techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: In the last 10 years, the Parliament at Westminster has passed two very important Acts to restrict the Government's powers in respect of the prerogative in relation to European Union legislation - the 2008 European Union (Amendment) Act, and the 2011 European Union Act, which provides, in certain circumstances, that the Government should not take any decisions without a resolution or an Act of the House of Commons, or an Act of Parliament, or a referendum. In none of those Acts does it refer to article 50. Therefore, the prerogative powers of the Crown were not intended to be restricted by Parliament in this respect, and the Welsh Government's attempt to frustrate the expressed wish of the British people in a referendum where 17.5 million voted to leave the EU, is absolutely disgraceful.
Welsh: Yn y 10 mlynedd diwethaf, mae'r Senedd yn San Steffan wedi pasio dwy Ddeddf bwysig iawn i gyfyngu pwerau'r Llywodraeth o ran yr uchelfraint yn ymwneud â deddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd - Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Diwygio) 2008, a Deddf yr Undeb Ewropeaidd 2011, sy'n darparu, o dan amgylchiadau penodol, na ddylai Llywodraeth wneud unrhyw benderfyniadau heb benderfyniad neu Ddeddf Tŷ'r Cyffredin, neu Ddeddf Seneddol, neu refferendwm. Nid yw'n cyfeirio at erthygl 50 yn yr un o'r Deddfau hynny. Felly, ni fwriadwyd i bwerau uchelfraint y Goron gael eu cyfyngu gan y Senedd yn y cyswllt hwn, ac mae ymgais Llywodraeth Cymru i rwystro'r dymuniad a fynegwyd gan bobl Prydain mewn refferendwm, pan bleidleisiodd 17.5 miliwn i adael yr UE, yn gwbl warthus.
English: Before the First Minister answers, could I tell all Cabinet Secretaries, especially the one I'm looking at, that the First Minister does not need any support from the Cabinet bench - or I don't think he needs any support. First Minister.
Welsh: Cyn i'r Prif Weinidog ateb, a gaf i ddweud wrth holl Ysgrifenyddion y Cabinet, yn enwedig yr un yr wyf yn edrych arno, nad oes angen unrhyw gefnogaeth ar y Prif Weinidog gan fainc y Cabinet - neu nid wyf yn credu bod angen unrhyw gefnogaeth arno. Brif Weinidog.
English: Well, unless the Member is registered as a practising barrister, he's not a lawyer. I'm not, and nor is he. I haven't been in court since 2000 - January 2000. But there we are. But he's making a case that he should make to the Supreme Court, not to me - and we shall wait and see what the Supreme Court does. But I did notice that his former party leader - he of the misspelling of a constituency yesterday, of course, famously, on the tv - threatened to lead a march of 100,00 people to the Supreme Court yesterday. That didn't happen, and rightly so, because it's only right that judges should be able to make up their own minds without ridiculous pressure being applied on them by the media and by politicians. This is the most important constitutional case, as the Counsel General has put it to me, since Charles I, although hopefully without the same outcome for anybody involved. There are important issues here - not just of prerogative, but in terms of what this means for the Welsh and Scottish legislatures, and for Northern Ireland, particularly with the border issues there. And these are issues that must be resolved as a matter of law. This is not something that's going to stop the referendum result from happening - that clearly will happen, but it has to be done, surely, in a lawful way.
