techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you, First Minister. The Cass review's interim report to NHS England, as you highlighted just then, has highlighted several concerning issues. The interim report clearly warrants some real debate and discussion of the same services here in Wales. It highlighted really worrying issues, and I would have thought it would have prompted this Welsh Government to hold a similar inquiry in Wales on the back of those findings. Undoubtedly, there are very similar problems mirrored here in Wales. I know that the lack of reaction to this review by this Welsh Government is something that concerns politicians of all colours across Wales - MSs and MPs. Can you not see the importance, First Minister, of getting this right? The last thing I'm sure any of us want is to put children's lives at risk. So, First Minister, will you commit to a Wales-specific review of services for gender-questioning children and adolescents?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Mae adroddiad interim adolygiad Cass i GIG Lloegr, fel rydych chi newydd ei ddweud, wedi tynnu sylw at nifer o faterion sy'n peri pryder. Mae'r adroddiad interim yn amlwg yn haeddu dadleuon a thrafodaethau go iawn ar yr un gwasanaethau yma yng Nghymru. Tynnodd sylw at faterion sy'n peri pryder gwirioneddol, a byddwn wedi meddwl y byddai wedi ysgogi'r Llywodraeth hon yng Nghymru i gynnal ymchwiliad tebyg yng Nghymru ar sail y canfyddiadau hynny. Nid oes amheuaeth bod problemau tebyg iawn yn cael eu hadlewyrchu yma yng Nghymru. Gwn fod y diffyg ymateb i'r adolygiad hwn gan y Llywodraeth hon yng Nghymru yn rhywbeth sy'n peri pryder i wleidyddion o bob lliw ledled Cymru - Aelodau o'r Senedd ac Aelodau Seneddol. Oni allwch chi weld pwysigrwydd gwneud hyn yn iawn, Prif Weinidog? Y peth olaf rwy'n siŵr y mae unrhyw un ohonom ni ei eisiau yw peryglu bywydau plant. Felly, Prif Weinidog, a wnewch chi ymrwymo i adolygiad penodol i Gymru o wasanaethau ar gyfer plant a phobl ifanc sy'n cwestiynu eu rhywedd?
English: The Welsh Health Specialised Services Committee, which is responsible for the service in Wales, met with Dr Cass in March. As a result, we have a commitment that the review team will work with the Welsh service and providers here, so that we can further define the clinical service model for the future that will be needed in Wales and any identified workforce implications. WHSSC intend to ask for expressions of interest from those in the field for a gender identity development service for Wales, and that will be informed by the Cass review, by the conversations that we will have with Dr Cass, but also by a broader set of evidence that we have here in Wales of the needs of young people in these circumstances, which will allow us not simply to pick up a set of solutions devised for a different jurisdiction, but to develop those services in a way that is sensitive to the landscape of service and the needs of young people here in Wales.
Welsh: Fe wnaeth Pwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru, sy'n gyfrifol am y gwasanaeth yng Nghymru, gyfarfod â Dr Cass ym mis Mawrth. O ganlyniad, mae gennym ni ymrwymiad y bydd y tîm adolygu yn gweithio gyda'r gwasanaeth a'r darparwyr yma yng Nghymru, fel y gallwn ni ddiffinio ymhellach y model gwasanaeth clinigol ar gyfer y dyfodol y bydd ei angen yng Nghymru ac unrhyw oblygiadau a nodwyd i'r gweithlu. Mae Pwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru yn bwriadu gofyn am ddatganiadau o ddiddordeb gan y rhai yn y maes am wasanaeth datblygu hunaniaeth rhywedd i Gymru, a bydd hynny yn cael ei hysbysu gan adolygiad Cass, gan y sgyrsiau y byddwn ni'n eu cael gyda Dr Cass, ond hefyd gan set ehangach o dystiolaeth sydd gennym ni yma yng Nghymru o anghenion pobl ifanc o dan yr amgylchiadau hyn, a fydd yn caniatáu i ni nid yn unig gasglu cyfres o atebion a ddyfeisiwyd ar gyfer awdurdodaeth wahanol, ond i ddatblygu'r gwasanaethau hynny mewn ffordd sy'n sensitif i dirwedd y gwasanaeth ac anghenion pobl ifanc yma yng Nghymru.
