English: The co-ordination of this strategy has been cross-Government, and Ministers have been feeding into it. And you're absolutely right: sustainability has been central to what we've been trying to deliver here. The well-being of future generations will be core, and it's of real interest. Whenever we speak to people from different countries around the world, that's the thing that many of them pick up on, that we are genuinely unique, we are pioneering, in this sense, and they all want to learn more about that particular aspect. On other aspects of practically what we're hoping to do, you will see in the strategy that we will be promoting magnet projects, and one of the magnet projects we'll be promoting is wave and tidal technology, which will shift the focus, we hope, in terms of inward investment, into north Wales and to west Wales. So, that's a very deliberate action. And the other thing that you need to understand is that compound semiconductors are very high-tech, but what they are, actually, is power savers. They save energy, and the impact they can have on, for example, data centres, in terms of reducing energy, is significant. And so that is absolutely central to that tone that we're trying to impress on people in terms of our commitment to sustainability. On trade, we are very keen to make sure that we have that relationship with the UK Government before trade negotiations start, and we're still waiting for a date; we're hoping that a date will be forthcoming next week for us to start really engaging in practical detail on where we should be heading next. But you can be assured that we will be defending Welsh interests. It's very difficult to work out when can we come to the Assembly and say, 'This is what our strategy is', because it's going to be very, very fast moving, and we still don't know what the rules of engagement look like. And so it's very difficult for us to make a commitment to the Assembly when we're in a position where we don't know where we stand. So, I will try and keep you informed in terms of when we get more clarity on how we intend to engage with the Assembly on that. On the diaspora, I think this is an area where we do need to do some more significant work. We've already commissioned some work on how we can digitally engage across the world, and how best we can impact and make a connection with people. So, that work has already been commissioned. We've had meetings with the people who are engaged in different diaspora communities, so that we can pull our work together, and I think there's a huge opportunity for us there. All of the offices now have been targeted with making sure that they build up that diaspora network as well. In terms of selling Wales abroad, and Welsh abroad, we've already commissioned a document, and I made a presentation on the forthcoming international strategy to a group of ambassadors and consuls in London before Christmas. And one of the things we showed them was a specially commissioned video demonstrating what we've done in relation to the Welsh language. So, that is already in progress and something we're already using. On targets - listen, generally, I'm somebody who likes to see targets. The problem is that we have a situation here where we have very fast shifting sands. And so for us to set out targets, it's very difficult. And I'll just give you an example. On education, if we said, 'Right, we want to see thousands more students from around the world coming to study in Wales', we would have set that target too low before - . The UK Government now has said that