Welsh: Wel, oni bai bod yr Aelod wedi ei gofrestru fel bargyfreithiwr sy'n ymarfer, nid yw'n gyfreithiwr. Nid wyf i, ac nid yw yntau ychwaith. Nid wyf wedi bod yn y llys ers 2000 - Ionawr 2000. Ond dyna ni. Ond mae'n gwneud achos y dylai ei wneud i'r Goruchaf Lys, nid i mi - a dylem ni aros i weld beth fydd y Goruchaf Lys yn ei wneud. Ond sylwais fod cyn-arweinydd ei blaid - yr hwn a gamsillafodd enw etholaeth ddoe, wrth gwrs, yn enwog, ar y teledu - wedi bygwth arwain gorymdaith o 100,000 o bobl i'r Goruchaf Lys ddoe. Ni ddigwyddodd hynny, yn gwbl briodol, gan nad yw ond yn gywir y dylai barnwyr gael gwneud eu penderfyniadau eu hunain heb i bwysau gwirion gael ei roi arnyn nhw gan y cyfryngau a chan wleidyddion. Hwn yw'r achos cyfansoddiadol pwysicaf, fel y mae'r Cwnsler Cyffredinol wedi ei ddweud wrthyf, ers Siarl I, ond heb yr un canlyniad i neb dan sylw, gobeithio. Ceir materion pwysig yma - nid yn unig o uchelfraint, ond o ran yr hyn y mae'n ei olygu i ddeddfwrfeydd Cymru a'r Alban, ac i Ogledd Iwerddon, yn enwedig o ran y materion yn ymwneud â'r ffin yno. Ac mae'r rhain yn faterion y mae'n rhaid eu datrys fel mater o gyfraith. Nid yw hyn yn rhywbeth sy'n mynd i atal canlyniad y refferendwm rhag digwydd - mae'n amlwg y bydd hynny'n digwydd, ond mae'n rhaid iddo gael ei wneud, does bosib, mewn ffordd gyfreithlon.
English: Yes, I entirely agree. But the Welsh Government has intervened in this Supreme Court case in order to attempt to frustrate the wishes of the British people as freely expressed in a referendum. Otherwise, there would be no point in intervening in the case in the first place. The First Minister has said many times that Labour will respect the result of the referendum, and therefore Labour MPs will not, or ought not to be whipped to vote against triggering article 50. Well, if Labour MPs are not to vote against article 50, what on earth is the point of the case in the first place?
Welsh: Oes, rwy'n cytuno'n llwyr. Ond mae Llywodraeth Cymru wedi ymyrryd yn yr achos Goruchaf Lys hwn er mwyn ceisio rhwystro dymuniadau pobl Prydain fel y'u mynegwyd yn rhydd mewn refferendwm. Fel arall, ni fyddai unrhyw bwynt ymyrryd yn yr achos yn y lle cyntaf. Mae'r Prif Weinidog wedi dweud sawl gwaith y bydd Llafur yn parchu canlyniad y refferendwm, ac felly ni fydd, neu di ddylai ASau Llafur, gael eu chwipio i bleidleisio yn erbyn dechrau erthygl 50. Wel, os na fydd ASau Llafur yn pleidleisio yn erbyn erthygl 50, beth ar y ddaear yw pwynt yr achos yn y lle cyntaf?
English: Well, I'm not actually the leader of the opposition at Westminster. The principle is this - we have taken the view that there are issues regarding article 50 that would affect the powers of this place. And as a result, it's hugely important, therefore, that the situation of the people of Wales and Scotland and Northern Ireland is examined so that we know, constitutionally, what the process should be. We would not accept a situation where the prerogative would be used to reduce the powers of this Assembly, and that's why it's important that the Supreme Court actually examines these issue to make sure that what is done is done, but is done legally, surely. Brexit was not a vote about ignoring courts or the law. We were told it was about empowering the UK Parliament, except when it's inconvenient. Now, let the Supreme Court do its work, let it examine these issues in detail, and then we will have the answer that is needed before the process then moves on, as inevitably it will.
Welsh: Wel, nid fi yw arweinydd yr wrthblaid yn San Steffan. Dyma'r egwyddor - rydym ni wedi cymryd y farn bod materion yn ymwneud ag erthygl 50 a fyddai'n effeithio ar bwerau'r lle hwn. Ac o ganlyniad, mae'n hynod bwysig, felly, bod sefyllfa pobl Cymru a'r Alban a Gogledd Iwerddon yn cael ei harchwilio fel ein bod yn gwybod, yn gyfansoddiadol, beth ddylai'r broses fod. Ni fyddem yn derbyn sefyllfa lle byddai'r uchelfraint yn cael ei defnyddio i leihau pwerau'r Cynulliad hwn, a dyna pam mae'n bwysig bod y Goruchaf Lys yn archwilio'r materion hyn er mwyn sicrhau bod yr hyn a wneir yn cael ei wneud, ond yn cael ei wneud yn gyfreithlon, does bosib. Nid oedd Brexit yn bleidlais yn ymwneud ag anwybyddu llysoedd na'r gyfraith. Dywedwyd wrthym ei fod yn ymwneud â grymuso Senedd y DU, ac eithrio pan ei fod yn anghyfleus. Nawr, gadewch i'r Goruchaf Lys wneud ei waith, gadewch iddo archwilio'r materion hyn yn fanwl, ac yna byddwn yn cael yr ateb sydd ei angen arnom cyn i'r broses symud ymlaen, fel, yn anochel, y bydd.
