techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I declare an interest, obviously, being a partner in a farming business. Minister, one of the things that is so frustrating, very often, is the complexity around, in particular, the woodland grant schemes that have been made available. Given that there's been much conversation in this Chamber tonight - this afternoon, I should say - about increasing woodland uptake, can you commit the department to look at how that scheme could be simplified to make it far quicker in its turnaround of applications so that it does encourage greater participation rates? I know you opened a new window back in April for this, and I appreciate it's public money and the auditing and the accountability have to be robust, but when businesses have small windows to, obviously, plant up trees, they need to have confidence that the grants they're applying for can be turned around in a timely manner. Certainly, I've had constituents coming to me saying it's very cumbersome, it's very bureaucratic, and it puts them off actually applying.
Welsh: Rwy'n datgan buddiant, yn amlwg, gan fy mod yn bartner mewn busnes ffermio. Weinidog, un o'r pethau sydd mor rhwystredig, yn aml iawn, yw'r cymhlethdod, yn benodol, ynghylch y cynlluniau grantiau coetir sydd ar gael. O ystyried bod llawer o drafod wedi bod yn y Siambr hon heno - y prynhawn yma, dylwn ddweud - ynglŷn â chynyddu'r defnydd o goetiroedd, a allwch ymrwymo'r adran i edrych ar sut y gellid symleiddio'r cynllun hwnnw er mwyn ei wneud yn llawer cyflymach o ran prosesu ceisiadau fel ei fod yn annog mwy o gyfranogiad? Gwn eich bod wedi agor cyfnod newydd yn ôl ym mis Ebrill ar gyfer hyn, ac rwy'n deall ei fod yn arian cyhoeddus a bod yn rhaid i'r archwilio a'r atebolrwydd fod yn gadarn, ond pan fydd gan fusnesau gyfnodau bach o amser, yn amlwg, ar gyfer plannu coed, mae angen iddynt fod yn hyderus y gellir prosesu'r grantiau y maent yn ymgeisio amdanynt yn brydlon. Yn sicr, mae etholwyr wedi dweud wrthyf fod y broses hon yn lletchwith iawn, yn fiwrocrataidd iawn, ac yn eu hatal rhag gwneud ceisiadau mewn gwirionedd.
English: You make a very good point. Obviously, this question was specifically about the farm business grant, and as I said in my answer to Rhun ap Iorwerth, the whole point of this scheme was that we made it as easy and simple as possible. I thought we really had succeeded with that. Clearly, the issue that Rhun raised shows that it wasn't quite as simple and easy as I would have hoped for. Certainly, other grants, now - we need to look at making them as easy and simple as possible. And if Brexit provides any opportunities, obviously as we have our own agricultural policy and we're revising the payments system, I think it's certainly something that we can look at. Because as you say, if it's a very small window at a particularly busy time of year, we need to ensure that everybody can apply for it as simply as possible. I'm glad that you echoed the point I made around the most effective use of public money.
Welsh: Rydych yn gwneud pwynt da iawn. Yn amlwg, roedd y cwestiwn hwn yn ymwneud yn benodol â'r grant busnes i ffermydd, ac fel y dywedais yn fy ateb i Rhun ap Iorwerth, holl bwynt y cynllun hwn oedd ein bod wedi sicrhau ei fod mor hawdd a syml â phosibl. Roeddwn o'r farn ein bod wedi llwyddo i wneud hynny. Yn amlwg, mae'r mater a godwyd gan Rhun yn dangos nad oedd mor syml a hawdd ag y buaswn wedi gobeithio. Yn sicr, o ran grantiau eraill, bellach - mae angen i ni edrych ar sicrhau eu bod mor hawdd a syml â phosibl. Ac os yw Brexit yn darparu unrhyw gyfleoedd, yn amlwg, gan fod gennym ein polisi amaethyddol ein hunain ac rydym yn diwygio'r system daliadau, credaf fod hynny'n sicr yn rhywbeth y gallwn edrych arno. Oherwydd fel y dywedwch, os yw'n gyfnod bach iawn ar adeg brysur iawn o'r flwyddyn, mae angen i ni sicrhau y gall pawb ymgeisio amdano mor syml â phosibl. Rwy'n falch eich bod wedi adleisio'r pwynt a wneuthum o ran y defnydd mwyaf effeithiol o arian cyhoeddus.
