English: One week on, it is still so hard to process that we are here today paying our respects with our tributes to Carl. I too first met Carl 16 years ago in Connah's Quay Labour Club, or 'Sargie's headquarters', as it's locally known. He was proud to be elected to this place in 2003 by the people of Alyn and Deeside. I followed in 2007, and we quickly became great friends, travelling up and down together from north Wales most weeks. Carl lived in the heart of his community in Connah's Quay. He never forgot his roots, and he was proud of his working-class background. On the day he entered Cabinet, and I Government, we shared the journey home excited about the future, and what we felt we could achieve for the people of Wales, and Carl achieved so much. He took through the most legislation of any Minister. There are very few Bills and Acts that Carl did not have a hand in. He championed the work being undertaken to end violence against women, homelessness and modern slavery. He became a White Ribbon ambassador, telling how he first experienced witnessing domestic abuse in his neighbourhood following the closure of Shotton steelworks, when he saw his community torn apart. Each year, he supported victims of domestic abuse by walking 'a mile in her shoes', although he always struggled to walk in those stilettoes. Carl was an amazing politician, a highly skilled negotiator, but not necessarily in the style you might expect from a senior Cabinet Secretary. He knew in order to get the best out of people it was better to persuade and influence over tea and custard creams, or sometimes something stronger. He treated everyone the same, whether it was a constituent who sought his advice, whether he was chatting to royalty at the opening of the National Assembly, speaking to Eton-educated UK Government Ministers, or the bloke sat next to him at the bar in Mischief's. He was full of fun, and very mischievous at times, but he took his role as an elected representative very seriously, and he was proud to be an advocate for his constituents, particularly those who did not have a voice. Here in this Assembly, and in Welsh Government, he treated everyone equally. He cared for and supported all of us, his Assembly Member colleagues, not just in our group but across all political parties. He adored the staff in his constituency office and his ministerial private office. The staff in our canteen and here in security were amongst his favourites. He had a special place in his heart for his special and specialist advisers. In Government, he respected his officials and the many Bill teams he worked with. But I think his absolute favourites were the ministerial drivers. They could write a book filled with stories about the many hours they spent travelling around Wales during Carl's 10 years in Government. Carl had a wicked sense of humour and loved making me and others laugh, often at the most inappropriate times. His banter was legendary and he always won the award for heckler of the year. It was a pleasure to sit next to him in Cabinet and here in the Chamber, where one of Carl's most important jobs was to ensure our shared drawer always had a good supply of sweets. One day, he brought some new ones in and told me just to try one, but I in my usual style grabbed a handful, only to find on eating them they were hot chilli sweets. He could barely contain his gleefulness at my discomfort. A few years ago, he took