English: Thank you, Deputy Presiding Officer. Today, I want to provide you with an update on the digital infrastructure aspects of my portfolio. I will begin by focusing on broadband. The delivery phase of Superfast Cymru closed in February, and, since then, we've been working to resolve three outstanding issues. Firstly, we have been considering whether the Welsh Government can work with BT to complete structures part-deployed by BT during the Superfast Cymru delivery phase. Such structures have caused frustration for consumers reporting that they can see fibre coiled on poles, yet they have seemingly no realistic prospect of receiving a fibre service. We expect to conclude this process at the end of May. Secondly, we have been revisiting with BT all of the claim packs submitted by them over the past five years to cleanse the data and confirm the final premises given access to 30 Mbps services as a result of our market intervention. While I am not in a position to confirm the figure today, I can confirm that, in fulfilling its obligations under the grant agreement, BT has delivered a significantly larger volume of premises than either party anticipated at the outset of this project. Finally, we have been establishing the processes and resources required to support the complex defrayment exercise that will confirm the final eligible expenditure under the grant agreement. To date, we have paid BT £300 for every premises, however, the closure of the delivery phase means that we must now work together to balance the books and ensure that all expenditure is eligible and fully evidenced. This process will take several months to conclude, but it is essential to ensure that BT does not benefit from any oversubsidy. While there continue to be frustrated consumers that cannot yet access the services they require, we must not lose sight of the considerable success that Superfast Cymru has had in delivering access to fast and reliable broadband to thousands of homes and businesses that would not have benefitted without our intervention. I have previously announced an investment of £80 million to reach as many remaining premises as possible. I anticipate that £62.5 million will fund the Superfast Cymru successor project. I can report that our preparations for the successor scheme are well advanced, with the tender exercise ongoing and expected to conclude in June. I aim to announce the successful bidders before the summer recess, with deployment work commencing as swiftly as possible after that. It's clear from other schemes across the UK that the premises remaining will be significantly more expensive to address than those connected during the Superfast Cymru delivery phase. The premises that remain unserved are generally more sparsely distributed and harder to reach. This is why we are investing an additional £31.5 million through the Wales infrastructure investment plan. The digital landscape is ever evolving and that requires us to constantly look ahead to understand future needs of businesses and residents and whether our interventions continue to meet that need. Our sights are currently set on how we can support and stimulate a progression towards full fibre connectivity. I am pleased to report that the proportion of homes and businesses in the Superfast Cymru intervention area that can get a full fibre service is more than twice that of the UK as a whole. Achieving our 30 Mbps target persuaded BT to invest in significant volumes of fibre to the premises in some very rural parts of Wales. There is currently more fibre into the premises in Powys than anywhere else in BT's network, and the