techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Cabinet Secretary, I've also been perusing yesterday's written statement and a permanent business rates relief scheme of the type you've identified was desperately needed, so we welcome the permanence of the new scheme. I've raised over the last months - and years, probably, now - some of the problems that small businesses, particularly high-street businesses in my constituency in Monmouth and Chepstow, have been facing with some of the extraordinary hikes in business rates that they've experienced. I know that that was out of your control in many ways, but the relief scheme that you implement is within your control. As you said in answer to the last question, you are able to frame that so that it does meet Welsh needs and the Welsh context. I do share Adam Price's concern that this new scheme doesn't tick all the boxes and there will be notspots, so to speak, out in towns and high streets, particularly in my constituency, and pockets elsewhere. Will you at least undertake that you will keep the new system under review, so permanent it may be, but intransigent and inflexible it won't be, and, in the future, if you do get advice that it needs to be altered and amended that you will do that as soon as possible?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, rwyf fi hefyd wedi bod yn bwrw golwg dros ddatganiad ysgrifenedig ddoe ac roedd angen dybryd am gynllun rhyddhad ardrethi busnes parhaol o'r math rydych wedi'i nodi, felly rydym yn croesawu sefydlogrwydd y cynllun newydd. Dros y misoedd diwethaf - a blynyddoedd, mae'n debyg, bellach - rwyf wedi codi rhai o'r problemau y mae busnesau bach, a busnesau ar y stryd fawr yn enwedig yn fy etholaeth ym Mynwy a Chas-Gwent, wedi bod yn eu hwynebu yn sgil peth o'r cynnydd rhyfeddol a welsant mewn ardrethi busnes. Gwn fod hynny y tu hwnt i'ch rheolaeth chi mewn llawer o ffyrdd, ond mae'r cynllun rhyddhad rydych yn ei weithredu o fewn eich rheolaeth. Fel y dywedoch chi wrth ateb y cwestiwn diwethaf, rydych yn gallu llunio hwnnw fel ei fod yn diwallu anghenion Cymru a'r cyd-destun Cymreig. Rwy'n rhannu pryder Adam Price nad yw'r cynllun newydd hwn yn ticio'r blychau i gyd ac y bydd yna fannau gwan, fel petai, mewn trefi a strydoedd mawr, yn enwedig yn fy etholaeth i, ac mewn rhai mannau eraill. A wnewch chi o leiaf ymrwymo y byddwch yn parhau i adolygu'r system newydd, fel y bydd yn barhaol, ond fel na fydd yn anhyblyg, ac yn y dyfodol, os byddwch yn cael cyngor sy'n dweud bod angen ei newid a'i ddiwygio, y byddwch yn gwneud hynny cyn gynted â phosibl?
English: I'm very happy indeed to give that assurance. I want the scheme to be developmental. I want to find new ways in which we can improve it further into the future. I'm interested to make sure that we work with the Chancellor of the Exchequer in the announcement he made in the budget about more frequent revaluations, so that we don't get these major shifts in some parts of the country when revaluations only happen once every five years. I'm sure the Member will welcome the fact that the additional support that we are able to offer through the high-street rate relief scheme will now be continued in 2018-19 to assist those places that did see hikes in their business rates to accommodate themselves to that over a longer period of time.
Welsh: Rwy'n hapus iawn yn wir i roi'r sicrwydd hwnnw. Rwyf eisiau i'r cynllun fod yn ddatblygiadol. Rwyf eisiau dod o hyd i ffyrdd newydd lle y gallwn ei wella ymhellach yn y dyfodol. Mae gennyf ddiddordeb mewn gwneud yn siŵr ein bod yn gweithio gyda Changhellor y Trysorlys mewn perthynas â'r cyhoeddiad a wnaeth yn y gyllideb ynglŷn ag ailasesiadau amlach, fel nad ydym yn cael y newidiadau mawr hyn mewn rhai rhannau o'r wlad pan fo ailbrisio ond yn digwydd unwaith bob pum mlynedd. Rwy'n siŵr y bydd yr Aelod yn croesawu'r ffaith y bydd y cymorth ychwanegol rydym yn gallu ei gynnig drwy'r cynllun rhyddhad ardrethi ar gyfer y stryd fawr bellach yn parhau yn 2018-19 i gynorthwyo'r lleoedd hynny a welodd gynnydd mawr yn eu hardrethi busnes i ymdopi â hynny dros gyfnod hwy o amser.