English: Fire and rehire is not consistent with Welsh social partnership values. Using the threat of dismissal to diminish employment terms and conditions is an abuse of employer power. We continue to call on the UK Government to legislate to end what the Prime Minister calls a 'completely unacceptable' practice.
Welsh: Nid yw diswyddo ac ailgyflogi yn cyd-fynd â gwerthoedd partneriaethau cymdeithasol Cymru. Mae defnyddio'r bygythiad o ddiswyddo i wanhau telerau ac amodau cyflogaeth yn achos o gam-drin grym cyflogwr. Rydym ni'n parhau i alw ar Lywodraeth y DU i ddeddfu i roi terfyn ar yr hyn y mae Prif Weinidog y DU yn ei alw yn arfer 'cwbl annerbyniol'.
English: Can I thank the First Minister for that response? Can I ask him to go a stage further and will he condemn the use of fire and rehire, and agree that it has no place in Wales and certainly no place in Welsh public services? Will the Welsh Government refuse to contract with firms that engage in fire and rehire and ask the Welsh Government funded bodies to do likewise?
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Prif Weinidog am yr ateb yna? A gaf i ofyn iddo fynd gam ymhellach ac a wnaiff ef gondemnio'r defnydd o ddiswyddo ac ailgyflogi, a chytuno nad oes unrhyw le iddo yng Nghymru ac yn sicr dim lle iddo yng ngwasanaethau cyhoeddus Cymru? A wnaiff Llywodraeth Cymru wrthod contractio gyda chwmnïau sy'n diswyddo ac ailgyflogi a gofyn i gyrff a ariennir gan Lywodraeth Cymru wneud yr un peth?
English: I certainly do condemn the use of fire and rehire. We supported, as a Welsh Government, the Barry Gardiner private Members' Bill that would have outlawed the practice and made it impossible for it to happen. Unfortunately, the UK Government ordered its Conservative Members of Parliament to oppose the Bill and make sure that it was talked out. Where is the employment Bill in today's Queen's Speech? That was promised in the Queen's Speech of 2019 and you will search in vain for any reference to it in today's Queen's Speech. It would have been an opportunity for the UK Government to do what it says it believes should happen in the fire and rehire context. Have they learnt nothing from the P&O experience, where, once again, the Prime Minister made a series of condemnatory remarks, only to find that there is no action of any sort that has followed? Here in Wales, we are absolutely as one with those MPs - and they weren't just Labour MPs either - in the House of Commons who supported the Barry Gardiner Bill, and who would have seen it onto the statute book so that this 'completely unacceptable' practice, as the Prime Minister calls it, could not take place.
Welsh: Rwy'n sicr yn condemnio'r defnydd o ddiswyddo ac ailgyflogi. Roeddem ni'n cefnogi, fel Llywodraeth Cymru, Bil Aelodau preifat Barry Gardiner a fyddai wedi gwahardd yr arfer a'i gwneud yn amhosibl iddo ddigwydd. Yn anffodus, fe wnaeth Llywodraeth y DU orchymyn ei Haelodau Seneddol Ceidwadol i wrthwynebu'r Bil a gwneud yn siŵr ei fod yn cael ei roi o'r neilltu. Ble mae'r Bil cyflogaeth yn Araith y Frenhines heddiw? Addawyd hwnnw yn Araith y Frenhines yn 2019 a byddwch yn chwilio yn ofer am unrhyw gyfeiriad ato yn Araith y Frenhines heddiw. Byddai wedi bod yn gyfle i Lywodraeth y DU wneud yr hyn y mae'n dweud y dylai ddigwydd yng nghyd-destun diswyddo ac ailgyflogi. Onid ydyn nhw wedi dysgu dim o'r profiad P&O, pan wnaeth Prif Weinidog y DU, unwaith eto, gyfres o sylwadau condemnio, dim ond i ganfod nad oes unrhyw gamau o unrhyw fath sydd wedi dilyn? Yma yng Nghymru, rydym ni'n gwbl unedig â'r Aelodau Seneddol hynny - ac nid Aelodau Seneddol Llafur yn unig oedden nhw chwaith - yn Nhŷ'r Cyffredin a gefnogodd Fil Barry Gardiner, ac a fyddai wedi ei weld ar y llyfr statud fel na allai'r arfer 'cwbl annerbyniol' hwn, fel y mae Prif Weinidog y DU yn ei alw, ddigwydd.
