English: I just want to contribute to this debate as Chair of the Climate Change, Environment and Infrastructure Committee, just to take the opportunity to inform the Senedd of the committee's recent work in this area. The frequency of sewage spills and their impact on the environment and public health is an area, as we've heard, of serious public concern. And in response to this concern, and on the back of significant developments in England, as we've heard in the opening remarks, the committee decided to hold a short inquiry on storm overflows. The purpose of our inquiry was to better understand the extent of sewage spills in Wales and to look at the action being taken by water companies, by regulators and, of course, by the Welsh Government to try and reduce them. The committee is in the process of finalising its report at present, which we will publish later this month. And while I wouldn't want to pre-empt the findings of the report, I'd like to highlight some of the issues that we covered during our inquiry. Storm overflows should operate infrequently and in exceptional weather conditions only. But, of course, as we've heard, that is not the case at the moment. Instead of that, we hear regular reports of sewage spills in rivers across Wales, and the latest data shows that sewage was discharged into our rivers more than 105,000 times in 2020 alone - 105,000 times in one year. And that does suggest, of course, that there is a significant problem. But what's being done to address this? Water companies were keen to highlight the fact, of course, that sewage spills from storm overflows are not the main cause of river pollution in Wales. And while that is true, we shouldn't use that as an excuse to not respond strongly to this problem. And regardless of their contribution to poor river health, sewage spills are at an unacceptable level. Now, during our inquiry, we heard reports of improvements in transparency around storm overflows in recent years following the introduction of event duration monitoring and annual reporting. But, again, there is room for further improvement. We touched upon the current regulatory and enforcement regime for storm overflows, including NRW's approach to investigating incidents of sewage pollution. Now, NRW must be able to respond promptly and effectively to all cases of river pollution, regardless of their source, and we know from recent experience that that simply isn't the case. We heard the Welsh Government and its partners have established a dedicated taskforce to consider how best to tackle the impact of storm overflows, and this, of course, is a very welcome development. The taskforce will be publishing a road map for storm overflows shortly, and then there will be an action plan following in the coming months. Will these steps be enough to address the problem? Well, only time will tell, but the public has made its position clear on this, and it wants to see a significant and urgent improvement. And, as a committee, we will be keeping this under review to ensure that the Welsh Government and the water companies and the regulators are all delivering, not only to protect our environment, but also to protect public health.
Welsh: Dwi jest eisiau cyfrannu i'r ddadl yma fel Cadeirydd y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Seilwaith, jest i roi gwybod i'r Senedd am y gwaith mae'r pwyllgor yn ei wneud yn y maes yma. Mae amlder gollyngiadau carthion a'u heffaith ar amgylchedd ac iechyd y cyhoedd wrth gwrs yn faes, fel rŷn ni'n clywed, sy'n peri pryder difrifol i'r cyhoedd. Ac mewn ymateb i'r pryder hwn, ac yn sgil datblygiadau sylweddol yn Lloegr, fel y clywon ni amdanyn nhw yn y sylwadau agoriadol, fe benderfynodd y pwyllgor gynnal ymchwiliad byr i orlifoedd stormydd. Diben yr ymchwiliad oedd deall yn well faint o garthion sy'n cael eu gollwng yng Nghymru, ac edrych ar y camau sy'n cael eu cymryd gan gwmnïau dŵr, gan reoleiddwyr ac, wrth gwrs, Llywodraeth Cymru, i geisio lleihau yr achosion yna. Mae'r pwyllgor wrthi'n cwblhau ein hadroddiad terfynol ar hyn o bryd, ac mi fydd hwnnw'n cael ei gyhoeddi y mis yma, ac er na fyddwn am ragweld canfyddiadau yr adroddiad yna ar y foment yma, mi liciwn i dynnu sylw at rai o'r materion a drafodwyd gennym ni yn ystod ein hymchwiliad. Nawr, mi ddylai gorlifoedd stormydd weithredu yn anaml ac mewn tywydd eithriadol yn unig. Ond, wrth gwrs, fel rŷn wedi clywed, dyw hynny, yn anffodus, ddim yn wir ar hyn o bryd. Yn lle hynny, rŷn ni'n clywed adroddiadau rheolaidd am ollyngiadau mewn afonydd ledled Cymru, ac mae'r data diweddaraf yn dangos bod carthion wedi'u gollwng i'n hafonydd fwy na 105,000 o weithiau yn 2020 yn unig - 105,000 o weithiau mewn un flwyddyn. Ac mae hyn yn awgrymu, wrth gwrs, fod problem sylweddol. Ond beth sy'n cael ei wneud i fynd i'r afael â'r sefyllfa? Roedd cwmnïau dŵr yn awyddus i dynnu sylw at y ffaith, wrth gwrs, nad gollyngiadau carthion o orlifoedd stormydd yw prif achos llygredd afonydd yng Nghymru. Ac er bod hynny yn wir, wrth gwrs, mae'n rhaid inni beidio â defnyddio hynny fel esgus i beidio ag ymateb yn gryf i'r broblem. Waeth beth fo'u cyfraniad nhw i gyflwr gwael afonydd, mae gollyngiadau carthion, ar hyn o bryd, ar lefel annerbyniol. Nawr, yn ystod ein hymchwiliad ni, fe glywon ni adroddiadau am welliannau mewn tryloywder ynghylch gorlifoedd stormydd yn ystod y blynyddoedd diwethaf, a hynny ar ôl cyflwyno dull o fonitro hyd digwyddiad ac adrodd blynyddol. Ond, eto, mae lle i wella o hyd. Soniwyd am y drefn reoleiddio a gorfodi bresennol ar gyfer gorlifoedd stormydd, gan gynnwys dull Cyfoeth Naturiol Cymru o ymchwilio i achosion o lygredd carthion. Nawr, mae'n rhaid i Gyfoeth Naturiol Cymru allu ymateb yn brydlon ac yn effeithiol i bob achos o lygru afonydd, waeth beth fo'i ffynhonnell. Ac rŷn ni'n gwybod o brofiad diweddar, yn anffodus, nad yw hynny yn digwydd. Fe glywon ni fod Llywodraeth Cymru a'i phartneriaid wedi sefydlu tasglu pwrpasol i ystyried y ffordd orau o fynd i'r afael ag effaith gorlifoedd stormydd. Ac mae hwn, wrth gwrs, yn ddatblygiad i'w groesawu'n fawr. Mi fydd y tasglu yn cyhoeddi map ffordd ar gyfer gorlifoedd stormydd yn fuan, ac wedyn mi fydd yna gynllun gweithredu yn dilyn yn ystod y misoedd nesaf. A fydd y camau hyn yn ddigon i fynd i'r afael â'r broblem? Wel, amser a ddengys, ond mae'r cyhoedd wedi gwneud eu safbwynt nhw yn glir ar hyn, ac maen nhw am weld gwelliant sylweddol ar frys. Ac, fel pwyllgor, mi fyddwn ni'n parhau i adolygu hyn i wneud yn siŵr bod Llywodraeth Cymru, y cwmnïau dŵr a'r rheoleiddwyr i gyd yn cyflawni, nid yn unig i amddiffyn yr amgylchedd, ond hefyd i amddiffyn iechyd cyhoeddus.