English: Thank you. Tackling air pollution across Wales remains a top priority for Welsh Government. In my statement on clear air yesterday, I highlighted actions across Government and a range of sectors to improve air quality. These will be set out in our clean air plan, which I intend to consult on this autumn.
Welsh: Diolch. Mae mynd i'r afael â llygredd aer ledled Cymru yn parhau i fod yn brif flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru. Yn fy natganiad ar aer glân ddoe, tynnais sylw at gamau gweithredu ar draws y Llywodraeth ac ystod o sectorau i wella ansawdd aer. Bydd y rhain yn cael eu nodi yn y cynllun aer glân y bwriadaf ymgynghori yn eu gylch yn yr hydref.
English: Thank you, Minister. I welcome your statement on clean air yesterday and Welsh Government's commitment to bring forward a clean air Act. Caerleon is one of 11 designated air quality management areas within Newport. The high volume of traffic that pours out onto the narrow streets is regularly forced to a halt due to constrictions and congestion in the road system. Sites of archaeological importance mean that there is very little scope to alter the layout of the local road network, and many HGVs use the road in Caerleon as a throughway. Caerleon Civic Society is looking to work with the local authority to take action on improving air quality in the area. Can the Minister outline whether the clean air Act will make provision for engagement with communities looking to improve air quality?
Welsh: Diolch, Weinidog. Rwy'n croesawu eich datganiad ar aer glân ddoe ac ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gyflwyno Deddf aer glân. Mae Caerllion yn un o 11 ardal ddynodedig ar gyfer rheoli ansawdd aer yng Nghasnewydd. Mae'r holl draffig sy'n llifo allan ar y strydoedd cul yn aml yn cael ei orfodi i stopio oherwydd cyfyngiadau a thagfeydd yn y system ffyrdd. Mae safleoedd o bwysigrwydd archeolegol yn golygu nad oes fawr o gyfle i newid cynllun y rhwydwaith ffyrdd lleol, ac mae llawer o gerbydau nwyddau trwm yn defnyddio'r ffordd yng Nghaerllion fel ffordd drwodd. Mae Cymdeithas Ddinesig Caerllion yn bwriadu gweithio gyda'r awdurdod lleol i roi camau gweithredu ar waith ar wella ansawdd aer yn yr ardal. A all y Gweinidog ddweud a fydd y Ddeddf aer glân yn darparu ar gyfer ymgysylltu â chymunedau sy'n ceisio gwella ansawdd aer?
English: Well, I certainly think it would have to. As I mentioned in the statement yesterday, we'll use the clean air plan to then see what proposals we think we need to bring forward for the clean air Act. But certainly, I think working with communities is absolutely vital in any areas that we're trying to improve, and I do hope Newport City Council certainly work with them when they're looking at their local air quality management and where they've got their site monitors, for instance. So, I do hope they'll work together.
Welsh: Wel, yn sicr, credaf y byddai'n rhaid iddi wneud hynny. Fel y soniais yn y datganiad ddoe, byddwn yn defnyddio'r cynllun aer glân i weld pa gynigion y credwn fod angen i ni eu cyflwyno ar gyfer y Ddeddf aer glân. Ond yn sicr, credaf fod gweithio gyda chymunedau yn gwbl hanfodol mewn unrhyw ardaloedd rydym yn ceisio'u gwella, a gobeithio y bydd Cyngor Dinas Casnewydd, yn sicr, yn gweithio gyda hwy pan fyddant yn edrych ar eu dull o reoli ansawdd aer lleol a lle maent yn monitro'r safleoedd, er enghraifft. Felly, rwy'n gobeithio y byddant yn cydweithio.