English: I thank the Member for that question, Llywydd. That future will see the generation of at least enough renewable energy to fully meet our own energy needs, while also retaining wealth and value here in Wales. Scaled-up renewable energy, together with actions to reduce energy demand, will secure greater energy resilience and support our net-zero targets.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y cwestiwn yna, Llywydd. Bydd y dyfodol hwnnw yn golygu cynhyrchu o leiaf ddigon o ynni adnewyddadwy i ddiwallu ein hanghenion ynni ein hunain yn llawn, gan gadw cyfoeth a gwerth yma yng Nghymru ar yr un pryd. Bydd mwy o ynni adnewyddadwy, ynghyd â chamau i leihau'r galw am ynni, yn sicrhau mwy o gydnerthedd ynni ac yn cefnogi ein targedau sero-net.
English: Thank you, First Minister, for the answer, and no questions on the Swans this week from me. But what I will be asking you about is the exciting new plans in Swansea for a new tidal lagoon in my region, and it's an idea reborn by the company DST Innovations, based in Bridgend. As you probably know, Blue Eden would be developed in three phases over 12 years, with plans to start in 2023, with 1,000 jobs making high-tech batteries for energy storage. The £1.7 billion project announced includes a newly designed tidal lagoon and state-of-the-art underwater turbines that generate 320 MW of renewable energy from the 9.5 km structure. And whilst I know there is disappointment that the previous project didn't proceed on cost grounds, this new project has the potential to be very exciting indeed. And unlike the previous project, this one doesn't require taxpayer investment either. So, can I confirm whether the First Minister has met with DST Innovations about the new project, and what steps are his Government undertaking to ensure that this project is delivered?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog, am yr ateb, a dim cwestiynau am yr Elyrch yr wythnos hon gen i. Ond yr hyn y byddaf i'n eich holi amdano yw'r cynlluniau newydd cyffrous yn Abertawe ar gyfer morlyn llanw newydd yn fy rhanbarth i, ac mae'n syniad a atgyfodwyd gan y cwmni DST Innovations, sydd wedi'i leoli ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Fel y byddwch chi'n gwybod, mae'n debyg, byddai Blue Eden yn cael ei ddatblygu mewn tri cham dros 12 mlynedd, a chynlluniau i ddechrau yn 2023, gyda 1,000 o swyddi yn gwneud batris uwch-dechnoleg ar gyfer storio ynni. Mae'r prosiect gwerth £1.7 biliwn a gyhoeddwyd yn cynnwys morlyn llanw wedi'i ddylunio o'r newydd a thyrbinau tanddwr o'r radd flaenaf sy'n cynhyrchu 320 MW o ynni adnewyddadwy o'r strwythur 9.5 cilomedr. Ac er fy mod i'n gwybod bod siom na aeth y prosiect blaenorol yn ei flaen ar sail costau, mae gan y prosiect newydd hwn y potensial i fod yn gyffrous dros ben. Ac yn wahanol i'r prosiect blaenorol, nid oes angen buddsoddiad trethdalwyr ar hwn chwaith. Felly, a gaf i gadarnhau a yw'r Prif Weinidog wedi cyfarfod â DST Innovations ynglŷn â'r prosiect newydd, a pha gamau y mae ei Lywodraeth yn eu cymryd i sicrhau bod y prosiect hwn yn cael ei ddarparu?
English: Llywydd, the planned care recovery plan, published on 26 April, commits to reducing therapy waiting times to 14 weeks by spring 2024. The waiting list for the first fitting of an adult hearing aid is included in this commitment, and progress against the ambition will form part of the national recovery programme.
