English: There are three things that either get overlooked or are presented in a confusing manner in the way the amount that each local authority gets is presented. I can think of no other area of Government expenditure where the percentage increase rather than the actual amount is announced, so the actual amount is lost and discussion resolves around the percentage change. Ceredigion, which we heard about earlier, had one of the lowest percentage increases, but it's actually twelfth in the league table of Government funding per person. And I would urge people to look at the league table of Government funding per person. They do hide it on page 5 of the data they provide, but it is there. The Government's local government grant is to top up council tax, hence why Blaenau Gwent has the largest aggregate external funding. It has over 50 per cent of its properties in band A, and Monmouthshire has the lowest, with over half its properties in band E and above. There is a direct correlation between council bands in an area and the aggregate external funding each council receives. That that increase is driven mainly by relative population change is well known. As I will not be able to intervene on Russell George, I want to emphasise that Powys gets £16 per head more than Swansea. While Powys had the added cost of rurality, Swansea has the cost of providing regional facilities and for things such as street homelessness. Of the four councils receiving the most aggregate external funding, two are Labour controlled. Of the four receiving the least, two are also Labour controlled. On north Wales, three of the councils are in the top half of Government support and the other three in the bottom - hardly prejudiced against north Wales. As part of the local government settlement, local authorities are receiving nearly £4.5 billion in core revenue funding and non-domestic rates to spend on delivering key services. And that's what local authorities do: they deliver key services. The non-hypothecated general capital funding will be £198 million, an increase of £15 million over that announced in the final Welsh budget last year. The increase in capital budgets over the last three years enabled local government to invest in increasing the supply of housing, which will minimise the pressure on local authorities' budgets and the homelessness services. It will also allow councils to start to respond to the urgent need to decarbonise in light of the climate emergency declared by the Welsh Government and many councils over the past year. Overall, the settlement represents an increase of 4.3 per cent on a like-for-like basis. No authority has an increase of less than 3 per cent, with the highest at 5.4 per cent. In terms of local government support, it's a good settlement in comparison to the 10-year average and most years during the time I've been here. I would like to compliment local authorities on keeping their basic services working and supporting local businesses during the pandemic. Local authorities have done a phenomenal job, but local authorities always do a phenomenal job. It is important that all parts of the Westminster and Welsh Governments have not performed as well. While I often call on organisations to help themselves rather than asking for more money, that is what councils do. Swansea Council's budget position for 2019-20 improved by £18 million compared to the estimate set out at the beginning of the financial year. The council's £445 million budget for 2019-20 has produced a better than expected position in social services, and the careful use of the council's contingency fund, amounting to just over £11 million saved between them. This has been boosted by a