English: I'm very grateful for those questions and would certainly associate myself with your comments at the start of the contribution, which set out that we are seeing what is, essentially, a new wave of austerity. We've barely managed to catch a breath since the last one, and it will have impacts in terms of squeezes on living standards, on increasing poverty, on increasing the number of children growing up in poverty, and, as Llyr Gruffydd said, that is a choice - austerity is absolutely a political choice, and a calculated political choice. We know that there are other ways in which the UK Government could have responded. The Resolution Foundation has said that there's been a 19-year downturn in wages, and the weak forecast for pay and high inflation mean that wages won't return to their 2008 levels until 2027. Had wages grown at the same rate as before the great financial crisis in 2008 they would actually be £15,000 a year higher. And, again, this is all part of the response, really, to the way in which the UK Government has introduced austerity and is looking to do so again, which is obviously of great concern to us in terms of what it means for people here in Wales. In terms of this year's financial management, of course you'll be aware that we published our first supplementary budget earlier on in this year, and it's the intention to publish a further supplementary budget in February, but, as I've mentioned before to colleagues in the Chamber, we have been doing a piece of work looking across Government to see what we might have to do in terms of reprioritisation to be able to meet the pressures of inflation in this financial year, and to do so whilst protecting public services, at its core, protecting the support that we provide for the most vulnerable. So that work is ongoing at the moment. There are tremendous pressures right across the piece, particularly in health, but also elsewhere. But, when we do come to finalising the supplementary budget, we'll be able to provide more detail in terms of where we've been able to reprioritise funding from to meet some of those pressures, and what the implications of that will be. But we're always really conscious of cumulative impact assessments and the importance of understanding the impacts that our choices have on those people who have protected characteristics, or a number of protected characteristics. So, we look through that particular lens. But, as I say, I'll be able to say more on that when we do come to the point of the supplementary budget, but that is absolutely the kind of space that we're in at the moment. The First Minister, in his discussions with the Prime Minister, was able to set out a range of things that the UK Government could do that actually wouldn't cost a lot of money - things such as abolishing standing charges on prepayment meters, support for credit unions and providing a guarantee against loss of funds to help individuals secure loans there - not terribly expensive things that UK Government could be looking to do. But he also asked that the borrowing and reserve limits agreed as part of the 2016 fiscal framework are updated in line with inflation, and that's something that I've also raised with the Chief Secretary to the Treasury. That seems a pragmatic thing that the UK Government could do. On borrowing, in every year since we've had borrowing powers we've always intended to use our full borrowing powers within that financial year, but it's usually the case that, by the end of the year, the UK Government provides us with additional funding very late on in the financial year, which means that we don't have to borrow in that particular year. To help us account for that, in this financial year I did overprogram