techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: All the cancer charities in Wales would agree with you that we need a new urgent focus on early diagnosis and detection, but they say that needs to be put at the heart of a new comprehensive cancer strategy for Wales, in line with the recommendations of the World Health Organization. Now, I heard you say previously that the various existing documents that exist, and you could argue that you can add to that the programme for planned care, which you're publishing today, which raises the 62-day target from 75 per cent to 80 per cent - all of this, you would say, maybe amounts to a strategy. But surely the fact that that target, even before the pandemic, most health boards weren't achieving, the fact that the cancer mortality gap within Wales between deprived and affluent areas is worse now than it was 20 years ago, the fact that people with cancer in Wales are being forced to go private, as the recent Health and Social Care Committee report on waiting times testified, taken together suggests, does it not, even if you maintain, against everything that every cancer charity in Wales is saying, that we do have a cancer strategy, that the strategy is failing and it needs urgently to be replaced if we are to avoid, in the future, thousands of preventable and premature deaths amongst cancer patients in Wales.
Welsh: Byddai'r holl elusennau canser yng Nghymru yn cytuno â chi ein bod ni angen pwyslais brys newydd ar ddiagnosis a chanfod cynnar, ond maen nhw'n dweud bod angen gwneud hynny yn ganolog i strategaeth ganser gynhwysfawr newydd i Gymru, yn unol ag argymhellion Sefydliad Iechyd y Byd. Nawr, fe'ch clywais chi'n dweud o'r blaen bod y gwahanol ddogfennau presennol sy'n bodoli, ac fe allech chi ddadlau y gallwch chi ychwanegu at hynny y rhaglen ar gyfer gofal wedi'i gynllunio, yr ydych chi'n ei chyhoeddi heddiw, sy'n codi'r targed 62 diwrnod o 75 y cant i 80 y cant - mae hyn i gyd, byddech chi'n dweud, efallai'n gyfystyr â strategaeth. Ond siawns nad oedd y ffaith nad oedd y targed hwnnw, hyd yn oed cyn y pandemig, yn cael ei fodloni gan y rhan fwyaf o fyrddau iechyd, y ffaith bod y bwlch marwolaethau canser yng Nghymru rhwng ardaloedd difreintiedig a chyfoethog yn waeth nawr nag yr oedden nhw 20 mlynedd yn ôl, y ffaith bod pobl â chanser yng Nghymru yn cael eu gorfodi i fynd yn breifat, fel y tystiodd adroddiad diweddar y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol ar amseroedd aros, gyda'i gilydd yn awgrymu, onid yw, hyd yn oed os byddwch chi'n cynnal, yn erbyn popeth y mae pob elusen ganser yng Nghymru yn ei ddweud, bod gennym ni strategaeth canser, bod y strategaeth yn methu a bod angen ei disodli ar frys os ydym ni'n mynd i osgoi, yn y dyfodol, miloedd o farwolaethau y gellir eu hatal a marwolaethau cynamserol ymhlith cleifion canser yng Nghymru.
English: Well, Llywydd, my view of the way in which we make those deaths preventable is not by taking up more time in further strategising. We have all of that in place. Where I want the energy of the system to be focused is on delivering the treatments that the existing strategy already tells us need to be there. I don't think it's sensible to suggest that people in Wales are in large numbers having to take private treatment: 11,300 people in Wales last month alone received the good news that they were not suffering from cancer, having been referred by their GP because cancer was suspected. We know that around one out of every 100 people who are referred actually turn out to suffer from cancer, and, therefore, last month, as I say, 11,300 people received the good news that, having been referred, and hopefully early referred, they weren't suffering from cancer at all. Now, what I want the system to do is to focus on the things it's already dedicated to doing: early identification, rapid referral, quick diagnosis and then, for that small number of people who turn out to be suffering from the condition, that they move into the treatment phase as early as possible in the condition. That is the way, I think, that we will be able to avoid deaths that otherwise would take place, and I think that is where the energy of the system should be directed, not in further getting people away from doing the job of treating patients and writing more plans and strategies.
