English: Diolch, Llywydd. There was much I found that I agreed with in Neil McEvoy's speech, which I frankly wasn't expecting. But he listed a large number of things with which I fundamentally agree also, and much that Llyr just said I also fundmentally agree with. But we do have a fundamental political disagreement around independence. I do not agree that Wales would be better independent. I take the view, as does the Welsh Government, that the devolutionary route inside the United Kingdom, and in my preference, inside Europe, is a better route. But I fundamentally agree with many of the ideas that came forward in the speech, and particularly with Llyr's issues around energy and water. The Welsh Government's very firm view is that the devolution settlement is a process, and that there is much more to do in terms of what Wales should be able to decide here. But I do think fundamentally that being part of the United Kingdom benefits our economy in fundamental ways, and most of the ways that it benefits our economy are because it has always been redistributive. Wales contributed an enormous amount of its wealth to the success of the United Kingdom, and in particular London and the south-east as the trading capitals over the years, and it's only right and proper, in my view, that much of that success should be redistributed back to Wales when it needs it. I think that's the fundamental political difference. I don't disagree at all with the issues around energy and water. The Government here is very keen to have the powers necessary to do a lot of really interesting, innovative, socially acceptable things with power and water. Neil McEvoy listed quite a few things that I also agreed with in terms of what we could do in Wales, and I would say, actually, that we're already doing quite a lot of the things that Neil McEvoy lists. I'm sure he won't agree with me on that, but I think that, for example, we've had huge success with inward investment here, and a large amount of that success is because of the speed and rapidity with which we respond to business need - one of the things that you mentioned, for example. There are a number of other successes that we have had, Llywydd, and I think many of the people in this room now, and the wider Welsh public, would agree with that. But the wider Welsh public has not agreed in previous opinion polls - although I agree it hasn't been put to a referendum - that independence would be beneficial for Wales at this time. I think the devolution approach has been brilliant so far. I was firmly in favour of it when it failed back in the 1970s, which I'm showing my age over, and I was delighted when devolution finally took its rightful place here in Wales with the establishment of the Assembly. The journey so far has been a good one. There are issues with the current devolution settlement that we're all familiar with - the ragged edges around energy, some of the water things that people suggested, some of the issues that Neil McEvoy suggested around travel, for example, and some of the issues where the settlement is difficult to understand for the people of Wales, as to why we can and can't do some things. I know, Llywydd, that you're very keen on the justice commission that we're looking at. As everyone knows, the Government has asked that we consider the devolution of criminal justice policy in particular, and I am particularly myself interested in that, because what's been able to be done in Scotland around sentencing policy and rehabilitation of offenders is really interesting. So, when you can come away from some of the sentencing policy the current UK Tory Government has, which I think is highly inadvisable and all the evidence shows doesn't work, and come to a much more socially progressive system, you get a much better result for your people. I'd very much like to see that devolved. But we do have successful things in terms of foreign policy as well - our successful Wales for Africa programme. For more than a decade now, we've had strong reciprocal relationships with countries throughout sub-Saharan