English: Before devolution, Wales only recycled 5 per cent of waste. We have now reached over 60 per cent. We are leading the way in the UK, and I want us to build on this to make Wales the No. 1 recycling nation in the world. Our success is down to the hard work of people everywhere in Wales, whether they are recycling at home, in the community, or at work. I want to place on record today my thanks and congratulations to all individuals, organisations and businesses for their contribution to tackling waste in Wales. Our impressive results demonstrate that by us all working together and playing our part, we can make a real difference. Our groundbreaking collaborative change programme provides local authorities across Wales with access to technical expertise on recycling. This enables them to adopt the systems in our collections blueprint, which are the most sustainable and cost-effective options for collection services. Today, I am pleased to announce that I am approving a further £7.5 million for the collaborative change programme. I was in Merthyr Tydfil yesterday to see, first hand, improvements the council has made to their services through the collaborative change programme, and how this has driven up participation in household recycling. Over the last five years, the programme has helped Merthyr Tydfil council to adopt more sustainable waste collection systems whilst also reducing costs. During that time, their recycling rate has increased from less from 50 per cent to over 65 per cent. Our continued investment in the collaborative change programme and in our award-winning waste infrastructure investment programme has significantly driven up the quality and quantity of recycling collected in Wales. Our ongoing support will ensure that Wales remains at the cutting edge of recycling systems and infrastructure. Whilst our recycling has significantly improved through, for example, targeting food waste, we now need to focus on other difficult-to-recycle materials, such as some plastics and textiles, whilst maintaining our current progress. The BBC's recent Blue Planet series highlighted the urgency for global action on plastics and marine litter. Wales's coast is one of our treasures and a massive tourist attraction. Two thousand and eighteen is Wales's Year of the Sea, so it is timely to act to protect our natural assets by taking further action. We have set up the Wales clean seas partnership with a working group to look at these issues, and to focus action on preventing the problem at source. We led the UK in introducing a carrier bag charge and are now bringing in legislation to ban microbeads. We are exploring options to widen access to drinking water in public places in order to reduce the number of disposable water bottles, as well as engaging with water companies and with City to Sea, who worked on the scheme in Bristol. We have secured Wales's involvement in the UK Government's call for evidence about how it will address the issue of single-use plastics, including through the use of tax. Alongside this, we will continue to work on a potential stand-alone disposable plastics tax for Wales. We are also exploring the feasibility of whether a deposit-return scheme for drinks containers would work for Wales, given our already high recycling rate. Community action has a key part to play in encouraging recycling on the go, and addressing littering. Last week, I was pleased to be in New Quay when it was awarded the Surfers Against Sewage plastic-free status, following on from Aberporth who were the first place in Wales to achieve that status. I congratulate these communities for their inspiring achievement and I am keen for similar initiatives, such as the plastic-free status, to take place throughout Wales. The Surfers Against Sewage initiative shows the power and influence of grass-roots movements and individual communities to