English: They're described in our climate change strategy. We are now developing further interventions that work towards our long-term target of an 80 per cent emissions reduction by 2050, while maximising economic, social and cultural benefits to Wales.
Welsh: Fe'u disgrifir yn ein strategaeth ar y newid yn yr hinsawdd. Rydym ni'n datblygu ymyraethau pellach nawr sy'n gweithio tuag at ein targed hirdymor o ostyngiad o 80 y cant i allyriadau erbyn 2050, gan sicrhau'r manteision economaidd, cymdeithasol a diwylliannol mwyaf posibl i Gymru.
English: Seven years ago, First Minister, the One Wales Government laid out plans to achieve self-sufficiency with energy generation within 20 years. Now, one third of that time frame has already passed, and you're still way off target, lagging way behind Scotland when it comes to generating energy from renewable sources. According to an energy trends report from September of this year, Scotland generates four times more renewable energy than we do here in Wales. First Minister, what has happened to your ambition on renewable energy and tackling climate change? Are you still aiming for that self-sufficiency?
Welsh: Saith mlynedd yn ôl, Brif Weinidog, cyflwynodd Llywodraeth Cymru'n Un gynlluniau i sicrhau hunangynhaliaeth o ran cynhyrchu ynni o fewn 20 mlynedd. Nawr, mae traean o'r cyfnod hwnnw wedi mynd heibio eisoes, ac rydych chi'n dal i fod yn ymhell i ffwrdd o'r targed, ac ymhell y tu ôl i'r Alban pan ddaw i gynhyrchu ynni o ffynonellau adnewyddadwy. Yn ôl adroddiad tueddiadau ynni o fis Medi eleni, mae'r Alban yn cynhyrchu pedair gwaith yn fwy o ynni adnewyddadwy nag yr ydym ni'n ei wneud yma yng Nghymru. Brif Weinidog, beth sydd wedi digwydd i'ch uchelgais o ran ynni adnewyddadwy a mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd? A ydych chi'n dal o fod â'r nod hwnnw o hunangynhaliaeth?
English: Yes, the Scots have an advantage over us, which will no longer be there in 2018, where they control the consenting process of major energy projects, which we didn't, and that was a major difficulty for us. Nothing over 50 MW on land, and nothing over 1 MW in the sea. In the North sea, of course, the Scots have been successful in terms of developing offshore wind in a way that we had no control over. So, we were not able to develop - even though we have places like Gwynt y Môr - renewable energy in the way that we would want to. But with 2018, and the new powers that will come to this place, that will then give us the opportunity to catch up with Scotland. Scotland, indeed, were further ahead than us because of the powers that they inherited back in 1999, including the powers they actually had over the grid, which is not something that we had, but will have in the future.
Welsh: Oes, mae gan yr Albanwyr fantais drosom ni, na fydd yno mwyach yn 2018, lle maen nhw'n rheoli'r broses gydsynio ar gyfer prosiectau ynni mawr, nad oeddem ni, ac roedd hynny'n anhawster mawr i ni. Dim byd dros 50 MW ar y tir, a dim byd dros 1 MW yn y môr. Ym môr y Gogledd, wrth gwrs, mae'r Albanwyr wedi bod yn llwyddiannus o ran datblygu gwynt ar y môr mewn ffordd nad oedd gennym ni unrhyw reolaeth drosto. Felly, nid oeddem ni'n gallu datblygu - er bod gennym ni leoedd fel Gwynt y Môr - ynni adnewyddadwy yn y ffordd y byddem ni'n dymuno. Ond o gofio 2018, a'r pwerau newydd a fydd yn dod i'r lle hwn, bydd hynny'n rhoi'r cyfle i ni ddal i fyny â'r Alban wedyn. Roedd yr Alban, mewn gwirionedd, ymhellach ymlaen na ni oherwydd y pwerau y gwnaethon nhw eu hetifeddu yn ôl ym 1999, gan gynnwys y pwerau yr oedd ganddyn nhw dros y grid, nad yw'n rhywbeth oedd gennym ni, ond y bydd gennym ni yn y dyfodol.
