English: As the Minister, at the time, who took the active travel Act through the Assembly, I'm very pleased that the committee has undertaken this post-legislative scrutiny. It was a policy, as has been said, that came up through civic society, with Sustrans obviously playing a very key role. It had a great deal of provenance and support from wider Wales behind it, and it was very good to take it through and put it on the statute book, but it's obviously very disappointing to see that, in terms of the implementation, some five years on, we haven't really seen the increase in walking and cycling, or indeed better infrastructure, that we'd expected. I do believe that political leadership is absolutely key to this - political leadership to ensure that we do get the implementation that is required for the step change that will deliver these health, well-being, environmental, economic and quality-of-life improvements that we all want to see. Members regularly raise these points with Ken Skates, and indeed other Ministers, showing, I think, the consensus across the Chamber to get the focus and the prioritisation that is necessary. In that light, Dirprwy Lywydd, I must say that I am very pleased that Ken Skates has committed additional funding - although I agree with others that there's still some way to go - and is also very keen in terms of the announcements and the statements that Ken has made in this Chamber and elsewhere that I think do respond in the right way to the points that Members and outside organisations have made. I think Ken Skates is signalling that step change that Welsh Government intends to take, to make sure that we do get effective implementation, better funding and more focus and prioritisation as we move forward. Obviously, the challenge is to drive that across Welsh Government and, indeed, throughout the ranks of the civil service, including the transport engineers, and also make sure that that culture change takes place in our local authorities, where we need the local authority leadership, in terms of the leaders, the cabinet members, and their transport people, to understand what needs to be achieved and take the necessary action to ensure that it is achieved. I also agree with others, Dirprwy Lywydd, in terms of the importance of school and work, because it was always about purposeful travel. There isn't, at the moment, a Welsh Government-funded workplaces programme to drive some of the necessary change in terms of the culture in our workplaces. The funding for schools through Sustrans is very important and, indeed, delivers a 9 per cent increase on average in active travel over the first 12 months of the programme, but is only reaching 8 per cent of the schools in Wales at the moment, so I do believe we need to build on that, and we need to make sure that more schools are up to speed with the best practice. You go into some primary schools now and in the earliest years they've got balance bikes, they're providing them for the children who perhaps haven't got bikes at home, the training is taking place - you know, it's giving them a very good start. There's proficiency training later on, as Jenny Rathbone mentioned, and we need to make sure that that good practice is present in all of our schools. And we need to make sure, yes, that there is the infrastructure around to make it safe to travel, to cycle and walk, in the way that we want to see. In Newport there's much more cycling along the riverside now, on a Sustrans route from Newport city centre to Caerleon, for example, because they're quality, off-road, safe routes. But we need to provide a lot more of that opportunity in Newport and across Wales. Dirprwy Lywydd, one other matter I'd like to mention quickly, echoing what David Melding said, is about 20 mph zones. I do believe, and there's growing momentum behind this - events have taken place and will take place in Wales in the weeks and months to come to make 20 mph the default speed limit in Wales, with departures from that on the basis of particular circumstances of particular roads, with local authorities making those decisions. But it would be a default 20 mph limit that would apply right across Wales, and I believe Welsh Government should put that policy in place. Where it has happened, such as Bristol, for example, they have seen many more people walking and cycling because it is now safer to do so, and because it's been part of the necessary culture change. So, there are many things that we can do, Dirprwy Lywydd, but I'm very pleased that Ken Skates has signalled this renewed prioritisation, focus and commitment from Welsh Government, and we need to see that carried through.