Welsh: Wel, Llywydd, nid cymryd mwy o amser yn strategeiddio ymhellach yw'r ffordd yr ydym ni'n gwneud y marwolaethau hynny yn rhai y gellir eu hatal yn fy marn i. Mae hynny i gyd ar waith gennym ni. Y lle yr wyf i eisiau i egni'r system ganolbwyntio yw ar ddarparu'r triniaethau y mae'r strategaeth bresennol eisoes yn dweud wrthym ni fod angen iddyn nhw fod yno. Nid wyf i'n credu ei bod hi'n synhwyrol awgrymu bod pobl yng Nghymru mewn niferoedd mawr yn gorfod cael triniaeth breifat: cafodd 11,300 o bobl yng Nghymru fis diwethaf yn unig y newyddion da nad oedden nhw'n dioddef o ganser, ar ôl cael eu hatgyfeirio gan eu meddyg teulu oherwydd bod amheuaeth o ganser. Rydym ni'n gwybod bod tua un o bob 100 o bobl sy'n cael eu hatgyfeirio mewn gwirionedd yn dioddef o ganser, ac, felly, y mis diwethaf, fel y dywedais i, cafodd 11,300 o bobl y newyddion da nad oedden nhw'n dioddef o ganser o gwbl ar ôl cael eu hatgyfeirio, a'u hatgyfeirio yn gynnar gobeithio. Nawr, yr hyn yr wyf i eisiau i'r system ei wneud yw canolbwyntio ar y pethau y mae eisoes wedi ymrwymo i'w gwneud: nodi cynnar, atgyfeirio cyflym, diagnosis cyflym ac yna, i'r nifer fach honno o bobl y canfyddir eu bod nhw'n dioddef o'r cyflwr, eu bod nhw'n symud i'r cyfnod triniaeth cyn gynted â phosibl yn y cyflwr. Dyna'r ffordd, yn fy marn i, y byddwn ni'n gallu osgoi marwolaethau a fyddai fel arall yn digwydd, ac rwy'n credu mai dyna lle dylid cyfeirio egni'r system, nid at gael pobl ymhellach i ffwrdd o wneud y gwaith o drin cleifion ac ysgrifennu mwy o gynlluniau a strategaethau.
English: Llywydd, Newport East families will be supported by the Welsh Government's £380 million package designed to help families across Wales with rising household bills. We will continue to do all we can within our powers to protect the most vulnerable, and we need a UK Government willing to do likewise.
Welsh: Llywydd, bydd teuluoedd Dwyrain Casnewydd yn cael eu cynorthwyo gan becyn £380 miliwn Llywodraeth Cymru y bwriedir iddo helpu teuluoedd ledled Cymru gyda biliau aelwyd cynyddol. Byddwn yn parhau i wneud popeth o fewn ein gallu o fewn ein pwerau i amddiffyn y bobl fwyaf agored i niwed, ac rydym ni angen Llywodraeth y DU sy'n barod i wneud yr un fath.
English: First Minister, this morning, as chair of the Senedd's cross-party group on poverty, I chaired a joint meeting with our counterparts in the UK and Scottish Parliaments, and we heard from organisations and charities right across the UK on the scale of the current cost-of-living crisis and growing poverty. Clearly, these organisations are very worried indeed, as I think we all are. First Minister, COVID aggravated the existing inequality in Wales and the UK, and now we have these rising household energy costs and food bills, along with much else. I know that the response you referred to, First Minister, is reaching 75 per cent of our households in Wales and that it's proportionately targeted at those in most need, as it should be, with almost twice as much going to households in the bottom half of income distribution compared to those in the top half, and three times as much to those in the bottom fifth compared to those in the top fifth. This is very welcome, First Minister. Could you reassure me today that Welsh Government will continue to follow the principles of social justice in supporting communities in Newport East and across Wales and continue to press UK Government to move away from their traditional regressive approach and adopt a fair set of policies for the future, given the scale of this crisis?
