English: Llywydd, although there are different views as to the best solutions for the problems on the M4 corridor around Newport, I don't think there's anybody that doubts the seriousness and the gravity of those problems and the need to take urgent action in the short term, as well as medium and long-term action, to deal with those problems. And, obviously, the people of Newport are long suffering in terms of the air pollution, the congestion and the other difficulties involved. So, we do need to have that action. I believe that what the First Minister has decided is the appropriate way forward. I agree with him that the environmental factors drive the decision that he's made, and the value of the Gwent Levels is very significant within that. Those Gwent Levels are unique, they're historic, they're environmentally very valuable. I am the species champion for the water vole, which is present on those Gwent Levels, Llywydd, and that's just one example of the diversity of life and nature in that area. I was very pleased to take forward a short debate here in the Assembly setting out the value of the Gwent Levels in the round. And, of course, we've declared a climate emergency, which I believe is absolutely right, and we must follow that through with the appropriate action, strategy and policy. And I do believe that the old 'predict and provide' model of predicting traffic growth and then building new roads to provide for that forecast traffic is largely discredited because, as we all know, what tends to happen is those new roads fill up with more and more traffic journeys and then there are demands for further new roads, and on and on it goes. We must break with that way of doing things and find new imagination and new energy. So, I do believe we need integrated transport, active travel, 20 mph areas in our inner urban zones; I think all of these things help address the air pollution issues and take forward integrated transport. In my area, in Magor, they have a proposal for Magor walkway station, which the Minister is familiar with, which would help address these problems, getting that modal shift onto public transport. And I know that the Minister will consider an application for £80,000 from Welsh Government to match Monmouthshire County Council funding to take forward a proposal for the new UK new stations fund to take that through to the next stage. Also, there has been quite substantial new housing in the Monmouthshire area along that M4 corridor, and there will be several thousand further new homes. The rail services there, on the Chepstow-Lydney line, along that route, are overcrowded, infrequent and not of the quality in terms of reliability that we need. I think perhaps phase 3 of the metro is a good opportunity to address those issues and help with those M4 problems and modal shift. I believe there is much we can do, Llywydd, in terms of car sharing, incentivising that through employers providing space for parking to allow the car sharing to take place from particular locations. New apps are proposed, new technology can help; there is much that can be done. I believe we can incentivise freight to get it off our roads and onto rail, and that happens in Scotland, for example, I believe, quite effectively. In Bristol, they've got a scheme now where the multiplicity of vans that are flying around doing home deliveries are lessened drastically by having a sort of central point where they go to and, rather than having many individual vans driving around delivering packets, they all leave their packets at a particular location and then they're then taken forward by one van rather than any number. So, there are many new ideas, much new energy, and we need to look at this, and I'm sure the commission will, to decide how we can best achieve what the First Minister described, which was many individual measures adding up to a substantial and effective whole. I would just like to say as well, Llywydd, that it would be important, I think, that the new commission includes in its composition people who have experience and knowledge of public transport, integrated transport, how you get this modal shift, how you get this behaviour change, and I hope that we can get some reassurance from the transport Minister on that front as well. Diolch yn fawr.
