English: Thank you very much, and I thank Mark Reckless for bringing forward this last debate of term. It's never the short straw to be talking about tax - I think we both enjoy it equally. Tax devolution has been one of the key enhancements to the Welsh Government and the National Assembly's powers over the past two decades, and, in just a few years, new arrangements for fiscal devolution and the introduction of Welsh taxes have transformed the way that Welsh public services are funded. With the support of the Senedd, and in particular the Finance Committee, and with the considerable assistance provided by businesses, other organisations and communities, along with the expert support of our tax advisory group, we successfully introduced two new national taxes, established the Welsh Revenue Authority, and, earlier this year, introduced Welsh rates of income tax. So, now some £5 billion is being raised for our public services through devolved and local taxes: Welsh rates of income tax, land transaction tax, landfill disposals tax, council tax and non-domestic rates. Alongside this, we've taken an important step to ensuring fair funding for Wales through the funding floor that we negotiated with the UK Government. And, in the last two years, the floor has begun to deliver additional money for Wales, and it will continue to do so in the longer term. However, this cannot counter the impact of nine years of austerity on our public services, and, in the future, we remain clear that a needs-based formula is the best way of ensuring that all parts of the UK receive the funding that they deserve. Underpinning our work on devolved taxes, we've developed a tax policy framework that builds on international best practice and reflects our commitment to be transparent about the development of tax policy in Wales. We've established clear tax principles that contribute directly to the delivery of our well-being and future generations commitments, and ensure that our taxes help deliver wider fiscal and policy objectives, including jobs and growth. I welcome the contributions that Assembly Members have already made to helping inform the tax agenda, and look forward to their continuing input to further develop Welsh tax policy, and I do place particular importance and emphasis on engagement. I look forward to hosting the Welsh taxes conference on Friday, where we'll be discussing the latest developments; I understand the Chair of the Finance Committee will also be joining us at that event. Tax devolution has brought important decisions closer to the people of Wales, with new opportunities to tailor reforms to the specific needs of our economy, public services and society. And this gives us the ability to align taxation in Wales with our wider policy objectives, such as our ambitions for housing and the environment, and, in setting the rates for our new taxes, agreed by this Senedd, we've considered carefully the need for our taxes to be fair, simple and progressive. There remains, of course, one glaring omission to our package of powers, that being the devolution of air passenger duty, first recommended in 2012 by the UK Government's own commission. And, of course, as we just debated recently in the Chamber, the Welsh Affairs Committee has recently called for APD to be devolved to Wales by 2021, and that was a position unanimously supported by the Chamber, and has very strong backing from the business community. But I'd like now to turn to some of the specific points that were raised by Mark Reckless, and the first was the gap between the money that is raised in Wales and the money that's spent in Wales. He's right to say that the gap is in the region of £13 billion, and that equates to around £4,000 per head. And, of course, there's an argument there when we talk about independence - which was raised in the Chamber earlier on today - and it seems that, certainly immediately, standards of living would decrease in Wales. But we'll probably leave that for a fuller discussion on another occasion. Part of the challenge there and the key either way would be to improve our tax base, and that's something that we're very much focused on doing. The national development framework, which we had the opportunity to discuss in Finance Committee this morning, is currently being developed, and it will be going out for consultation. It'll come into force in 2020 and that does allow us to take that longer term look. I've been working with the Minister with responsibility for planning on that, because I'm very keen that our strategic priorities for the future are ones that help us grow our tax base and do so in a couple of ways, working across Government with colleagues in education, for example, to ensure that we upskill people in Wales and allow everybody to maximise their income potential, and also to attract people into Wales who are going to be wealth creators in order to, again, improve our tax base. A lot of work has gone on in terms of new taxes. That importance of getting the system right and going around the track the first time and testing the machinery, as Mark Drakeford referred to it, is really important.