up a new hobby and decided to teach himself to crochet. He would sit on the train home with a self-teaching YouTube video, a crochet hook and some wool. It was not without its frustrations; several times, everything ended up on the floor. But, like everything he took up, he soon mastered it and he made some beautiful items. You could see the bemused looks of fellow passengers watching this big, burly guy crocheting a tiny, pink baby bonnet. Carl was one of the most generous people I have ever met, particularly with his time, and he loved socialising with his family and friends. Behind his burly and jovial exterior was a beautiful, sensitive and vulnerable soul. He always told people how special and unique they were, because he cared how people felt. He was kind to people, and being kind to people is a wonderful legacy to leave behind. He was my best comrade and friend. I loved him as a brother, and although his pet name for me was 'mother' - even though I of course was not quite old enough to be his mother - I know he loved me as a sister. He cared for me and my girls as an extension of his own family and we are heartbroken he is no longer with us. But our loss is incomparable with the unspeakable grief felt by Bernie, Lucy and Jack, who he loved deeply and of whom he was so proud. To them, Carl's parents, and all his family, we offer all our love and support over the difficult weeks and months ahead. Carl, I will never forget you and I will miss you deeply. RIP, comrade.
Welsh: Wythnos yn ddiweddarach, mae'n dal yr un mor anodd i brosesu ein bod ni yma heddiw i dalu teyrnged i Carl. Cyfarfûm i hefyd â Carl am y tro cyntaf 16 mlynedd yn ôl yn y Clwb Llafur yng Nghei Connah, neu 'Pencadlys Sargie', fel y'i gelwir yn lleol. Roedd yn falch o gael ei ethol i'r lle hwn yn 2003 gan bobl Alun a Glannau Dyfrdwy. Dilynais i yn 2007, a daethom yn ffrindiau mawr yn gyflym, yn teithio yn ôl ac ymlaen i'r gogledd y rhan fwyaf o wythnosau. Roedd Carl yn byw yng nghanol ei gymuned yng Nghei Connah. Nid anghofiodd ei wreiddiau, ac roedd yn falch o'i gefndir dosbarth gweithiol. Ar y diwrnod yr ymunodd â'r Cabinet, a minnau â'r Llywodraeth, gwnaethom rannu'r daith adref yn llawn cyffro am y dyfodol, a'r hyn yr oeddem ni'n credu y gallem ni ei gyflawni dros bobl Cymru, ac fe wnaeth Carl gyflawni cymaint. Aeth ef â'r mwy o ddeddfwriaeth drwyddo nag unrhyw Weinidog arall. Ychydig iawn o Filiau a Deddfau a geir na wnaeth Carl gyfrannu atynt. Fe wnaeth hyrwyddo'r gwaith sy'n cael ei wneud i roi terfyn ar drais yn erbyn menywod, digartrefedd a chaethwasiaeth fodern. Daeth yn Gennad Rhuban Gwyn, gan ddweud sut y bu'n dyst i gam-driniaeth ddomestig am y tro cyntaf yn ei gymdogaeth ar ôl i waith dur Shotton gau, pan welodd ei gymuned yn cael ei chwalu. Bob blwyddyn, cefnogodd ddioddefwyr cam-driniaeth ddomestig drwy gerdded 'milltir yn ei hesgidiau', er ei fod bob amser yn cael trafferth i gerdded yn y sodlau uchel. Roedd Carl yn wleidydd anhygoel, yn fedrus iawn wrth negodi, ond nid o reidrwydd yn y dull y byddech yn ei ddisgwyl gan uwch Ysgrifennydd y Cabinet. Gwyddai mai'r ffordd o gael y gorau allan o bobl oedd darbwyllo a dylanwadu dros baned o de a custard creams, neu weithiau rhywbeth cryfach. Roedd yn trin pawb yr un peth, wrth roi cyngor i etholwr, wrth sgwrsio â'r teulu brenhinol yn agoriad y Cynulliad Cenedlaethol, wrth siarad â Gweinidogion Llywodraeth y DU a oedd wedi'u haddysgu yn Eton, neu'r dyn yn