techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: The proposals before us now undermine the excellent work done in Ysbyty Gwynedd. This week, I and other elected Plaid Cymru Members in north-west Wales have asked for a full assessment from the Welsh Government of the impact of the decision taken by the Betsi Cadwaladr university health board to centralise vascular services at Ysbyty Glan Clwyd. A month ago, the board went back on its word and broke a pledge to safeguard certain services at Ysbyty Gwynedd. Assurances had been given that vascular surgery services would be maintained and, crucially, the ability to take emergency cases in Ysbyty Gwynedd would continue. That won't be the case now. The fear, clearly, is that this will have a detrimental impact on patients in the north-west, who will face a journey, some of them, of an hour and a half for emergency access to treatment that is being provided excellently at Ysbyty Gwynedd. Now, will you commit, therefore, to carry out that impact assessment study? It's the least that patients deserve.
Welsh: Mae'r cynlluniau sydd rŵan o'n blaenau ni yn tanseilio gwaith rhagorol yn Ysbyty Gwynedd. Yr wythnos yma, rydw i ac Aelodau etholedig eraill Plaid Cymru yn y gogledd-orllewin wedi galw am asesiad llawn gan Lywodraeth Cymru o effaith, o impact, penderfyniad bwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr i ganoli gwasanaethau fasgiwlar yn Ysbyty Glan Clwyd. Fis yn ôl, mi wnaeth y bwrdd fynd yn ôl ar eu gair a thorri addewid i warchod rhai gwasanaethau yn Ysbyty Gwynedd. Mi oedd yna sicrwydd wedi ei roi y byddai'r gwasanaethau llawdriniaeth fasgiwlar yn cael eu cynnal ac, yn hollbwysig, y byddai'r gallu i dderbyn mynediadau brys fasgiwlar yn Ysbyty Gwynedd yn parhau. Nid dyna ydy'r achos erbyn hyn. Yr ofn, yn amlwg, ydy y bydd hyn yn cael effaith andwyol ar gleifion yn y gogledd-orllewin a fydd yn wynebu taith, rai ohonyn nhw, o awr a hanner am fynediad brys am lawdriniaeth sy'n cael ei darparu yn rhagorol yn Ysbyty Gwynedd ar hyn o bryd. A wnewch chi ymrwymo i gynnal yr astudiaeth impact yna? Mae o'r peth lleiaf mae cleifion yn ei haeddu.
English: With respect, I don't share the view that he provides about the service change that is being planned for, and I would point out that this is a planned service change that is supported by the relevant professional body, the Royal College of Surgeons, including by the council here in Wales. And not only that, though, but because of the changes that are being made, the health board has been successful in recruiting new consultant vascular surgeons. They've offered posts to nine consultant vascular surgeons and, of those, four have now commenced employment and two commence in April 2019. That will give a complement of eight substantive consultant surgeons across the health board - a significant improvement. And of all those people who have started or are due to start in the health board, the planned service change has been a real factor in them choosing to undertake employment within the health board. Far from this undermining the service available to patients in every part of north Wales, this service change and the additional recruitment that has taken place on the back of service change is actually a positive for staff and patients.
Welsh: Gyda phob parch, nid wyf yn rhannu'r farn y mae'n ei rhoi am y cynlluniau i newid y gwasanaeth, a hoffwn nodi bod y corff proffesiynol perthnasol, Coleg Brenhinol y Llawfeddygon, yn ogystal â'r cyngor yma yng Nghymru, yn cefnogi'r cynlluniau hyn i newid y gwasanaeth. Yn ogystal â hynny, oherwydd y newidiadau sy'n cael eu gwneud, mae'r bwrdd iechyd wedi llwyddo i recriwtio llawfeddygon fasgwlaidd ymgynghorol newydd. Maent wedi cynnig swyddi i naw llawfeddyg fasgwlaidd ac o'r rheini, mae pedwar bellach wedi dechrau ar eu swyddi ac mae dau arall yn dechrau ym mis Ebrill 2019. Bydd hynny'n sicrhau cyflenwad o wyth llawfeddyg ymgynghorol parhaol ar draws y bwrdd iechyd - gwelliant sylweddol. Ac o'r holl bobl sydd wedi dechrau neu sydd ar fin dechrau yn y bwrdd iechyd, mae'r cynlluniau i newid y gwasanaeth wedi bod yn ffactor gwirioneddol yn eu penderfyniad i dderbyn swydd yn y bwrdd iechyd. Mae hyn yn bell o fod yn tanseilio'r gwasanaeth sydd ar gael i gleifion ym mhob rhan o ogledd Cymru, ac mae'r newid i'r gwasanaeth a'r recriwtio ychwanegol sydd wedi digwydd yn ei sgil yn rhywbeth cadarnhaol i staff a chleifion.
