English: I thank the Deputy Minister for her statement today. It's a great day, International Women's Day, which is not only celebrated here but by the United Nations since 1996. Women have made and continue to make significant contributions in all aspects of life in Wales. Even with greater equality and legislative rights and impressive female role models, women still face challenges today here in Wales, Minister. Many of these are in the workplace. It is a sad fact that the gender pay gap in hourly earnings, excluding overtime, for both full-time and part-time employees in Wales was nearly 15 per cent in 2017. So, can I ask the Deputy Minister what plan does she haves to close the gender pay gap in Wales? I'm concerned that, all too often, career advice tends to guide women to apprenticeships that are paid less than those for men. Can I ask what Welsh Government is doing to ensure gender equality is promoted in the workplace? It takes tremendous courage to come forward and report incidents and domestic abuse. We must do more to encourage such victims to report abuse and to recognise the signs of domestic violence. Some years ago, the then First Minister gave a positive response to my suggestion that all public sector organisations should have a workplace violence against women policy in place. This would identify and assist employees who are the victims of violence. I wonder if the Deputy Minister can advise if any progress has been made in this regard. The exploitation of women in and around Wales is becoming far more acknowledged. A breakthrough regarding the way human trafficking is perceived is resulting in more and more exposure of its hidden nature and various guises. Apart from the sexual exploitation of women, there are issues of forced labour, of services slavery, servitude, and even the removal of organs. Female genital mutilation is a scandalous breach of human rights, with potentially life-threatening consequences. I also call on the Minister to assure us that the Welsh Government will remain at the forefront of the campaign against these abuses. In 1897, Susan Anthony, an American activist, actually said, and this is a wonderful quote: 'There never will be complete equality until women themselves help to make laws and elect lawmakers.' Since that time, we have witnessed significant progress toward women's equality and emancipation. Deputy Minister, like life, I believe that peace begins with women - peace in the world. They tend to be the first to form lines of life and calibration across areas of conflict and division around the world. As the world moves towards International Women's Day 2019, on 8 March, it is important for all of us to recognise the contribution of women across all walks of life - women such as Theresa May, Angela Merkel, our Presiding Officer, Margaret Thatcher, Sheikh Hasina, Benazir Bhutto, Indira Gandhi, Julia Gillard, Golda Meir and Helen Clark. These are only a few I can count who have all broken through the glass ceilings and led their nations in the world. Every woman who ran a country never had a war with their neighbours, or any other nation. Those were the most peaceful times. All created a change, they all have done something out of the box, and they all have been a driver of progress within their work and family life. I believe it is imperative to recognise famous women whom we all know, as well as those women who strive to provide a roof over her family's head, those women who juggle multiple jobs to put food on the table, those women who play the role of mum and dad, and those women who spend their lives taking care of others. I always say the world is a black and white photograph, or a picture - with women, it becomes colourful. For today, for the day of women's day, I would like to say from this side of the Chamber, thank you very much all of you, ladies, around the world.
