English: Ever since plans to introduce compulsory voter ID were introduced, Plaid Cymru has opposed them, and we will continue to oppose them. In 2019, we signed the joint letter from opposition parties urging the UK Government to scrap the policy, and, as we've already heard, we opposed the LCM, sending a strong message from this Senedd to the Westminster Government that we do not support these proposals here in Wales. The introduction of compulsory voter ID will disenfranchise particularly younger and black, Asian and minority ethnic voters, who are less likely to have the documents required to vote. The increasing divergence between UK and Welsh devolved elections is also worrying, given that voting rights for Welsh elections have been extended to all those over 16 years of age, including foreign nationals resident in Wales. Whilst Welsh elections are becoming more inclusive and democratic, the same cannot be said of Westminster, which is doing exactly the opposite. The UK Government's own figures show that 2 million people, including almost 100,000 people here in Wales, could be deprived of the ability to vote as a result of these plans. The UK Government has received multiple warnings from campaigning groups about the problems of the policy and that it is a huge overreaction to the issue of voter fraud, which happens very rarely. Where are the facts in that regard? Jenny Rathbone was quite right to raise that in the Welsh context. Indeed, analysis by the Electoral Reform Society in 2019 found that, of the 266 allegations investigated by police in the 2018 local elections, only eight involved claims of voter impersonation, which voter ID is intended to reduce. Of the eight cases, no action was taken in seven, and one was resolved locally. In contrast, 140 of the allegations were about campaigning offences. In 2020, the police investigated 15 cases of voter fraud, and only three remain under investigation. A truly democratic nation empowers its citizens to engage in democratic processes. In the Senedd election in May, we know that at least 35,000 16 and 17-year-olds hadn't taken the chance to vote for the first time. Fifty-four per cent of this age bracket failed to register. Indeed, the rate of registration for the general population of Wales is 76.4 per cent; we're all duty bound to improve this. According to a report by the Commission on Race and Ethnic Disparities published in November of last year, 25 per cent of black Britons are not registered to vote. Consider this alongside the Government's own data that 48 per cent of black people do not hold a driver's licence. We know that participating in democracy is strongly linked to improved outcomes, and it should therefore be obvious to all that voting reform should focus on inclusion, rather than erecting barriers to voting. You can't put a price on democracy, but these changes would suggest that there is a cost to being a democratic nation, namely £34 if you are applying online, or £43 through the post, which is the cost for a first-time driver's licence, or £75.50 online or £85 through the post for a passport. In Wales, people are facing high energy and fuel prices, cuts to universal credit, higher taxes and rising inflation. Do we really believe that everyone can afford a driver's licence or a passport, particularly if they don't drive or have any plans to go abroad? [ Interruption.] Yes, Darren, I'm happy to take -
