English: All too often, the obvious thing to do in these debates is to list all the priorities that face yourself or your constituency. Rather than read out a list of areas where I believe additional spending would help Blaenau Gwent - be it education, health, business support, local government or even mitigating a disastrous 'no deal' Brexit, what I'd like to do this afternoon is to do something a little different and to focus on how I believe the Government should be approaching this budget round, and some of the actions that would flow from those points of principle. Setting a budget today is very different to the process of setting a budget when I was first elected, 13 years ago, when essentially setting a budget simply meant taking spending decisions - decisions about where different areas of budget would be spent. Now, of course, we have to set a balanced budget and we have to look at how we raise funds as well as how we spend funds. And that demands a very different budget process. It also demands that this place acts in a different way. The Finance Committee has been investigating a legislative budget and financial process. I believe that time has come. The First Minister, in his evidence, said the time will come at some point. I believe the time has come today when we should be putting in place proper systems and structures of scrutiny for all expenditure and the raising of taxation. I do not believe it is right that we tax people in this country without passing a piece of legislation that sets the basis for that. We need greater supervision and greater accountability in terms of budget setting, and that means ensuring that we have a legislative budget round established here in statute, probably at the beginning of the next Senedd. And I hope that the Government will pay notice to that. But in taking it forward, I think there are certain principles that we have to be very clear about. A lot of people have talked about returning to normality after the COVID crisis, but let me say this: for many people who we all represent in this country, the old normal wasn't a very happy experience. It wasn't a very happy experience to be working two or three different jobs for the minimum wage, with terrible terms and conditions. It wasn't a very good experience to be living in poor housing, without any sense of a future that we could look forward to. We need a new normal that is better than the old normal - a new normal where we can catch buses and work in secure employment for a decent wage and decent terms and conditions. But we also need to ensure that sustainability is rooted right through the decisions that we take. I was very disappointed that previous finance Ministers - not the present incumbent - have refused point blank to include sustainability as one of the key guiding principles of Welsh Government budget decisions. I hope I'll have more luck with this finance Minister than I've had with her predecessors, but I would certainly argue that sustainability is key to it. But secondly, and thirdly also, are social justice, fairness, equality and understanding what the future is going to be. All too often when we set our budgets we look at what was spent last year and then we try to increase it a little bit or potentially decrease it a little bit next year. I think we need to look hard at what the future's going to be. We know that we're going to see significant industrial change in Wales as a consequence of technological change. We know that COVID has already changed the way that many of us behave, and some of those changes are going to be permanent. We need to be able to look hard and understand that future, and then take decisions that are rooted in the political principles of sustainability, of fairness and equality and social justice, and then take decisions on how we spend the money available to us. But I