English: Diolch yn fawr, Llywydd. I would like to take this opportunity to wish the Friends of Aberdulais Falls a very happy thirtieth birthday. Members may already know about this well-loved hidden gem in my region. It was opened in 1584 - maybe it's only Neil Hamilton who can remember that, mind - to smelt copper for coins to pay for warships to fight the Armada. It went on to be used for milling, but by the nineteenth century it was a major tinplate works, employing, unfortunately, children as young as eight. Its product was sold across the world until the US, protecting its own young industry, placed huge tariffs on imported tinplate and the fate of that particular works was sealed. The National Trust took on the site from the local council in 1980 and have been restoring the site ever since. It now is home to Europe's largest waterwheel, which creates green energy, and the woodland around the waterfall is home to a colony of Daubenton's bats, which pleases me immensely as one of the Assembly's bat champions. The Friends of Aberdulais Falls themselves came together in 1987. In their recent event to celebrate the anniversary, at which many founding members were present, chairperson Bethan Healey paid tribute to the visions of pioneers like Ivor Thorne, who was clerk to the old Neath Rural District Council, and Councillor George Eaton. In 1989, the friends made its first donation to the trust - £1,200 - but since then they have raised £213,000, which has been spent on work on the site. As well as the social value of the friends, many of them contribute directly to that work by improving site presentation, maintenance, exhibitions, and even working in the tea room, which is my own personal experience of volunteering with the friends. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i ddymuno pen-blwydd hapus iawn yn ddeg ar hugain i Gyfeillion Rhaeadr Aberdulais. Efallai fod yr aelodau eisoes yn gwybod am y trysor cudd poblogaidd hwn yn fy rhanbarth. Agorwyd y gwaith tun yn 1584 - efallai mai dim ond Neil Hamilton a all gofio hynny, cofiwch - i doddi copr ar gyfer gwneud darnau arian i dalu am longau rhyfel i ymladd yr Armada. Aeth ymlaen i gael ei ddefnyddio ar gyfer melino, ond erbyn y bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd yn waith tunplat pwysig a gyflogai blant mor ifanc ag wyth oed, yn anffodus. Câi ei gynnyrch ei werthu ledled y byd nes i'r Unol Daleithiau, er mwyn amddiffyn eu diwydiant ifanc eu hunain, osod tariffau enfawr ar dunplat a fewnforiwyd a seliwyd tynged y gwaith hwnnw. Mabwysiadodd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol y safle gan y cyngor lleol yn 1980 ac maent wedi bod yn adfer y safle ers hynny. Mae bellach yn gartref i olwyn ddŵr fwyaf Ewrop, sy'n creu ynni gwyrdd, ac mae'r coetir o gwmpas y rhaeadr yn gartref i nythfa o ystlumod Daubenton, sy'n fy mhlesio'n fawr iawn fel un o hyrwyddwyr ystlumod y Cynulliad. Daeth Cyfeillion Rhaeadr Aberdulais at ei gilydd yn 1987. Yn eu digwyddiad diweddar i ddathlu'r pen-blwydd, lle roedd llawer o'r aelodau gwreiddiol yn bresennol, rhoddodd y cadeirydd Bethan Healey deyrnged i weledigaethau arloeswyr fel Ivor Thorne, a oedd yn glerc i hen Gyngor Dosbarth Gwledig Castell-nedd, a'r Cynghorydd George Eaton. Yn 1989, rhoddodd y cyfeillion eu cyfraniad cyntaf i'r ymddiriedolaeth - £1,200 - ond ers hynny maent wedi codi £213,000, sydd wedi cael ei wario ar waith ar y safle. Yn ogystal â gwerth cymdeithasol y cyfeillion, mae llawer ohonynt yn cyfrannu'n uniongyrchol at y gwaith hwnnw drwy wella golwg y safle, cynnal a chadw, arddangosfeydd, a hyd yn oed gweithio yn yr ystafell de, sef fy mhrofiad personol o wirfoddoli gyda'r cyfeillion. Diolch.