techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. Well, back in, I think it was, 2019, we did consult around tenant farms and, obviously, the tenants on them, and we wanted to look at encouraging longer term lets. Respondents were very supportive of the aim, although I think it's fair to say that it was also highlighted that it might not bring forward the intended effect that you referred to. We do have a DEFRA-led tenancy reform industry group, which I know my officials work very closely with, to look at what mechanisms we can bring forward to support our tenant farmers. We've also had some new dispute-resolution powers. They were taken forward in the UK Agriculture Act 2020, and I'm certainly looking at what we can do in our own agriculture Bill that I'll be bringing forward next year.
Welsh: Diolch. Wel, yn ôl yn 2019 rwy'n credu, fe wnaethom ymgynghori ynghylch ffermydd tenant, a'r tenantiaid arnynt wrth gwrs, ac roeddem eisiau edrych ar annog pobl i osod ffermydd yn fwy hirdymor. Roedd yr ymatebwyr yn gefnogol iawn i'r nod, er fy mod yn credu ei bod yn deg dweud bod yna sylw hefyd i'r ffaith na fyddai o bosibl yn arwain at yr effaith a fwriadwyd, fel y nodoch chi. Mae gennym grŵp diwydiant ar ddiwygio tenantiaeth a arweinir gan DEFRA y gwn fod fy swyddogion yn gweithio'n agos iawn ag ef i edrych ar ba fecanweithiau y gallwn eu cyflwyno i gefnogi ein ffermwyr sy'n denantiaid. Rydym hefyd wedi cael pwerau newydd ar gyfer datrys anghydfodau. Fe'u cyflwynwyd yn Neddf Amaethyddiaeth y DU 2020, ac rwy'n sicr yn edrych ar yr hyn y gallwn ei wneud yn ein Bil amaethyddiaeth ein hunain y byddaf yn ei gyflwyno y flwyddyn nesaf.
English: Minister, first off I'd like to thank you for bringing this question forward, because when I had the portfolio and I spoke with tenant farmers, it was really sad. Now, nearly 30 per cent of agricultural land in Wales is tenanted, with such smallholdings providing a crucial stepping stone for young farmers as they enter this vital industry. Yet the ability of tenants to plan long term for their families and implement sustainable practices is undermined by the rules. The Tenant Farmers Association have said farmers are being stifled in undertaking sustainable practices due to the short-term opportunities that landlords are giving them. In the majority of cases, we know that tenant farmers are unable to plant trees due to restrictive clauses within their agreements. NFU Cymru's 'Growing Together' strategy found that policies that drive tree planting where funding exceeds the levels of support available for agricultural land have the potential to impact on short-term tenancies, and this can be at the risk of termination by a landlord. So, given this incredibly vital sector, again, what can you do to safeguard against these very negative practices that our tenanted farmers are experiencing?
Welsh: Weinidog, yn gyntaf hoffwn ddiolch i chi am gyflwyno'r cwestiwn hwn, oherwydd pan oedd y portffolio gennyf a phan siaradais â ffermwyr a oedd yn denantiaid, roedd yn drist iawn. Nawr, mae bron i 30 y cant o dir amaethyddol Cymru yn dir ffermydd tenant, gyda thyddynnod o'r fath yn gam hollbwysig i ffermwyr ifanc wrth iddynt gamu i'r diwydiant hanfodol hwn. Ac eto, mae gallu tenantiaid i gynllunio'n hirdymor ar gyfer eu teuluoedd a gweithredu arferion cynaliadwy wedi ei danseilio gan y rheolau. Mae'r Gymdeithas Ffermwyr Tenant wedi dweud bod ffermwyr yn cael eu llesteirio rhag ymgymryd ag arferion cynaliadwy oherwydd y cyfleoedd tymor byr y mae landlordiaid yn eu rhoi iddynt. Yn y rhan fwyaf o achosion, gwyddom nad yw ffermwyr sy'n denantiaid yn gallu plannu coed oherwydd cymalau cyfyngol yn eu cytundebau. Canfu strategaeth 'Growing Together' NFU Cymru fod perygl y bydd polisïau sy'n gyrru gweithgarwch plannu coed lle mae cyllid yn fwy na'r lefelau cymorth sydd ar gael ar gyfer tir amaethyddol yn effeithio ar denantiaethau tymor byr, a gall hyn greu risg y bydd landlord yn eu terfynu. Felly, o ystyried y sector hynod allweddol hwn, unwaith eto, beth y gallwch ei wneud i ddiogelu yn erbyn yr arferion negyddol y mae ein ffermwyr sy'n denantiaid yn eu profi?