English: Minister, it's Love Your Lungs Week, and I know you will wish to - [ Interruption. ] Here it is. I know we all wish to commend the British Lung Foundation's work. Indeed, we had our photograph taken outside the Senedd earlier when we were chatting about the need for a clean air Act. But can I tell you that it's also official that the quickest way to travel in Cardiff during the rush hour is by bike? A group of Cardiff councillors, volunteers and other campaigners raced by the various modes of transport to Cardiff castle. Actually, 'race' is perhaps an exaggeration for some of those modes. The bikes averaged nearly 12 mph, buses just over 6 mph, and bottom of all, cars - barely 5 mph. It's quite clear that active travel is one of the greatest ways to promote not only efficiency in terms of commuter travel but also clean air, and I commend all those activities that promote these modes of transport.
Welsh: Weinidog, mae'n Wythnos Carwch Eich Ysgyfaint, a gwn y byddwch yn dymuno - [ Torri ar draws.] Dyma ni. Gwn fod pob un ohonom yn dymuno canmol gwaith Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint. Yn wir, cawsom dynnu ein llun y tu allan i'r Senedd yn gynharach pan oeddem yn sgwrsio am yr angen am Ddeddf aer glân. Ond a gaf fi ddweud wrthych ei bod hefyd yn swyddogol mai'r ffordd gyflymaf o deithio yng Nghaerdydd yn ystod oriau brig yw ar feic? Cafodd grŵp o gynghorwyr Caerdydd, gwirfoddolwyr ac ymgyrchwyr eraill ras drwy ddefnyddio'r gwahanol ddulliau o deithio i gastell Caerdydd. Mewn gwirionedd, efallai bod 'ras' yn or-ddweud ar gyfer rhai o'r dulliau hynny. Roedd y beiciau yn teithio ar gyfartaledd o bron i 12 mya, bysiau ychydig dros 6 mya, ac ar y gwaelod, ceir - prin 5 mya. Mae'n amlwg iawn mai teithio llesol yw un o'r ffyrdd gorau o hyrwyddo nid yn unig effeithlonrwydd o ran teithiau cymudo ond hefyd aer glân, ac rwy'n cymeradwyo'r holl weithgareddau sy'n hyrwyddo'r dulliau hyn o deithio.
English: Thank you. Certainly, I'm very happy that the British Lung Foundation have brought forward their week. It's also - I'm going to give a plug - Clean Air Day tomorrow; I think we should all think about something that we can do to promote that. The Welsh Government has given £30 million to local authorities in relation to active travel, and I certainly commend Cardiff council. I think they're bringing forward really good schemes around cycling, and I've certainly seen said councillors whizzing around on bikes many times.
Welsh: Diolch. Yn sicr, rwy'n hapus iawn fod Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint wedi cynnal eu hwythnos. Mae hi hefyd - rwyf am roi hys-bys i hyn - yn Ddiwrnod Aer Glân yfory; credaf y dylai pob un feddwl am rywbeth y gallwn ei wneud i'w hyrwyddo. Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi £30 miliwn i awdurdodau lleol mewn perthynas â theithio llesol, ac yn sicr, rwy'n cymeradwyo cyngor Caerdydd. Credaf eu bod yn cyflwyno cynlluniau da iawn mewn perthynas â beicio, ac yn sicr, rwyf wedi gweld y cynghorwyr hynny'n gwibio o gwmpas y lle ar feiciau sawl tro.
English: Minister, one of the most congested and polluted areas is of course the A470, and of course there are measures in place there to try, as an interim measure, to control the degree of pollution there by restricting traffic speeds and so on. But of course there are a number of variable speeds along that area. There seems to be a considerable degree of breaching of those speeds. So, any monitoring that is taking place is going to be very adversely affected by, effectively, the breach of the measures that has taken place. I wonder what discussions you've had, or could have, with perhaps the Minister for Economy and Transport over ensuring that there was proper evaluation and monitoring of that process, and perhaps even a simplification of the rather complex changes of speed that take place along that particular area. I have written to the Minister for Economy and Transport. You will not have seen that, but it does seem to me that it's a matter that directly impacts on your responsibilities in terms of air pollution.