also want to see tax policy as a central part of this. I do not believe that we can achieve our ambitions within the quantum of funding available from a Tory Government in London that doesn't share our same principles, our same values and our same visions, and we need to be prepared to argue that through a process here in setting a budget. So, what does that mean in practice? Acting Deputy Presiding Officer, I want to see the Welsh Government investing in people, in places, in jobs, in quality of life. I want to see us investing in the future of town centres, which need to be very different to what they were when I was growing up. Those town centres that I grew up with in the Valleys are not going to be the same ever again. We need to reinvent that and we need to be able to fund that. We need to invest in our communities, so they're places where people can feel safe and where we people want to and enjoy living. We are also seeing a huge number of redundancies taking place up and down the country, and not just redundancies where we see the headlines, but people losing their jobs in small companies and businesses that don't grab the headlines, but together is changing many communities and many people's lives. I hope that we will - and I won't test your patience, acting Presiding Officer; I'll say this in closing - that the Government can act with speed, agility and with urgency. We do not have the luxury of time available to us, and many of the people we represent do not have the luxury of time available to them. It isn't good enough to make speeches about what we want to see; we need a budget that will deliver what we need to see. Thank you.
Welsh: Yn rhy aml, y peth amlwg i'w wneud yn y dadleuon hyn yw rhestru'r holl flaenoriaethau sy'n eich wynebu chi neu eich etholaeth. Yn hytrach na darllen rhestr o feysydd lle'r wyf i'n credu y byddai gwariant ychwanegol yn helpu Blaenau Gwent - boed yn addysg, iechyd, cymorth busnes, llywodraeth leol neu hyd yn oed lliniaru effaith Brexit 'heb gytundeb' trychinebus, yr hyn yr hoffwn i ei wneud y prynhawn yma yw gwneud rhywbeth ychydig yn wahanol a chanolbwyntio ar sut yr wyf i'n credu y dylai'r Llywodraeth fod yn mynd ati yn y cylch cyllideb hwn, a rhai o'r camau a fyddai'n deillio o'r pwyntiau egwyddor hynny. Mae pennu cyllideb heddiw yn wahanol iawn i'r broses o bennu cyllideb pan gefais fy ethol gyntaf, 13 mlynedd yn ôl, pan oedd pennu cyllideb yn ei hanfod yn ymwneud â gwneud penderfyniadau gwario - penderfyniadau ynghylch ble y byddai gwahanol rannau o'r gyllideb yn cael eu gwario. Erbyn hyn, wrth gwrs, mae'n rhaid i ni bennu cyllideb fantoledig, ac mae'n rhaid i ni ystyried sut yr ydym yn codi arian yn ogystal â sut yr ydym yn gwario arian. Ac mae hynny yn galw am broses gyllidebol wahanol iawn. Mae hefyd yn mynnu bod y lle hwn yn gweithredu mewn ffordd wahanol. Mae'r Pwyllgor Cyllid wedi bod yn ymchwilio i gyllideb a phroses ariannol ddeddfwriaethol. Rwy'n credu bod yr amser hwnnw wedi dod. Dywedodd y Prif Weinidog, yn ei dystiolaeth, y daw'r amser ar ryw adeg. Rwyf i'n credu bod yr amser wedi dod heddiw pan ddylem ni fod yn rhoi systemau a strwythurau priodol ar waith ar gyfer craffu ar bob gwariant a phob elfen o godi trethi. Nid wyf i'n credu ei bod yn iawn ein bod yn trethu pobl yn y wlad hon heb basio darn o ddeddfwriaeth sy'n gosod y sail ar gyfer hynny. Mae angen mwy o oruchwyliaeth arnom ni a mwy o atebolrwydd o ran pennu cyllidebau, ac mae hynny'n golygu sicrhau bod gennym ni gylch cyllideb deddfwriaethol sydd wedi ei sefydlu yma mewn statud, a hynny, mae'n debyg, ar ddechrau'r Senedd nesaf. Ac rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth yn rhoi sylw i hynny. Ond wrth fwrw ymlaen â hynny, rwy'n credu bod rhai egwyddorion y mae'n rhaid i ni fod yn glir iawn yn eu cylch. Mae llawer o bobl wedi sôn am ddychwelyd i normalrwydd ar ôl yr argyfwng