English: I think it's clear that the planet is in peril, Dirprwy Lywydd, and the overwhelming opinion of science and scientists on these matters makes that clear. That's why the IPCC have said that climate change is happening earlier and more rapidly than expected and that we have 12 years left to halt this dangerous climate change and that Governments must take immediate, radical steps to prevent it. In that sort of context, I'm very pleased that Welsh Government has requested that the climate change committee reviews emissions in Wales to make sure that we're playing our part in limiting global temperature rises to 1.5 degrees, because the urgency of the situation demands that. So, there is much that we can do as a Government, Dirprwy Lywydd, and that we can do as individuals and that organisations can do, and it's a challenge to all of us, isn't it? It isn't just a challenge to Welsh Government, it's a challenge to all Assembly Members, political parties and independents here today. For example, if we looked at agricultural support post Brexit, there are some difficult issues for political parties. We know that there's a need, in terms of land management and agricultural support, to put the environment at the forefront to a much greater extent than has happened hitherto, as we move forward, and that will create difficulties for political parties, I think, in terms of the lobbying that they receive and some of the constituencies that they represent. So, there will be a need for brave decisions as far as those matters are concerned. Obviously, there are difficult decisions for Welsh Government, and one that I'd like to highlight, which has already been highlighted here today, is transport, because transport is a very significant part of the overall picture. We know that it's perfectly possible to have a much more integrated transport system than we have here in Wales because many other countries have managed that. Obviously, we won't get there overnight, but with the metro, for example, that's one example of how we can make important and significant progress, and hopefully do that within that 12-year timespan that the IPCC flag up. So, we could put more resource into the metro than is currently planned, and we could build it more quickly if, for example, we made a decision to put the resource that's currently earmarked for the M4 relief road into the metro system instead. I would very much support that. We saw the report by the commissioner for future generations making some extremely important points. We await the inquiry report, but we will have difficult decisions to make - all of us and Welsh Government - quite quickly on that very important matter. I think that will demonstrate how serious we are about taking bold, radical and effective steps to deal with the challenges of climate change. I would like to see active travel prioritised to a greater extent as a very important part of the cultural shift that we need to make around transport to get people walking and cycling more. I would like to see us make 20 mph the default speed limit right across Wales, with the ability for local authorities, then, to take forward traffic orders for 30 mph on those inner urban roads as an exception rather than the rule. That lends itself to more cycling and walking in those areas and would, again, be a part of that approach to integrated transport, and part of the cultural change that we need. Also, Dirprwy Lywydd, I'd like to agree that I think Cardiff, as our capital city, has a responsibility to set a really good example, as cities are doing elsewhere. I think Cardiff is on that journey. It has many more 20 mph areas now. It has a lot more cycling, and, indeed, walking. It has the bike scheme, and I know it is considering radical steps when it comes to reducing the number of vehicle journeys on the roads in Cardiff, and I hope very much that we'll see those radical steps in place before long. So, it's perfectly possible to meet these challenges, Dirprwy Lywydd, but it is a major challenge to Welsh Government, to all of us, to our local authorities, to our capital city, to every organisation and individual in our country.