tap into the public's social conscious and turn it into co-ordinated action on the ground and change individual patterns of consumer behaviour. The communities of New Quay and Aberporth have shown that by offering and buying alternative products to those made of plastic, consumers, vendors and producers can make a real difference to the eradication of plastic in our seas and on our coastline. Managing waste appropriately wherever we go reduces the blight of littering on our towns, rural communities and national parks, creating a more pleasant and prosperous environment for us all to thrive in. We provide funding to local authorities and to organisations such as Keep Wales Tidy and Groundwork Wales to address issues around littering and recycling away from home. We are also working with the manufacturing sector to examine the issues around recycling food packaging and recycling on the go. Recycling and re-using products and materials for as long as possible, in a circular economy, provides wider environmental and economic benefits. A successful circular economy relies on high-quality, recyclable materials and a highly trained and motivated workforce. Wales's recycling success has been recognised by industry, which values our higher quality recyclable materials. Our research shows the municipal waste and recycling sector provides over 4,000 permanent posts across Wales. There are a further 23,100 jobs in Wales's wider circular economy, with a projected figure of another 12,000 by 2030. I am pleased to hear that a major plastics recycling company is looking to locate a new state-of-the-art facility in Wales within the next 12 months. In addition, we are funding WRAP to work with industry to develop a plastics route-map for Wales that will be published this year. The route-map will identify steps to significantly increase the amount of recycled plastic used as feed material by Welsh industry. Our impressive recycling results are down to the hard work householders put in, and I want to see this level of achievement equalled by the private sector. As part of our drive for businesses to meet the 70 per cent recycling target by 2025, we are developing proposals for new regulations under Part 4 of the Environment (Wales) Act 2016, and we intend to consult on these proposals this summer. We are working with Natural Resources Wales and industry to tackle waste crime and to prevent recyclable material being lost from the circular economy. This will address poor quality, contaminated recyclable materials being illegally dumped, burned or exported abroad. Stamping out these practices boosts the legitimate recycling industry, strengthening public confidence and participation in recycling. As other countries increase environmental protection and build their own circular economies, they will become less reliant on the importing of recyclable materials, as illustrated by China's ban on imported waste plastics. Extended producer responsibility can be achieved by working together across borders. We support the recently published EU plastics strategy and commitments on plastic made by the UK Government in its recently published environment action plan. We welcome a UK approach on extended producer responsibility to tackle the issues around litter and waste prevention to achieve the best outcomes for the people of Wales. We in Wales should be proud of our record of groundbreaking environmental policy and our successful Welsh way to tackling waste. I intend to sustain and build on this approach, reclaiming our resources towards a zero waste Wales. By working together, from grass roots to Government, and everything in between, we can become the top recycling nation in the world by 2020. Diolch yn fawr.
