techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: We do work with partner organisations and the public to tackle the threats of invasive non-native species in Wales. I recognise that Japanese knotweed is a significant problem. We have actively funded innovative trials. Two things: first of all, chemical treatments, but secondly, bio control, through using a natural psyllid predator. Of course, you have to be careful doing that in case you introduce an even greater problem, as the Australians will tell you, with some of the things that they've done - with sugar cane, particularly. But nevertheless, those trials are ones that we have funded in order to get to grips with the problem.
Welsh: Rydym ni'n gweithio gyda sefydliadau partner a'r cyhoedd i fynd i'r afael â bygythiadau rhywogaethau estron goresgynnol yng Nghymru. Rwy'n cydnabod bod clymog Japan yn broblem sylweddol. Rydym ni wedi mynd ati i ariannu treialon arloesol. Dau beth: yn gyntaf oll, triniaethau cemegol, ond yn ail, rheoli biolegol, trwy ddefnyddio ysglyfaethwr llyslau naturiol. Wrth gwrs, mae'n rhaid i chi fod yn ofalus wrth wneud hynny rhag ofn i chi gyflwyno problem fwy fyth, fel y bydd yr Awstraliaid yn dweud wrthych chi, gyda rhai o'r pethau y maen nhw wedi ei wneud - gyda chansenni siwgwr, yn arbennig. Ond serch hynny, mae'r treialon hynny yn rhai yr ydym ni wedi eu hariannu er mwyn mynd i'r afael â'r broblem.
English: Can I thank the First Minister for that response? Knotweed is a serious problem in Swansea, especially in my constituency, but I'm sure Julie James could tell you exactly the same for Swansea West as well. Whilst the experiment with a natural predator and improved chemical treatments are to be welcomed, we have areas of green wedge where knotweed has become a problem. Has the Welsh Government got any plans of stopping green-wedge land becoming fully infested by knotweed, so instead of being a green belt, it'll be a knotweed belt?
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Prif Weinidog am yr ateb yna? Mae clymog yn broblem ddifrifol yn Abertawe, yn enwedig yn fy etholaeth i, ond rwy'n siŵr y gallai Julie James ddweud yn union yr un peth wrthych chi am Orllewin Abertawe hefyd. Er bod yr arbrawf gydag ysglyfaethwr naturiol a gwell triniaethau cemegol i'w croesawu, mae gennym ni ardaloedd o letem las lle mae clymog wedi dod yn broblem. A oes gan Lywodraeth Cymru unrhyw gynlluniau i atal tir lletem las rhag cael ei lenwi gan glymog, fel y bydd yn llain glymog yn hytrach na llain las?
English: Well, ultimately, of course, it's up to the landowner to control Japanese knotweed on their land. I can say that we recently awarded £50,000 to five councils via the green infrastructure funding scheme to undertake a project to combat invasive non-native plant species at over 1,000 sites throughout those five counties. It will also train community volunteers to help to control those plants, and we did recently publish an updated information sheet aimed at community and voluntary groups, with advice on action on land they manage.
Welsh: Wel, yn y pen draw, wrth gwrs, cyfrifoldeb y tirfeddiannwr yw rheoli clymog Japan ar ei dir. Gallaf ddweud ein bod ni wedi dyfarnu £50,000 i bum cyngor yn ddiweddar drwy'r cynllun ariannu seilwaith gwyrdd i ymgymryd â phrosiect i fynd i'r afael â rhywogaethau planhigion estron goresgynnol ar dros 1,000 o safleoedd ledled y pum sir hynny. Bydd hefyd yn hyfforddi gwirfoddolwyr cymunedol i helpu i reoli'r planhigion hynny, a chyhoeddwyd taflen wybodaeth wedi'i diweddaru gennym yn ddiweddar ar gyfer grwpiau cymunedol a gwirfoddol, sy'n cynnwys cyngor ar gamau ar dir y maen nhw'n ei reoli.
English: They say that only certain things will survive a nuclear holocaust in this country: one being E. coli, the second being cockroaches, and the third - the certainty that this question will keep coming up on the order paper in this place. You may have heard recently that there have been some ideas that perhaps we should eat more of this Japanese knotweed as it's full of vitamins and minerals. We can't eat our way out of this problem, obviously, so my main question to you is: have you had any information from local authorities that there has been any illegal dumping of Japanese knotweed in our landfill sites?