Welsh: Lywydd, er bod safbwyntiau gwahanol ynghylch yr atebion gorau i'r problemau ar goridor y M4 o amgylch Casnewydd, ni chredaf fod unrhyw un yn amau difrifoldeb y problemau hynny a'r angen i weithredu ar frys yn y tymor byr, yn ogystal â chamau gweithredu yn y tymor canolig ac yn hirdymor, i ymdrin â'r problemau hynny. Ac yn amlwg, mae pobl Casnewydd wedi dioddef yn hir yn sgil y llygredd aer, y tagfeydd a'r anawsterau eraill sy'n gysylltiedig. Felly, mae angen y camau gweithredu hynny arnom. Credaf mai'r hyn y mae'r Prif Weinidog wedi'i benderfynu yw'r ffordd briodol ymlaen. Cytunaf ag ef fod y ffactorau amgylcheddol yn llywio'r penderfyniad a wnaeth, ac mae gwerth Gwastadeddau Gwent yn arwyddocaol iawn yn hynny o beth. Mae Gwastadeddau Gwent yn unigryw, maent yn hanesyddol, maent yn werthfawr iawn i'r amgylchedd. Rwy'n hyrwyddwr rhywogaeth y llygoden ddŵr, sy'n bresennol ar Wastadeddau Gwent, Lywydd, ac un enghraifft yn unig yw honno o amrywiaeth bywyd a natur yn yr ardal honno. Roeddwn yn falch iawn o gyflwyno dadl fer yma yn y Cynulliad yn nodi gwerth Gwastadeddau Gwent yn gyffredinol. Ac wrth gwrs, rydym wedi datgan argyfwng hinsawdd sydd, yn fy marn i, yn hollol briodol, ac mae'n rhaid inni gynnal hynny â'r camau gweithredu, y strategaeth a'r polisi priodol. Ac rwy'n credu bod yr hen fodel 'rhagweld a darparu' o broffwydo twf traffig ac yna adeiladu ffyrdd newydd i ddarparu ar gyfer y traffig a ragwelir wedi'i danseilio i raddau helaeth oherwydd, fel y gwyddom, yr hyn sy'n tueddu i ddigwydd yw bod y ffyrdd newydd hynny'n llenwi â mwy a mwy o deithiau traffig ac yna ceir galwadau am ragor o ffyrdd newydd, ac mae'n mynd ymlaen ac ymlaen. Rhaid inni dorri'r ffordd honno o wneud pethau a dod o hyd i ddychymyg newydd ac egni newydd. Felly, credaf fod angen trafnidiaeth integredig, teithio llesol, ardaloedd 20 mya yn ein hardaloedd trefol mewnol; credaf fod pob un o'r pethau hyn yn helpu i fynd i'r afael â phroblemau llygredd aer a datblygu trafnidiaeth integredig. Yn fy ardal i, ym Magwyr, mae ganddynt gynnig ar gyfer gorsaf rodfa Magwyr y mae'r Gweinidog yn gyfarwydd ag ef a fyddai'n helpu i fynd i'r afael â'r problemau hyn, a chael y newid moddol hwnnw i drafnidiaeth gyhoeddus. A gwn y bydd y Gweinidog yn ystyried cais am £80,000 gan Lywodraeth Cymru i gyfateb i gyllid Cyngor Sir Fynwy i fwrw ymlaen â chynnig ar gyfer cronfa gorsafoedd newydd y DU i ddatblygu hwnnw i'r cam nesaf. Hefyd, mae cryn dipyn o dai newydd wedi'u hadeiladu yn ardal sir Fynwy ar hyd coridor yr M4, a bydd sawl mil yn rhagor o gartrefi newydd. Mae'r gwasanaethau rheilffyrdd yn y fan honno, ar reilffordd Cas-Gwent i Lydney, ar hyd y llwybr hwnnw, yn orlawn, yn anfynych ac yn is na'r safon o ran y dibynadwyedd sydd ei angen arnom. Credaf efallai fod cam 3 y metro'n gyfle da i fynd i'r afael â'r problemau hynny a helpu gyda'r problemau ar yr M4 a'r newid moddol. Credaf fod llawer y gallwn ei wneud, Lywydd, o ran rhannu ceir, gan gymell hynny drwy fod cyflogwyr yn darparu lle parcio er mwyn caniatáu i rannu ceir ddigwydd o leoliadau penodol. Mae apiau newydd wedi'u hargymell, a gall technoleg newydd helpu; mae llawer y gellir ei wneud. Credaf y gallwn greu cymhellion o ran cludo nwyddau er mwyn ei dynnu oddi ar ein ffyrdd a'i roi ar y rheilffyrdd, ac mae hynny'n digwydd yn yr Alban, er enghraifft, yn eithaf effeithiol rwy'n credu. Ym Mryste, mae ganddynt gynllun yn awr lle caiff yr holl faniau sy'n rhuthro o gwmpas yn cludo cyflenwadau i gartrefi eu lleihau'n ddirfawr drwy gael math o fan canolog y gallant fynd iddo yn hytrach na chael llawer o faniau unigol yn gyrru o gwmpas yn dosbarthu pecynnau, a'u bod i gyd yn gadael eu pecynnau mewn lleoliad penodol ac yna fe'u cludir oddi yno gan un fan yn hytrach na nifer fawr o faniau. Felly, mae yna lawer o syniadau newydd, llawer o egni newydd, ac mae angen inni edrych ar hyn, ac rwy'n siŵr y bydd y comisiwn yn gwneud hynny, i benderfynu ar y ffordd orau o gyflawni'r hyn a ddisgrifiodd y Prif Weinidog, sef llawer o fesurau unigol i greu un ateb sylweddol ac effeithiol. Hoffwn ddweud hefyd, Lywydd, y byddai'n bwysig yn fy marn i fod y comisiwn newydd yn cynnwys pobl sydd â phrofiad a gwybodaeth am drafnidiaeth gyhoeddus, trafnidiaeth integredig, sut y mae cael y newid moddol hwn, sut y mae cael y newid ymddygiad, ac rwy'n gobeithio y gallwn gael rhywfaint o sicrwydd gan y Gweinidog trafnidiaeth yn y cyswllt hwnnw hefyd. Diolch yn fawr.