techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank the Cabinet Secretary for the written statement yesterday, and for today. I think it's been really important for us to have advanced notice. And I agree with my colleague Jenny Rathbone about the importance of data, and up-to-date data and evidence. But I have to say, my heart did sink when I read this, and heard about it yesterday, because this is an issue that won't go away. I said in June that we should have grasped this nettle many, many years ago, and we're still trying to grasp it. It's very frustrating that this has been held up by the UK Government, without consultation, and that is deplorable. The Cabinet Secretary has outlined the timescale that he was informed of this, which, to me, is inexcusable. But can you give assurances that this will not shorten the inquiry, it will not be to the detriment of the depth of the consultation, and reassure people that an M4 relief road is at the forefront of his mind? And can he press the UK Government on this, and convey the views of the Assembly in terms of how little consultation we had?
Welsh: Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am y datganiad ysgrifenedig ddoe, ac am heddiw. Rwy'n credu ei bod wedi bod yn bwysig iawn i ni gael rhybudd ymlaen llaw. Ac rwy'n cytuno â'm cydweithiwr Jenny Rathbone ynglŷn â phwysigrwydd data, a data a thystiolaeth gyfredol. Ond mae'n rhaid i mi ddweud, gwnaeth fy nghalon suddo wrth ddarllen hwn, a phan glywais am y peth ddoe, oherwydd mae hwn yn fater na fydd yn diflannu. Dywedais ym mis Mehefin y dylem ni fod wedi mynd i'r afael â'r mater hwn, flynyddoedd lawer yn ôl, ac rydym ni'n dal i geisio mynd i'r afael ag ef. Mae'n rhwystredig iawn fod hyn wedi'i ddal yn ôl gan Lywodraeth y DU, heb ymgynghoriad, ac mae hynny'n resynus. Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi amlinellu'r amserlen pan gafodd wybod am hyn, sydd, i mi, yn anfaddeuol. Ond a allwch chi roi sicrwydd na fydd hyn yn byrhau'r ymchwiliad, na fydd ar draul dyfnder yr ymgynghoriad, a sicrhau pobl bod ffordd liniaru ar gyfer yr M4 yn flaenoriaeth ganddo? A allai ef bwyso ar Lywodraeth y DU ynglŷn â hyn, a chyfleu barn y Cynulliad o ran cyn lleied y mae wedi ymgynghori â ni?
English: Yes. Can I thank the Member for her questions, and say that my heart also sank when this matter - the consequences of the Department for Transport's failure to engage with us earlier, or to consult with us - came home? I can confirm that this will not shorten the inquiry. I think it's absolutely right and fair that every person and every organisation that has an interest in this subject is able to present their case and be heard. And we will, of course, as I've already given assurance, publish our revised modelling as soon as that is possible.
Welsh: Gallaf. A gaf i ddiolch i'r Aelod am ei chwestiynau, a dweud bod fy nghalon innau hefyd wedi suddo pan ddaeth y mater hwn - canlyniadau'r ffaith bod yr Adran Drafnidiaeth wedi methu ag ymgysylltu â ni yn gynharach, neu wedi methu ag ymgynghori â ni - i'r amlwg? Gallaf gadarnhau na fydd hyn yn byrhau'r ymchwiliad. Rwy'n credu ei bod yn hollol gywir a theg bod pob unigolyn a phob sefydliad sydd â buddiant yn y pwnc hwn yn gallu cyflwyno eu hachos a chael eu clywed. A byddwn, wrth gwrs, yn cyhoeddi ein model diwygiedig cyn gynted ag y bo hynny'n bosibl, fel yr wyf eisoes wedi eich sicrhau.
English: The next item is the statement by the Cabinet Secretary for Finance and Local Government: an update on local government reform. And I call on the Cabinet Secretary, Mark Drakeford.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol ar y diweddaraf ar ddiwygio llywodraeth leol. Ac rwy'n galw ar yr Ysgrifennydd Cabinet, Mark Drakeford.
