English: Thank you to the committee for this report. As a new member of the committee, I've found this a really interesting read and, with that very necessary focus on school budgets now, I think we all welcome this scrutiny of the effectiveness of particular activities and the stability of the income streams that underpin them. I'm interested, too, in whether school leaders make spending decisions on the basis of what they think will work best and hope that they can then resource those decisions sufficiently a bit further down the line, or whether it's finance first, resulting, maybe, in an offer to children that is less than optimum. Because, arguably, in both those cases, neither decision is as effective as it needs to be. In the first, the quality is there, but may be unaffordable and therefore not achievable, and in the second, the cheaper option may not quite hit the mark for the more challenging objectives for particular children. Obviously, I realise this is an oversimplification of the dilemmas that school leaders face - it's not all about money - but as recommendation 1 in this report does make clear, value for money and opportunity cost are considerations for this Assembly, considering the financial constraints we're under. We recognise what you hope to achieve through the PDG, Cabinet Secretary, and would expect, of course, a robust defence of it when it appears to be falling short, but what we will be looking for in particular is a credible explanation of why it works when it does and an honest appraisal of why it doesn't when it doesn't. Because, if it is literally just about money, we'll support you in your arguments to the finance Secretary to get more money. However, if it's about weaknesses within school leadership or consortia or local authorities, or even within Welsh Government or Estyn, you need to be frank with us. So, while I completely accept the value of tracking systems and data gathering, which I see you mentioned in your response to recommendation 1, I'm also interested in what you might call - 'performance management' is not quite right, but how you gather meaningful information about that, on which you can then act. As you know, Welsh Conservative believe in more direct funding of schools and trusting teachers and other staff with decisions, but with that comes a greater responsibility for transparency and governance. Because we can hold Welsh Government to account until the cows come home, but, as we see time after time, that is not the same as Welsh Government accepting accountability and acting when this Assembly calls it out. So, it's pleasing, Cabinet Secretary, that you've accepted so many recommendations in the report, which speak to concerns about mission slip, really - not entirely across the board, but in some instances. And the point about loss of focus on more able and talented children from the PDG target groups is an observation that matters particularly to me, I must admit. Just to be clear, I'm not going to be running any grammar school arguments in the course of this debate, so please don't be distracted by that, but this question about what has happened to working class, non-affluent Wales's status as an acme of educational achievement still hovers over us. And while we can talk about our greater understanding of the effects of poverty and other adverse childhood experiences, it's not as if they didn't exist before, and yet our education system doesn't seem to capture and raise up more of those poor but really able young people to reach the opportunities to an extent that they were able to do previously. So, we will expect to see that acceptance of recommendations, including recommendation 3, turned into action