English: I note from the First Minister's response that he will regard our capacity to generate green energy from the sea as a significant asset in tackling climate change for Wales as a tidal nation. As we await the decision of the Westminster Government in relation to the Swansea bay tidal lagoon, and welcome the first ever large-scale tidal energy farm off the coast of the Orkneys, does he join me in hoping that the remaining regulatory steps to be taken in Wales to proceed with the lagoon can be taken quickly so that we preserve our first-mover advantage? And will he agree to keep under review the 2011 marine renewable energy framework to make sure it keeps pace with technological and other change in the sector?
Welsh: Sylwaf o ymateb y Prif Weinidog y bydd yn ystyried ein gallu i gynhyrchu ynni gwyrdd o'r môr fel ased sylweddol wrth fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd i Gymru fel cenedl llanw. Wrth i ni aros am benderfyniad Llywodraeth San Steffan am forlyn llanw bae Abertawe, a chroesawu'r fferm ynni'r llanw graddfa fawr gyntaf erioed oddi ar arfordir ynysoedd Orkney, a yw'n ymuno â mi i obeithio y gellir cymryd y camau rheoleiddiol sydd eto i'w cymryd yng Nghymru i fwrw ymlaen â'r morlyn yn gyflym fel ein bod yn cadw ein mantais cynigydd cyntaf? Ac a wnaiff ef gytuno i barhau i adolygu fframwaith ynni adnewyddadwy morol 2011 i wneud yn siŵr ei fod yn cadw'n gyfredol â newidiadau technolegol a newidiadau eraill yn y sector?
English: Absolutely, we're well placed to take advantage of tidal energy particularly. We know that the Swansea bay tidal lagoon could create an estimated 1,900 jobs during construction and beyond. It is hugely important now that the UK Government makes that step of ensuring that what will be an energy source that will last 100 years or more will actually come into being and we can generate more energy more cheaply over 100 years, in terms of looking at it in that way, but also, of course, in a much cleaner and greener way.
Welsh: Yn sicr, rydym ni mewn sefyllfa dda i fanteisio ar ynni'r llanw yn arbennig. Rydym ni'n gwybod y gallai morlyn llanw bae Abertawe greu 1,900 o swyddi tybiedig yn ystod y gwaith adeiladu a thu hwnt. Mae'n hynod bwysig nawr bod Llywodraeth y DU yn cymryd y cam hwnnw o sicrhau bod yr hyn a fydd yn ffynhonnell ynni a fydd yn para am 100 mlynedd neu hwy yn dod i fodolaeth mewn gwirionedd, ac y gallwn gynhyrchu mwy o ynni yn rhatach dros 100 mlynedd, o ran ei ystyried felly, ond hefyd, wrth gwrs, mewn ffordd llawer glanach a gwyrddach.
English: Last week it was announced that Swansea is No. 13 in a list of the UK's most congested towns and cities, and that apparently results in a drop in the city's productivity, as well as polluting the air. Three years ago, Swansea council installed their nowcaster system to monitor air pollution levels, identify poor air quality and redirect traffic. It's still not ready, despite the Welsh Government committing £100,000 of its money to that system. In aiming to tackle climate change, how will you collect carbon emissions data, how will you use those data and then how will you take to task any partners that you rely upon to help you get those data if they don't come up with the goods?
Welsh: Cyhoeddwyd yr wythnos diwethaf mai Abertawe yw'r 13eg mewn rhestr o drefi a dinasoedd â'r mwyaf o dagfeydd yn y DU, ac mae'n debyg bod hynny'n arwain at ostyngiad i gynhyrchiant y ddinas, yn ogystal â llygru'r aer. Dair blynedd yn ôl, gosododd cyngor Abertawe ei system nowcaster i fonitro lefelau llygredd aer, i nodi ansawdd aer gwael ac i ailgyfeirio traffig. Nid yw'n barod o hyd, er i Lywodraeth Cymru ymrwymo £100,000 o'i harian i'r system. Gyda'r nod o fynd i'r afael â'r newid yn yr hinsawdd, sut gwnewch chi gasglu data ar allyriadau carbon, sut gwnewch chi ddefnyddio'r data hynny a sut gwnewch chi ymdrin wedyn ag unrhyw bartneriaid yr ydych chi'n dibynnu arnynt i'ch helpu chi i gael y data hynny os na fyddant yn cyflawni?