Welsh: Llywydd, mae'r cynllun adfer gofal arfaethedig, a gyhoeddwyd ar 26 Ebrill, yn ymrwymo i leihau amseroedd aros am therapi i 14 wythnos erbyn gwanwyn 2024. Mae'r rhestr aros ar gyfer gosod cymorth clyw i oedolion am y tro cyntaf wedi ei chynnwys yn yr ymrwymiad hwn, a bydd cynnydd yn erbyn yr uchelgais yn rhan o'r rhaglen adfer genedlaethol.
English: Thank you. First Minister, as you are no doubt aware, NHS services in Wales routinely use private GP optometry, pharmacy and dental contractors to deliver primary care, but do not use private audiology contractors to deliver NHS audiology care services, and I'm keen to understand why this is the case. Hearing difficulties affect one in six adults and, sadly, adults who do experience hearing loss have increased risk of losing cognitive function, and can develop dementia or Alzheimer's disease as their condition worsens. Correcting hearing loss with hearing aids not only improves the quality of life for individuals, but can also stop this cognitive decline, which has been shown to help prolong the health and well-being of individuals, and reduce the need for people who go into care homes or access social services. Worryingly, NHS waiting lists for audiology services in Wales are growing. And in South Wales Central, the most recent statistics show that there are nearly 1,500 people in the Cardiff and Vale University Health Board area waiting for treatment, with just over 800 having waited for over 14 months. With this in mind, will this Government investigate the role that audiology contractors can play in helping to deliver NHS audiology services in Wales or, at a minimum, agree to meet with audiology specialists to discuss possible ways forward? Thank you.
Welsh: Diolch. Prif Weinidog, fel y byddwch chi'n ymwybodol, rwy'n siŵr, mae gwasanaethau'r GIG yng Nghymru yn defnyddio contractwyr optometreg, fferylliaeth a deintyddol preifat fel mater o drefn i ddarparu gofal sylfaenol, ond nid ydyn nhw'n defnyddio contractwyr awdioleg preifat i ddarparu gwasanaethau gofal awdioleg y GIG, ac rwy'n awyddus i ddeall pam mae hyn yn wir. Mae anawsterau clyw yn effeithio ar un o bob chwe oedolyn ac, yn anffodus, mae oedolion sy'n colli eu clyw mewn mwy o berygl o golli gweithrediad gwybyddol, ac yn gallu datblygu dementia neu glefyd Alzheimer wrth i'w cyflwr waethygu. Mae cywiro colled clyw gyda chymhorthion clyw nid yn unig yn gwella ansawdd bywyd unigolion, ond gall hefyd atal y dirywiad gwybyddol hwn, y dangoswyd ei fod yn helpu i ymestyn iechyd a llesiant unigolion, a lleihau'r angen i bobl fynd i gartrefi gofal neu ddefnyddio gwasanaethau cymdeithasol. Mae'n destun pryder bod rhestrau aros y GIG am wasanaethau awdioleg yng Nghymru yn tyfu. Ac yng Nghanol De Cymru, mae'r ystadegau diweddaraf yn dangos bod bron i 1,500 o bobl yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro yn aros am driniaeth, a bod ychydig dros 800 wedi bod yn aros dros 14 mis. Gyda hyn mewn golwg, a wnaiff y Llywodraeth hon ymchwilio i'r rhan y gall contractwyr awdioleg ei chwarae o ran helpu i ddarparu gwasanaethau awdioleg y GIG yng Nghymru neu, o leiaf, gytuno i gyfarfod ag arbenigwyr awdioleg i drafod ffyrdd posibl ymlaen? Diolch.
English: The next item, therefore, is the business statement and announcement, and I call on the Trefnydd to make the statement. Lesley Griffiths.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, fydd y datganiad a chyhoeddiad busnes, a dwi'n galw ar y Trefnydd i wneud y datganiad hynny. Lesley Griffiths.
English: Diolch, Llywydd. There is one change to today's business. The Minister for Finance and Local Government will make a statement on local government elections. Draft business for the next three weeks is set out in the business statement and announcement, which can be found amongst the meeting papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae un newid i fusnes heddiw. Bydd y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol yn gwneud datganiad ar etholiadau llywodraeth leol. Mae'r busnes drafft ar gyfer y tair wythnos nesaf wedi'i nodi yn y datganiad a chyhoeddiad busnes, sydd i'w weld ymysg y papurau cyfarfod sydd ar gael i'r Aelodau yn electronig.
