English: Well, Llywydd, all health boards - apart from Cardiff, which will begin later this year - now have rapid diagnostic centres. So, I'm not quite sure what problem the Member sees with pace, when they're already happening in six out of seven health boards in Wales. There are three of them operating in north Wales, where Rhun ap Iorwerth will have a direct interest; one in each of the three district general hospitals now has a rapid diagnostic centre. And Llywydd, it's important to remember what those rapid diagnostic centres were for: people who present with symptoms to their GP do not always have classically and the directly symptoms that link to a possibility of cancer. They present with what are called by the profession 'vague symptoms' and up until now, there hasn't always been a direct route for a GP to make sure that someone who they think may be in that position, but where the symptoms aren't definitive, to make sure that that person can get the assessment that they need. That is what the new centres are for, and they are a significant addition to the landscape that we have here in Wales. Llywydd, I've said already that the impact of COVID on cancer services in Wales has been real, but in the last year - and health works on financial years in the way that it counts these things - referrals were 17 per cent higher than the year before the pandemic began, and 22 per cent more people received treatment for cancer than in the year before the pandemic hit. So, despite the real pressures that the system is under, it has responded, I think, with real determination and with considerable success.
Welsh: Wel, Llywydd, mae gan bob bwrdd iechyd - ar wahân i Gaerdydd, a fydd yn dechrau'n ddiweddarach eleni - ganolfannau diagnosis cyflym erbyn hyn. Felly, nid wyf yn hollol siŵr pa broblem y mae'r Aelod yn ei gweld o ran cyflymder pan fyddan nhw eisoes yn digwydd mewn chwech o saith bwrdd iechyd yng Nghymru. Mae tri ohonyn nhw yn gweithredu yn y gogledd, lle bydd gan Rhun ap Iorwerth ddiddordeb uniongyrchol; mae gan bob un o'r tri ysbyty cyffredinol dosbarth ganolfan diagnosis cyflym erbyn hyn. A Llywydd, mae'n bwysig cofio beth oedd diben y canolfannau diagnosis cyflym hynny: nid oes gan bobl sy'n mynd at eu meddyg teulu gyda symptomau, y symptomau clasurol ac uniongyrchol hynny bob tro, sy'n gysylltiedig â phosibilrwydd o ganser. Maen nhw'n dangos yr hyn a elwir gan y proffesiwn yn 'symptomau aneglur' a hyd yn hyn, ni fu llwybr uniongyrchol bob amser i feddyg teulu sicrhau bod rhywun y mae yn credu y gallai fod yn y sefyllfa honno, pan nad yw'r symptomau'n ddiffiniol, i sicrhau y gall y person hwnnw gael yr asesiad y mae ei angen. Dyna yw diben y canolfannau newydd, ac maen nhw'n ychwanegiad sylweddol at y dirwedd sydd gennym ni yma yng Nghymru. Llywydd, rwyf eisoes wedi dweud bod effaith COVID ar wasanaethau canser yng Nghymru wedi bod yn real, ond yn ystod y flwyddyn ddiwethaf - ac mae maes iechyd yn gweithio yn ôl blynyddoedd ariannol yn y ffordd y mae'n cyfrif y pethau hyn - yr oedd atgyfeiriadau 17 y cant yn uwch na'r flwyddyn cyn i'r pandemig ddechrau, a chafodd 22 y cant yn fwy o bobl driniaeth am ganser nag yn y flwyddyn cyn i'r pandemig daro. Felly, er gwaethaf y pwysau gwirioneddol sydd ar y system, mae wedi ymateb, rwy'n credu, gyda phenderfyniad gwirioneddol a gyda chryn lwyddiant.