English: Diolch, Llywydd. The seventeenth of May will mark International Day Against Homophobia, Transphobia and Biphobia, or IDAHOT. This day offers an important opportunity to draw attention to the violence and discrimination faced by LGBT+ people internationally. The day was created in 2004 to mark the anniversary of the World Health Organization's decision in 1990 to declassify homosexuality as a mental disorder. It's fair to say that LGBT people in Britain will have seen a great number of legal changes in that time that have brought us closer to equality for these communities, but I am in no means complacent - nor should we be - and we would not suggest that LGBTQ+ people no longer face discrimination. Stonewall research shows us that more than half of LGBT young people in Wales and 73 per cent of trans young people still face bullying at school for being what they are - nearly half of those never tell anyone about it. We also know that one in five LGBT people in Britain have experienced a hate crime or incident because of their sexual orientation and/or their gender identity in the last 12 months. We are also very aware of the increase in damaging online hate directed towards trans communities at the moment. And what about the situation for LGBT communities outside the UK? Whilst marriage is currently available for same-sex couples in 22 countries, same-sex relationships are still illegal in 72 countries, with eight states around the world activating the death penalty for consensual same-sex sexual activity between adults in private. This is why days like IDAHOT are so important in giving us the opportunity to stand in solidarity with LGBT communities around the world, and to highlight where we need to do more at home. We must do all we can to tackle homophobic, biphobic and transphobic bullying in schools and prevent the potentially long-term educational and emotional damage it can cause. Tackling all forms of bullying within education remains a key priority for the Welsh Government. Our vision is to tackle bullying holistically, addressing the root causes of unacceptable behaviour and creating an inclusive and engaging environment where learners feel safe and are ready to learn. We are updating our anti-bullying guidance, 'Respecting Others', which was published in 2011. The revised guidance will be published for consultation later this year and will include guidance on bullying incidents related to LGBT issues. We are working closely with education practitioners, other partners and children and young people to ensure the revised guidance has the maximum impact possible. LGBT people can also face hate crime that can take the form of verbal threats, assault, offensive graffiti, damage to property, cyber bullying or abusive texts, e-mails and phone calls. LGBT hate crimes can have a devastating and long-lasting effect on people and communities, but we know that around four in five LGBT hate crimes still go unreported. In marking IDAHOT in Wales, I want to encourage the reporting of LGBT hate crimes. I urge anyone affected to report and seek support by contacting the local police on 101, or 999 in an emergency, or Victim Support's national hate crime report and support centre, which is funded by the Welsh Government to provide emotional, practical and advocacy support. We continue to work through our hate crime criminal justice board Cymru to make sure that as well as encouraging people to report hate crimes, we also strive to improve the quality of service and care that victims receive. This year, the hate crime criminal justice board is looking