English: With this investment, we have transformed services implemented at the start of the strategy. This includes the creation of local primary mental health teams across Wales, crisis resolution and home treatment teams, psychiatric liaison services and community perinatal teams. We've also established single points of contact for child and adolescent mental health services to improve accessibility, and we have embedded the Mental Health (Wales) Measure 2010, a unique piece of legislation that provides the framework to improve mental health services in Wales. We have also established a mother and baby unit in south Wales and are progressing our commitment to improve access to these services in north Wales. We have significantly expanded support at tier 0/1 levels to provide easy access to a range of support and to avoid escalation to specialist support where appropriate. This includes through our 24/7 CALL helpline and online cognitive behavioural therapy. These services alone have received around 97,000 contacts since September 2020. We've also commenced the phased roll-out of urgent mental health advice through 111, which will provide immediate access to advice from a mental health professional. I expect all health boards to have commenced a phased roll-out towards 24/7 cover by Christmas. However, we recognise the importance of early intervention and taking a whole-system approach to improving mental health and well-being. We have created a joint health and education programme and a joint ministerial approach, built around schools, to deliver a whole system approach to emotional mental health and well-being. Delivering on our programme for government commitment, we are also rolling out schools CAMHS in-reach support across Wales to ensure issues are identified and support provided earlier. Good progress has now been made with key legislation underpinning our agenda, and we have now consulted on the draft regulations for Wales to support the implementation of the Mental Capacity (Amendment) Act 2019 and the liberty protection safeguards. Preventing suicide remains one of our top priorities. We have targeted an additional £1 million in 2022-23 to support this work. In April 2022, Welsh Government, in partnership with the police, NHS and Public Health Wales, implemented the real-time suicide surveillance system. This system will provide crucial information to strengthen preventative work, ensure rapid support and to identify trends or clusters. I can announce today that later this month we will launch a consultation on new guidance to support people bereaved by, exposed to or affected by suicide. The guidance has been informed by insight from people affected by suicide and aims to ensure a more compassionate response, offering both practical and emotional support, at the different steps on that journey. The implementation of this guidance will be a key focus following the consultation. Our current 10-year 'Together for Mental Health' and 'Talk to me 2' strategies are based on the principle of partnership working across Government, public and third sectors to improve mental health in Wales. We committed to an independent evaluation of the strategies to assess their impact and inform our next steps. This evaluation was commissioned in September 2021, and the evaluation team has engaged widely with service users, providers and key stakeholders. The team has conducted in-depth interviews and workshop events with stakeholders across Wales and with service users, carers and front-line practitioners. I will issue a written statement shortly, when the findings of the evaluation are ready to be published. I am today announcing that, following this comprehensive engagement and evaluation, work is now under way to develop the future strategies. It is essential that we now learn from the evaluation findings, build upon our progress, make the best use of our resources and develop first-class mental health services that meet future needs and demand. The main findings from the