English: Diolch, Llywydd. The negative impact of bovine viral diarrhoea and sheep scab on animal welfare and the sustainability of our cattle and sheep farms is of great concern. I cannot emphasize enough the importance of our livestock sector stepping up and working together to eradicate these two diseases from Wales. The control, local and, ultimately, national eradication of BVD and sheep scab are priorities of our animal health and welfare framework and are included in its 2022-24 implementation plan. The Wales animal health and welfare framework, all of which are impacted upon by these two diseases: Wales has healthy productive animals; animals in Wales have a good quality of life; people trust and have confidence in the way food is produced; Wales has a thriving rural economy; Wales has a high-quality environment. Eradicating these two diseases moves us closer to achieving these goals and will hugely benefit the welfare of cattle and sheep in Wales. Neither BVD nor sheep scab affect people, but we are taking a one-health approach to their control and eradication. This means addressing holistically animal, environmental and human health in all we do. So, our work will benefit the health and welfare of sheep and cattle, and it will also lead to improved environmental health and have a positive impact on the well-being of our sheep and cattle keepers. The one-health approach is more important now than ever as Wales moves closer to the launch of the sustainable farming scheme. I will start with BVD. We must make every effort to eradicate BVD from our cattle. Many European countries are eradicating the disease, and I want Wales to maintain its status as a high-health producer and we cannot be left behind. This disease causes affected animals to suffer greatly because it is immunosuppressive, increasing susceptibility to diseases. When BVD is eradicated, all aspects of cattle health are improved, including their welfare and the need to use antibiotics. Features of the disease mean while it can and should be controlled at farm level, national co-ordination is required for widespread eradication. This emphasises the need for partnership working, and while responsibility lies with cattle keepers, the Welsh Government is supporting industry to achieve eradication. I want to highlight the outstanding work of the Gwaredu BVD project. This industry-led voluntary scheme was launched at the 2017 Royal Welsh Show, with £9 million of funding secured from the Welsh Government rural development programme. By testing young stock, the programme has identified the herds infected with BVD and supported those farmers to find and remove infected animals. I'm delighted to say that the five-year programme successfully screened over 9,163 herds, representing over 83 per cent of the cattle herds in Wales. The programme has also identified over 1,000 permanently infected animals over its course.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae effaith negyddol dolur rhydd feirysol buchol, BVD, a'r clafr ar les anifeiliaid a chynaliadwyedd ein ffermydd gwartheg a defaid yn destun pryder mawr. Ni allaf bwysleisio digon bwysigrwydd bod ein sector da byw yn bwrw ymlaen a chydweithio i ddileu'r ddau glefyd hyn o Gymru. Mae rheoli, yn lleol ac, yn y pen draw, yn genedlaethol, a dileu BVD a'r clafr yn flaenoriaethau yn ein fframwaith iechyd a lles anifeiliaid ac maen nhw wedi'u cynnwys yn ei gynllun gweithredu ar gyfer 2022-24. Fframwaith iechyd a lles anifeiliaid Cymru, y mae'r ddau glefyd hyn yn effeithio ar y cyfan ohono: mae gan Gymru anifeiliaid cynhyrchiol iach; mae gan anifeiliaid yng Nghymru ansawdd bywyd da; mae pobl yn ymddiried ac yn hyderus yn y ffordd y mae bwyd yn cael ei gynhyrchu; mae gan Gymru economi wledig lewyrchus; mae gan Gymru amgylchedd o safon. Mae dileu'r ddau glefyd yma yn ein symud ni'n nes at gyflawni'r nodau hyn, a bydd o fudd mawr i les gwartheg a defaid yng Nghymru. Nid yw BVD na'r clafr yn effeithio ar bobl, ond rydym yn arddel agwedd un iechyd at eu rheoli a'u dileu. Mae hyn yn golygu mynd i'r afael ag iechyd anifeiliaid, amgylcheddol a dynol yn gyfannol ym mhopeth a wnawn. Felly, bydd ein gwaith o fudd i iechyd a lles defaid a gwartheg, a bydd hefyd yn arwain at wella iechyd yr amgylchedd ac yn cael effaith gadarnhaol ar les ein ceidwaid defaid a gwartheg. Mae'r dull un iechyd yn bwysicach nawr nag erioed wrth i Gymru symud yn nes at lansio'r cynllun ffermio cynaliadwy. Fe ddechreuaf gyda BVD. Rhaid i ni wneud pob ymdrech i ddileu BVD o'n gwartheg. Mae llawer o wledydd Ewrop yn dileu'r afiechyd, ac rwyf eisiau i Gymru gadw ei statws fel cynhyrchydd iechyd uchel ac ni allwn gael ein gadael ar ôl. Mae'r clefyd hwn yn achosi i anifeiliaid yr effeithir arnyn nhw ddioddef yn fawr oherwydd ei fod yn imiwnoataliedig, ac yn cynyddu amlygiad i glefydau. Pan gaiff BVD ei ddileu, mae pob agwedd ar iechyd gwartheg yn gwella, gan gynnwys eu lles a'r angen i ddefnyddio gwrthfiotigau. Mae nodweddion y clefyd yn golygu er y gall ei reoli ac y dylid ei reoli ar lefel fferm, mae angen cydlynu cenedlaethol ar gyfer dileu eang. Mae hyn yn pwysleisio'r angen am weithio mewn partneriaeth, ac er mai ceidwaid gwartheg sydd â'r cyfrifoldeb, mae Llywodraeth Cymru'n cefnogi'r diwydiant er mwyn llwyddo i'w ddileu. Rwyf eisiau tynnu sylw at waith rhagorol y prosiect Gwaredu BVD. Lansiwyd y cynllun gwirfoddol hwn, sy'n cael ei arwain gan y diwydiant yn Sioe Frenhinol 2017, gyda £9 miliwn o gyllid wedi'i sicrhau gan raglen datblygu gwledig Llywodraeth Cymru. Drwy gynnal profion ar stoc ifanc, mae'r rhaglen wedi nodi'r buchesi sydd wedi'u heintio â BVD ac wedi cefnogi'r ffermwyr hynny i ddod o hyd i anifeiliaid sydd wedi'u heintio a'u tynnu oddi yno. Mae'n bleser dweud bod y rhaglen bum mlynedd wedi sgrinio dros 9,163 o fuchesi yn llwyddiannus, sef dros 83 y cant o'r buchesi gwartheg yng Nghymru. Mae'r rhaglen hefyd wedi nodi dros 1,000 o anifeiliaid sydd wedi'u heintio'n barhaol dros ei chwrs.