closely at case load attrition rates - that is, the drop-off in the number of cases between the first report, through investigation, community disposal, or charging and prosecution. We want to continue to examine each step and improve where necessary to ensure that victims are satisfied with the way in which their cases are handled, and that wherever possible justice is served. We provide funding to Stonewall Cymru to engage with LGBT communities around Wales, empower LGBT people and their allies, amplify LGBT voices, strengthen advice, information and advocacy services, and transform learning environments. We are fortunate to have Stonewall Cymru provide their advice and expertise across the Welsh Government to help enable our policies to be inclusive. The global theme for IDAHOT this year is 'Alliances for Solidarity'. Now, more than ever, this theme is a rallying call to us all. We all need allies, especially when we are working to fight prejudice, reduce violence and campaign for cultural change. The 2018 theme encourages LGBT organisations to reinforce their bond with current partners, and to reach out to new partners working in the equality and inclusion sphere to raise awareness of our commonalities, and engage in collective action to tackle discrimination. In Wales, we are working to strengthen such alliances and ally networks. They are important because we cannot secure the rights of any group facing discrimination while the rights of other groups are left undefended. For example, under our equality and inclusion programme, organisations working across the protected characteristics are discovering common causes and finding new ways of working together, so that collectively they can have greater positive impact. This also allows us the opportunity to recognise and consider the effects and consequences of multiple or intersectional discrimination, when sexual orientation or gender identity are accompanied by other grounds, such as gender, race, disability, migrant and asylum seeker status, or age, et cetera. I am very proud to be an LGBT ally and show my support and solidarity to our LGBT communities. At the beginning of this month, I attended Spring Pride in Swansea. I have to say at this point, Presiding Officer, it's not part of my statement, but I had not realised quite how unfabulous I was until I walked among that group of people. [ Laughter.] There was a great turnout, and it was a fantastic way for groups to join together to celebrate diversity in the city. It leads me to think about what more we can do as allies. We can listen to LGBT people who have had real lived experience, and do our best to further our understanding of the issues they may face. We can stand up against discrimination when we see it. We can make sure we raise the voices of those people who are seldom heard, for example, BME LGBT people or disabled LGBT people. In a world today where voices of intolerance and prejudice have been growing louder, it is very much time for us in Wales to ask ourselves: how tolerant are we? How much have we learned, and how committed are we? Our answer is resoundingly that we care more than ever, and that we must join our voices together with our allies and through all our networks to continue to strive for a more tolerant, more open and more welcoming society. Diolch.
