English: The building that we're debating in is often celebrated for its architecture, its concave ceiling, its sloping walls. The contours of the space itself remind us of not just the principles of openness and transparency in democracy, but also the, at times, circuitous path we've taken to get here, winning the vote in 1997 by a whisker and the work that's happened in the past 20 years to engage the public, to build trust, to endeavour to make this a Parliament we can be proud of. But it is not without its faults. I have been a Member here for five months, and already I can see how limited we are in our ability to scrutinise Government, because of how many statements, debates, questions and committees we each cover. It is for the good of our Parliament and our democracy that this place is able to function properly and scrutinise decision making effectively. The point has been made already this afternoon that the Silk report concluded that good legislation pays for itself. The same is true of legislatures. Dirprwy Lywydd, this is not an issue that should divide us along party lines. In no area is the desperate need for more capacity in this place clearer than with Brexit, with statutory instruments being waved through with little time for debate, and the added burden worsening the lack of capacity available to hold the Government to account. This is not good for Government or for opposition. The lack of a second Chamber here means there is no legislative safety net for the Assembly. As flawed in some ways as the House of Lords is, it is a revising Chamber, and it often improves legislation. That safety net does not exist in Wales. Good legislation that can make a difference to people's lives depends on effective scrutiny by a small number of backbench AMs whose time constraints are considerable. It is not an option to do nothing. The McAllister report on electoral reform looked at options to improve scrutiny, including increasing sitting weeks and extending the working week. It concluded that this alone would not be sufficient and that 'the severely limited time available for just 60 elected Members to carry out their responsibilities' limits the capacity of the Assembly to be truly a Parliament that 'works for the people of Wales.' That is a damning indictment. As that sentence indicates, this place needs to work for the people of Wales, and the people of Wales need to see themselves in it. That isn't just true of the building - these sloping walls. It's also true of the elected body who sit in it. We should reflect the make-up of a modern, vibrant Wales, which is why, as well as increasing the number of Members, we should take steps to encourage diversity in our membership. It is ironic that these calls for reform and better representation will be used by some groups as a means of entrenching the divide between politicians and their communities, to appeal to this nefarious sense of distrust in our institutions. It would be a shame - not just on those groups, but a shame for us all - if that argument were to win out. In this, as with so many issues at the moment, it feels like we are at a crossroads for our politics. Public faith in our institutions is at a low point. Sometimes, it is in these moments of fracture, like we are in now with all the attacks on our politics, that the foundations of an institution need to be strengthened. As my beloved Leonard Cohen has it: 'There is a crack in everything, that's how the light gets in.' This fracture point in our politics demands a reinvigoration of democracy, a re-engagement with the public through people's assemblies, a coming together, and, yes, a strengthening of our institutions. Democracy is not a shining city on a hill. It is not a museum of plinths and pedestals. It is a circular room, with a roof opening out to the sky and the communities we represent. This place has come so far. We should be proud of it and, to paraphrase Gerallt Lloyd Owen, it is ' darn o dir yn dyst i stori ein cenedl '. How far we have come, but we have not come this far to only come this far.
