English: I agree with the Minister that the Wales and Africa programme is a very important programme. Sadly, carbon colonialism is on the rise in Africa, and the Minister will be aware that Uganda has a major issue with subsistence farmers being forcibly removed from their land to provide space for tree planting that, in turn, can be used for the selling of carbon credits and offsetting carbon emissions of western countries. Indeed, a report analysing Ugandan forestry policy highlighted that existing legal frameworks were found to be deficient in vital provisions such as the enforcement of tenure rights for local communities and in providing adequate and effective remedies in case these rights are violated. Not all of the Mount Elgon area is in a protected zone. A considerable area is under private ownership. This Government's policy of reforesting the entire Mount Elgon region with fruit, shade and fuel trees would call for the removal of local farmers who operate on deforested land. Mount Elgon is a site where considerable bamboo farming and processing takes place. Removing these farmers would not only impact livelihoods, but the local culture of the Gisu community who see bamboo as a local delicacy. Can the Minister explain how it will ensure that no farmer is removed from their land to plant these trees? How will the Minister ensure that the Ugandan Government does not appropriate private land to meet the demands of the Size of Wales project? And finally, what steps will the Minister take so that this Parliament or the Welsh nation will not be accused of carbon colonialism on an international stage? Thank you.
Welsh: Rwy'n cytuno â'r Gweinidog fod rhaglen Cymru ac Affrica yn rhaglen bwysig iawn. Yn anffodus, mae trefedigaethedd carbon ar gynnydd yn Affrica, a bydd y Gweinidog yn ymwybodol fod gan Uganda broblem fawr gyda ffermwyr ymgynhaliol yn cael eu gorfodi oddi ar eu tir i wneud lle ar gyfer plannu coed y gellir eu defnyddio yn eu tro i werthu credydau carbon a gwrthbwyso allyriadau carbon gwledydd y gorllewin. Yn wir, nododd adroddiad a oedd yn dadansoddi polisi coedwigaeth Uganda fod y fframweithiau cyfreithiol presennol yn brin o ddarpariaethau hanfodol megis gorfodi hawliau deiliadaeth ar gyfer cymunedau lleol a darparu rhwymedïau digonol ac effeithiol os caiff yr hawliau hyn eu torri. Nid yw holl ardal Mynydd Elgon mewn parth gwarchodedig. Mae rhan sylweddol ohoni mewn perchnogaeth breifat. Byddai polisi'r Llywodraeth hon o ailgoedwigo rhanbarth cyfan Mynydd Elgon gyda ffrwythau, cysgod a choed tanwydd yn galw am gael gwared ar ffermwyr lleol sy'n gweithio ar dir wedi'i ddatgoedwigo. Mae cryn dipyn o ffermio a phrosesu bambŵ yn digwydd ar safle Mynydd Elgon. Byddai cael gwared ar y ffermwyr hyn nid yn unig yn effeithio ar fywoliaeth pobl, ond ar ddiwylliant lleol y gymuned Gisu, lle mae bambŵ yn ddanteithfwyd lleol. A all y Gweinidog egluro sut y gellir sicrhau na chaiff unrhyw ffermwyr eu symud oddi ar eu tir i blannu'r coed hyn? Sut y bydd y Gweinidog yn sicrhau na fydd Llywodraeth Uganda yn defnyddio tir preifat i ateb gofynion prosiect Maint Cymru? Ac yn olaf, pa gamau y bydd y Gweinidog yn eu cymryd fel na fydd y Senedd hon na'r genedl Gymreig yn cael eu cyhuddo o drefedigaethedd carbon ar lwyfan rhyngwladol? Diolch.