English: I only wish to make a short observation on this debate this afternoon. The committee, in its report, declares itself to be 'surprised' that the Welsh Government has not taken further actions to make a reality of its declaration of a climate emergency. It may well be, on this occasion, it would be unreasonable to expect the Welsh Government to have completely reworked the whole of its budget priorities in the last few weeks, but I do not believe it would have been unreasonable to have expected the Welsh Government to have recognised the importance of its own declarations. This is a declaration that the Welsh Government made itself, and it is therefore entirely reasonable that one would expect and anticipate the Welsh Government to ensure that its own priorities are reflected in its own budget. So, I believe that this is something that I hope the Welsh Government will continue to reflect upon, and I think it will be entirely reasonable when the Welsh Government comes back to this place with its next budget statement that it will be able to demonstrate very clearly how its own statements drive its own thinking, its own decision making and its own financial strategy, and I believe that the committee and others should be very clear about that. The second item I wish to raise this afternoon, Presiding Officer, is that which has been raised by all Members, I believe, taking part in this debate, and that is over pensions. There has, of course, been a clear agreement in place between the Welsh and UK Governments for some time that the statement of funding principles is clear that any decision taken by the UK administration will be fully funded and agreement reached by and with the devolved administrations. This has clearly not been the case in this very clear example, where one of the building blocks of the settlement has not driven policy and not driven decision making by the UK Government. It is wholly disappointing and frankly unacceptable that so much time, energy and difficulty should be expended trying to resolve an issue that should never have arisen in the first place. I see the First Minister is in his place for this debate, and perhaps it would be a good thing were he able to take this matter to the Prime Minister and be absolutely clear that if she wants to have a review of devolution, she needs to review devolution in its entirety and ensure that her Government delivers on her commitments, her statements and her policies. It is entirely unacceptable that the Welsh Government is placed in this position, and I hope, Presiding Officer, that this place can send a very clear signal to the UK Government that we expect all of these agreements to be delivered in full and in a timely manner. The final substantive issue I wish to address in this contribution is about the M4. We've had a considerable debate over the M4 in this place over the past few weeks, and it has been made absolutely clear to all of us who have taken part in this debate that the Welsh Government has a clear commitment to ensure that there is a delivery of a resolution to the M4 in a timely manner. It is a matter of some disappointment and concern, therefore, that the Minister was not able to answer even the most basic questions on the budget available to the commission that is being established. Despite repeated questions on the matter, the Minister failed to give us a reassurance at all that there exists any budget at all for this work. Certainly, there was no budget that she was able to identify in front of the committee. Despite the reassurances that we've had from the First Minister that the commission will have the funding it requires to do its job, I believe that we are left unreassured on this matter and I believe that we do require the Government to move very, very quickly to demonstrate that it does have the funding in place to deliver on its commitments. The final point I wish to make is this: we have, over the past few years, developed a way in which we've debated and discussed financial matters, however, I do not believe that we have moved far enough and quickly enough. Whilst some Members may be impressed by the paperwork, for me, it is important that we have a process in place that enables us to contribute to debate, deliberate on these matters and reach conclusions that inform the Government's decision making. I spoke in the business statement some weeks ago, asking the Government to provide an opportunity for us to have a full debate on its budget priorities prior to tabling the budget. The Government has decided not to accept that request and not to move forward with it. I do believe, therefore, that we do need to look hard at how supplementary budgets are tabled to ensure that we do have the opportunity to question the Minister, as a Parliament, fully before this matter goes to committee and before we're asked to vote on these matters. I hope that these are all issues that we will be able to address over the coming 12 months. Thank you.