Welsh: Caiff yr adeilad lle'r ydym yn dadlau ei ddathlu'n aml oherwydd ei bensaernïaeth, ei nenfwd ceugrwm, ei furiau goleddfol. Mae cyfuchliniau'r gofod ei hun yn ein hatgoffa nid yn unig o'r egwyddorion o fod yn agored a thryloyw mewn democratiaeth, ond hefyd y llwybr cwmpasog ar adegau yr ydym wedi'i ddilyn er mwyn cyrraedd yma, gan ennill y bleidlais yn 1997 o drwch blewyn a'r gwaith sydd wedi digwydd yn yr 20 mlynedd diwethaf i ymgysylltu â'r cyhoedd, er mwyn meithrin ymddiriedaeth, a cheisio gwneud hon yn Senedd y gallwn ymfalchïo ynddi. Ond nid yw heb ei beiau. Bûm yn Aelod yma ers pum mis, ac eisoes gallaf weld pa mor gyfyng yw ein gallu i graffu ar waith y Llywodraeth oherwydd y nifer o ddatganiadau, dadleuon, cwestiynau a phwyllgorau y mae pawb ohonom yn gweithio arnynt. Er lles ein Senedd a'n democratiaeth, mae angen i'r lle hwn allu gweithredu'n briodol a chraffu ar y broses o wneud penderfyniadau yn effeithiol. Gwnaethpwyd y pwynt eisoes y prynhawn yma fod adroddiad Silk wedi dod i'r casgliad fod deddfwriaeth dda yn talu amdani'i hun. Mae'r un peth yn wir am ddeddfwrfeydd. Ddirprwy Lywydd, nid yw hwn yn fater a ddylai ein rhannu ar hyd llinellau pleidiol. Ni welir yr angen dybryd am fwy o gapasiti yn y lle hwn yn gliriach mewn unrhyw faes na chyda Brexit, gydag offerynnau statudol yn cael eu hysio drwodd heb fawr o amser i'w trafod, a'r baich ychwanegol yn gwaethygu'r diffyg capasiti sydd ar gael i ddwyn y Llywodraeth i gyfrif. Nid yw hyn yn beth da i'r Llywodraeth nac i'r wrthblaid. Mae diffyg ail Siambr yma yn golygu nad oes rhwyd ddiogelwch ddeddfwriaethol i'r Cynulliad. Er mor ddiffygiol mewn rhai ffyrdd yw Tŷ'r Arglwyddi, Siambr ddiwygio yw hi, ac mae'n aml yn gwella deddfwriaeth. Nid yw'r rhwyd ddiogelwch honno'n bodoli yng Nghymru. Mae deddfwriaeth dda a all wneud gwahaniaeth i fywydau pobl yn dibynnu ar graffu effeithiol gan nifer fach o ACau y meinciau cefn y mae eu cyfyngiadau amser yn sylweddol. Nid yw gwneud dim yn opsiwn. Roedd adroddiad McAllister ar ddiwygio etholiadol yn edrych ar ddewisiadau i wella gwaith craffu, gan gynnwys cynyddu'r wythnosau y byddai'r Senedd yn eistedd ac ymestyn yr wythnos waith. Daeth i'r casgliad na fyddai hyn ar ei ben ei hun yn ddigonol a bod 'y cyfyngiad difrifol o ran yr amser sydd gan 60 Aelod Cynulliad i ymgymryd ag ystod gyflawn eu cyfrifoldebau' yn cyfyngu ar gapasiti'r Cynulliad i fod yn Senedd sydd 'wirioneddol yn gweithio i bobl Cymru. Mae hwnnw'n gyhuddiad damniol. Fel y mae'r frawddeg honno'n dangos, mae angen i'r lle hwn weithio er mwyn pobl Cymru, ac mae angen i bobl Cymru weld eu hunain ynddo. Nid am yr adeilad yn unig y mae hynny'n wir - y waliau goleddfol hyn. Mae hefyd yn wir am y corff etholedig sy'n eistedd ynddo. Dylem adlewyrchu cyfansoddiad Cymru fodern, fywiog, a dyna pam, yn ogystal â chynyddu nifer yr Aelodau, y dylem gymryd camau i annog amrywiaeth yn ein haelodaeth. Mae'n eironig y bydd y galwadau hyn am ddiwygio a chynrychiolaeth well yn cael eu defnyddio gan rai grwpiau fel ffordd o ddyfnhau'r rhaniad rhwng gwleidyddion a'u cymunedau, i apelio at yr ymdeimlad erchyll hwn o ddrwgdybiaeth yn ein sefydliadau. Byddai'n drueni - nid yn unig i'r grwpiau hynny, ond yn drueni inni i gyd - pe bai'r ddadl honno'n ennill. Yn hyn o beth, fel gyda chymaint o faterion ar hyn o bryd, mae'n teimlo fel pe baem ar groesffordd yn ein gwleidyddiaeth. Mae ffydd y cyhoedd yn ein sefydliadau ar bwynt isel. Weithiau, yn yr eiliadau toredig hyn, fel yr ydym yn eu profi yn awr gyda'r holl ymosodiadau ar ein gwleidyddiaeth, mae angen cryfhau sylfeini sefydliad. Fel y mae fy annwyl Leonard Cohen yn ei roi: Mae crac ym mhopeth, dyna sut y daw'r golau i mewn. Mae'r toriad hwn yn ein gwleidyddiaeth yn galw am adfywio democratiaeth, ailymgysylltu â'r cyhoedd drwy gynulliadau pobl, dod ynghyd, ac ie, cryfhau ein sefydliadau. Nid dinas ddisglair ar fryn yw gwleidyddiaeth. Nid yw'n amgueddfa lawn plinthau a phedestalau. Mae'n ystafell gron, gyda tho'n agor allan i'r awyr a'r cymunedau a gynrychiolwn. Mae'r lle hwn wedi dod mor bell. Dylem ymfalchïo ynddo, ac i aralleirio Gerallt Lloyd Owen, mae'n ' ddarn o dir yn dyst i stori ein cenedl '. Rydym wedi dod mor bell, ond nid ydym wedi dod mor bell â hyn er mwyn peidio â mynd ymhellach.