English: I recognise some of the issues that the Member refers to and I do think that tenant farms are often a stepping stone for our young farmers, who we really want to encourage into the sector. You will have heard my answer earlier around the work that we've done with the UK Government-led tenancy reform industry group. As I say, there are some powers within the UK Agriculture Act that was brought forward last year, and I will certainly look to see what we can do. I've been working with the tenant association here in Wales for their views, and obviously as we go through the process of the agricultural Bill I'll be very happy to see what powers we can bring into that Bill to support this very important part of the agricultural sector.
Welsh: Rwy'n gyfarwydd â rhai o'r materion y cyfeiria'r Aelod atynt a chredaf fod bod yn ffermwyr tenant yn aml yn gam i mewn i'r sector i'n ffermwyr ifanc, ac rydym am annog hynny. Byddwch wedi clywed fy ateb yn gynharach mewn perthynas â'r gwaith rydym wedi'i wneud gyda'r grŵp diwydiant ar ddiwygio tenantiaeth, a arweinir gan Lywodraeth y DU. Fel y dywedaf, ceir rhai pwerau yn Neddf Amaethyddiaeth y DU a gyflwynwyd y llynedd, a byddaf yn sicr yn edrych i weld beth y gallwn ei wneud. Rwyf wedi bod yn gweithio gyda chymdeithas y ffermwyr tenant yma yng Nghymru i gael eu barn, ac yn amlwg, wrth inni fynd drwy broses y Bil amaethyddol, edrychaf ymlaen at weld pa bwerau y gallwn eu cyflwyno yn y Bil hwnnw er mwyn cefnogi'r rhan bwysig hon o'r sector amaethyddol.
English: Welsh Government continues to work with producers and other external stakeholders in the Vale of Clwyd to promote food and drink using a wide range of business programmes, and recently Blas Cymru, our signature event for Wales. We work with the UK Government on many areas that are advantageous for Welsh businesses.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru'n parhau i weithio gyda chynhyrchwyr a rhanddeiliaid allanol eraill yn Nyffryn Clwyd i hyrwyddo bwyd a diod gan ddefnyddio ystod eang o raglenni busnes, ac yn ddiweddar, Blas Cymru, ein digwyddiad unigryw i Gymru. Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU ar lawer o feysydd sy'n fanteisiol i fusnesau Cymru.
English: I really appreciate that answer, Minister, and thank you. The Vale of Clwyd is home to many great food and drink producers and products, and one of the best examples of our great produce is the Denbigh plum, whether it's eaten on its own or as an amazing jam or drunk as a fantastic plum brandy. The Denbigh plum is the pride of Denbigh and the whole of the Vale of Clwyd. Minister, how will your Government help spread the good word about the Denbigh plum to a greater, worldwide audience? Thank you.
Welsh: Rwy'n gwerthfawrogi eich ateb yn fawr, Weinidog, a diolch. Mae Dyffryn Clwyd yn gartref i lawer o gynhyrchwyr a chynhyrchion bwyd a diod gwych, ac un o'r enghreifftiau gorau o'n cynnyrch gwych yw eirin Dinbych, boed eich bod yn eu bwyta ar eu pen eu hunain neu fel jam ardderchog neu'n ei yfed fel brandi eirin bendigedig. Eirin Dinbych yw gogoniant Dinbych a Dyffryn Clwyd i gyd. Weinidog, sut y bydd eich Llywodraeth yn helpu i hyrwyddo eirin Dinbych i gynulleidfa fwy ym mhob cwr o'r byd? Diolch.
