English: Can I thank the Minister for this statement today? And can I, Deputy Presiding Officer, also acknowledge the outstanding contribution that you've made in this field, which has gained international recognition? I believe that the publication of this expert group's road map is a landmark for everyone concerned to ensure that people living in high-rise buildings are safe and feel safe, and I do hope that the Minister will continuously update the Assembly on the progress the Government now makes towards implementing its recommendations, and we will have a full response in May. This is very important work and does require full analysis. I'm pleased to hear that the Minister has already accepted the panel's recommendations regarding the retrofitting of sprinklers in high-rise buildings, as this is something that was recommended by the Equality, Local Government and Communities Committee's report into fire safety in high-rise buildings. I was part of the committee when it did that work, and I know it has influenced the work of the panel. Something that's been very clear to me since the tragedy of Grenfell is that the current system simply isn't fit for purpose, as the Minister indeed repeated today, and as the Hackitt report also found. The fact that a tragedy on this scale could happen in the twenty-first century shocked all of us, and focused attention on other high-rise developments across the country, including the private sector - not just the safety of how we design, build and manage high-rise residential buildings, but also how we listen to and respect the views of the people who call a high-rise building home. We in the Conservatives completely agree with the conclusions of both the committee report and the expert panel's report, whose recommendations should now be the basis for a more robust system. A worrying gap at the moment is the absence of a clear duty holder during the building design and construction process, confusion during hand-over of responsibility once building work is completed, and a confusing overlap on the responsibility of the various regulations. Additionally, I was concerned to find out that there is no clear set of standards or expectations for many of the professions involved in the design and construction of these buildings, or the maintenance of fire safety in occupied buildings, and the capacity issues, which can impair the ability of regulators to undertake their work. These are very serious matters indeed. Yesterday's road map itself states, 'We need to ensure that reform is ambitious and promotes adequate culture change within the sector.' I think that the fact that many of the recommendations overlap with the committee's report is testament to that need to change culture in regard to safety. Throughout this report, there's a clear need for significant new legislation to deliver on many of the recommendations for change, and it's important that a future legislative programme is coherent. But I do hope it can be done as quickly as possible, paying regard to due diligence of course, and I'm sure the Minister will get the full co-operation of all parties in this Assembly. If that legislation could come in this Assembly, I think that would be a marvellous testament to the urgency we all give this work. But I do realise that's an ambitious call. As the panel have stated, it will of course take time to get this right, and the Minister is quite correctly looking at all these matters with due seriousness so that we can have the fullest of responses. But the need for interim work is clear, and I do hope that the energy that the Minister indicated this afternoon is taken forward in May, so that we do as much as we can as quickly as we can. For instance, in the first place, reform or merging of databases, and the better engagement of residents - I think that's very important. I was pleased to hear the Minister refer to that a moment ago. I met with representatives of housing associations just this morning, and they indicated that they would be undertaking this engagement exercise as a matter of priority. I hope that that spirit will be seen in the Welsh Government's response also. To conclude, Deputy Presiding Officer, I'd like to take this opportunity to thank the panel for their thorough work. It's now for us to ensure that the recommendations are taken forward. I know that the Welsh Government can rely on the support of the Conservative group here to get this right, but it does need to be got right quickly. Thank you.