English: Thank you, Presiding Officer. And thank you for the opportunity to make a statement today on the proposals for the reform of local government. Local government plays a vital part in the lives of every citizen in Wales. Councils provide the services that educate our children, look after our elderly, dispose of our waste, and light our streets. They go on doing so, moreover, during a period that the Institute for Fiscal Studies has called an extraordinary 10 or more years of retrenchment in public spending.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. A diolch am y cyfle i wneud datganiad heddiw ar y cynigion ar gyfer diwygio llywodraeth leol. Mae llywodraeth leol yn chwarae rhan hanfodol bwysig ym mywydau pob dinesydd yng Nghymru. Cynghorau sy'n darparu'r gwasanaethau sy'n addysgu ein plant, sy'n edrych ar ôl ein henoed, sy'n cael gwared ar ein gwastraff, ac sy'n goleuo ein strydoedd. Ac maen nhw'n parhau i wneud hynny yn ystod cyfnod y mae'r Sefydliad Astudiaethau Cyllid wedi ei alw'n gyfnod eithriadol o gwtogi gwariant cyhoeddus dros 10 mlynedd neu fwy.
English: I'd just like to endorse earlier comments made about how welcome this statement is today and the fact that you acknowledge now that your Government needed to do a u-turn on what was a fiasco during the past three years. I would just respectfully disagree with you as regards the draft local government Bill, where you said you'd found much agreement. If you do recall, Cabinet Secretary, in committee, my colleague here, Mark Isherwood, and I were very much witness to the fact that it wasn't met with much - there was more that they didn't agree with than what they actually did agree with. Had it not been for the casting vote of the Chairman, on previous Bills to do with this, they wouldn't have seen any light of day. I think, let's be honest: there wasn't any political consensus last time because it was a mess. I think we're all now wanting to work with you positively, where we can agree, but I have to say that the model that you do present does concern me a little, when you talk about regional authorities, where the devil is in the detail, as to how much influence Plaid Cymru themselves have had on these plans going forward.
Welsh: Hoffwn ategu'r sylwadau cynharach a wnaed ynglŷn â faint o groeso sydd i'r datganiad hwn heddiw a'r ffaith eich bod yn cydnabod bellach bod angen i'ch Llywodraeth wneud tro pedol ar yr hyn a oedd yn draed moch yn ystod y tair blynedd diwethaf. Byddwn yn barchus yn anghytuno â chi o ran y Bil llywodraeth leol drafft, lle y dywedasoch eich bod wedi canfod llawer o gytundeb. Os cofiwch chi, Ysgrifennydd y Cabinet, yn y pwyllgor, roedd fy nghydweithiwr yn y fan yma, Mark Isherwood, a minnau yn dystion i'r ffaith na chafodd fawr o groeso - roedd mwy nad oeddent yn cytuno ag ef nag oedd mewn gwirionedd yn cytuno ag ef. Oni bai am bleidlais fwrw'r Cadeirydd, ar Filiau blaenorol a oedd yn ymwneud â hyn, ni fyddent wedi gweld unrhyw olau dydd. Rwy'n credu, gadewch i ni fod yn onest: nid oedd unrhyw gonsensws gwleidyddol y tro diwethaf oherwydd ei fod yn llanast. Rwy'n credu ein bod i gyd yn awyddus i weithio mewn modd cadarnhaol gyda chi erbyn hyn, lle y gallwn gytuno, ond mae'n rhaid i mi ddweud bod y model yr ydych chi'n ei gyflwyno yn achosi rhywfaint o bryder i mi, pan eich bod yn siarad am awdurdodau rhanbarthol, lle mae'r problemau yn y manylder, o ran faint o ddylanwad y mae Plaid Cymru ei hun wedi ei gael ar y cynlluniau hyn wrth symud ymlaen.
English: Leave us alone.
Welsh: Gadewch lonydd i ni.
English: You should join us, really. [Laughter.]
Welsh: Dylech chi ymuno â ni, mewn gwirionedd. [Chwerthin.]
English: So, I'd ask you: do you really feel that local authorities are up to the mark when it comes to procurement? Because I've worked previously with the previous Minister for finance, Jane Hutt, on this and I think it's fair to say that, with local authorities, in terms of local procurement and cost-effective procurement, we still have a long way to go.
