English: The NHS general dental services contract came into force in 2006 in England and Wales. The contract pays dentists an annual amount for their NHS work through a unit of dental activity system. Now, this system consists of three bands that determine how much a patient is charged for their treatment and how much a dental practice is then remunerated. The payment is the same whether a dentist undertakes one or more similar procedures. The committee was told that there is no incentive for dentists to take on high-needs patients, as they would be paid the same amount for doing more work. This has clear implications for access to dentistry in Wales. We are concerned that the current UDA system may be discouraging dentists from taking on high-needs patients, particularly where poorer access to dental services already exists in Wales. The Welsh Government has previously made changes to the UDA-based model, with the use of pilot schemes to test a reduction in UDA targets to allow dentists more flexibility and space to undertake preventative work. However, we heard clear concerns from dentists themselves that the changes to dental contracts over the last decade have not had much impact. That is why the committee's first recommendation is to replace the current UDA targets system with a new, more appropriate and more flexible system for monitoring outcomes, to include a focus on prevention and quality of treatment. As I said, this system will focus on prevention and quality of treatment. We look forward to receiving an update from the Minister in November on progress in this area. As part of the dental contract, practices are evaluated on the UDAs they achieve against their contracted allowance of UDAs allocated by their health board. The contract requires health boards to pay a dental practice 100 per cent if it has delivered at least 95 per cent of its contractual activity as expressed in its UDA. This is the percentage of activity that must be delivered if a practice is to avoid the health board clawing back funds. The committee heard in evidence that this clawback is not universally reinvested by health boards back into dentistry services. We believe that dentistry services in Wales could be further improved through the reinvestment of this money, and we recommend that the Welsh Government takes steps to ensure and monitor that all health boards reinvest this money until a new system for monitoring outcomes is in place, as recommended by this committee A number of the available career pathways in Wales, including dental foundation training, dental core training and specialist training, are now part of UK-wide recruitment. We were pleased to learn that there are no major issues with recruitment into dental schools in Wales, although we are aware that these figures can be low for Welsh-domiciled students. The committee also heard evidence about the challenges with retaining dentists to work in Wales following their training period. We are aware that some of the barriers are the difference in salary in Wales compared to England, along with health boards' proximity to the dental school. We urge the Welsh Government to consider successful initiatives being used elsewhere in the UK to address issues of recruitment and retention. As such, our third recommendation is that the Welsh Government undertakes an evaluation of the UK-wide recruitment scheme to determine if it is effectively supporting an increase in Welsh-domiciled students and the retention of students following training. In his written response to our report, the Minister accepts that an evaluation is required and that he will discuss with Health Education and Improvement Wales how to take this forward. I look forward to hearing more detail about this today. Turning to orthodontic services, the committee heard that inappropriate referrals to orthodontic services can put a strain on services and exacerbate waiting times issues. While we recognise that, primarily, long waiting times are as a result of recruitment issues, we are concerned about the method of referring and prioritising patients. We heard that some primary care dental practitioners refer patients too early in order to take account of long waiting times. This inevitably adds to the problem. We note the introduction of the electronic referral management system and recognise that, while the system