further £7 million of capital financing savings as part of the medium-term strategy to fund the overall capital programme and future borrowing. This is how Swansea Council will be spending the extra money: schools will get an extra £6.85 million directly into classrooms, with £7.1 million for new IT kit, which has been such a help to schooling at home recently. Parents will see school meal prices frozen for the year. Social services, which have borne the challenge of COVID-19 in supporting the vulnerable, will get £7.7 million more, plus there will be £5.5 million on top to absorb any further pandemic pressures. For the environment, there will be an extra £6.1 million and a new team to deal with litter, street cleaning, and extending pothole repair services. There will be a new rapid-response team to deal with flooding problems. There will be more cash for better sports parks and community facilities, including £100,000 for improved public toilets, new free public Wi-Fi services, and investing in planting thousands of new trees and developing more green spaces. Swansea is just one of the councils that is doing a phenomenal job. It's the area that I represent, and the one that the Minister represents, but it really is: give councils the money and they will do the job. They will do it better than any other organisations. We have seen, in England, during the pandemic, that the private sector is very good at making profit but not very good at delivering things such as school meals. If councils are given the funding, they deliver for our communities. I hope that this Government will continue to fund councils fairly and well, because the money they spend benefits us all.
Welsh: Mae tri pheth sydd naill ai'n cael eu hanwybyddu neu'n cael eu cyflwyno mewn modd dryslyd yn y ffordd y cyflwynir y swm y mae pob awdurdod lleol yn ei gael. Ni allaf feddwl am unrhyw faes arall o wariant y Llywodraeth lle y cyhoeddir y cynnydd canrannol yn hytrach na'r swm gwirioneddol, felly caiff y swm gwirioneddol ei golli ac mae trafodaeth yn ymwneud â'r newid canrannol. Cafodd Ceredigion, fel y clywsom amdano yn gynharach, un o'r codiadau canrannol isaf, ond mewn gwirionedd mae'n ddeuddegfed yn nhabl cynghrair cyllid fesul pen y Llywodraeth. A byddwn i'n annog pobl i edrych ar dabl cynghrair cyllid fesul pen y Llywodraeth. Maen nhw yn ei guddio ar dudalen 5 o'r data maen nhw'n eu darparu, ond mae yno. Diben grant llywodraeth leol y Llywodraeth yw ychwanegu at y dreth gyngor, a dyna pam mai Blaenau Gwent sydd â'r cyllid allanol cyfanredol mwyaf. Mae ganddi dros 50 y cant o'i heiddo ym mand A, a Sir Fynwy sydd â'r isaf, gan fod dros hanner ei heiddo ym mand E neu'n uwch. Mae cydberthynas uniongyrchol rhwng bandiau cyngor mewn ardal a'r cyllid allanol cyfanredol y mae pob cyngor yn ei gael. Mae'n dra hysbys bod y cynnydd hwnnw yn cael ei ysgogi yn bennaf gan newid cymharol yn y boblogaeth. Gan na fyddaf yn gallu ymyrryd ar Russell George, hoffwn i bwysleisio bod Powys yn cael £16 y pen yn fwy nag Abertawe. Roedd gan Bowys y gost ychwanegol o wledigrwydd, ond mae gan Abertawe y gost o ddarparu cyfleusterau rhanbarthol ac ar gyfer pethau fel digartrefedd ar y stryd. O'r pedwar cyngor sy'n cael y cyllid allanol cyfanredol mwyaf, mae dau yn cael eu rheoli gan Lafur. O'r pedwar sy'n cael y lleiaf, mae dau hefyd yn cael eu rheoli gan Lafur. O ran y gogledd, mae tri o'r cynghorau yn hanner uchaf cymorth y Llywodraeth a'r tri arall yn y gwaelod - prin eu bod yn rhagfarnu yn erbyn y gogledd. Yn rhan o'r setliad llywodraeth leol, mae awdurdodau lleol yn cael bron i £4.5 biliwn o gyllid refeniw craidd ac ardrethi annomestig i'w wario ar ddarparu gwasanaethau allweddol. A dyna beth y mae awdurdodau