Welsh: Maen nhw'n dweud mai dim ond rhai pethau fydd yn goroesi cyflafan niwclear yn y wlad hon: E.coli yw un ohonynt, chwilod duon yw'r ail, a'r trydydd - y sicrwydd y bydd y cwestiwn hwn yn parhau i godi ar y papur trefn yn y lle hwn. Efallai eich bod wedi clywed yn ddiweddar y bu rhai syniadau efallai y dylem ni fwyta mwy o'r clymog Japan yma gan ei fod yn llawn fitaminau a mwynau. Ni allwn fwyta ein ffordd allan o'r broblem hon, yn amlwg, felly fy mhrif gwestiwn i chi yw: a ydych chi wedi cael unrhyw wybodaeth gan awdurdodau lleol y bu unrhyw ddympio anghyfreithlon o glymog Japan yn ein safleoedd tirlenwi?
English: Not that I'm aware of, but I'm sure that there are examples of it. I have not - . That is a bio-control method I've not heard proposed before. I wasn't aware that Japanese knotweed was, in fact, edible. I suppose I should add the caveat, if anybody's watching this: do not try this at home until it's been fully tested. The leader of the house tells me it's quite horrible; I won't ask her whether that's personal experience or not, but it's not a recommendation from her. Edible but horrible - [ Laughter.] - that is the Government line on the consumption of Japanese knotweed. There's an important point here: knotweed is an incredibly invasive species - easy to move around - and, of course, it's hugely important that there are new ways sought to control it, but also, of course, that any kind of illegality regarding its dumping is dealt with as quickly as possible.
Welsh: Nid fy mod i'n ymwybodol ohono, ond rwy'n siŵr bod enghreifftiau ohono. Nid wyf i wedi - . Mae hwnna'n ddull rheoli biolegol nad wyf i wedi ei glywed yn cael ei gynnig o'r blaen. Nid oeddwn i'n ymwybodol bod modd bwyta clymog Japan a dweud y gwir. Mae'n debyg y dylwn i ychwanegu'r cafeat, os oes unrhyw un yn gwylio hyn: peidiwch â rhoi cynnig ar hyn gartref tan iddo gael ei brofi'n llwyr. Mae arweinydd y tŷ yn dweud wrthyf ei fod yn gwbl ofnadwy; ni wnaf i ofyn iddi ai profiad personol yw hynny ai peidio, ond nid yw'n argymhelliad ganddi hi. Bwytadwy ond ofnadwy - [ Chwerthin.] - dyna yw safbwynt y Llywodraeth ar fwyta clymog Japan. Ceir pwynt pwysig yma: mae clymog yn rhywogaeth arbennig o oresgynnol - hawdd ei symud o gwmpas - ac, wrth gwrs, mae'n hynod bwysig ein bod ni'n chwilio am ffyrdd newydd o'i reoli, ond hefyd, wrth gwrs, yr ymdrinnir ag unrhyw fath o anghyfreithlondeb o ran ei ddympio cyn gynted â phosibl.
English: It's a well recognised fact that Japanese knotweed is one of the most pernicious plants ever to be introduced to the British isles. I understand that local councillors have a duty to control knotweed infestations. As these infestations can blight private houses, it is essential that these controls are in place, and yet even a cursory observation of mostly urban areas show that control measures seem not to be being applied. Would the First Minister consider reissuing guidance, and perhaps a reminder to local councils, of their duty in this regard?
Welsh: Mae'n ffaith adnabyddus mai clymog Japan yw un o'r planhigion mwyaf niweidiol i gael ei gyflwyno i ynysoedd Prydain erioed. Rwy'n deall bod gan gynghorwyr lleol ddyletswydd i reoli plâu clymog. Gan fod y plâu hyn yn gallu achosi trafferthion mewn tai preifat, mae'n hanfodol bod y rheolaethau hyn ar waith, ac eto mae hyd yn oed arsylwi arwynebol o ardaloedd sy'n bennaf drefol yn dangos ei bod yn ymddangos nad yw mesurau rheoli yn cael eu cymhwyso. A fyddai'r Prif Weinidog yn ystyried ailgyhoeddi canllawiau, ac efallai nodyn i atgoffa cynghorau lleol am eu dyletswydd yn hyn o beth?