evaluation will help guide and inform our focus and priorities in developing the next strategies and my officials will now engage further to expand upon this research and evidence. I am committed to a fully inclusive approach and to ensuring that citizen voice and the lived experience of those who use our mental health services are reflected in the design of our future services. A key priority will be developing a sustainable and diverse mental health workforce though the implementation of the Health Education and Improvement Wales and Social Care Wales strategic mental health workforce plan. I want to see better integration of mental health services, building on the work we've done to embed mental health in the strategic programme for primary care and the urgent and emergency care programme, and, of course, a focus on inequalities and access to mental health support. Whilst we must maintain our focus on cross-Government working, prevention and early intervention, we also need to set out a clear vision for specialist mental health services to ensure this level of support is accessible closer to home. In all this work, I expect to build upon the service user engagement arrangements that are now firmly established, including our national service user and carer forum. These are just a few areas of focus, but we expect to see significant engagement with partners in the statutory and third sectors, as well as service users themselves, as we develop the successor strategies. It will be important to do this in a meaningful way, and I expect this work to be undertaken during 2023, with a view to the publication of a draft strategy for consultation towards the end of 2023. I look forward to updating Members on progress with this important work.
Welsh: Gyda'r buddsoddiad hwn, rydym wedi trawsnewid gwasanaethau a weithredir ar ddechrau'r strategaeth. Mae hyn yn cynnwys creu timau iechyd meddwl sylfaenol lleol ledled Cymru, timau datrys argyfwng a thrin yn y cartref, gwasanaethau cyd-gysylltu seiciatrig a thimau amenedigol cymunedol. Rydym hefyd wedi sefydlu un pwynt cyswllt ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl plant a phobl ifanc er mwyn gwella hygyrchedd, ac rydym wedi gwreiddio Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010, darn unigryw o ddeddfwriaeth sy'n darparu'r fframwaith i wella gwasanaethau iechyd meddwl yng Nghymru. Rydym hefyd wedi sefydlu uned mamau a babanod yn ne Cymru ac rydym yn bwrw ymlaen â'n hymrwymiad i wella mynediad at y gwasanaethau hyn yn y gogledd. Rydym wedi ehangu cefnogaeth yn sylweddol ar lefelau haen 0/1 i ddarparu mynediad hawdd i ystod o gefnogaeth ac i osgoi uwchgyfeirio i gefnogaeth arbenigol pan fo hynny'n briodol. Mae hyn yn cynnwys trwy ein llinell gymorth 24/7 CALL a therapi ymddygiad gwybyddol ar-lein. Mae'r gwasanaethau hyn ar eu pen eu hunain wedi derbyn tua 97,000 o gysylltiadau ers mis Medi 2020. Rydym hefyd wedi dechrau cyflwyno cyngor iechyd meddwl brys yn raddol drwy 111, a fydd yn darparu mynediad ar unwaith i gyngor gan weithiwr iechyd meddwl proffesiynol. Rwy'n disgwyl i bob bwrdd iechyd fod wedi cychwyn cyflwyno bob yn dipyn tuag at fod â staff ar gael 24/7 erbyn y Nadolig. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod pwysigrwydd ymyrraeth gynnar a bod â dull system gyfan o wella iechyd meddwl a llesiant. Rydym wedi creu rhaglen iechyd ac addysg ar y cyd a dull gweinidogol ar y cyd, wedi'i ddatblygu o amgylch ysgolion, i ddarparu dull system gyfan o ran iechyd meddwl emosiynol a llesiant. Wrth gyflawni ein hymrwymiad yn ein rhaglen lywodraethu, rydym hefyd yn cyflwyno mewngymorth CAMHS mewn ysgolion ledled Cymru i sicrhau bod problemau yn cael eu nodi a chefnogaeth yn cael ei darparu'n gynharach. Mae cynnydd da bellach wedi'i wneud gyda deddfwriaeth allweddol sy'n sail i'n hagenda, ac rydym bellach wedi ymgynghori ar y rheoliadau drafft i Gymru i gefnogi gweithredu Deddf Galluedd Meddyliol (Diwygio) 2019 a'r mesurau diogelu rhag colli rhyddid. Mae atal hunanladdiad yn parhau i fod yn un o'n prif