Welsh: Prif Weinidog, y bore yma, fel cadeirydd grŵp trawsbleidiol y Senedd ar dlodi, cadeiriais gyfarfod ar y cyd â'n cymheiriaid yn Seneddau'r DU a'r Alban, a chlywsom gan sefydliadau ac elusennau ledled y DU am raddfa'r argyfwng costau byw presennol a thlodi cynyddol. Yn amlwg, mae'r sefydliadau hyn yn bryderus dros ben, fel yr ydym ni i gyd, rwy'n credu. Prif Weinidog, gwaethygodd COVID yr anghydraddoldeb presennol yng Nghymru a'r DU, a bellach mae gennym ni'r costau ynni aelwydydd a'r biliau bwyd cynyddol hyn, ynghyd â llawer o bethau eraill. Gwn mai'r ymateb y gwnaethoch chi gyfeirio ato, Prif Weinidog, yw cyrraedd 75 y cant o'n haelwydydd yng Nghymru a'i fod yn cael ei dargedu yn gymesur at y rhai sydd â'r angen mwyaf, fel y dylai fod, gyda bron ddwywaith cymaint yn mynd i aelwydydd yn hanner isaf y dosbarthiad incwm o'u cymharu â'r rhai yn yr hanner uchaf, a thair gwaith cymaint i'r rhai yn y pumed isaf o'u cymharu â'r rhai yn y pumed uchaf. Mae hyn i'w groesawu yn fawr, Prif Weinidog. A allwch chi fy sicrhau i heddiw y bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i ddilyn egwyddorion cyfiawnder cymdeithasol wrth gynorthwyo cymunedau yn Nwyrain Casnewydd a ledled Cymru ac yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i symud oddi wrth eu dull atchweliadol traddodiadol a mabwysiadu cyfres deg o bolisïau ar gyfer y dyfodol, o ystyried maint yr argyfwng hwn?
English: Just quickly, First Minister, it's Newport City Council, not borough council. First Minister, at the moment our constituents are all facing a worldwide cost-of-living crisis, where bills are only expected to rise in the coming months. The UK Government has been working hard to ensure that more support than ever is reaching the pockets of our hard-working people of Wales. You had the audacity in a previous question to stand here and say that you're unhappy with the UK Government and how it's been spending its money helping the people of Wales on a local level. With respect, that is rich, First Minister. Just think of all the millions that you wasted on an M4 relief road, the much-needed relief road that was scrapped, and whilst you were waiting, deciding whether you wanted it or not, the millions that you wasted that could have gone back to the pockets of the hard-working people of Wales - . Instead of helping the people of Wales, all you can concentrate on at the moment is spending millions more pounds on more politicians for here in the bay and a tourism tax. Is this really all your Government has to offer the people of Wales at a time when everyone is struggling? To me, it seems your priorities are all wrong.
Welsh: Yn gyflym iawn, Prif Weinidog, Cyngor Dinas Casnewydd yw ef, nid cyngor bwrdeistref. Prif Weinidog, ar hyn o bryd mae ein hetholwyr ni i gyd yn wynebu argyfwng costau byw byd-eang, lle disgwylir i filiau gynyddu dim ond yn ystod y misoedd nesaf. Mae Llywodraeth y DU wedi bod yn gweithio'n galed i sicrhau bod mwy o gymorth nag erioed yn cyrraedd pocedi ein pobl sy'n gweithio'n galed yng Nghymru. Roeddech chi'n ddigon digywilydd yn dilyn cwestiwn blaenorol i sefyll yma a dweud eich bod chi'n anhapus gyda Llywodraeth y DU a sut y mae wedi bod yn gwario ei harian yn helpu pobl Cymru ar lefel leol. Gyda pharch, mae honno'n un dda, Prif Weinidog. Meddyliwch am yr holl filiynau y gwnaethoch chi eu gwastraffu ar ffordd liniaru'r M4, y ffordd liniaru y mae mawr ei hangen y cefnwyd arni, a thra'r oeddech chi'n aros, yn penderfynu a oeddech chi ei heisiau ai peidio, y miliynau a wastraffwyd gennych chi a allai fod wedi mynd yn ôl i bocedi pobl Cymru sy'n gweithio'n galed - . Yn hytrach na helpu pobl Cymru, y cwbl y gallwch chi ganolbwyntio arno ar hyn o bryd yw gwario miliynau yn fwy o bunnoedd ar fwy o wleidyddion yma yn y bae a threth twristiaeth. Ai dyma mewn gwirionedd yw'r cyfan sydd gan eich Llywodraeth i'w gynnig i bobl Cymru ar adeg pan fo pawb yn ei chael hi'n anodd? I mi, mae'n ymddangos bod eich blaenoriaethau i gyd yn anghywir.