English: I think we did it through Blas Cymru. That's where we bring the world to Wales. Whilst we couldn't do it in the physical form that we've previously been able to do it in 2017 and 2019, when we held Blas Cymru last month, we had, obviously, lots of virtual meetings. Obviously, the Vale of Clwyd Denbigh plum was granted protected designation of origin status in 2019, so we worked very closely with them to make sure they were able to fulfil that. I think high-quality food and tourism are really inextricably linked, so we're working with other protected food name companies to make sure that everyone is aware of the excellent work going on in Wales. I think Blas Cymru is just a credit to our amazing Welsh food and drink, not just in the Vale of Clwyd, but right across Wales. The early feedback we've had is that a substantial number of new contracts were won at Blas Cymru. It really is a pleasure to be the Minister with responsibility for food and drink and sell it to the world.
Welsh: Credaf ein bod wedi gwneud hynny drwy Blas Cymru. Dyna ble y down â'r byd i Gymru. Er na allem wneud hynny wyneb yn wyneb fel y gwnaethom yn 2017 a 2019, pan gynhaliwyd Blas Cymru gennym y mis diwethaf, cawsom lawer o gyfarfodydd rhithwir wrth gwrs. Yn amlwg, cafodd eirin Dinbych Dyffryn Clwyd statws enw tarddiad gwarchodedig yn 2019, felly buom yn gweithio'n agos iawn gyda hwy i sicrhau eu bod yn gallu cyflawni hynny. Credaf fod cysylltiad annatod rhwng bwyd a thwristiaeth o ansawdd uchel, felly rydym yn gweithio gyda chwmnïau enw bwyd gwarchodedig eraill i sicrhau bod pawb yn ymwybodol o'r gwaith rhagorol sy'n mynd rhagddo yng Nghymru. Credaf fod Blas Cymru yn glod i'n bwyd a'n diod anhygoel yng Nghymru, nid yn unig yn Nyffryn Clwyd, ond ledled Cymru. Yr adborth cynnar a gawsom yw bod nifer sylweddol o gontractau newydd wedi'u hennill yn Blas Cymru. Mae'n bleser gwirioneddol cael bod yn Weinidog â chyfrifoldeb am fwyd a diod a'i werthu i'r byd.
English: The next item therefore is the topical questions, and there is one question today, to be answered by the Deupty Minister for Climate Change. The question is to be asked by Jack Sargeant.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau amserol, ac mae yna un cwestiwn heddiw, i'w ateb gan y Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd. Mae'r cwestiwn i'w ofyn gan Jack Sargeant.
English: We encourage disputes to be resolved in the spirit of social partnership, and I'm pleased that talks are ongoing between Arriva Wales and Unite the Union. Transport officials are keeping in close touch with the talks and I have met with Unite.
Welsh: Rydym yn annog datrys anghydfodau yn ysbryd partneriaeth gymdeithasol, ac rwy'n falch fod y trafodaethau'n parhau rhwng Arriva Cymru ac undeb Unite. Mae swyddogion trafnidiaeth yn cadw mewn cysylltiad agos â'r trafodaethau, ac rwyf wedi cyfarfod ag undeb Unite.
English: I appreciate that answer, Minister. Llywydd, I will start by saying that, like these drivers, I'm a proud member of Unite the Union. These drivers live in the communities they serve, and the last thing they want to do is to be on strike, but they are in this position because Arriva pay different rates for the same job, exactly the same job, just across the border. Frankly, I think that is ridiculous. These drivers drive past each other on the same roads. The disparity with the north-west has now increased from £1.81 to £2.20. I am clear that these drivers are right, and I support them in their calls for parity and fairness. So, with that in mind, Minister, what can the Welsh Government do to support these drivers? And if I may, and finally, Minister, I must comment and say that it is Tory deregulation, under a Thatcher-led Government, that failed the industry and it's failed our communities, and our colleague Ken Skates was brave enough to say that during his time in the Welsh Government. So, how do we ensure, in the future, that we do have bus operators that serve our communities and the travelling public across Wales?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am eich ateb, Weinidog. Lywydd, rwyf am ddechrau drwy ddweud fy mod, fel y gyrwyr hyn, yn aelod balch o undeb Unite. Mae'r gyrwyr hyn yn byw yn y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu, a'r peth olaf y maent yn dymuno'i wneud yw bod ar streic, ond maent yn y sefyllfa hon am fod Arriva'n talu cyfraddau gwahanol am yr un swydd, yr un swydd yn union, dafliad carreg i ffwrdd dros y ffin. Credaf fod hynny'n hurt. Mae'r gyrwyr hyn yn gyrru heibio i'w gilydd ar yr un ffyrdd. Mae'r gwahaniaeth rhyngddynt a gogledd-orllewin Lloegr bellach wedi cynyddu o £1.81 i £2.20. Rwy'n argyhoeddedig fod y gyrwyr hyn yn iawn, ac rwy'n cefnogi eu galwadau am gydraddoldeb a thegwch. Felly, gyda hynny mewn golwg, Weinidog, beth y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i gefnogi'r gyrwyr hyn? Ac os caf, ac yn olaf, Weinidog, mae'n rhaid imi ddweud mai dadreoleiddio Torïaidd gan Lywodraeth dan arweiniad Thatcher a wnaeth gam â'r diwydiant ac a wnaeth gam â'n cymunedau, ac roedd ein cyd-Aelod, Ken Skates, yn ddigon dewr i ddweud hynny yn ystod ei gyfnod yn Llywodraeth Cymru. Felly, sut y gallwn sicrhau, yn y dyfodol, fod gennym weithredwyr bysiau sy'n gwasanaethu ein cymunedau a theithwyr ledled Cymru?
