English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I wonder if we could take a moment to reflect on the regrettable and bizarre situation that we're in. We're talking about preparedness for various Brexit scenarios, every one of which will result in us being worse off than we are now. We are preparing simply to minimise the damage we inflict on ourselves. I welcome much of the Welsh Government's preparation, but it is a strange situation indeed, because preparing usually means planning for a specific event, but instead, Governments are forced to allocate resources to different scenarios knowing that some of it will be wasted. The Minister talks about unicorns. It's fitting, because we seem to be in a topsy-turvy world, not just because we're preparing for something we can't foresee, but also because every decision taken by those in power in Westminster appears to be a proxy for something else. The referendum in 2016 was called as an attempt by David Cameron to placate the Eurosceptic wing of his party. People voted partly based on untruths, and now, the likely policy of the UK Government, be it under Boris Johnson or Jeremy Hunt, will be designed to appeal to the fewer than 160,000 Conservative Party members who will elect our next Prime Minister. Keeping the Conservative Party together has become a drama played out on the international stage. I might say, 'As flies to wanton Tories are we in this scenario, they play us for their sport', but I know my Shakespeare, and I don't think either candidate will turn out to be a reformed, benevolent Lear figure at the end of this contest. As I've said, I welcome the steps that the Welsh Government is taking to prepare for a catastrophic 'no deal' - and it will be catastrophic - and I'd like to thank officials who are working so hard on this behind the scenes. Brexit has wasted unimaginable time, resource and opportunity. According to a recent report by S&P Global ratings, Brexit has cost the British economy £66 billion in just under three years. That's £1,000 per person - it hasn't happened yet - due to lack of growth that would otherwise have been expected, on top of funds directly spent on preparation. A topsy-turvy world indeed. In respect of financial preparation for 'no deal', would the Minister update us on any progress in attempts to secure extra funding for Wales were 'no deal' unleashed upon us? How far have discussions reached and how much do you hope to secure? In terms of the time we've got left until the current Halloween exit date, would the Minister give his legal interpretation of what would happen were all relevant Brexit legislation not passed in time? If we find ourselves with an incoherent or gap-filled statute book, how will it affect this place's ability to function? I'd like to welcome steps to support EU citizens. A constituent of mine who is an EU citizen has lived in the UK for the past 50 years, and is now very concerned since she let her non-UK passport lapse in the 1980s and is unable to pay for UK citizenship. Real people's lives are being turned upside down, day in, day out, by this uncertainty; anything we can do to help them is incredibly welcome. So, would the Minister please give a little detail about how the Government intends to reach out to those people to offer support? Finally, Minister, you mention in your statement that if there is a snap general election, 'we will do all that we can to persuade the UK Labour Party' to cancel Brexit entirely. Could you please clarify who 'we' are in this instance? Is that the Labour-Lib Dem coalition Government in Wales, or does this refer to Welsh Labour? UK Labour has made it clear they're in favour of a referendum, so long as they're not in a position to deliver it, and will deliver Brexit if they're in Government. So, if your efforts to change that position fail, will Welsh Labour stand on a different manifesto from UK Labour, and if so, could you countenance breaking away as a separate entity, so that your MPs can be subject to a different whip in Westminster, or will we have a situation where the Labour Welsh Government's policy is at odds with the Labour Party manifesto? I ask for clarity in these topsy-turvy times.