Welsh: Weinidog, wrth gwrs, un o'r ardaloedd mwyaf prysur a llygredig yw'r A470, ac wrth gwrs, mae camau ar waith, fel mesur dros dro, i geisio rheoli faint o lygredd sydd yno drwy gyfyngu ar gyflymder traffig ac ati. Ond wrth gwrs, mae yna nifer o gyfyngiadau cyflymder amrywiol yn yr ardal honno. Ymddengys bod cryn dipyn o yrwyr yn torri'r cyfyngiadau cyflymder hynny. Felly, bydd unrhyw waith monitro sy'n mynd rhagddo'n cael ei effeithio'n andwyol iawn i bob pwrpas, wrth i'r cyfyngiadau a roddwyd ar waith gael eu torri. Tybed pa drafodaethau rydych wedi'u cael, neu y gallech fod eu cael, gyda Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth, efallai, ynglŷn â sicrhau bod y broses honno'n cael ei gwerthuso a'i monitro'n iawn, ac efallai hyd yn oed symleiddio'r newidiadau cyflymder eithaf cymhleth yn yr ardal benodol honno. Rwyf wedi ysgrifennu at Weinidog yr Economi a Thrafnidiaeth. Ni fyddwch wedi gweld hynny, ond ymddengys i mi ei fod yn fater sy'n effeithio'n uniongyrchol ar eich cyfrifoldebau o ran llygredd aer.
English: Thank you. As I made clear yesterday in the oral statement, road transport certainly contributes to the quality of our air, more than probably any other sector. I have had many discussions and meetings with my colleague the Minister for Economy and Transport, and I think that my officials and transport officials probably meet at least weekly, if not more often, to discuss this. Again, yesterday, I talked about the need for better signage at the pilot sites - the five sites that we've had with the 50 mph - across Wales, because people clearly don't understand why those variable speeds have been brought in. They don't realise that it's for carbon emission reduction. They think that it is perhaps for speed calming. Clearly, we are having mixed responses to those sites, and officials are going to report on the effectiveness of them, probably late summer or early autumn, to me. But, I mentioned yesterday that I have made the sites - or the Minister for Economy and Transport will be making the sites - permanent from the middle of July. We are having a look also - . We will have a full 12 months' worth of data by the end of this month to look at, and I think that that will then better advise us going forward.
Welsh: Diolch. Fel y dywedais yn glir ddoe yn y datganiad llafar, mae trafnidiaeth ffyrdd yn sicr yn cyfrannu at ansawdd ein haer, yn fwy nag unrhyw sector arall yn ôl pob tebyg. Rwyf wedi cael llawer o drafodaethau a chyfarfodydd gyda fy nghyd-Aelod, Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth, a chredaf fod fy swyddogion a'r swyddogion trafnidiaeth yn cyfarfod o leiaf yn wythnosol, mae'n debyg, os nad yn amlach, i drafod hyn. Unwaith eto, ddoe, soniais am yr angen am well arwyddion yn y safleoedd peilot - y pum safle rydym wedi'u cael gyda'r cyfyngiad 50 mya - ledled Cymru, oherwydd mae'n amlwg nad yw pobl yn deall pam fod y cyflymderau amrywiol wedi'u cyflwyno. Nid ydynt yn sylweddoli eu bod ar gyfer lleihau allyriadau carbon. Maent yn credu eu bod ar gyfer gostwng cyflymder o bosibl. Yn amlwg, rydym yn cael ymatebion cymysg i'r safleoedd hynny, a bydd swyddogion yn adrodd ar eu heffeithiolrwydd, ddiwedd yr haf neu ddechrau'r hydref, mae'n debyg. Ond soniais ddoe fy mod wedi gwneud y safleoedd - neu bydd Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth yn gwneud y safleoedd - yn barhaol o ganol mis Gorffennaf. Rydym yn edrych hefyd - . Bydd gennym werth 12 mis llawn o ddata erbyn diwedd y mis hwn i edrych arno, a chredaf y bydd hynny wedyn yn ein cynghori'n well yn y dyfodol.
English: The next item is questions to the Minister for Housing and Local Government. The first question is from Helen Mary Jones.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Helen Mary Jones.