English: The data were collected via a number of organisations, with Natural Resources Wales of course being one of them, so that we're able to understand what the particulate levels are in some parts of Wales - not just the PM10s but the PM2.5s. We know that if traffic is idling, then that creates worse air quality - Brynglas tunnels is an example of that. We know that Swansea has challenges in the sense that its rail network disappeared pretty much in the 1960s and was never as integrated as that of Cardiff. Nevertheless, there are plans going forward now for a Swansea bay metro, which will do much in terms of enabling people to get out of their cars and therefore improve air quality.
Welsh: Casglwyd y data drwy nifer o sefydliadau, ac mae Cyfoeth Naturiol Cymru, wrth gwrs, yn un ohonynt, fel y gallwn ddeall beth yw lefelau'r gronynnau yn rhai rhannau o Gymru - nid y PM10au yn unig ond y PM2.5au. Rydym ni'n gwybod os bydd traffig yn segur, yna mae hynny'n creu ansawdd aer gwaeth - mae twneli Bryn-glas yn enghraifft o hynny. Gwyddom fod gan Abertawe heriau yn yr ystyr bod ei rhwydwaith rheilffyrdd wedi diflannu fwy neu lai yn y 1960au ac nad oedd erioed mor integredig ag un Caerdydd. Serch hynny, ceir cynlluniau ar gyfer y dyfodol nawr ar gyfer metro bae Abertawe, a fydd yn gwneud llawer o ran galluogi pobl i ddod allan o'u ceir ac felly gwella ansawdd yr aer.
English: Would the First Minister agree that, rather than spending tens of millions of pounds on wind turbines - which are said to be only around 35 per cent efficient, environmentally damaging and cost the very poorest in the country in increased energy costs, whilst, incidentally, putting large amounts of money into wealthy landowners' pockets - it would be better to spend the money on home improvements, such as insulation, double-glazing and new boiler installation, which would not only be more efficient at cutting environmental pollution, but would also positively benefit the poor in society?
Welsh: A yw'r Prif Weinidog yn cytuno, yn hytrach na gwario degau o filiynau o bunnoedd ar dyrbinau gwynt - y dywedir eu bod yn arbed tua 35 y cant o ynni yn unig, yn niweidiol i'r amgylchedd ac yn arwain at gostau ynni uwch i'r bobl dlotaf yn y wlad, gan, gyda llaw, roi symiau mawr o arian ym mhocedi tirfeddianwyr cyfoethog - y byddai'n well gwario'r arian ar welliannau i gartrefi, fel inswleiddio, ffenestri dwbl a gosod boeler newydd, a fyddai'n fwy effeithlon o ran lleihau llygredd amgylcheddol, ond a fyddai hefyd o fudd cadarnhaol i'r tlawd mewn cymdeithas?
English: That was a cheap shot at the leader of the Welsh Conservatives I thought. [Laughter.] The Member is not aware, I know, but it is Christmas after all. The reality is that there's no point in simply providing people with the means to make their homes more energy efficient. Yes, that's important, but it's not enough in and of itself. It's hugely important that we continue to access energy reserves that have a mixture of energy. The Member is right to say that you can't have everything done by wind power, but they certainly have a role to play, and they do in many, many economies around the world. He mentions being environmentally damaging - in coal-fired power stations, and the coal that is won to feed them, that is done in a very environmentally damaging way. Communities who live next door to opencast sites have something very strong to say about that. The reality is that everybody wants the lights to come on. That means that we have to have means of generating power. Wind is free. The infrastructure has to be built, that's true. The tide will always be there as long as the moon is there. It makes absolute sense to me to harness these sources of powers that are not just clean and green, but actually, in the longer term, much cheaper.
