techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch. Of course, we'll be particularly interested to hear how you respond to the proposal for the Welsh Tribunals unit to become a non-ministerial department. At the time of the EU withdrawal Bill, the UK Government agreed that UK-wide frameworks - which are also within your area of responsibility - to replace the EU rule book would be freely negotiated between the four UK Governments in areas such as food, animal welfare and the environment, setting standards below which none can fall, with the existing common arrangements maintained until these are agreed. And, in a statement on the UK Government's latest report on common frameworks three months ago, the Welsh Government stated: 'The report outlines continued positive work on Common Frameworks, and confirms that the UK Government has not used the "freezing powers."' Of course, that's clearly both positive and reassuring, providing confidence with regard to standards now and in the future, without which the essential UK internal market could not operate. Will the Counsel General therefore provide an update on progress with common frameworks, and confirm what mechanism for adjudicating alleged breaches by individual UK nations is currently being considered?
Welsh: Diolch. Wrth gwrs, bydd gennym ddiddordeb arbennig mewn clywed sut rydych yn ymateb i'r cynnig i uned Tribiwnlysoedd Cymru ddod yn adran anweinidogol. Ar adeg y Bil ymadael â'r UE, cytunodd Llywodraeth y DU y byddai fframweithiau ar gyfer y DU gyfan - sydd hefyd yn rhan o'ch maes cyfrifoldeb - i ddisodli llyfr rheolau'r UE yn cael eu negodi'n rhydd rhwng pedair Llywodraeth y DU mewn meysydd fel bwyd, lles anifeiliaid a'r amgylchedd, gan osod safonau na ellid cwympo oddi tanynt, gyda'r trefniadau cyffredin presennol yn cael eu cadw hyd nes y cytunir ar y rhain. Ac mewn datganiad ar adroddiad diweddaraf Llywodraeth y DU ar fframweithiau cyffredin dri mis yn ôl, nododd Llywodraeth Cymru: 'Mae'r adroddiad yn dweud bod gwaith cadarnhaol yn parhau ar Fframweithiau Cyffredin, ac yn cadarnhau nad yw Llywodraeth y DU wedi defnyddio'r "pwerau rhewi".' Wrth gwrs, mae hynny'n amlwg yn gadarnhaol ac yn galonogol, ac yn ennyn hyder mewn perthynas â safonau yn awr ac yn y dyfodol, safonau na allai marchnad fewnol hanfodol y DU weithredu hebddynt. A wnaiff y Cwnsler Cyffredinol ddarparu diweddariad, felly, ar gynnydd gyda'r fframweithiau cyffredin, a chadarnhau pa fecanwaith sy'n cael ei ystyried ar hyn o bryd ar gyfer dyfarnu achosion honedig o dorri'r rheolau gan wledydd unigol y DU?
English: Can you get to your question now, please, Mark Isherwood?
Welsh: A wnewch chi ofyn eich cwestiwn yn awr, os gwelwch yn dda, Mark Isherwood?
English: Perfectly timed. Will the Counsel General therefore tell us what direct involvement - [ Interruption.] - what direct involvement with this funding his officials are having in practice with the UK Government and other Governments within the UK?
Welsh: Wedi'i amseru'n berffaith. A wnaiff y Cwnsler Cyffredinol ddweud wrthym felly pa ymwneud uniongyrchol - [ Torri ar draws.] - pa ymwneud uniongyrchol sydd gan ei swyddogion â'r cyllid hwn, yn ymarferol gyda Llywodraeth y DU a Llywodraethau eraill yn y DU?
English: Well, what I can tell the Member is, of course, this is essentially a matter that is within the portfolio of the Minister for finance. Perhaps, if I comment just on one or two of the general points that perhaps do, to some extent, come on to the very edge of my portfolio, I do think that the failure to engage with Welsh Government on money that was previously within the jurisdiction of Welsh Government and this place, but is now deliberately being used to bypass the elected Chamber here, is, I think, shameful and undermines democracy, and has a very clear political strategic purpose to undermine devolution. And I think it also means that money that is spent that doesn't respect the democratic processes here, and the democratic mandate on which we have all been elected, undermines democracy within the UK as a whole. In terms of the amounts of money, I have heard the not-a-penny-less guarantee; I will believe it when I see it.