English: Thank you for that further comment. Can I just say, at the beginning, that we hope that industrial action can be avoided, so that passengers are not further disrupted? We were pleased that the dispute between Unite and Stagecoach in the south-east of Wales was successfully resolved through negotiations, and, as I say, we're pleased negotiations are ongoing at the moment in the north, and we hope for a similar outcome. Of course, there are different sets of issues at play in both circumstances, and these are primarily commercial matters. But, to seize on what Jack Sargeant said there about the impact of Conservative deregulation since the 1980s, this is a profound factor at play here. Since deregulation, bus drivers' wages have risen at a far slower rate than the average rates for similar occupations. So, there is a direct relationship between the regulation and the rates of pay, and it is our intention to address deregulation and bring in a franchising system. We want to see one ticket, one timetable and one fare across the whole of Wales, and, as part of that, one set of terms of conditions for the workforce. We'll be bringing forward a bus strategy and a bus White Paper in the new year, ahead of bringing in new legislation that we hope will not only improve terms of conditions for the workforce, but make bus a far more viable option for more people, as part of our efforts to tackle climate change.
Welsh: Diolch am eich sylw pellach. A gaf fi ddweud, wrth ddechrau, ein bod yn gobeithio y gellir osgoi gweithredu diwydiannol, er mwyn osgoi rhagor o darfu ar deithwyr? Roeddem yn falch fod yr anghydfod rhwng undeb Unite a Stagecoach yn ne-ddwyrain Cymru wedi'i ddatrys yn llwyddiannus drwy drafodaethau, ac fel y dywedaf, rydym yn falch fod y trafodaethau'n parhau ar hyn o bryd yn y gogledd, ac rydym yn gobeithio am ganlyniad tebyg. Wrth gwrs, mae gwahanol bethau dan sylw yn y ddau achos, a materion masnachol yw'r rhain yn bennaf. Ond i adleisio'r hyn a ddywedodd Jack Sargeant am effaith dadreoleiddio Ceidwadol ers y 1980au, mae'n ffactor mawr yn hyn. Ers dadreoleiddio, mae cyflogau gyrwyr bysiau wedi codi ar gyfradd arafach o lawer na'r cyfraddau cyfartalog ar gyfer galwedigaethau tebyg. Felly, mae perthynas uniongyrchol rhwng rheoleiddio a chyfraddau cyflog, a'n bwriad yw mynd i'r afael â dadreoleiddio a chyflwyno system fasnachfreinio. Hoffem weld un tocyn, un amserlen ac un pris ledled Cymru gyfan, ac yn rhan o hynny, un set o delerau ac amodau ar gyfer y gweithlu. Byddwn yn cyflwyno strategaeth fysiau a Phapur Gwyn ar fysiau yn y flwyddyn newydd, cyn cyflwyno deddfwriaeth newydd y gobeithiwn y bydd nid yn unig yn gwella'r telerau ac amodau ar gyfer y gweithlu, ond hefyd yn gwneud bysiau'n ddewis llawer mwy hyfyw i fwy o bobl, fel rhan o'n hymdrechion i ymladd newid hinsawdd.
