techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Okay. So, diversifying into horticulture requires planning, training and the development of new distribution mechanisms, even before we start talking about food processing, which already occurs across country boundaries. So, how does the Government plan to proceed to tackle these strategic issues, either through revising the food and drink action plan or some other mechanism?
Welsh: Iawn. Felly, mae angen cynllunio, hyfforddi a datblygu dulliau dosbarthu newydd er mwyn gallu arallgyfeirio i arddwriaeth, cyn i ni ddechrau sôn am brosesu bwyd hyd yn oed, sydd eisoes yn digwydd ar draws ffiniau gwledydd. Felly, sut y mae'r Llywodraeth yn bwriadu mynd i'r afael â'r materion strategol hyn, naill ai drwy ddiwygio'r cynllun gweithredu bwyd a diod neu drwy ddull arall?
English: Thank you. Well, part of the work we've been doing with the sector over the past two years is preparing them for a future post Brexit, and horticulture is one area where I think we can make great strides. So, when we go out to consultation at the beginning of July, this is an area that will form part of the consultation. You make a very important point about fruit and veg sitting on portsides and airport sides, and we are very concerned about that, along with seafood. Our meat shelf life is very important, so we need to do a piece of work around shelf life too, to make sure that the sector can compete with other countries that do have a longer shelf life for their food produce. You mentioned that this is a public health issue. We clearly accept that food is already recognised as that. We don't want to see unhealthy diets. So, it's an area where I think we can make great strides. As you say, our farmers can grow fruit and veg, and I've certainly not heard people say to me that Wales isn't able to do that.
Welsh: Diolch. Wel, rhan o'r gwaith rydym wedi bod yn ei wneud gyda'r sector dros y ddwy flynedd ddiwethaf yw eu paratoi ar gyfer dyfodol ar ôl Brexit, ac mae garddwriaeth yn un maes lle rwy'n credu y gallwn wneud camau breision. Felly, pan fyddwn yn cynnal ymgynghoriad ar ddechrau mis Gorffennaf, mae hwn yn faes a fydd yn ffurfio rhan o'r ymgynghoriad. Rydych yn gwneud pwynt pwysig iawn ynglŷn â ffrwythau a llysiau yn segur mewn porthladdoedd a meysydd awyr, ac rydym yn bryderus iawn ynglŷn â hynny, ynghyd â bwyd môr. Mae oes silff ein cig yn bwysig iawn, felly mae angen i ni wneud gwaith ar oes silff hefyd, i wneud yn siŵr fod y sector yn gallu cystadlu â gwledydd eraill sydd ag oes silff hwy ar gyfer eu cynnyrch bwyd. Fe sonioch fod hwn yn fater iechyd cyhoeddus. Yn amlwg rydym yn derbyn bod bwyd eisoes yn cael ei gydnabod fel mater iechyd cyhoeddus. Nid ydym eisiau gweld deiets afiach. Felly, mae'n faes lle rwy'n credu y gallwn wneud camau breision. Fel y dywedwch, gall ein ffermwyr dyfu ffrwythau a llysiau, ac yn sicr nid wyf wedi clywed pobl yn dweud wrthyf nad yw Cymru'n gallu gwneud hynny.
English: When the Committee for the Scrutiny of the First Minister met last, we met in Newtown, and we spoke with a number of food producer businesses - Hilltop Honey, Monty's Brewery - and in our pre-discussion, before we met with the First Minister, those businesses suggested that designating food and drink as a tourism theme for a future year, to promote Wales through Welsh produce, would be an idea. We mentioned this to the First Minister, who said that consideration would be given. I wonder if you could update us on that.
Welsh: Y tro diwethaf i'r Pwyllgor Craffu ar Waith y Prif Weinidog gyfarfod, gwnaethom gyfarfod yn y Drenewydd, a buom yn siarad â nifer o fusnesau cynhyrchu bwyd - Hilltop Honey, Monty's Brewery - ac yn ein trafodaethau cyn hynny, cyn i ni gyfarfod â'r Prif Weinidog, awgrymodd y busnesau hynny y byddai dynodi bwyd a diod fel thema twristiaeth ar gyfer blwyddyn yn y dyfodol, i hyrwyddo Cymru drwy gynnyrch Cymreig, yn syniad da. Rydym wedi crybwyll hyn wrth y Prif Weinidog, a ddywedodd y byddai'n cael ei ystyried. Tybed a allech roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni ar hynny.