Welsh: Credaf ei bod yn amlwg fod y blaned mewn perygl, Ddirprwy Lywydd, ac mae barn mwyafrif helaeth y wyddoniaeth a'r gwyddonwyr ar y materion hyn yn gwneud hynny'n glir. Dyna pam y mae'r IPCC wedi dweud bod newid yn yr hinsawdd yn digwydd yn gynharach ac yn gyflymach na'r disgwyl a bod gennym 12 mlynedd i atal y newid peryglus yn yr hinsawdd a bod rhaid i Lywodraethau weithredu camau radical ar unwaith i'w atal. Yn y math hwnnw o gyd-destun, rwy'n falch iawn fod Llywodraeth Cymru wedi gofyn i'r pwyllgor newid hinsawdd adolygu allyriadau yng Nghymru i wneud yn siŵr ein bod yn chwarae ein rhan i gyfyngu'r cynnydd yn y tymheredd byd-eang i 1.5 gradd, oherwydd bod difrifoldeb y sefyllfa'n mynnu hynny. Felly, mae llawer y gallwn ei wneud fel Llywodraeth, Ddirprwy Lywydd, ac y gallwn ei wneud fel unigolion ac y gall sefydliadau ei wneud, ac mae'n her i bob un ohonom, onid yw? Nid her i Lywodraeth Cymru'n unig yw hi, mae'n her i bob un o Aelodau'r Cynulliad, y pleidiau gwleidyddol a'r Aelodau annibynnol yma heddiw. Er enghraifft, pe baem yn edrych ar gymorth amaethyddol ar ôl Brexit, ceir rhai materion anodd i bleidiau gwleidyddol. O ran rheoli tir a chymorth amaethyddol, gwyddom fod angen rhoi'r amgylchedd ar y brig i raddau llawer helaethach nag sydd wedi digwydd hyd yma wrth inni symud ymlaen, a bydd hynny'n creu anawsterau i bleidiau gwleidyddol, rwy'n credu, o ran y lobïo arnynt a rhai o'r etholaethau y maent yn eu cynrychioli. Felly, bydd angen penderfyniadau dewr o ran y materion hynny. Yn amlwg, ceir penderfyniadau anodd i Lywodraeth Cymru, ac un yr hoffwn dynnu sylw ato, a amlygwyd yma heddiw eisoes, yw trafnidiaeth, oherwydd mae trafnidiaeth yn rhan bwysig iawn o'r darlun cyffredinol. Gwyddom ei bod yn gwbl bosibl cael system drafnidiaeth sy'n llawer mwy integredig na'r hyn sydd gennym yma yng Nghymru oherwydd mae nifer o wledydd eraill wedi llwyddo i wneud hynny. Yn amlwg, ni fyddwn yn cyrraedd yno dros nos, ond mae'r metro, er enghraifft, yn un enghraifft o sut y gallwn wneud cynnydd pwysig ac arwyddocaol, ac rwy'n gobeithio gwneud hynny o fewn y cyfnod o amser o 12 mlynedd y mae'r IPCC yn ei nodi. Felly, gallem roi mwy o adnoddau tuag at y metro na'r hyn a gynlluniwyd ar hyn o bryd, a gallem ei adeiladu'n gyflymach pe baem yn gwneud penderfyniad, er enghraifft, i roi'r adnoddau a glustnodwyd ar gyfer ffordd liniaru'r M4 ar hyn o bryd tuag at y system metro yn lle hynny. Buaswn yn cefnogi hynny'n bendant iawn. Gwelsom yr adroddiad gan gomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol yn gwneud pwyntiau pwysig iawn. Rydym yn aros am adroddiad yr ymchwiliad, ond bydd gennym benderfyniadau anodd i'w gwneud - pob un ohonom a Llywodraeth Cymru - yn eithaf cyflym ar y mater pwysig hwnnw. Credaf y bydd yn dangos pa mor ddifrifol rydym ni ynglŷn â rhoi camau eofn, radical ac effeithiol ar waith i ymdrin â heriau newid hinsawdd. Hoffwn weld teithio llesol yn cael mwy o flaenoriaeth fel rhan bwysig iawn o'r newid diwylliannol sydd ei angen arnom mewn perthynas â thrafnidiaeth i wneud i bobl gerdded a beicio mwy. Hoffwn ein gweld yn gwneud 20 mya yn derfyn cyflymder diofyn ledled Cymru, gyda'r gallu i awdurdodau lleol gyflwyno gorchmynion traffig 30mya wedyn ar ffyrdd trefol mewnol fel eithriadau yn hytrach na'r arfer. Mae hynny'n mynd i arwain at feicio a cherdded mwy yn yr ardaloedd hynny ac unwaith eto, bydd yn rhan o'r ymagwedd honno tuag at drafnidiaeth integredig, ac yn rhan o'r newid diwylliannol sydd ei angen arnom. Hefyd, Ddirprwy Lywydd, hoffwn gytuno fy mod yn credu bod gan Gaerdydd, fel ein prifddinas, gyfrifoldeb i fod yn esiampl wirioneddol dda, fel y mae dinasoedd yn ei wneud mewn mannau eraill. Credaf fod Caerdydd ar y daith honno. Mae ganddi lawer mwy o ardaloedd 20 mya bellach. Mae ganddi lawer mwy o feicio, a cherdded yn wir. Mae ganddi gynllun beiciau, a gwn ei bod yn ystyried camau radical ar gyfer lleihau nifer y teithiau cerbydau ar y ffyrdd yng Nghaerdydd, ac rwy'n gobeithio'n fawr y byddwn yn gweld y camau radical hynny ar waith cyn bo hir. Felly, mae'n berffaith bosibl ymateb i'r heriau hyn, Ddirprwy Lywydd, ond mae'n her fawr i Lywodraeth Cymru, i bob un ohonom, i'n hawdurdodau lleol, i'n prifddinas, i bob sefydliad a phob unigolyn yn ein gwlad.