English: In 2020-21, we also made almost a further £4.8 million available to support our pandemic response. Over £3 million of this supported the rapid implementation of long-lasting injectable buprenorphine, or Buvidal as it is known, for at-risk ex-heroin users, something I will talk about later. The remainder included funding to support PPE requirements, extra residential rehab placements and a digital inclusion fund for service users who are potentially digitally excluded. The Welsh Labour Government has protected and enhanced the substance misuse budget in Wales, and the same cannot be said for Governments in other parts of the UK. The Dame Carol Black review of treatment services in England was published in July, and, like in England, we are already at an advanced stage with many of her recommendations. Our substance misuse delivery plan, I'm pleased to say, is firmly based within a health and harm reduction approach. We've also protected and ring-fenced our substance misuse funding, and are working closely with housing and across mental health to address the challenge of co-occurring and complex needs. On the co-occurring agenda, with both mental health and wider well-being in my portfolio, I am clear that there are good opportunities for continued improvement in joint working both here and across Government, and I'm determined to do what I can to achieve this. I'm also committed to supporting the work of the Minister for Climate Change as we build on the success over the past year in ensuring an 'everyone in' approach to homelessness, and that wraparound mental health and substance misuse support can be provided. This was a huge undertaking, initially housing over 2,000 people, with over 800 needing to access substance misuse services, and that was just in the first months of the pandemic. Some of these were new to services and had the most complex needs. In total, over 13,300 people have been housed since the onset of the pandemic, with over 3,000 referrals to substance misuse services. I'm really proud of our substance misuse and mental health services, who work tirelessly to support the most vulnerable, and we are now engaged in developing the future approach to rapid rehousing. We've already invested an additional £1 million per year to tackle complex needs, both substance misuse and mental health, for those individuals within homelessness services. The introduction of Buvidal, which I mentioned earlier, has significantly reduced the need for service users to attend community pharmacies and clinics, thereby protecting their health and that of key workers. Over 1,000 service users are now benefiting from this treatment, and there is significant anecdotal evidence that many are experiencing significantly improved outcomes. In Cardiff, we saw the first person in the UK to have this support through their GP practice, and Wales is leading the UK, if not the world, on this groundbreaking new treatment. I had the opportunity recently to meet a young woman who'd benefited from this treatment, and heard first-hand the absolutely transformational impact it has had for her. A rapid review of this new treatment, its benefits and value for money, is being undertaken to inform future policy. Whilst even one substance misuse-related death is a tragedy and one too many, I was encouraged to see that the August 2020 ONS data referred to already by Peredur showed the lowest rate of drug misuse deaths recorded in Wales since 2014. Wales was the only nation in the UK to see drug misuse deaths drop during 2020. Although it is pleasing to see the number of deaths reduced, we will be evaluating the statistics for Wales, taking into account geographics, substances and situational factors, and we'll work closely with harm reduction groups and area planning boards in order to formulate an appropriate policy response to ensure a further continued reduction in future. Another key part of our harm reduction agenda is our national naloxone initiative, where we have made excellent progress. An important development in naloxone is the work we're undertaking with the police to enable officers to carry nasal naloxone on