English: I haven't had any discussions with the First Minister around it, but certainly I have had discussions with Ken Skates around food tourism. I think it's an area where we can make huge strides. I mentioned before in an earlier question that I was out in the Basque country last year. At the airport in Bilbao, they have the most amazing shop selling local produce. I think it's an area that we could do here in Cardiff Airport. It would be great to see a shop there with Welsh produce, and certainly, it's something that I'm going to work with colleagues to bring forward.
Welsh: Nid wyf wedi cael unrhyw drafodaethau gyda'r Prif Weinidog ynglŷn â hynny, ond yn sicr rwyf wedi cael trafodaethau gyda Ken Skates ynglŷn â thwristiaeth bwyd. Credaf fod hwn yn faes lle y gallwn wneud camau enfawr. Soniais mewn cwestiwn cynharach fy mod wedi ymweld â Gwlad y Basg y llynedd. Ym maes awyr Bilbao, mae ganddynt y siop fwyaf anhygoel yn gwerthu cynnyrch lleol. Credaf ei fod yn rhywbeth y gallem ei wneud yma ym maes awyr Caerdydd. Byddai'n wych gweld siop yno gyda chynnyrch Cymreig, ac yn sicr, mae'n rhywbeth y byddaf yn gweithio gyda chyd-Aelodau i'w gyflwyno.
English: The next item, therefore, is questions to the Cabinet Secretary for Local Government and Public Services. The first question is from Mohammad Asghar.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros Lywodraeth Leol a Gwasanaethau Cyhoeddus. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Mohammad Asghar.
English: Presiding Officer, we have made tremendous progress over the past two years and will continue to build on that progress. I set out in my written statement in April the future support the Welsh Government will provide to the armed forces community.
Welsh: Lywydd, rydym wedi gwneud cynnydd aruthrol dros y ddwy flynedd ddiwethaf a byddwn yn parhau i adeiladu ar y cynnydd hwnnw. Yn fy natganiad ysgrifenedig ym mis Ebrill, nodais y cymorth y bydd Llywodraeth Cymru yn ei ddarparu i gymuned y lluoedd arfog yn y dyfodol.
English: Thank you very much for that reply. We earlier enjoyed a great Royal Air Force centenary in the Senedd with a whole group of Royal Air Force air chief marshals and the top Assembly Members there. It's a great day for the Assembly. The cross-party group on the armed forces and cadets recently undertook an inquiry into the impact of the armed forces covenant on forces personnel. This inquiry identified issues around how public sector organisations fulfill their obligations, including insufficient accountability for delivery of the covenant, a lack of awareness among public sector staff and unsustainability in how Government-related activities are funded. How does the Cabinet Secretary intend to address these concerns, and will he reconsider his decision to reject an armed forces commissioner for Wales, please?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi am yr ateb hwnnw. Yn gynharach heddiw, roeddem yn mwynhau dathliad o ganmlwyddiant y Llu Awyr Brenhinol yn y Senedd gyda grŵp o brif farsialiaid y Llu Awyr Brenhinol a'r prif Aelodau Cynulliad yno. Mae'n ddiwrnod mawr i'r Cynulliad. Yn ddiweddar, cynhaliodd y grŵp trawsbleidiol ar y lluoedd arfog a'r cadetiaid ymchwiliad i effaith cyfamod y lluoedd arfog ar bersonél y lluoedd arfog. Mae'r ymchwiliad hwn wedi nodi problemau'n ymwneud â sut y mae sefydliadau sector cyhoeddus yn cyflawni eu dyletswyddau, gan gynnwys diffyg atebolrwydd am gyflawni'r cyfamod, diffyg ymwybyddiaeth ymysg staff y sector cyhoeddus a diffyg cynaliadwyedd o ran y ffordd y caiff gweithgareddau sy'n gysylltiedig â'r Llywodraeth eu hariannu. Sut y mae Ysgrifennydd y Cabinet yn bwriadu ymateb i'r pryderon hyn, ac a wnaiff ailystyried ei benderfyniad i wrthod comisiynydd y lluoedd arfog i Gymru, os gwelwch yn dda?