lleol yn ei wneud: maen nhw'n darparu gwasanaethau allweddol. Bydd y cyllid cyfalaf cyffredinol heb ei neilltuo yn £198 miliwn, cynnydd o £15 miliwn yn fwy na'r hyn a gyhoeddwyd yng nghyllideb derfynol Cymru y llynedd. Galluogodd y cynnydd mewn cyllidebau cyfalaf dros y tair blynedd diwethaf llywodraeth leol i fuddsoddi mewn cynyddu'r cyflenwad o dai, a fydd yn lleihau'r pwysau ar gyllidebau awdurdodau lleol a'r gwasanaethau digartrefedd. Bydd hefyd yn caniatáu i gynghorau ddechrau ymateb i'r angen dybryd am ddatgarboneiddio yng ngoleuni'r argyfwng hinsawdd y mae Llywodraeth Cymru a llawer o gynghorau wedi ei gyhoeddi yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Yn gyffredinol, mae'r setliad yn gynnydd o 4.3 y cant ar sail tebyg am debyg. Nid oes gan yr un awdurdod gynnydd o lai na 3 y cant, a'r uchaf yw 5.4 y cant. O ran cymorth i lywodraeth leol, mae'n setliad da o'i gymharu â'r cyfartaledd 10 mlynedd a'r rhan fwyaf o flynyddoedd yn ystod yr amser yr wyf i wedi bod yn y fan yma. Hoffwn i ganmol awdurdodau lleol am gadw eu gwasanaethau sylfaenol yn gweithio a chefnogi busnesau lleol yn ystod y pandemig. Mae awdurdodau lleol wedi gwneud gwaith aruthrol, ond mae awdurdodau lleol bob amser yn gwneud gwaith aruthrol. Mae'n bwysig nad yw pob rhan o Lywodraethau San Steffan a Chymru wedi perfformio cystal. Er fy mod i'n aml yn galw ar sefydliadau i helpu eu hunain yn hytrach na gofyn am fwy o arian, dyna y mae cynghorau yn ei wneud. Cafwyd gwelliant o £18 miliwn yn sefyllfa gyllideb Cyngor Abertawe ar gyfer 2019-20 o'i gymharu â'r amcangyfrif a nodwyd ar ddechrau'r flwyddyn ariannol. Mae cyllideb y cyngor o £445 miliwn ar gyfer 2019-20 wedi creu sefyllfa well na'r disgwyl yn y gwasanaethau cymdeithasol, a defnydd gofalus o gronfa wrth gefn y cyngor, yn golygu bod ychydig dros £11 miliwn wedi ei arbed rhyngddyn nhw. Mae £7 miliwn o arbedion cyllid cyfalaf wedi ei ychwanegu at hyn yn rhan o'r strategaeth tymor canolig i ariannu'r rhaglen gyfalaf gyffredinol a benthyca yn y dyfodol. Dyma sut y bydd Cyngor Abertawe yn gwario'r arian ychwanegol: bydd ysgolion yn cael £6.85 miliwn ychwanegol yn syth i'r ystafelloedd dosbarth, a £7.1 miliwn am gyfarpar TG newydd, sydd wedi bod yn gymaint o gymorth i addysg gartref yn ddiweddar. Bydd rhieni yn gweld bod prisiau prydau ysgol yn cael eu rhewi am y flwyddyn. Bydd y gwasanaethau cymdeithasol, sydd wedi ysgwyddo her COVID-19 wrth gefnogi'r rhai sy'n agored i niwed, yn cael £7.7 miliwn yn fwy, a bydd £5.5 miliwn ychwanegol i dalu am unrhyw bwysau eraill y pandemig. Ar gyfer yr amgylchedd, bydd £6.1 miliwn ychwanegol a thîm newydd i ymdrin â sbwriel, glanhau strydoedd, ac ymestyn gwasanaethau trwsio tyllau yn y ffordd. Bydd tîm ymateb cyflym newydd i ymdrin â phroblemau llifogydd. Bydd mwy o arian ar gyfer gwell parciau chwaraeon a chyfleusterau cymunedol, gan gynnwys £100,000 ar gyfer gwell toiledau cyhoeddus, gwasanaethau Wi-Fi cyhoeddus am ddim newydd, a buddsoddi mewn plannu miloedd o goed newydd a datblygu mwy o fannau gwyrdd. Dim ond un o'r cynghorau sy'n gwneud gwaith aruthrol yw Abertawe. Dyma'r ardal yr wyf i'n ei chynrychioli, a'r un y mae'r Gweinidog yn ei chynrychioli, ond mae'n wir: rhowch yr arian i'r cynghorau a byddan nhw'n gwneud y gwaith. Byddan nhw'n ei wneud yn well nag unrhyw sefydliadau eraill. Rydym ni wedi gweld, yn Lloegr, yn ystod y pandemig, fod y sector preifat yn dda iawn am wneud elw ond nid yw'n dda iawn am ddarparu pethau fel prydau ysgol. Trwy roi'r cyllid i gynghorau, maen nhw'n cyflawni ar gyfer ein cymunedau. Rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth hon yn parhau i ariannu cynghorau yn deg ac yn dda, gan fod yr arian y maen nhw'n ei wario er lles bob un ohonom.