fibre-to-the-premises technology now being delivered across the UK by Openreach was first deployed in Wales. Similarly, we have have constructed the current procurement to favour full fibre services so that we can encourage even greater full fibre penetration where we are investing public funding. Despite a commitment to invest more than £90 million, I am convinced that even this level of funding will not reach all remaining premises. Doing that will require complementary interventions that can operate in parallel with this investment and offer solutions to those not captured by it. We need to make sure that these complementary interventions address local need, reflect the local demand for services and align with our broader deployment. I hope to be in a position to flesh this out ahead of the summer recess. Members will be aware that we have been reviewing our ultrafast connectivity voucher and Access Broadband Cymru schemes. I'm pleased to confirm that it's my intention to continue offering a voucher safety net for the foreseeable future. Work is ongoing to streamline the application processes to enhance the experience of those accessing the vouchers. Members will be aware that the UK Government launched a UK-wide gigabit voucher scheme last month. I'm therefore reviewing the ongoing relevance of our ultrafast connectivity voucher scheme to avoid duplication or confusion, and I will update Members further on this ahead of the summer recess. Finally, I am also planning to introduce a novel scheme that supports communities not reached by our latest procurement, but also where voucher support may not be the answer. This approach will not be firmed up until the current procurement has concluded and we have clarity on where the successful suppliers will reach. Access to broadband is clearly an important issue. However, for businesses that have access, it is equally important to get the most out of it to increase productivity, efficiency and add value. You will have seen the announcement today on the Cardiff University digital maturity survey. This survey shows that the more digitally engaged a business is, the more likely it is to succeed. Our investment in superfast broadband infrastructure and in our business exploitation programme is helping businesses to understand, adopt and exploit the benefits of superfast broadband, increasing turnover, profitability and enabling SMEs to introduce more products and services. I am pleased to see that local public bodies are also championing improvement to digital infrastructure, building on the success of Superfast Cymru in their areas. My officials are working closely with the North Wales Economic Ambition Board, the Cardiff capital city region and the Swansea bay region city deal teams, to help them develop and deliver their digital infrastructure strategies to ensure that they complement the work that we are doing. We are working with local bodies across Wales as they develop bids to the UK Government local full fibre network programme, so that Wales can benefit from the funding available where this can deliver local and regional priorities and complement our national schemes. With the majority of premises in Wales now able to access superfast broadband, we need to focus on ensuring that homes and businesses take up the service so that they can make the best use of the technology for the benefit of the economy and for society generally. Take-up across the Superfast Cymru intervention area now stands at around 42.5 per cent, which means we're ahead of where we expected to be, and on course to meet our 50 per cent target much earlier than anticipated. This