received, and a decision made within the 28 days before it is required, the average number of days in Wales between an application being received and a decision being made by local authorities reached over 200 days in Rhondda and Flintshire, and over 300 days in Ynys Môn. Clearly, social services across Wales are struggling to process applications. What action are you, or, indeed your Government, taking to help them, so that care homes receive these very important decisions sooner?
Welsh: Diolch. Ddirprwy Weinidog, fe fyddwch yn ymwybodol fod cartrefi gofal yn gwneud ceisiadau i awdurdodau lleol i awdurdodi ceisiadau trefniadau diogelu wrth amddifadu o ryddid. Nawr, yn ôl yr adroddiad monitro blynyddol ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol 2017-18, mae cyrff rheoli fel cartrefi gofal wedi bod yn aros am ormod o amser i gael ceisiadau wedi'u hawdurdodi. Nawr, er bod canllawiau Llywodraeth Cymru yn datgan y dylai ceisiadau safonol fod wedi eu derbyn ac y dylid gwneud penderfyniad o fewn y 28 diwrnod cyn bod ei angen, cyrhaeddodd nifer cyfartalog y dyddiau yng Nghymru rhwng cyflwyno cais a gwneud penderfyniad gan awdurdodau lleol dros 200 diwrnod yn y Rhondda a Sir y Fflint, a thros 300 diwrnod ar Ynys Môn. Yn amlwg, mae gwasanaethau cymdeithasol ledled Cymru yn ei chael hi'n anodd prosesu ceisiadau. Pa gamau rydych chi, neu eich Llywodraeth yn wir, yn eu cymryd i'w helpu, fel bod cartrefi gofal yn cael y penderfyniadau pwysig hyn yn gynt?
English: I thank Janet Finch-Saunders for raising that important issue. This is something that I will have to go back and have to look at, to look at the details, and come back to her with an answer.
Welsh: Diolch i Janet Finch-Saunders am godi'r mater pwysig hwn. Mae hyn yn rhywbeth y bydd yn rhaid i mi fynd yn ôl i edrych arno, i edrych ar y manylion, a dod yn ôl ati gydag ateb.
English: Yes, we're taking an integrated approach to the future of health and social care. That's why we have, for the first time across the United Kingdom, a properly joined-up health and social care plan, 'A Healthier Wales', designed together between health, local government and the third sector. And you'll see that, in the last budget, I took a decision to put part of the moneys through the health budget, and to put it back into social care. Much of the work we're doing on delivering 'A Healthier Wales' actually looks at how we fund health and social care to work more closely together. The transformation fund and proposals that I've approved are good examples of this in practice.
Welsh: Ie, rydym yn mabwysiadu ymagwedd integredig tuag at ddyfodol iechyd a gofal cymdeithasol. Dyna pam fod gennym, am y tro cyntaf yn y Deyrnas Unedig, gynllun iechyd a gofal cymdeithasol cwbl gydgysylltiedig, 'Cymru Iachach', a gynlluniwyd gan y maes iechyd, llywodraeth leol a'r trydydd sector ar y cyd. Ac fe welwch, yn y gyllideb ddiwethaf, fy mod wedi penderfynu darparu rhan o'r arian drwy'r gyllideb iechyd, a'i roi yn ôl i ofal cymdeithasol. Mae llawer o'r gwaith a wnawn ar gyflawni 'Cymru Iachach' yn edrych ar sut rydym yn ariannu iechyd a gofal cymdeithasol i weithio'n agosach gyda'i gilydd. Mae'r gronfa trawsnewid a'r cynigion rwyf wedi'u cymeradwyo yn enghreifftiau da o hyn ar waith yn ymarferol.
English: Thank you for that response, even though it is actually contrary to your Government's decision to increase the NHS budget at the expense of local authority budgets. But I'm sure the Minister would agree with me that one of the non-negotiable hallmarks of the NHS is that it is free at the point of delivery, and, of course, that means free prescriptions, free surgery, free x-rays and so on. Now, we would all be outraged if we heard that somebody, upon receiving a cancer diagnosis, was faced with a bill of hundreds of thousands of pounds and they had to sell their home to pay for their cancer treatment. We would also react to a proposal to allow them to keep £50,000 instead of £30,000 in these circumstances with sarcasm about the generosity. So, why is there still discrimination against people with dementia?