those students will be allowed to stay for two years extra. That's probably going to encourage a lot more students to come. So, we'd have hit those targets far sooner than we should have. That's an example of where it's going to be difficult. On inward investment, likewise, until we know what the relationship with the European Union is, it's going to be difficult for us to assess to what extent people are likely or not to want to invest in our country. And I would refute the fact that it's not an ethical document. The values are absolutely core to what we are putting out here. And I do think that we have to be very careful about defence. Defence is an important industry in Wales, and aerospace is an important industry. We have 160 companies employing 20,000 people, in the aerospace and defence companies. You've just heard Dawn Bowden talking about how she's keen to see the vehicles that they're producing in her area being used in the military. So, I don't think we should shy away from the fact that actually a core reason for Government is to defend its people, and certainly that's something that we would be very proud to see. And the fact that we have put cyber as central to this - . Cyber security is core to what we need to do now as a nation to defend our NHS, to defend the work we do as parliamentarians, because already the UK Government Parliament has been attacked. So, these are significant issues. The line between defence and commercial work is something that we've got be aware of, but there are a lot of people employed in this sector and I don't think we should shy away from it.
Welsh: Mae'r gwaith o gydgysylltu'r strategaeth hon wedi bod yn drawslywodraethol, a bu Gweinidogion yn cyfrannu ato. Ac rydych chi'n llygad eich lle: bu cynaliadwyedd yn ganolog i'r hyn y buom yn ceisio ei gyflawni yn hyn o beth. Bydd Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol yn greiddiol, ac mae o wir ddiddordeb. Pryd bynnag y byddwn yn siarad â phobl o wahanol wledydd ar draws y byd, dyna'r peth y mae llawer ohonynt yn sôn amdano, sef ein bod yn wirioneddol unigryw, rydym yn arloesi, yn hyn o beth, ac maent i gyd eisiau dysgu mwy am yr agwedd benodol honno. Ar agweddau eraill ar yr hyn yr ydym yn gobeithio ei wneud yn ymarferol, fe welwch chi yn y strategaeth y byddwn yn hyrwyddo prosiectau magned, ac un o'r prosiectau magned y byddwn yn ei hyrwyddo yw technoleg tonnau a llanw, a fydd yn symud y pwyslais, gobeithio, o ran mewnfuddsoddiad, i'r gogledd a'r gorllewin. Felly, mae hynny'n weithred fwriadol iawn. A'r peth arall y mae angen i chi ei ddeall yw bod lled-ddargludyddion cyfansawdd yn dechnolegol iawn, ond yr hyn y maen nhw'n ei wneud, mewn gwirionedd, yw arbed ynni. Maen nhw'n arbed ynni, ac mae'r effaith y gallant ei chael ar ganolfannau data, er enghraifft, o ran lleihau ynni, yn sylweddol. Ac felly mae hynny'n gwbl ganolog i'r agwedd honno yr ydym yn ceisio ei phwysleisio i bobl o ran ein hymrwymiad i gynaliadwyedd. O ran masnach, rydym yn awyddus iawn i sicrhau bod gennym y berthynas honno â Llywodraeth y DU cyn i drafodaethau masnach ddechrau, ac rydym yn dal i aros am ddyddiad; rydym yn gobeithio y caiff dyddiad ei gyhoeddi'r wythnos nesaf i ni ddechrau mewn difrif gwyntyllu manylion ymarferol ynghylch i ba gyfeiriad y dylem fod yn mynd nesaf. Ond gallwch fod yn dawel eich meddwl y byddwn yn amddiffyn buddiannau Cymru. Mae'n anodd iawn canfod pryd y gallwn ddod i'r Cynulliad a dweud, 'Dyma beth yw ein strategaeth', oherwydd bydd amgylchiadau'n newid yn gyflym iawn, ac nid ydym yn gwybod o hyd beth yw rheolau'r