English: Well, it's pretty desperate stuff, Llywydd, isn't it? I look forward to seeing the Member back on her feet in two weeks' time, when she can comment on the audacity of people in Wales who will be going to the ballot paper to cast their verdict on her Government. Let's see what she has to say about it then.
Welsh: Wel, mae hyn braidd yn anobeithiol, Llywydd, onid yw? Edrychaf ymlaen at weld yr Aelod yn ôl ar ei thraed ymhen pythefnos, pan all wneud sylwadau ar ddigywilydd-dra pobl yng Nghymru a fydd yn mynd i'r papur pleidleisio i wneud eu dyfarniad ar ei Llywodraeth hi. Gadewch i ni weld beth sydd ganddi i'w ddweud amdano bryd hynny.
English: Llywydd, the shared prosperity fund was announced in 2017, but meaningful discussions with the UK Government opened only at the start of this month. It remains the Welsh Government's position that we cannot endorse an approach that removes both funding and decision making from Wales.
Welsh: Llywydd, cyhoeddwyd y gronfa ffyniant gyffredin yn 2017, ond dim ond ddechrau'r mis hwn y dechreuodd trafodaethau ystyrlon gyda Llywodraeth y DU. Safbwynt Llywodraeth Cymru o hyd yw na allwn ni gymeradwyo dull sy'n cymryd cyllid a phenderfyniadau oddi wrth Cymru.
English: Thank you, First Minister. Obviously, you've already said that Wales could lose out by over £1 billion as a consequence of the implementation of the shared prosperity fund. That's £1 billion that could have been used to grow the Welsh economy and to support some of the most disadvantaged communities in Wales, including in my constituency. It doesn't feel like levelling up. Is this, therefore, another example of EU funding not being replaced in full, and yet another example of the UK Government breaking its promise that Wales will not be a penny worse off after Brexit?
Welsh: Diolch yn fawr, Prif Weinidog. Yn amlwg, rydych chi eisoes wedi dweud y gallai Cymru fod ar ei cholled o dros £1 biliwn o ganlyniad i weithredu'r gronfa ffyniant gyffredin. Mae hynny'n £1 biliwn y gellid bod wedi ei ddefnyddio i dyfu economi Cymru ac i gynorthwyo rhai o'r cymunedau mwyaf difreintiedig yng Nghymru, gan gynnwys yn fy etholaeth i. Nid yw'n teimlo fel codi'r gwastad. A yw hyn, felly, yn enghraifft arall o beidio â disodli cyllid yr UE yn llawn, ac yn enghraifft arall eto o Lywodraeth y DU yn torri ei haddewid na fydd Cymru geiniog yn waeth ei byd ar ôl Brexit?
English: Good afternoon, First Minister. Local government has shown exceptional leadership in Wales as a key economic driver, able to identify needs and build relationships with partners. What discussion has the Welsh Government had with local authorities on the spending of their allocations under the shared prosperity fund? And does he share my excitement that we're recognising the important role that local authorities play in leading economic renewal based on local needs? Thank you.