may not increase capacity, we would expect it to have a positive impact on ensuring appropriate referrals, prioritising patients and reducing waiting times. The committee therefore recommends that the Welsh Government works with health boards to develop a clear strategy to ensure that the e-referral system for orthodontic services has a positive impact on ensuring appropriate referrals, prioritising patients and reducing waiting times. Turning to the Designed to Smile scheme, the committee recognises the positive impact of Designed to Smile, which is the national oral health improvement programme for children in Wales. We welcome the extension of the programme to include very young children. However, the committee heard concerns around the Welsh Government's refocus of this programme, placing more emphasis on children aged nought to five years, and a possible shift away from children above that age. As such, we recommend that the Welsh Government should fund the Designed to Smile programme sufficiently to ensure that those over five years of age receive its benefits. In his written response, the Minister refers to apparent misconceptions that, as a result of the refocus, those aged six and seven are being denied the benefits of the programme. I look forward to hearing more from him on this matter this afternoon. We heard strong evidence that the oral health issues in older children and young teenagers can lead to the loss of permanent teeth. In some cases, many teeth are lost, and the committee expects effective action to be taken to address this. The committee is aware that the Welsh Government has commissioned an epidemiological study with the aim of assessing and understanding the needs of the 12 to 21 age group and to help inform future approaches to meet the needs of this age group. So, I look forward to receiving an update from the Minister on this area of work. Thank you.
Welsh: Daeth contract gwasanaethau deintyddol cyffredinol y gwasanaeth iechyd i rym yn 2006 yng Nghymru a Lloegr. Mae'r contract yn talu swm blynyddol i ddeintyddion am eu gwaith gwasanaeth iechyd drwy system uned o weithgaredd deintyddol. Mae'r system hon yn cynnwys tri band sy'n pennu faint mae'n rhaid i glaf dalu am ei driniaeth a faint sydd wedyn yn cael ei dalu i'r practis deintyddol. Mae'r taliad yr un peth p'un ai yw deintydd yn gwneud un neu fwy o driniaethau tebyg. Clywodd y pwyllgor nad oes cymhelliant i ddeintyddion gymryd cleifion ag anghenion uchel, felly, gan y byddent yn cael yr un swm am wneud mwy o waith. Mae gan hyn oblygiadau clir o ran mynediad at ddeintyddiaeth yng Nghymru. Dŷn ni'n pryderu y gallai'r system uned o weithgaredd deintyddol fod yn annog deintyddion i beidio â chymryd cleifion ag anghenion uchel, yn enwedig lle mae mynediad at wasanaethau deintyddol eisoes yn waeth yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud newidiadau yn y gorffennol i'r model unedau gweithgaredd deintyddol, gan ddefnyddio cynlluniau peilot i brofi gostyngiad yn nhargedau'r unedau i roi mwy o hyblygrwydd a lle i ddeintyddion wneud gwaith ataliol. Fodd bynnag, fe wnaethon ni glywed pryderon clir gan ddeintyddion eu hunain nad yw'r newidiadau i gontractau deintyddol dros y ddegawd diwethaf wedi cael llawer o effaith. Dyna pam mai argymhelliad cyntaf y pwyllgor yw disodli system gyfredol y targedau unedau gweithgaredd deintyddol, a gosod system fwy priodol a hyblyg yn ei lle ar gyfer monitro canlyniadau. Bydd y system newydd hon yn canolbwyntio ar ansawdd triniaeth ac atal problemau. Rwy'n edrych ymlaen at gael y diweddaraf gan y Gweinidog ym mis Tachwedd am y maes gwaith hwn. Fel rhan o'r contract deintyddol, mae deintyddfeydd yn cael eu gwerthuso ar yr unedau gweithgaredd deintyddol y maen nhw'n eu cyflawni yn erbyn eu lwfans dan gontract o unedau sy'n cael eu dyrannu gan eu bwrdd iechyd. Mae'r contract yn ei gwneud yn ofynnol i fyrddau iechyd dalu practisau deintyddol 100 y cant os ydynt wedi cyflawni o leiaf 95 y cant o'u gweithgaredd cytundebol, fel sy'n cael ei fynegi yn eu hunedau gweithgaredd deintyddol. Dyma ganran y gweithgaredd y mae'n rhaid ei gyflawni os nad yw'r practis am weld y bwrdd iechyd yn bachu arian yn ôl. Clywodd y pwyllgor dystiolaeth nad yw'r byrddau iechyd yn ail-fuddsoddi'r holl arian sy'n cael ei fachu yn ôl mewn gwasanaethau deintyddiaeth. Rydym yn credu bod modd gwella gwasanaethau deintyddiaeth