ymgysylltu. Ac felly mae'n anodd iawn i ni wneud ymrwymiad i'r Cynulliad pan fyddwn ni mewn sefyllfa lle nad ydym yn gwybod ble yr ydym ni'n sefyll. Felly, byddaf yn ceisio rhoi gwybod i chi o ran pryd y cawn ni fwy o eglurder ynghylch sut y bwriadwn ymgysylltu â'r Cynulliad ynglŷn â hynny. O ran y Cymry alltud, rwy'n credu bod hwn yn faes lle mae angen i ni wneud mwy o waith sylweddol. Rydym ni eisoes wedi comisiynu rhywfaint o waith ar sut y gallwn ni ymgysylltu'n ddigidol ar draws y byd, a sut orau y gallwn ni gael effaith a gwneud cysylltiad â phobl. Felly, mae'r gwaith hwnnw eisoes wedi'i gomisiynu. Rydym ni wedi cael cyfarfodydd gyda'r bobl sy'n ymwneud â gwahanol gymunedau alltud, fel y gallwn ni dynnu ein gwaith ynghyd, ac rwy'n credu bod yna gyfle enfawr i ni yn hynny o beth. Mae pob un o'r swyddfeydd wedi cael y targed erbyn hyn o sicrhau eu bod yn datblygu'r rhwydwaith alltud hwnnw hefyd. O ran hyrwyddo Cymru dramor, a'r Gymraeg dramor, rydym ni eisoes wedi comisiynu dogfen, a rhoddais gyflwyniad ar y strategaeth ryngwladol sydd ar y gweill i grŵp o lysgenhadon ac is-genhadon yn Llundain cyn y Nadolig. Ac un o'r pethau a ddangosais iddyn nhw oedd fideo wedi'i gomisiynu'n arbennig yn dangos yr hyn yr ydym ni wedi'i wneud mewn cysylltiad â'r Gymraeg. Felly, mae hynny eisoes ar y gweill ac yn rhywbeth yr ydym ni eisoes yn ei ddefnyddio. O ran targedau - gwrandewch, yn gyffredinol, rwy'n rhywun sy'n hoffi gweld targedau. Y broblem yw bod gennym ni sefyllfa yn y fan yma lle mae gennym ni amgylchiadau sy'n newid yn gyflym iawn. Ac felly, er mwyn i ni osod targedau, mae'n anodd iawn. A rhoddaf enghraifft i chi. O ran addysg, petaem yn dweud, 'Iawn, rydym ni eisiau gweld miloedd yn fwy o fyfyrwyr o bob cwr o'r byd yn dod i astudio yng Nghymru', byddem wedi gosod y targed hwnnw'n rhy isel cyn - . Mae Llywodraeth y DU wedi dweud nawr y caiff y myfyrwyr hynny aros am ddwy flynedd yn ychwanegol. Mae'n debyg bod hynny'n mynd i annog llawer mwy o fyfyrwyr i ddod. Felly, byddem wedi cyrraedd y targedau hynny'n llawer cynt nag y dylem fod wedi'i wneud. Dyna enghraifft o le mae'n mynd i fod yn anodd. O ran mewnfuddsoddi, yn yr un modd, nes ein bod yn gwybod beth yw'r berthynas â'r Undeb Ewropeaidd, bydd yn anodd inni asesu i ba raddau y mae pobl yn debygol o fod eisiau buddsoddi yn ein gwlad. Ac nid wyf yn cytuno â'r ffaith nad yw'n ddogfen foesegol. Mae'r gwerthoedd yn gwbl greiddiol i'r hyn yr ydym yn ei gyflwyno yn y fan yma. Ac rwy'n credu bod rhaid i ni fod yn ofalus iawn ynglŷn ag amddiffyn. Mae amddiffyn yn ddiwydiant pwysig yng Nghymru, ac mae awyrofod yn ddiwydiant pwysig. Mae gennym ni 160 o gwmnïau sy'n cyflogi 20,000 o bobl, yn y cwmnïau awyrofod ac amddiffyn. Rydych chi newydd glywed Dawn Bowden yn siarad ynghylch sut mae hi'n awyddus i weld y cerbydau y maen nhw'n eu cynhyrchu yn ei hardal yn cael eu defnyddio gan y lluoedd arfog. Felly, nid wyf yn credu y dylem osgoi'r ffaith mai un o'r rhesymau craidd dros Lywodraeth yw amddiffyn ei phobl, ac yn sicr mae hynny'n rhywbeth y byddem yn falch iawn o'i weld. Ac mae'r ffaith ein bod wedi rhoi seiberddiogelwch yn ganolog i hyn - . Mae seiberddiogelwch yn greiddiol i'r hyn y mae angen inni ei wneud nawr fel cenedl i amddiffyn ein GIG, i amddiffyn y gwaith a wnawn fel seneddwyr, oherwydd fe ymosodwyd eisoes ar Senedd Llywodraeth y DU. Felly, mae'r rhain yn faterion o bwys. Mae'r ffin rhwng amddiffyn a gwaith masnachol yn rhywbeth y mae'n rhaid inni fod yn ymwybodol ohoni, ond mae llawer o bobl yn cael eu cyflogi yn y sector hwn ac nid wyf yn credu y dylem ni ymbellhau oddi wrtho.