English: Well, I think I made reference just a little earlier to the guidance that we have recently provided - updated guidance - in the answer I gave to the Member for Swansea East. That's aimed at community and voluntary groups, and that advises them on action that they can take. And local authorities, of course, will be aware of any statutory responsibilities that they have.
Welsh: Wel, rwy'n credu fy mod i wedi cyfeirio ychydig yn gynharach at y canllawiau yr ydym ni wedi eu darparu yn ddiweddar - canllawiau wedi'u diweddaru - yn yr ateb a roddais i'r Aelod dros Ddwyrain Abertawe. Mae'r rheini ar gyfer grwpiau cymunedol a gwirfoddol, ac yn eu cynghori ar gamau y gallan nhw eu cymryd. A bydd awdurdodau lleol, wrth gwrs, yn ymwybodol o unrhyw gyfrifoldebau statudol sydd ganddynt.
English: Our investment in the road network to meet European standards and our continual lobbying for UK Government to invest in our TEN-T rail network demonstrates the importance we place on good transport connectivity with the rest of the UK and Europe.
Welsh: Mae ein buddsoddiad yn y rhwydwaith ffyrdd i fodloni safonau Ewropeaidd a'n lobïo parhaus i Lywodraeth y DU fuddsoddi yn ein rhwydwaith rheilffyrdd TEN-T yn dangos y pwysigrwydd yr ydym ni'n ei osod ar gysylltedd trafnidiaeth da gyda gweddill y DU ac Ewrop.
English: I thank you for that answer, but, planning ahead, there are examples of non-EU members being part of the TEN-T network - for example, Switzerland is. Is that something Cabinet has discussed in terms of post-Brexit planning, because the extent to which we co-ordinate with the EU on improvements to our major transport infrastructure - our roads, rails, airports and seaports - will have a huge bearing on economic activity for decades to come? Wales should look to maintain those bridges, even if England is intent on burning them.
Welsh: Diolch am yr ateb yna, ond, gan gynllunio ar gyfer y dyfodol, ceir enghreifftiau o wladwriaethau nad ydyn nhw yn aelodau o'r UE sy'n rhan o'r rhwydwaith TEN-T - er enghraifft, mae'r Swistir yn aelod. A yw hynny'n rhywbeth y mae'r Cabinet wedi ei drafod o ran cynllunio ôl-Brexit, oherwydd bydd i ba raddau yr ydym ni'n cydgysylltu â'r UE ar welliannau i'n prif seilwaith trafnidiaeth - ein ffyrdd, ein rheilffyrdd, ein meysydd awyr a'n porthladdoedd - yn cael effaith enfawr ar weithgarwch economaidd am ddegawdau i ddod? Dylai Cymru geisio cynnal y pontydd hynny, hyd yn oed os yw Lloegr yn benderfynol o'u llosgi.
English: The difficulty is geography, of course. We have to make sure that the network stays in place, across the whole of southern Britain particularly. You don't have to be an EU member to be part of it. Switzerland is part of TEN-T and they're not an EU member, and, of course, the network links two EU members: Ireland, on the one hand, and the countries on the continent on the other. So, there's no reason at all, rationally, why we shouldn't form part of that network. Only the most UKIP Brexiteer and flag-waver could possibly think that being part of an integrated programme to improve transport links is some kind of European plot. So, there is no reason why we shouldn't stay a part of this network.