flaenoriaethau. Rydym wedi targedu £1 miliwn yn ychwanegol yn 2022-23 i gefnogi'r gwaith hwn. Ym mis Ebrill 2022, gweithredodd Llywodraeth Cymru, mewn partneriaeth â'r heddlu, GIG ac Iechyd Cyhoeddus Cymru, y system arolygu hunanladdiad amser real. Bydd y system hon yn darparu gwybodaeth hanfodol i gryfhau gwaith ataliol, sicrhau cefnogaeth gyflym ac adnabod tueddiadau neu glystyrau. Gallaf gyhoeddi heddiw y byddwn erbyn diwedd y mis yn lansio ymgynghoriad ar ganllawiau newydd i gefnogi pobl sydd wedi dioddef profedigaeth drwy hunanladdiad, neu sy'n agored iddo neu wedi'u heffeithio ganddo. Mae'r canllawiau wedi cael eu llywio gan safbwyntiau pobl sy'n cael eu heffeithio gan hunanladdiad a'u nod yw sicrhau ymateb mwy tosturiol, gan gynnig cefnogaeth ymarferol ac emosiynol, ar y gwahanol gamau ar y daith honno. Bydd rhoi'r canllawiau hyn ar waith yn bwyslais allweddol ar ôl yr ymgynghoriad. Mae ein strategaethau 10 mlynedd presennol 'Law yn Llaw at Iechyd Meddwl' a 'Siarad â mi 2' yn seiliedig ar egwyddor gweithio mewn partneriaeth ar draws Llywodraeth, y sector gyhoeddus a'r trydydd sector i wella iechyd meddwl yng Nghymru. Rydym wedi ymrwymo i werthusiad annibynnol o'r strategaethau i asesu eu heffaith a llywio ein camau nesaf. Comisiynwyd y gwerthusiad hwn ym mis Medi 2021, ac mae'r tîm gwerthuso wedi ymgysylltu'n eang â defnyddwyr gwasanaeth, darparwyr a rhanddeiliaid allweddol. Mae'r tîm wedi cynnal cyfweliadau manwl a digwyddiadau gweithdai gyda rhanddeiliaid ledled Cymru a gyda defnyddwyr gwasanaeth, gofalwyr ac ymarferwyr rheng flaen. Byddaf yn cyhoeddi datganiad ysgrifenedig yn fuan, pan fydd canfyddiadau'r gwerthusiad yn barod i'w cyhoeddi. Heddiw rwy'n cyhoeddi, yn dilyn yr ymgysylltu a'r gwerthusiad cynhwysfawr hwn, bod gwaith bellach ar y gweill i ddatblygu strategaethau'r dyfodol. Mae'n hanfodol ein bod ni bellach yn dysgu o ganfyddiadau'r gwerthusiad, yn adeiladu ar ein cynnydd, yn gwneud y defnydd gorau o'n hadnoddau ac yn datblygu gwasanaethau iechyd meddwl o'r radd flaenaf sy'n diwallu anghenion a galw'r dyfodol. Bydd y prif ganfyddiadau o'r gwerthusiad yn helpu i arwain a llywio ein pwyslais a'n blaenoriaethau wrth ddatblygu'r strategaethau nesaf a bydd fy swyddogion nawr yn ymgysylltu ymhellach i ehangu ar yr ymchwil a'r dystiolaeth hon. Rwy'n ymroddedig i ddull cwbl gynhwysol a sicrhau bod llais y dinesydd a phrofiad byw y rhai sy'n defnyddio ein gwasanaethau iechyd meddwl yn cael eu hadlewyrchu yn nyluniad ein gwasanaethau yn y dyfodol. Un o'r blaenoriaethau allweddol fydd datblygu gweithlu iechyd meddwl cynaliadwy ac amrywiol trwy weithredu cynllun gweithlu iechyd meddwl strategol Addysg a Gwella Iechyd Cymru a Gofal Cymdeithasol Cymru. Rydw i eisiau gweld gwell integreiddio gwasanaethau iechyd meddwl, gan adeiladu ar y gwaith rydyn ni wedi'i wneud i ymgorffori iechyd meddwl yn y rhaglen strategol ar gyfer gofal sylfaenol a'r rhaglen gofal brys ac argyfwng, ac, wrth gwrs, pwyslais ar anghydraddoldebau a mynediad at gymorth iechyd meddwl. Er bod yn rhaid i ni ganolbwyntio ar weithio, atal ac ymyrraeth gynnar draws-Lywodraethol, mae angen i ni hefyd osod gweledigaeth glir ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl arbenigol i sicrhau bod y lefel hon o gefnogaeth ar gael yn agosach at adref. Yn yr holl waith hwn, rwy'n disgwyl adeiladu ar y trefniadau ymgysylltu â defnyddwyr gwasanaeth sydd bellach wedi'u sefydlu'n gadarn, gan gynnwys ein fforwm defnyddwyr gwasanaeth cenedlaethol a gofalwyr. Dim ond ychydig o feysydd pwyslais yw'r rhain, ond rydym yn disgwyl gweld ymgysylltu sylweddol â phartneriaid yn y sectorau statudol a'r trydydd sector, yn ogystal â defnyddwyr gwasanaeth eu hunain, wrth i ni ddatblygu'r strategaethau olynol. Bydd yn bwysig gwneud hyn mewn ffordd ystyrlon, ac rwy'n disgwyl i'r gwaith hwn gael ei wneud yn ystod 2023, gyda'r bwriad o gyhoeddi strategaeth ddrafft ar gyfer ymgynghori tua diwedd 2023. Edrychaf ymlaen at roi'r wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau ar y cynnydd gyda'r gwaith pwysig hwn.