English: On 21 January 2015, I led an individual Member's debate here that called on the Welsh Government to introduce an autism Act for Wales, and Members voted in favour. Eight months ago, I led a non-partisan debate recognising the need for specific legislation for autism and calling on the Welsh Government to bring forward an autism (Wales) Bill during the fifth Assembly term. Its defeat, on party lines, caused huge distress, and I pray that we can move beyond this today and deliver, at last, for the autism community in Wales. I therefore thank my colleague Paul Davies for bringing forward proposals today to ensure that autism has a proper statutory identity in Wales and that services for people with autism meet their real needs. Although autism is neither mental health nor learning difficulty, people with autism fall between two stools as there's nowhere else to go. There are serious concerns that the Welsh Government's refreshed strategy isn't robust enough to make the changes we all want to see unless backed by legislation. Placing specific duties on local authorities and health boards would provide greater clarity on the care and support that people with autism can expect. Online resources for the autism community, training films for front-line professionals, and national autism service flowcharts are all well and good, but the autism community won't receive the support they know they need until there is statutory underpinning and accountability and we move beyond consultation to a direct role for professional and third sector bodies and the autism community in design, delivery, and monitoring. Attended by autism community members from across Wales, the packed November 2014 meeting of the Assembly cross-party autism group voted unanimously in favour of calling for an autism Act. We heard that the strategy promised to deliver so much, but people are being pushed into further crisis, that people are let down and angry that they have to fight so hard to get the support they need, and that it's important that people with autism are no longer invisible to services. Although the Welsh Government have said that not one response to its refreshed autistic spectrum disorder strategic action plan consultation document asked for an autism Act, this wasn't part of the consultation or questions. In fact, the response by the National Autistic Society Cymru, written with input from their branch members across Wales, said that statutory backing to the strategy, combined with much closer measurement of progress to meet the key aims of the strategy, is vital in securing the change that we all want to see for autistic children and adults and their family members. I represent a large number of constituents in the autism community fighting the system to get the services needed by them or their loved ones. This was summarised in an e-mail I received this week, which said, 'My 11-year-old son has been diagnosed with autism and, at this moment, he doesn't get the backing and support he needs. Your vote for the Bill could make all the difference to his future and others like him.' As the autistic women's empowerment project told the cross-party autism group, which I chair, the different presentations of autism in women and girls suggest that the accepted ratio of five boys to one girl should actually be a lot closer, where many females are left undiagnosed, misdiagnosed, or without support. As the parents of several daughters have told me personally, statutory bodies don't understand that thinking has changed, that autism presents differently in girls, and that many females are unable to access a diagnosis due to stereotyped views, leaving autistic girls and women vulnerable to low self-worth, anxiety, depression, and self-harm. Too often, parents are then forced to pay for private autism assessment. A 2017 letter from the health board said that Flintshire CAMHS, quote, 'had raised concerns about the rigour and conclusions in a number of private assessments', and in some cases didn't accept the diagnosis, and that there was a requirement for these to be in line with NICE guidelines. But when I referred this to the doctor who had carried out these assessments, she responded that she was in fact a contributor to those very NICE guidelines. This single example illustrates a wider institutional problem and why Wales needs an autism Act to meet the needs of children and adults with autism-spectrum conditions in Wales, and to protect and promote the rights of both adults and children with autism in Wales. Thank you, Paul.