Welsh: Felly, rwyf yn gofyn i chi: a ydych chi wir yn teimlo bod awdurdodau lleol yn cyrraedd y safon pan ddaw at gaffael? Oherwydd rwyf wedi gweithio gyda'r Gweinidog cyllid blaenorol, Jane Hutt, ar hyn ac rwy'n credu ei bod yn deg i ddweud, gydag awdurdodau lleol, o ran caffael lleol a chaffael cost-effeithiol, bod gennym ffordd bell i fynd o hyd.
English: Are you coming to a conclusion, please? You've had, I think, four or five questions now.
Welsh: A ydych chi'n dod i'r terfyn, os gwelwch yn dda? Rydych chi wedi cael, rwy'n credu, pedwar neu bum cwestiwn erbyn hyn.
English: Right. Okay.
Welsh: Iawn. Iawn.
English: So, if you could just finally conclude in the next 10 seconds.
Welsh: Felly, os gwnewch chi derfynu yn y 10 eiliad nesaf.
English: Okay. My final question then: what stakeholders have been engaged from successful ICT shared services in England, Scotland and Northern Ireland, and how are you looking at other devolved nations to see how they are actually working in terms of local government reform? Thank you. Thank you, Deputy Presiding Officer.
Welsh: Iawn. Fy nghwestiwn olaf felly: pa randdeiliaid ydych chi wedi ymgysylltu â nhw o gydwasanaethau TGCh llwyddiannus yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon, a sut ydych chi'n ystyried y gwledydd datganoledig eraill i weld sut y maen nhw yn gweithio mewn gwirionedd o ran diwygio llywodraeth leol? Diolch. Diolch, Ddirprwy Lywydd.
English: I thank the Member for the questions. I agree with his starting point that people who work in our local authorities in Wales are, by and large, people with families, with children who go to school, with mortgages to pay, and the uncertainty has not been good for them, and that's why I'm very keen to try and create a consensus about a way ahead. If the committee choose to take an interest in this topic, I think that would be very helpful, and I would look forward to receiving their interest and their advice, if they are able to find the time to do that. Dirprwy Lywydd, I think one of the strengths of the model that I've outlined is that it shouldn't lead to wholesale changes in the way that people are employed. It seems to me that, by and large, front-line staff will remain employed by the authorities they are employed by today. We would expect - I would expect - that, at a management level, you would have more regional arrangements in order to be able to deploy resources across the regional arrangements that we are proposing. The detail of this is for the next few months, to discuss with trade unions, employers and others with an interest, and, certainly, from my perspective, it will be a topic in which I will retain a very strong interest.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y cwestiynau. Rwyf yn cytuno â'i bwynt cyntaf fod y bobl sy'n gweithio yn ein hawdurdodau lleol yng Nghymru, ar y cyfan, yn bobl â theuluoedd, â phlant sy'n mynd i'r ysgol, a morgeisi i'w talu, ac nid yw'r ansicrwydd wedi bod yn dda iddynt, a dyna pam yr wyf yn awyddus iawn i geisio creu consensws ynghylch y ffordd ymlaen. Os yw'r pwyllgor yn dewis cymryd diddordeb yn y pwnc hwn, rwy'n meddwl y byddai hynny'n ddefnyddiol iawn, a byddwn yn edrych ymlaen at dderbyn eu diddordeb a'u cyngor, os ydynt yn gallu dod o hyd i'r amser i wneud hynny. Dirprwy Lywydd, rwy'n credu mai un o gryfderau'r model yr wyf wedi'i amlinellu yw na ddylai arwain at newidiadau ar raddfa eang yn y ffordd y mae pobl yn cael eu cyflogi. Mae'n ymddangos i mi, ar y cyfan, y bydd staff rheng flaen yn parhau i gael eu cyflogi gan yr awdurdodau y maent yn cael eu cyflogi ganddyn nhw heddiw. Byddem ni'n disgwyl - byddwn i yn disgwyl - ar lefel rheolwyr, y byddai gennych drefniadau mwy rhanbarthol er mwyn gallu defnyddio adnoddau ar draws y trefniadau rhanbarthol yr ydym yn eu cynnig. Mae manylion hyn ar gyfer yr ychydig fisoedd nesaf, er mwyn trafod ag undebau llafur, cyflogwyr ac eraill sydd â diddordeb, ac, yn sicr, o fy safbwynt i, bydd yn bwnc lle y byddaf yn cadw diddordeb cryf iawn.