English: Item 3 on our agenda this afternoon is topical questions, and the topical question this afternoon comes from Dawn Bowden.
Welsh: Eitem 3 ar ein hagenda y prynhawn yma yw'r cwestiynau amserol, a daw'r cwestiwn amserol y prynhawn yma gan Dawn Bowden.
English: Thank you for the question. The purpose of the enhanced monitoring is to provide additional support to the health board to enable them to focus on appropriate actions and to return to normal monitoring arrangements as quickly as possible.
Welsh: Diolch i chi am y cwestiwn. Diben y monitro uwch yw darparu cymorth ychwanegol i'r bwrdd iechyd i'w galluogi i ganolbwyntio ar gamau gweithredu priodol ac i ddychwelyd at drefniadau monitro arferol cyn gynted â phosibl.
English: Thank you for that response, Minister. As your statement acknowledges, since the escalation framework was introduced in 2014, the health board has always been in routine arrangements. And as well as their good financial track record, we've seen many good clinical and care initiatives delivered by the health board. So, while I was aware of the situation surrounding maternity services that we discussed in the Chamber a few weeks ago, I was surprised to see your statement this morning raising their status from routine arrangements to enhanced monitoring, due to the concerns in the areas that you've highlighted in your statement. However, I do think it's the needs of the users of the service in Cwm Taf that must be paramount at this point. So, can you assure me that the reasons for this escalation to enhanced monitoring are being clearly communicated so that users are provided with the extra reassurance that they need about local services? And can you give an indication of timescale for the resolution of the issues identified?
Welsh: Diolch i chi am yr ymateb hwnnw, Weinidog. Fel y mae eich datganiad yn ei gydnabod, mae'r bwrdd iechyd wedi dilyn trefniadau arferol ers cyflwyno'r fframwaith uwchgyfeirio yn 2014. Ac yn ogystal â'u hanes ariannol da, rydym wedi gweld llawer o fentrau clinigol a mentrau gofal da yn cael eu darparu gan y bwrdd iechyd. Felly, er fy mod yn ymwybodol o'r sefyllfa mewn perthynas â gwasanaethau mamolaeth a drafodwyd gennym yn y Siambr ychydig wythnosau'n ôl, cefais fy synnu wrth weld eich datganiad y bore yma yn codi eu statws o drefniadau arferol i fonitro uwch, oherwydd y pryderon yn y meysydd rydych wedi tynnu sylw atynt yn eich datganiad. Fodd bynnag, credaf fod yn rhaid i anghenion defnyddwyr y gwasanaeth yng Nghwm Taf fod o'r pwys mwyaf ar y pwynt hwn. Felly, a allwch fy sicrhau bod y rhesymau dros yr uwchraddio i fonitro uwch yn cael eu cyfleu'n glir fel bod defnyddwyr yn cael y sicrwydd ychwanegol y maent ei angen ynglŷn â gwasanaethau lleol? A allwch roi syniad i ni o'r amserlen ar gyfer datrys y materion a nodwyd?
English: We now move on to a motion to elect a member to a committee, and I call on the Member of the Business Committee to move the motion formally.
Welsh: Symudwn yn awr at gynnig i ethol aelod i bwyllgor, a galwaf ar yr Aelod o'r Pwyllgor Busnes i wneud y cynnig yn ffurfiol.
English: Item 5 on our agenda this afternoon is a debate on the Finance Committee report 'The cost of caring for an ageing population'. I call on the Chair of the committee to move the motion - Llyr Gruffydd.