Welsh: Ar 21 Ionawr 2015, arweiniais ddadl Aelod unigol yma a oedd yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno Deddf awtistiaeth i Gymru, a phleidleisiodd yr Aelodau o blaid. Wyth mis yn ôl, arweiniais ddadl amhleidiol yn cydnabod yr angen am ddeddfwriaeth benodol ar gyfer awtistiaeth ac yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno Bil awtistiaeth (Cymru) yn ystod pumed tymor y Cynulliad. Arweiniodd y ffaith iddo gael ei drechu, yn ôl y pleidiau, at ofid mawr, ac rwy'n gweddïo y gallwn symud y tu hwnt i hyn heddiw a darparu, o'r diwedd, ar gyfer y gymuned awtistiaeth yng Nghymru. Felly, diolch i fy nghyd-Aelod, Paul Davies am gyflwyno cynigion heddiw i sicrhau bod awtistiaeth yn cael hunaniaeth statudol briodol yng Nghymru a bod gwasanaethau ar gyfer pobl ag awtistiaeth yn diwallu eu hanghenion go iawn. Er nad yw awtistiaeth yn fater iechyd meddwl nac anhawster dysgu, mae pobl ag awtistiaeth yn disgyn rhwng dwy stôl gan nad oes unman arall i fynd. Ceir pryderon difrifol nad yw strategaeth ddiwygiedig Llywodraeth Cymru yn ddigon cadarn i wneud y newidiadau y mae pawb ohonom am eu gweld oni bai ei bod yn cael ei chefnogi gan ddeddfwriaeth. Byddai gosod dyletswyddau penodol ar awdurdodau lleol a byrddau iechyd yn rhoi mwy o eglurder ynglŷn â'r gofal a'r cymorth y gall pobl ag awtistiaeth eu disgwyl. Mae adnoddau ar-lein ar gyfer y gymuned awtistiaeth, ffilmiau hyfforddi ar gyfer gweithwyr proffesiynol y rheng flaen a siartiau llif gwasanaeth awtistiaeth cenedlaethol yn iawn, ond ni fydd y gymuned awtistiaeth yn cael y cymorth y maent yn gwybod eu bod ei angen hyd nes y ceir sylfaen ac atebolrwydd statudol a'n bod yn symud y tu hwnt i ymgynghori i rôl uniongyrchol ar gyfer cyrff sector proffesiynol a'r trydydd sector a'r gymuned awtistiaeth mewn perthynas â chynllunio, darparu a monitro. Pleidleisiodd y cyfarfod o'r grŵp awtistiaeth trawsbleidiol, a fynychwyd gan aelodau o'r gymuned awtistiaeth ledled Cymru ym mis Tachwedd 2014, yn unfrydol o blaid galw am Ddeddf awtistiaeth. Clywsom fod y strategaeth wedi addo cyflawni cymaint ond bod pobl yn cael eu gwthio i argyfwng gwaeth, fod pobl wedi'u siomi ac yn ddig fod yn rhaid iddynt ymladd mor galed i gael y cymorth sydd ei angen arnynt a'i bod yn bwysig nad yw pobl sydd ag awtistiaeth yn anweledig i wasanaethau mwyach. Er bod Llywodraeth Cymru wedi dweud nad oedd unrhyw un o'r ymatebion i'w dogfen ymgynghorol ar y cynllun gweithredu strategol ar gyfer anhwylderau'r sbectrwm awtistig ar ei newydd wedd wedi gofyn am Ddeddf awtistiaeth, nid oedd hyn yn rhan o'r ymgynghoriad na'r cwestiynau. Yn wir, dywedai'r ymateb gan Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth Cymru, a ysgrifennwyd gyda mewnbwn gan eu haelodau cangen ar draws Cymru, fod cefnogaeth statudol i'r strategaeth, ynghyd â mesur cynnydd yn llawer mwy manwl er mwyn cyflawni amcanion allweddol y strategaeth, yn hanfodol er mwyn sicrhau'r newid y mae pawb ohonom eisiau ei weld ar gyfer plant ac oedolion awtistig ac aelodau eu teuluoedd. Rwy'n cynrychioli nifer fawr o etholwyr yn y gymuned awtistiaeth sy'n ymladd y system er mwyn cael y gwasanaethau y maent hwy neu eu hanwyliaid eu hangen. Cafodd hyn ei grynhoi mewn e-bost a gefais yr wythnos hon, a oedd yn dweud, 'Mae fy mab 11 oed wedi cael diagnosis o awtistiaeth ac ar hyn o bryd, nid yw'n cael y gefnogaeth a'r cymorth sydd eu hangen arno. Gallai eich pleidlais dros y Bil wneud byd o wahaniaeth i'w ddyfodol ac eraill tebyg iddo.' Fel y dywedodd y prosiect grymuso menywod awtistig wrth y grŵp awtistiaeth trawsbleidiol a gadeirir gennyf, mae'r gwahaniaeth rhwng y modd y mae awtistiaeth yn amlygu ei hun mewn menywod a merched yn awgrymu y dylai'r gymhareb a dderbynnir o bum bachgen i un ferch fod yn llawer agosach mewn gwirionedd, lle mae llawer o fenywod yn cael eu gadael heb ddiagnosis, gyda diagnosis anghywir neu heb gefnogaeth. Fel y mae rhieni nifer o ferched wedi dweud wrthyf yn bersonol, nid yw cyrff statudol yn deall bod y meddylfryd wedi newid, fod awtistiaeth yn amlygu ei hun yn wahanol mewn merched ac nad yw llawer o fenywod yn gallu cael mynediad at ddiagnosis oherwydd safbwyntiau ystrydebol, gan olygu bod merched a menywod awtistig yn cael eu gadael yn agored i lefelau isel o hunan-werth, pryder, iselder a hunan-niweidio. Yn rhy aml, caiff rhieni eu gorfodi wedyn i dalu am asesiad awtistiaeth preifat. Dywedai llythyr gan y bwrdd iechyd yn 2017 fod gwasanaethau iechyd meddwl plant a'r glasoed Sir y Fflint, ac rwy'n dyfynnu, 'wedi lleisio pryderon ynglŷn â thrylwyredd a chasgliadau nifer o asesiadau preifat', ac mewn rhai achosion, nid oedd yn derbyn y diagnosis, a'i bod yn ofynnol i'r rhain fod yn unol â chanllawiau'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal. Ond pan soniais wrth y meddyg a oedd wedi cynnal yr asesiadau hyn, atebodd ei bod mewn gwirionedd yn un o'r rhai a gyfrannodd at y canllawiau NICE hynny. Mae'r un enghraifft hon yn amlygu problem sefydliadol ehangach, a pham y mae angen Deddf awtistiaeth ar Gymru i ateb anghenion plant ac oedolion â chyflyrau ar y sbectrwm awtistig yng Nghymru, ac i ddiogelu a hyrwyddo hawliau oedolion a phlant ag awtistiaeth yng Nghymru. Diolch yn fawr, Paul.