English: You can ask two questions, Mike, very briefly, but you can't make points.
Welsh: Cewch ofyn dau gwestiwn, Mike, yn fyr iawn, ond ni chewch wneud pwyntiau.
English: Okay. Can I ask two questions very briefly? [Laughter.] Why do we want to have a city region and another region for services? Surely, the city region is the footprint. I think that you might want to sub-divide within the footprint, but having it across - . Swansea and Neath Port Talbot will be called Janus, because we look east for some things and west for the others. It just does not make a lot of sense and it doesn't work for building up relationships, where we work with Bridgend for some things, Carmarthenshire for others. Can I say that, of course, in terms of health, which is a part of the public service, although not under your remit, the ARCH programme, for example, has started to get the area to the west of Swansea working with Swansea? The final question I've got is that we've seen in health a situation where we've had primary and secondary health put together: has that actually worked in getting them to work closer? I think that the answer most people will come up with is, 'No, it hasn't.' I think that what it has done is move money from primary care into secondary care, and I don't think that's what people particularly wanted. You've only got to listen to primary care practitioners, who'll tell you exactly how badly done by they are and that all the money goes into hospitals. So, can I finish by saying: will the Minister look again at having the two-area model and look towards the city region as the basic footprint for public services?
Welsh: Iawn. A gaf i ofyn dau gwestiwn yn fyr iawn? [Chwerthin.] Pam ydym ni'n awyddus i gael dinas -ranbarth a rhanbarth arall ar gyfer gwasanaethau? Does bosib nad y ddinas-ranbarth yw'r ôl troed. Rwy'n credu y gallech fod eisiau isrannu o fewn yr ôl troed, ond mae ei gael ar draws - . Bydd Abertawe a Chastell-nedd Port Talbot yn cael eu galw'n Janus, oherwydd ein bod yn edrych i'r dwyrain ar gyfer rhai pethau ac i'r gorllewin ar gyfer y lleill. Nid yw'n gwneud llawer o synnwyr ac nid yw'n gweithio ar gyfer datblygu perthynas ag eraill, pan ein bod yn gweithio gyda Phen-y-bont ar Ogwr ar gyfer rhai pethau, a Sir Gaerfyrddin ar gyfer pethau eraill. A gaf i ddweud, wrth gwrs, o ran iechyd, sy'n rhan o'r gwasanaeth cyhoeddus, er nad o dan eich cylch gwaith, mae'r rhaglen ARCH, er enghraifft, wedi dechrau cael yr ardal i'r gorllewin o Abertawe i weithio gydag Abertawe. Y cwestiwn olaf sydd gennyf yw ein bod wedi gweld sefyllfa o ran iechyd lle mae iechyd sylfaenol ac eilaidd wedi'u rhoi at ei gilydd: a yw hynny wedi gweithio mewn gwirionedd o ran eu cael i weithio'n agosach? Rwy'n credu mai'r ateb y bydd y rhan fwyaf o bobl yn ei roi yw, 'Na, nid yw wedi gweithio.' Rwy'n credu mai'r hyn y mae wedi'i wneud yw symud arian o ofal sylfaenol i ofal eilaidd, ac nid wyf yn credu mai dyna yr oedd pobl ei eisiau yn arbennig. Nid oes ond rhaid i chi wrando ar ymarferwyr gofal sylfaenol, a fydd yn dweud wrthych yn union y cam y maent yn ei gael a bod yr arian i gyd yn mynd i ysbytai. Felly, a gaf i orffen drwy ddweud: a wnaiff y Gweinidog edrych eto ar ddefnyddio'r model dwy ardal ac ystyried y ddinas-ranbarth fel ôl troed sylfaenol ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus?