Welsh: Daearyddiaeth yw'r anhawster, wrth gwrs. Mae'n rhaid i ni wneud yn siŵr bod y rhwydwaith yn aros yn ei le, ar draws de Prydain gyfan yn arbennig. Nid oes rhaid i chi fod yn aelod o'r UE i fod yn rhan ohono. Mae'r Swistir yn rhan o TEN-T ac nid yw hi'n aelod o'r UE, ac, wrth gwrs, mae'r rhwydwaith yn cysylltu dau aelod o'r UE: Iwerddon, ar y naill law, a'r gwledydd ar y cyfandir ar y llall. Felly, nid oes unrhyw reswm o gwbl, yn rhesymegol, pam na ddylem ni fod yn rhan o'r rhwydwaith hwnnw. Dim ond cefnogwyr Brexit a chwifwyr baner mwyaf brwd UKIP allai o bosibl gredu bod bod yn rhan o raglen integredig i wella cysylltiadau trafnidiaeth yn rhyw fath o gynllwyn Ewropeaidd. Felly, nid oes unrhyw reswm pam na ddylem ni aros yn rhan o'r rhwydwaith hwn.
English: Can I ask, First Minister, how you are engaging with the UK Government with regard to these routes? Clearly, as you just pointed out, this is a matter that stretches across the border, and it's clearly important that both Governments work together.
Welsh: A gaf i ofyn, Prif Weinidog, sut ydych chi'n ymgysylltu â Llywodraeth y DU ynghylch y llwybrau hyn? Yn amlwg, fel yr ydych chi newydd ei ddweud, mae hwn yn fater sy'n ymestyn ar draws y ffin, ac mae'n amlwg yn bwysig bod y ddwy Lywodraeth yn gweithio gyda'i gilydd.
English: It is, and we do when we can. In his constituency, of course, he will know - he is seeing the Newtown bypass being constructed as we speak, which I know he's welcomed. He will have had the Four Crosses bypass as well, and then, of course, once through Llanymynech, the road starts to slow down, going through Pant into Shropshire and beyond. It can be difficult to engage the Department for Transport, so that they understand how roads that seem peripheral to them are in fact important to us, and to the communities that live along those roads as well in England. So, we will always continue to work with Government in England in order to make sure that our road network - and indeed our rail network - is as interconnected as possible.
Welsh: Ydy, ac rydym ni'n gwneud hynny pryd y gallwn. Yn ei etholaeth ef, wrth gwrs, bydd yn gwybod - mae e'n gweld ffordd osgoi'r Drenewydd yn cael ei hadeiladu ar hyn o bryd, a gwn ei fod wedi ei chroesawu. Bydd wedi cael ffordd osgoi Four Crosses hefyd, ac yna, wrth gwrs, ar ôl mynd trwy Lanymynech, mae'r ffordd yn dechrau arafu, gan fynd trwy Pant i mewn i Swydd Amwythig a thu hwnt. Gall fod yn anodd ymgysylltu â'r adran drafnidiaeth, fel eu bod nhw'n deall sut y mae ffyrdd sy'n ymddangos yn ymylol iddyn nhw yn bwysig i ni, ac i'r cymunedau sy'n byw ar hyd y ffyrdd hynny yn Lloegr hefyd. Felly, byddwn bob amser yn parhau i weithio gyda'r Llywodraeth yn Lloegr er mwyn gwneud yn siŵr bod ein rhwydwaith ffyrdd - a'n rhwydwaith rheilffyrdd yn wir - mor rhyng-gysylltiedig â phosibl.
English: Yes. We continue to use a range of channels for discussion, notably the Joint Ministerial Council plenary and European negotiations - EN. Most recently, at political level, there was the first meeting of the ministerial forum on EU negotiations on 24 May.
Welsh: Gwnaf. Rydym ni'n parhau i ddefnyddio amrywiaeth o sianeli ar gyfer trafodaeth, yn enwedig trafodaethau llawn ac Ewropeaidd Cyd-bwyllgor y Gweinidogion - EN. Yn fwyaf diweddar, ar lefel wleidyddol, cafwyd cyfarfod cyntaf y fforwm gweinidogol ar drafodaethau'r UE ar 24 Mai.
English: Thank you. I'm sure that the First Minister will have read, with concern, details of the UK Government's plans for a so-called 'doomsday' Brexit, under which the second-worst scenario of us leaving the EU without a deal would lead to the port of Dover collapsing, food shortages, fuel shortages, and the NHS running out of medicines within two weeks. Can I ask the First Minister what discussions you've had with the UK Government about these so-called 'doomsday' plans? And given that the UK Government's handling of Brexit is becoming more shambolic by the minute, what assurances can you offer that we will not encounter disruption to key services like the NHS in Wales?