COVID, ond gadewch i mi ddweud hyn: i lawer o bobl yr ydym ni i gyd yn eu cynrychioli yn y wlad hon, nid oedd yr hen normal yn brofiad hapus iawn. Nid oedd yn brofiad hapus iawn i fod yn gweithio dwy neu dair swydd wahanol am yr isafswm cyflog, gyda thelerau ac amodau ofnadwy. Nid oedd yn brofiad da iawn i fod yn byw mewn tai gwael, heb unrhyw ymdeimlad o ddyfodol y gallem edrych ymlaen ato. Mae angen normal newydd arnom ni sy'n well na'r hen normal - normal newydd lle gallwn ni ddal bysiau a gweithio mewn cyflogaeth ddiogel am gyflog teilwng a lle mae telerau ac amodau teilwng. Ond mae angen i ni hefyd sicrhau bod cynaliadwyedd yn elfen gwbl ganolog i'r penderfyniadau yr ydym yn eu gwneud. Roeddwn i wedi siomi'n fawr fod y Gweinidogion cyllid blaenorol - nid y deiliad presennol - wedi gwrthod yn llwyr cynnwys cynaliadwyedd yn un o egwyddorion arweiniol allweddol penderfyniadau Llywodraeth Cymru ar y gyllideb. Rwy'n gobeithio y caf i fwy o lwyddiant gyda'r Gweinidog cyllid hwn nag yr wyf i wedi ei gael gyda'i rhagflaenwyr, ond byddwn i'n sicr yn dadlau bod cynaliadwyedd yn allweddol i'r gyllideb. Ond yn ail, ac yn drydydd hefyd, mae cyfiawnder cymdeithasol, tegwch, cydraddoldeb a deall beth fydd y dyfodol. Yn rhy aml o lawer pan fyddwn yn pennu ein cyllidebau, rydym yn ystyried yr hyn a gafodd ei wario y llynedd ac wedyn yn ceisio ei gynyddu rhywfaint neu, o bosibl, ei leihau rhywfaint y flwyddyn nesaf. Rwyf i'n credu bod angen i ni edrych yn fanwl ar beth fydd y dyfodol. Rydym ni'n gwybod y byddwn yn gweld newid diwydiannol sylweddol yng Nghymru o ganlyniad i newid technolegol. Fe wyddom ni fod COVID eisoes wedi newid y ffordd y mae llawer ohonom ni'n ymddwyn, a bydd rhai o'r newidiadau hynny yn barhaol. Mae angen i ni allu edrych yn fanwl a deall y dyfodol hwnnw, ac yna gwneud penderfyniadau sydd â'u gwreiddiau yn egwyddorion gwleidyddol cynaliadwyedd, tegwch a chydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol, ac wedyn gwneud penderfyniadau ynglŷn â sut yr ydym yn gwario yr arian sydd ar gael i ni. Ond rwyf i hefyd yn awyddus i weld polisi treth yn rhan ganolog o hyn. Nid wyf i o'r farn y gallwn ni gyflawni ein huchelgeisiau o fewn y cwantwm cyllid sydd ar gael gan Lywodraeth Dorïaidd yn Llundain nad yw'n rhannu ein hegwyddorion, yr un gwerthoedd a'r un gweledigaethau, ac mae angen i ni fod yn barod i ddadlau hynny drwy broses yn y fan yma wrth bennu cyllideb. Felly, beth mae hynny'n ei olygu yn ymarferol? Dirprwy Lywydd dros dro, rwyf i'n dymuno gweld Llywodraeth Cymru yn buddsoddi mewn pobl, mewn lleoedd, mewn swyddi, mewn ansawdd bywyd. Rwyf i'n dymuno ein gweld yn buddsoddi yn nyfodol canol trefi, ac mae angen i'r rhain fod yn wahanol iawn i'r hyn yr oedden nhw pan oeddwn i'n ifanc. Ni fydd y canol trefi hynny o flynyddoedd fy ieuenctid yn y Cymoedd fyth yr un fath eto. Mae angen i ni ail-ddyfeisio hynny ac mae angen i ni allu ariannu hynny. Mae angen i ni fuddsoddi yn ein cymunedau, felly maen nhw'n lleoedd lle gall pobl deimlo'n ddiogel a lle rydym ni bobl eisiau byw ac yn mwynhau byw. Rydym ni hefyd yn gweld nifer enfawr o ddiswyddiadau ar hyd a lled y wlad, ac nid dim ond y diswyddiadau yr ydym yn eu gweld yn y penawdau, ond pobl yn colli eu swyddi mewn cwmnïau bach a busnesau nad ydyn nhw'n cyrraedd y penawdau, ond gyda'i gilydd sy'n newid llawer o gymunedau a bywydau llawer o bobl. Rwy'n gobeithio y byddwn ni - ac wnaf i ddim trethu eich amynedd, Llywydd dros dro; fe ddywedaf i hyn i gloi - y gall y Llywodraeth weithredu'n gyflym, yn ystwyth ac ar fyrder. Nid oes gennym ni'r moethusrwydd o fod â digon o amser ar gael i ni, ac nid oes gan lawer o'r bobl yr ydym ni'n eu cynrychioli y moethusrwydd o fod â digon o amser ar gael iddyn nhw. Nid yw'n ddigon da gwneud areithiau am yr hyn yr ydym ni'n awyddus i'w weld; mae angen cyllideb arnom ni a fydd yn cyflawni'r hyn y mae angen i ni ei weld. Diolch.