English: This report by the Public Accounts Committee into the accounts of Natural Resources Wales reveals an organisation that is not fit for purpose. NRW is Wales's largest quango. It is responsible for anything from protecting habitats and wildlife, woodlands, monitoring water quality and flood risk to regulating power stations and waste processing sites. For an organisation so important to have its accounts qualified for three consecutive years, as Nick Ramsay just earlier said, is unprecedented and unacceptable. And it shows how blindfolded one Government can be. The committee found it difficult to find any logical explanation for why NRW allowed this situation to arise. You could only conclude that their internal controls were not fit for purpose, or definitely substandard. What is particularly concerning is that the same issues of irregularities were highlighted three years ago. Then, the auditor general expressed concern that NRW had not appeared to fully accept his criticism of their action in respect of the award of long-term contracts and sought to downplay its significance. This is demonstrated by the controversy over how timber was sold, repeatedly, without going into open market. Fair trading rules were totally ignored in this instance. This scandal lost the Welsh taxpayer at least £1 million and resulted in the resignation of NRW's chair - a situation described by one Labour Assembly Member at the time, and his quote is: 'there needs to be accountability from the senior leadership of this organisation which does appear to be out of control.' There has been a consequent and widespread loss of faith in NRW. Ten timber firms recently sent a joint letter to the Welsh Government saying that they had no confidence in NRW's ability to manage forestry in Wales. They claimed 12,000 jobs in the rural economy and £100 million of new investment over the next five years were at risk. These companies concluded they had no confidence in the ability of NRW to deliver a commercially viable, sustainable and economically driven service. This lack of faith in NRW appears to be reflected in the attitude of its staff. The result of an internal staff consultation exercise on restructuring the organisation was leaked to the BBC in December last year. Almost two thirds of NRW staff responded to this consultation. Deputy Presiding Officer, of these, 62 per cent agreed there was a need for change but were strongly opposed to the plan and highly critical of the process. Concerns were also expressed that the new structure would not provide a suitable service for the people and environment of Wales. Expertise would be spread too thinly and staff spoke of high stress levels with people feeling undervalued and worthless. Natural Resources Wales has systematically failed the people of Wales. The Welsh Conservatives have made it clear that we would scrap NRW and replace it with two separate bodies: one handling the regulatory duties undertaken by the organisation and the other its commercial aspects. We can all agree that the current situation cannot be allowed to continue. The committee has made three recommendations. All three have been accepted by the Welsh Government and by NRW. NRW is drinking in the last-chance saloon. This is their last chance to make the changes required to deliver value for money for the taxpayer and to provide efficient and effective protection for the environment of Wales and put the faith of public funding in an organisation. Thank you.