Welsh: Cyn datganoli, nid oedd Cymru ond yn ailgylchu 5 y cant o wastraff. Rydym ni bellach wedi cyrraedd dros 60 y cant. Rydym ni'n arwain y ffordd yn y DU, ac rwyf eisiau inni adeiladu ar hyn fel mai Cymru yw'r wlad orau yn y byd am ailgylchu. Mae ein llwyddiant yn ganlyniad i waith caled pobl ym mhobman yng Nghymru, p'un a ydynt yn ailgylchu yn y cartref, yn y gymuned, neu yn y gwaith. Fe hoffwn i roi ar gofnod heddiw fy niolch a'm llongyfarchiadau i'r holl unigolion, sefydliadau a busnesau sydd wedi cyfrannu i fynd i'r afael â gwastraff yng Nghymru. Mae ein canlyniadau trawiadol yn dangos drwy i bob un ohonom ni gydweithio a gwneud ein rhan, y gallwn ni wneud gwahaniaeth go iawn. Mae ein rhaglen newid cydweithredol arloesol yn fodd i awdurdodau lleol ledled Cymru fanteisio ar arbenigedd technegol ynglŷn ag ailgylchu. Mae hyn yn galluogi iddyn nhw fabwysiadu'r systemau yn ein casgliadau enghreifftiol, sef y dewisiadau mwyaf cynaliadwy a chosteffeithiol ar gyfer gwasanaethau casglu. Heddiw, rwy'n falch o gyhoeddi fy mod yn cymeradwyo £7.5 miliwn ychwanegol ar gyfer y rhaglen newid cydweithredol. Roeddwn ym Merthyr Tudful ddoe i weld, drosof fy hun, y gwelliannau y mae'r cyngor wedi'u gwneud i'w gwasanaethau drwy'r rhaglen newid cydweithredol, a sut mae hyn yn annog mwy o bobl i ailgylchu gartref. Dros y pum mlynedd diwethaf, mae'r rhaglen wedi helpu Cyngor Merthyr Tudful i fabwysiadu systemau casglu gwastraff mwy cynaliadwy yn ogystal â lleihau costau. Yn ystod y cyfnod hwnnw, mae eu cyfraddau ailgylchu wedi cynyddu o lai na 50 y cant i dros 65 y cant. Mae ein buddsoddiad parhaus yn y rhaglen newid cydweithredol ac yn ein rhaglen buddsoddi o fri mewn seilwaith gwastraff wedi cynyddu ansawdd a faint o ailgylchu a gesglir yng Nghymru yn sylweddol. Bydd ein cymorth parhaus yn sicrhau bod Cymru yn parhau i fod ar flaen y gad o ran systemau a seilwaith ailgylchu. Er bod ein hailgylchu wedi gwella'n sylweddol drwy, er enghraifft, dargedu gwastraff bwyd, mae angen yn awr i ni ganolbwyntio ar ddeunyddiau eraill anodd eu hailgylchu, fel rhai plastigion a thecstilau, gan beidio â llithro'n ôl ar ein cynnydd presennol. Amlygodd cyfres Blue Planet ddiweddar y BBC y brys ar gyfer gweithredu byd-eang ar blastigion a sbwriel môr. Mae arfordir Cymru yn un o'n trysorau ac yn atyniad enfawr. Dwy fil a deunaw yw blwyddyn y môr Cymru, felly mae'n amserol gweithredu i ddiogelu ein hasedau naturiol drwy gymryd camau pellach. Rydym ni wedi sefydlu partneriaeth moroedd glân Cymru gyda gweithgor i edrych ar y materion hyn, ac i ganolbwyntio ar atal y broblem yn y man cychwyn. Rydym ni wedi arwain y DU mewn cyflwyno tâl am fagiau siopa ac yn awr rydym ni'n cyflwyno deddfwriaeth i wahardd microbelenni. Rydym ni'n ystyried y posibiliadau o ddarparu mwy o ddŵr yfed mewn mannau cyhoeddus er mwyn lleihau nifer y poteli dŵr, yn ogystal â chydweithio â chwmnïau dŵr a gyda City to Sea, a oedd yn gweithio ar y cynllun ym Mryste. Rydym ni wedi sicrhau y bu Cymru'n rhan o alwad Llywodraeth y DU am dystiolaeth ynglŷn â sut y bydd yn ymdrin â mater plastig untro, gan gynnwys drwy ddefnyddio treth. Ochr yn ochr â hyn, byddwn yn parhau i weithio ar dreth plastig tafladwy annibynnol posibl ar gyfer Cymru. Rydym ni hefyd yn ystyried dichonoldeb a fyddai cynllun dychwelyd blaendal ar gyfer cynwysyddion diodydd yn gweithio i Gymru, o ystyried ein cyfradd ailgylchu sydd eisoes yn uchel. Mae gan weithredu cymunedol ran allweddol i'w chwarae mewn annog ailgylchu wrth i bobl fynd o gwmpas eu bywydau bob dydd, a mynd i'r afael â sbwriel. Yr wythnos diwethaf, roeddwn yn falch o fod yng Nghei Newydd pan ddyfarnwyd statws dim plastig Syrffwyr yn Erbyn Carthion iddi, yn dilyn Aber-porth a oedd y lle cyntaf yng Nghymru i sicrhau'r statws hwnnw. Rwy'n llongyfarch y cymunedau hyn am eu cyflawniad ysbrydoledig ac rwy'n awyddus i gael mentrau tebyg, megis statws rhydd o blastig, ledled Cymru. Mae'r fenter Syrffwyr yn Erbyn Carthion yn dangos grym a dylanwad mudiadau ar lawr gwlad a chymunedau unigol yn manteisio ar ymwybyddiaeth gymdeithasol