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Tybed a allem ni gymryd ennyd i fyfyrio ar y sefyllfa anffodus a rhyfedd yr ydym ni ynddi. Rydym ni'n sôn am barodrwydd ar gyfer gwahanol sefyllfaoedd o ran Brexit, a bydd pob un o'r rhain yn golygu y byddwn yn waeth ein byd nag yr ydym ni nawr. Yn syml rydym ni'n paratoi'n i leihau'r niwed yr ydym yn ei achosi i ni ein hunain. Croesawaf lawer o baratoadau Llywodraeth Cymru, ond mae'n sefyllfa ryfedd yn wir, gan fod paratoi fel arfer yn golygu cynllunio ar gyfer digwyddiad penodol, ond yn lle hynny, mae Llywodraethau yn cael eu gorfodi i ddyrannu adnoddau ar gyfer gwahanol sefyllfaoedd gan wybod y bydd rhywfaint yn cael ei wastraffu. Mae'r Gweinidog yn sôn am wneud yr amhosib. Mae'n addas, oherwydd mae'n ymddangos ein bod ni mewn byd sydd a'i wyneb i waered, nid yn unig oherwydd ein bod ni'n paratoi am rywbeth na allwn ni ei ragweld, ond hefyd oherwydd bod pob penderfyniad a wneir gan y rhai sydd mewn grym yn San Steffan i'w weld yn awdurdod ar gyfer rhywbeth arall. Galwyd y refferendwm yn 2016 fel ymgais gan David Cameron i dawelu adain Ewrosgeptig ei blaid. Pleidleisiodd pobl yn rhannol ar sail anwiredd, a nawr, bydd polisi tebygol Llywodraeth y DU, o dan Boris Johnson neu Jeremy Hunt, yn cael ei ddylunio i apelio at lai na 160,000 o aelodau'r Blaid Geidwadol a fydd yn ethol ein Prif Weinidog nesaf. Mae cadw'r Blaid Geidwadol gyda'i gilydd wedi dod yn ddrama a berfformiwyd ar y llwyfan rhyngwladol. Efallai y gallwn ddweud, ' As flies to wanton Tories are we in this scenario, they play us for their sport ', ond rwy'n gwybod fy Shakespeare, ac nid wyf yn credu y bydd y naill ymgeisydd na'r llall yn datblygu i fod yn gymeriad diwygiedig, rhadlon megis y Brenin Llyr ar ddiwedd y gystadleuaeth hon. Fel rwyf wedi'i ddweud, rwy'n croesawu'r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i baratoi ar gyfer ymadawiad trychinebus heb gytundeb - a bydd hynny'n drychinebus - a hoffwn ddiolch i swyddogion sy'n gweithio mor galed ar hyn yn y cefndir. Mae Brexit wedi gwastraffu amser, adnoddau a chyfleoedd anhygoel. Yn ôl adroddiad diweddar gan S&P Global, mae Brexit wedi costio £66 biliwn i economi Prydain mewn ychydig llai na thair blynedd. Dyna £1,000 y pen - nid yw wedi digwydd eto - oherwydd diffyg twf a fyddai wedi'i ddisgwyl fel arall, ar ben yr arian a wariwyd yn uniongyrchol ar baratoi. Byd a'i wyneb i waered yn wir. O ran y paratoadau ariannol ar gyfer ymadael heb gytundeb, a wnaiff y Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf inni am unrhyw gynnydd a wnaed o ran ceisio sicrhau cyllid ychwanegol i Gymru petai Brexit heb gytundeb yn cael ei orfodi arnom ni. Pa gynnydd a fu gyda'r trafodaethau a faint ydych chi'n gobeithio ei sicrhau? O ran yr amser sydd gennym ni ar ôl cyn y dyddiad ymadael presennol ar Galan Gaeaf, a wnaiff y Gweinidog roi ei ddehongliad cyfreithiol o'r hyn a fyddai'n digwydd pe na bai'r holl ddeddfwriaeth Brexit berthnasol yn cael ei phasio mewn pryd? Os cawn ein hunain â llyfr statud aneglur neu un yn llawn bylchau, sut bydd hyn yn effeithio ar allu'r lle hwn i weithredu? Hoffwn groesawu camau i gefnogi dinasyddion yr UE. Mae un o'm hetholwyr sy'n ddinesydd yr UE wedi bod yn byw yn y DU ers 50 mlynedd, ac mae'n bryderus iawn erbyn hyn gan iddi adael i'w phasbort, nad oedd yn un y DU, ddod i ben yn y 1980au ac nid yw'n gallu talu am ddinasyddiaeth y DU. Mae bywydau pobl go iawn yn cael eu troi wyneb i waered, o ddydd i ddydd, gan yr ansicrwydd hwn; mae croeso mawr i unrhyw beth y gallwn ei wneud i'w helpu. Felly, a fyddai'r Gweinidog cystal â rhoi ychydig o fanylion ynghylch sut y mae'r Llywodraeth yn bwriadu ymestyn at y bobl hynny i gynnig cymorth? Yn olaf, Gweinidog, rydych yn dweud yn eich datganiad, petai etholiad cyffredinol brys yn digwydd; gwnawn bopeth a allwn ni i ddarbwyllo Plaid Lafur y DU i ddiddymu Brexit yn gyfan gwbl. A wnewch chi egluro pwy yw 'ni' yn yr achos hwn? Ai dyna'r Llywodraeth glymblaid Llafur-Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, ynteu a yw hyn yn cyfeirio at Lafur Cymru? Mae Llafur y DU wedi datgan yn glir ei bod o blaid refferendwm, cyn belled ag nad yw mewn sefyllfa i gyflawni hynny, ac y bydd yn cyflawni Brexit os ydy hi mewn Llywodraeth. Felly, os bydd eich ymdrechion i newid y sefyllfa honno yn methu, a fydd Llafur Cymru yn sefyll ar faniffesto gwahanol i Lafur y DU, ac os felly, a fyddech yn cymeradwyo torri'n rhydd i fod yn endid ar wahân, fel y gall eich ASau fod o dan chwip gwahanol yn San Steffan, neu a fydd gennym ni sefyllfa lle bydd polisi Llywodraeth Lafur Cymru yn groes i faniffesto'r Blaid Lafur? Rwy'n gofyn am eglurder yn y cyfnod cythryblus hwn.