English: Thank you, all, for bringing this report to the floor of the Chamber. I took part in the joint scrutiny session that informed part of the creation of this report. I don't mind saying that, in the nine years that I've been an Assembly Member, I've found the process of budget scrutiny to be one of the least satisfying elements of my work as an Assembly Member. Trying to connect spending decisions with targetless ambitions and then with outcomes - following the money, basically - I find it all but impossible. I just hugely hope that my colleagues in the Finance Committee and the Public Accounts Committee find it a little bit easier. That's why I wanted to be part of this scrutiny panel on that occasion. I think we should worry that the Welsh Government's commissioned report by the Wales Centre for Public Policy said that integrated assessments are only 'potentially' applied to significant investments. That came as something of a surprise to me. I would expect them to be applied to all significant investments. Obviously, we heard what Lynne Neagle had to say on the reluctance, shall we say, to introduce CRIAs in all budget decisions, particularly the most serious of them. But essentially I wanted to get some sense of how impact assessments actually influence spending decisions. Because when I had the culture and heritage portfolio, the impact assessments done at that time routinely came back with the information that failure to invest would impact negatively on young people and people from deprived backgrounds, but the investments weren't made anyway, so I concluded that probably the same impact assessment results were found for other policy areas. I was just interested to see how Welsh Government weighed those two competing assessments, if you like, to decide who was going to be the loser. But, actually, after our scrutiny session, I'm afraid I was none the wiser on how that actually worked, and I draw Members' attention to recommendation 3 of the report. I also hoped to discover how investment from, say, the education budget might affect other policy areas and impacts there. I'm not quite sure I got clarity on that really from this session. For me, it's a live issue, because with my portfolio I'm seeing the tension between the education and the local government main expenditure groups, for example, when it comes to how successfully schools are funded. I also wanted to attend because of the poor experience I've had as an Assembly Member of impact assessments produced by local authorities in my region, particularly in relation to school closures and potential sales of land. I'm sure others here have had very good advice from commissioners about how to challenge those impact assessments, but they seem to me to be routinely ignored, so I think this might be something that this Assembly may want to consider for debate in the next term. The clash between the Welsh Government and commissioners about the depth of assessment demonstrated in integrated impact assessments is something I think that we as Members need to take very, very seriously. This is a scrutiny issue and it is up to us, not Welsh Government, what we see. I know clerks will be cringing when I say this, but I really think, Welsh Government, you publish all, please, and we will decide what it is that we scrutinise. Because at the moment, as we heard, the perception is that the integrated assessments don't provide effective analysis, and a first step in improving them, if Welsh Government is determined to proceed with this particular methodology, is that these assessments must be co-produced. The process must satisfy commissioners and Assembly Members in terms of their purpose and their balance, because we do accept we can't have absolutely