y cyhoedd a'i droi'n weithredu cydgysylltiedig ar lawr gwlad a newid arferion defnyddwyr. Mae cymunedau Cei Newydd ac Aber-porth wedi dangos drwy gynnig a phrynu cynhyrchion amgen i'r rhai a wnaed o blastig, gall defnyddwyr, gwerthwyr a chynhyrchwyr wneud gwahaniaeth go iawn i gael gwared ar blastig o'n moroedd a'n harfordir. Mae rheoli gwastraff yn briodol lle bynnag yr awn yn lleihau'r sbwriel sy'n bla ar ein trefi, cymunedau gwledig a pharciau cenedlaethol, gan greu amgylchedd mwy dymunol a ffyniannus i bawb ohonom ffynnu ynddi. Rydym yn darparu cyllid i awdurdodau lleol a sefydliadau megis Cadwch Gymru'n Daclus a Groundwork Cymru i fynd i'r afael â materion yn ymwneud â sbwriel ac ailgylchu i ffwrdd o'r cartref. Rydym hefyd yn gweithio gyda'r sector gweithgynhyrchu i edrych ar y materion sy'n gysylltiedig ag ailgylchu deunydd pacio bwyd ac ailgylchu wrth fynd. Mae ailgylchu ac ailddefnyddio cynhyrchion a deunyddiau am gyhyd ag y bo modd, mewn economi gylchol, yn darparu manteision amgylcheddol ac economaidd ehangach. Mae economi gylchol lwyddiannus yn dibynnu ar ddeunyddiau ailgylchadwy, o ansawdd uchel a gweithlu hyfforddedig a brwdfrydig iawn. Mae llwyddiant ailgylchu Cymru wedi'i gydnabod gan y diwydiant, sy'n gwerthfawrogi ein deunyddiau ailgylchadwy o ansawdd uwch. Dengys ein hymchwil fod y sector gwastraff ac ailgylchu trefol yn darparu dros 4,000 o swyddi parhaol ar draws Cymru. Ceir 23,100 o swyddi pellach yn economi gylchol ehangach Cymru, gyda ffigur rhagamcanol o 12,000 arall erbyn 2030. Rwy'n falch o glywed bod cwmni ailgylchu defnyddiau plastig mawr yn edrych i leoli cyfleuster modern newydd yng Nghymru o fewn y 12 mis nesaf. Yn ogystal, rydym yn ariannu WRAP i weithio gyda'r diwydiant i ddatblygu map llwybr plastig ar gyfer Cymru a gyhoeddir eleni. Bydd y map llwybr yn nodi camau i gynyddu'n sylweddol faint o blastig wedi'i ailgylchu a ddefnyddir fel deunydd bwyd anifeiliaid gan ddiwydiant Cymru. Mae ein canlyniadau ailgylchu trawiadol yn ganlyniad i waith caled trigolion, ac rwyf am weld y sector preifat yn cyflawni yn yr un modd. Fel rhan o'n hymgyrch i gael busnesau i gyrraedd y targed ailgylchu 70 y cant erbyn 2025, rydym yn datblygu cynigion ar gyfer rheoliadau newydd o dan ran 4 Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, a bwriadwn ymgynghori ar y cynigion hyn yn yr haf. Rydym yn gweithio gyda Chyfoeth Naturiol Cymru a diwydiant i fynd i'r afael â throseddau gwastraff ac i atal deunydd ailgylchadwy rhag cael ei golli o'r economi gylchol. Bydd hyn yn mynd i'r afael â deunyddiau ailgylchadwy ansawdd gwael, wedi'u halogi yn cael eu dympio, eu llosgi neu eu hallforio dramor yn anghyfreithlon. Mae dileu'r arferion hyn yn hybu'r diwydiant ailgylchu dilys, gan gryfhau hyder y cyhoedd a'u cyfranogiad mewn ailgylchu. Fel y mae gwledydd eraill yn cynyddu diogelu'r amgylchedd ac yn adeiladu economïau cylchol eu hunain, byddant yn llai dibynnol ar fewnforio deunyddiau ailgylchadwy, fel y dangosir gan waharddiad Tsieina ar fewnforio plastigion gwastraff. Gellir cyflawni cyfrifoldeb estynedig y cynhyrchydd drwy gydweithio ar draws ffiniau. Cefnogwn strategaeth plastigion yr UE a gyhoeddwyd yn ddiweddar a'r ymrwymiadau ar blastig a wnaed gan Lywodraeth y DU yn ei chynllun gweithredu ar yr amgylchedd a gyhoeddwyd yn ddiweddar. Rydym yn croesawu ymagwedd y DU ar ymestyn cyfrifoldeb cynhyrchwyr i fynd i'r afael â materion sy'n ymwneud â sbwriel ac atal gwastraff er mwyn sicrhau'r canlyniadau gorau i bobl Cymru. Dylem ni yng Nghymru ymfalchïo yn ein record polisi amgylcheddol arloesol a'n ffordd Gymreig lwyddiannus o fynd i'r afael â gwastraff. Bwriadaf gynnal ac adeiladu ar y dull hwn, gan adennill ein hadnoddau tuag a gweithio tuag at Gymru ddiwastraff. Drwy weithio gyda'n gilydd, ar lawr gwlad ac yn y Llywodraeth, ac ar bob haen rhwng hynny, gallwn fod y brif genedl ailgylchu yn y byd erbyn 2020. Diolch yn fawr.