English: Thank you very much, Dirprwy Lywydd, and may I thank the Minister for her statement? It's good to see in it a number of the main elements of Plaid Cymru's council tax reform plans, which we set out in our manifesto, particularly around revaluation; increasing the number of bands, particularly at the higher end of home valuations; and ensuring that council tax is more proportionate to the value of property. The motive for reform is clear. The current system is dated; to all intents and purposes, it's a legacy of the Thatcher era. This is the most regressive tax on these isles, which levies almost four times as much on the poor as those who are richer, so it's about time that we redistributed that burden more fairly across society and ensure that those who have the broadest shoulders carry a little more of that weight. Just to pick up on some of the points already made, it's good to see the emphasis on improving the national support scheme and looking at the framework for the discounts and exemptions, because many people will be concerned, particularly older people, that the value of their property doesn't necessarily reflect their ability to pay. So, the first question from me is: what assurance can you give to those people that their circumstances will be fully taken into account as part of this consultation? Also, of course, on the other hand, what's your message to local authorities where there is depopulation and a population that's growing older, which is a factor that could have a significant impact on the tax gathered in those areas? Whilst accepting that this is an exercise that will be revenue neutral, as you said, we also need to ensure that individual local authorities don't lose out when it comes to ensuring the revenue to maintain key services that we all want to see. People complain that the current system is unfair, and that's quite right, and people also see clear differences in council tax rates across Wales, and the system is inconsistent. I've previously referred in this Chamber to villages such as Ystradowen and Cwmllynfell, around 100 yards from each other but there are hundreds of pounds of difference in terms of their council tax bills. So, one is aware that there are inconsistencies and some unfairness. To what extent do you anticipate that this process will possibly tackle some of those issues, whilst protecting the integrity of local authorities in raising the revenue that they need? There's no getting away from the fact that there are tensions in terms of the divergence between certain parts of the country and others. Of course, the policy and the proposed change are more timely than ever as we face a cost-of-living crisis. The council tax bill, of course, is one of the most significant bills faced by households every year, and these reforms could be a radical step in helping many households to cope better with what they are currently facing, and we know that council tax payments have been one of the greatest issues in terms of household debt. You mentioned targeted transitional arrangements, and you've responded to issues around that already, but how will you deal with council tax debt, particularly in moving from one system to another? In the longer term, to what extent can any new plans or new approach to council tax avoid situations where these debts do build up to such an extent in the first instance?