English: Will the Cabinet Secretary agree with me that when you have to provide a multiplicity of reliefs and exemptions, it's generally speaking a sign of a bad tax? Whilst the measures that have been announced yesterday are certainly very welcome, they don't actually get to the heart of the problem. Additional support for the childcare sector affects 100 businesses out of nearly 4,400 and for local authorities, £1.3 million divided between 22 means less than £60,000 per authority. There will still be, as Nick Ramsay pointed out a moment ago, lots of small businesses in Wales that will be suffering as a result of the existing system, and any tax that is unrelated to the ability to pay is bound to produce these kinds of anomalies. I take what the Cabinet Secretary said about the Barclay review in Scotland and ways in which we may be able to tweak the existing system, but either we go to a system where we exempt a much larger number of businesses or we design a new tax altogether that removes some of the more objectionable elements of the current tax. I appreciate that that's a long-term solution to the problem, but would the Cabinet Secretary at least commit himself to looking at the possibility of having a better type of tax to tax businesses, which is more related to ability to pay than the existing model, which, as we know, having been in existence for a very, very long time, regularly produces the problems with which he has to grapple today?
Welsh: A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet gytuno â mi mai arwydd o dreth wael, yn gyffredinol, yw gorfod darparu nifer fawr o ostyngiadau ac eithriadau? Er bod y mesurau a gyhoeddwyd ddoe yn sicr yn rhai i'w croesawu'n fawr, nid ydynt yn mynd at wraidd y broblem mewn gwirionedd. Mae cymorth ychwanegol ar gyfer y sector gofal plant yn effeithio ar 100 o fusnesau o bron i 4,400, ac i awdurdodau lleol, mae £1.3 miliwn wedi'i rannu rhwng 22 yn golygu llai na £60,000 i bob awdurdod. Fel y dywedodd Nick Ramsay eiliad yn ôl, bydd llawer o fusnesau bach yng Nghymru yn dioddef o ganlyniad i'r system gyfredol, ac mae unrhyw dreth nad yw'n gysylltiedig â'r gallu i dalu yn sicr o gynhyrchu'r mathau hyn o anghysonderau. Rwy'n derbyn yr hyn a ddywedodd Ysgrifennydd y Cabinet ynglŷn ag adolygiad Barclay yn yr Alban a ffyrdd lle y gallwn addasu'r system gyfredol, ond mae'n rhaid i ni naill ai gael system lle rydym yn eithrio nifer lawer mwy o fusnesau neu gynllunio treth hollol newydd sy'n cael gwared ar rai o elfennau mwy annerbyniol y dreth gyfredol. Rwy'n sylweddoli bod hwnnw'n ateb hirdymor i'r broblem, ond a fyddai Ysgrifennydd y Cabinet o leiaf yn ymrwymo i edrych ar y posibilrwydd o gael math gwell o dreth i drethu busnesau, sy'n fwy cysylltiedig â'r gallu i dalu na'r model cyfredol, sydd, fel y gwyddom, wedi bodoli ers amser hir iawn, ac sy'n cynhyrchu'r problemau y mae'n rhaid iddo fynd i'r afael â hwy heddiw yn rheolaidd?