English: Presiding Officer, I'm not sure that's an entirely - how shall I say - balanced view of that report, but, in terms of the support that we provide for the armed forces community in totality, I will continue to keep that under review. I've made a statement on how we will be responding to the report of the cross-party group - a report that I value greatly, I must say - and we will look at how we can strengthen different areas of support. But, I will say to the Member that this is mainstreamed into our work as well. I spoke yesterday at a conference in Cardiff on how we provide specific support, and need to provide specific support, on additional learning needs to children who are from the armed forces community. Last week, I visited Parc prison in Bridgend and spoke there to members of staff who are working on the Endeavour wing, which is dedicated for members of the armed forces community. So, whilst we will continue to provide specific support for veterans and for those serving in our armed forces, we will also ensure that it is mainstreamed into all the work of this Government.
Welsh: Lywydd, nid wyf yn siŵr fod honno'n farn gwbl - sut y gallaf ddweud - gytbwys ar yr adroddiad hwnnw, ond o ran y gefnogaeth a ddarparwn ar gyfer cymuned y lluoedd arfog yn gyffredinol, byddaf yn parhau i adolygu hynny. Rwyf wedi gwneud datganiad ar sut y byddwn yn ymateb i adroddiad y grŵp trawsbleidiol - adroddiad rwy'n ei werthfawrogi'n fawr, mae'n rhaid i mi ddweud - a byddwn yn edrych ar sut y gallwn gryfhau'r meysydd gwahanol o gymorth. Ond rwyf am ddweud wrth yr Aelod fod hyn yn cael ei brif ffrydio drwy ein gwaith yn ogystal. Ddoe, siaradais mewn cynhadledd yng Nghaerdydd ynglŷn â sut rydym yn darparu cymorth penodol, ac angen darparu cymorth penodol, ar anghenion dysgu ychwanegol i blant sy'n dod o gymuned y lluoedd arfog. Yr wythnos diwethaf, ymwelais â charchar y Parc ym Mhen-y-bont ar Ogwr ac yno siaradais ag aelodau o staff sy'n gweithio yn adain Endeavour, sydd wedi'i neilltuo ar gyfer aelodau o gymuned y lluoedd arfog. Felly, tra byddwn yn parhau i ddarparu cymorth penodol ar gyfer cyn-filwyr a'r rheini sy'n gwasanaethu yn ein lluoedd arfog, byddwn hefyd yn sicrhau ei fod yn cael ei brif ffrydio drwy holl waith y Llywodraeth.
English: The Green Paper consultation is about having a constructive debate on how we can deliver strong and empowered local government.
Welsh: Bwriad yr ymgynghoriad Papur Gwyrdd yw cael trafodaeth adeiladol ar sut i sicrhau llywodraeth leol gryfach, sydd yn fwy grymus.
English: Thank you for that brief response. I'd hoped you would have talked about collaboration in your response, because that's what's missing, it seems to me, at the moment in response to this consultation. I'm not sure why the Government is so enthusiastic for reforming and reorganising local government when they have proposals from local authorities themselves to collaborate more effectively and more strategically, in the light of all the changes that are going to occur as a result of Brexit. How does the Minister intend to respond to that consultation on the basis of local government's response to date, which seems to show that they're pushing against his ideas, and that he isn't offering collaboration with them?
