English: Thank you for your statement, Minister. I have to say that this mess shows once again the extent to which we here in Wales are just at the mercy of the whims of Westminster Ministers. It underlines again how the current devolution settlement leaves us effectively fiscally impotent when it comes to protecting our interests, and protecting the people who are vulnerable amongst us, from damaging UK Government decisions. You recently described being part of the union and having the UK Government there as some sort of insurance policy for Wales, but surely now you have to accept that it's felt a bit more like a millstone around our necks in recent weeks. And if recent events don't make the case for independence, well, surely it does make the case for greater fiscal independence for Wales: more powers to protect our people from the tsunami that we're already experiencing and no doubt will intensify in the coming months. Now, you stay in the statement that the UK Government holds the key financial levers to make a real difference to this cost-of-living crisis, and it needs to use those tax levers more equitably. Well, why allow the Tories to do their worst, instead of demanding powers for you to do your best for the people of Wales? We know, in Scotland, they can reform that income tax bands. It's a way of better reflecting people's ability to pay. That's the very least that we could expect, I think, here in Wales. But, take it to the other extreme, if the UK Government isn't introducing a windfall tax on energy companies, then why can't we have powers here to do something about it, instead of just complaining in a written or an oral statement? That said, new powers, yes, okay, that's one thing, but we also need to use the powers that we already have to maximum effect to protect the most vulnerable people from what's ahead. The First Minister was coy again earlier, so I'll ask whether you'll confirm that varying the Welsh rates of income tax is actively being considered by this Government. And will you join Plaid Cymru in accepting that it's looking as if it is going to be necessary to act in that way in order, again, to mitigate some of the devastating Westminster cuts that are looming? You're right to criticise the shortening of the energy support package to six months, because it does leave a cliff edge and people not knowing what will happen at the end of that period. I understand that you have spoken, as you said, with the Chief Secretary to the Treasury, but what plans do you have to actually speak with the Chancellor himself, to set out not only the case for greater fiscal powers for Wales, but to make sure that he understands the implications of his recent announcements for Wales, and also to make sure, before the statement at the end of this month, that he understands what implications there might be there for us here in Wales? On energy specifically, will you make the case for those properties that are off grid, particularly, because it is something that is of huge concern? I know that Ben Lake, my Plaid Cymru colleague at Westminster, raised the need for support in relation to oil and people who are off grid. The Chancellor didn't rule it out. So, in your discussions with the Chancellor, will you please reiterate the need to extend support to those who aren't currently able to access it in the same way as most people? Now, yesterday, your written statement said that the Chancellor offered nothing to comfort the most vulnerable. Well, we could levy the same criticism at your statement today. There's nothing new there; a few vague references to previously announced support schemes. I was hoping that you'd be actually coming here today with something a bit more concrete to tell us. And you do say that the UK Government needs to refocus its efforts to help those most in need. Well, surely that's just as true for the Welsh Government as well, and is it not time for you to be preparing an emergency budget here in Wales to refocus and to reallocate resources to help the most in need, as you say, and to do so for this financial year, of course, and not wait until next year? And finally, in relation to next year's budget, you've said it twice now, in the last written statement yesterday and your oral statement today, that the Welsh Government's budget will be introduced on 13 December. My understanding was that the original agreement was that it would be no later than 13 December, and that that date was chosen, or specified, because it was in relation to the expected UK Government fiscal announcement in November. Given that that has now been brought closer to today, surely you're in a position to publish your draft budget earlier. That would allow greater scrutiny from this Senedd, and it would also give a longer lead-in time for those public service providers in Wales who are going to have to make every single penny work as hard as possible.