English: Diolch, Llywydd. I want to raise a point of order regarding Gareth Bennett's disgraceful outpouring of homophobic rhetoric in this Chamber yesterday, while talking about - ironically - the debate on the Equality and Human Rights Commission's annual report. And he did talk about minority rights as rights belonging to one individual being denied to another, which undermines human rights. But he has caused outrage, and I've received phone calls and messages this morning from the transgender community. He has caused further misunderstanding, and according to that community, potentially promoted further hatred against those individuals. So, I want to ask him to come to this Chamber, and to consider the words that he has spoken, and to apologise for them. And I want to ask UKIP to ensure that never again do we have to sit in here and listen to that sort of rhetoric, within this Chamber, which prides itself, actually, on equality. I feel that it's important that, as Assembly Commissioner for equality and people, I want to send a very clear message to the wider community that if they come here to work, or help in any way whatsoever, they will be welcome and they will be treated with absolute dignity and respect.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwyf eisiau codi pwynt o drefn mewn perthynas â'r ffrwd warthus o rethreg homoffobig a ddaeth o enau Gareth Bennett yn y Siambr hon ddoe, wrth sôn am - yn eironig - y ddadl ar adroddiad blynyddol y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol. A siaradodd am hawliau lleiafrifoedd fel hawliau sy'n perthyn i un unigolyn yn cael eu gwrthod i un arall, sy'n tanseilio hawliau dynol. Ond mae wedi achosi dicter, ac rwyf wedi cael galwadau ffôn a negeseuon y bore yma gan y gymuned drawsryweddol. Mae wedi achosi camddealltwriaeth pellach, ac yn ôl y gymuned honno, mae, o bosibl, wedi hybu casineb pellach yn erbyn yr unigolion hynny. Felly, rwyf eisiau gofyn iddo ddod i'r Siambr hon, ac ystyried y geiriau y mae wedi'u dweud, ac ymddiheuro amdanynt. Ac rwyf eisiau gofyn i UKIP sicrhau na fydd yn rhaid i ni eistedd yma a gwrando ar rethreg o'r fath byth eto yn y Siambr hon, sydd mewn gwirionedd yn ymfalchïo yn ei hagwedd at gydraddoldeb. Teimlaf ei bod yn bwysig fy mod, fel Comisiynydd y Cynulliad dros gydraddoldeb a phobl, yn anfon neges glir iawn at y gymuned ehangach, os ydynt yn dod yma i weithio, neu i helpu mewn unrhyw ffordd o gwbl, y byddant yn cael eu croesawu a'u trin ag urddas a pharch llwyr.
English: I want to thank Joyce Watson for raising that as a point of order. I've had the opportunity myself to relook at the contribution made yesterday by Gareth Bennett, and some of the comments were particularly hateful to the transgender community. This Chamber is not a platform to demean citizens of Wales, and everybody deserves our respect and our understanding. You were informed that this point of order was to be made, Gareth Bennett, and I would like to give you the opportunity to withdraw your comments from yesterday, and to apologise to this Chamber and to those who have taken offence.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Joyce Watson am godi hyn fel pwynt o drefn. Rwyf wedi cael y cyfle fy hun i edrych eto ar y cyfraniad a wnaed ddoe gan Gareth Bennett, ac roedd rhai o'r sylwadau yn arbennig o gas tuag at y gymuned drawsryweddol. Nid yw'r Siambr hon yn blatfform i ddifrïo dinasyddion Cymru, ac mae pawb yn haeddu ein parch a'n dealltwriaeth. Cawsoch wybod y byddai'r pwynt o drefn hwn yn cael ei wneud, Gareth Bennett, a hoffwn roi'r cyfle i chi dynnu'r sylwadau a wnaethoch ddoe yn ôl ac ymddiheuro i'r Siambr hon ac i'r rheini sydd wedi eu cythruddo.
English: Further to that point of order, Llywydd, I'm concerned about your ruling today, because I also have read what Gareth Bennett said yesterday - I wasn't in the Chamber for the speech - and it seems to me that this is a point of argument and debate rather than a point of order. The remarks that Gareth made yesterday seem to be related to a proposed Bill in the House of Commons, the gender recognition Bill, which is going to be introduced, apparently, by the Government for the autumn of next year. If we cannot in this Chamber debate the matters that are contained in a Bill that is proposed to be introduced in the House of Commons, then I think that's a very serious diminution of the democratic rights of the Welsh people as represented by those that they elect to this place. Now, it may well be that what Members say in speeches can cause outrage in certain parts of the community, but that is what democratic debate often entails. I would like you, if you will, to identify exactly what it was in Gareth's speech yesterday, which precise words, to which you take objection in terms of the Standing Orders of the Assembly.