capital by £100 million. Of course, this was a decision taken prior to the existing inflation and existing scenarios, so it does make management this year particularly challenging. But I think it is the right thing to do, to maximise the funding that we do have available to us. But we'll continue, and I know others will continue, to make the case that we should have an increase in our annual and aggregate borrowing limits, and we support the arguments that have been made by, I know, members of the previous Finance Committee that we should have prudential borrowing limits here in Wales, so that the Senedd can agree what's an appropriate level of borrowing and agree our repayment plans. And I think that still remains the right way forward. On Welsh rates of income tax, of course, we consider this every year. It just feels that this year there seems to be much more interest in it, bearing in mind everything that's been happening across in Westminster, and also the extreme pressures that households are under. So, yes, of course, we always consider the levers that are available to us, but we do so being mindful of people's overall tax burden. So, you will have heard me say at the start of the statement today that the tax burden is at a 70-year high, and, obviously, we've heard what the impacts will be in terms of disposable income on households. So, when we do take those decisions, we're mindful of the wider context, including council tax and what local authority leaders are telling us about how they might need to respond to using that particular lever as well. So, it's a decision taken in the round, but we will provide the Senedd with those decisions, alongside the draft budget, on 13 December.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar iawn am y cwestiynau hynny ac yn sicr, byddwn i'n cysylltu fy hun â'ch sylwadau ar ddechrau'r cyfraniad, a oedd yn nodi ein bod ni'n gweld yr hyn sydd, yn y bôn, yn don newydd o gyni. Prin ein bod ni wedi llwyddo i ddal anadl ers yr un diwethaf, a bydd yn cael effeithiau o ran gwasgu ar safonau byw, ar gynyddu tlodi, ar gynyddu nifer y plant sy'n tyfu i fyny mewn tlodi, ac, fel y dywedodd Llyr Gruffydd, mae hynny'n ddewis - mae cyni yn ddewis gwleidyddol yn gyfan gwbl, ac yn ddewis gwleidyddol pwrpasol. Rydym ni'n gwybod bod ffyrdd eraill y gallai Llywodraeth y DU fod wedi ymateb. Mae'r Resolution Foundation wedi dweud bod dirywiad o 19 mlynedd wedi bod mewn cyflogau, ac mae'r rhagolygon gwan am gyflogau a chwyddiant uchel yn golygu na fydd cyflogau'n dychwelyd i'w lefelau 2008 tan 2027. Petai cyflogau wedi tyfu ar yr un raddfa â chyn yr argyfwng ariannol mawr yn 2008 fe fydden nhw mewn gwirionedd yn £15,000 y flwyddyn yn uwch. Ac eto, mae hyn i gyd yn rhan o'r ymateb, mewn gwirionedd, i'r ffordd mae Llywodraeth y DU wedi cyflwyno cyni ac yn edrych i wneud hynny eto, sy'n amlwg o bryder mawr i ni o ran yr hyn y mae'n ei olygu i bobl yma yng Nghymru. O ran rheolaeth ariannol eleni, wrth gwrs byddwch chi'n ymwybodol ein bod ni wedi cyhoeddi ein cyllideb atodol gyntaf yn gynharach eleni, a'r bwriad yw cyhoeddi cyllideb atodol arall ym mis Chwefror, ond, fel yr wyf i wedi crybwyll o'r blaen wrth gyd-Aelodau yn y Siambr, rydym ni wedi bod yn gwneud darn o waith yn edrych ar draws y Llywodraeth i weld beth y gallai fod yn rhaid i ni ei wneud o ran ail-flaenoriaethu i allu ymateb i bwysau chwyddiant yn y flwyddyn ariannol hon, ac i wneud hynny wrth i ni amddiffyn gwasanaethau cyhoeddus, yn ganolog iddo, gan ddiogelu'r gefnogaeth yr ydym ni'n ei darparu ar gyfer y rhai mwyaf agored i niwed. Felly mae'r gwaith hwnnw'n mynd rhagddo ar hyn o bryd. Mae pwysau aruthrol drwyddi draw, yn enwedig ym maes iechyd, ond hefyd mewn mannau eraill. Ond, pan fyddwn ni'n