Welsh: Diolch yn fawr iawn ichi, a diolch i Mark Reckless am gyflwyno dadl olaf y tymor. Nid yw siarad am drethi byth yn welltyn byr - rwy'n credu bod y ddau ohonom yn ei fwynhau yr un faint. Mae datganoli trethi wedi bod yn un o'r gwelliannau allweddol i bwerau Llywodraeth Cymru a'r Cynulliad Cenedlaethol dros y ddau ddegawd diwethaf, ac mewn ychydig flynyddoedd, mae trefniadau newydd ar gyfer datganoli cyllidol a chyflwyno trethi Cymreig wedi trawsnewid y ffordd y caiff gwasanaethau cyhoeddus Cymru eu hariannu. Gyda chefnogaeth y Senedd, ac yn arbennig y Pwyllgor Cyllid, a chyda'r cymorth sylweddol a ddarperir gan fusnesau, sefydliadau eraill a chymunedau, ynghyd â chefnogaeth arbenigol ein grŵp cynghori ar drethi, llwyddasom i gyflwyno dwy dreth genedlaethol newydd, sefydlu Awdurdod Cyllid Cymru, ac yn gynharach eleni, cyflwynwyd cyfraddau treth incwm Cymreig. Felly, erbyn hyn mae tua £5 biliwn yn cael ei godi ar gyfer ein gwasanaethau cyhoeddus drwy drethi datganoledig a lleol: cyfraddau treth incwm Cymreig, y dreth trafodiadau tir, y dreth gwarediadau tirlenwi, y dreth gyngor ac ardrethi annomestig. Yn ogystal â hyn, rydym wedi cymryd cam pwysig tuag at sicrhau cyllid teg i Gymru drwy'r cyllid gwaelodol y buom yn ei drafod gyda Llywodraeth y DU. Ac yn y ddwy flynedd ddiwethaf, mae hwn wedi dechrau darparu arian ychwanegol i Gymru, a bydd yn parhau i wneud hynny yn y tymor hwy. Fodd bynnag, ni all hyn wrthbwyso effaith naw mlynedd o gyni ar ein gwasanaethau cyhoeddus, ac yn y dyfodol, rydym yn parhau'n glir mai fformiwla seiliedig ar anghenion yw'r ffordd orau o sicrhau bod pob rhan o'r DU yn cael y cyllid y mae'n ei haeddu. Yn sail i'n gwaith ar drethi datganoledig, rydym wedi datblygu fframwaith polisi treth sy'n adeiladu ar arferion gorau rhyngwladol ac sy'n adlewyrchu ein hymrwymiad i fod yn dryloyw ynghylch datblygu polisi treth yng Nghymru. Rydym wedi sefydlu egwyddorion trethiant clir sy'n cyfrannu'n uniongyrchol at gyflawni ein hymrwymiadau llesiant a chenedlaethau'r dyfodol, ac sy'n sicrhau bod ein trethi'n helpu i gyflawni amcanion ariannol a pholisi ehangach, gan gynnwys swyddi a thwf. Rwy'n croesawu'r cyfraniadau y mae Aelodau'r Cynulliad eisoes wedi'u gwneud i helpu i lywio'r agenda ar drethi, ac edrychaf ymlaen at eu mewnbwn parhaus i ddatblygu polisi treth Cymru ymhellach, ac rwy'n rhoi pwyslais arbennig ar ymgysylltu. Rwy'n edrych ymlaen at gynnal cynhadledd drethi Cymru ddydd Gwener, lle byddwn yn trafod y datblygiadau diweddaraf; rwy'n deall y bydd Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid hefyd yn ymuno â ni yn y digwyddiad hwnnw. Mae datganoli trethi wedi dod â phenderfyniadau pwysig yn nes at bobl Cymru, gyda chyfleoedd newydd i deilwra diwygiadau i anghenion penodol ein heconomi, ein gwasanaethau cyhoeddus a'n cymdeithas. Ac mae hyn yn rhoi gallu i ni gysoni trethiant yng Nghymru â'n hamcanion polisi ehangach, fel ein huchelgeisiau ar gyfer tai a'r amgylchedd, ac wrth bennu'r cyfraddau ar gyfer ein trethi newydd, y cytunwyd arnynt gan y Senedd hon, rydym wedi ystyried yn ofalus yr angen i'n trethi fod yn deg, yn syml ac yn flaengar. Wrth gwrs, mae un peth amlwg wedi'i hepgor o'n pecyn o bwerau, sef datganoli'r doll teithwyr awyr, a argymhellwyd yn gyntaf yn 2012 gan gomisiwn Llywodraeth y DU ei hun. Ac wrth gwrs, fel y buom yn ddadlau'n ddiweddar yn y Siambr, mae'r Pwyllgor Materion Cymreig wedi galw'n ddiweddar am ddatganoli'r doll teithwyr awyr i Gymru erbyn 2021, ac roedd hwnnw'n safbwynt a gefnogwyd yn unfrydol gan y Siambr, a chaiff ei gefnogi'n gryf iawn gan y gymuned fusnes. Ond hoffwn droi yn awr at rai o'r pwyntiau penodol a godwyd gan Mark Reckless, a'r cyntaf oedd y bwlch rhwng yr arian a godir yng Nghymru a'r arian a werir yng Nghymru. Mae'n iawn i ddweud bod y bwlch oddeutu £13 biliwn, sy'n cyfateb i tua £4,000 y pen. Ac wrth gwrs, mae dadl yno pan soniwn am annibyniaeth - a godwyd yn y Siambr yn gynharach heddiw - ac mae'n ymddangos, ar y dechrau un yn sicr, y byddai safonau byw yn gostwng yng Nghymru. Ond mae'n debyg y gallwn adael hynny ar gyfer trafodaeth lawnach ar achlysur arall. Rhan o'r her yno a'r allwedd y naill ffordd neu'r llall fyddai gwella ein sylfaen drethi, ac mae hynny'n rhywbeth yr ydym yn canolbwyntio'n fawr iawn arno. Mae'r fframwaith datblygu cenedlaethol, y cawsom gyfle i'w drafod yn y Pwyllgor Cyllid y bore yma, yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd, a chynhelir ymgynghoriad yn ei gylch. Daw i rym yn 2020 ac mae hynny'n caniatáu inni edrych ar hyn yn fwy hirdymor. Rwyf wedi bod yn gweithio gyda'r Gweinidog sy'n gyfrifol am gynllunio hynny, gan fy mod yn awyddus iawn i sicrhau bod ein blaenoriaethau strategol ar gyfer y dyfodol yn rhai a fydd yn ein helpu i dyfu ein sylfaen drethi a gwneud hynny mewn un neu ddwy o ffyrdd, gan weithio ar draws y Llywodraeth gyda chyd-Aelodau ym maes addysg, er enghraifft, i sicrhau ein bod yn uwchsgilio pobl yng Nghymru ac yn caniatáu i bawb wneud y gorau o'u potensial incwm, a hefyd i ddenu pobl i Gymru sy'n mynd i fod yn creu cyfoeth, unwaith eto er mwyn gwella ein sylfaen drethi. Mae llawer o waith wedi'i wneud ar drethi newydd. Mae pwysigrwydd cael y system yn iawn a mynd o amgylch y trac y tro cyntaf a phrofi'r peirianwaith, fel y dywedodd Mark Drakeford, yn bwysig iawn.