Welsh: Ymhellach i'r pwynt hwnnw o drefn, Lywydd, rwy'n pryderu am eich dyfarniad heddiw, oherwydd rwyf wedi darllen yr hyn a ddywedodd Gareth Bennett ddoe - nid oeddwn yn y Siambr ar gyfer yr araith - ac mae'n ymddangos i mi mai pwynt dadl yw hwn yn hytrach na phwynt o drefn. Mae'r sylwadau a wnaed gan Gareth ddoe i'w gweld yn gysylltiedig â Bil arfaethedig yn Nhŷ'r Cyffredin, y Bil cydnabod rhywedd, a fydd yn cael ei gyflwyno gan y Llywodraeth, mae'n debyg, erbyn tymor yr hydref y flwyddyn nesaf. Os na allwn ddadlau ynghylch y materion sy'n cael eu cynnwys mewn Bil y bwriedir iddo gael ei gyflwyno yn Nhŷ'r Cyffredin, yna credaf fod hynny'n cyfyngu ar hawliau democrataidd y bobl yng Nghymru sy'n cael eu cynrychioli gan y rhai y maent yn eu hethol i'r lle hwn. Nawr, mae'n bosibl iawn fod yr hyn y mae Aelodau yn ei ddweud mewn areithiau yn gallu achosi dicter mewn rhai rhannau o'r gymuned, ond dyna beth y mae dadl ddemocrataidd yn aml yn ei olygu. Hoffwn i chi, os gwnewch chi, nodi beth yn union a ddywedodd Gareth yn ei araith ddoe, pa eiriau'n union, rydych yn eu gwrthwynebu mewn perthynas â Rheolau Sefydlog y Cynulliad.
English: Thank you for that contribution. You will know that I did not intervene yesterday. I take the right of Assembly Members in this Chamber to make comments that aren't wholly appreciated by other Members very seriously. But, on careful reflection of those words uttered yesterday, I have no doubt in my own mind that they were particularly hateful to transgender people, in reference in particular to 'deviation from the norm'. I have made my ruling on this. I have asked the Member to apologise and to withdraw his comments. He has said that he will not do so. That Member will not be called in this Chamber in 2018 until he has done so.
Welsh: Diolch i chi am y cyfraniad hwnnw. Byddwch yn gwybod na wneuthum ymyrryd ddoe. Rwy'n cymryd hawl Aelodau Cynulliad i wneud sylwadau yn y Siambr hon nad ydynt yn cael eu gwerthfawrogi'n llwyr gan Aelodau eraill yn ddifrifol iawn. Ond ar ôl myfyrio'n ofalus ynghylch y geiriau hynny a ynganwyd ddoe, nid oes gennyf amheuaeth yn fy meddwl fy hun eu bod yn arbennig o gas tuag at bobl drawsryweddol, gan gyfeirio'n benodol at 'wyro oddi wrth y norm'. Rwyf wedi gwneud fy nyfarniad ar hyn. Rwyf wedi gofyn i'r Aelod ymddiheuro ac i dynnu ei sylwadau yn ôl. Mae wedi dweud na fydd yn gwneud hynny. Ni fydd yr Aelod yn cael ei alw yn y Siambr hon yn 2018 hyd nes y bydd wedi gwneud hynny.
English: So, we move on to the 90-second statements -
Welsh: Felly, rydym yn symud ymlaen at y datganiadau 90 eiliad -
English: I'd like to raise another point of order -
Welsh: Hoffwn godi pwynt arall o drefn -
English: No, I'm taking no further points of order on this today -
Welsh: Na, nid wyf yn derbyn pwyntiau pellach o drefn ar hyn heddiw -
English: We are moving on to the next item on the agenda.
Welsh: Rydym yn symud ymlaen at yr eitem nesaf ar yr agenda.