Welsh: Wel, yr hyn y gallaf ei ddweud wrth yr Aelod, wrth gwrs, yw bod hwn yn fater sydd ym mhortffolio'r Gweinidog cyllid yn y bôn. Efallai, os caf wneud sylwadau ar un neu ddau o'r pwyntiau cyffredinol sydd efallai, i raddau, yn agosáu at ymylon fy mhortffolio, credaf fod y methiant i ymgysylltu â Llywodraeth Cymru ar arian a fu gynt o fewn awdurdodaeth Llywodraeth Cymru a'r lle hwn, ond sydd bellach yn cael ei ddefnyddio'n fwriadol i gamu heibio i'r Siambr etholedig yma, yn gywilyddus ac yn tanseilio democratiaeth, a'r bwriad strategol gwleidyddol amlwg iawn yw tanseilio datganoli. A chredaf ei fod hefyd yn golygu bod arian a werir nad yw'n parchu'r prosesau democrataidd yma, a'r mandad democrataidd yr etholwyd pob un ohonom arno, yn tanseilio democratiaeth yn y DU gyfan. Ar y symiau o arian, rwyf wedi clywed y warant 'dim ceiniog yn llai'; byddaf yn credu hynny pan fyddaf yn ei weld.
English: The Plaid Cymru spokesperson, Rhys ab Owen.
Welsh: Llefarydd Plaid Cymru, Rhys ab Owen.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. As you know, Counsel General, when the UK Government introduces a Bill in Westminster that is within the devolved powers of the Senedd, the Welsh Government need to lay down a legislative consent memorandum. In the whole of the fourth Senedd, only eight Bills were within the devolved areas. Already, in this sixth Senedd, we are up to 13. Now, I am glad that the Welsh Government are not consenting to eight - I wish it would be 13, as I implied yesterday, but I'm glad you're not consenting to eight. But do you agree with me that this increase in the need to have legislative consent memoranda is a blatant example of the power grab that is happening with the Westminster Government? And what steps are you and the Welsh Government taking to combat that blatant encroaching on our devolution settlement?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Fel y gwyddoch, Gwnsler Cyffredinol, pan fydd Llywodraeth y DU yn cyflwyno Bil yn San Steffan sydd o fewn pwerau datganoledig y Senedd, mae angen i Lywodraeth Cymru osod memorandwm cydsyniad deddfwriaethol. Drwy gydol y bedwaredd Senedd, wyth Bil yn unig a oedd mewn meysydd datganoledig. Eisoes, yn y chweched Senedd hon, rydym wedi cyrraedd 13. Nawr, rwy'n falch nad yw Llywodraeth Cymru yn rhoi cydsyniad i wyth - hoffwn pe bai'n 13, fel yr awgrymais ddoe, ond rwy'n falch nad ydych yn rhoi cydsyniad i wyth. Ond a ydych yn cytuno â mi fod y cynnydd hwn yn yr angen i gael memoranda cydsyniad deddfwriaethol yn enghraifft amlwg o gipio pŵer gan Lywodraeth San Steffan? A pha gamau rydych chi a Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i frwydro yn erbyn y tresmasu amlwg hwn ar ein setliad datganoli?
English: I'm glad to hear some positivity in your answer, Counsel General. That makes me wonder what evidence those on that side of the Chamber need to see before they realise that No. 10 is undermining our devolution settlement.
Welsh: Rwy'n falch o glywed rhywfaint o bositifrwydd yn eich ateb, Gwnsler Cyffredinol. Mae hynny'n gwneud imi feddwl tybed pa dystiolaeth y mae angen i'r rheini ar ochr arall y Siambr ei gweld cyn iddynt sylweddoli bod Rhif 10 yn tanseilio ein setliad datganoli.
English: I want to move on now to the boundary commission and their announcement on reducing the number of Welsh seats to 32. It's clear to everyone what's happening here - it's the same as what happened with the elections Bill, where ID will be needed. The Conservatives are once again trying to strengthen their hold on Westminster and undermine the Welsh voice. Does the Welsh Government intend to respond to the boundary commission consultation? Are they going to raise concerns about the negative impact that this will have on the people of Wales?