Welsh: Prynhawn da, Prif Weinidog. Mae llywodraeth leol wedi dangos arweinyddiaeth eithriadol yng Nghymru fel ysgogwr economaidd allweddol, sy'n gallu nodi anghenion a meithrin perthynas â phartneriaid. Pa drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru wedi eu cael gydag awdurdodau lleol ar wario eu dyraniadau o dan y gronfa ffyniant gyffredin? Ac a yw'n rhannu fy nghyffro ein bod ni'n cydnabod y rhan bwysig y mae awdurdodau lleol yn ei chwarae o ran arwain adnewyddu'r economi yn seiliedig ar anghenion lleol? Diolch.
English: Thank you very much to Cefin Campbell for the question. Llywydd, the UK Government has failed to honour the commitment to replace EU funding in full. Neither has it honoured its commitment that no devolved power would be lost to Wales. Communities in Mid and West Wales will have less of a say and there will be less funding available. Those places that are most in need will not receive adequate support.
Welsh: Diolch yn fawr i Cefin Campbell am y cwestiwn. Llywydd, nid yw Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi bodloni'r addewid i ddarparu cyllid llawn yn lle cyllid yr Undeb Ewropeaidd. Nid yw ychwaith wedi bodloni'r addewid na fyddai Cymru yn colli unrhyw bwerau. Bydd llai o lais gan gymunedau Canolbarth a Gorllewin Cymru a bydd llai o arian ar gael. Ni fydd yr ardaloedd hynny sydd mewn y mwyaf o angen yn cael digon o gymorth, felly.
English: Thank you very much. It's clear that you've had a few opportunities to rehearse an answer to this question already, but we need to emphasise, of course, that the European funding had been given to the most disadvantaged areas in Wales, and Mid and West Wales had benefited significantly over the years from funding from various European sources - for example, £2.8 million to develop Llanelli town centre and millions for the development of ports in Milford Haven and Pembroke Dock. So, despite the pledges, as we've heard, that not a penny less would be given to us here in Wales, your analysis does suggest clearly that some £1 billion is to be lost in those most disadvantaged areas of Wales. So, with decisions being taken in London, there are two questions that merge here. What conversations have you had with Westminster in order to ensure that the Welsh Government and this Senedd have a stronger voice in that decision-making process? And what assessment have you made in terms of filling those financial gaps where deprived communities and organisations, often third sector organisations, have lost out because of the deficiencies in this spending by the Tories?
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Wel, mae'n amlwg rŷch chi wedi cael digon o gyfle i rihyrsio'r ateb i'r cwestiwn yma yn barod, ond mae angen pwysleisio, wrth gwrs, fod yr arian Ewropeaidd wedi cael ei roi i'r ardaloedd mwyaf anghenus yng Nghymru, ac mae Canolbarth a Gorllewin Cymru wedi elwa yn sylweddol iawn ar hyd y blynyddoedd o'r arian o wahanol gronfeydd Ewropeaidd - er enghraifft, £2.8 miliwn i ddatblygu canol tref Llanelli a miliynau ar gyfer datblygu porthladdoedd yn Aberdaugleddau a Doc Penfro. Felly, er gwaethaf yr addewidion, fel rŷn ni wedi clywed, na fyddai ceiniog yn llai yn cael ei rhoi i ni yma yng Nghymru, mae'ch dadansoddiad chi yn awgrymu yn glir fod rhyw £1 biliwn yn mynd i gael eu colli i'r ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru. Felly, gyda phenderfyniadau yn cael eu gwneud yn Llundain, mae yna ddau gwestiwn, mewn gwirionedd, yn un. Pa sgyrsiau ŷch chi wedi eu cael gyda San Steffan er mwyn sicrhau bod mwy o lais gan Lywodraeth Cymru a'r Senedd hon yn y penderfyniadau? A pha asesiad ŷch chi wedi'i wneud o ran llenwi'r bylchau ariannol yna lle mae cymunedau difreintiedig a sefydliadau, yn aml trydydd sector, wedi colli arian oherwydd y diffygion yn y gwariant yma gan y Torïaid?
