English: It is now 11 years since I launched CHANT Cymru at the request of campaigners across Wales, fighting for local beds at community hospitals. Campaigners against the closure of Chatsworth House Community Hospital in Prestatyn had asked me to form CHANT Cymru - Community Hospitals Acting Nationally Together - to bring together local groups from across Wales campaigning to save their local community hospitals, threatened by the then Labour Welsh Government's closure programme. Widespread opposition to closure had already generated popular public protests across the whole of Wales, and CHANT Cymru was the campaigners' national voice in the fight to save their community hospitals. We promoted at national level the role of community hospitals in providing quality healthcare, supported local campaigns and held the Welsh Government to account over its promise to meet the health needs of its patients and to provide accessible local healthcare. I led a debate on this here, we held a rally on the Senedd steps, attended by coachloads from across Wales, and we successfully ensured that this was a key issue in the 2007 Assembly election. The new coalition Welsh Government announced a u-turn. In March 2010, the Labour health Minister said, 'I am not aware of any threats to community hospitals across Wales'. However, when Labour returned to single-party power in Cardiff in 2011, they again pushed ahead with their community hospital closure programme. North Wales community health council wrote to the then health Minister expressing concerns about the robustness of the information provided by Betsi Cadwaladr university health board, which they used to inform their decisions to close community hospitals in Flint, Llangollen, Blaenau Ffestiniog and Prestatyn. Dozens of community beds were lost, despite bed occupancy levels at 95 per cent and above. The GP who set up the north Wales pilot, the enhanced care at home scheme, with the health board, said that 'This will bring a service that is currently frequently gridlocked, further to its knees', and that 'a central part of the proposed shake-up of health services - providing more care in people's homes - won't fill the gap left by shutting community hospitals.' This Welsh Labour Government ignored the Flint referendum, in which 99.3 per cent voted in favour of returning in-patient beds to Flint, and then ignored the Blaenau Ffestiniog referendum where an overwhelming majority voted in favour of returning beds there. When I visited Holywell hospital, staff there told me that extra investment in our local community hospitals, such as Holywell, and NHS community beds in Flint would take pressure off our general hospitals, help tackle the A&E crisis and enable the health board to use its resources more efficiently. As the head of the NHS in England said, smaller community hospitals should play a bigger role, particularly in the care of older patients. At last June's Royal College of General Practitioners Wales's Assembly event, 'Strengthening General Practice to Support the NHS', we heard that general practice in Wales provides 90 per cent of NHS consultations, 27.8 per cent of the budget, and that prolonged underinvestment means that funding for general practice has been decreasing compared to the overall Welsh NHS. 'Yet we face the significant challenges of an ageing and growing population. Consultations are becoming longer and more complicated as we deal with an increasing number of patients with multiple chronic conditions.' We also heard from them that NHS community beds add to the breadth of things GPs can do, including respite and step-down care, assisting both primary and secondary sectors. If it really means what it says about co-production in health and social care, the Welsh Government must start listening to these professionals and designing and delivering local services with clinicians and local communities. The Well North Wales programme identifies a requirement to tackle issues around deprivation and poverty at a local, community level via co-production. As the Chief Medical Officer for Wales said in his annual report 2015-16, 'Social prescribing can improve self-esteem, mood, social contact and transferrable skills - and decrease demand for Health services.' The Co-production Network for Wales, All in this Together, have highlighted, for example, the Green Dreams: Creating Health through Community social prescribing initiative, established by a GP in England. As Wales's chief medical officer states, 'Co-production with communities is a potentially powerful way in which public sector staff can respond to the social gradient of health need.' 'The optimal arrangement of primary and community care services may be best understood through co-production.' 'Understanding community assets and co-productive working seems vital for GP practices, primary care resource centres and primary care clusters.' And, may I add, vital for community hospitals and community beds also?