English: Could I thank Mike Hedges, who I always listen to very carefully on these matters? I've said to him before: it's never been a claim of mine that size is the determining factor in the success of public services; nor, however, do I think that size is an irrelevant factor in the way that things are organised. Size does bring some advantages in some aspects. So, I don't rule it out, but I don't think it's the factor that overrides all others. I said in my statement that, when I said to you that you could have three city regions discharging some functions and another set of regional arrangements for other functions, that was what was said to me during the visits that I have made since May and June of last year. I'm not wedded to that dual model, and I'm very happy to have further detailed discussions. He says to me that the city region is the footprint. Well, is it the footprint for social services in the Cardiff capital city region, where there are 10 local authorities, with three different health boards serving some very diverse populations? I don't know. I just put the question there for us to discuss. Finally, the point that I think he makes about primary and secondary healthcare being brought together in single health boards is that organisational boundaries do not, by themselves, dissolve professional boundaries. In that sense, I certainly do agree with him.
Welsh: A gaf i ddiolch i Mike Hedges - rwyf bob amser yn gwrando yn ofalus iawn arno ar y materion hyn? Rwyf wedi dweud wrtho o'r blaen: nid wyf erioed wedi mynnu mai maint yw'r ffactor sy'n penderfynu llwyddiant gwasanaethau cyhoeddus; ond nid wyf, er hynny, yn credu bod maint yn ffactor amherthnasol yn y ffordd y mae pethau'n cael eu trefnu. Mae maint yn dod â rhai manteision mewn rhai agweddau. Felly, nid wyf yn ei ddiystyru, ond nid wyf yn credu ei fod yn ffactor sy'n drech na phob un arall. Dywedais yn fy natganiad, pan ddywedais wrthych chi y gallech gael tri dinas-ranbarth yn cyflawni rhai swyddogaethau a chyfres arall o drefniadau rhanbarthol ar gyfer swyddogaethau eraill, dyna a ddywedwyd wrthyf yn ystod yr ymweliadau yr wyf wedi eu cynnal ers mis Mai a Mehefin y llynedd. Nid wyf yn gaeth i'r model deuol hwnnw, ac rwy'n hapus iawn i gael rhagor o drafodaethau manwl. Mae ef yn dweud wrthyf mai'r ddinas-ranbarth yw'r ôl troed. Wel, a yw'n ôl troed ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol ym mhrifddinas-ranbarth Caerdydd, lle y ceir 10 o awdurdodau lleol, gyda thri bwrdd iechyd gwahanol yn gwasanaethu poblogaethau amrywiol iawn? Nid wyf yn gwybod. Rwy'n gofyn y cwestiwn dim ond er mwyn i ni ei drafod. Yn olaf, y pwynt rwy'n credu y mae yn ei wneud ynglŷn â gofal iechyd sylfaenol ac eilaidd yn cael eu dwyn ynghyd mewn byrddau iechyd unigol yw nad yw ffiniau sefydliadol, ynddynt eu hunain, yn diddymu ffiniau proffesiynol. Yn yr ystyr hwnnw, yr wyf yn sicr yn cytuno ag ef.
English: In terms of today of all days - for the Tories to talk about u-turns when the budget surplus is suddenly no longer necessary for austerity. But there we are. I digress. Right. I want to welcome strongly today's statement from the Cabinet Secretary and the positive co-constructive approach with stakeholders pan Wales today, which outlines new ways of working, further clarity and further surety for local government, its workforce, its representatives and the public. So, would the Cabinet Secretary agree, though, that it is imperative, as Wales continues to be hit and buffeted by the dual impacts - increasingly likely - of Welsh block grant cuts from the increasingly heartless Tory Government and, in addition to the 10 per cent of swingeing cuts to Wales, coupled with and alongside the ending of European structural funding and the hollow promises and, yes, lies from the parties opposite, to reference the still missing, promised and guaranteed money for Wales?