duty. We've also funded a pilot whereby peers distributed take-home naloxone on the streets. This has been highly successful and has resulted in all areas of Wales looking at replicating this model. We allocate £1 million ring-fenced annual funding for the provision of tier 4 residential rehab and detoxification services. In April 2020, we launched our new residential treatment framework, Rehab Cymru, which offers over 30 settings, including three in Wales. Rehab Cymru provides an approved list of residential rehab providers and the availability to see types of treatment, pricing schedules, location and inspection reports in order to assist in service users' and professionals' choice. Since the introduction of our residential rehab framework, there has been a total of 238 referrals made through Rehab Cymru, from inception in April 2020 to July 2021. I am concerned, though, that provisional data for alcohol-specific deaths during 2020 in England and Wales, published in May 2021, shows a significant rise. There may be many factors that have contributed to this, which we are considering. However, while we await final figures, I hope that through the implementation of minimum unit pricing for alcohol, and actions such as developing the soon to be published alcohol-related brain damage treatment framework, we can more effectively tackle this issue. While I welcome the opportunity to respond to this debate and outline the positive work and outcomes being delivered, I am not at all complacent; there is still a lot more to do. Still, I am committed to making a difference, will continue to progress our commitments in the substance misuse delivery plan and, of course, consider what more we may need to do as we continue to respond to the pandemic and its wider impacts. Diolch yn fawr.
Welsh: Yn 2020-21, gwnaethom sicrhau hefyd fod bron i £4.8 miliwn arall ar gael i gefnogi ein hymateb i'r pandemig. Roedd dros £3 miliwn ohono i gefnogi darparu buprenorffin chwistrelladwy hirweithredol cyflym, neu Buvidal fel y'i gelwir, i gyn-ddefnyddwyr heroin mewn perygl, rhywbeth y byddaf yn sôn amdano yn nes ymlaen. Roedd y gweddill yn cynnwys cyllid i gefnogi gofynion cyfarpar diogelu personol, lleoliadau adsefydlu preswyl ychwanegol a chronfa cynhwysiant digidol ar gyfer defnyddwyr gwasanaeth a allai fod wedi eu hallgáu'n ddigidol. Mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi diogelu a gwella'r gyllideb camddefnyddio sylweddau yng Nghymru, ac ni ellir dweud yr un peth am Lywodraethau mewn rhannau eraill o'r DU. Cyhoeddwyd adolygiad y Fonesig Carol Black o wasanaethau triniaeth yn Lloegr ym mis Gorffennaf, ac fel yn Lloegr, rydym eisoes wedi bwrw ymlaen ymhell ar lawer o'i hargymhellion. Mae ein cynllun cyflawni ar gyfer camddefnyddio sylweddau, rwy'n falch o ddweud, wedi'i wreiddio'n gadarn o fewn dull sy'n canolbwyntio ar iechyd a lleihau niwed. Rydym hefyd wedi diogelu ac wedi clustnodi ein cyllid camddefnyddio sylweddau, ac rydym yn gweithio'n agos gyda'r maes tai ac ar draws iechyd meddwl i fynd i'r afael â her anghenion sy'n cyd-ddigwydd ac anghenion cymhleth. Ar yr agenda sy'n cyd-ddigwydd, gydag iechyd meddwl a llesiant ehangach yn fy mhortffolio, rwy'n glir fod cyfleoedd da ar gael i barhau i wella drwy gydweithio yma ac ar draws y Llywodraeth, ac rwy'n benderfynol o wneud yr hyn a allaf i gyflawni hynny. Rwyf hefyd wedi ymrwymo i gefnogi gwaith y Gweinidog Newid Hinsawdd wrth inni adeiladu ar y llwyddiant dros y flwyddyn ddiwethaf i sicrhau ymagwedd 'pawb i mewn' wrth ymdrin â digartrefedd, ac y gellir darparu cymorth iechyd meddwl a chamddefnyddio sylweddau cofleidiol. Roedd hwn yn ymgymeriad enfawr, a oedd yn cynnwys dros 2,000 o bobl ar y dechrau, gyda dros 800 angen gwasanaethau camddefnyddio sylweddau, a hynny yn ystod misoedd cyntaf y pandemig yn unig. Roedd rhai o'r rhain yn newydd i wasanaethau a chanddynt yr anghenion mwyaf cymhleth. Mae cyfanswm o dros 13,300 o bobl wedi'u cartrefu ers dechrau'r pandemig, gyda dros 3,000 o atgyfeiriadau at wasanaethau camddefnyddio sylweddau. Rwy'n falch iawn o'n gwasanaethau camddefnyddio sylweddau ac iechyd meddwl, sy'n gweithio'n ddiflino i gefnogi'r bobl fwyaf