Welsh: Diolch, Llywydd. Bydd yr ail ar bymtheg o Fai yn nodi Diwrnod Rhyngwladol yn erbyn Homoffobia, Trawsffobia a Deuffobia, neu IDAHOT. Mae'r diwrnod hwn yn cynnig cyfle pwysig i dynnu sylw at y trais a'r gwahaniaethu a wynebir gan bobl LGBT+ yn rhyngwladol. Crëwyd y diwrnod yn 2004 i nodi pen-blwydd penderfyniad Sefydliad Iechyd y Byd ym 1990 i ddad-ddosbarthu cyfunrywioldeb fel anhwylder meddwl. Mae'n deg i ddweud bod pobl LGBT ym Mhrydain wedi gweld nifer fawr o newidiadau cyfreithiol yn y cyfnod hwnnw sydd wedi dod â ni yn nes at gydraddoldeb ar gyfer y cymunedau hyn, ond nid wyf yn hunanfodlon o gwbl - ac ni ddylem fod ychwaith - ac nid ydym yn awgrymu nad yw pobl LGBTQ+ yn wynebu gwahaniaethu mwyach. Mae ymchwil Stonewall yn dangos bod mwy na hanner y bobl ifanc LGBT yng Nghymru a 73 y cant o bobl ifanc trawsrywiol yn dal i wynebu bwlio yn yr ysgol am fod yr hyn yr ydynt - mae bron i hanner y rheini nad ydyn nhw byth yn dweud wrth unrhyw un am y peth. Rydym hefyd yn gwybod bod un o bob pump o bobl LGBT ym Mhrydain wedi cael profiad o ddigwyddiad neu drosedd casineb oherwydd eu cyfeiriadedd rhywiol a/neu eu hunaniaeth o ran rhywedd yn y 12 mis diwethaf. Rydym ni hefyd yn ymwybodol iawn o'r cynnydd mewn casineb ar-lein niweidiol wedi'i gyfeirio at y cymunedau trawsrywiol ar hyn o bryd. A beth am y sefyllfa ar gyfer cymunedau LGBT y tu allan i'r DU? Er bod priodas ar gael ar hyn o bryd i gyplau o'r un rhyw mewn 22 o wledydd, mae perthnasoedd o'r un rhyw yn dal yn anghyfreithlon mewn 72 o wledydd, gydag wyth gwlad o amgylch y byd yn defnyddio cosb marwolaeth ar gyfer gweithgarwch rhywiol un-rhyw cydsyniol rhwng oedolion mewn preifatrwydd. Dyma pam mae dyddiau fel IDAHOT mor bwysig wrth inni gael cyfle i sefyll mewn undod â chymunedau LGBT ledled y byd, ac i dynnu sylw at ble y mae angen inni wneud mwy yn ein gwlad ein hunain. Mae'n rhaid inni wneud popeth a allwn i fynd i'r afael â bwlio homoffobig, deuffobig a thrawsffobig mewn ysgolion ac atal y difrod addysgol ac emosiynol hirdymor y gall o bosibl ei achosi. Mae mynd i'r afael â phob math o fwlio o fewn addysg yn dal yn flaenoriaeth allweddol i Lywodraeth Cymru. Ein gweledigaeth yw mynd i'r afael â bwlio mewn ffordd gyfannol, gan fynd i'r afael â gwraidd achosion o ymddygiad annerbyniol a chreu amgylchedd cynhwysol ac atyniadol lle mae dysgwyr yn teimlo'n ddiogel ac yn barod i ddysgu. Rydym yn diweddaru ein canllawiau gwrth-fwlio, 'Parchu eraill', a gyhoeddwyd yn 2011. Bydd y canllawiau diwygiedig yn cael eu cyhoeddi ar gyfer ymgynghori yn ddiweddarach eleni ac yn cynnwys canllawiau ar ddigwyddiadau bwlio yn ymwneud â materion LGBT. Rydym yn gweithio'n agos gydag ymarferwyr addysg, partneriaid eraill a phlant a phobl ifanc i sicrhau bod y canllawiau diwygiedig yn cael yr effaith fwyaf posibl. Hefyd, gall pobl LGBT wynebu troseddau casineb a all fod ar ffurf bygythiadau llafar, ymosodiad, graffiti sarhaus, difrod i eiddo, seiberfwlio neu negeseuon testun, negeseuon e-bost a galwadau ffôn sarhaus. Gall troseddau casineb LGBT gael effaith ddinistriol a pharhaol ar bobl a chymunedau, ond rydym yn gwybod bod oddeutu pedwar o bob pump o droseddau casineb LGBT yn dal i fod heb eu hadrodd. Wrth nodi IDAHOT yng Nghymru, rwyf eisiau annog adrodd troseddau casineb LGBT. Anogaf unrhyw un yr effeithir arnynt i adrodd a cheisio cymorth drwy gysylltu â'r heddlu lleol ar 101, neu 999 mewn argyfwng, neu ganolfan genedlaethol cymorth ac adrodd am droseddau casineb wrth Cymorth i Ddioddefwyr, a ariennir gan Lywodraeth Cymru i ddarparu cymorth ymarferol, emosiynol ac eiriolaeth. Rydym yn parhau i weithio drwy ein bwrdd cyfiawnder troseddol troseddau casineb Cymru i wneud yn siŵr ein bod yn ogystal ag annog pobl i adrodd am droseddau casineb, hefyd yn ymdrechu i wella ansawdd y gwasanaeth a'r gofal a gaiff dioddefwyr. Eleni, mae'r bwrdd cyfiawnder troseddol troseddau casineb yn