is encouraging and frustrating in equal measures, Deputy Presiding Officer. It is encouraging because the rate of growth is greater than modelled, but it is frustrating because there clearly is room for improvement. It is worth remembering that the greater the take-up, then the greater funding pot available to help reach the have-nots. We are continuing with our campaign to raise awareness of the availability and benefits of superfast broadband with home users. The integrated campaign uses public relations, advertising, events and social media targeted at a regional level. Today, the team are in Llanfair PG, talking to local residents about superfast broadband availability. I would again urge all Members to do what they can to increase take-up in their constituencies. While broadband continues to be the main focus for many communities and businesses, I also receive calls for improvement to mobile coverage. We are making steady progress in delivering the mobile action plan. The consultation on 'Planning Policy Wales' ends this week, and the proposed changes recognise the wider contribution that telecommunications make to the economy of Wales, and the role of local planning authorities in positively planning for telecommunications in their development plans. This will be followed very shortly by a consultation on new permitted developments rights, including changes to those for mobile phone infrastructure. We have also recently undertaken a call-for-evidence exercise, where we have asked the mobile industry to provide clear evidence on the tangible benefits that introducing a reduction on non-domestic rates for new mobile masts might bring. Officials are currently reviewing that evidence. We continue to engage with Ofcom to discuss regulation of the mobile industry, and have recently responded to their consultation on coverage obligation for their auction of the 700 MHz spectrum band next year. On 5G, I have asked Innovation Point to advise, stimulate and co-ordinate activity on 5G in Wales, including identifying opportunities to secure funding from the UK Government test bed and trials challenge fund. Our work to improve digital infrastructure is vital to underpin our commitments in 'Taking Wales Forward', and we continue to make good progress. As I have outlined above, I will be able to provide a further comprehensive update ahead of the summer recess.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Heddiw, rwyf eisiau rhoi'r newyddion diweddaraf i chi ar agweddau seilwaith digidol fy mhortffolio. Rwyf am ddechrau drwy ganolbwyntio ar fand eang. Daeth cyfnod cyflenwi Cyflymu Cymru i ben ym mis Chwefror, ac, ers hynny, buom yn gweithio i ddatrys tair problem sy'n dal i fodoli. Yn gyntaf, buom yn ystyried pa un a all Llywodraeth Cymru weithio gyda BT i gwblhau'r adeiledd a ddechreuodd BT eu gosod yn ystod cyfnod cyflwyno Cyflymu Cymru. Mae adeiledd o'r fath wedi achosi rhwystredigaeth ymhlith defnyddwyr sy'n dweud eu bod yn gweld ffeibr wedi ei lapio o amgylch polion, ac yn amlwg nid oes unrhyw obaith realistig y byddan nhw'n gallu derbyn gwasanaeth ffeibr. Rydym yn gobeithio cwblhau'r broses hon ddiwedd mis Mai. Yn ail, rydym wedi bod yn ailedrych gyda BT ar bob un pecyn cais a gyflwynwyd ganddynt dros y pum mlynedd diwethaf i lanhau'r data a chadarnhau pa safleoedd yn y diwedd gafodd wasanaethau 30 Mbps o ganlyniad i'n hymyrraeth yn y farchnad. Er nad wyf mewn sefyllfa i gadarnhau'r ffigwr heddiw, gallaf gadarnhau, wrth gyflawni ei rwymedigaethau o dan gytundeb y grant, fod BT wedi darparu mwy o lawer o safleoedd nag oedd y ddwy ochr yn ei ragweld ar ddechrau'r prosiect hwn. Yn