Welsh: Eitem 5 ar agenda ein y prynhawn yma yw dadl ar adroddiad y Pwyllgor Cyllid 'Cost gofalu am boblogaeth sy'n heneiddio'. Galwaf ar Gadeirydd y pwyllgor i wneud y cynnig - Llyr Gruffydd.
English: Thanks for giving way, Dai. I agree with much of what you've just said. Do you agree with me that, during the course of the inquiry, it was ironic that Professor Holtham pointed out that when he looked at public opinion in Wales, it seemed to be that there was a lack of understanding, to a great degree, about the scale of the problem that we're facing? That shows how we really need to address this and get people to understand how we've all got to face this together.
Welsh: Diolch am ildio, Dai. Cytunaf â llawer o'r hyn rydych newydd ei ddweud. A ydych yn cytuno â mi ei bod yn eironig, yn ystod yr ymchwiliad, fod yr Athro Holtham wedi nodi pan edrychodd ar y farn gyhoeddus yng Nghymru, ei bod hi'n ymddangos bod diffyg dealltwriaeth, i raddau helaeth, ynglŷn â maint y broblem sy'n ein hwynebu? Mae hynny'n dangos sut y mae angen gwirioneddol inni fynd i'r afael â hyn a chael pobl i ddeall sut y mae'n rhaid i bawb ohonom wynebu hyn gyda'n gilydd.
English: Yes, I would agree 100 per cent, because we need restructuring; just talking about the funding isn't enough. We have a failing system here. We see it from the figures - as I was just going to say - in England. There was a review carried out in the BMJ on care in England, and that the problems in the care system in England had led to 22,000 deaths above what would have been expected. That's 22,000 additional deaths annually in England because there was no care provision available. So, trying to throw some more money at a failing system without a substantial reform is not going to work and, of course, if our care system fails, then the health service will fail too. Now, as I said yesterday, we have a partly private system, partly public system, and partly charitable. That's what health was before Aneurin Bevan insisted on the establishment of a comprehensive national health service to save lives, because thousands of people in the 1930s couldn't access health service treatments at all. That is the situation facing people with care today and the needs of social care, therefore, deserve the same solution as health, namely a national comprehensive care service. Thank you.
Welsh: Ie, buaswn i'n cytuno 100 y cant, achos mae angen ad-drefnu; nid yw siarad am y peth yn ddigon. Mae yna system sydd yn ffaelu yn fan hyn. Rydym ni'n ei weld o'r ffigurau - roeddwn i'n mynd i'w ddweud - yn Lloegr, rŵan. Roedd yna adolygiad wedi cael ei wneud yn y BMJ ynglŷn â gofal a bod diffygion yn y system gofal yn Lloegr wedi arwain at 22,000 o farwolaethau uwchben y disgwyl. Hynny yw, 22,000 o farwolaethau ychwanegol bob blwyddyn yn Lloegr achos dim darpariaeth gofal. Felly, nid yw ceisio taflu ychydig rhagor o arian at system sydd yn ffaelu heb ad-drefniant sylweddol yn mynd i weithio. Wrth gwrs, os bydd y system gofal yn methu, yna bydd y gwasanaeth iechyd yn methu hefyd. Nawr, fel y dywedais i ddoe, system ranedig, rhannol breifat, rhannol gyhoeddus a rhannol elusennol oedd iechyd cyn i Aneurin Bevan fynnu sefydlu gwasanaeth iechyd cynhwysfawr i arbed bywydau, achos roedd miloedd o bobl yn y 1930au ddim yn gallu cael mynediad at driniaeth gwasanaeth iechyd o gwbl. Dyna'r sefyllfa sy'n wynebu pobl efo gofal heddiw ac mae angen gofal cymdeithasol, felly, yn teilyngu'r un un ateb, hynny yw, cael system genedlaethol, gynhwysfawr o ofal. Diolch yn fawr.
English: Can I now call on the Minister for Finance and Trefnydd, Rebecca Evans?
Welsh: A gaf fi alw yn awr ar y Gweinidog Cyllid a'r Trefnydd, Rebecca Evans?