English: I think I disagreed with everything that Darren Millar stated around the issue of Senedd reform. Nothing has been thwarted, nothing has been undermined and nothing has been disrespected. In relation to your question around diagnostics, I think that is a very good point. Obviously, we can't have every piece of every equipment available in every hospital in Wales, and it's absolutely right that your constituent goes to the best place for that scan. I will speak to the Minister for Health and Social Services, who is in her place, to see if there's anything in the pipeline to bring forward such equipment.
Welsh: Rwy'n credu fy mod i'n anghytuno â phopeth a ddywedodd Darren Millar ynghylch diwygio'r Senedd. Nid oes dim wedi ei rwystro, nid oes dim wedi ei danseilio ac nid oes dim wedi ei amharchu. O ran eich cwestiwn ynglŷn â diagnosteg, rwy'n credu bod hwnnw yn bwynt da iawn. Yn amlwg, ni allwn gael pob darn o bob offer ar gael ym mhob ysbyty yng Nghymru, ac mae'n gwbl briodol bod eich etholwr yn mynd i'r lle gorau ar gyfer y sgan hwnnw. Byddaf yn siarad â'r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, sydd yn ei lle, i weld a oes unrhyw beth yn yr arfaeth i gyflwyno offer o'r fath.
English: I'd like to ask for a statement on the importance of democratic engagement. We've just come out of an election, and although they can be fractious, at their best elections are a celebration of community, connections between people, and the chance to change things. Trefnydd, I'm sure that you would join me in paying tribute to everybody who stood for election this past week, congratulating the people who won, but also thanking all those people who didn't get elected, because not winning elections can be bruising, but standing up for what you believe in matters. People should be commended for doing it, and, as a nation, I think we all owe them our thanks. But, Trefnydd, low turnout is still a stubborn problem. Too many people think that their voice doesn't count, particularly because of the first-past-the-post system. So, can we have a statement, please, outlining the importance of democratic engagement, and how that can be conveyed to children in school, to adults as well, so that everybody will feel motivated to get out and vote when we get to the next election?
Welsh: Hoffwn i ofyn am ddatganiad ar bwysigrwydd ymgysylltu democrataidd. Rydym newydd ddod allan o etholiad, ac er y gallan nhw fod yn anodd, ar eu gorau mae etholiadau yn ddathliad o gymuned, cysylltiadau rhwng pobl, ac yn gyfle i newid pethau. Trefnydd, rwy'n siŵr y byddech yn ymuno â mi i dalu teyrnged i bawb a safodd i gael eu hethol yr wythnos diwethaf, gan longyfarch y bobl a enillodd, ond hefyd i ddiolch i'r holl bobl hynny na chawson nhw eu hethol, oherwydd gall peidio ag ennill etholiadau fod yn boenus, ond mae sefyll dros yr hyn yr ydych yn ei gredu yn bwysig. Dylid canmol pobl am wneud hynny, ac, fel cenedl, rwy'n credu y dylem ni ddiolch iddyn nhw. Ond, Trefnydd, mae nifer isel o bobl yn pleidleisio yn dal i fod yn broblem ystyfnig. Mae gormod o bobl yn meddwl nad yw eu llais yn cyfrif, yn enwedig oherwydd y system y cyntaf i'r felin. Felly, a gawn ni ddatganiad, os gwelwch yn dda, yn amlinellu pwysigrwydd ymgysylltu democrataidd, a sut y gellir cyfleu hynny i blant yn yr ysgol, i oedolion hefyd, fel y bydd pawb yn teimlo cymhelliant i fynd allan a phleidleisio pan ddaw'r etholiad nesaf?
English: Thank you. I think you raise a really important point. Democracy absolutely should be celebrated, and I do join with you in thanking everybody, from whichever political party, for putting themselves forward. Personally, I was at my count in my constituency on Friday, and it was really important to say thank you to people for putting themselves forward. Otherwise, indeed, we wouldn't have elections. Low turnout is clearly an issue that we've had to face in many elections. I think the Senedd election is also an area where we've done our very best to try and increase turnout. I think it's absolutely down to every one of us in this Chamber to do all we can to engage with schools, to engage with young people. Of course, one way of increasing that was having 16 and 17-year-olds, and I personally would be be interested to see what number of 16 and 17-year-olds voted last week.