Welsh: Fel y Gweinidog ar y pryd a hebryngodd y Ddeddf teithio llesol drwy'r Cynulliad, rwy'n falch iawn fod y pwyllgor wedi gwneud y gwaith craffu ar ôl deddfu hwn. Fel y dywedwyd, roedd yn bolisi a ddaeth drwy'r gymdeithas ddinesig, gyda Sustrans yn amlwg yn chwarae rôl allweddol iawn. Roedd yn tarddu o, ac yn cael cefnogaeth gan y Gymru ehangach, ac roedd yn dda iawn ei datblygu a'i rhoi ar y llyfr statud, ond mae'n amlwg yn siomedig iawn gweld, o ran ei gweithrediad, tua pum mlynedd yn ddiweddarach, nad ydym wedi gweld cynnydd mewn cerdded a beicio, na gwell seilwaith yn wir, fel yr oeddem wedi disgwyl. Rwy'n credu bod arweinyddiaeth wleidyddol yn gwbl allweddol i hyn - arweinyddiaeth wleidyddol i sicrhau ein bod yn cael y gweithrediad sydd ei angen ar gyfer y newid sylweddol a fydd yn cyflawni'r gwelliannau i iechyd, lles, yr amgylchedd, yr economi ac ansawdd bywyd y mae pawb ohonom am eu gweld. Mae'r Aelodau yn rheolaidd yn codi'r pwyntiau hyn gyda Ken Skates ac yn wir, gyda Gweinidogion eraill, gan ddangos, rwy'n credu, fod consensws ar draws y Siambr i gael y ffocws a'r blaenoriaethau sydd eu hangen. Yng ngoleuni hynny, Ddirprwy Lywydd, rhaid imi ddweud fy mod yn falch iawn fod Ken Skates wedi ymrwymo arian ychwanegol - er fy mod yn cytuno ag eraill fod yna ffordd bell i fynd o hyd - a'i fod hefyd yn awyddus iawn o ran y cyhoeddiadau a'r datganiadau a wnaeth yn y Siambr hon ac mewn mannau eraill sy'n ymateb yn y ffordd iawn i'r pwyntiau a wnaed gan Aelodau a sefydliadau allanol. Credaf fod Ken Skates yn dangos y newid sylweddol y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu ei wneud, er mwyn sicrhau gweithrediad effeithiol, ariannu gwell a mwy o ffocws a blaenoriaethu wrth inni symud ymlaen. Yn amlwg, yr her yw gyrru hynny ar draws Llywodraeth Cymru ac yn wir, ledled rhengoedd y gwasanaeth sifil, gan gynnwys y peirianwyr trafnidiaeth, a gwneud yn siŵr hefyd fod newid diwylliant o'r fath yn digwydd yn ein hawdurdodau lleol, lle mae angen arweinyddiaeth awdurdodau lleol ar ran yr arweinwyr, aelodau cabinet a'u pobl trafnidiaeth i ddeall beth sydd angen ei gyflawni a chymryd y camau angenrheidiol i sicrhau ei fod yn cael ei gyflawni. Rwy'n cytuno ag eraill hefyd, Ddirprwy Lywydd, ynghylch pwysigrwydd ysgol a gwaith, am mai teithio pwrpasol oedd y nod o'r cychwyn cyntaf. Ar hyn o bryd, ni cheir rhaglen ar gyfer gweithleoedd wedi'i hariannu gan Lywodraeth Cymru i yrru'r newid sydd ei angen yn niwylliant ein gweithleoedd. Mae'r cyllid ar gyfer ysgolion drwy Sustrans yn bwysig iawn ac yn wir, yn cyflawni cynnydd o 9 y cant ar gyfartaledd mewn teithio llesol dros 12 mis cyntaf y rhaglen, ond nid yw ond yn cyrraedd 8 y cant o'r ysgolion yng Nghymru ar hyn o bryd, felly rwy'n credu bod angen inni adeiladu ar hynny, ac mae angen inni wneud yn siŵr fod rhagor o ysgolion yn ymwybodol o arferion gorau. Pan ewch i rai ysgolion cynradd yn awr, yn y blynyddoedd cynharaf mae ganddynt feiciau cydbwysedd, maent yn eu darparu ar gyfer y plant nad oes ganddynt feiciau yn y cartref o bosibl, mae'r hyfforddiant yn digwydd - wyddoch chi, mae'n rhoi dechrau da iawn iddynt. Ceir hyfforddiant hyfedredd yn ddiweddarach, fel y soniodd Jenny Rathbone, ac mae angen inni wneud yn siŵr fod arferion da i'w gweld ym mhob un o'n hysgolion. Ac mae angen inni wneud yn siŵr, oes, fod seilwaith o'n cwmpas i'w gwneud yn ddiogel i deithio, i feicio a cherdded, yn y ffordd yr ydym am ei weld. Yng Nghasnewydd mae llawer mwy o feicio ar hyd glan yr afon bellach ar lwybr Sustrans o ganol dinas Casnewydd i Gaerllion, er enghraifft, am eu bod yn llwybrau oddi ar y ffordd sy'n safonol a diogel. Ond mae angen inni ddarparu llawer mwy o'r cyfle hwnnw yng Nghasnewydd a ledled Cymru. Ddirprwy Lywydd, un mater arall yr hoffwn sôn amdano'n gyflym, i adleisio'r hyn a ddywedodd David Melding, yw'r parthau 20 mya. Rwy'n credu, ac mae momentwm cynyddol y tu cefn i hyn - mae digwyddiadau wedi'u cynnal ac yn mynd i gael eu cynnal yng Nghymru yn ystod yr wythnosau a'r misoedd i ddod i wneud 20 mya yn derfyn cyflymder diofyn yng Nghymru, gan symud oddi wrth hynny ar sail amgylchiadau penodol ffyrdd penodol, gyda'r awdurdodau lleol yn gwneud y penderfyniadau hynny. Ond byddai'n derfyn 20 mya diofyn a fyddai'n gymwys ledled Cymru, a chredaf y dylai Llywodraeth Cymru roi'r polisi hwnnw ar waith. Lle mae wedi digwydd, megis Bryste, er enghraifft, maent wedi gweld llawer mwy o bobl yn cerdded a beicio oherwydd mae'n fwy diogel i wneud hynny bellach, ac oherwydd ei fod wedi bod yn rhan o'r newid angenrheidiol yn y diwylliant. Felly, mae llawer o bethau y gallwn eu gwneud, Ddirprwy Lywydd, ond rwy'n falch iawn fod Ken Skates wedi dangos blaenoriaeth, ffocws ac ymrwymiad newydd ar ran Lywodraeth Cymru, ac mae angen inni eu gweld ar waith.