Welsh: Diolch am yr ateb byr. Roeddwn i'n gobeithio y byddech chi'n sôn am gydweithio yn yr ateb, a dweud y gwir, achos dyna beth sydd ar goll, mae'n ymddangos i mi, ar hyn o bryd yn yr ymateb i'r ymgynghoriad. Nid wyf yn siŵr pam mae'r Llywodraeth mor frwd dros adnewyddu a diwygio ac ad-drefnu llywodraeth leol pan fo gyda nhw gynigion gan lywodraeth leol ei hunan i gydweithio yn well, i gydweithio'n fwy strategol, ac yn wyneb yr holl newidiadau sy'n mynd i ddigwydd yn sgil gadael yr Undeb Ewropeaidd yn ogystal. Ym mha ffordd y mae'r Gweinidog yn bwriadu ymateb i'r ymgynghoriad ar sail yr ymateb hyd yma gan lywodraeth leol, sy'n ymddangos eu bod nhw yn gwthio yn erbyn ei syniadau, ac nid yw ef yntau yn cynnig cydweithio gyda nhw?
English: We have been discussing how we can work with local government, and we've been doing so for some time. May I say this? What I wish to do throughout this process is to ensure that we are proposing not just the reform of local government, because there's no purpose in doing that unless there is a good reason behind it. So, what I want to do is strengthen local government, strengthen councils, strengthen the way in which we elect councillors, strengthen the way we get local political accountability, strengthen political leadership on a local level, and strengthen the services that we get locally. So, this is a positive process of devolving power from this place to political centres across our nation. I would hope, at least, that that is something that he and his party would agree with.
Welsh: Rydym ni'n trafod sut rydym ni'n gweithio gyda llywodraeth leol, ac rydym ni wedi bod yn gwneud hynny ers amser. A gaf i ddweud hyn? Beth rwyf eisiau ei wneud drwy'r broses yma yw sicrhau ein bod ni yn cynnig nid jest diwygio llywodraeth leol, gan nad oes pwrpas gwneud hynny os nad oes pwrpas i'r peth. Felly, beth rwyf eisiau ei wneud yw cryfhau llywodraeth leol, cryfhau cynghorau, cryfhau'r ffordd rydym yn ethol cynghorwyr, cryfhau'r ffordd rydym yn cael atebolrwydd gwleidyddol yn lleol, cryfhau arweinyddiaeth leol, a chryfhau'r gwasanaethau rydym ni'n eu cael yn lleol. Felly, proses bositif yw hon, a phroses o ddatganoli grym o'r lle yma i ganolfannau gwleidyddol ar draws ein gwlad. Ac rwy'n credu y buaswn i'n gobeithio, o leiaf, y buasai hynny'n rhywbeth lle y buasai fe a'i blaid yn cytuno â ni.
English: If I can just inform the Cabinet Secretary, I'm not sure that many in local government see this as a positive process. In fact, they actually see it as an arrogant process. Anyway, in their response to your Green Paper, Conwy County Borough Council have stated that the real and realistic alternative to the proposals in the Green Paper is for the Welsh Government to provide a period of support and stability. And how let down were they when your predecessor actually promised them, only a year ago, 10 years of such stability? Moreover, Denbighshire County Borough Council have come out very strongly against your proposals, stating that a credible case for change has not been made, noting that the past experience of some authorities with regard to voluntary mergers, and Government's response to them, is hardly encouraging. We know that the proposals put forward by Conwy and Denbighshire were rejected out of hand by your predecessor. So, can you explain to those local authorities, who saw their voluntary merger proposals thrown out without even an explanation during the fourth Assembly, and who then accepted the reassurance by your predecessor's promise of 10 years of stability just last year, why you have now sought to continue with this foolhardy approach towards forced local government mergers?
