English: I'd like to start by offering my thanks to the committee, its clerking team and the witnesses for what I think is a very robust piece of work. For my contribution, I'll be focusing on a couple of the key recommendations. Firstly, recommendation 1 around promoting the importance of school attendance. We all know that it's important that children and young people attend school, and it's key that we get that positive message out there, especially after all the disruption and uncertainty that has been experienced over the past few years. I welcome the response from Welsh Government, saying that it will increase communications to parents and carers, both to address concerns and emphasise that positive rhetoric on the importance of going to school. I'm pleased at the mention of family engagement officers within the Minister's response, and their role in creating strong partnerships and offering bespoke support. I know these officers are doing really great work in Rhondda Cynon Taf, and I just want to pay tribute to the significant impact that they have. Secondly, I want to touch on recommendation 3 regarding learner travel. I endorse the committee's call for a learner-centred approach. Perhaps in this context it's worth briefly paying tribute to RCT council's offer for free transport. This applies if a child in primary school lives 1.5 miles from their nearest suitable provision, or 2 miles if attending secondary school. So, RCT already goes beyond what is set out in the Measure, focusing on the individual and trying to remove barriers to attending school. I understand the Welsh Government's comments around active travel as being important, but this will not be suitable for all children and also it would not be the choice for all parents and guardians. The comment in the Welsh Government's response that the proposed bus Bill offers a chance to also look again at school transport is a very important commitment. I hope this consideration will include a pilot study around free bus travel for children and young people, although I appreciate that it's something that the Minister might not be able to give today. There is lots to support this, and breaking down any barriers to attend school is, for me, a key factor. I appreciate the work Welsh Government already does to make transport more affordable for children and young people, but the Bill is a perfect chance to find out if taking this next step is feasible and desirable. That's a call that I know I and others have made before, but it is also one that both the previous Children's Commissioner for Wales and the Future Generations Commissioner for Wales have also supported. Thirdly, recommendations 4 and 7, and these relate to the use of data and how it triggers interventions and offers a call for greater consistency. I'm really pleased by the responsive comments from the Minister in relation to these. From my own experience of holding a pastoral role in a secondary school, I know how important it is to track and monitor attendance, so that any issues can be picked up, resolved by support with early interventions, and thereby preventing many problems from spiralling. Attendance data is perhaps the most valuable tool that schools have to identify pupils in need of support for things like mental health, and I completely agree with the quote from Professor Ann John in the report, that 'what gets counted matters'. And I endorse the children's commissioner's view of persistent absence as a red flag, suggestive of both symptom and cause, and I welcome the commitment to a consistent approach in any revised framework. I really would like to see a gold standard embedded across Wales. Finally, recommendation 5 on publishing information on the links between attainment and absence. I do have sympathy with this, but I feel it must be approached in a sensible way so that lessons are learned from previous approaches. Anecdotally, based on my own experiences, I'm thinking of previous systems where just a 4 per cent margin on attendance could see schools categorised at the extreme ends of the scale as either green or red. Sometimes the raw data doesn't quite tell the whole story, and I note the evidence given by NASUWT Cymru to the committee that while schools have a role to play, it is relative to the role that other organisations must play. I'd like to close by thanking the committee again for this piece of work. It's a really important subject to ensure that our children and young people get the best start, and problems are identified. But I'd also like to thank the Minister for his positive response, and I look forward to following the next steps as this work is taken forward.