Welsh: Roedd honna'n ergyd rad at arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn fy marn i. [Chwerthin.] Nid yw'r Aelod yn ymwybodol, rwy'n gwybod, ond mae'n Nadolig wedi'r cwbl. Y gwir yw nad oes dim pwynt dim ond rhoi'r modd i bobl wneud eu cartrefi'n fwy effeithlon o ran ynni. Ydy, mae hynny'n bwysig, ond nid yw'n ddigon ynddo'i hun. Mae'n hynod bwysig ein bod ni'n parhau i gael mynediad at gronfeydd ynni wrth gefn sydd â chymysgedd o ynni. Mae'r Aelod yn iawn i ddweud na all popeth gael ei wneud gydag ynni gwynt, ond mae'n sicr bod ganddo ran i'w chwarae, ac mae hynny'n wir yn llawer iawn o economïau ledled y byd. Mae'n sôn ei fod yn niweidio'r amgylchedd - mewn gorsafoedd ynni glo, a'r glo sy'n cael ei ennill i'w bwydo, gwneir hynny mewn ffordd niweidiol iawn i'r amgylchedd. Mae gan gymunedau sy'n byw drws nesaf i safleoedd glo brig rywbeth cryf iawn i'w ddweud am hynny. Y gwir yw bod pawb eisiau i'r goleuadau ddod ymlaen. Mae hynny'n golygu bod yn rhaid i ni gael modd o gynhyrchu pŵer. Mae gwynt am ddim. Mae'n rhaid adeiladu'r seilwaith, mae hynny'n wir. Bydd y llanw bob amser yno cyn belled ag y bo'r lleuad yno. Mae'n gwneud synnwyr llwyr i mi i harneisio'r ffynonellau hyn o bwerau sydd nid yn unig yn lân ac yn wyrdd, ond, yn y tymor hwy, yn llawer rhatach a dweud y gwir.
English: Yes. Our community cohesion strategy was launched in 2009 and was recently updated. Its delivery is supported across Wales by eight regional community cohesion co-ordinators, based in local authorities and funding to continue this work in 2017-18 was approved last month by the Cabinet Secretary.
Welsh: Gwnaf. Lansiwyd ein strategaeth cydlyniant cymunedol yn 2009 ac fe'i diweddarwyd yn ddiweddar. Cefnogir ei darpariaeth ledled Cymru gan wyth cydgysylltydd cydlyniant cymunedol rhanbarthol, wedi'u lleoli mewn awdurdodau lleol a chymeradwywyd cyllid i barhau'r gwaith hwn yn 2017-18 gan yr Ysgrifennydd Cabinet fis diwethaf.
English: I thank the First Minister for that response. Last week, the Member of Parliament for Aberavon said that we must move away from multiculturalism and towards assimilation, and that we must stand for one group: the British people. Will the First Minister condemn these comments in no uncertain terms, and will he reassure this Assembly that such views are not representative of Welsh Government policy, and will he join me in celebrating the rich diversity of this country?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ymateb yna. Yr wythnos diwethaf, dywedodd yr Aelod Seneddol dros Aberafan bod yn rhaid i ni symud oddi wrth amlddiwylliannedd a thuag at gymathu, a bod yn rhaid i ni sefyll dros un grŵp: pobl Prydain. A wnaiff y Prif Weinidog gondemnio'r sylwadau hyn yn blwmp ac yn blaen, ac a wnaiff ef roi sicrwydd i'r Cynulliad hwn nad yw safbwyntiau o'r fath yn gynrychioliadol o bolisi Llywodraeth Cymru, ac a wnaiff ef ymuno â mi i ddathlu amrywiaeth gyfoethog y wlad hon?
English: I didn't hear the comments, if I'm honest, but what I can say is that there has never been an occasion ever in the history of this island where there's been one culture, ever. It's always been a multicultural island, whether it's in terms of religion, whether it's in terms of linguistic diversity, whether it's in terms of the colour of people's skin. The reality is that there have been people with black skin on these islands since the third century; it's a myth to think that this is something new. It's always been the case that Britain has been multicultural, and that is something we should celebrate, not be afraid of.
Welsh: Ni chlywais i'r sylwadau, a dweud y gwir, ond yr hyn y gallaf ei ddweud yw na fu achlysur erioed yn hanes yr ynys hon pan fu un diwylliant, erioed. Mae wedi bod yn ynys amlddiwylliannol erioed, boed o ran crefydd, boed o ran amrywiaeth ieithyddol, boed o ran lliw croen pobl. Y gwir yw bod pobl gyda chroen du wedi bod ar yr ynysoedd hyn ers y drydedd ganrif; mae'n gamargraff i feddwl bod hyn yn rhywbeth newydd. Mae wedi bod yn wir erioed bod Prydain wedi bod yn amlddiwylliannol, ac mae hynny'n rhywbeth y dylem ni ei ddathlu, nid ei ofni.