and attainment improvement, and we'll also be expecting assessment of the attributable effect of your PDG strategic advisers. Finally, your approach to stopping some of the schools gaming the system - this move from BTECs to GCSEs for the cohorts of pupils that we're talking about in this debate, and the apparent effect on grades and the nature of vocational qualifications. It's been raised previously, and I'm sure we'll hear a bit more again today, that entering the children that we're talking about for GCSE equivalents rather than GCSEs made the narrowing of that attainment gap look a bit more impressive than it's actually been. So, I admire you for not accepting that, but I'm not sure what happens next for the young people who are on the wrong side of that attainment gap, and what you now need to do with the PDG - because it's funding we're talking about - as well as other strategies. What it has exposed, though - or confirmed prejudices, if you like, Diprwy Llywydd - is that pre-16 vocational qualifications have been treated as lightweight qualifications, and, having seen copies of the relevant science papers in my own household, I can see why. Vocational courses and exams surely should be about responding to learners' different aptitudes and learning styles, and they should still be about achieving excellence, but in a different way with different ways of achieving high levels of practical applicability. We are never going to get anywhere near parity of esteem if the establishment treats vocational exams as the 'That'll do' option, especially for those who are in the greatest need of social mobility.
Welsh: Diolch i'r pwyllgor am yr adroddiad hwn. Fel aelod newydd o'r pwyllgor, mae hwn wedi bod yn ddeunydd darllen diddorol iawn, a chyda'r ffocws angenrheidiol iawn ar gyllidebau ysgol bellach, credaf ein bod i gyd yn croesawu'r craffu hwn ar effeithiolrwydd gweithgareddau penodol a sefydlogrwydd y ffrydiau incwm sy'n sail iddynt. Mae gennyf ddiddordeb hefyd mewn gweld a yw arweinwyr ysgolion yn gwneud penderfyniadau gwariant ar sail yr hyn y credant y bydd yn gweithio orau ac yn gobeithio y gallant ddod o hyd i adnoddau digonol ar gyfer y penderfyniadau hynny yn nes ymlaen, neu a yw'n fater o ddod o hyd i'r cyllid yn gyntaf, gan arwain, efallai, at gynnig i blant sy'n llai na'r gorau sy'n bosibl. Oherwydd gellid dadlau yn y ddau achos, nad yw'r naill benderfyniad na'r llall mor effeithiol ag y mae angen iddo fod. Yn y cyntaf, mae'r ansawdd yno, ond gallai fod yn anfforddiadwy ac felly'n anghyflawnadwy, ac yn yr ail, efallai na fydd yr opsiwn rhatach yn cyrraedd y nod yn llwyr o ran yr amcanion mwy heriol ar gyfer plant penodol. Yn amlwg, rwy'n sylweddoli bod hyn yn gorsymleiddio'r cyfyng-gyngor sy'n wynebu arweinwyr ysgol - nid yw'r cyfan yn ymwneud ag arian - ond fel y mae argymhelliad 1 yn yr adroddiad hwn yn egluro, mae gwerth am arian a chost cyfle yn ystyriaethau ar gyfer y Cynulliad hwn, o ystyried y cyfyngiadau ariannol sydd arnom. Rydym yn cydnabod yr hyn y gobeithiwch ei gyflawni drwy'r grant datblygu disgyblion, Ysgrifennydd y Cabinet, a byddem yn disgwyl amddiffyniad cadarn ohono pan ymddengys nad yw'n cyrraedd y nod, ond yr hyn y byddwn yn chwilo amdano'n benodol yw esboniad credadwy o pam y mae'n gweithio pan yw'n gweithio a gwerthusiad gonest pam nad yw'n gweithio pan nad yw'n gweithio. Oherwydd, os yw'n llythrennol ond yn ymwneud ag arian yn unig, byddwn yn cefnogi eich dadleuon i'r Ysgrifennydd cyllid dros gael mwy o arian. Fodd bynnag, os yw'n ymwneud â gwendidau o ran arweinyddiaeth ysgol neu gonsortia neu awdurdodau lleol, neu hyd yn oed o fewn Llywodraeth Cymru neu Estyn, rhaid i chi fod yn onest gyda ni. Felly, er fy mod yn derbyn gwerth