English: Thank you. I thank the Finance Committee for undertaking what is a really important inquiry, because the way that a society treats its older people is very much a reflection of its values, and I do commend the committee for choosing this particular important area to consider. There's a real focus in the committee's report on aspects of social care policy, and we've heard lots of those just now in Mark Isherwood's contribution, as well as on the important wider financial challenges of caring for an older population. I'm really pleased that the Welsh Government has been able to respond positively to the suite of recommendations in the report. I put on record my gratitude to the former Minister for Children, Older People and Social Care for his work on this particular agenda. The Welsh Government is already making some demonstrable progress on improving the vital care and support that older people require. We're committed to making Wales the best country in which to grow old and, as was highlighted during the inquiry, we're reshaping the way that care and support is delivered so that this vision does become a reality.
Welsh: Diolch. Diolch i'r Pwyllgor Cyllid am gynnal yr ymchwiliad pwysig hwn, oherwydd mae'r modd y mae cymdeithas yn trin ei phobl hŷn yn adlewyrchiad sicr o'i gwerthoedd, ac rwy'n canmol y pwyllgor am ddewis y maes pwysig hwn i'w ystyried. Ceir ffocws pendant yn adroddiad y pwyllgor ar agweddau ar y polisi gofal cymdeithasol, ac rydym wedi clywed llawer o'r rheini yn awr yng nghyfraniad Mark Isherwood, yn ogystal ag ar yr heriau ariannol ehangach pwysig o ofalu am boblogaeth hŷn. Rwy'n falch iawn fod Llywodraeth Cymru wedi gallu ymateb yn gadarnhaol i'r gyfres o argymhellion yn yr adroddiad. Hoffwn gofnodi fy niolch i'r Gweinidog Plant, Pobl Hŷn a Gofal Cymdeithasol am ei waith ar yr agenda benodol hon. Mae Llywodraeth Cymru eisoes yn gwneud cynnydd amlwg ar wella'r gofal a'r cymorth hanfodol sydd ei angen ar bobl hŷn. Rydym yn ymrwymedig i wneud Cymru y wlad orau ar gyfer tyfu'n hen ynddi ac fel yr amlygwyd yn ystod yr ymchwiliad, rydym yn ail-lunio'r ffordd y darperir gofal a chymorth er mwyn gwireddu'r weledigaeth hon.
English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. Could I thank everyone who has contributed to the debate? I won't refer to every contribution, please forgive me, but I'll just endorse a couple of the points that have been made. Certainly, in the contribution made by Nick Ramsay, the reference to the level of salaries within the sector compared to those stacking shelves - I think that is one that does underline where the sector is in that context at present. And, of course, in her response, the Minister did refer to some things that the Government is doing to look at terms and conditions of that kind of employment. The bottom line, of course, is that people will want to see an increase in salary, and until that happens it will be very difficult to show the people who work in the sector that society does value the contribution that they make.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu? Ni wnaf gyfeirio at bob cyfraniad, maddeuwch i fi, ond fe wnaf jest ategu un neu ddau o'r pwyntiau sydd wedi cael eu gwneud. Yn sicr, yng nghyfraniad Nick Ramsay, roedd y cyfeiriad at lefel y cyflogau o fewn y sector yn cymharu â rhai yn stacio silffoedd, rydw i'n meddwl, yn tanlinellu lle mae'r sector yn y cyd-destun hynny ar hyn o bryd. Ac, wrth gwrs, yn ei hymateb, mi wnaeth y Gweinidog gyfeirio at rai pethau mae'r Llywodraeth yn eu gwneud i edrych ar dermau ac amgylchiadau cyflogaeth o'r fath. Wrth gwrs, y llinell waelod yw bydd pobl eisiau gweld cynnydd yn eu pecyn cyflog. Tan fod hynny'n digwydd, mae'n debyg y bydd hi'n anodd iawn dangos i'r bobl sy'n gweithio yn y sector yna fod cymdeithas yn gwerthfawrogi'r cyfraniad y maen nhw yn ei wneud.