olaf, rydym wedi bod yn sefydlu'r prosesau a'r adnoddau sydd eu hangen i gefnogi'r weithred gymhleth o daliadau a fydd yn cadarnhau'r gwariant cymwys terfynol o dan gytundeb y grant. Hyd yma, rydym wedi talu £300 i BT am bob safle, fodd bynnag, oherwydd bod y cyfnod cyflenwi wedi dod i ben mae'n rhaid inni bellach weithio gyda'n gilydd i fantoli'r cyfrifon a sicrhau bod pob gwariant yn gymwys ac yn eglur. Bydd hi'n cymryd sawl mis i'r broses hon ddod i ben, ond mae'n hanfodol sicrhau nad yw BT yn elwa ar unrhyw or-daliad o gymhorthdal. Er bod nifer o ddefnyddwyr yn dal yn rhwystredig gan nad ydynt yn cael y gwasanaethau y maen nhw eu hangen, mae'n rhaid i ni beidio ag anghofio llwyddiant sylweddol Cyflymu Cymru o ran rhoi mynediad at fand eang cyflym a dibynadwy i filoedd o gartrefi a busnesau na fyddent wedi elwa heb ein hymyrraeth ni. Rwyf eisoes wedi cyhoeddi buddsoddiad o £80 miliwn er mwyn cyrraedd cynifer o'r safleoedd sydd ar ôl â phosibl. Rwyf yn rhagweld y bydd £62.5 miliwn yn ariannu'r prosiect a fydd yn olynu Cyflymu Cymru. Gallaf ddweud bod ein paratoadau ar gyfer y cynllun a fydd yn olynu Cyflymu Cymru yn mynd rhagddynt yn dda, gyda'r broses dendro yn mynd rhagddi a disgwylir iddi ddod i ben ym mis Mehefin. Rwy'n bwriadu cyhoeddi pwy fydd yn llwyddiannus cyn toriad yr haf, gyda'r gwaith gosod yn dechrau cyn gynted â phosibl ar ôl hynny. Mae'n amlwg o'r cynlluniau eraill ledled y DU y bydd y gost o ymdrin â'r safleoedd sydd ar ôl yn uwch o lawer na chost y rhai a gafodd eu cysylltu yn ystod cyfnod cyflenwi Cyflymu Cymru. Mae'r safleoedd sydd yn dal i fod heb y gwasanaethau yn fwy gwasgaredig ac yn anos eu cyrraedd. Dyma pam yr ydym yn buddsoddi £31.5 miliwn yn ychwanegol drwy'r cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru. Mae'r dirwedd ddigidol yn esblygu drwy'r amser felly mae'n rhaid inni edrych i'r dyfodol yn gyson i ddeall beth fydd anghenion busnesau a thrigolion ac i weld os yw ein hymyraethau yn parhau i ddiwallu'r anghenion hynny. Ar hyn o bryd rydym ni'n edrych i weld sut y gallwn ni gefnogi ac ysgogi 'r cynnydd er mwyn cyrraedd cysylltedd ffeibr llawn. Rwyf yn falch o ddweud bod y gyfran o gartrefi a busnesau yn ardal ymyrraeth Cyflymu Cymru sy'n cael gwasanaeth ffeibr llawn yn fwy na dwywaith y gyfran yn y DU yn ei chyfanrwydd. Oherwydd inni gyrraedd ein targed o 30 Mbps fe berswadiwyd BT i fuddsoddi mewn nifer sylweddol o ffeibr ar gyfer safleoedd mewn ardaloedd gwledig iawn yng Nghymru. Mae mwy o ffeibr yn cyrraedd safleoedd ym Mhowys nag yn unman arall yn rhwydwaith BT ar hyn o bryd, a chafodd y dechnoleg ffeibr i'r safle sydd nawr yn cael ei defnyddio ar draws y DU gan Openreach ei defnyddio gyntaf yng Nghymru. Yn yr un modd, yr ydym wedi cynllunio'r strategaeth gaffael er mwyn ffafrio gwasanaethau ffeibr llawn fel y gallwn hybu hyd yn oed mwy o dreiddio ffeibr llawn ble yr ydym yn buddsoddi arian cyhoeddus. Er gwaethaf ein hymrwymiad i fuddsoddi mwy na £90 miliwn, rwyf yn argyhoeddedig nad yw hyd yn oed yr arian hwn yn ddigon i sicrhau bod y gwasanaethau yn cyrraedd pob safle sydd ar ôl. I wneud hynny bydd angen ymyraethau ategol sy'n gallu gweithredu ochr yn ochr â'r buddsoddiad hwn a chynnig atebion i'r rhai nad ydyn nhw wedi eu cynnwys. Mae angen inni sicrhau bod yr ymyraethau ategol hyn yn ymdrin ag anghenion lleol, adlewyrchu'r galw lleol am wasanaethau a chyd-fynd â'n darpariaeth ehangach. Gobeithiaf fod mewn sefyllfa i ymhelaethu ar hyn cyn toriad yr haf. Bydd Aelodau yn ymwybodol ein bod wedi adolygu ein cynlluniau mynediad i fand eang Cymru a thaleb cysylltedd cyflym iawn. Rwyf yn falch o gadarnhau ei bod yn fwriad gennyf i barhau i gynnig