English: Diolch, Llywydd. The curlew is special. It is one of our largest waders with a beautiful haunting call, but this bird species is in serious trouble across large parts of Britain. Between 1994 and 2016, the curlew population declined by 68 per cent in Wales. The UK regularly hosts up to one quarter of the global curlew breeding population and the curlew is now considered the most pressing bird conservation priority in the UK. In response, the RSPB has initiated a curlew trial management project to test whether a combined package of habitat management and predator control can successfully recover curlew populations on their breeding grounds. This involves six study areas in the UK, including the one in the north Wales uplands, which I visited last year. As well as being a species champion for the curlew, I also recently attended the curlew country presentation in Shropshire, a lowland project to bring curlews back to Shropshire and the Welsh Marches, where we've seen a 30 per cent decline in the last decade. This has also emphasised the need for predator control, where the fox and then badger are by far the biggest cause of egg failure. They call for more and better monitoring of breeding curlews, use of electric fences to protect nests, support through agri-environment schemes for farmers on whose land curlews are nesting, and head-starting chicks in captivity prior to release into the wild.
Welsh: Diolch, Lywydd. Mae'r gylfinir yn arbennig. Mae'n un o'n rhydyddion mwyaf gyda chri swynol hardd, ond mae'r rhywogaeth hon o adar mewn trafferthion difrifol ar draws rhannau helaeth o Brydain. Rhwng 1994 a 2016, cafwyd gostyngiad o 68 y cant ym mhoblogaeth y gylfinir yng Nghymru. Mae'r DU yn cynnal hyd at chwarter y boblogaeth fyd-eang o ylfinirod ac ystyrir bellach mai'r gylfinir yw'r flaenoriaeth bwysicaf mewn perthynas â chadwraeth adar yn y DU. Mewn ymateb, mae'r RSPB wedi cychwyn prosiect rheoli arbrofol ar gyfer y gylfinir i brofi a all pecyn cyfunol o reoli cynefinoedd a rheoli ysglyfaethwyr adfer poblogaethau o ylfinirod ar eu tiroedd nythu. Mae hyn yn cynnwys chwe maes astudiaeth yn y DU, gan gynnwys yr un yn ucheldiroedd gogledd Cymru y bûm yn ymweld ag ef y llynedd. Yn ogystal â bod yn hyrwyddwr rhywogaeth dros y gylfinir, yn ddiweddar hefyd mynychais gyflwyniad y cynllun Curlew Country yn swydd Amwythig, sef prosiect tir isel i adfer gylfinirod yn Sir Amwythig a'r Gororau, lle rydym wedi gweld gostyngiad o 30 y cant yn ystod y degawd diwethaf. Mae hyn hefyd wedi pwysleisio'r angen i reoli ysglyfaethwyr, lle mae llwynogod a moch daear yn bennaf gyfrifol am ddifa wyau. Maent yn galw am fwy o fonitro a monitro gwell o ylfinirod sy'n nythu, y defnydd o ffensys trydan i amddiffyn nythod, cymorth drwy gynlluniau amaeth-amgylcheddol i ffermwyr sydd â gylfinirod yn nythu ar eu tir, a magu cywion mewn caethiwed cyn eu rhyddhau i'r gwyllt.
English: I thank the Member.
Welsh: Diolch i'r Aelod.
English: The next item, therefore, is the debate on the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee report: 'Branching out: a new ambition for woodland policies'. I call on the committee Chair, Mike Hedges.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r ddadl ar adroddiad y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig: 'Heb gyrraedd gwreiddyn y mater: uchelgais newydd ar gyfer polisïau coetiroedd'. Rydw i'n galw ar Gadeirydd y pwyllgor, Mike Hedges.
English: Thank you, Presiding Officer. I'm delighted to open today's debate on the report from the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee on our inquiry into woodland policies in Wales. I want to thank the previous Chair of the committee, Mark Reckless, and former members of the committee, Vikki Howells, Siân Gwenllian and Huw Irranca-Davies, for the work they did on this report, most of which was carried out before I became Chair of the committee. Our report is based on expert opinion from stakeholders from industry and environmental groups. The committee also visited the Spirit of Llynfi Woodland in Maesteg, where they spoke to people where they spoke to people who are organising community participation in woodlands. I'm grateful to all those who took their time to contribute to this inquiry.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Rwy'n falch o agor y ddadl heddiw ar yr adroddiad gan y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig ar ein hymchwiliad i bolisïau coetiroedd yng Nghymru. Hoffwn ddiolch i Gadeirydd blaenorol y Pwyllgor, Mark Reckless, a chyn-aelodau'r pwyllgor, Vikki Howells, Siân Gwenllian a Huw Irranca-Davies, am y gwaith a wnaethant ar yr adroddiad hwn, a chafodd y rhan fwyaf ohono ei wneud cyn i mi ddod yn Gadeirydd y pwyllgor. Mae ein hadroddiad yn seiliedig ar farn arbenigol gan randdeiliaid o'r diwydiant a grwpiau amgylcheddol. Hefyd, ymwelodd y pwyllgor â Choetir Ysbryd Llynfi ym Maesteg, lle buont yn siarad â phobl sy'n trefnu cyfranogiad cymunedol mewn coetiroedd. Rwy'n ddiolchgar i bawb a roddodd eu hamser i gyfrannu tuag at yr ymchwiliad hwn.