English: Well, Llywydd, thank you very much to Cefin Campbell for those supplementary questions. May I say this to him? When I speak to the Government in Westminster, I am not content just to have a voice in the decisions that they're going to be making. That doesn't reflect devolution here in Wales, the powers of the Senedd, or the fact that it is the Government here in Wales that is responsible for the subjects that we're talking about. What I want to see is collaboration together to make those decisions; not just having a voice, but powers here for us to use. Now, I am willing to continue to have those conversations with the United Kingdom Government, but at the end of the day, before they had announced everything about the fund, we hadn't agreed on how that could be implemented and put in place. It just isn't adequate and sufficient for this Senedd to be just a part of the things, one of the bodies that the UK Government just hears what we have to say. That doesn't reflect what has happened over the period of devolution as a whole. On the other point, about filling the gaps, it's important for me to state clearly, Llywydd, that we don't have the money as a Government to fill every gap that the decisions in Westminster are going to create. We're doing everything that we can do to use the programmes that we already have, to work with local authorities and so on, but when Wales is to lose out to the tune of more than £1 billion, it's impossible to think that the Government here in Wales can just find the money at that level.
Welsh: Wel, Llywydd, diolch yn fawr i Cefin Campbell am y cwestiynau ychwanegol yna. Gaf i ddweud wrtho fe, pan oeddwn i wedi bod yn sgwrsio gyda'r Llywodraeth yn San Steffan, dwi ddim yn fodlon jest i gael llais mewn penderfyniadau y maen nhw'n mynd i'w gwneud. Dydy hwnna ddim yn adlewyrchu datganoli yma yng Nghymru, pwerau'r Senedd, na'r ffaith mai'r Llywodraeth yma yng Nghymru sy'n gyfrifol am y pynciau rŷn ni'n siarad amdanyn nhw. Beth dwi eisiau ei weld yw cydweithio gyda'n gilydd i wneud y penderfyniadau; nid jest llais, ond pwerau yma i ni eu defnyddio. Nawr, dwi'n fodlon i bara ymlaen i gael mwy o sgyrsiau gyda Llywodraeth y Deyrnas Unedig, ond ar ddiwedd y dydd, cyn roedden nhw wedi cyhoeddi popeth am y gronfa, doedden ni ddim wedi cytuno ar sut y gallai hi gael ei rhoi yn ei lle. Dydy e jest ddim yn ddigonol i'r Senedd hon i fod jest yn rhan o bethau, yn un o'r cyrff mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig jest yn clywed beth sydd gennym i'w ddweud. Dydy hwnna jest ddim yn adlewyrchu beth sydd wedi digwydd dros y cyfnod o ddatganoli i gyd. Ar y pwynt arall, am lenwi'r bylchau, mae'n bwysig i fi ddweud yn glir, Llywydd, does dim arian gyda ni fel Llywodraeth i lenwi pob bwlch mae penderfyniadau San Steffan yn mynd i'w creu. Rŷn ni'n gwneud popeth y gallwn ni ei wneud i ddefnyddio'r rhaglenni sydd gyda ni yn barod, i gydweithio â'r awdurdodau lleol ac yn y blaen, ond pan fydd Cymru yn colli mas o fwy na £1 biliwn, mae'n amhosibl meddwl y bydd y Llywodraeth yma yng Nghymru jest yn gallu ffeindio arian ar y lefel yna.
English: Llywydd, such care is best provided as a public service and as close to home as possible. To that end, we have provided £3.5 million in revenue funding to regional partnership boards to develop specialist residential services for children with complex needs, and we've complemented that revenue funding by over £14 million in capital funding as well.
Welsh: Llywydd, y ffordd orau o ddarparu gofal o'r fath yw fel gwasanaeth cyhoeddus ac mor agos i gartrefi pobl â phosibl. I'r perwyl hwnnw, rydym ni wedi darparu £3.5 miliwn o gyllid refeniw i fyrddau partneriaethau rhanbarthol i ddatblygu gwasanaethau preswyl arbenigol i blant ag anghenion cymhleth, ac rydym ni wedi ategu'r cyllid refeniw hwnnw gyda dros £14 miliwn mewn cyllid cyfalaf hefyd.