edrych yn fanwl ar gyfraddau gadael cyn gorffen llwyth achosion - hynny yw, y gostyngiad yn nifer yr achosion rhwng yr adroddiad cyntaf, drwy ymchwilio, gwaredu cymunedol, neu gyhuddo ac erlyn. Rydym eisiau parhau i archwilio pob cam a gwella lle bo angen i sicrhau bod dioddefwyr yn fodlon â'r ffordd y mae eu hachosion yn cael eu trin, a bod cyfiawnder yn cael ei gyflawni pryd bynnag y bo hynny'n bosibl. Rydym yn darparu cyllid i Stonewall Cymru i ymgysylltu â chymunedau LGBT o amgylch Cymru, grymuso pobl LGBT a'u cynghreiriaid, chwyddo lleisiau LGBT, cryfhau gwasanaethau cyngor, gwybodaeth ac eiriolaeth, a gweddnewid amgylcheddau dysgu. Rydym yn ffodus o fod â Stonewall Cymru yn rhoi eu cyngor a'u harbenigedd ar draws Llywodraeth Cymru i helpu i alluogi ein polisïau i fod yn gynhwysol. Y thema fyd-eang ar gyfer IDAHOT eleni yw 'Cynghreiriau ar gyfer undod'. Nawr, yn fwy nag erioed, mae'r thema hon yn alwad i uno i bob un ohonom. Rydym i gyd angen cynghreiriaid, yn enwedig pan ydym yn gweithio i ymladd yn erbyn rhagfarn, lleihau trais ac ymgyrchu dros newid diwylliannol. Mae thema 2018 yn annog sefydliadau LGBT i atgyfnerthu eu cysylltiadau gyda phartneriaid presennol, ac i estyn allan at bartneriaid newydd sy'n gweithio yn y maes cydraddoldeb a chynhwysiant i godi ymwybyddiaeth o'n helfennau cyffredin, ac ymgysylltu mewn gweithredu ar y cyd i fynd i'r afael â gwahaniaethu. Yng Nghymru, rydym yn gweithio i gryfhau cynghreiriau o'r fath a chydgysylltu'r rhwydweithiau. Maen nhw'n bwysig oherwydd na allwn sicrhau hawliau unrhyw grŵp sy'n wynebu gwahaniaethu tra bod hawliau grwpiau eraill yn cael eu gadael yn ddiamddiffyn. Er enghraifft, o dan ein rhaglen cydraddoldeb a chynhwysiant, mae sefydliadau sy'n gweithio ar draws y nodweddion gwarchodedig yn darganfod achosion cyffredin ac yn dod o hyd i ffyrdd newydd o weithio gyda'n gilydd, fel y gallan nhw gael effaith fwy cadarnhaol ar y cyd. Mae hyn hefyd yn rhoi'r cyfle inni gydnabod ac ystyried effeithiau a chanlyniadau gwahaniaethu lluosog neu groestoriadol, pan fydd hunaniaeth o ran rhywedd neu gyfeiriadedd rhywiol yn mynd gydag elfennau eraill, megis rhyw, hil, anabledd, statws mudol a cheisio lloches, neu oedran, ac yn y blaen. Rwy'n falch iawn o fod yn gyfaill LGBT a dangos fy nghefnogaeth a'm hundod gyda'n cymunedau LGBT. Ar ddechrau'r mis hwn, es i i Pride y Gwanwyn yn Abertawe. Mae'n rhaid imi ddweud ar y pwynt hwn, Llywydd, nid yw'n rhan o'm datganiad, ond nid oeddwn wedi sylweddoli pa mor bell o fod yn wych yr oeddwn i tan i mi gerdded ymhlith y grŵp hwnnw o bobl. [ Chwerthin.] Roedd nifer fawr wedi ymgasglu, ac roedd yn ffordd wych i grwpiau ymuno â'i gilydd i ddathlu amrywiaeth yn y ddinas. Mae'n fy arwain i feddwl am yr hyn y gallwn ei wneud fel cynghreiriaid. Gallwn wrando ar bobl LGBT sydd wedi cael profiad gwirioneddol mewn bywyd, a gwneud ein gorau i wella ein dealltwriaeth o'r materion a wynebir ganddynt. Gallwn sefyll yn erbyn gwahaniaethu pan welwn ef. Gallwn wneud yn siŵr ein bod yn codi lleisiau'r bobl hynny na chânt eu clywed yn aml, er enghraifft, pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig LGBT neu bobl LGBT anabl. Mewn byd heddiw lle mae lleisiau rhagfarn ac anoddefgarwch yn codi'n uwch, mae'n amser bellach i ni yng Nghymru ofyn i ni ein hunain: pa mor oddefgar ydym ni? Faint ydym ni wedi'i ddysgu, a pha mor ymroddgar ydym ni? Ein hateb yn bendant iawn yw ein bod yn cydymdeimlo fwy nag erioed, a bod yn rhaid i ni uno ein lleisiau ynghyd â'n cynghreiriaid a thrwy ein rhwydweithiau i barhau i ymdrechu i sicrhau cymdeithas fwy goddefgar, fwy agored a mwy croesawgar. Diolch.