Welsh: Diolch. Rwy'n siŵr y bydd y Prif Weinidog wedi darllen, gyda phryder, manylion cynlluniau Llywodraeth y DU ar gyfer Brexit 'dydd y farn', fel y'i gelwir, lle byddai'r ail sefyllfa waethaf ohonom ni'n gadael yr UE heb gytundeb yn arwain at fethiant porthladd Dover, prinder bwyd, prinder tanwydd, a'r GIG yn rhedeg allan o feddyginiaethau o fewn pythefnos. A gaf i ofyn i'r Prif Weinidog pa drafodaethau ydych chi wedi eu cael gyda Llywodraeth y DU ynghylch y cynlluniau 'dydd y farn' hyn, fel y'u gelwir? Ac o ystyried bod ymdriniaeth Llywodraeth y DU o Brexit yn troi'n fwy o llanastr bob munud, pa sicrwydd allwch chi ei gynnig na fyddwn ni'n wynebu tarfu ar wasanaethau allweddol fel y GIG yng Nghymru?
English: I thank the First Minister for his statement. Of course, it would be for the UK Government to decide what, if any, restrictions or customs it wanted to put - or not put - on goods coming into the country, but, First Minister, you made it clear earlier that your Government still supports staying in a customs union with the EU, and staying in the single market. Previously, you have suggested that you respect the referendum result and there shouldn't be a second referendum. However, you're no longer able to claim that that is the position of your Government because you allow Ministers to speak out and say that, notwithstanding the vote of Wales and the UK in that referendum, we shouldn't have that and they should be made to vote again. Do you not understand that if the position is that there has to be another vote on any deal, all you do is incentivise the European Commission not to offer any attractive negotiating arrangement?
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Prif Weinidog am ei ddatganiad. Wrth gwrs, mater i Lywodraeth y DU fyddai penderfynu pa, os unrhyw, gyfyngiadau neu dollau y byddai yn dymuno eu rhoi - neu beidio - ar nwyddau sy'n dod i mewn i'r wlad, ond, Prif Weinidog, fe'i gwnaethoch yn glir yn gynharach fod eich Llywodraeth yn dal i gefnogi aros mewn undeb tollau â'r UE, ac aros yn y farchnad sengl. Yn y gorffennol, rydych chi wedi awgrymu eich bod yn parchu canlyniad y refferendwm ac na ddylai fod ail refferendwm. Fodd bynnag, ni allwch chi hawlio bellach mai dyna safbwynt eich Llywodraeth oherwydd eich bod chi'n caniatáu i Weinidogion siarad a dweud, er gwaethaf pleidlais Cymru a'r DU yn y refferendwm hwnnw, na ddylem ni gael hynny ac y dylen nhw gael eu gorfodi i bleidleisio eto. Onid ydych chi'n deall os mai'r safbwynt yw bod yn rhaid cael pleidlais arall ar unrhyw fargen, y cyfan yr ydych chi'n ei wneud yw cymell y Comisiwn Ewropeaidd i beidio â chynnig unrhyw drefniant negodi deniadol?
English: Why does he hold the electors of Britain in such contempt? People have decided what's going to happen; they have an equal say in how it's going to happen. They're not excluded at that point - 'Thanks, you all voted; from now on, you're an irrelevance.' That's what he's saying to the people of Britain. I don't advocate a second referendum on the issue. The referendum's been. His party did. His party did, after the 1997 referendum. They went into the general election in 2005 with the commitment for a second referendum on devolution. So, they were bad losers - bad losers on that side. I accept the result that we saw two years ago, but surely it is right that the people of Britain should decide how Brexit happens. It's not for the elites in the UK Government to decide how it happens; it's for the people. I don't see why there is such fear in Westminster amongst the Conservative Party of allowing people a say on how Brexit happens. People have decided the direction; they have every right to determine how the car is driven.