Welsh: Os gallaf hysbysu Ysgrifennydd y Cabinet, nid wyf yn siŵr fod llawer o fewn llywodraeth leol yn ystyried hon yn broses gadarnhaol. Yn wir, maent yn ei hystyried yn broses drahaus mewn gwirionedd. Beth bynnag, yn eu hymateb i'ch Papur Gwyrdd, mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy wedi datgan mai'r gwir ddewis amgen realistig i'r cynigion yn y Papur Gwyrdd yw i Lywodraeth Cymru ddarparu cyfnod o gymorth a sefydlogrwydd. Ac roeddent mor siomedig pan addawodd eich rhagflaenydd, flwyddyn yn unig yn ôl, y ceid 10 mlynedd o sefydlogrwydd o'r fath? Ar ben hynny, mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Sir Ddinbych wedi dadlau'n gryf iawn yn erbyn eich cynigion, gan ddatgan na wnaed achos credadwy dros newid, a nodi nad yw profiad rhai awdurdodau yn y gorffennol mewn perthynas ag uno gwirfoddol, ac ymateb y Llywodraeth iddynt, yn galonogol. Rydym yn gwybod bod y cynigion a gyflwynwyd gan Conwy a sir Ddinbych wedi cael eu gwrthod yn llwyr gan eich rhagflaenydd. Felly, a allwch esbonio i'r awdurdodau lleol hynny, a welodd eu cynigion uno gwirfoddol yn cael eu gwrthod yn ystod y pedwerydd Cynulliad heb eglurhad hyd yn oed, ac a gafodd dawelwch meddwl yn sgil addewid eich rhagflaenydd o 10 mlynedd o sefydlogrwydd y llynedd, pam rydych bellach wedi penderfynu parhau gyda'r ymagwedd fyrbwyll hon tuag at uno gorfodol?
English: Presiding Officer, sometimes, this debate can be extraordinarily repetitive rather than illuminating. I've answered the question that the Member's asked on a number of occasions. I have to say that if we offered local government the same stability as local government in England is being offered, which is the stability of knowledge that there will be fewer resources next year than last year, fewer resources the following year than next year, that we will remove the revenue support grant, that we will ensure that local government has powers removed from them, is emasculated and sees significant reductions in their ability to shape the future of their local communities, I'm not sure that that's the stability that they would want. Do you know, I listen to Conservative Members time and time again in this Chamber, coming to me and telling me that they disagree with the approach taken by successive Welsh Governments, but I have yet to hear a Conservative councillor contact me, come to me, meet me, write to me and say to me, 'Please introduce Conservative policies in local government'? Not one local councillor from any part of Wales wants to see a Conservative-led policy to support, sustain and strangle local government.
Welsh: Lywydd, weithiau, gall y ddadl hon fod yn eithriadol o ailadroddus yn hytrach na dadlennol. Rwyf wedi ateb y cwestiwn y mae'r Aelod wedi'i ofyn ar sawl achlysur. Mae'n rhaid i mi ddweud, pe baem yn cynnig yr un sefydlogrwydd a gynigir i lywodraeth leol yn Lloegr i lywodraeth leol yng Nghymru, sef y sefydlogrwydd o wybod y bydd llai o adnoddau y flwyddyn nesaf na'r llynedd, llai o adnoddau y flwyddyn ganlynol na'r flwyddyn nesaf, y byddwn yn cael gwared ar y grant cynnal refeniw, y byddwn yn sicrhau bod llywodraeth leol yn colli pwerau, yn cael eu gwanychu ac yn wynebu lleihad sylweddol yn eu gallu i ddylanwadu ar ddyfodol eu cymunedau lleol, nid wyf yn siŵr mai dyna'r math o sefydlogrwydd y byddent ei eisiau. Wyddoch chi, rwy'n gwrando ar Aelodau Ceidwadol dro ar ôl tro yn y Siambr hon, yn dod ataf ac yn dweud wrthyf eu bod yn anghytuno â dull gweithredu Llywodraethau Cymru olynol, ond nid oes un cynghorydd Ceidwadol wedi cysylltu â mi, wedi dod ataf, wedi cyfarfod â mi, wedi ysgrifennu ataf a dweud wrthyf, 'Cyflwynwch bolisïau'r Ceidwadwyr mewn llywodraeth leol os gwelwch yn dda'? Nid oes un cynghorydd lleol yn unrhyw ran o Gymru eisiau gweld polisi Ceidwadol ar gyfer cefnogi, cynnal a thagu llywodraeth leol.
English: Questions, now, from the party spokespeople. Plaid Cymru spokesperson, Siân Gwenllian.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau, a llefarydd Plaid Cymru, Siân Gwenllian.
English: How much will it cost to halve the number of councils in Wales?