English: Welsh Government provides £108 million each year to social landlords in the form of the major repairs allowance to councils and dowry gap funding to large-scale voluntary transfer housing associations. This is to ensure that everyone living in our 225,000 social homes in Wales will live in good-quality homes by December 2020.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru'n darparu £108 miliwn y flwyddyn i landlordiaid cymdeithasol ar ffurf y lwfans atgyweiriadau mawr i gynghorau a chyllid gwaddoli llenwi bwlch i gymdeithasau tai trosglwyddo gwirfoddol ar raddfa fawr. Mae hyn er mwyn sicrhau y bydd pawb sy'n byw yn ein 225,000 o gartrefi cymdeithasol yng Nghymru yn byw mewn cartrefi o ansawdd da erbyn Rhagfyr 2020.
English: Yes, I'm happy to do that. If you send the details to the Minister for environment, we can, between us, look at the specific matter that you are dealing with. Actually, much more generally, we are about to receive the report of the decarbonisation of housing working group. They are looking at housing across the piece, not just social housing. So, we are expecting recommendations from them about a number of the things that you raised more generally in terms of the specific things there: so, the skills available to private home holders - sorry, private home owners; I got my tongue in a twist there - in Wales; the advice that they can receive about the best way to insulate their homes without causing some of the difficulties that you are talking about there; and whole issues around energy efficiency and condensation and such things. So, we're expecting that report imminently, and I am expecting to have a really good conversation across the Government and with the Assembly about how we can best implement some of the recommendations.
Welsh: Rwy'n fwy na pharod i wneud hynny. Os anfonwch y manylion at Weinidog yr amgylchedd, rhwng y ddau ohonom, gallwn edrych ar y mater penodol rydych yn ymdrin ag ef. Mewn gwirionedd, yn llawer mwy cyffredinol, rydym ar fin derbyn adroddiad gan y gweithgor datgarboneiddio tai. Maent yn edrych ar dai yn gyffredinol, nid tai cymdeithasol yn unig. Felly, rydym yn disgwyl argymhellion ganddynt am nifer o'r pethau a godwyd gennych yn fwy cyffredinol o ran y pethau penodol yno: felly, y sgiliau sydd ar gael i ddeiliaid cartrefi preifat - mae'n ddrwg gennyf, perchnogion cartrefi preifat; baglais dros fy ngeiriau - yng Nghymru; y cyngor y gallant ei gael ynglŷn â'r ffordd orau o inswleiddio eu cartrefi heb achosi rhai o'r anawsterau y soniwch amdanynt; a materion ynghylch effeithlonrwydd ynni ac anwedd a phethau o'r fath. Felly, rydym yn disgwyl yr adroddiad hwnnw cyn bo hir, ac rwy'n disgwyl cael sgwrs dda iawn ar draws y Llywodraeth a chyda'r Cynulliad ynglŷn â'r ffordd orau o roi rhai o'r argymhellion ar waith.
English: Minister, earlier this year, my colleague here, David Melding, led a debate that recognised that the number of homes being built in Wales is inadequate to meet demand, and during the debate we all recognised that there was a shortage of social housing across Wales. But there is also a shortage of other types of homes that will attract younger, aspirational home owners to move to Wales. I understand that Shropshire, for example, the next county to my own constituency, has a more flexible planning policy that allows landowners to develop their land for executive level homes, therefore attracting younger professionals, including teachers, business people and doctors, which we desperately need, of course, in mid Wales, to move to Wales and set up home in Wales, to make a career and invest in the local economy. Can I ask what intentions you have to review planning guidance to give local authorities the flexibility to implement their planning policies in such a way that will ensure that the demand for these types of homes is met to encourage younger families and professionals into Powys and counties such as mine? Or, indeed, do you believe that local authorities don't need that flexibility because they've already got that flexibility, and no change to planning guidance is required?