English: Yes, if it's a - .
Welsh: Gwnaf, os yw'n - .
English: Just to help you on this point, the Public Accounts Committee has recently written to the Permanent Secretary on this very point, asking for an intellectual honesty from the Government - when they genuinely don't agree with the point, to say so and give the reasons why. And we've had a letter back this week from the Permanent Secretary saying that the Government will do that, so we need to keep an eye on that.
Welsh: I'ch helpu ar y pwynt hwn, ysgrifennodd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus at yr Ysgrifennydd Parhaol ar yr union bwynt hwn yn ddiweddar, yn gofyn am onestrwydd deallusol gan y Llywodraeth - pan fyddant o ddifrif yn anghytuno â'r pwynt, y dylent ddweud hynny a rhoi'r rhesymau pam. Ac rydym wedi cael llythyr yn ôl yr wythnos hon gan yr Ysgrifennydd Parhaol i ddweud y bydd y Llywodraeth yn gwneud hynny, felly mae angen inni gadw llygad ar hynny.
English: As this important piece of work from the climate change committee reminds us, 15 per cent of Wales is covered by forestry. Our woodlands are an important ecosystem; a vital, environmental tool, an opportunity for healthy leisure and recreation and a valuable, economic resource. How we manage them is crucial to the sort of Wales we want to create.
Welsh: Fel y mae'r gwaith pwysig hwn gan y pwyllgor newid hinsawdd yn ein hatgoffa, caiff 15 y cant o Gymru ei gorchuddio gan goedwigaeth. Mae ein coetiroedd yn ecosystem bwysig; yn arf amgylcheddol hollbwysig, yn gyfle ar gyfer hamdden iach ac yn adnodd economaidd gwerthfawr. Mae sut rydym yn eu rheoli yn hanfodol i'r math o Gymru rydym am ei chreu.
English: Sorry, my hearing device is trapped - I'm being strangled here.
Welsh: Mae'n ddrwg gennyf, mae fy nyfais clywed yn sownd - rwy'n cael fy nhagu fan hyn.
English: Will the Minister give way? Just on the point about decarbonisation, I think we also need to bear in mind that we import a significant amount of timber. I think 80 per cent of the timber we use is actually imported, and there's a huge way in which we can meet our objectives under the future generations Act by growing more of our own timber here and using that - I welcome what you said about housing, for example - in that way. We would have a double decarbonisation going on then, because we would be reducing travel for imports and we would also, of course, using a carbon-friendly way of creating our own timber.
Welsh: A wnaiff y Gweinidog ildio? Ar y pwynt am ddatgarboneiddio, credaf hefyd fod angen inni gadw mewn cof ein bod yn mewnforio cryn dipyn o bren. Rwy'n credu bod 80 y cant o'r pren a ddefnyddiwn yn cael ei fewnforio mewn gwirionedd, ac mae ffordd enfawr y gallwn gyflawni ein hamcanion o dan Ddeddf cenedlaethau'r dyfodol drwy dyfu rhagor o'n pren ein hunain yma a defnyddio hwnnw - rwy'n croesawu'r hyn a ddywedoch chi ynghylch tai, er enghraifft - yn y ffordd honno. Byddai gennym ddatgarboneiddio dwbl yn digwydd wedyn, oherwydd byddem yn lleihau teithio ar gyfer mewnforion a byddem hefyd, wrth gwrs, yn defnyddio ffordd garbon-gyfeillgar o greu ein pren ein hunain.