Welsh: Diolch am eich datganiad, Gweinidog. Mae'n rhaid imi ddweud bod y llanast hwn yn dangos unwaith eto y graddau yr ydym ni yma yng Nghymru ar drugaredd mympwyol Gweinidogion yn San Steffan. Mae hynny'n tanlinellu unwaith eto sut mae'r setliad datganoli presennol yn ein gadael ni'n ddirym yn ariannol o ran gallu gwarchod ein buddiannau, a diogelu'r bobl sy'n agored i niwed yn ein plith, rhag penderfyniadau niweidiol Llywodraeth y DU. Yn ddiweddar, fe wnaethoch chi ddisgrifio bod yn rhan o'r undeb a bod â Llywodraeth y DU yno fel rhyw fath o bolisi yswiriant i Gymru, ond siawns bod yn rhaid i chi dderbyn erbyn hyn ei bod hi wedi bod ychydig yn fwy tebyg i faen melin am ein gyddfau ni yn ystod yr wythnosau diwethaf. Ac os nad yw digwyddiadau diweddar yn dadlau'r achos o blaid annibyniaeth, wel, siawns nad yw'n dadlau'r achos o blaid mwy o annibyniaeth gyllidol i Gymru: mwy o bwerau i ddiogelu ein pobl ni rhag yr enbydrwydd yr ydym ni'n ei deimlo eisoes ac mae'n siŵr y bydd hwnnw'n dwysáu yn ystod y misoedd nesaf. Nawr, rydych chi'n dweud yn y datganiad mai Llywodraeth y DU sydd â'r ysgogiadau ariannol allweddol i wneud gwahaniaeth gwirioneddol yn yr argyfwng costau byw, ac mae angen iddi ddefnyddio'r ysgogiadau hynny o ran trethiant mewn ffordd decach. Wel, pam fyddech chi'n caniatáu i'r Torïaid wneud eu gwaethaf, yn lle mynnu pwerau i chi wneud eich gorau i bobl Cymru? Fe wyddom ni, yn yr Alban, eu bod nhw'n gallu diwygio'r bandiau treth incwm hynny. Mae honno'n ffordd o gael gwell adlewyrchiad o allu pobl i dalu. Dyna'r lleiaf y gallwn ni ei ddisgwyl, rwy'n credu, yma yng Nghymru. Ond, os ewch chi â hynny i'r pegwn arall, os nad yw Llywodraeth y DU yn cyflwyno treth ffawdelw ar gwmnïau ynni, yna pam na allem ninnau fod â'r pwerau yma i wneud rhywbeth ynglŷn â hynny, yn lle gwneud dim ond cwyno mewn datganiad ysgrifenedig neu ddatganiad llafar? Wedi dweud hynny, pwerau newydd, ie, iawn, mae hwnnw'n un peth, ond mae angen i ni ddefnyddio'r pwerau sydd gennym eisoes hefyd i'r effaith fwyaf posibl i amddiffyn y bobl fwyaf bregus rhag yr hyn sydd o'n blaenau ni. Gwnaeth y Prif Weinidog osgoi hyn unwaith eto yn gynharach, felly rwyf i am ofyn a fyddech chi'n cadarnhau bod amrywio cyfraddau Cymru o dreth incwm yn cael ei ystyried o ddifrif gan y Llywodraeth hon. Ac a wnewch chi ymuno â Phlaid Cymru i dderbyn ei bod hi'n ymddangos fel pe bai hi am fod yn angenrheidiol i weithredu fel hyn i, unwaith eto, liniaru rhai o'r toriadau dinistriol gan San Steffan sydd ar y gorwel? Rydych chi'n iawn i feirniadu'r ffaith bod y pecyn cymorth ynni am gael ei gwtogi i chwe mis, oherwydd mae hynny'n rhoi ymyl clogwyn a phobl yn y tywyllwch o ran yr hyn a fydd yn digwydd ar ddiwedd y cyfnod hwnnw. Rwy'n deall eich bod chi wedi siarad, fel roeddech chi'n dweud, gyda Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys, ond pa gynlluniau sydd gennych chi i siarad â'r Canghellor ei hun mewn gwirionedd, i nodi nid yn unig yr achos o blaid rhagor o bwerau cyllidol i Gymru, ond i wneud yn siŵr ei fod e'n deall y goblygiadau i Gymru oherwydd ei gyhoeddiadau diweddar, a gwneud yn siŵr hefyd, cyn y datganiad ar ddiwedd y mis, ei fod yn deall pa oblygiadau a allai fod i ni yma yng Nghymru? O ran ynni yn benodol, a fyddwch chi'n dadlau'r achos o blaid yr eiddo hynny sydd oddi ar y grid, yn arbennig, oherwydd mae hwnnw'n rhywbeth sy'n peri pryder enfawr? Fe wn i fod Ben Lake, fy nghyd-aelod o Blaid Cymru sydd yn San Steffan, wedi codi'r angen am gefnogaeth o ran olew a phobl sydd oddi ar y grid. Ni wnaeth y Canghellor ddiystyru hynny. Felly, yn eich trafodaethau chi gyda'r Canghellor, a fyddwch chi'n ailadrodd yr angen i estyn cefnogaeth i'r rhai nad ydyn nhw'n gallu cael gafael arno yn yr un ffordd â'r rhan fwyaf o bobl ar hyn o bryd? Nawr, ddoe, roedd eich datganiad ysgrifenedig chi'n nodi nad oedd y Canghellor ddim i fod o unrhyw gysur i'r rhai mwyaf agored i niwed. Wel, fe allem ninnau roi'r un dyfarniad ar eich datganiad chithau heddiw. Nid oes unrhyw beth sy'n newydd yma; ambell i gyfeiriad annelwig at gynlluniau cymorth a gyhoeddwyd yn flaenorol. Roeddwn i'n gobeithio y byddech chi'n dod yma heddiw mewn gwirionedd gyda rhywbeth ychydig yn fwy pendant i'w ddweud wrthym ni. Ac rydych chi'n dweud bod angen i Lywodraeth y DU ganolbwyntio ei hymdrechion o'r newydd i helpu'r rhai sydd yn yr angen mwyaf. Wel, siawns nad yw hynny yr un mor wir i Lywodraeth Cymru hefyd, ac onid yw hi'n bryd i chi fod yn paratoi cyllideb frys yma yng Nghymru i ganolbwyntio o'r newydd ac ailddyrannu adnoddau i helpu'r mwyaf anghenus, fel y dywedwch chi, a gwneud hynny ar gyfer y flwyddyn ariannol hon, wrth gwrs, a pheidio aros tan y flwyddyn nesaf? Ac yn olaf, o ran cyllideb y flwyddyn nesaf, rydych chi wedi dweud hyn ddwywaith nawr, yn y datganiad ysgrifenedig diwethaf ddoe a'ch datganiad llafar chi heddiw, y bydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn cael ei chyflwyno ar 13 o fis Rhagfyr. Fy nealltwriaeth i oedd mai'r cytundeb gwreiddiol oedd na fyddai hi'n ddim hwyrach na 13 o fis Rhagfyr, a bod y dyddiad hwnnw wedi cael ei ddewis, neu gael ei nodi, oherwydd ei fod o ran cyhoeddiad cyllidol disgwyliedig Llywodraeth y DU ym mis Tachwedd. O ystyried bod hwnnw am ddod yn gynt erbyn hyn, siawns eich bod chi mewn sefyllfa i gyhoeddi eich cyllideb ddrafft chi'n gynharach. Byddai hynny'n caniatáu mwy o graffu gan y Senedd hon, ac yn rhoi mwy o amser arweiniol hefyd i ddarparwyr y gwasanaethau cyhoeddus hynny yng Nghymru y bydd yn rhaid iddyn nhw wneud i bob ceiniog goch weithio mor galed â phosibl.