Welsh: Diolch am eich ymateb, er ei fod, mewn gwirionedd, yn groes i benderfyniad eich Llywodraeth i gynyddu cyllideb y GIG ar draul cyllidebau awdurdodau lleol. Ond rwy'n siŵr y byddai'r Gweinidog yn cytuno â mi mai un o nodweddion pwysicaf y GIG, nad yw'n agored i drafodaeth, yw ei fod am ddim yn y man darparu, ac wrth gwrs, mae hynny'n golygu presgripsiynau am ddim, llawdriniaethau am ddim, pelydr-x am ddim ac yn y blaen. Nawr, byddai pob un ohonom yn ddig iawn pe baem yn clywed bod rhywun, ar ôl cael diagnosis o ganser, yn wynebu bil o gannoedd o filoedd o bunnoedd a bod yn rhaid iddynt werthu eu cartref i dalu am eu triniaeth ganser. Byddem hefyd yn ymateb i gynnig i'w galluogi i gadw £50,000 yn lle £30,000 o dan yr amgylchiadau hyn gyda choegni am yr haelioni. Felly, pam y mae gwahaniaethu'n dal i ddigwydd yn erbyn pobl â dementia?
English: Because we still have a system where social care, as you know, has a means element within it. And we're actually looking at the future funding of social care, as you know as well. I'm the chair of a cross-ministerial group looking at social care funding options for now and the future, and you'll know from previous, very public comments that I'm interested in how we use the new powers of this place, as available to us, to have a new funding stream for social care purposes. And you can't get away there from your first point, which was about the budget allocations. You know, as I do, that we are on the back of the tenth year of austerity. It means there is no consequence-free choice. If we chose to put more money - significantly more money - into the local government settlement, then that would mean less money going into the health service. There's no way of avoiding that. That's why I think, for the future, we need to not hold back in our campaign against austerity, but also to think about how we use our new powers to have a new funding stream for social care in particular.
Welsh: Oherwydd bod gennym system o hyd lle mae gofal cymdeithasol, fel y gwyddoch, yn cynnwys elfen o fodd. Ac mewn gwirionedd, fel y gwyddoch hefyd, rydym yn edrych ar ariannu gofal cymdeithasol yn y dyfodol. Rwy'n cadeirio grŵp trawsweinidogol sy'n edrych ar opsiynau ariannu gofal cymdeithasol ar hyn o bryd ac ar gyfer y dyfodol, ac fe fyddwch yn gwybod o sylwadau blaenorol cyhoeddus iawn fod cryn ddiddordeb gennyf yn y ffordd rydym yn defnyddio'r pwerau newydd sydd ar gael i ni yn y lle hwn i sicrhau ffrwd gyllido newydd at ddibenion gofal cymdeithasol. Ac ni allwch ddianc rhag eich pwynt cyntaf, a oedd yn ymwneud â dyraniadau'r gyllideb. Gwyddoch cystal â minnau ein bod yn wynebu degfed blwyddyn o gyni. Golyga hynny nad oes modd gwneud unrhyw ddewis heb ganlyniadau. Pe baem yn dewis rhoi mwy o arian - mwy o arian o lawer - i mewn i'r setliad llywodraeth leol, byddai hynny'n golygu llai o arian i'r gwasanaeth iechyd. Nid oes unrhyw ffordd o osgoi hynny. Dyna pam y credaf, ar gyfer y dyfodol, fod angen inni beidio â dal yn ôl yn ein hymgyrch yn erbyn cyni, ond hefyd i feddwl ynglŷn â sut rydym yn defnyddio ein pwerau newydd i gael ffrwd gyllido newydd ar gyfer gofal cymdeithasol yn benodol.