Welsh: Diolch i'r Dirprwy Weinidog am ei datganiad heddiw. Mae'n ddiwrnod mawr, Diwrnod Rhyngwladol y Menywod, sy'n cael ei ddathlu, nid yn unig yma ond gan y Cenhedloedd Unedig ers 1996. Mae menywod wedi gwneud ac yn parhau i wneud cyfraniadau sylweddol ym mhob agwedd ar fywyd yng Nghymru. Hyd yn oed gyda mwy o gydraddoldeb a hawliau deddfwriaethol a menywod trawiadol sydd wedi creu argraff ac yn esiampl i eraill, mae menywod yn dal i wynebu heriau heddiw yma yng Nghymru, Gweinidog. Mae llawer o'r rhain yn y gweithle. Mae'n ffaith drist bod y bwlch cyflog rhwng y rhywiau mewn enillion, yr awr, heb gynnwys goramser, ar gyfer gweithwyr amser llawn a rhan-amser yng Nghymru bron 15 y cant yn 2017. Felly, a gaf i ofyn i'r Dirprwy Weinidog pa gynllun sydd ganddi ar gyfer cau'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yng Nghymru? Rwy'n pryderu bod cyngor gyrfa, yn rhy aml o lawer, yn tueddu i arwain merched at brentisiaethau sy'n talu llai na'r rhai ar gyfer dynion. A gaf i ofyn beth mae Llywodraeth Cymru'n ei wneud i sicrhau bod cydraddoldeb rhwng y rhywiau yn cael ei hybu yn y gweithle? Mae angen dewrder aruthrol i ddod ymlaen ac adrodd am ddigwyddiadau a cham-drin domestig. Rhaid inni wneud mwy i annog dioddefwyr o'r fath i adrodd am gam-drin ac i adnabod arwyddion trais yn y cartref. Rai blynyddoedd yn ôl, rhoddodd Prif Weinidog Cymru ar y pryd ymateb cadarnhaol i'm hawgrym y dylai bod gan bob sefydliad sector cyhoeddus bolisi trais yn erbyn menywod yn y gweithle. Byddai hyn yn nodi ac yn helpu gweithwyr sydd wedi dioddef trais. Tybed a all y Dirprwy Weinidog ein cynghori a fu unrhyw gynnydd yn hyn o beth. Mae cam-fanteisio ar fenywod yng Nghymru ac o amgylch Cymru yn cael llawer mwy o gydnabyddiaeth. Mae'r datblygiadau yn y ffordd y mae masnachu mewn pobl yn cael ei ddirnad wedi arwain at ddod â'i natur gudd a'i wahanol weddau i'r wyneb. Ar wahân i gam-fanteisio'n rhywiol ar fenywod, ceir problemau llafur gorfodol, caethwasiaeth mewn gwasanaethau, caethiwed, a hyd yn oed tynnu organau. Mae anffurfio organau cenhedlu menywod yn achos erchyll o dorri hawliau dynol sydd yn gallu peryglu bywyd. Galwaf hefyd ar y Gweinidog i roi sicrwydd inni y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i fod ar flaen y gad yn yr ymgyrch yn erbyn yr anghyfiawnder hwn. Ym 1897, dywedodd Susan Anthony, ymgyrchydd Americanaidd, a dyma ddyfyniad gwych: Ni fydd byth gydraddoldeb llwyr nes y bydd menywod eu hunain yn helpu i lunio cyfreithiau ac ethol gwneuthurwyr cyfraith. Ers hynny, rydym ni wedi gweld cynnydd sylweddol mewn cydraddoldeb a rhyddfreinio menywod. Dirprwy Weinidog, fel bywyd ei hun, credaf mai merched sy'n esgor ar heddwch - heddwch yn y byd. Maen nhw'n tueddu i fod y cyntaf i ffurfio llinellau bywyd ac i geisio unioni pethau mewn ardaloedd o wrthdaro a rhaniadau o amgylch y byd. Wrth i'r byd ddynesu at Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod 2019, ar 8 Mawrth, mae'n bwysig bod pob un ohonom ni'n cydnabod cyfraniad menywod ymhob agwedd ar fywyd - menywod fel Theresa May, Angela Merkel, ein Llywydd, Margaret Thatcher, Sheikh Hasina, Benazir Bhutto, Indira Gandhi, Julia Gillard, Golda Meir a Helen Clark. Dyna ond ychydig y gallaf eu cyfrif sydd i gyd wedi torri drwy'r rhwystrau anweledig ac arwain eu gwledydd yn y byd. Nid yw unrhyw fenyw sydd wedi arwain gwlad erioed wedi mynd i ryfel yn erbyn ei chymdogion neu unrhyw wlad arall. Y rheini oedd y cyfnodau mwyaf heddychlon. Roedd pob un yn creu newid, maen nhw i gyd wedi gwthio ffiniau, ac maen nhw i gyd wedi bod yn sbardun i symud ymlaen o fewn eu gwaith a'u bywyd teuluol. Rwy'n credu ei bod hi'n hanfodol inni gydnabod menywod enwog sy'n adnabyddus inni, yn ogystal â'r menywod hynny sy'n ymdrechu i ddarparu cartref diddos i'w teuluoedd, y menywod hynny sy'n cyfuno nifer o swyddi er mwyn rhoi bwyd ar y bwrdd, y menywod hynny sy'n gorfod bod yn fam ac yn dad, a'r menywod hynny sy'n treulio eu bywydau yn gofalu am eraill. Dywedaf bob amser bod y byd yn ffotograff du a gwyn, neu'n llun - gyda menywod mae'n troi'n lliwgar. Ar gyfer heddiw, ar gyfer Diwrnod y Menywod, hoffwn ddweud o'r ochr hon i'r Siambr, diolch yn fawr iawn ichi, fenywod, ar draws y byd.