Welsh: Dwi eisiau symud ymlaen nawr i'r comisiwn ffiniau, sydd wedi cyhoeddi eu bod nhw'n lleihau nifer y seddi Cymreig i 32. Mae'n amlwg i bawb beth sy'n digwydd fan hyn, sef yr un peth â gyda'r Bil etholiadau - bod rhaid cael ID. Y Ceidwadwyr, unwaith eto, yn ceisio cryfhau eu grym yn San Steffan a thanseilio llais Cymru. A ydy Llywodraeth Cymru yn bwriadu ymateb i ymgynghoriad y comisiwn ffiniau? Ac ydyn nhw'n mynd i godi pryderon am yr effaith negyddol y bydd hyn yn ei chael ar bobl Cymru?
English: Certainly, the issue of the boundary commission is not within my portfolio of responsibility. I'm sure there has been engagement. I will happily look into it and ensure that you are briefed on the level of engagement that there actually is. FootnoteLink I think the important political points that you made in respect of your question are this: what is proposed does reduce the voice of Wales within the UK Parliament. It does have a direct impact on the relationship that exists within the UK Parliament, and it's not simply a matter of the numbers of constituencies or the size of constituencies, but the fact that it impacts on the recognition of the actual relationship between the four nations of the UK. What I think it also does, though, is highlight how important it is that we look at the issue of Senedd reform, the role of this place, the demands that are made on this place, and our role within that parliamentary process, and the need for further constitutional reform.
Welsh: Yn sicr, nid yw mater y comisiwn ffiniau o fewn fy mhortffolio o gyfrifoldebau. Rwy'n siŵr y bu ymgysylltu. Rwy'n fwy na pharod i archwilio'r mater a sicrhau eich bod yn cael eich briffio ar lefel yr ymgysylltu sy'n digwydd mewn gwirionedd. FootnoteLink Credaf mai'r pwyntiau gwleidyddol pwysig a wnaethoch mewn perthynas â'ch cwestiwn yw hyn: mae'r hyn a gynigir yn lleihau llais Cymru yn Senedd y DU. Mae'n cael effaith uniongyrchol ar y berthynas sy'n bodoli yn Senedd y DU, ac nid mater o nifer yr etholaethau na maint etholaethau yn unig yw hyn, ond y ffaith ei fod yn effeithio ar y gydnabyddiaeth o'r berthynas rhwng pedair gwlad y DU. Yr hyn y credaf ei fod yn ei wneud hefyd, serch hynny, yw tynnu sylw at ba mor bwysig yw hi ein bod yn edrych ar fater diwygio'r Senedd, rôl y lle hwn, y gofynion ar y lle hwn, a'n rôl o fewn y broses seneddol honno, a'r angen am ddiwygio cyfansoddiadol pellach.
English: My final question is similar to that of Mark Isherwood, but, of course, from a different perspective, as you probably won't be surprised. It's about the newly named levelling-up department, under the leadership of Michael Gove, probably a hero of some people over there. Now, they're in charge of distributing the levelling-up fund and, as has been mentioned, it appears that the fund will probably be supporting Tory constituencies by most, and it will bypass the Senedd in the process. The UK Government previously said these words, 'When they consider it appropriate, they will seek advice from the Welsh Government on projects in Wales.' How very kind of the Westminster Government to consider, when they think appropriate, the elected Government of the people of Wales. Is the Counsel General aware of any discussions between the Welsh Government and this newly named department, and does he agree with me that this is a third example of a power grab by the Tory Government in Westminster?
