English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Making the most of rainy days in Wales - when many people think of Wales, one thing that comes to mind is its reputation as being accustomed to many rainy days. Indeed, according to the Met Office, 'Wales has an essentially maritime climate, characterised by weather that is often cloudy, wet and windy but mild'. Snowdonia, in the north, is the wettest area, seeing an average annual rainfall exceeding 3,000 mm - far higher than coastal communities and those along the English border, which see less than 1,000 mm a year. Whilst this may seem small in comparison, we actually have very wet urban areas, too. Cardiff is the wettest city in the UK, seeing an average of 115 cm every year - more than Manchester. Clearly, Wales as a whole, from Cardiff Bay to Capel Curig, is arguably the wettest part of the UK. Evidence of the abundance of rain here is apparent when considering the striking fact that of all nations in Europe, our United Kingdom has the fifth highest average precipitation, following Iceland, Switzerland, Albania and Norway. In this debate, I'm going to give Suzy Davies a minute also. The impact of rain is well known to this Chamber due to the devastation caused by flooding, such as in my constituency of Aberconwy. Rather than talk about these negatives, I want to trigger today a cascade of collaboration and conversation about what really could be our greatest natural resource: rain water. We are not unfamiliar with the advantages of rain in Wales. Indeed, rain water is already used to produce clean, green energy, thanks to our hydro schemes. Unlike other sources of energy, hydropower offers long-term generation, and schemes have an 80-year life period, compared to those of 25 years for wind and solar, and 35 years for nuclear. According to the Welsh Government, Wales is expected to generate 70 per cent of its electricity consumption from renewable energy by 2030. When considering that we are currently at around 50 per cent, and the longer lifespan of hydro schemes, it is logical to improve the production of renewable energy via hydro. In fact, there is significant potential in this sector. For example, whilst there is currently an installed capacity of 1,676 MW in the UK, recent resource studies have indicated that there is a practical potential for a further 2 GW of capacity. More so, a report found that Wales has a potential viable hydropower capacity of between 26,730 kW and 63,000 kW. Clearly, this is a missed opportunity, especially with regard to developing further smaller schemes. As Claire Perry, Minister of State for Energy and Clean Growth, stated: 'From power stations to solar panels, the future is local'. She is correct. For example, there are around 600 rivers in Wales, many of which could potentially provide a source for hydropower, such as through micro, pico, and small-scale hydro schemes. I have been to visit a small development, just in my constituency, and am aware of a few other projects producing between 30 and 100 kW an hour, and I understand that my colleague Mark Isherwood went to a hydro scheme last week.
Welsh: Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd. Gwneud y gorau o ddiwrnodau glawog yng Nghymru - pan fo llawer o bobl yn meddwl am Gymru, un peth a ddaw i'r meddwl yw ei henw fel man sydd wedi arfer â diwrnodau glawog niferus. Yn wir, yn ôl y Swyddfa Dywydd, Mae gan Gymru hinsawdd sy'n arforol i bob pwrpas, gyda thywydd sy'n aml yn gymylog, yn wlyb a gwyntog ond yn fwyn. Eryri, yn y gogledd, yw'r ardal wlypaf, a cheir glawiad blynyddol cyfartalog o dros 3,000 mm - sy'n uwch o lawer na'r cymunedau arfordirol a'r rhai ar hyd y ffin â Lloegr, sy'n cael llai na 1,000 mm y flwyddyn. Er y gall hyn ymddangos yn fach mewn cymhariaeth, mewn gwirionedd mae gennym ardaloedd trefol gwlyb iawn hefyd. Caerdydd yw'r ddinas wlypaf yn y DU, ac mae'n cael 115 cm ar gyfartaledd bob blwyddyn - mwy na Manceinion. Yn amlwg, gellid dadlau mai Cymru gyfan, o Fae Caerdydd i Gapel Curig, yw'r rhan wlypaf o'r DU. Mae tystiolaeth o'r digonedd o law a geir yma yn amlwg o ystyried y ffaith drawiadol mai'r Deyrnas Unedig, o'r holl wledydd yn Ewrop, sydd yn y pumed safle o ran dyddodiad cyfartalog, ar ôl Gwlad yr Iâ, y Swistir, Albania a Norwy. Yn y ddadl hon, rwy'n mynd i roi munud i Suzy Davies hefyd. Mae effaith glaw yn hysbys iawn i'r Siambr hon oherwydd y dinistr a achosir gan lifogydd, fel yn fy etholaeth i, Aberconwy. Yn hytrach na sôn am y pethau negyddol hyn, heddiw rwyf am sbarduno rhaeadr o gydweithrediad a sgwrs am ddŵr glaw, ein hadnodd naturiol mwyaf o bosibl. Nid ydym yn anghyfarwydd â manteision glaw yng Nghymru. Yn wir, defnyddir dŵr glaw eisoes i gynhyrchu ynni gwyrdd a glân, diolch i'n cynlluniau ynni dŵr. Yn wahanol i ffynonellau eraill o ynni, mae ynni dŵr yn cynnig cynhyrchiant hirdymor, ac mae gan gynlluniau hyd oes o 80 mlynedd, o gymharu â 25 mlynedd yn achos ynni gwynt ac ynni'r haul, a 35 mlynedd yn achos ynni niwclear. Yn ôl Llywodraeth Cymru, mae disgwyl i Gymru gynhyrchu 70 y cant o'r trydan a ddefnyddia o ynni adnewyddadwy erbyn 2030. Wrth ystyried ein bod ar hyn o bryd ar oddeutu 50 y cant, a hyd oes hwy cynlluniau ynni dŵr, mae'n rhesymegol inni wella cynhyrchiant ynni adnewyddadwy drwy ynni dŵr. Yn wir, ceir potensial sylweddol yn y sector hwn. Er enghraifft, er bod cynhwysedd gosodedig o 1,676 MW yn y DU ar hyn o bryd, mae astudiaethau diweddar o adnoddau wedi dangos bod potensial ymarferol i gael 2 GW pellach o gynhwysedd. Yn fwy na hynny, canfu adroddiad fod gan Gymru botensial ymarferol i ddarparu rhwng 26,730 kW a 63,000 kW o gynhwysedd ynni dŵr. Yn amlwg, dyma gyfle a gollwyd, yn enwedig o ran datblygiad pellach cynlluniau llai o faint. Fel y dywedodd Claire Perry, y Gweinidog Gwladol dros Ynni a Thwf Glân: O orsafoedd pŵer i baneli solar, mae'r dyfodol yn lleol. Mae hi'n gywir. Er enghraifft, ceir tua 600 o afonydd yng Nghymru, a gallai llawer ohonynt ddarparu ffynhonnell bosibl ar gyfer ynni dŵr, er enghraifft drwy gynlluniau ynni dŵr micro, pico ac ar raddfa fach. Ymwelais â datblygiad bach yn fy etholaeth, ac rwy'n ymwybodol o brosiectau eraill sy'n cynhyrchu rhwng 30 a 100 kW yr awr, ac rwy'n deall bod fy nghyd-Aelod Mark Isherwood wedi bod yn gweld cynllun ynni dŵr yr wythnos diwethaf.