Welsh: Weinidog, yn gynharach eleni, arweiniodd fy nghyd-Aelod yma, David Melding, ddadl a oedd yn cydnabod bod nifer y cartrefi sy'n cael eu hadeiladu yng Nghymru yn annigonol i ateb y galw, ac yn ystod y ddadl, cydnabu pob un ohonom fod prinder tai cymdeithasol yng Nghymru. Ond mae prinder hefyd o ran mathau eraill o gartrefi a fydd yn denu perchnogion tai iau, uchelgeisiol i symud i Gymru. Deallaf fod gan swydd Amwythig, er enghraifft, y sir wrth ymyl fy etholaeth fy hun, bolisi cynllunio mwy hyblyg sy'n caniatáu i dirfeddianwyr ddatblygu eu tir ar gyfer cartrefi dethol, gan ddenu gweithwyr proffesiynol iau, gan gynnwys athrawon, pobl fusnes a meddygon, y mae eu taer hangen yng nghanolbarth Cymru wrth gwrs, i symud i Gymru ac i ymgartrefu yng Nghymru, i ddilyn gyrfa ac i fuddsoddi yn yr economi leol. A gaf fi ofyn pa fwriad sydd gennych i adolygu canllawiau cynllunio er mwyn rhoi hyblygrwydd i awdurdodau lleol weithredu eu polisïau cynllunio mewn modd a fydd yn sicrhau bod y galw am y mathau hyn o gartrefi yn cael ei ddiwallu er mwyn annog teuluoedd iau a gweithwyr proffesiynol i ddod i Bowys a siroedd fel fy un i? Neu yn wir, a ydych yn credu nad oes angen yr hyblygrwydd hwnnw ar awdurdodau lleol gan fod ganddynt yr hyblygrwydd hwnnw eisoes, ac nad oes angen unrhyw newid i ganllawiau cynllunio?
English: This is actually a question on the quality of the housing supply, and that's a question about the actual housing supply. But we've only just reissued 'Planning Policy Wales' just before Christmas. That emphasises a place-building approach, with an emphasis on sustainable place models. So what we're asking local authorities to do, within their LDPs, is to look at sustainable place making with mixed tenure developments there. Actually, all the market statistics show us that we build enough market homes; the things that we're desperately short of are homes for social rent. So, at the moment the market is providing more than adequate market homes, and our Help to Buy scheme has driven some of that, but what we actually need to build far more of - thousands more of - are homes for social rent, so, rather different to the picture you've just painted.
Welsh: Mae hwn yn gwestiwn ynglŷn ag ansawdd y cyflenwad tai, mewn gwirionedd, ac mae hwnnw'n gwestiwn ynglŷn â'r cyflenwad tai ei hun. Ond fe ailgyhoeddasom 'Polisi Cynllunio Cymru' ychydig cyn y Nadolig. Mae hwnnw'n pwysleisio ymagwedd adeiladu'n seiliedig ar leoedd, gyda phwyslais ar fodelau cynaliadwy'n seiliedig ar leoedd. Felly, yr hyn rydym yn gofyn i awdurdodau lleol ei wneud, yn eu Cynlluniau Datblygu Lleol, yw edrych ar greu lleoedd cynaliadwy sy'n cynnwys datblygiadau deiliadaeth gymysg. A dweud y gwir, mae holl ystadegau'r farchnad yn dangos inni ein bod yn adeiladu digon o gartrefi ar gyfer y farchnad; y pethau rydym yn brin ohonynt yw cartrefi rhent cymdeithasol. Felly, ar hyn o bryd, mae'r farchnad yn darparu mwy na digon o gartrefi ar gyfer y farchnad, ac mae ein cynllun Cymorth i Brynu wedi sbarduno rhywfaint o hynny, ond mewn gwirionedd, yr hyn y mae angen i ni adeiladu llawer mwy ohonynt - miloedd yn fwy ohonynt - yw cartrefi rhent cymdeithasol, felly sefyllfa wahanol iawn i'r darlun rydych newydd ei ddisgrifio.
English: We have too many poor-quality houses in Wales, many with very poor energy efficiency, meaning those who are poorest end up either cold or paying more for heating their homes than you and I do. What is the Welsh Government doing to improve energy efficiency, especially in the private rented sector and the very low-cost part of the private rented sector?
Welsh: Mae gennym ormod o dai o ansawdd gwael yng Nghymru, a llawer ohonynt yn gwneud defnydd aneffeithlon iawn o ynni, sy'n golygu bod y bobl dlotaf naill ai'n oer neu'n talu mwy am wresogi eu cartrefi na chi a fi. Beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella effeithlonrwydd ynni, yn enwedig yn y sector rhentu preifat a'r rhan gost isel iawn o'r sector rhentu preifat?