Welsh: O ran heddiw o bob diwrnod - i'r Torïaid sôn am dro pedol pan, yn sydyn, nad oes angen gwarged yn y gyllideb bellach ar gyfer cyni. Ond dyna ni. Rwy'n crwydro. Iawn. Rwyf eisiau croesawu'n gryf y datganiad heddiw gan Ysgrifennydd y Cabinet a'r ymagwedd gydadeiladol gadarnhaol gyda rhanddeiliaid ledled Cymru heddiw, sy'n amlinellu ffyrdd newydd o weithio, mwy o eglurder a sicrwydd pellach ar gyfer llywodraeth leol, ei gweithlu, ei chynrychiolwyr a'r cyhoedd. Felly, a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno, er hynny, ei bod yn hollbwysig, wrth i Gymru barhau i gael ei tharo a'i hysgytio gan effeithiau deuol - cynyddol debygol - toriadau i grant bloc Cymru gan y Llywodraeth Dorïaidd gynyddol ddideimlad ac, yn ychwanegol at y 10 y cant o doriadau llym i Gymru, ynghyd â diwedd cyllid strwythurol Ewropeaidd a'r addewidion gwag ac, ie, celwydd gan y pleidiau gyferbyn, i gyfeirio at yr arian a addawyd ac sydd wedi'i warantu, sy'n dal ar goll, ar gyfer Cymru?
English: Excuse me. Will you reflect on what you have just said and the word -
Welsh: Esgusodwch fi. A wnewch chi ystyried yr hyn yr ydych newydd ei ddweud a'r gair -
English: I will reflect upon it.
Welsh: Gwnaf ei ystyried.
English: Nobody lies in this Chamber.
Welsh: Nid oes neb yn dweud celwydd yn y Siambr hon.
English: The promised and guaranteed missing money from Wales - . Perhaps Paul Davies has gone to buy breakfast for somebody. This issue, secondly -
Welsh: Yr arian coll a addawyd ac a warantwyd o Gymru - . Efallai bod Paul Davies wedi mynd i brynu brecwast i rywun. Cafodd y mater hwn, yn ail -
English: No, I'm sorry. You've asked a question. We're nearly out of time, so can you now wind up, please, with your question?
Welsh: Na, mae'n ddrwg gennyf. Rydych chi wedi gofyn cwestiwn. Rydym ni bron ar derfyn ein hamser, felly a wnewch chi ddirwyn i ben yn awr, os gwelwch yn dda, gyda'ch cwestiwn?
English: This issue was only further exacerbated by an ever-increasing and growing need demographically for excellent local public service delivery. Would the Cabinet Secretary agree that the need for a timely, resilient and strong framework is vital for Wales, and that the time is now for this Chamber to step up to the consensual plate, stop procrastinating over political points and reach a collective and welcome consensus on the way forward? Thank you.
Welsh: Cafodd y mater hwn ei waethygu ymhellach gan angen demograffig sy'n cynyddu'n barhaus ac sy'n tyfu am ddarpariaeth o wasanaethau cyhoeddus lleol rhagorol. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno bod yr angen am fframwaith amserol, cydnerth a chryf yn hanfodol i Gymru, ac mai nawr yw'r amser i'r Siambr hon achub ar ei chyfle i gydsynio, rhoi'r gorau i din-droi dros bwyntiau gwleidyddol a dod i gonsensws cyfunol a gaiff ei groesawu ynglŷn â'r ffordd ymlaen? Diolch.
English: Well, the impact of austerity is real, as the IFS report demonstrated. The loss of European funding adds another layer of uncertainty, which has a direct impact on local authorities, through which many of the very best European schemes have been put into practice. All of that does amount to a compelling case to build new resilience into local authorities in Wales, and that is what I hope the statement that I have made this afternoon will help us to achieve.
Welsh: Wel, mae effaith cyni yn real, fel y mae adroddiad y Sefydliad Asiantaethau Cyllid yn dangos. Mae colli arian Ewropeaidd yn ychwanegu haen arall o ansicrwydd, sy'n cael effaith uniongyrchol ar awdurdodau lleol, y mae llawer o gynlluniau gorau Ewrop wedi eu gweithredu drwyddynt. Mae hynny i gyd yn golygu bod achos cymhellol i adeiladu cydnerthedd newydd i awdurdodau lleol yng Nghymru, a dyna'r hyn yr wyf yn gobeithio y bydd y datganiad yr wyf wedi ei wneud y prynhawn yma yn ein helpu i'w gyflawni.
English: Thank you. Finally, Dafydd Elis-Thomas.
Welsh: Diolch. Yn olaf, Dafydd Elis-Thomas.