Welsh: Ers i'r cynlluniau gael eu gwyntyllu ar gyfer ei gwneud yn orfodol i bawb orfod cyflwyno dull o ID fel hyn i bleidleisio, mae Plaid Cymru wedi gwrthwynebu hyn, a byddwn yn parhau i wrthwynebu hyn. Yn 2019, fe wnaethon ni lofnodi llythyr ar y cyd gan y gwrthbleidiau yn annog Llywodraeth y Deyrnas Unedig i ddileu'r polisi, ac, fel rydym wedi clywed, fe wnaethon ni wrthwynebu'r LCM, gan anfon neges gref gan y Senedd hon i Lywodraeth San Steffan nad ydym yn cefnogi hyn yma yng Nghymru. Mae ID pleidleiswyr gorfodol yn gam a fydd yn difreinio yn benodol pleidleiswyr iau a phobl ddu, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, sy'n llai tebygol o fod â'r dogfennau gofynnol i bleidleisio. Mae'r gwahaniaeth cynyddol rhwng etholiadau y Deyrnas Unedig a rhai datganoledig Cymru yn peri pryder, o gofio bod hawliau pleidleisio ar gyfer etholiadau Cymru wedi'u hymestyn i bawb dros 16 oed, gan gynnwys gwladolion tramor sy'n byw yng Nghymru. Er bod etholiadau Cymru yn dod yn fwy cynhwysol a democrataidd, nid yw'r un peth yn wir am etholiadau San Steffan, sydd yn mynd ar drywydd cwbl groes i hynny. Mae ffigurau Llywodraeth y Deyrnas Unedig ei hunan yn dangos y gallai 2 filiwn o bobl, gan gynnwys bron i 100,000 o bobl yng Nghymru, golli'r gallu i bleidleisio o ganlyniad i'r cynlluniau hyn. Ac mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi derbyn nifer o rybuddion gan grwpiau ymgyrchu am broblemau'r polisi a'u bod yn gorymateb i broblem twyll pleidleiswyr, sy'n digwydd yn anaml iawn. Ble mae'r ffeithiau o ran hynny? Mi oedd Jenny Rathbone yn iawn i godi hynny o ran Cymru. Yn wir, canfu dadansoddiad gan y Gymdeithas Diwygio Etholiadol yn 2019 o'r 266 honiad a ymchwiliwyd gan yr heddlu yn etholiadau lleol 2018 mai dim ond wyth oedd yn ymwneud gyda dynwared pleidleiswyr, sef y broblem honedig mae ID pleidleiswyr yn ceisio ei thaclo. O'r wyth achos, ni chymerwyd unrhyw gamau mewn saith, a chafodd un ei ddatrys yn lleol. Roedd 140 o'r honiadau yn ymwneud â throseddau ymgyrchu. Yn 2020, ymchwiliodd yr heddlu i 15 achos o dwyll pleidleiswyr, a dim ond tri sy'n parhau i gael eu harchwilio. Mae cenedl wirioneddol ddemocrataidd yn un sy'n grymuso ei dinasyddion i gymryd rhan mewn prosesau democrataidd. Yn etholiad y Senedd ym mis Mai, gwyddom nad oedd o leiaf 35,000 o bobl ifanc 16 ac 17 oed wedi manteisio ar y cyfle i bleidleisio am y tro cyntaf. Methodd 54 y cant o'r braced oedran hwn â chofrestru. Yn wir, 76.4 y cant yw cyfradd cofrestru'r boblogaeth gyffredinol yng Nghymru; mae cyfrifoldeb arnom oll i wella hyn. Yn ôl adroddiad gan y Comisiwn ar Wahaniaethau Hiliol ac Ethnig a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2020, nid yw 25 y cant o Brydeinwyr du wedi cofrestru i bleidleisio. Parwch hyn gyda data'r Llywodraeth ei hun nad oes gan 48 y cant o bobl ddu drwydded yrru. Gwyddom bod cysylltiad cryf rhwng bod yn rhan o'r broses ddemocrataidd a chyflawniad, a dylai fod yn amlwg felly i bawb y dylai'r gwaith o ddiwygio'r bleidlais fod yn edrych yn benodol ar gynhwysiant, yn hytrach na'i gwneud yn anos i bobl bleidleisio. Mae democratiaeth iach yn amhrisiadwy, ond mae'r newidiadau hyn yn awgrymu bod yna gost ynghlwm â bod yn wlad ddemocrataidd, sef £34 os ydych yn gwneud cais ar-lein neu £43 drwy'r post, sef y ffi am drwydded yrru gyntaf, neu £75.50 ar-lein neu £85 drwy'r post am basport. Yng Nghymru, mae pobl yn wynebu prisiau ynni a thanwydd uchel, toriadau i gredyd cynhwysol, trethi uwch a chwyddiant cynyddol. Ydyn ni wir yn meddwl bod gan bawb yr arian i dalu am drwydded yrru neu basport, yn arbennig os nad oes ganddynt gar na bwriad i fynd dramor? [ Torri ar draws.] Grêt, Darren, hapus iawn i gymryd -