English: The funding of social care, and the predicament faced by the recipients of social care, is a significant historic injustice caused by the failure to create a national care service funded by general taxation. Would you therefore not agree that the Welsh Government proposal to introduce a social care levy, without any guarantees that this would lead to the eradication of social care charges, is unfair, and a missed opportunity to put health and social care on an equal financial footing?
Welsh: Mae ariannu gofal cymdeithasol, a'r cyfyng-gyngor sy'n wynebu pobl sy'n derbyn gofal cymdeithasol, yn anghyfiawnder hanesyddol sylweddol a achoswyd gan y methiant i greu gwasanaeth gofal cenedlaethol a ariennir gan drethiant cyffredinol. Oni fyddech yn cytuno felly fod cynnig Llywodraeth Cymru i gyflwyno ardoll gofal cymdeithasol, heb unrhyw sicrwydd y byddai hyn yn arwain at ddileu ffioedd am ofal cymdeithasol, yn annheg, ac yn gyfle a gollwyd i osod iechyd a gofal cymdeithasol ar sail ariannol gyfartal?
English: Yes. Thank you for the question. The bereavement scoping study that I've previously committed to is making progress. Over 200 responses have been received and the data collection period has been extended until the end of this month. An interim study report will be provided to the end-of-life care board later this month, and the final report is expected in October of this year.
Welsh: Gwnaf. Diolch am eich cwestiwn. Mae'r astudiaeth gwmpasu ar brofedigaeth rwyf eisoes wedi ymrwymo iddi yn gwneud cynnydd. Cafwyd dros 200 o ymatebion ac mae'r cyfnod casglu data wedi'i ymestyn hyd at ddiwedd y mis hwn. Bydd adroddiad astudiaeth interim yn cael ei ddarparu i'r bwrdd gofal diwedd oes yn ddiweddarach y mis hwn, a disgwylir yr adroddiad terfynol ym mis Hydref eleni.
English: Minister, you're well aware of my concern that there is a lack of support for people bereaved by suicide in Wales. This matters not just because suicide is a uniquely devastating loss, and that it's the right thing to do, but also because we know that those bereaved by suicide are much more likely to die by suicide. So, support for those bereaved is in itself suicide prevention. The health committee's report 'Everybody's Business: A report on suicide prevention in Wales' made very clear recommendations about suicide bereavement. How will you ensure that the review you have commissioned will take into account the needs of those bereaved by suicide, including listening to lived experience? And what steps will you take to ensure that a proper postvention pathway for suicide, as recommended by health committee and Professor Ann John in her review of 'Talk to me 2', will be properly resourced and developed as a matter of urgency?
Welsh: Weinidog, rydych yn ymwybodol iawn o fy mhryderon fod diffyg cefnogaeth ar gael i bobl sydd wedi wynebu profedigaeth yn sgil hunanladdiad yng Nghymru. Mae hyn yn bwysig nid yn unig am fod hunanladdiad yn golled unigryw o ddinistriol, ac mai dyma'r peth iawn i'w wneud, ond hefyd am y gwyddom fod pobl sy'n galaru oherwydd hunanladdiad yn llawer mwy tebygol o farw drwy hunanladdiad. Felly, mae cymorth i'r rheini sy'n galaru yn ffordd o atal hunanladdiad ynddi'i hun. Roedd adroddiad y pwyllgor iechyd, 'Busnes Pawb: Adroddiad ar atal hunanladdiad yng Nghymru', yn cynnwys argymhellion clir iawn ar brofedigaeth yn sgil hunanladdiad. Sut y byddwch yn sicrhau y bydd yr adolygiad a gomisiynwyd gennych yn ystyried anghenion y rheini sydd wedi wynebu profedigaeth yn sgil hunanladdiad, gan gynnwys gwrando ar brofiadau? A pha gamau y byddwch yn eu cymryd i sicrhau y bydd llwybr ôl-ymyrraeth priodol ar gyfer hunanladdiad, fel yr argymhellwyd gan y pwyllgor iechyd a'r Athro Ann John yn ei hadolygiad o 'Siarad â fi 2', yn cael yr adnoddau priodol ac yn cael ei ddatblygu ar fyrder?