English: I'm grateful to contribute briefly to this today. I'm not a member of the committee, but I, like many Senedd Members, received many queries over that two-week firebreak, certainly during the first week of it, regarding the ban on supermarkets selling non-essential goods, so I speak from that point of view. I can certainly say, in response to Huw Irranca-Davies, that over that period I certainly wasn't a Member who used any sort of inflammatory language, and I certainly didn't talk about the position of the UK Government either, during that time. As a Member of this Senedd, I received more queries from constituents on this than anything else over the last several months, and I think we do need to recognise that, aside from the politics of this, which I think have been thrown around from both sides, actually, to a certain extent - I think, besides all that, there was an issue here that should be dealt with. I'll be frank - I think that, at the start of this, this started out as a well-meaning attempt by the Welsh Government to create an even playing field and to make sure that small shops weren't suffering compared with supermarkets. Now, whether or not that happened in practice, I think a review will reveal that. I suspect that what actually happened is that the big beneficiaries of this process were the online consumers, the Amazons of this world and the like. That was my concern, and that was certainly the concern of constituents who contacted me. Huw Irranca-Davies, you're right to say that, of course, this was a short period of time, and we're in the odd position now of discussing it in the lee, in the period following it. That said, of course, we may be looking at another lockdown, or firebreak as we call it here, in the new year; I hope that that isn't necessary, but we may be. So, I think what we need to do moving forward is to reassure our constituents that the steps that were taken during that firebreak - and many of them I support and think were going in the right direction - but to reassure our constituents that these measures are necessary. Yes, we are in an unusual position, yes, we do need to all pull together and make sure we combat the pandemic, but we also have to carry the public with us. I think the UK Government also are facing these challenges and struggles in carrying the public with them on the lockdown that they're engaged in, and, certainly in the future, if we have future lockdowns here, it's going to be difficult for us to fully reassure people that these measures are necessary. Let's all work together to make sure that that happens. I'm glad that this has been discussed today, and I want to see a review to make sure that, in the future - . The term 'non-essential goods', for instance - I think that 'convenience goods' wasn't mentioned at all, and yet retailers understand what is meant by 'convenience goods'. I think that that was missing from the argument early on, so let's all work together to combat this pandemic.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am gael cyfrannu'n fyr at hyn heddiw. Nid wyf yn aelod o'r pwyllgor, ond cefais i, fel llawer o Aelodau'r Senedd, lawer o ymholiadau dros y cyfnod atal byr pythefnos o hyd hwnnw, yn sicr yn ystod yr wythnos gyntaf, ynglŷn â gwahardd archfarchnadoedd rhag gwerthu nwyddau nad ydynt yn hanfodol, felly rwy'n siarad o safbwynt hynny. Gallaf ddweud yn bendant, mewn ymateb i Huw Irranca-Davies, nad oeddwn i yn sicr yn Aelod a ddefnyddiodd unrhyw fath o iaith ymfflamychol dros y cyfnod hwnnw, ac yn sicr ni siaradais am safbwynt Llywodraeth y DU ychwaith, yn ystod y cyfnod hwnnw. Fel Aelod o'r Senedd hon, cefais fwy o ymholiadau gan etholwyr am hyn na dim byd arall dros y sawl mis diwethaf, a chredaf fod angen inni gydnabod, ar wahân i wleidyddiaeth hyn, sydd, yn fy marn i, wedi'i daflu o gwmpas o'r ddwy ochr mewn gwirionedd, i ryw raddau - credaf, ar wahân i hynny i gyd, fod yna broblem yma y dylid mynd i'r afael â hi. Fe fyddaf yn onest - rwy'n credu, ar ddechrau hyn, fod hyn wedi dechrau fel ymgais yn llawn bwriadau da gan Lywodraeth Cymru i gael tegwch ac i sicrhau nad oedd siopau bach yn dioddef o'u cymharu ag archfarchnadoedd. Nawr, p'un a ddigwyddodd hynny'n ymarferol ai peidio, credaf y bydd adolygiad yn datgelu hynny. Rwy'n tybio mai'r hyn a ddigwyddodd mewn gwirionedd oedd mai'r rhai a gafodd fwyaf o fudd o'r broses hon oedd y defnyddwyr ar-lein, Amazons y byd hwn a'u tebyg. Dyna oedd fy mhryder, a dyna'n sicr oedd pryder yr etholwyr a gysylltodd â mi. Huw Irranca-Davies, rydych chi'n iawn i ddweud, wrth gwrs, mai cyfnod byr oedd hwn, ac rydym yn y sefyllfa ryfedd nawr o'i drafod o gyfeiriad arall, yn y cyfnod a'i dilynodd. Wedi dweud hynny, wrth gwrs, efallai ein bod yn edrych ar gyfnod arall o gyfyngiadau, neu gyfnod atal byr fel rydym yn ei alw yma, yn y flwyddyn newydd; gobeithio na fydd angen hynny, ond efallai y byddwn. Felly, credaf mai'r hyn y mae angen inni ei wneud wrth symud ymlaen yw sicrhau ein hetholwyr fod y camau a gymerwyd yn ystod y cyfnod atal byr hwnnw - ac rwy'n cefnogi llawer ohonynt ac yn credu eu bod yn mynd i'r cyfeiriad iawn - ond i dawelu meddwl ein hetholwyr fod angen y mesurau hyn. Rydym mewn sefyllfa anarferol, mae angen i ni i gyd ddod at ein gilydd a sicrhau ein bod yn ymladd y pandemig, ond rhaid inni hefyd ddod â'r cyhoedd gyda ni. Rwy'n credu bod Llywodraeth y DU hefyd yn wynebu'r heriau hyn ac yn ei chael hi'n anodd dod â'r cyhoedd gyda hwy gyda'r cyfyngiadau y maent yn eu hwynebu, ac yn sicr yn y dyfodol, os cawn gyfyngiadau yma yn y dyfodol, bydd yn anodd i ni dawelu meddwl pobl yn llwyr fod angen y mesurau hyn. Gadewch i bawb ohonom weithio gyda'n gilydd i wneud yn siŵr fod hynny'n digwydd. Rwy'n falch fod hyn wedi'i drafod heddiw, ac rwyf am weld adolygiad i sicrhau yn y dyfodol - . Mae'r term 'nwyddau nad ydynt yn hanfodol', er enghraifft - credaf na soniwyd am 'nwyddau cyfleus' o gwbl, ac eto mae manwerthwyr yn deall beth a olygir wrth 'nwyddau cyfleus'. Credaf fod hynny ar goll yn gynnar yn y ddadl, felly gadewch i bawb ohonom weithio gyda'n gilydd i ymladd y pandemig hwn.