yng Nghymru ymhellach trwy ail-fuddsoddi'r arian hwn, ac rydym yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i sicrhau a monitro bod pob bwrdd iechyd yn ail-fuddsoddi'r arian nes bod system newydd ar waith ar gyfer monitro canlyniadau, fel y mae'r pwyllgor hwn wedi'i argymell. Mae nifer o'r llwybrau gyrfa sydd ar gael yng Nghymru, gan gynnwys hyfforddiant deintyddol sylfaenol, hyfforddiant deintyddol craidd a hyfforddiant arbenigol, bellach yn rhan o waith recriwtio ledled y Deyrnas Unedig. Roeddem yn falch o glywed nad oes unrhyw broblemau mawr o ran recriwtio i ysgolion deintyddol yng Nghymru, ond rydym yn ymwybodol bod y ffigurau hyn yn gallu bod yn isel yn achos myfyrwyr sy'n hanu o Gymru. Fe wnaeth y pwyllgor glywed tystiolaeth hefyd am yr heriau o ran cadw deintyddion yn gweithio yng Nghymru yn dilyn eu cyfnod hyfforddi. Rydym yn ymwybodol mai rhai o'r rhwystrau yw'r gwahaniaeth mewn cyflog yng Nghymru o'i gymharu â'r cyflog yn Lloegr, ynghyd â pha mor agos yw'r byrddau iechyd at yr ysgol ddeintyddol. Rydym yn annog Llywodraeth Cymru i ystyried mentrau llwyddiannus sy'n cael eu defnyddio mewn rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig i fynd i'r afael â materion recriwtio a chadw. O ganlyniad, ein trydydd argymhelliad yw bod Llywodraeth Cymru yn gwerthuso cynllun recriwtio y Deyrnas Unedig gyfan i benderfynu a yw'n effeithiol o ran cynyddu myfyrwyr sy'n hanu o Gymru a chadw myfyrwyr yn dilyn hyfforddiant. Mae ymateb ysgrifenedig y Gweinidog i'n hadroddiad yn derbyn bod angen gwerthusiad ac y bydd yn trafod gydag Addysg a Gwella Iechyd Cymru sut i fwrw ymlaen â hyn. Rwy'n edrych ymlaen at glywed mwy o fanylion am hyn heddiw. I droi at orthodonteg, clywodd y pwyllgor fod atgyfeiriadau amhriodol at wasanaethau orthodonteg yn gallu rhoi straen ar wasanaethau ac arwain at amseroedd aros hirach. Er ein bod yn cydnabod mai materion recriwtio sy'n achosi amseroedd aros hir yn bennaf, rydym yn pryderu am y ffordd y caiff cleifion eu hatgyfeirio a'u blaenoriaethu. Fe wnaethom glywed fod rhai ymarferwyr deintyddol gofal sylfaenol yn atgyfeirio cleifion yn rhy gynnar oherwydd bod yr amseroedd aros yn hir iawn. Mae hyn yn anochel yn ychwanegu at y broblem. Rydym yn nodi bod system rheoli atgyfeiriadau electronig wedi cael ei chyflwyno, ac, er ein bod yn cydnabod ei bod yn bosibl na fydd y system yn arwain at fwy o gapasiti, rydym yn disgwyl y bydd yn cael effaith gadarnhaol o ran sicrhau atgyfeiriadau priodol, blaenoriaethu cleifion a lleihau amseroedd aros. Felly, mae'r pwyllgor yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda'r byrddau iechyd i ddatblygu strategaeth glir i sicrhau bod y system e-atgyfeirio ar gyfer gwasanaethau orthodonteg yn cael effaith gadarnhaol o safbwynt sicrhau atgyfeiriadau priodol, blaenoriaethu cleifion a gostwng amseroedd aros. I droi yn ôl at y Cynllun Gwên, mae'r pwyllgor yn cydnabod effaith gadarnhaol y Cynllun Gwên, sef y rhaglen genedlaethol ar gyfer gwella iechyd i blant yng Nghymru. Dŷn ni'n croesawu'r ffaith bod y rhaglen yn cael ei hymestyn i gynnwys plant ifanc iawn. Fodd bynnag, clywodd y pwyllgor bryderon am y ffocws newydd y mae Llywodraeth Cymru yn ei roi ar y rhaglen hon, gan roi mwy o bwyslais ar blant dim i bump oed, a'r posibilrwydd y bydd yn symud i ffwrdd o blant dros yr oedran hwnnw. Felly, rydym yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru ariannu'r rhaglen Cynllun Gwên yn ddigonol i sicrhau bod plant dros bump oed yn cael budd ohoni. Mae ymateb ysgrifenedig y Gweinidog yn cyfeirio at gamdybiaethau honedig bod y ffocws newydd hwn yn golygu nad yw plant chwech neu saith oed yn gallu cael budd o'r rhaglen. Rwy'n edrych ymlaen at glywed mwy ganddo ar y mater yma y prynhawn yma. Fe wnaethon ni glywed tystiolaeth gref fod problemau o ran iechyd y geg ymhlith plant hŷn a phobl ifanc yn eu harddegau cynnar yn gallu arwain at golli dannedd parhaol. Mewn rhai achosion, caiff llawer o ddannedd eu colli, ac mae'r pwyllgor yn disgwyl gweld camau effeithiol yn cael eu cymryd i fynd i'r afael â hyn. Mae'r pwyllgor yn ymwybodol bod Llywodraeth Cymru wedi comisiynu astudiaeth epidemiolegol gyda'r nod o asesu a deall anghenion y grŵp oedran 12 i 21 ac i helpu i lywio'r gwaith a fydd yn cael ei wneud yn y dyfodol i fodloni anghenion y grŵp oedran hwn. Dwi'n edrych ymlaen at glywed y diweddaraf gan y Gweinidog am y maes gwaith hwn. Diolch.