Africa, and the Welsh Government has supported and encouraged people to get involved with links and projects for our Wales for Africa programme. We are very keen to build on that success and not reject that achievement and start again. We continue to play a significant part in the union of the United Kingdom and we continue to be active participant in the European union of the future. I hope that we can reach a settlement, and Wales has been very instrumental in the negotiations for this, which will allow us to have a good constitutional framework both in the UK and in Europe. It doesn't mean the constitutional status quo is fine. I don't think the constitutional status quo of our existing relationship with the European Union is fine, for example, and that dichotomy that we had, in Europe or out, as if that was the only choice, is one of our difficulties. I do think that the fact that this debate is framed in that black and white way is a difficult thing. I think it's a more fluid conversation about what sovereignty actually might mean for bottom-up democracy, as Neil McEvoy said. It's not necessarily full independence for each individual country. He mentioned the United States of America and the constitution of the States, but of course they have come together in a federation to give them strength in the world, and that's the devolutionary settlement, the federal federation settlement, that I and the Government would prefer. We've set out those proposals many times in this Chamber, so I won't rehearse them now, but we will continue to look forward as a successful part of the union of the United Kingdom and we'll focus our attention, our resources and our abilities for the real challenges like Brexit, which we face in the coming years. I don't think we should deflect attention at this stage in talking about the break-up of the United Kingdom. We should be concentrating our efforts on our ability to stay united together inside the European Union, in my personal view.
Welsh: Diolch, Lywydd. Roeddwn yn cytuno â llawer yn araith Neil McEvoy, ac a dweud y gwir doeddwn i ddim yn disgwyl hynny. Ond rhestrodd nifer fawr o bethau rwyf innau hefyd yn cytuno'n sylfaenol â hwy, ac roeddwn yn cytuno'n sylfaenol â llawer a ddywedodd Llyr hefyd. Ond rydym yn anghytuno'n sylfaenol yn wleidyddol ynghylch annibyniaeth. Nid wyf yn cytuno y byddai Cymru'n well yn annibynnol. Rwyf o'r farn, fel y mae Llywodraeth Cymru, fod llwybr datganoli o fewn y Deyrnas Unedig, ac o fewn Ewrop pe bawn yn cael dewis, yn ffordd well. Ond yn y bôn, cytunaf yn sylfaenol gyda llawer o'r syniadau a gyflwynwyd yn yr araith, ac yn enwedig gyda barn gadarn Llyr ynghylch ynni a dŵr. Barn gadarn iawn Llywodraeth Cymru yw bod y setliad datganoli yn broses, a bod llawer iawn mwy i'w wneud o ran yr hyn y gall Cymru ei benderfynu yma. Ond rwy'n credu yn y bôn fod bod yn rhan o'r Deyrnas Unedig o fudd i'n heconomi mewn ffyrdd sylfaenol, ac mae'r rhan fwyaf o'r ffyrdd y mae o fudd i'n heconomi yn deillio o'r ffaith ei bod bob amser wedi bod yn ailddosbarthol. Cyfrannodd Cymru swm enfawr o'i chyfoeth i lwyddiant y Deyrnas Unedig, ac yn enwedig Llundain a de-ddwyrain Lloegr fel y prif ganolfannau masnachu dros y blynyddoedd, ac nid yw ond yn iawn ac yn briodol, yn fy marn i, y dylai llawer o'r llwyddiant hwnnw gael ei ailddosbarthu yn ôl i Gymru pan fo'i angen. Credaf mai dyna'r gwahaniaeth gwleidyddol sylfaenol. Nid wyf yn anghytuno o gwbl â'r pwyntiau sy'n ymwneud â dŵr ac ynni. Mae'r Llywodraeth yma yn awyddus iawn i gael y pwerau angenrheidiol i wneud llawer o bethau gwirioneddol ddiddorol, arloesol, a derbyniol yn gymdeithasol gyda phŵer a dŵr. Rhestrodd Neil McEvoy nifer o bethau yr oeddwn yn cytuno ag ef yn eu cylch o ran yr hyn y gallem ei wneud yng Nghymru, a buaswn yn dweud, mewn gwirionedd, ein bod eisoes yn gwneud llawer o'r pethau y mae Neil McEvoy yn eu rhestru. Rwy'n siŵr na fydd yn cytuno â mi ynglŷn â hynny, ond credaf, er enghraifft, ein bod wedi cael llwyddiant mawr gyda mewnfuddsoddi yma, ac mae llawer iawn o'r llwyddiant hwnnw yn deillio o'r ffaith ein bod yn gallu ymateb i