Welsh: Faint mae hi'n mynd i gostio i haneru nifer y cynghorau sir yng Nghymru?
English: That cost will reflect the kind of framework that we decide upon.
Welsh: Mi fydd y gost yna yn adlewyrchu'r math o fframwaith y byddwn ni'n penderfynu arno fe.
English: I don't think that answers my question, and to be honest, it is a briefer response than I got from the First Minister the other day when I asked the same question. But, the answer I got was just as lacking in substance as that one, and I have to say that attempts by Ministers, time and time again, to refuse to answer simple questions is an insult to this Assembly. Work has been done on the cost by a number of different organisations. Work was presented to the Welsh Local Government Association by the highly respected expert Professor Malcolm Prowle recently, with some organisations estimating that the restructuring proposals could cost up to £268 million. The research by Professor Prowle also provides evidence from England, and international evidence, that demonstrates that merging and restructuring local government has negative financial impacts. Is the truth, therefore, that either you haven't carried out any assessment of the cost, or you are refusing to release that information? And that, in turn, deprives local government and this Assembly of those crucial facts that we need during this debate.
Welsh: Nid ydw i'n meddwl bod hynny'n ateb y cwestiwn, ac a bod yn onest, mae o'n ateb byrrach na'r un ces i gan y Prif Weinidog y diwrnod o'r blaen pan wnes i ofyn yr un cwestiwn. Ond, ateb yn union yr un mor ddisylwedd â hwnnw y ces i, ac mae'n rhaid imi ddweud, mae ymdrechion Gweinidogion dro ar ôl tro i wrthod ateb cwestiynau syml yn sarhad ar y Senedd yma. Mae yna waith wedi cael ei wneud ar y gost gan nifer o gyrff gwahanol. Mi gafodd gwaith ei gyflwyno i Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru gan arbenigwr uchel ei barch, yr Athro Malcolm Prowle, yn ddiweddar, efo rhai cyrff yn amcangyfrif y gallai'r cynigion ailstrwythuro gostio hyd at £268 miliwn. Mae'r ymchwil gan yr Athro Prowle hefyd yn dangos tystiolaeth o Loegr ac yn rhyngwladol sy'n dangos bod uno ac ailstrwythuro llywodraeth leol yn cael canlyniadau ariannol negyddol. Ai'r gwirionedd felly ydy, un ai nid ydych wedi gwneud unrhyw asesiad o beth fydd y gost, neu rydych chi'n gwrthod rhyddhau'r wybodaeth? Mae hynny yn ei dro wedyn yn amddifadu llywodraeth leol a'r Cynulliad yma o'r ffeithiau hollbwysig rydym ni eu hangen yn ystod y drafodaeth yma.
English: Llywydd, what would be most insulting would be to finish a consultation yesterday and inform you of the decision today, without considering any of the representations made to us over the past months. That would be most insulting to those people who have participated in this discussion. But may I make this quite clear? I met with Professor Prowle last week, and I had a long conversation with him, and I actually saw his presentation, when he discussed the kinds of figures that the Member has alluded to today. But may I tell you this? He finished his presentation by saying that nine councils would be preferable and better for Wales.
Welsh: Llywydd, beth fuasai'n hynod sarhadus fyddai pennu ymgynghoriad ddoe a dweud beth ydy'r penderfyniad heddiw, heb ystyried dim un o'r atebion rydym ni wedi'u cael yn ystod y misoedd diwethaf. Mi fuasai hynny yn sarhadus i'r bobl sydd wedi bod yn rhan o'r drafodaeth yma. Ond a gaf i ddweud hyn yn glir? Mi wnes i gyfarfod â'r Athro Prowle yr wythnos diwethaf, ac mi ges i sgwrs hir a gwelais i ei gyflwyniad e pan oedd e'n trafod y fath o ffigurau y mae'r Aelod wedi crybwyll heddiw. Ond, a gaf i ddweud hyn wrthoch chi? Mi wnaeth ef bennu ei gyflwyniad drwy ddweud buasai naw cyngor yn well i Gymru.