Welsh: Diolch. Rwy'n credu eich bod yn codi pwynt pwysig iawn. Dylid dathlu democratiaeth yn llwyr, ac rwy'n ymuno â chi wrth ddiolch i bawb, o ba blaid wleidyddol bynnag, am gyflwyno eu hunain. Yn bersonol, roeddwn i yn y cyfrif yn fy etholaeth i ddydd Gwener, ac roedd yn bwysig iawn dweud diolch i bobl am gyflwyno eu hunain. Fel arall, yn wir, ni fyddem yn cael etholiadau. Mae'n amlwg bod y nifer isel o bobl sy'n pleidleisio yn fater yr ydym wedi gorfod ei wynebu mewn llawer o etholiadau. Rwy'n credu bod etholiad y Senedd hefyd yn faes lle yr ydym ni wedi gwneud ein gorau glas i geisio cynyddu nifer y bobl sy'n pleidleisio. Rwy'n credu ei bod yn ddyletswydd ar bob un ohonom ni yn y Siambr hon i wneud popeth o fewn ein gallu i ymgysylltu ag ysgolion, i ymgysylltu â phobl ifanc. Wrth gwrs, un ffordd o gynyddu hynny oedd cael pobl ifanc 16 a 17 oed, a byddai gen i ddiddordeb yn bersonol mewn gweld faint o bobl ifanc 16 a 17 oed a bleidleisiodd yr wythnos diwethaf.
English: I'd like the Welsh Government to make a statement in the Chamber on the operational agreement of Rent Smart Wales. I've been dealing with them on matters of constituency casework, and I've found it to be a very frustrating experience. As an organisation, we've found them to be lacking in communication, transparency and any sense of urgency when trying to obtain an update on the outcome of a recent piece of casework regarding a constituent facing potentially unlawful eviction from a privately rented property. We were told that Rent Smart Wales couldn't disclose the outcome of the investigation to us, nor could it take any legal action against a landlord found to be in breach of their responsibilities. We've not been able since then to obtain any information for the constituent's benefit, despite trying our very best and advising the organisation that the constituent potentially faced imminent eviction. It just doesn't seem acceptable, and there doesn't seem to be a route by which we can scrutinise the activity of Rent Smart Wales, which is why I request a statement in this Chamber on their remit.
Welsh: Hoffwn i Lywodraeth Cymru wneud datganiad yn y Siambr ar gytundeb gweithredol Rhentu Doeth Cymru. Rwyf wedi bod yn ymdrin â nhw ar faterion yn ymwneud â gwaith achos etholaethol, ac mae wedi bod yn brofiad rhwystredig iawn i mi. Fel sefydliad, rydym wedi canfod bod diffyg cyfathrebu, tryloywder ac unrhyw ymdeimlad o frys ganddyn nhw wrth geisio cael yr wybodaeth ddiweddaraf am ganlyniad darn diweddar o waith achos ynghylch etholwr sydd dan fygythiad o gael ei droi allan yn anghyfreithlon o eiddo a rentir yn breifat. Dywedwyd wrthym na allai Rhentu Doeth Cymru ddatgelu canlyniad yr ymchwiliad i ni, ac ni allai ychwaith gymryd unrhyw gamau cyfreithiol yn erbyn landlord y canfuwyd ei fod yn torri ei gyfrifoldebau. Ers hynny, nid ydym wedi gallu cael unrhyw wybodaeth er budd yr etholwr, er gwaethaf y ffaith ein bod ni wneud ein gorau glas a chynghori'r sefydliad y gallai'r etholwr fod ar fin cael ei droi allan. Nid yw'n dderbyniol, ac nid yw'n ymddangos bod llwybr ar gael y gallwn ei ddefnyddio i graffu ar weithgarwch Rhentu Doeth Cymru, a dyna pam yr wyf yn gofyn am ddatganiad yn y Siambr hon ar eu cylch gwaith.