English: Nick mentioned the references that were highlighted during our work around the need for a UK-wide resolution, and I think that probably reflects the view of the committee or its preference in that respect, but, of course, if that isn't forthcoming then we need to get on with it and do it ourselves. I'm hopeful that the Government is of the same belief, because, as Nick said, we're in an unsustainable situation in the long term, although I think the long term isn't as long as some people think or hope it might be. David Rowlands reminded us of the young to old people ratio that's changing fast, and that, of course, is demanding a big response from our health and social care services. It's for us, therefore, to find a way of delivering those services. Mark Isherwood reminded us as well of the value and the opportunities that come from a co-productive approach, of which I'm sure the national conversation could be the start of.
Welsh: Soniodd Nick am y cyfeiriadau a nodwyd yn ystod ein gwaith ynghylch yr angen am ateb ar sail y DU gyfan, ac mae'n debyg fod hynny'n adlewyrchu barn y pwyllgor neu ei ddewis yn hynny o beth, ond wrth gwrs, os nad yw hynny'n digwydd rhaid inni fwrw iddi a'i wneud ein hunain. Rwy'n obeithiol fod y Llywodraeth o'r un farn, oherwydd, fel y dywedodd Nick, rydym mewn sefyllfa anghynaliadwy yn y tymor hir, er y credaf nad yw'r tymor hir mor hir ag y mae rhai pobl yn ei feddwl neu'n ei obeithio. Cawsom ein hatgoffa gan David Rowlands am y gymhareb rhwng pobl ifanc a phobl hen sy'n newid yn gyflym, ac mae hynny, wrth gwrs, yn galw am ymateb mawr gan ein gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. Mater i ni, felly, yw dod o hyd i ffordd o ddarparu'r gwasanaethau hynny. Cawsom ein hatgoffa gan Mark Isherwood hefyd o'r gwerth a'r cyfleoedd a ddaw o'r dull cydgynhyrchiol, ac rwy'n siŵr y gallai'r sgwrs genedlaethol fod yn ddechrau ar hynny.
English: Thank you. The proposal is to note the committee's report. Does any Member object? No. Therefore, the motion is agreed in accordance with standing Order 12.36.
Welsh: Diolch. Y cynnig yw nodi adroddiad y pwyllgor. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes. Felly, derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.
English: Item 6 on our agenda this afternoon is a debate on the Economy, Infrastructure and Skills Committee report, 'The State of Roads in Wales'. I call on the Chair of that committee to move the motion - Russell George.
Welsh: Eitem 6 ar ein hagenda y prynhawn yma yw dadl ar adroddiad Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau, 'Cyflwr y Ffyrdd yng Nghymru'. Galwaf ar Gadeirydd y pwyllgor hwnnw i wneud y cynnig - Russell George.
English: Thank you very much, Russell, for giving way. It's an important point, particularly in respect of the Active Travel (Wales) Act 2013, which he mentioned. When it was passed back in 2013, it talked about making walking and cycling the most natural way of getting about in Wales but, of course, we know that when roadworks are done on existing road infrastructure, it's very often the walkers and the cyclists that are the forgotten ones, the most inconvenienced. It tends to be the cycle paths that tend to be used as the overspill from the roadworks and they're blocked - there's no diversion, no alternatives taking their place. Despite the fact that Welsh Government has made it clear that it wants that to happen, it doesn't seem to happen. And I think one of the - . I'm interested in whether the committee looked at this aspect of whether the delivery guidance for the design guidance under the Act properly addressed this issue because, surely, if we're trying to promote active travel and make this the most natural country in which to walk and cycle, then, when we do any roadworks, new or old, we want to make sure that the cycle lanes and the walkways are still there, and we're not pushing people out into the middle of traffic or into a field.