everything. Finally, Members, we passed the Legislation (Wales) Bill yesterday, and I imagine we can expect, in some time, some consolidation of legislation under the general banner of the well-being of future generations. However, despite unhappiness about policy being tested more than once - and I understand that - I think we need to be just alert to what we might lose during the process of consolidation. Being married to a farmer, believe me, I completely get the frustration of the same activity being assessed time and time again from a slightly different viewpoint, but if we attempt to thin out the bureaucracy in the process, which is what I think is part of what the Welsh Government is trying to do with the integrated assessments, and it's a welcome principle, really, we need to be mindful of the loss of significant detail, and I would be very guarded against integrated impact assessments automatically taking priority over individual assessments, which can capture, perhaps, more specifically detail that might be deeply significant. It's quite possible, for example, that a CRIA might pick up such a significant impact that it should have greater weight than an impact assessment that's been holistically put together. We're talking about something very significant there. And it seems to me that that was the essential worry of all the commissioners that gave evidence to our panels. Finally, Dirprwy Lywydd, we really must be cautious about thinking this is a process under which things might be hidden, because it's already pretty opaque, and I look forward to hearing from the Minister on the future generations commissioner's comments that progress to date has not been sufficient. Thank you. Diolch.
Welsh: Diolch i chi, bawb, am ddod â'r adroddiad hwn i lawr y Siambr. Cymerais ran yn y sesiwn graffu ar y cyd a lywiodd ran o'r broses o greu'r adroddiad hwn. Nid oes ots gennyf ddweud fy mod, yn y naw mlynedd y bûm yn Aelod Cynulliad, wedi gweld y broses o graffu ar y gyllideb yn un o'r elfennau lleiaf boddhaol o fy ngwaith fel Aelod Cynulliad. Rwy'n teimlo bod ceisio cysylltu penderfyniadau gwariant ag uchelgeisiau didarged ac yna gyda chanlyniadau - dilyn yr arian, yn y bôn - bron yn gwbl amhosibl. Rwy'n gobeithio'n fawr fod fy nghyd-Aelodau yn y Pwyllgor Cyllid a'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yn ei chael ychydig yn haws. Dyna pam yr oeddwn am fod yn rhan o'r panel craffu hwn ar yr achlysur hwnnw. Credaf y dylem boeni bod yr adroddiad a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru gan Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru wedi dweud yn unig 'y gellid' defnyddio asesiadau integredig ar gyfer buddsoddiadau sylweddol. Roedd hynny'n dipyn o syndod i mi. Buaswn yn disgwyl iddynt gael eu defnyddio ar gyfer pob buddsoddiad sylweddol. Yn amlwg, clywsom yr hyn a ddywedodd Lynne Neagle am yr amharodrwydd, ddywedwn ni, i gyflwyno asesiadau o'r effaith ar hawliau plant ym mhob penderfyniad cyllidebol, yn enwedig y rhai mwyaf difrifol. Ond yn y bôn, roeddwn eisiau cael rhyw syniad o sut y mae asesiadau effaith yn dylanwadu ar benderfyniadau gwario mewn gwirionedd. Oherwydd pan oedd gennyf y portffolio diwylliant a threftadaeth, deuai'r asesiadau effaith a wneid ar y pryd yn ôl yn rheolaidd â'r wybodaeth y byddai methu buddsoddi'n effeithio'n negyddol ar bobl ifanc a phobl o gefndiroedd difreintiedig, ond ni chafodd y buddsoddiadau eu gwneud er hynny, felly deuthum i'r casgliad fod yr un canlyniadau asesu effaith wedi'u canfod ar gyfer meysydd polisi eraill yn ôl pob tebyg. Roedd gennyf ddiddordeb mewn gweld sut oedd Llywodraeth Cymru yn pwyso'r ddau asesiad a oedd yn cystadlu, os mynnwch, i benderfynu pwy fyddai'n colli. Ond mewn gwirionedd, ar ôl ein sesiwn graffu, mae arnaf ofn nad