systemau olrhain a chasglu data yn llwyr, a gwelaf eich bod wedi sôn am hynny yn eich ymateb i argymhelliad 1, mae gennyf ddiddordeb hefyd yn yr hyn y gallech ei alw'n - nid yw 'rheoli perfformiad' yn hollol gywir, ond y modd y byddwch yn casglu gwybodaeth ystyrlon am hynny i chi allu gweithredu arno wedyn. Fel y gwyddoch, mae'r Ceidwadwyr Cymreig yn credu mewn ariannu ysgolion yn fwy uniongyrchol ac ymddiried mewn athrawon ac aelodau eraill o staff i wneud penderfyniadau, ond daw hynny law yn llaw â mwy o gyfrifoldeb dros dryloywder a llywodraethu. Oherwydd gallwn ddwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif hyd ddydd y farn, ond fel y gwelwn dro ar ôl tro, nid yw hynny yr un fath â Llywodraeth Cymru yn derbyn atebolrwydd ac yn gweithredu pan fydd y Cynulliad yn tynnu sylw at ei gwendidau. Felly, mae'n braf nodi, Ysgrifennydd y Cabinet, eich bod wedi derbyn cynifer o argymhellion yr adroddiad sy'n ymdrin â phryderon ynglŷn â methiant cenhadaeth mewn gwirionedd - nid yn gyffredinol, ond mewn rhai achosion. Ac mae'r pwynt am golli ffocws ar blant mwy abl a thalentog o grwpiau targed y grant datblygu disgyblion yn sylw sy'n bwysig i mi, rhaid imi gyfaddef. I fod yn glir, nid wyf yn mynd i fod yn gwneud unrhyw ddadleuon dros ysgolion gramadeg yn ystod y ddadl hon, felly os gwelwch yn dda peidiwch â chael eich dargyfeirio gan hynny, ond mae'r cwestiwn ynglŷn â beth a ddigwyddodd i statws y Gymru ddosbarth gweithiol, anffyniannus fel crochan cyflawniad addysgol yn dal i hofran uwch ein pennau. Ac er y gallwn sôn am ein dealltwriaeth ehangach o effeithiau tlodi a phrofiadau niweidiol eraill yn ystod plentyndod, nid yw fel pe na baent yn bodoli o'r blaen, ac eto nid yw'n ymddangos bod ein system addysg yn darparu ar gyfer, nac yn codi mwy o'r bobl ifanc dlawd ond gwirioneddol alluog hyn i gyrraedd y cyfleoedd i'r un graddau ag y gallai ei wneud o'r blaen. Felly, byddwn yn disgwyl gweld yr argymhellion a dderbyniwyd, gan gynnwys argymhelliad 3, yn troi'n weithredu ac yn gwella cyrhaeddiad, a byddwn hefyd yn disgwyl asesiad o effaith briodoladwy eich ymgynghorwyr strategol y grant datblygu disgyblion. Yn olaf, eich dull o atal rhai o'r ysgolion rhag chwarae'r system - y newid hwn o BTEC i TGAU ar gyfer y carfannau disgyblion y soniwn amdanynt yn y ddadl hon, a'r effaith ymddangosiadol ar raddau a natur cymwysterau galwedigaethol. Mae wedi cael ei godi o'r blaen, ac rwy'n siŵr y byddwn yn clywed ychydig mwy eto heddiw fod cofrestru'r plant y soniwn amdanynt am gymwysterau cyfwerth â TGAU yn hytrach na TGAU wedi gwneud i gau'r bwlch cyrhaeddiad edrych ychydig yn fwy trawiadol na'r hyn ydoedd mewn gwirionedd. Felly, rwy'n eich edmygu am beidio â derbyn hynny, ond nid wyf yn siŵr beth fydd yn digwydd nesaf i'r bobl ifanc sydd ar ochr anghywir i'r bwlch cyrhaeddiad hwnnw, a'r hyn sydd angen i chi ei wneud bellach gyda'r grant datblygu disgyblion - gan mai am ariannu rydym yn sôn - yn ogystal â strategaethau eraill. Yr hyn y mae wedi ei amlygu, er hynny - neu'r rhagfarnau y mae wedi eu cadarnhau, os mynnwch, Ddiprwy Lywydd - yw bod cymwysterau galwedigaethol cyn-16 wedi cael eu trin fel cymwysterau ansylweddol, ac ar ôl gweld copïau o'r papurau gwyddoniaeth perthnasol ar fy aelwyd fy hun, gallaf weld pam. Does bosib na ddylai cyrsiau ac arholiadau galwedigaethol ymwneud ag ymateb i wahanol alluoedd ac arddulliau dysgu dysgwyr, a dylent ddal i ymwneud â sicrhau rhagoriaeth, ond mewn ffordd wahanol gyda ffyrdd gwahanol o gyflawni lefelau uchel o berthnasedd ymarferol. Ni lwyddwn i gyrraedd unman yn debyg i barch cydradd os yw'r sefydliad yn trin arholiadau galwedigaethol fel opsiwn 'gwneud y tro', yn enwedig ar gyfer y rhai sydd fwyaf o angen symudedd cymdeithasol.