Welsh: Hoffwn ddechrau drwy gynnig fy niolch i'r pwyllgor, ei dîm clercio a'r tystion am yr hyn rwy'n ei ystyried yn ddarn cadarn iawn o waith. Yn fy nghyfraniad, byddaf yn canolbwyntio ar un neu ddau o'r argymhellion allweddol. Yn gyntaf, argymhelliad 1 ynghylch hyrwyddo pwysigrwydd presenoldeb yn yr ysgol. Rydym i gyd yn gwybod ei bod hi'n bwysig fod plant a phobl ifanc yn mynychu'r ysgol, ac mae'n allweddol ein bod yn cyfleu'r neges gadarnhaol honno, yn enwedig ar ôl yr holl darfu ac ansicrwydd a brofwyd dros y blynyddoedd diwethaf. Rwy'n croesawu'r ymateb gan Lywodraeth Cymru yn dweud y bydd yn cynyddu cysylltiad â rhieni a gofalwyr, er mwyn mynd i'r afael â phryderon a phwysleisio'r rhethreg gadarnhaol ynghylch pwysigrwydd mynychu'r ysgol. Rwy'n falch o'r cyfeiriad at swyddogion ymgysylltu â theuluoedd yn ymateb y Gweinidog, a'u rôl yn creu partneriaethau cryf ac yn cynnig cefnogaeth bwrpasol. Rwy'n gwybod bod y swyddogion hyn yn gwneud gwaith gwych iawn yn Rhondda Cynon Taf, a hoffwn dalu teyrnged i'r effaith sylweddol y maent yn ei chael. Yn ail, hoffwn grybwyll argymhelliad 3 ynglŷn â theithio gan ddysgwyr. Rwy'n cymeradwyo galwad y pwyllgor am ddull sy'n canolbwyntio ar y dysgwr. Yn y cyd-destun hwn, efallai ei bod yn werth talu teyrnged yn fyr i gynnig cludiant am ddim Cyngor Rhondda Cynon Taf. Mae hwn yn berthnasol os yw plentyn ysgol gynradd yn byw 1.5 milltir o'i ddarpariaeth addas agosaf, neu 2 filltir os yw'n mynychu ysgol uwchradd. Felly, mae Rhondda Cynon Taf eisoes yn mynd y tu hwnt i'r hyn sydd wedi'i nodi yn y Mesur, gan ganolbwyntio ar yr unigolyn a cheisio cael gwared ar rwystrau i fynychu'r ysgol. Rwy'n deall bod sylwadau Llywodraeth Cymru ynglŷn â theithio llesol yn bwysig, ond ni fydd hyn yn addas i bob plentyn ac nid dyma fyddai dewis pob rhiant a gwarcheidwad. Mae'r sylw yn ymateb Llywodraeth Cymru fod y Bil bysiau arfaethedig yn cynnig cyfle i edrych eto ar gludiant i'r ysgol hefyd yn ymrwymiad pwysig iawn. Rwy'n gobeithio y bydd yr ystyriaeth hon yn cynnwys astudiaeth beilot ar deithio am ddim ar fysiau i blant a phobl ifanc, er fy mod yn sylweddoli efallai ei fod yn rhywbeth na fydd y Gweinidog yn gallu ei roi heddiw. Mae llawer i gefnogi hyn, ac mae chwalu unrhyw rwystrau i fynychu'r ysgol, i mi, yn ffactor allweddol. Rwy'n gwerthfawrogi'r gwaith y mae Llywodraeth Cymru eisoes yn ei wneud i wneud cludiant yn fwy fforddiadwy i blant a phobl ifanc, ond mae'r Bil yn gyfle perffaith i ddarganfod a yw cymryd y cam nesaf hwn yn ymarferol ac yn ddymunol. Mae honno'n alwad y gwn fy mod i ac eraill wedi'i gwneud o'r blaen, ond mae hefyd yn un y mae Comisiynydd Plant blaenorol Cymru a Chomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru wedi ei chefnogi. Yn drydydd, argymhellion 4 a 7, ac mae'r rhain yn ymwneud â defnyddio data a sut mae'n sbarduno ymyriadau ac yn galw am fwy o gysondeb. Rwy'n falch iawn o'r sylwadau ymatebol gan y Gweinidog mewn perthynas â'r rhain. O'm profiad fy hun o chwarae rôl fugeiliol mewn ysgol uwchradd, rwy'n gwybod pa mor bwysig yw olrhain a monitro presenoldeb, fel y gellir nodi unrhyw broblemau, eu datrys drwy gefnogaeth gydag ymyriadau cynnar, a thrwy hynny atal llawer o broblemau rhag gwaethygu. Mae'n bosibl mai data presenoldeb yw'r arf mwyaf gwerthfawr sydd gan ysgolion i adnabod disgyblion sydd angen cefnogaeth gyda phethau fel iechyd meddwl, ac rwy'n cytuno'n llwyr gyda dyfyniad yr Athro Ann John yn yr adroddiad, 'mai'r hyn sy'n cael ei gyfrif sydd o bwys'. Ac rwy'n cymeradwyo'r hyn a ddywed y Comisiynydd Plant, sef bod absenoldeb parhaus yn faner goch, sy'n awgrymu symptom ac achos fel ei gilydd, ac rwy'n croesawu'r ymrwymiad i ddull cyson mewn unrhyw fframwaith diwygiedig. Hoffwn yn fawr weld safon aur yn cael ei gwreiddio ledled Cymru. Yn olaf, argymhelliad 5 ar gyhoeddi gwybodaeth am y cysylltiadau rhwng cyrhaeddiad ac absenoldeb. Rwy'n cydymdeimlo â hyn, ond rwy'n teimlo bod rhaid mynd ati mewn ffordd synhwyrol fel bod gwersi'n cael eu dysgu o ddulliau blaenorol. Yn anecdotaidd, yn seiliedig ar fy mhrofiadau fy hun, rwy'n meddwl am systemau blaenorol lle roedd gwahaniaeth o 4 y cant yn y lefelau presenoldeb yn arwain at ysgolion yn cael eu categoreiddio ar begynau eithaf y raddfa, naill ai'n wyrdd neu'n goch. Weithiau, nid yw'r data crai yn dweud y stori gyfan, ac rwy'n nodi'r dystiolaeth a roddwyd gan Gymdeithas Genedlaethol yr Ysgolfeistri ac Undeb yr Athrawesau i'r pwyllgor, a oedd yn nodi, er bod gan ysgolion rôl i'w chwarae, ei bod yn gymharol i'r rôl y mae'n rhaid i sefydliadau eraill ei chwarae. Hoffwn gloi drwy ddiolch eto i'r pwyllgor am y gwaith hwn. Mae'n bwnc pwysig iawn i sicrhau bod ein plant a'n pobl ifanc yn cael y dechrau gorau, a bod problemau'n cael eu nodi. Ond hoffwn ddiolch hefyd i'r Gweinidog am ei ymateb cadarnhaol, ac edrychaf ymlaen at ddilyn y camau nesaf wrth i'r gwaith hwn gael ei ddatblygu.