Welsh: Mae fy nghwestiwn olaf yn debyg i gwestiwn Mark Isherwood, ond mae'n debyg na fyddwch yn synnu ei fod o bersbectif gwahanol. Mae'n ymwneud â'r adran godi'r gwastad sydd newydd ei henwi, o dan arweinyddiaeth Michael Gove, sy'n arwr i rai pobl yno mae'n debyg. Nawr, maent yn gyfrifol am ddosbarthu'r gronfa godi'r gwastad, ac fel y nodwyd, ymddengys y bydd y gronfa'n cefnogi etholaethau Torïaidd yn bennaf yn ôl pob tebyg, ac yn pasio heibio i'r Senedd yn y broses. Mae Llywodraeth y DU wedi dweud y geiriau hyn o'r blaen, 'Lle maent yn ystyried bod hynny'n briodol, byddant yn ceisio cyngor gan Lywodraeth Cymru ar brosiectau yng Nghymru.' Dyna garedig yw Llywodraeth San Steffan i ystyried Llywodraeth etholedig pobl Cymru pan fyddant o'r farn fod hynny'n briodol. A yw'r Cwnsler Cyffredinol yn ymwybodol o unrhyw drafodaethau rhwng Llywodraeth Cymru a'r adran hon sydd newydd ei henwi, ac a yw'n cytuno â mi mai hon yw'r drydedd enghraifft o gipio pŵer gan Lywodraeth y Torïaid yn San Steffan?
English: Question 3, or in this case, question 4, Rhys ab Owen. [ Laughter. ]
Welsh: Cwestiwn 3, neu, yn yr achos yma, cwestiwn 4, Rhys ab Owen. [ Chwerthin. ]
English: Let me just get it up.
Welsh: Gadewch i mi ei godi.
English: I was getting so excited with the - [ Interruption.]
Welsh: Roeddwn wedi cyffroi cymaint gyda'r - [ Torri ar draws.]
English: Would you like me to read it for you, Rhys?
Welsh: A hoffech chi i mi ei ddarllen ar eich rhan, Rhys?
English: Thank you. Again on a very important issue, the Welsh Government has repeatedly expressed concerns to the UK Government about women who had their state pension age raised without effective or sufficient notification. We await the result of the ongoing ombudsman's investigation, which will determine whether the communication failings led to an injustice.
Welsh: Diolch. Unwaith eto, ar fater pwysig iawn, mae Llywodraeth Cymru wedi mynegi pryderon dro ar ôl tro i Lywodraeth y DU ynghylch menywod y codwyd eu hoedran pensiwn y wladwriaeth heb hysbysiad effeithiol na digonol. Rydym yn aros am ganlyniad ymchwiliad parhaus yr ombwdsmon, a fydd yn penderfynu a arweiniodd y methiannau cyfathrebu at anghyfiawnder.
English: Diolch yn fawr. The Counsel General will be aware, from his own constituency inbox and surgeries, the difficulties of many ladies born in the 1950s who find themselves, because of the lack of communication by the Department for Work and Pensions about the changes to the state pension, in this awful situation. And tragically, many of these women died before they received a penny of the pensions they deserve. I'm aware in the last Senedd that there was cross-party support to help these ladies get justice. Does the new Welsh Government have any plans to provide support for these women?
Welsh: Diolch yn fawr. Bydd y Cwnsler Cyffredinol yn ymwybodol, o'i fewnflwch a chymorthfeydd yn ei etholaeth ei hun, o'r anawsterau sy'n wynebu llawer o fenywod a aned yn y 1950au ac sydd yn y sefyllfa ofnadwy hon o ganlyniad i ddiffyg cyfathrebu gan yr Adran Gwaith a Phensiynau ynghylch y newidiadau i bensiwn y wladwriaeth. Ac yn drasig, bu farw llawer o'r menywod hyn cyn cael ceiniog o'r pensiynau y maent yn eu haeddu. Gwn y cafwyd cefnogaeth drawsbleidiol yn y Senedd ddiwethaf i helpu i sicrhau cyfiawnder i'r menywod hyn. A oes gan Lywodraeth newydd Cymru unrhyw gynlluniau i ddarparu cymorth i'r menywod hyn?
English: Can I just, first of all, in response to that further question - and I'm sure you'd want to join in - actually praise the work of the Women Against State Pension Inequality campaign and those women who have so assiduously campaigned against what is a very, very gross injustice? And I'm sure there's probably not a single Member of this Senedd who does not know a large number of people who've been affected by this injustice. The findings from the Parliamentary and Health Service Ombudsman report were published in July, and they've highlighted the concerns that have been expressed by the Member and, I think, by many other Senedd Members and, I believe, across parties. What I can say is that this is nothing new to Welsh Government. Welsh Government Ministers in this devolved area have been making representations since 2016 on the issue of the injustice and the need for that to be resolved - Lesley Griffiths wrote on 23 February 2016; Julie James wrote in February 2018. There were further letters on 16 May 2019, 21 June 2019, 23 November 2020 and 12 February 2021. So, I think we are all watching very closely to see what the outcome will be of the further investigations that are taking place by the ombudsman, and if there is a confirmation that there has been an injustice, then that injustice must be remedied. And that will be the position of the Welsh Government: to actually support all the women within Wales to ensure that justice is delivered by the UK Government in the area that's within their responsibility and obligation.