English: Thank you to my colleague Jack Sargeant for bringing this topical question to our attention today. Deputy Minister, the current strike action by drivers employed by Arriva Buses Wales is, without a doubt, causing considerable disruption to the lives of people across north Wales, particularly the elderly and vulnerable who do not have access to other forms of transportation. I agree with my colleague Jack that the crux of the issue is pay parity with drivers in the north-west of England, who are paid more per hour than their counterparts in north Wales. There are parallels here with the recent dispute at Stagecoach, caused by drivers in Wales being paid less per hour than those in England, which has been settled amicably with a £1 per hour pay rise. It shows that good can be done on both sides when they negotiate with flexibility and also in good faith. Now, I know that there has been a mention of the Thatcher days, but let's focus on 2021, where we're all right now. So, Deputy Minister, will you join me in urging both sides to seek a just resolution to this dispute as soon as possible, and, if this is not forthcoming in the short term, encourage both parties to use the arbitration services to settle this, so that bus services may be restored to the people of north Wales? Thank you.
Welsh: Diolch i fy nghyd-Aelod Jack Sargeant am ofyn y cwestiwn amserol hwn heddiw. Ddirprwy Weinidog, mae'r streic bresennol gan yrwyr a gyflogir gan Bysiau Arriva Cymru heb amheuaeth yn tarfu'n sylweddol ar fywydau pobl ledled gogledd Cymru, yn enwedig yr henoed a phobl agored i niwed nad oes ganddynt fathau eraill o drafnidiaeth at eu defnydd. Cytunaf â fy nghyd-Aelod, Jack, mai craidd y mater yw cyflogau sy'n gyfartal â chyflogau gyrwyr yng ngogledd-orllewin Lloegr, sy'n cael mwy o dâl yr awr na'u cymheiriaid yng ngogledd Cymru. Mae tebygrwydd rhwng hyn a'r anghydfod diweddar yn Stagecoach a ddeilliai o'r ffaith bod gyrwyr yng Nghymru yn cael llai o dâl yr awr na gyrwyr yn Lloegr, a chafodd yr anghydfod hwnnw ei ddatrys yn gyfeillgar drwy godiad cyflog o £1 yr awr. Mae'n dangos y gellir gwneud daioni ar y ddwy ochr pan fyddant yn trafod gyda hyblygrwydd ac yn ddidwyll. Nawr, gwn fod sôn wedi bod am ddyddiau Thatcher, ond gadewch inni ganolbwyntio ar 2021, gan mai dyma lle rydym ar hyn o bryd. Felly, Ddirprwy Weinidog, a wnewch chi ymuno â mi i annog y ddwy ochr i geisio sicrhau datrysiad cyfiawn i'r anghydfod hwn cyn gynted â phosibl, ac os na fydd hynny'n digwydd yn y tymor byr, i annog y ddwy ochr i ddefnyddio'r gwasanaethau cyflafareddu i ddatrys hyn, fel y gellir ailddechrau darparu gwasanaethau bysiau i bobl gogledd Cymru? Diolch.
English: Well, yes, as I've already said, I'm pleased that negotiations are ongoing. We encourage a spirit of social partnership, and we hope that they'll be able to reach a resolution in north Wales, as they have done in south-east Wales. But I don't think Natasha Asghar can so lightly set aside the issue of deregulation, which was a deliberate policy of the Conservative Government everywhere outside of London. And there is a reason why bus services are better in London than they are in the rest of the country, because London's bus services are regulated and ours are not, which limits our ability to intervene in the market to make sure that there are social services provided, rather than just that that the commercial market determines, and the rates at which the commercial markets decide to pay, which have been less since deregulation than for the workforce as a whole. So, this is a direct result of deregulation and free-market forces, which those benches celebrate at every possible opportunity, and they can't run away from the consequences of that.