anghenion busnesau'n gyflym ac yn sydyn - un o'r pethau a grybwyllwyd gennych, er enghraifft. Cawsom nifer o lwyddiannau eraill, Lywydd, ac rwy'n meddwl y byddai llawer o bobl yn yr ystafell hon yn awr, a'r cyhoedd yng Nghymru yn ehangach, yn cytuno â hynny. Ond nid yw'r cyhoedd ehangach yng Nghymru wedi cytuno mewn polau piniwn blaenorol - er y cytunaf nad yw wedi'i gyflwyno mewn refferendwm - y byddai annibyniaeth yn fuddiol i Gymru ar hyn o bryd. Credaf fod y dull datganoli wedi bod yn wych hyd yn hyn. Roeddwn yn gadarn o'i blaid pan fethodd yn ôl yn y 1970au, ac rwy'n dangos fy oed yn y fan hon, ac roeddwn wrth fy modd pan gafodd datganoli ei le haeddiannol o'r diwedd yma yng Nghymru gyda sefydlu'r Cynulliad. Mae'r daith hyd yma wedi bod yn un dda. Ceir problemau gyda'r setliad datganoli presennol ac rydym oll yn gyfarwydd â hwy - yr ymylon brau ynghylch ynni, rhai o'r pethau dŵr y mae pobl wedi'u hawgrymu, rhai o'r materion a awgrymodd Neil McEvoy mewn perthynas â theithio, er enghraifft, a rhai o'r problemau lle mae'r setliad yn anodd ei ddeall ar gyfer pobl Cymru, ynglŷn â pham y gallwn ac na allwn wneud rhai pethau. Lywydd, gwn eich bod yn frwd iawn ynglŷn â'r comisiwn cyfiawnder rydym yn edrych arno. Fel y gŵyr pawb, mae'r Llywodraeth wedi gofyn inni ystyried datganoli polisi cyfiawnder troseddol yn arbennig, ac mae gennyf ddiddordeb arbennig yn hynny fy hun, oherwydd mae'r hyn y bu modd ei wneud yn yr Alban ynghylch polisi dedfrydu ac adsefydlu troseddwyr yn wirioneddol ddiddorol. Felly, pan allwch gamu'n ôl oddi wrth beth o'r polisi dedfrydu sydd gan Lywodraeth Dorïaidd bresennol y DU, y credaf ei fod yn hynod annoeth ac y dengys yr holl dystiolaeth nad yw'n gweithio, a chyrraedd system sy'n llawer mwy blaengar yn gymdeithasol, fe gewch ganlyniad llawer gwell ar gyfer eich pobl. Hoffwn yn fawr iawn weld hynny'n cael ei ddatganoli. Ond mae gennym bethau llwyddiannus o ran polisi tramor yn ogystal - ein rhaglen Cymru o Blaid Affrica lwyddiannus. Ers dros ddegawd bellach, rydym wedi cael cysylltiadau cryf â gwledydd ledled Affrica is-Sahara, ac mae Llywodraeth Cymru wedi cefnogi ac annog pobl i gymryd rhan mewn cysylltiadau a phrosiectau yn ein rhaglen Cymru o Blaid Affrica. Rydym yn awyddus iawn i adeiladu ar y llwyddiant hwnnw a pheidio â gwrthod y cyflawniad hwnnw a dechrau eto. Rydym yn parhau i chwarae rhan sylweddol yn undeb y Deyrnas Unedig, ac rydym yn parhau i fod yn gyfranogwr gweithredol yn undeb Ewropeaidd y dyfodol. Gobeithio y gallwn gyrraedd setliad, ac mae Cymru wedi bod yn allweddol iawn yn y trafodaethau ar hyn, a fydd yn caniatáu inni gael fframwaith cyfansoddiadol da yn y DU ac yn Ewrop. Nid yw'n golygu bod y status quo cyfansoddiadol yn iawn. Nid wyf yn credu bod status quo cyfansoddiadol ein perthynas bresennol gyda'r Undeb Ewropeaidd yn iawn er enghraifft, a'r dicotomi hwnnw a oedd gennym, yn Ewrop neu allan, fel pe na bai unrhyw ddewis arall, yw un o'n hanawsterau. Rwy'n credu bod y ffaith fod y ddadl hon wedi cael ei llunio yn y ffordd ddu a gwyn honno yn beth anodd. Credaf ei bod yn sgwrs fwy hyblyg ynglŷn â beth y gallai sofraniaeth ei olygu mewn gwirionedd ar gyfer democratiaeth o'r gwaelod i fyny, fel y dywedodd Neil McEvoy. Nid yw'n golygu annibyniaeth lawn o reidrwydd ar gyfer pob gwlad unigol. Soniodd am Unol Daleithiau America a chyfansoddiad y taleithiau, ond wrth gwrs maent wedi dod at ei gilydd mewn ffederasiwn i roi cryfder iddynt yn y byd, a dyna'r setliad datganoli, setliad y ffederasiwn ffederal, y byddai'n well gennyf fi a'r Llywodraeth ei weld. Rydym wedi cyflwyno'r cynigion hynny droeon yn y Siambr hon, felly nid wyf am eu hailadrodd yn awr, ond byddwn yn parhau i edrych ymlaen fel rhan lwyddiannus o undeb y Deyrnas Unedig a byddwn yn canolbwyntio ein sylw, ein hadnoddau a'n galluoedd ar yr heriau gwirioneddol, fel Brexit, sy'n ein hwynebu yn y blynyddoedd i ddod. Nid wyf yn meddwl y dylem ddargyfeirio ein sylw ar hyn o bryd drwy sôn am chwalu'r Deyrnas Unedig. Dylem ganolbwyntio ein hymdrechion ar ein gallu i aros yn unedig gyda'n gilydd o fewn yr Undeb Ewropeaidd, yn fy marn bersonol i.