oeddwn fawr doethach ynglŷn â sut oedd hynny'n gweithio mewn gwirionedd, ac rwy'n tynnu sylw'r Aelodau at argymhelliad 3 yn yr adroddiad. Roeddwn yn gobeithio darganfod hefyd sut y gallai buddsoddiad o'r gyllideb addysg, dyweder, effeithio ar feysydd polisi ac effeithiau eraill yno. Nid wyf yn siŵr fy mod wedi cael eglurder ar hynny o'r sesiwn hon mewn gwirionedd. I mi, mae'n fater byw, oherwydd gyda fy mhortffolio rwy'n gweld y tensiwn rhwng y prif grwpiau gwariant addysg a llywodraeth leol, er enghraifft, o ran pa mor llwyddiannus y mae ysgolion yn cael eu hariannu. Roeddwn hefyd am fod yn bresennol oherwydd y profiad gwael a gefais fel Aelod Cynulliad o asesiadau effaith a gynhyrchwyd gan awdurdodau lleol yn fy rhanbarth, yn enwedig mewn perthynas â chau ysgolion a gwerthiannau tir posibl. Rwy'n siŵr fod eraill yma wedi cael cyngor da iawn gan gomisiynwyr ynghylch sut i herio'r asesiadau effaith hynny, ond ymddengys i mi eu bod yn cael eu hanwybyddu fel mater o drefn, felly rwy'n credu y gallai hyn fod yn rhywbeth y gallai'r Cynulliad hwn fod yn awyddus i'w ystyried ar gyfer dadl yn y tymor nesaf. Mae'r gwrthdaro rhwng Llywodraeth Cymru a chomisiynwyr ynghylch dyfnder yr asesu a welwyd mewn asesiadau effaith integredig yn rhywbeth y credaf fod angen i ni fel Aelodau fod yn gyfan gwbl o ddifrif yn ei gylch. Mater craffu yw hwn, a mater i ni, nid Llywodraeth Cymru, yw'r hyn a welwn. Rwy'n gwybod y bydd clercod yn gwaredu pan ddywedaf hyn, ond rwy'n credu o ddifrif, Lywodraeth Cymru, y dylech gyhoeddi'r cyfan, os gwelwch yn dda, ac fe benderfynwn ni ar beth fyddwn yn ei graffu. Oherwydd ar hyn o bryd, fel y clywsom, y canfyddiad yw nad yw'r asesiadau integredig yn darparu dadansoddiad effeithiol, a'r cam cyntaf tuag at eu gwella, os yw Llywodraeth Cymru yn benderfynol o fwrw ymlaen â'r fethodoleg benodol hon, yw bod yn rhaid i'r asesiadau hyn gael eu cydgynhyrchu. Rhaid i'r broses fodloni comisiynwyr ac Aelodau'r Cynulliad o ran eu diben a'u cydbwysedd, oherwydd rydym yn derbyn na allwn gael popeth. Yn olaf, Aelodau, bu inni basio Bil Deddfwriaeth (Cymru) ddoe, a thybiaf y gallwn ddisgwyl, mewn peth amser, rhywfaint o gyfuno deddfwriaeth o dan faner gyffredinol llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Fodd bynnag, er gwaethaf yr anfodlonrwydd fod polisi'n cael ei brofi fwy nag unwaith - ac rwy'n deall hynny - credaf fod angen inni fod yn effro i'r hyn y gallem ei golli yn ystod y broses gyfuno. A minnau'n briod â ffermwr, credwch fi, rwy'n deall y rhwystredigaeth o weld yr un gweithgaredd yn cael ei asesu dro ar ôl tro o safbwynt ychydig yn wahanol, ond os ceisiwn gyfyngu ar y fiwrocratiaeth sydd yn y broses, rhywbeth y credaf ei fod yn rhan o'r hyn y mae Llywodraeth Cymru'n ceisio ei wneud gyda'r asesiadau integredig, ac mae'n egwyddor sydd i'w chroesawu, mewn gwirionedd, mae angen inni wylio rhag colli manylion arwyddocaol, a buaswn yn wyliadwrus iawn rhag rhoi blaenoriaeth awtomatig i asesiadau effaith integredig dros asesiadau unigol, a all gwmpasu manylion mwy penodol, o bosibl, a allai fod yn arwyddocaol iawn. Mae'n eithaf posibl, er enghraifft, y gallai asesiad o'r effaith ar hawliau plant nodi effaith mor arwyddocaol fel y dylai fod iddo fwy o bwysau nag asesiad effaith a luniwyd mewn ffordd gyfannol. Rydym yn sôn am rywbeth arwyddocaol iawn yn hynny o beth. Ac mae'n ymddangos i mi mai dyna yn ei hanfod oedd gofid yr holl gomisiynwyr a roddodd dystiolaeth i'n paneli. Yn olaf, Ddirprwy Lywydd, rhaid inni fod yn ofalus ynglŷn â meddwl bod hon yn broses y gellid cuddio pethau oddi tani, oherwydd mae eisoes yn eithaf anhydraidd, ac edrychaf ymlaen at glywed gan y Gweinidog ar sylwadau comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol nad yw'r cynnydd hyd yma wedi bod yn ddigonol. Diolch.