Welsh: Wel, ie, fel rwyf wedi'i ddweud eisoes, rwy'n falch fod y trafodaethau'n parhau. Rydym yn annog ysbryd o bartneriaeth gymdeithasol, a gobeithiwn y byddant yn gallu datrys yr anghydfod yng ngogledd Cymru, fel y gwnaethant yn ne-ddwyrain Cymru. Ond ni chredaf y gall Natasha Asghar anwybyddu dadreoleiddio mor hawdd. Polisi bwriadol oedd hwn gan y Llywodraeth Geidwadol ym mhobman y tu allan i Lundain. Ac mae rheswm pam fod gwasanaethau bysiau'n well yn Llundain nag yng ngweddill y wlad, gan fod gwasanaethau bysiau Llundain yn cael eu rheoleiddio yn wahanol i'n rhai ni, sy'n cyfyngu ar ein gallu i ymyrryd yn y farchnad i sicrhau bod gwasanaethau cymdeithasol yn cael eu darparu, yn hytrach na'r hyn y mae'r farchnad fasnachol yn ei bennu'n unig, a'r cyfraddau y mae'r marchnadoedd masnachol yn penderfynu eu talu, sydd wedi bod yn is ers dadreoleiddio nag ar gyfer y gweithlu yn ei gyfanrwydd. Felly, dyma ganlyniad uniongyrchol dadreoleiddio a grymoedd y farchnad rydd, y mae'r meinciau hynny'n eu dathlu ar bob cyfle posibl, ac ni allant ddianc rhag canlyniadau hynny.
English: Well, I'm very interested to hear Janet Finch-Saunders's wholehearted support for Llyr Gruffydd's intervention - [ Interruption.] - in the market. 'He who pays the piper calls the tune', says Janet Finch-Saunders, and we certainly know that from her colleagues in Westminster, who are putting themselves for hire at the mercy of private companies. So, to directly address Llyr's point, there is a patchwork of arrangements in Wales because it is a commercial market, a commercial market deliberately set up by the Conservatives under bus privatisation. The drivers from Arriva are generally among the better paid in Wales at the moment, better paid than those in Stagecoach, where there has been a dispute recently, but they're not as well paid as those across the border in Merseyside. So, these are complex commercial matters, but I can absolutely give the commitment that we want to see consistency across Wales, both of service provision, of timetable provision and of terms and conditions for staff. And that is something we very much will be designing into the bus White Paper that we're working on currently and will be introducing in the new year. I hope, given the support we're hearing across the Chamber for action, that support will be reflected when the legislation comes forward.
Welsh: Wel, edrychaf ymlaen at glywed cefnogaeth frwd Janet Finch-Saunders i ymyrraeth Llyr Gruffydd - [ Torri ar draws.] - yn y farchnad. 'Y sawl sy'n talu'r delyn sy'n gofyn am y gân', meddai Janet Finch-Saunders, ac rydym yn sicr yn gwybod hynny gan ei chymheiriaid yn San Steffan, sy'n rhoi eu hunain ar log i gwmnïau preifat. Felly, i ateb pwynt Llyr yn uniongyrchol, mae clytwaith o drefniadau yng Nghymru gan ei bod yn farchnad fasnachol, marchnad fasnachol a sefydlwyd yn fwriadol gan y Ceidwadwyr drwy breifateiddio bysiau. Mae gyrwyr Arriva, yn gyffredinol, ymhlith y rhai sy'n cael eu talu orau yng Nghymru ar hyn o bryd, yn well na gyrwyr Stagecoach, lle bu anghydfod yn ddiweddar, ond nid ydynt ar gyflogau cystal â'r gyrwyr dros y ffin yng Nglannau Mersi. Felly, mae'r rhain yn faterion masnachol cymhleth, ond yn sicr, gallaf ymrwymo ein bod yn dymuno gweld cysondeb ledled Cymru, o ran darparu gwasanaethau, darparu amserlenni a thelerau ac amodau staff. Ac mae hynny'n rhywbeth y byddwn yn ei gynllunio yn rhan o'r Papur Gwyn ar fysiau rydym yn gweithio arno ar hyn o bryd ac y byddwn yn ei gyflwyno yn y flwyddyn newydd. O ystyried y gefnogaeth a glywn ar draws y Siambr i streic, rwy'n gobeithio y caiff y gefnogaeth honno ei hadleisio pan gyflwynir y ddeddfwriaeth.
English: If it's sensible, yes.
Welsh: Fe gaiff, os yw'n synhwyrol.