English: Diolch yn fawr, Diprwy Lywydd. I just wanted to begin by reminding Members why it is that we are having this debate at all. We are having it because the Wales Act 2014 provides the National Assembly with a power for the first time to propose new Wales-only taxes. The process is untried and untested, but I have always believed, since becoming finance Minister, that it's a possibility that we ought to explore in order to see the potential that this power might bring to Wales. The question, Dirprwy Lywydd, is how to go about the process. We well know the tradition we inherit from Westminster. I've no doubt that, when I meet the Chief Secretary to the Treasury tomorrow, she will explain to me and my Scottish finance Minister colleague that budget secrecy and budget purdah means that there's very little she can share with us. Indeed, UK Cabinet members will only hear of what's going to be in the budget on the morning of 22 November. The results of this closed and secretive way of conducting business are often deeply unsatisfactory. The sugar tax, if newspaper reports are to be believed, the health Secretary of the UK Government heard about for the first time when he was listening to the Chancellor's speech on the floor of the House of Commons. Certainly, in an area that is wholly devolved to Wales, Scotland and Northern Ireland, there were no prior discussions of any sort with any devolved administration in advance of that announcement. The result is that many, many months later the results of that announcement are still unclear. The apprenticeship levy, sprung on industry and everyone else, has been even more pernicious in its effect. UK Government figures published earlier this month show that the number of people starting apprenticeships in England in May to July of this year has plunged by 61 per cent compared to the same period in the previous year. Taxation developed without debate and without proper engagement is inevitably vulnerable to unforeseen and unintended consequences, and it's because of that deeply unsatisfactory history that we have tried to embark on our new fiscal possibilities in a very different way. We have published for all to see our tax principles and our tax work plans. In July of this year I published the approach we intend to take to the new powers to propose new Wales-only taxes. I said then that I would announce in my budget statement of 3 October the shortlist that had been drawn up for what I hoped would be serious and sober investigation during the autumn. The reason that today's debate is so disappointing is that it attempts to fly in the face of developing a new approach. Far from wanting to open up possibilities for Welsh citizens and Welsh policy making, the Conservative Party seeks only to close those possibilities down. Far from wanting an open exploration of the evidence in which anyone with an interest could make a contribution, they want to conclude a debate just as it has begun. Now, of course they are entitled to their view that a tourism tax is not something they would want to see taken forward in Wales, and if the motion on the order paper was for us to note the Conservative Party policy, there would be no objection to that. But that's not what we're asked to note. We are asked to agree that a view that one political party has come to should be imposed on the rest of us without a chance to have a debate of any proper sort. Steffan Lewis was absolutely right in his original contribution when he said that what his party was in favour of was what Adam Price had said back in July: that there was merit in looking into the proposal. And that is the proposition that is in front of the Assembly at the moment. We simply say that a tourism tax is an idea that is worth having a proper exploration, and we say that because, as other Members here have already pointed out, it is an idea that is common in many parts of the globe, in cities that many of us will have visited: Paris, Brussels, Rome, New York, Berlin, Barcelona and so on, and in places that are the regular destinations of Welsh people taking holidays abroad. A tourism tax in France, in Majorca and in Portugal -
