English: At the very heart of these proposals is to ensure that the provision is there to meet the needs of the 34,000 autistic people in Wales, and also to ensure that autism is given its own statutory identity. The intention of this Bill is to secure consistent and continued provision of all autism services across Wales. At present, the current autism strategic action plan is only in place until 2020, and so there is no certainty of any continued prioritisation of the provision of autism services beyond that point. We know that in both England and Northern Ireland, there is legislation requiring those Governments to publish an autism strategy for adults, and for adults and children respectively, and I hope that Wales will join both of these countries in establishing legislation on a cross-party basis that works to deliver real outcomes for the autism community. By creating a legal requirement to publish an autism strategy via the proposed autism Bill, it will help to ensure a level of permanence in the delivery of care and support services for people living with autism across the country. This proposed Bill would fundamentally at its core ensure a continued and dedicated focus on the needs of people with autism, regardless of the colour of Welsh Governments in the future. People living in Wales with autism can be sure that regardless of the outcome of Assembly elections, the provision of autism services will continue to remain a solid priority for any incoming Welsh Government. In effect, this Bill will depoliticise the provision of autism services and ensure that it will no longer be a political issue. I'm sure all Members will agree that in order to provide effective services, health boards and local authorities need to know the extent of demand in their own local areas. I completely accept that diagnosing autism can be very complex and that it will involve multi-agency and specialist assessments that must be carried out by experts in their field of work. Currently, under the Social Services and Well-Being (Wales) Act 2014, local authorities and health boards are required to produce population assessments to assess the levels of need for care and support services in their areas. I understand that one of the core themes of these population assessments is learning disability, which should include autism. However, there are very real concerns that there is a risk that the distinctive needs of people with autism could be subsumed within the broader category of learning disabilities, meaning that the needs of autistic people go unmet once more. Therefore, this Bill is seeking to establish practices, including the collection of reliable and relevant data, on the numbers and needs of autistic children and adults, so that local areas can plan and co-ordinate the delivery of services accordingly. It's essential that clear pathways to the diagnosis of autism are established in local areas, and that those affected by autism have access to clear, understandable information about pathways. I sincerely hope that the Welsh Government will publish a best practice diagnostic assessment pathway, including how to access assessment as well as expected waiting times between each stage of the process. It's so important that parents and families across Wales understand the entire process of care from start to finish, so that they know exactly what they can expect at each stage, and so they are aware of what support is available. This Bill, if given leave to be introduced, would enable health boards across Wales to be accountable in law for the provision of a clear pathway for adults and children.
Welsh: Yn ganolog i'r cynigion hyn, mae sicrhau bod y ddarpariaeth yno i ateb anghenion y 34,000 o bobl awtistig yng Nghymru, a hefyd i sicrhau bod awtistiaeth yn cael ei hunaniaeth statudol ei hun. Bwriad y Bil yw sicrhau bod pob gwasanaeth awtistiaeth yn cael ei ddarparu'n gyson ac yn barhaus ledled Cymru. Ar hyn o bryd, mae'r cynllun gweithredu strategol cyfredol ar awtistiaeth ar waith tan 2020 yn unig, ac felly nid oes unrhyw sicrwydd y bydd darparu gwasanaethau awtistiaeth yn cael unrhyw flaenoriaeth barhaus wedi hynny. Rydym yn gwybod bod deddfwriaeth yn Lloegr a Gogledd Iwerddon yn ei gwneud yn ofynnol i'r Llywodraethau hynny gyhoeddi strategaeth awtistiaeth ar gyfer oedolion, ac ar gyfer oedolion a phlant, ac rwy'n gobeithio y bydd Cymru'n ymuno â'r ddwy wlad i sefydlu deddfwriaeth ar sail drawsbleidiol sy'n gweithio i sicrhau canlyniadau go iawn i'r gymuned awtistiaeth. Trwy greu gofyniad cyfreithiol i gyhoeddi strategaeth awtistiaeth drwy'r Bil awtistiaeth arfaethedig, bydd yn helpu i sicrhau lefel o barhauster o ran darparu gwasanaethau gofal a chymorth i bobl sy'n byw gydag awtistiaeth ar draws y wlad. Byddai'r Bil arfaethedig yn sicrhau bod ffocws parhaus a phwrpasol ar anghenion pobl ag awtistiaeth yn sylfaen ganolog iddo, beth bynnag fo lliw Llywodraethau yn y dyfodol yng Nghymru. Gall pobl ag awtistiaeth sy'n byw yng Nghymru fod yn sicr beth bynnag fo canlyniad etholiadau'r Cynulliad, y bydd darparu gwasanaethau awtistiaeth yn parhau i fod yn flaenoriaeth gadarn i unrhyw Lywodraeth Cymru a ddaw i rym. I bob pwrpas, bydd y Bil hwn yn dadwleidyddoli darparu gwasanaethau awtistiaeth ac yn sicrhau na fydd yn fater gwleidyddol mwyach. Rwy'n siŵr y bydd pob Aelod yn cytuno bod angen i fyrddau iechyd ac awdurdodau lleol wybod beth yw maint y galw yn eu hardaloedd lleol eu hunain er mwyn darparu gwasanaethau effeithiol. Rwy'n derbyn yn llwyr fod gwneud diagnosis o awtistiaeth yn gallu bod yn gymhleth iawn ac y bydd yn cynnwys asesiadau amlasiantaethol ac arbenigol sy'n rhaid eu cyflawni gan arbenigwyr yn eu maes gwaith. Ar hyn o bryd, o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014, mae'n ofynnol i awdurdodau lleol a byrddau iechyd gynhyrchu asesiadau poblogaeth i asesu'r lefelau o angen am wasanaethau gofal a chymorth yn eu hardaloedd. Deallaf mai un o themâu craidd yr asesiadau poblogaeth hyn yw anabledd dysgu, a ddylai gynnwys awtistiaeth. Fodd bynnag, mae yna bryderon go iawn fod yna berygl y gallai anghenion penodol pobl ag awtistiaeth gael eu cynnwys yng nghategori ehangach anableddau dysgu, sy'n golygu unwaith eto na fydd anghenion pobl awtistig yn cael eu diwallu. Felly, mae'r Bil hwn yn ceisio sefydlu arferion, gan gynnwys casglu data dibynadwy a pherthnasol ar niferoedd ac anghenion plant ac oedolion awtistig, fel y gall ardaloedd lleol gynllunio a chydlynu'r modd y caiff gwasanaethau eu darparu yn unol â hynny. Mae'n hanfodol fod llwybrau clir at ddiagnosis awtistiaeth yn cael eu sefydlu mewn ardaloedd lleol, a bod gan y rhai yr effeithir arnynt gan awtistiaeth fynediad at wybodaeth glir a dealladwy am y llwybrau. Rwy'n mawr obeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi llwybr asesu diagnostig yn seiliedig ar arferion gorau, gan gynnwys sut i gael asesiad yn ogystal ag amseroedd aros disgwyliedig rhwng pob cam o'r broses. Mae mor bwysig fod rhieni a theuluoedd ledled Cymru yn deall holl broses gofal o'r dechrau i'r diwedd, fel eu bod yn gwybod yn union beth y gallant ei ddisgwyl ar bob cam, ac felly eu bod yn ymwybodol o'r cymorth sydd ar gael. Byddai'r Bil, o gael ei gyflwyno, yn galluogi byrddau iechyd ledled Cymru i fod yn atebol yn gyfreithlon am ddarparu llwybr clir ar gyfer oedolion a phlant.