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Gweinidog am y datganiad hwn heddiw? Ac a gaf i hefyd, Dirprwy Lywydd, gydnabod y cyfraniad rhagorol yr ydych chi wedi ei wneud yn y maes hwn, sydd wedi ennill cydnabyddiaeth ryngwladol? Credaf fod cyhoeddi'r cyngor hwn gan y grŵp arbenigol yn garreg filltir i bawb sy'n gysylltiedig ar gyfer sicrhau bod pobl sy'n byw mewn blociau adeiladau yn ddiogel ac yn teimlo'n ddiogel, ac rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Cynulliad ar y cynnydd y bydd y Llywodraeth yn ei wneud nawr gyda gweithredu ei argymhellion, a bydd ymateb llawn i ni ym mis Mai. Gwaith pwysig iawn yw hwn ac mae'n gofyn am ddadansoddiad llawn. Rwy'n falch o glywed bod y Gweinidog eisoes wedi derbyn argymhellion y panel ar ôl-osod systemau chwistrellu mewn adeiladau blociau uchel, gan fod hynny'n rhywbeth a argymhellwyd gan adroddiad y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ar ddiogelwch tân mewn adeiladau blociau uchel. Roeddwn i'n rhan o'r pwyllgor pan wnaeth y gwaith hwnnw, ac rwy'n gwybod ei fod wedi dylanwadu ar waith y panel. Un peth sydd wedi bod yn amlwg iawn i mi ers trychineb Grenfell yw nad yw'r system bresennol yn addas i'r diben, fel y dywedodd y Gweinidog eto heddiw'n wir, ac fel y canfu adroddiad Hackitt hefyd. Mae'r ffaith y gallai trychineb ar y raddfa hon ddigwydd yn yr unfed ganrif ar hugain yn sioc i bawb ohonom, ac fe wnaeth ganolbwyntio sylw ar adeiladau preswyl uchel eraill ledled y wlad, gan gynnwys y sector preifat - nid yn unig ddiogelwch o ran dylunio, adeiladu a rheoli blociau adeiladau preswyl, ond hefyd sut yr ydym ni'n clywed ac yn parchu barn y bobl sy'n ymgartrefu mewn adeilad bloc uchel. Rydym ni yn y Blaid Geidwadol yn cytuno'n llwyr â chasgliadau adroddiad y pwyllgor yn ogystal ag adroddiad y panel arbenigol, y dylai ei argymhellion fod yn sail erbyn hyn i system fwy cadarn. Un bwlch sy'n peri pryder ar hyn o bryd yw absenoldeb deiliad dyletswydd pendant yn ystod y broses o ddylunio a saernïo'r adeilad, dryswch yn ystod trosglwyddo'r cyfrifoldeb pan fydd y gwaith adeiladu wedi ei gwblhau, a gorgyffyrddiad dryslyd o ran y cyfrifoldeb am y rheoliadau amrywiol. Yn ogystal â hynny, roeddwn i'n bryderus o ddarganfod nad oes yna unrhyw set glir o safonau neu ddisgwyliadau ar gyfer llawer o'r proffesiynau sy'n ymwneud â dylunio a saernïo'r adeiladau hyn, neu gynnal a chadw diogelwch tân mewn adeiladau sydd â phobl yn byw ynddyn nhw, a'r materion o ran cynhwysedd, a all amharu ar allu rheolyddion i wneud eu gwaith nhw. Mae'r rhain yn faterion difrifol iawn wir. Mae cyngor ddoe ei hun yn mynegi, 'Mae angen sicrhau bod y diwygio yn uchelgeisiol ac yn hyrwyddo newid diwylliant sy'n ddigonol o fewn y sector.' Rwyf i o'r farn bod y ffaith fod llawer o'r argymhellion yn gorgyffwrdd ag adroddiad y pwyllgor yn tystio i'r angen am newid diwylliant o ran diogelwch. Drwy gydol yr adroddiad hwn, gwelir yn amlwg yr angen am ddeddfwriaeth newydd sylweddol i gyflawni nifer o'r argymhellion ar gyfer newid, ac mae'n bwysig bod y rhaglen ddeddfwriaethol yn gydlynol yn y dyfodol. Ond rwy'n gobeithio y gellir gwneud hyn mor gyflym â phosibl, gan roi diwydrwydd dyladwy wrth gwrs, ac rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog yn cael cydweithrediad llawn holl bleidiau'r Cynulliad. Pe gallai'r ddeddfwriaeth honno ddigwydd yn y Cynulliad hwn, credaf y byddai hynny'n dyst ffyddlon i'r flaenoriaeth yr ydym i gyd yn ei rhoi i'r gwaith hwn. Ond rwy'n sylweddoli bod honno'n alwad uchelgeisiol. Fel y nodwyd gan y panel, bydd hyn, wrth gwrs, yn cymryd amser i'w wneud yn iawn, ac mae'r Gweinidog yn gwbl briodol yn edrych ar y materion hyn â difrifoldeb dyladwy fel y gallwn ni gael yr ymateb llawnaf posibl. Ond mae'r angen yn eglur am waith yn y cyfamser, ac rwy'n gobeithio y bydd yr angerdd a ddangosodd y Gweinidog y prynhawn yma yn para ym mis Mai, fel ein bod ni'n gwneud cymaint ag y gallwn ni a hynny mor gyflym ag y gallwn ni. Er enghraifft, yn y lle cyntaf, diwygio neu uno cronfeydd data, ac ymgysylltu'n well â thrigolion - credaf fod hynny'n bwysig iawn. Roeddwn i'n falch o glywed y Gweinidog yn cyfeirio at hynny funud yn ôl. Fe wnes i gyfarfod â chynrychiolwyr o gymdeithasau tai fore heddiw, ac roedden nhw'n nodi y bydden nhw'n cynnal yr ymarfer ymgysylltu hwn fel mater o flaenoriaeth. Rwy'n gobeithio y bydd yr ysbryd hwnnw i'w weld yn ymateb Llywodraeth Cymru hefyd. I gloi, Dirprwy Lywydd, hoffwn achub ar y cyfle hwn i ddiolch i'r panel am ei waith trylwyr. Ein cyfrifoldeb ni nawr yw sicrhau bod yr argymhellion yn cael eu cyflwyno. Rwy'n gwybod y gall Llywodraeth Cymru ddibynnu ar gefnogaeth y grŵp Ceidwadol yma i wneud hyn yn iawn, ond mae angen ei wneud yn iawn a hynny ar fyrder. Diolch.