bregus, ac rydym wrthi bellach yn datblygu'r dull ailgartrefu cyflym ar gyfer y dyfodol. Rydym eisoes wedi buddsoddi £1 filiwn ychwanegol y flwyddyn i fynd i'r afael ag anghenion cymhleth, ym maes camddefnyddio sylweddau ac iechyd meddwl fel ei gilydd, ar gyfer unigolion o fewn y gwasanaethau digartrefedd. Mae cyflwyno Buvidal, y soniais amdano'n gynharach, wedi lleihau'n sylweddol yr angen i ddefnyddwyr gwasanaeth fynychu fferyllfeydd a chlinigau cymunedol, gan ddiogelu eu hiechyd hwy ac iechyd gweithwyr allweddol. Mae dros 1,000 o ddefnyddwyr gwasanaeth bellach yn elwa o'r driniaeth hon, a cheir cryn dipyn o dystiolaeth anecdotaidd fod nifer yn profi canlyniadau llawer gwell. Yng Nghaerdydd, gwelsom y person cyntaf yn y DU yn cael y cymorth hwn drwy eu meddygfa, ac mae Cymru'n arwain y DU, os nad y byd, gyda'r driniaeth newydd arloesol hon. Cefais gyfle yn ddiweddar i gyfarfod â menyw ifanc a oedd wedi elwa o'r driniaeth hon, a chlywais yn uniongyrchol am yr effaith gwbl drawsnewidiol a gafodd arni hi. Mae adolygiad cyflym ar y gweill o'r driniaeth newydd hon, ei manteision a'i gwerth am arian, ar gyfer llywio polisi yn y dyfodol. Er bod hyd yn oed un farwolaeth sy'n gysylltiedig â chamddefnyddio sylweddau yn drasiedi ac yn un yn ormod, fe'm calonogwyd i weld bod data'r Swyddfa Ystadegau Gwladol ar gyfer mis Awst 2020, y cyfeiriodd Peredur ato eisoes, yn nodi'r gyfradd isaf ers 2014 o farwolaethau camddefnyddio cyffuriau yng Nghymru. Cymru oedd yr unig wlad yn y DU i weld nifer y marwolaethau camddefnyddio cyffuriau yn gostwng yn ystod 2020. Er ei bod yn braf gweld nifer y marwolaethau'n gostwng, byddwn yn gwerthuso'r ystadegau ar gyfer Cymru, gan ystyried ffactorau daearyddol, sylweddau a sefyllfaoedd, a byddwn yn gweithio'n agos gyda grwpiau lleihau niwed a byrddau cynllunio ardal er mwyn ffurfio ymateb polisi priodol i sicrhau gostyngiad pellach parhaus yn y dyfodol. Rhan allweddol arall o'n hagenda lleihau niwed yw ein menter nalocson genedlaethol, lle'r ydym wedi gwneud cynnydd rhagorol. Datblygiad pwysig mewn perthynas â nalocson yw'r gwaith a wnawn gyda'r heddlu i alluogi swyddogion i gario chwistrell trwyn nalocson tra ar ddyletswydd. Rydym hefyd wedi ariannu cynllun peilot lle'r oedd defnyddwyr cyffuriau'n dosbarthu nalocson i'w gilydd ar y strydoedd. Mae hyn wedi bod yn llwyddiannus iawn ac mae wedi arwain at ystyried ailadrodd y model ym mhob rhan o Gymru. Rydym yn dyrannu £1 filiwn o gyllid blynyddol wedi'i glustnodi ar gyfer darparu gwasanaethau adsefydlu a dadwenwyno preswyl haen 4. Ym mis Ebrill 2020, lansiwyd ein fframwaith triniaeth breswyl newydd, Rehab Cymru, sy'n cynnig dros 30 o leoliadau, gan gynnwys tri yng Nghymru. Mae Rehab Cymru yn darparu rhestr gymeradwy o ddarparwyr gwasanaethau adsefydlu preswyl a'r gallu i weld mathau o driniaeth, rhestri prisiau, lleoliadau ac adroddiadau arolygu er mwyn helpu defnyddwyr gwasanaeth a gweithwyr proffesiynol i ddewis. Ers cyflwyno ein fframwaith adsefydlu preswyl, gwnaed cyfanswm o 238 o atgyfeiriadau drwy Rehab Cymru, rhwng ei ddechrau ym mis Ebrill 2020 a mis Gorffennaf 2021. Fodd bynnag, rwy'n pryderu bod data dros dro ar farwolaethau sy'n deillio'n uniongyrchol o gamddefnyddio alcohol yn ystod 2020 yng Nghymru a Lloegr, a gyhoeddwyd ym mis Mai 2021, yn dangos cynnydd sylweddol. Efallai fod llawer o ffactorau wedi cyfrannu at hyn, ac rydym yn ystyried y rheini. Fodd bynnag, tra'n bod yn aros am y ffigurau terfynol, rwy'n gobeithio y gallwn fynd i'r afael yn fwy effeithiol â'r broblem drwy weithredu isafbris uned ar gyfer alcohol, a chamau gweithredu fel datblygu'r fframwaith trin niwed i'r ymennydd sy'n gysylltiedig ag alcohol sydd i'w gyhoeddi cyn bo hir. Er fy mod yn croesawu'r cyfle i ymateb i'r ddadl hon ac amlinellu'r gwaith a'r canlyniadau cadarnhaol sy'n cael eu cyflawni, nid wyf yn hunanfodlon o gwbl; mae llawer mwy i'w wneud o hyd. Ond rwyf wedi ymrwymo i wneud gwahaniaeth, byddaf yn parhau i ddatblygu ein hymrwymiadau yn y cynllun cyflawni ar gyfer camddefnyddio sylweddau ac wrth gwrs, byddaf yn ystyried beth arall y gallai fod angen inni ei wneud wrth inni barhau i ymateb i'r pandemig a'i effeithiau ehangach. Diolch yn fawr.