Welsh: A gaf fi, yn gyntaf oll, mewn ymateb i'r cwestiwn pellach hwnnw - ac rwy'n siŵr y byddech yn awyddus i ymuno - ganmol gwaith yr ymgyrch Menywod yn Erbyn Anghydraddoldeb Pensiwn y Wladwriaeth a'r menywod sydd wedi ymgyrchu mor ddiwyd yn erbyn yr anghyfiawnder dybryd hwn? Ac rwy'n siŵr nad oes unrhyw Aelod o'r Senedd hon nad ydynt yn adnabod nifer fawr o bobl yr effeithiwyd arnynt gan yr anghyfiawnder hwn. Cyhoeddwyd canfyddiadau adroddiad yr Ombwdsmon Seneddol a Gwasanaeth Iechyd ym mis Gorffennaf, ac maent wedi tynnu sylw at y pryderon a fynegwyd gan yr Aelod, a chan lawer o Aelodau eraill o'r Senedd, ac ar draws y pleidiau, rwy'n credu. Yr hyn y gallaf ei ddweud yw nad yw hyn yn unrhyw beth newydd i Lywodraeth Cymru. Mae Gweinidogion Llywodraeth Cymru yn y maes datganoledig hwn wedi bod yn gwneud sylwadau ers 2016 ar fater yr anghyfiawnder a'r angen i unioni'r sefyllfa - ysgrifennodd Lesley Griffiths ar 23 Chwefror 2016; ysgrifennodd Julie James ym mis Chwefror 2018. Cafwyd llythyrau pellach ar 16 Mai 2019, 21 Mehefin 2019, 23 Tachwedd 2020 a 12 Chwefror 2021. Felly, rwy'n credu bod pob un ohonom yn edrych yn agos iawn i weld beth fydd canlyniad ymchwiliadau pellach yr ombwdsmon, ac os ceir cadarnhad fod anghyfiawnder wedi digwydd, mae'n rhaid unioni'r anghyfiawnder hwnnw. A dyna fydd safbwynt Llywodraeth Cymru: cefnogi'r holl fenywod yng Nghymru i wneud yn siŵr bod Llywodraeth y DU yn sicrhau cyfiawnder yn y maes sydd o fewn eu cyfrifoldeb a'u rhwymedigaeth.
English: Thank you for your question. Whether legal advice is required in relation to a request to call in a planning application is decided on an individual basis and is subject to legal professional privilege.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Mae'r cwestiwn a oes angen cyngor cyfreithiol mewn perthynas â chais i alw cais cynllunio i mewn yn cael ei benderfynu ar sail unigol ac yn destun braint broffesiynol gyfreithiol.
English: Thank you. Now, as of 3 September, the Welsh Government has 56 call-in planning applications without any final decision. Examples: live application case 1236, commenced in 2017; case 1069, 2016; and, shockingly, two open cases, of 319 and 320, commenced on 2 August 2012. Now, in reviewing the situation, 'awaiting site of LPA officers' report' seems a reason for delay on at least 18 cases. Some others remain 'under consideration', despite being received in 2019. The backlog of cases with Welsh Ministers is a real point of concern and one that highlights that our clunky and complex planning process is non-functioning here at the highest level, and is reputationally damaging. Welsh Government guidance states that anyone could submit a request for a planning application to be called in for determination. Anyone can write in, but I'm aware of many that feel that the complexity of planning policy enacted by this Government is acting as a deterrent for some to participate. So, what steps, Minister, will you take, with the Minister for Climate Change, to ensure that we do have a more efficient, speedier and accessible call-in system, and one that gives a real chance to residents wishing to engage with our planning process here in Wales? Thank you.