Welsh: Mae 11 mlynedd bellach ers i mi lansio CHANT Cymru ar gais ymgyrchwyr ledled Cymru a oedd yn ymladd dros gadw gwelyau lleol mewn ysbytai cymuned. Roedd ymgyrchwyr yn erbyn cau Ysbyty Cymuned Chatsworth House ym Mhrestatyn wedi gofyn i mi ffurfio CHANT Cymru - Ysbytai Cymuned yn Gweithredu'n Genedlaethol Gyda'i Gilydd - i ddod â grwpiau lleol at ei gilydd o bob rhan o Gymru a oedd yn ymgyrchu i achub eu hysbytai cymuned lleol a oedd dan fygythiad gan raglen gau Llywodraeth Lafur Cymru ar y pryd. Roedd gwrthwynebiad eang i gau eisoes wedi cynhyrchu protestiadau cyhoeddus poblogaidd ar draws Cymru gyfan, a CHANT Cymru oedd llais cenedlaethol yr ymgyrchwyr yn y frwydr i achub eu hysbytai cymuned. Roeddem yn hyrwyddo ar lefel genedlaethol rôl ysbytai cymuned yn darparu gofal iechyd o safon, yn cefnogi ymgyrchoedd lleol ac yn dwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif dros ei haddewid i ddiwallu anghenion iechyd ei chleifion a darparu gofal iechyd lleol hygyrch. Arweiniais ddadl ar hyn yma, cynhaliwyd rali ar risiau'r Senedd a fynychwyd gan fyseidiau o bobl o bob cwr o Gymru, ac fe lwyddasom i sicrhau bod hwn yn un o'r pynciau allweddol yn etholiad y Cynulliad yn 2007. Cyhoeddodd Llywodraeth glymblaid newydd Cymru ei bod yn gwneud dro pedol. Ym mis Mawrth 2010, dywedodd y Gweinidog Iechyd Llafur, 'Ni wn am ddim bygythiadau i ysbytai cymunedol ar draws Cymru.' Fodd bynnag, pan ddychwelodd Llafur i rym un blaid yng Nghaerdydd yn 2011, aethant ati eto i wthio yn eu blaenau gyda'u rhaglen i gau ysbytai cymuned. Ysgrifennodd cyngor iechyd cymuned Gogledd Cymru at y Gweinidog Iechyd ar y pryd yn mynegi pryderon ynglŷn â pha mor gadarn oedd y wybodaeth a ddarparwyd gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, ac a ddefnyddiwyd ganddynt i lywio eu penderfyniadau i gau ysbytai cymuned yn y Fflint, Llangollen, Blaenau Ffestiniog a Phrestatyn. Collwyd dwsinau o welyau cymunedol, er gwaethaf lefelau defnydd gwelyau o 95 y cant ac uwch. Dywedodd y meddyg teulu a sefydlodd y cynllun peilot yng ngogledd Cymru, y cynllun gofal cartref gwell, gyda'r bwrdd iechyd y byddai hyn 'yn llorio gwasanaeth sydd eisoes yn aml dan bwysau ar hyn o bryd,' ac na fydd 'rhan ganolog o'r ad-drefnu arfaethedig ym maes gwasanaethau iechyd - darparu mwy o ofal yng nghartrefi pobl - yn llenwi'r bwlch o ganlyniad i gau ysbytai cymuned.' Anwybyddodd y Llywodraeth Lafur hon refferendwm y Fflint, pan bleidleisiodd 99.3 y cant o blaid dod â gwelyau i gleifion mewnol yn ôl i'r Fflint, ac yna anwybyddodd refferendwm Blaenau Ffestiniog pan bleidleisiodd mwyafrif llethol o blaid dod â gwelyau yn ôl yno. Pan ymwelais ag Ysbyty Treffynnon, dywedodd staff yno wrthyf y buasai buddsoddiad ychwanegol yn ein hysbytai cymuned lleol, megis Treffynnon, a gwelyau cymunedol y GIG yn y Fflint yn tynnu pwysau oddi ar ein hysbytai cyffredinol, yn helpu i fynd i'r afael ag argyfwng adrannau damweiniau ac achosion brys ac yn galluogi'r bwrdd iechyd i ddefnyddio'i adnoddau yn fwy effeithlon. Fel y dywedodd pennaeth y GIG yn Lloegr, dylai ysbytai cymuned llai o faint chwarae rhan fwy, yn enwedig wrth ofalu am gleifion hŷn. Yn nigwyddiad Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol yng Nghynulliad Cymru fis Mehefin diwethaf ar gryfhau ymarfer cyffredinol er mwyn cefnogi'r GIG, clywsom fod ymarfer cyffredinol yng Nghymru yn darparu 90 y cant o ymgynghoriadau'r GIG, 27.8 y cant o'r gyllideb, a bod tanfuddsoddi hirdymor yn golygu bod cyllid ar gyfer ymarfer cyffredinol wedi bod yn gostwng o'i gymharu â'r GIG yng Nghymru yn gyffredinol. Ac eto rydym yn wynebu heriau sylweddol poblogaeth sy'n heneiddio ac yn tyfu. Mae ymgynghoriadau yn mynd yn hwy ac yn fwy cymhleth wrth i ni ddelio â nifer gynyddol o gleifion gyda mwy nag un cyflwr cronig. Clywsom ganddynt hefyd fod gwelyau cymunedol y GIG yn ychwanegu at yr amrywiaeth o bethau y gall meddygon teulu eu gwneud, gan gynnwys gofal seibiant a cham-i-lawr, i gynorthwyo'r sector sylfaenol a'r sector eilaidd. Os yw o ddifrif yn golygu'r hyn y mae'n ei ddweud am gydgynhyrchu ym maes iechyd a gofal cymdeithasol, rhaid i Lywodraeth Cymru ddechrau gwrando ar y gweithwyr proffesiynol hyn a llunio a darparu gwasanaethau lleol gyda chlinigwyr a chymunedau lleol. Mae rhaglen Gogledd Cymru Iach yn nodi gofyniad i fynd i'r afael â materion yn ymwneud ag amddifadedd a thlodi ar lefel gymunedol leol drwy gydgynhyrchu. Fel y dywedodd Prif Swyddog Meddygol Cymru yn ei adroddiad blynyddol ar gyfer 2015-16, Gall y dull rhagnodi cymdeithasol wella hunan-barch, hwyliau, cyswllt cymdeithasol a sgiliau trosglwyddadwy - a lleihau'r galw am wasanaethau iechyd. Mae'r Rhwydwaith Cydgynhyrchu ar gyfer Cymru, Mae Pawb yn Rhan o Hyn, wedi tynnu sylw, er enghraifft, at gynllun rhagnodi cymdeithasol Green Dreams: Creating Health through Community a sefydlwyd gan feddyg teulu yn Lloegr. Fel y dywed prif swyddog meddygol Cymru, 'Gallai cydgynhyrchu gyda chymunedau fod yn ffordd sy'n galluogi staff y sector cyhoeddus i ymateb i raddiant cymdeithasol o ran angen iechyd.' 'Cydgynhyrchu yw'r ffordd orau o ddeall sut y gellir trefnu gofal sylfaenol a gofal cymunedol yn fwyaf effeithiol.' 'Ymddengys bod deall asedau cymunedol a gweithio cydgynhyrchiol yn hollbwysig i bractisau meddygon teulu, canolfannau adnoddau gofal sylfaenol a chlystyrau gofal sylfaenol.' Ac os caf ychwanegu, yn hollbwysig ar gyfer ysbytai cymuned a gwelyau cymunedol hefyd?