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd, ac a gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei datganiad? Mae'n dda gweld yn y datganiad nifer o brif elfennau polisi diwygio treth gyngor Plaid Cymru, wrth gwrs - yr hyn oedd gennym ni yn ein maniffesto - yn enwedig o gwmpas ailbrisio; cynyddu nifer y bandiau, yn enwedig ar ben uchaf gwerthusiadau tai; a hefyd, wrth gwrs, sicrhau nawr fod y dreth gyngor yn dod yn fwy cymesur â gwerth eiddo. Mae'r cymhelliad i ddiwygio yn glir, onid yw e? Mae'r system bresennol wedi dyddio; i bob pwrpas, mae'n etifeddiaeth o gyfnod Thatcher. Hon yw'r dreth fwyaf regressive yn yr ynysoedd yma, sy'n codi bron i bedair gwaith cymaint o gyfran o gyfoeth ar y tlotaf o gymharu â'r cyfoethocaf. Felly, mae'n hen bryd ailddosbarthu'r baich yna yn decach ar draws cymdeithas a sicrhau bod y rhai sydd â'r ysgwyddau lletaf yn cario ychydig mwy o'r baich hwnnw. Jest i bigo lan ar rai o'r pwyntiau sydd wedi cael eu gwneud, wrth gwrs, mae'n dda gweld y pwyslais, fel roeddech yn ei ddweud, Weinidog, ar wella'r cynllun cefnogi cenedlaethol ac edrych ar y fframwaith ar gyfer y disgowntiau ac eithriadau, oherwydd mi fydd nifer o bobl yn poeni, wrth gwrs, yn enwedig, efallai, pobl mewn oed, fod gwerth eu heiddo nhw ddim o reidrwydd yn adlewyrchu eu gallu nhw i dalu. Felly, y cwestiwn cyntaf gen i yw: pa sicrwydd allwch chi ei roi i'r rheini y bydd eu hamgylchiadau nhw yn cael eu hystyried yn llawn fel rhan o'r ymgynghoriad yma? Ond hefyd, wrth gwrs, ar y llaw arall, beth yw'ch neges chi i awdurdodau lleol lle mae yna ddiboblogi a lle mae yna boblogaeth sy'n heneiddio, sydd, wrth gwrs, yn ffactorau all effeithio yn sylweddol ar y dreth a fydd yn cael ei chasglu yn yr ardaloedd hynny? Tra'n derbyn bod hwn yn ymarferiad a fydd, fel rŷch chi'n ei ddweud, yn refeniw niwtral, mae angen hefyd sicrhau bod awdurdodau lleol unigol ddim yn colli allan pan fo'n dod i sicrhau'r refeniw i gynnal y gwasanaethau allweddol rŷn ni gyd eisiau eu gweld. Mae pobl yn cwyno bod y system bresennol yn annheg, ac mae hynny'n gywir, oherwydd mae pobl yn gweld hefyd amrywiaeth amlwg ym miliau'r dreth gyngor ledled Cymru, ac mae'r system yn anghyson. Dwi wedi cyfeirio yn y Siambr hon o'r blaen am lefydd fel pentrefi Ystradowen a Chwmllynfell, sydd tua 100 llath oddi wrth ei gilydd ond mae yna wahaniaeth o gannoedd o bunnoedd rhwng eu biliau priodol. Felly, mae rhywun yn ymwybodol bod yna anghysondeb ac annhegwch. I ba raddau ydych chi'n rhagweld y bydd y broses yma o bosib yn trio mynd i'r afael ag ychydig o hynny, wrth gwrs yn amddiffyn integriti awdurdodau lleol i godi'r refeniw y maen nhw ei angen drwy'r dreth gyngor? Does dim dianc o'r ffaith bod yna densiynau o safbwynt yr amrywiaeth y mae pobl yn ei weld o un rhan o'r wlad i'r llall. Wrth gwrs, mae'r polisi a'r newid arfaethedig yma yn fwy amserol nag erioed wrth inni wynebu'r creisis costau byw. Fe all diwygiadau i'r dreth gyngor - . Y bil treth gyngor, wrth gwrs, yw un o'r biliau mwyaf sylweddol y mae cartrefi yn ei wynebu bob blwyddyn. Mi all y diwygiadau fod yn gam radical i helpu llawer o'n haelwydydd ni i ymdopi'n well â'r hyn maen nhw'n ei wynebu. Rŷn ni'n gwybod, wrth gwrs, fod ôl-ddyledion treth gyngor wedi profi i fod yn un o elfennau mwyaf dyled cartref. Roeddech chi'n sôn, wrth gwrs, ac rwy'n croesawu'r gydnabyddiaeth rŷch chi'n ei rhoi, ynglŷn â'r hyn roeddech chi'n ei alw'n targeted transitional arrangements, ac rŷch chi wedi ymateb i hynny, i raddau, yn barod, ond sut fyddwch chi'n delio, efallai, ag ôl-ddyledion yn benodol wrth symud o un gyfundrefn i'r gyfundrefn newydd? Ac, wrth gwrs, yn y tymor hirach, i ba raddau all unrhyw gynlluniau newydd, neu ddull newydd o gwmpas y dreth gyngor, osgoi sefyllfaoedd lle mae'r ôl-ddyledion yma yn adeiladu i fyny i'r fath raddau yn y lle cyntaf?