Welsh: Dim ond sylw byr yr hoffwn i ei wneud ar y ddadl hon y prynhawn yma. Mae'r pwyllgor, yn ei adroddiad, yn datgan ei fod wedi synnu nad yw Llywodraeth Cymru wedi cymryd camau pellach i wireddu ei datganiad o argyfwng hinsawdd. Mae'n ddigon posibl, y tro hwn, y byddai'n afresymol disgwyl i Lywodraeth Cymru fod wedi ad-drefnu ei holl flaenoriaethau cyllidebol yn ystod yr wythnosau diwethaf, ond nid wyf i'n credu y byddai wedi bod yn afresymol disgwyl i Lywodraeth Cymru fod wedi cydnabod pwysigrwydd ei datganiadau ei hun. Mae hwn yn ddatganiad a wnaeth Llywodraeth Cymru ei hun, felly mae'n gwbl resymol y byddai rhywun yn disgwyl ac yn rhagweld y byddai Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod ei blaenoriaethau ei hun yn cael eu hadlewyrchu yn ei chyllideb ei hun. Felly, rwy'n credu bod hyn yn rhywbeth yr wyf yn gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i'w ystyried, ac rwy'n credu y bydd yn gwbl resymol pan fydd Llywodraeth Cymru yn dychwelyd i'r lle hwn gyda'i datganiad cyllideb nesaf y bydd yn gallu dangos yn glir iawn sut y mae ei datganiadau ei hun yn llywio ei meddylfryd ei hun, ei phenderfyniadau ei hun a'i strategaeth ariannol ei hun, ac rwy'n credu y dylai'r pwyllgor ac eraill fod yn glir iawn ynglŷn â hynny. Yr ail eitem yr hoffwn ei chodi y prynhawn yma, Llywydd, yw'r hyn sydd wedi'i godi gan bob Aelod, rwy'n credu, sy'n cymryd rhan yn y ddadl hon, hynny yw ynghylch pensiynau. Wrth gwrs, bu cytundeb clir rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU ers cryn amser bod y datganiad o egwyddorion ariannu yn glir y bydd unrhyw benderfyniad a wneir gan weinyddiaeth y DU yn cael ei ariannu'n llwyr ac y bydd cytundeb arno gan a gyda gweinyddiaethau datganoledig. Mae'n amlwg nad yw hyn wedi digwydd yn yr enghraifft glir iawn hon, lle nad yw un o flociau adeiladu'r setliad wedi llywio polisi nac wedi llywio penderfyniadau Llywodraeth y DU. Mae'n siomedigaeth lwyr ac, a dweud y gwir, yn gwbl annerbyniol y dylid treulio cymaint o amser ac egni ac y dylid peri cymaint o anhawster yn ceisio datrys mater na ddylai erioed fod wedi codi yn y lle cyntaf. Rwy'n gweld bod y Prif Weinidog yn ei le ar gyfer y ddadl hon, ac efallai y byddai'n beth da pe byddai'n gallu dwyn y mater hwn i sylw Prif Weinidog y DU a bod yn gwbl glir, os yw hi'n dymuno cynnal adolygiad o ddatganoli, bod angen iddi adolygu datganoli yn ei gyfanrwydd a sicrhau bod ei Llywodraeth hi yn cyflawni ei hymrwymiadau, ei datganiadau a'i pholisïau. Mae'n gwbl annerbyniol bod Llywodraeth Cymru yn cael ei rhoi yn y sefyllfa hon, ac rwy'n gobeithio, Llywydd, y gall y lle hwn anfon neges glir iawn i Lywodraeth y DU ein bod yn disgwyl i'r holl gytundebau hyn gael eu cyflawni'n llwyr ac mewn modd amserol. Mae'r mater olaf o sylwedd yr wyf i'n dymuno ymdrin ag ef yn y cyfraniad hwn yn ymwneud â'r M4. Rydym ni wedi cael dadl sylweddol ynghylch yr M4 yn y lle hwn yn ystod yr wythnosau diwethaf, ac fe'i gwnaed yn gwbl glir i bob un ohonom sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl hon fod gan Lywodraeth Cymru ymrwymiad clir i sicrhau y cyflwynir datrysiad i'r M4 mewn modd amserol. Mae'n destun cryn siom a phryder, felly, nad oedd y Gweinidog yn gallu ateb hyd yn oed y cwestiynau mwyaf sylfaenol ynghylch y gyllideb a oedd ar gael i'r comisiwn sy'n cael ei sefydlu. Er gwaethaf cwestiynau niferus ynghylch y mater, methodd y Gweinidog â rhoi sicrwydd i ni o gwbl fod unrhyw gyllideb o gwbl ar gyfer y gwaith hwn. Yn sicr, nid oedd unrhyw gyllideb yr oedd hi'n gallu ei nodi o flaen comisiwn yr arian sydd ei angen arno i wneud ei waith, nid wyf i'n credu bod ein meddyliau wedi eu tawelu ar y mater hwn ac rwyf i'n credu ein bod ni'n ei gwneud hi'n ofynnol i'r Llywodraeth symud yn gyflym iawn, iawn i ddangos bod ganddo'r cyllid i gyflawni ei ymrwymiadau. Y pwynt olaf yr hoffwn ei wneud yw hwn: yn ystod y blynyddoedd diwethaf, rydym ni wedi datblygu ffordd o ddadlau a thrafod materion ariannol, er hynny, nid wyf i'n credu ein bod ni wedi symud yn ddigon pell nac yn ddigon cyflym. Er bod y gwaith papur yn cael argraff dda ar rai Aelodau, i mi, mae'n bwysig bod gennym broses ar waith sy'n ein galluogi i gyfrannu at ddadl, ystyried y materion hyn a dod i gasgliadau sy'n llywio penderfyniadau'r Llywodraeth. Siaradais yn y datganiad busnes rai wythnosau yn ôl, yn gofyn i'r Llywodraeth roi cyfle i ni gael dadl lawn ar ei blaenoriaethau cyllideb cyn cyflwyno'r gyllideb. Mae'r Llywodraeth wedi penderfynu peidio â derbyn y cais hwnnw a pheidio â symud ymlaen gydag ef. Rwyf i yn credu, felly, bod angen i ni edrych yn fanwl ar sut y caiff cyllidebau atodol eu cyflwyno er mwyn sicrhau ein bod ni'n cael y cyfle i holi'r Gweinidog, fel Senedd, yn llawn cyn cyflwyno'r mater hwn gerbron y pwyllgor a chyn y gofynnir i ni bleidleisio ar y materion hyn. Rwy'n gobeithio bod y rhain i gyd yn faterion y byddwn yn gallu rhoi sylw iddyn nhw yn ystod y 12 mis nesaf. Diolch.