English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. As a nation, we celebrate literature and music in our national anthem by talking about ' gwlad beirdd a chantorion'. We have a lengthy tradition in terms of music and live music specifically. And the Government, therefore, must ensure that it does everything within its ability to support and promote the live music industry in Wales. And, as with so many other sectors, the pandemic has had a grave impact on the sector. The committee's report is very comprehensive, placing a spotlight on the state of the live music industry in Wales. It reflects the problems faced by the sector, which they are still facing today, and it also highlights the threat that coronavirus poses to the sector. One thing that strikes me immediately, in reading the evidence gathered as part of the consultation for this inquiry, is the need for a Welsh Government music strategy. SAIN records have stated that: 'I am strongly of the opinion that one of the main deficiencies of the music industry in Wales is the fact that the Government does not have a comprehensive strategy that takes into consideration the industry in its entirety.' And, to that end, therefore, it's good to see recommendation 6, which states the Welsh Government should, in collaboration with the industry, develop a music strategy. In Plaid Cymru's view, this has to be a holistic, comprehensive strategy and should be an integral part of the new culture strategy, which Wales needs. There have been positive developments, and the report highlights Welsh Language Music Day, and this year that will be celebrated this Friday. Clearly, it will be celebrated in a very different way this year. But we need to build on this. Not just a day; we need local projects that provide opportunities 12 months a year for people to learn, to perform, to promote and organise events. We must use music to attract young people to the Welsh language, particularly in the post-education age groups where there is a substantial fall in the number of Welsh speakers. And, as others have mentioned, we need action on recommendation 9, which calls for the establishment of a capital fund that could help to support venues like Gwdihŵ in Cardiff, and there could be changes to the planning system too in order to ensure that venues for the arts and culture do remain viable. I welcome the report, and I'm very grateful to the committee and all witnesses for taking time to contribute to the inquiry. The recommendations are broad ranging and varied, and give the Government, and us as Senedd Members interested in culture policy, a great deal to consider.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Fel cenedl, rydym ni'n dathlu llenyddiaeth a cherddoriaeth yn ein hanthem genedlaethol ni drwy sôn am 'wlad beirdd a chantorion'. Mae gennym ni draddodiad hir o ran cerddoriaeth a cherddoriaeth fyw yn benodol. Mae'n rhaid i'r Llywodraeth felly wneud yn siŵr ei bod yn gwneud bob dim o fewn ei gallu i gefnogi, cynorthwyo a hyrwyddo diwydiant cerddoriaeth fyw Cymru. Ac, fel efo llawer o sectorau eraill, mae'r pandemig wedi effeithio'n enbyd ar y sector. Mae adroddiad y pwyllgor yn hynod gynhwysfawr gan roi'r chwyddwydr ar gyflwr y diwydiant cerddoriaeth fyw yng Nghymru. Mae'n adlewyrchu'r problemau a wynebodd y sector, ac maen nhw'n dal i'w wynebu ar hyn o bryd, ac mae o hefyd yn tanlinellu'r bygythiad y mae coronafeirws yn ei beri i'r sector. Un peth sy'n fy nharo i'n syth, wrth ddarllen y dystiolaeth a gasglwyd fel rhan o'r ymgynghoriad i'r ymchwiliad, ydy'r angen am strategaeth gerddoriaeth gan y Llywodraeth. Mae recordiau SAIN yn dweud fel hyn: 'Yr wyf yn gryf o'r farn mai un o brif ddiffygion y diwydiant cerdd yng Nghymru yw'r ffaith nad oes strategaeth gynhwysfawr gan y Llywodraeth sy'n edrych ar y diwydiant cerdd yn ei gyfanrwydd.' Ac, i'r perwyl hynny, felly, mae'n dda gweld argymhelliad 6, sy'n dweud y dylai Llywodraeth Cymru, mewn cydweithrediad â'r diwydiant, ddatblygu strategaeth gerddoriaeth. Ym marn Plaid Cymru, mae'n rhaid i hyn fod yn strategaeth holistaidd, gynhwysol a bod yn rhan annatod o'r strategaeth ddiwylliant newydd sydd ei hangen ar Gymru. Mae yna ddatblygiadau positif, ac mae'r adroddiad yn tynnu sylw at Ddydd Miwsig Cymru, a'r diwrnod hwnnw eleni yn cael ei gynnal ddydd Gwener yma - mae'n amlwg mewn ffordd hollol wahanol. Ond mae angen adeiladu ar hyn. Nid diwrnod yn unig, ond mae eisiau prosiectau lleol sy'n creu cyfleoedd 12 mis y flwyddyn i bobl ddysgu, perfformio, hyrwyddo a threfnu digwyddiadau. Mae'n rhaid i ni ddefnyddio cerddoriaeth i ddenu pobl ifanc at y Gymraeg, yn enwedig yn yr oed ôl-addysg, ble mae yna gwymp sylweddol yn nifer y siaradwyr. Ac, fel mae siaradwyr eraill wedi sôn, mae angen gweithredu ar argymhelliad rhif 9, sef y galw am sefydlu'r gronfa gyfalaf yma a allai helpu cadw lleoliadau fel Gwdihŵ, Caerdydd, er enghraifft, ac mi fyddai yna newidiadau yn gallu digwydd yn y system gynllunio hefyd i sicrhau bod adeiladau ar gyfer y celfyddydau a diwylliant yn aros yn hyfyw. Dwi'n croesawu'r adroddiad, ac yn ddiolchgar iawn i'r pwyllgor ac i'r holl dystion am gymryd yr amser i gyfrannu at yr ymchwiliad. Mae'r argymhellion amrywiol yn eang, ac yn sicr yn rhoi llawer i'r Llywodraeth, ac i ni fel Aelodau Senedd sy'n cymryd diddordeb mewn polisi diwylliant, llawer iawn i'w ystyried.