dod i gwblhau'r gyllideb atodol, byddwn ni'n gallu rhoi mwy o fanylion o ran ble yr ydym ni wedi gallu ail-flaenoriaethu cyllid o i ymateb i rai o'r pwysau hynny, a beth fydd goblygiadau hynny. Ond rydym ni bob amser yn ymwybodol iawn o asesiadau effaith cronnol a phwysigrwydd deall yr effeithiau y mae ein dewisiadau yn eu cael ar y bobl hynny sydd â nodweddion gwarchodedig, neu nifer o nodweddion gwarchodedig. Felly, edrychwn ni drwy'r lens arbennig honno. Ond, fel yr wyf i'n ei ddweud, byddaf i'n gallu dweud mwy ar hynny pan fyddwn ni'n dod at y gyllideb atodol, ond yn ddiau, hwnnw'n yw'r math o ofod yr ydyn ni ynddo ar hyn o bryd. Roedd y Prif Weinidog, yn ei drafodaethau â Phrif Weinidog y DU, yn gallu nodi amrywiaeth o bethau y gallai Llywodraeth y DU eu gwneud na fyddai mewn gwirionedd yn costio llawer o arian - pethau fel diddymu taliadau sefydlog ar fesuryddion rhagdalu, cefnogaeth i undebau credyd a darparu gwarant yn erbyn colli arian i helpu unigolion i sicrhau benthyciadau yno - nid pethau ofnadwy o ddrud y gallai Llywodraeth y DU fod yn edrych i'w gwneud. Ond gofynnodd ef hefyd bod y terfynau benthyca a'r arian wrth gefn wedi'u cytuno fel rhan o fframwaith cyllidol 2016 yn cael eu diweddaru yn unol â chwyddiant, ac mae hynny'n rhywbeth yr wyf i hefyd wedi'i godi gyda'r Prif Ysgrifennydd i'r Trysorlys. Mae hynny'n ymddangos yn beth ymarferol y gallai Llywodraeth y DU ei wneud. O ran benthyca, ym mhob blwyddyn ers i ni gael pwerau benthyca rydym ni bob tro wedi bwriadu defnyddio ein pwerau benthyca llawn o fewn y flwyddyn ariannol honno, ond fel arfer, mae'n wir bod Llywodraeth y DU, erbyn diwedd y flwyddyn, yn rhoi cyllid ychwanegol i ni yn hwyr iawn yn y flwyddyn ariannol, sy'n golygu nad oes rhaid i ni fenthyg yn y flwyddyn benodol honno. Er mwyn ein helpu i gyfrif am hynny, yn y flwyddyn ariannol hon fe wnes i or-raglenni gyfalaf gan £100 miliwn. Wrth gwrs, roedd hwn yn benderfyniad a gafodd ei wneud cyn y chwyddiant presennol a'r senarios presennol, felly mae'n gwneud rheolaeth eleni yn arbennig o heriol. Ond rwy'n credu mai dyma'r peth iawn i'w wneud, i sicrhau'r cyllid gorau posibl sydd gennym ni ar gael i ni. Ond byddwn ni'n parhau, ac rwy'n gwybod y bydd eraill yn parhau, i gyflwyno'r achos y dylem ni gael cynnydd yn ein terfynau benthyca blynyddol yn ei grynswth, ac rydym ni'n cefnogi'r dadleuon sydd wedi cael eu gwneud gan, rwy'n gwybod, aelodau'r Pwyllgor Cyllid blaenorol y dylem ni gael cyfyngiadau benthyca darbodus yma yng Nghymru, fel bod y Senedd yn gallu cytuno ar beth yw lefel briodol o fenthyca a chytuno ar ein cynlluniau ad-dalu. Ac rwy'n credu mai hynny yw'r ffordd iawn ymlaen o hyd. Ar gyfraddau treth incwm Cymru, wrth gwrs, rydym ni'n ystyried hyn bob blwyddyn. Mae hi ond yn ymddangos bod llawer mwy o ddiddordeb yn y peth eleni, gan gofio popeth sydd wedi bod yn digwydd draw yn San Steffan, a hefyd y pwysau eithafol sydd ar aelwydydd. Felly, ydym, wrth gwrs, rydym ni bob amser yn ystyried yr ysgogiadau sydd ar gael i ni, ond rydym ni'n gwneud hynny gan fod yn ymwybodol o faich treth cyffredinol pobl. Felly, byddwch chi wedi fy nghlywed i'n dweud ar ddechrau'r datganiad heddiw bod y baich treth ar ei uchaf ers 70 mlynedd, ac, yn amlwg, rydym ni wedi clywed beth fydd yr effeithiau o ran incwm gwario ar aelwydydd. Felly, pan fyddwn ni'n gwneud y penderfyniadau hynny, rydym yn ymwybodol o'r cyd-destun ehangach, gan gynnwys y dreth gyngor a'r hyn y mae arweinwyr awdurdodau lleol yn ei ddweud wrthym ni o ran sut y gallai fod angen iddyn nhw ymateb i ddefnyddio'r ysgogiad penodol hwnnw hefyd. Felly, mae'n benderfyniad sy'n cael ei wneud yn ei gyfanrwydd, ond byddwn ni'n darparu'r penderfyniadau hynny i'r Senedd, ochr yn ochr â'r gyllideb ddrafft, ar 13 Rhagfyr.