Welsh: Diolch yn fawr iawn am ildio, Russell. Mae'n bwynt pwysig, yn enwedig mewn perthynas â Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013, y cyfeiriodd ati. Pan gafodd ei phasio yn 2013, soniai am wneud cerdded a beicio y ffordd fwyaf naturiol o symud o gwmpas yng Nghymru ond wrth gwrs, pan wneir gwaith ffordd ar seilwaith ffyrdd sy'n bodoli'n barod, yn aml iawn gwyddom mai'r cerddwyr a'r beicwyr yw'r rhai sy'n cael eu hanghofio, y rhai sy'n wynebu'r anghyfleustra mwyaf. Y llwybrau beicio sy'n tueddu i gael eu defnyddio fel y gorlif o'r gwaith ffordd a chânt eu blocio - nid oes gwyriad, na dewisiadau eraill i gymryd eu lle. Er bod Llywodraeth Cymru wedi dweud yn glir ei bod am i hynny ddigwydd, nid yw i'w weld yn digwydd. A chredaf mai un o'r - . Mae gennyf ddiddordeb mewn gwybod a edrychodd y pwyllgor ar yr agwedd hon i weld a wnaeth y canllawiau darparu ar gyfer y canllawiau cynllunio o dan y Ddeddf fynd ati'n briodol i ddatrys y mater hwn oherwydd, yn sicr, os ydym yn ceisio hybu teithio llesol a gwneud hon y wlad fwyaf naturiol i gerdded a beicio ynddi, pan fyddwn yn gwneud unrhyw waith ffordd, ar ffyrdd newydd neu hen, rydym am wneud yn siŵr fod y lonydd beicio a'r llwybrau cerdded yn dal yno, ac nad ydym yn gwthio pobl allan i ganol traffig neu i mewn i gae.
English: Well, as it happens, we did look into that in a separate piece of work that we did last year in regard to active travel. We actually undertook our own survey of users that asked, 'What stops you from cycling or using paths?' and it was, indeed, the state of roads. And I think that is in line with what you're saying, so I very much agree with that point; I think it's a point well made. The committee made a number of recommendations that I'm pleased to say have been accepted, and these include exploring the potential of apps to provide real-time feedback on road conditions, improving the transparency and availability of highway asset management plans, creating a panel of experts to advise on best practice in road mending, and limiting the cases where it might be prudent to use the mutual investment model of public-private financing. On the latter note, the Chair of the Finance Committee wrote to me earlier this week responding to our concerns about the mutual investment model, and I was pleased to read that they will be doing a wider piece of work on capital funding during the coming year that will consider these issues. I anticipate lots of contributions today, as lots of us will receive e-mails and letters about the state of roads in our own regions and constituencies, so I look forward to hearing what others have to say this afternoon.
Welsh: Wel, fel mae'n digwydd, fe edrychwyd ar hynny mewn gwaith arall a wnaethom y llynedd mewn perthynas â theithio llesol. Fe gynaliasom ein harolwg ein hunain o ddefnyddwyr a oedd yn gofyn, 'Beth sy'n eich rhwystro rhag beicio neu ddefnyddio llwybrau?' ac yn wir, cyflwr y ffyrdd oedd yr ateb. Ac rwy'n credu bod hynny'n cyd-fynd â'r hyn rydych yn ei ddweud, felly rwy'n cytuno gyda'r pwynt hwnnw; credaf ei fod yn bwynt da. Gwnaeth y pwyllgor nifer o argymhellion rwy'n falch o ddweud eu bod wedi'u derbyn, ac mae'r rhain yn cynnwys ymchwilio i'r posibilrwydd o apiau i ddarparu adborth amser real ar gyflwr ffyrdd, gwella tryloywder ac argaeledd cynlluniau rheoli asedau priffyrdd, creu panel o arbenigwyr i roi cyngor ar arferion gorau ym maes atgyweirio ffyrdd, a chyfyngu ar nifer yr achosion lle y gallai fod yn ddoeth i ddefnyddio'r model buddsoddi cydfuddiannol o ariannu cyhoeddus-preifat. Ar y nodyn olaf, ysgrifennodd Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid ataf yn gynharach yr wythnos hon yn ymateb i'n pryderon am y model buddsoddi cydfuddiannol, ac roeddwn yn falch o ddarllen y byddant yn gwneud gwaith ehangach ar gyllid cyfalaf yn ystod y flwyddyn i ddod i ystyried y materion hyn. Rwy'n rhagweld llawer o gyfraniadau heddiw, gan y bydd llawer ohonom wedi cael negeseuon e-bost a llythyrau ynglŷn â chyflwr y ffyrdd yn ein rhanbarthau a'n hetholaethau, felly edrychaf ymlaen at glywed yr hyn sydd gan eraill i'w ddweud y prynhawn yma.