Welsh: Diolch. Nawr, ar 3 Medi, roedd gan Lywodraeth Cymru 56 cais cynllunio wedi'u galw i mewn heb unrhyw benderfyniad terfynol. Enghreifftiau: achos cais byw 1236, a gychwynnwyd yn 2017; achos 1069, 2016; ac yn syfrdanol, dau achos agored, sef 319 a 320, a gychwynnwyd ar 2 Awst 2012. Nawr, wrth adolygu'r sefyllfa, ymddengys bod 'aros am adroddiad swyddogion yr awdurdod cynllunio lleol' yn rheswm dros oedi mewn o leiaf 18 achos. Mae eraill yn parhau i fod 'dan ystyriaeth', er iddynt ddod i law yn 2019. Mae'r ôl-groniad o achosion sydd gan Weinidogion Cymru yn destun cryn bryder ac yn un sy'n tynnu sylw at y ffaith nad yw ein proses gynllunio letchwith a chymhleth yn gweithredu yma ar y lefel uchaf, a'i bod yn niweidiol i'n henw da. Mae canllawiau Llywodraeth Cymru yn nodi y gallai unrhyw un wneud cais i gais cynllunio gael ei alw i mewn am benderfyniad. Gall unrhyw un ysgrifennu cais, ond rwy'n ymwybodol o lawer sy'n teimlo bod cymhlethdod y polisi cynllunio a weithredir gan y Llywodraeth hon yn atal rhai rhag gwneud hynny. Felly, pa gamau a gymerwch, Weinidog, gyda'r Gweinidog Newid Hinsawdd, i sicrhau bod gennym system alw i mewn fwy effeithlon, cyflym a hygyrch, ac un sy'n rhoi cyfle go iawn i breswylwyr sy'n dymuno ymgysylltu â'n proses gynllunio yma yng Nghymru? Diolch.
English: Well, thank you for those comments. I'm sure the Minister for Climate Change is listening at this very moment to the points, and I'm sure, if not, that the details of the points you have made will be drawn to her attention. You will appreciate that it's not possible for me to comment on any individual applications, and applications where it would be totally inappropriate for me in terms of my responsibilities to comment further. But I'm sure you will also be pleased on the proposals that I announced yesterday - that we are looking at a consolidation Bill in respect of planning law to at least make the planning system simpler, clearer and more accessible.
Welsh: Wel, diolch am eich sylwadau. Rwy'n siŵr bod y Gweinidog Newid Hinsawdd yn gwrando ar y pwyntiau ar yr union foment hon, ac rwy'n siŵr, os nad yw, y caiff manylion y pwyntiau a wnaethoch eu dwyn i'w sylw maes o law. Fe fyddwch yn deall nad oes modd i mi wneud sylwadau ar unrhyw geisiadau unigol, a cheisiadau lle byddai'n hollol amhriodol i mi wneud sylwadau pellach oherwydd fy nghyfrifoldebau. Ond rwy'n siŵr y byddwch hefyd yn falch o'r cynigion a gyhoeddais ddoe - ein bod yn edrych ar Fil cydgrynhoi mewn perthynas â chyfraith gynllunio er mwyn gwneud y system gynllunio o leiaf yn symlach, yn gliriach ac yn fwy hygyrch.
English: I thank the Member for his question on an issue that he knows is close to my heart. We can raise knowledge and awareness of workers' rights and promote access to support and advice. As part of our commitments to fair work, we collaborated with social partners on a workers' rights and responsibilities campaign, and we will build on this as we continue to advance fair work.
Welsh: Diolch i'r Aelod am ei gwestiwn ar fater sy'n agos at fy nghalon, fel y mae'n gwybod. Gallwn gynyddu gwybodaeth a chodi ymwybyddiaeth o hawliau gweithwyr a hyrwyddo mynediad at gymorth a chyngor. Fel rhan o'n hymrwymiadau i waith teg, buom yn cydweithio â phartneriaid cymdeithasol ar ymgyrch hawliau a chyfrifoldebau gweithwyr, a byddwn yn adeiladu ar hyn wrth inni barhau i ddatblygu gwaith teg.