English: I agree we have a very good story to tell, but I think the fact that other countries are not quite as far advanced in their recycling as us is not a reason for us not to continue to pursue this matter, and we absolutely have to remember that it's the three Rs: reduce, reuse and recycle. I was astonished to read the other day that the bottled water industry has managed to persuade us to buy bottled water to the cost of £2.4 billion a year for a product that is freely available for nothing in the tap. It's extraordinary what a bit of advertising can do to counteract rational behaviour. We mustn't forget, of course, that food waste is a significant issue, and it's an ethical issue in a world where so many people go hungry that one-third of all of our food is wasted and never consumed, and that's clearly an area we need to something about. But taking 'reduce' first, I wonder what assessment the Government has made of the German legislation - it's a very long title - the Closed Substance Cycle and Waste Management Act 1996. That forced manufacturers to reduce their packaging, and has obviously been effective there. On the reuse front, I think that there is huge merit to the bottle deposit scheme, as mentioned by others, but I also think that Julie James's behaviour of bringing her coffee cup with her when she goes to buy a coffee - that is a practice that's now being rolled out across most of the best-known coffee shops in the country, and something to be celebrated. But I think that it is still a major problem that we have plastic and cans littered all over our countryside, contrary to what Neil Hamilton thinks, and I think it is a real eyesore. So, there's no doubt that we can reduce the amount of litter that's produced by these substances if we have a deposit scheme, because you can see in countries like Australia - 80 per cent of all their plastic is recycled, 90 per cent in Denmark and 97 per cent in Norway. And in Norway, the chief executive of the deposit-return scheme says: 'Our principle is that if drinks firms can get bottles to shops to sell their products, they can also collect those same bottles.' I can't understand why it isn't cost-effective to do this. I also think that automation plays a very important role in all this, because in the Norwegian scheme, they post the empty bottle into a machine, it reads the barcode and produces a coupon for the deposit-return. But if the careless consumer has left the liquid in the bottle, the machine takes the bottle anyway but the coupon goes to the shopkeeper who's got to empty and clean that bottle out. Lastly, focusing on the cost of recycling, what thought has been given to introducing kerbside separation of recyclables across Wales? Because there's no doubt of the volume and value of recycled materials that have been contaminated by glass fragments, which contaminates the plastics and the paper and makes it impossible to recycle it. Conwy, an excellent local authority - they do kerbside recycling, so if they can do it why can't all other local authorities? That would produce more valuable recyclable materials and less cost to the local authority.
Welsh: Cytunaf fod gennym ni stori dda iawn i'w hadrodd, ond credaf nad yw'r ffaith nad yw gwledydd eraill wedi symud mor bell â ni o ran ailgylchu yn rheswm inni beidio â pharhau i ddilyn y mater hwn, a rhaid inni gofio tri phen y bregeth: lleihau, ailddefnyddio ac ailgylchu. Synnais wrth ddarllen y diwrnod o'r blaen fod y diwydiant dŵr potel wedi llwyddo i'n perswadio ni i brynu dŵr potel ar gost o £2.4 biliwn y flwyddyn ar gyfer cynnyrch sydd ar gael am ddim yn y tap. Mae'n rhyfeddol beth y gall ychydig o hysbysebu ei wneud i wrthweithio ymddygiad rhesymegol. Rhaid inni beidio ag anghofio, wrth gwrs, bod gwastraff bwyd yn broblem sylweddol, ac mae'n fater moesegol mewn byd lle mae cymaint o bobl yn llwglyd fod traean o'n holl fwyd yn cael ei wastraffu a ddim yn cael ei fwyta, ac mae hynny'n amlwg yn faes y mae angen gwneud rhywbeth amdano. Ond o ystyried 'lleihau' yn gyntaf, tybed pa asesiad y mae'r Llywodraeth wedi ei wneud o ddeddfwriaeth yr Almaen - mae'n deitl hir iawn - y Ddeddf Rheoli Gwastraff a Chylch Sylweddau Caeedig 1996. Roedd honno'n gorfodi gweithgynhyrchwyr i leihau eu deunydd pacio, ac yn amlwg mae wedi bod yn effeithiol yno. O ran ailddefnyddio, credaf fod gwerth enfawr i'r cynllun blaendal ar boteli, fel y crybwyllwyd gan eraill, ond credaf hefyd fod ymddygiad Julie James o ddod â'i chwpan goffi gyda hi pan fydd hi'n mynd i brynu coffi - dyna arfer sydd bellach yn cael ei gyflwyno yn y rhan fwyaf o siopau coffi adnabyddus yn y wlad, ac yn rhywbeth i'w ddathlu. Ond credaf ei bod yn dal yn broblem fawr fod gennym blastig a chaniau yn frith dros ein cefn gwlad, yn groes i farn Neil Hamilton, a chredaf ei fod yn ddolur i'r llygaid. Felly, nid oes unrhyw amheuaeth y gallwn leihau faint o sbwriel sy'n cael ei gynhyrchu gan y sylweddau hyn os oes gennym gynllun blaendal, oherwydd gallwch weld mewn gwledydd fel Awstralia - mae 80 y cant o'u holl blastig yn cael ei ailgylchu, 90 y cant yn Nenmarc a 97 y cant yn Norwy. Ac yn Norwy, mae Prif Weithredwr y cynllun dychwelyd blaendal yn dweud: Ein prif egwyddor yw os gall cwmnïau diodydd gael poteli i siopau i werthu eu cynhyrchion, gallant hefyd gasglu'r poteli hynny. Ni allaf ddeall pam nad yw'n gost-effeithiol gwneud hyn. Rwyf hefyd yn meddwl bod awtomatiaeth yn chwarae rhan bwysig iawn yn hyn oll, oherwydd yng nghynllun Norwy, maent yn postio'r botel wag i beiriant, mae'n darllen y cod bar ac yn cynhyrchu cwpon ar gyfer dychwelyd y blaendal. Ond os yw'r defnyddwyr diofal wedi gadael yr hylif yn y botel, mae'r peiriant yn cymryd y botel beth bynnag ond mae'r cwpon yn mynd i'r siopwr sy'n gorfod gwagio a glanhau'r botel. Yn olaf, gan ganolbwyntio ar y gost o ailgylchu, pa ystyriaeth sydd wedi'i roi i gyflwyno mentrau ailgylchu gwahanu ar garreg y drws ledled Cymru? Oherwydd nid oes amheuaeth ynghylch maint a gwerth y deunyddiau wedi'u hailgylchu sydd wedi'i halogi gan ddarnau gwydr, sy'n halogi'r plastig a'r papur ac yn ei gwneud yn amhosibl i'w hailgylchu. Conwy, awdurdod lleol ardderchog - maen nhw'n ailgylchu ar garreg y drws, felly os gallan nhw wneud hynny pam na all awdurdodau lleol eraill? Byddai hynny'n creu deunyddiau ailgylchadwy mwy gwerthfawr a llai o gost i'r awdurdod lleol.