Welsh: Diolch yn fawr, Diprwy Lywydd. Roeddwn am ddechrau drwy atgoffa'r Aelodau pam ein bod yn cael y ddadl hon o gwbl. Rydym yn ei chael oherwydd bod Deddf Cymru 2014 yn darparu pŵer i'r Cynulliad Cenedlaethol am y tro cyntaf i gynnig trethi newydd arbennig i Gymru. Nid yw'r broses wedi ei phrofi, ond rwyf bob amser wedi credu, ers dod yn Weinidog cyllid, ei fod yn bosibilrwydd y dylem ei archwilio er mwyn gweld y potensial y gallai'r pŵer hwn ei ddwyn i Gymru. Y cwestiwn, Dirprwy Lywydd, yw sut i roi'r broses ar waith. Rydym yn gwybod yn iawn am y traddodiad a etifeddwn gan San Steffan. Nid oes gennyf unrhyw amheuaeth, pan fyddaf yn cyfarfod â Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys yfory, y bydd yn egluro i mi a fy Ngweinidog cyllid cyfatebol o'r Alban fod cyfrinachedd ynglŷn â'r gyllideb a'r purdah cyllidebol yn golygu mai ychydig iawn y gall ei rannu gyda ni. Yn wir, ni fydd aelodau Cabinet y DU yn clywed beth fydd yn y gyllideb tan fore'r 22 o Dachwedd. Mae canlyniadau'r ffordd gaeëdig a chyfrinachol hon o gyflawni busnes yn aml yn anfoddhaol iawn. Os yw adroddiadau papur newydd i'w credu, clywodd Ysgrifennydd Iechyd Llywodraeth y DU am y dreth siwgr am y tro cyntaf pan oedd yn gwrando ar araith y Canghellor ar lawr Tŷ'r Cyffredin. Yn sicr, mewn maes sydd wedi'i ddatganoli yn gyfan gwbl i Gymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon, nid oedd unrhyw drafodaethau blaenorol o unrhyw fath gydag unrhyw weinyddiaeth ddatganoledig cyn y cyhoeddiad hwnnw. Canlyniad hynny yw bod canlyniadau'r cyhoeddiad hwnnw'n dal i fod yn aneglur fisoedd lawer yn ddiweddarach. Mae'r ardoll brentisiaethau, a daflwyd at ddiwydiant a phawb arall, wedi bod yn fwy niweidiol hyd yn oed o ran ei heffaith. Mae ffigurau Llywodraeth y DU a gyhoeddwyd yn gynharach y mis hwn yn dangos bod nifer y bobl a ddechreuodd brentisiaethau yn Lloegr rhwng mis Mai a mis Gorffennaf eleni wedi gostwng 61 y cant o'i gymharu â'r un cyfnod yn y flwyddyn flaenorol. Bydd trethiant a ddatblygir heb drafodaeth a heb ymgysylltu priodol yn anochel yn agored i ganlyniadau annisgwyl ac anfwriadol, ac oherwydd yr hanes hynod anfoddhaol hwnnw rydym wedi ceisio dechrau ar ein posibiliadau cyllidol newydd mewn ffordd wahanol iawn. Rydym wedi cyhoeddi ein hegwyddorion treth a'n cynlluniau gwaith ar drethiant i bawb eu gweld. Ym mis Gorffennaf eleni, cyhoeddais y dull y bwriadwn ei ddefnyddio gyda'r pwerau newydd i argymell trethi newydd ar gyfer Cymru yn unig. Dywedais bryd hynny y buaswn yn cyhoeddi yn fy natganiad ar y gyllideb ar 3 Hydref y rhestr fer a luniwyd ar gyfer yr hyn y gobeithiwn y byddai'n ymchwiliad difrifol a phwyllog yn ystod yr hydref. Y rheswm pam y mae'r ddadl heddiw mor siomedig yw ei bod yn ceisio gwrthsefyll ymdrechion i ddatblygu ymagwedd newydd. Ymhell o fod eisiau agor posibiliadau ar gyfer dinasyddion Cymru a llunio polisïau yng Nghymru, mae'r Blaid Geidwadol yn ceisio cau'r caead ar y posibiliadau hynny. Ymhell o fod eisiau archwiliad agored o'r dystiolaeth lle y gallai unrhyw un sydd â diddordeb wneud cyfraniad, maent yn awyddus i ddod â'r ddadl i ben wrth iddi ddechrau. Nawr, wrth gwrs mae ganddynt hawl i'w barn nad yw treth dwristiaeth yn rhywbeth y byddent yn dymuno ei gweld yn cael ei datblygu yng Nghymru, a phe bai'r cynnig ar y papur trefn yn gofyn i ni nodi polisi'r Blaid Geidwadol, ni fuasai unrhyw wrthwynebiad i hynny. Ond nid dyna y gofynnir i ni ei nodi. Gofynnir i ni gytuno y dylid gorfodi barn y mae un blaid wleidyddol wedi dod iddi ar y gweddill ohonom heb gyfle i gael dadl briodol o unrhyw fath. Roedd Steffan Lewis yn llygad ei le yn ei gyfraniad gwreiddiol pan ddywedodd mai'r hyn roedd ei blaid yn ei ffafrio oedd yr hyn a ddywedodd Adam Price yn ôl ym mis Gorffennaf: fod rhinwedd mewn edrych ar y cynnig. A dyna'r cynnig sydd gerbron y Cynulliad ar hyn o bryd. Nid ydym ond yn dweud bod treth dwristiaeth yn syniad sy'n werth ei archwilio'n briodol, ac rydym yn dweud hynny oherwydd, fel y mae'r Aelodau eraill yma eisoes wedi ei nodi, mae'n syniad sy'n gyffredin mewn sawl rhan o'r byd, mewn dinasoedd y bydd llawer ohonom wedi ymweld â hwy: Paris, Brwsel, Rhufain, Efrog Newydd, Berlin, Barcelona ac yn y blaen, ac mewn mannau sy'n gyrchfannau rheolaidd i Gymry sy'n mynd ar wyliau tramor. Mae treth dwristiaeth yn Ffrainc, ym Majorca ac ym Mhortiwgal -