Welsh: Pam y mae'n dirmygu etholwyr Prydain fel hyn? Mae pobl wedi penderfynu beth sy'n mynd i ddigwydd; mae ganddynt lais cyfartal o ran sut y mae'n mynd i ddigwydd. Nid ydyn nhw wedi eu gwahardd ar y pwynt hwnnw - 'Diolch, rydych chi i gyd wedi pleidleisio, o hyn ymlaen, rydych chi'n amherthnasol.' Dyna beth y mae'n ei ddweud wrth bobl Prydain. Dydw i ddim yn dadlau o blaid cynnal ail refferendwm ar y mater. Mae'r refferendwm wedi bod. Ei blaid ef a'i gynhaliodd. Ei blaid a'i gynhaliodd, ar ôl y refferendwm yn 1997. Aethon nhw i mewn i'r etholiad cyffredinol yn 2005 gydag ymrwymiad i gynnal ail refferendwm ar ddatganoli. Felly, roedden nhw'n gollwyr gwael - collwyr gwael ar yr ochr honno. Rwy'n derbyn y canlyniad a welsom ni ddwy flynedd yn ôl, ond does bosib nad yw'n iawn i bobl Prydain benderfynu sut y bydd Brexit yn digwydd. Nid mater i elît Llywodraeth y DU yw penderfynu sut y bydd yn digwydd; mater i'r bobl ydyw. Dydw i ddim yn gweld pam y mae ofn o'r fath yn San Steffan ymysg y Blaid Geidwadol o ran caniatáu i bobl fynegi eu barn ar sut y bydd Brexit yn digwydd. Mae pobl wedi penderfynu ar y cyfeiriad; mae ganddyn nhw bob hawl i benderfynu sut y caiff y car ei yrru.
English: The next item is the business statement and announcement, and I call on the leader of the house to make the business statement. Julie James.
Welsh: Yr eitem nesaf felly yw'r datganiad a chyhoeddiad busnes, ac rydw i'n galw ar arweinydd y tŷ i wneud ei datganiad busnes. Julie James.
English: Diolch, Llywydd. There's just one change to report to today's business, which is to reduce the length of this afternoon's Stage 3 debate on the Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Bill. Business for the next three weeks is shown on the business statement and announcement found amongst the meeting papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Llywydd. Un newid bach a geir i fusnes heddiw, sef lleihau hyd dadl Cyfnod 3 y prynhawn yma ar Fil Iechyd y Cyhoedd (Isafbris Alcohol) (Cymru). Dangosir busnes y tair wythnos nesaf ar y datganiad a'r cyhoeddiad busnes a welir ymysg papurau'r cyfarfod, sydd ar gael i'r Aelodau'n electronig.
English: May I ask for a statement from the Cabinet Secretary for local government on the level of fees that local authorities in Wales are able to charge for their services? I have been contacted by a constituent in Newport who is involved in a dispute over the height of trees in a neighbouring property. He has now approached Newport City Council for help, but they're charging £320 before they will even consider the complaint. Could we have a statement from the Cabinet Secretary on whether he believes that the scale of these fees is appropriate, and whether he will lower the cap to ensure that they're not used to boost the income of local authorities by fleecing local residents?
Welsh: A gaf i ofyn am ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Lywodraeth Leol ar lefel y ffioedd y gall awdurdodau lleol yng Nghymru eu codi am eu gwasanaethau? Cysylltodd etholwr o Gasnewydd â mi, sydd yn rhan o anghydfod ynghylch uchder coed ar dir ei gymydog. Mae wedi mynd at Gyngor Dinas Casnewydd erbyn hyn am gymorth, ond maen nhw'n codi ffi o £320 cyn hyd yn oed ystyried y gŵyn. A gawn ni ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet ar ba un a yw'n credu bod graddfa'r ffioedd hyn yn briodol ai peidio, ac a fydd yn lleihau'r uchafswm er mwyn sicrhau nad yw'r ffioedd yn cael eu defnyddio i godi incwm i'r awdurdodau lleol, drwy flingo trigolion lleol?
English: Yes, I think that's the sort of issue that the Member should raise as a constituency issue with the Cabinet Secretary by way of correspondence.
Welsh: Ie, rwy'n credu bod hwnnw'r math o fater y dylai'r Aelod ei godi ag Ysgrifennydd y Cabinet fel mater etholaethol, a hynny drwy ohebiaeth.