Welsh: Dengys yr adroddiad hwn gan y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus ar gyfrifon Cyfoeth Naturiol Cymru ei fod yn sefydliad nad yw'n addas at y diben. Cyfoeth Naturiol Cymru yw cwango mwyaf Cymru. Mae'n gyfrifol am unrhyw beth o ddiogelu cynefinoedd a bywyd gwyllt, coetiroedd, monitro ansawdd dŵr a pherygl llifogydd i reoleiddio gorsafoedd pŵer a safleoedd prosesu gwastraff. Fel y dywedodd Nick Ramsay yn gynharach, mae'n ddigynsail ac yn annerbyniol fod sefydliad mor bwysig wedi cael ei gyfrifon wedi'u cymhwyso am dair blynedd yn olynol. Ac mae'n dangos pa mor ddall y gall un Lywodraeth fod. Roedd y pwyllgor yn ei chael h'n anodd dod o hyd i unrhyw esboniad rhesymegol pam y caniataodd Cyfoeth Naturiol Cymru i'r sefyllfa hon godi. Ni allech ond dod i'r casgliad nad oedd eu mesurau rheoli mewnol yn addas at y diben, neu eu bod yn israddol yn bendant. Yr hyn sy'n peri pryder arbennig yw bod yr un materion ynghylch afreoleidd-dra wedi cael sylw dair blynedd yn ôl. Ar y pryd, mynegodd yr archwilydd cyffredinol bryder nad oedd Cyfoeth Naturiol Cymru i'w gweld yn derbyn yn llwyr ei feirniadaeth o'u gweithredu mewn perthynas â dyfarnu contractau hirdymor a'u bod yn ceisio bychanu arwyddocâd y feirniadaeth honno. Dangosir hyn gan y dadlau ynglŷn â sut y câi pren ei werthu, dro ar ôl tro, heb fynd i farchnad agored. Anwybyddwyd y rheolau masnachu teg yn gyfan gwbl yn yr achos hwn. Arweiniodd y sgandal at golli o leiaf £1 filiwn i drethdalwyr Cymru ac at ymddiswyddiad cadeirydd Cyfoeth Naturiol Cymru - sefyllfa a ddisgrifiwyd gan un Aelod Llafur o'r Cynulliad ar y pryd, a dyma'i ddyfyniad: mae angen atebolrwydd gan uwch-arweinwyr y sefydliad hwn sydd i'w weld fel pe bai allan o reolaeth. Gwelwyd colli ffydd ar raddfa eang o ganlyniad i hynny yn Cyfoeth Naturiol Cymru. Yn ddiweddar, anfonodd deg o gwmnïau pren lythyr ar y cyd at Lywodraeth Cymru yn dweud nad oedd ganddynt hyder yng ngallu Cyfoeth Naturiol Cymru i reoli coedwigaeth yng Nghymru. Roeddent yn honni bod 12,000 o swyddi yn yr economi wledig a £100 miliwn o fuddsoddiad newydd dros y pum mlynedd nesaf mewn perygl. Roedd y cwmnïau hyn wedi dod i'r casgliad nad oedd ganddynt hyder yng ngallu Cyfoeth Naturiol Cymru i ddarparu gwasanaeth masnachol hyfyw, cynaliadwy ac wedi'i lywio gan egwyddorion economaidd. Mae'n ymddangos bod y diffyg hyder hwn yn Cyfoeth Naturiol Cymru yn cael ei adlewyrchu yn agwedd ei staff. Cafodd canlyniad ymarfer ymgynghori i staff mewnol ar ailstrwythuro'r sefydliad ei ryddhau'n answyddogol i'r BBC ym mis Rhagfyr y llynedd. Roedd bron ddwy ran o dair o staff Cyfoeth Naturiol Cymru wedi ymateb i'r ymgynghoriad hwn. Ddirprwy Lywydd, o'r rhain, roedd 62 y cant yn cytuno bod angen newid ond yn gryf yn erbyn y cynllun ac yn hynod feirniadol o'r broses. Mynegwyd pryderon hefyd na fyddai'r strwythur newydd yn darparu gwasanaeth addas ar gyfer pobl ac amgylchedd Cymru. Byddai'r arbenigedd wedi'i daenu'n rhy denau a soniai'r staff am y lefelau straen uchel gyda phobl yn teimlo nad oeddent yn cael eu gwerthfawrogi'n llawn, a'u bod yn ddiwerth. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gwneud cam â phobl Cymru mewn ffordd systematig. Mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi dweud yn glir y byddem yn cael gwared ar Cyfoeth Naturiol Cymru ac yn creu dau gorff ar wahân yn ei le: un i ymdrin â dyletswyddau rheoleiddio a gyflawnir gan y sefydliad a'r llall i ymdrin â'i agweddau masnachol. Gallwn i gyd gytuno na ellir caniatáu i'r sefyllfa bresennol barhau. Mae'r pwyllgor wedi gwneud tri argymhelliad. Derbyniwyd tri gan Lywodraeth Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru. Dyma'r cyfle olaf i Cyfoeth Naturiol Cymru. Dyma eu cyfle olaf i wneud y newidiadau sydd eu hangen i gyflawni gwerth am arian i'r trethdalwr ac i sicrhau amddiffyniad effeithlon ac effeithiol i'r amgylchedd yng Nghymru a rhoi ffydd arian cyhoeddus mewn sefydliad. Diolch.