eistedd wrth ei ymyl yn y bar yn Mischief's. Roedd yn llawn hwyl ac yn ddireidus iawn ar adegau, ond roedd yn cymryd ei swyddogaeth fel cynrychiolydd etholedig yn ddifrifol iawn, ac roedd yn falch o fod yn eiriolwr ar ran ei etholwyr, yn enwedig y rhai hynny nad oedd ganddynt lais. Yma yn y Cynulliad hwn, ac yn Llywodraeth Cymru, roedd yn trin pawb yn gyfartal. Roedd yn gofalu am bob un ohonom ac yn ein cefnogi, ei gydweithwyr yr Aelodau Cynulliad, nid yn unig yn ein grŵp ni, ond ar draws y pleidiau gwleidyddol. Roedd wrth ei fodd â'r staff yn ei swyddfa etholaeth a'i swyddfa breifat gweinidogol. Roedd y staff yn ein ffreutur a'r staff diogelwch ymysg ei ffefrynnau. Roedd ganddo le arbennig yn ei galon ar gyfer ei gynghorwyr arbenigol ac arbennig. Yn y Llywodraeth, roedd yn parchu ei swyddogion a'r amryfal dimau Bil y bu'n gweithio gyda nhw. Ond rwy'n credu mai ei ffefrynnau absoliwt oedd y gyrwyr gweinidogol. Gallen nhw ysgrifennu llyfr yn llawn straeon am yr oriau lawer a dreuliasant yn teithio o amgylch Cymru yn ystod y 10 mlynedd y bu Carl yn y Llywodraeth. Roedd gan Carl synnwyr digrifwch drygionus ac roedd yn hoff iawn o wneud imi ac eraill chwerthin, yn aml ar yr adegau mwyaf amhriodol. Roedd yn adnabyddus am dynnu coes ac roedd bob amser yn ennill gwobr heclwr y flwyddyn. Roedd yn bleser i eistedd wrth ei ymyl yn y Cabinet ac yma yn y Siambr, ac un o swyddi pwysicaf Carl yma oedd sicrhau bod y drôr yr oeddem yn ei rhannu bob amser yn llawn losin. Un diwrnod, daeth â rhai newydd i mewn a dywedodd wrthyf i roi cynnig ar un, ond yn fy null arferol gafaelais mewn llond llaw, dim ond i ganfod wrth eu bwyta eu bod yn losin tsilis poeth. Prin y gallai guddio ei lawenydd o weld fy anesmwythder. Ychydig flynyddoedd yn ôl, dechreuodd ddilyn hobi newydd a phenderfynodd ddysgu ei hun i wneud gwaith crosio. Byddai'n eistedd ar y trên adref yn gwylio fideo YouTube i ddysgu ei hun, gyda bachyn crosio a gwlân yn ei ddwylo. Nid oedd hyn heb ei rwystredigaeth; aeth popeth i'r llawr sawl gwaith. Ond, fel popeth yr oedd yn ei ddechrau, roedd yn ei feistroli'n gyflym ac fe greodd rai eitemau hardd. Gallech chi weld yr olwg syfrdan ar wynebau rhai o'r cyd-deithwyr wrth wylio'r dyn mawr, cadarn hwn yn crosio boned babi bach, pinc. Roedd Carl yn un o'r bobl fwyaf hael i mi gyfarfod erioed, yn enwedig â'i amser, ac roedd wrth ei fodd yn cymdeithasu gyda'i deulu a'i ffrindiau. Tu ôl i'r tu allan cadarn a hwyliog roedd yna enaid hardd, sensitif a bregus. Roedd bob amser yn dweud wrth bobl pa mor arbennig ac unigryw oedden nhw, oherwydd bod sut yr oedd pobl yn ei deimlo yn bwysig iddo. Roedd yn garedig wrth bobl, ac mae caredigrwydd at bobl yn etifeddiaeth aruthrol i'w gadael ar ôl. Ef oedd fy nghyfaill a'm cymrawd pennaf. Roeddwn yn ei garu fel brawd, ac er mai ei enw anwes i mi oedd 'mam' - er wrth gwrs nad oeddwn yn ddigon hen i fod yn fam iddo - gwn ei fod yn fy ngharu innau fel chwaer. Roedd yn gofalu amdanaf i a'm merched fel estyniad o'i deulu ei hun ac mae'r ffaith nad yw e gyda ni bellach yn torri ein calonnau ni. Ond ni allwn ni gymharu ein colled ni â'r galar annisgrifiadwy y mae Bernie, Lucy a Jack yn ei deimlo. Yr oedd yn eu caru'n angerddol ac yr oedd mor falch ohonynt. Iddyn nhw, rhieni Carl, a'i holl deulu, estynnwn ein cariad a'n cefnogaeth dros yr wythnosau a'r misoedd anodd sydd i ddod. Carl, wna' i fyth dy anghofio di a byddaf yn gweld dy eisiau di'n ofnadwy. Gorffwysed mewn hedd, gymrawd.