talebau wrth gefn yn ystod y dyfodol agos. Mae'r gwaith o symleiddio'r prosesau cais er mwyn gwella profiad y rhai sy'n cael y talebau yn mynd rhagddo. Bydd yr Aelodau yn ymwybodol fod Llywodraeth y DU wedi lansio cynllun talebau gigabit ledled y DU fis diwethaf. Felly, rwyf yn adolygu ein cynllun talebau cysylltedd cyflym iawn i weld a yw'n parhau'n berthnasol er mwyn osgoi dyblygu ac unrhyw ddryswch, a byddaf yn rhoi'r newyddion diweddaraf i'r Aelodau cyn toriad yr haf. Yn olaf, rwyf hefyd yn bwriadu cyflwyno cynllun newydd sy'n cefnogi cymunedau lle nad yw'n darpariaethau diweddaraf wedi eu cyrraedd, a hefyd y lleoedd lle nad yw cymorth taleb efallai yn cynnig ateb addas. Ni fydd y dull hwn o weithredu yn cael ei gadarnhau hyd nes y bydd y broses caffael presennol wedi dod i ben a'i bod yn eglur i ble y bydd y cyflenwr llwyddiannus yn cyrraedd. Mae mynediad i fand eang yn amlwg yn fater pwysig. Fodd bynnag, ar gyfer busnesau sydd â mynediad, mae hi yr un mor bwysig i gael y mwyaf allan ohono i gynyddu cynhyrchiant, effeithlonrwydd ac ychwanegu gwerth. Byddwch wedi gweld y cyhoeddiad heddiw ynghylch arolwg aeddfedrwydd digidol Prifysgol Caerdydd. Mae'r arolwg hwn yn dangos bod busnes sy'n ymgysylltu fwyfwy â'r byd digidol yn fwy tebygol o lwyddo. Mae ein buddsoddiad mewn seilwaith band eang cyflym iawn ynghyd â'n rhaglen ymelwa busnes yn helpu busnesau i ddeall, mabwysiadu ac ymelwa ar fanteision band eang cyflym iawn er mwyn cynyddu trosiant a phroffidioldeb a galluogi busnesau bach a chanolig eu maint i gyflwyno mwy o gynhyrchion a gwasanaethau. Rwyf yn falch o weld bod cyrff cyhoeddus lleol hefyd yn hyrwyddo gwella seilwaith digidol, gan adeiladu ar lwyddiant rhaglen Cyflymu Cymru yn eu hardaloedd. Mae fy swyddogion yn gweithio'n agos gyda Bwrdd Uchelgais Economaidd Gogledd Cymru, prifddinas-ranbarth Caerdydd a thimau bargen ddinesig dinas-ranbarth bae Abertawe, i'w helpu i ddatblygu a chyflawni eu strategaethau seilwaith digidol i sicrhau eu bod yn ategu'r gwaith yr ydym ni yn ei wneud. Rydym yn gweithio gyda chyrff lleol ledled Cymru wrth iddyn nhw ddatblygu ceisiadau ar gyfer rhaglen rhwydwaith ffeibr llawn lleol Llywodraeth y DU, fel y gall Cymru elwa ar yr arian sydd ar gael ble mae hyn yn cyflawni blaenoriaethau lleol a rhanbarthol ac ategu ein cynlluniau cenedlaethol. Gyda'r mwyafrif o safleoedd yng Nghymru bellach yn gallu cael band eang cyflym iawn, mae angen inni sicrhau bod cartrefi a busnesau yn manteisio ar y gwasanaeth fel y gallant wneud y defnydd gorau o dechnoleg er budd yr economi a'r gymdeithas yn gyffredinol. Mae'r cwsmeriaid sy'n manteisio ar y gwasanaeth ar draws ardal ymyrryd Cyflymu Cymru ar hyn o bryd oddeutu 42.5 y cant, sy'n golygu ein bod ar y blaen i ble'r oeddem yn disgwyl bod, ac ar y trywydd iawn i gyrraedd ein targed o 50 y cant yn gynharach o lawer na'r hyn yr oeddem yn ei ragweld. Mae hyn yn galonogol ac yn rhwystredig ar yr un pryd, Dirprwy Lywydd. Mae'n galonogol oherwydd bod y gyfradd twf yn fwy nag yn y model, ond mae'n rhwystredig oherwydd yn amlwg, mae lle i wella. Mae'n werth cofio po fwyaf o gwsmeriaid sy'n manteisio ar y gwasanaeth, y mwyaf fydd y gronfa gyllid sydd ar gael i helpu i gyrraedd y rhai sydd heb y gwasanaeth. Rydym yn parhau â'n hymgyrch i godi ymwybyddiaeth trigolion o fanteision band eang cyflym iawn a sut i gael gafael arno. Mae'r ymgyrch integredig yn defnyddio cysylltiadau cyhoeddus, hysbysebu digwyddiadau a chyfryngau cymdeithasol sydd wedi'u targedu ar lefel ranbarthol. Heddiw, mae'r tîm yn Llanfairpwllgwyngyll, yn siarad â thrigolion lleol ynghylch sut i gael gafael ar fand eang cyflym iawn. Unwaith eto, anogaf bob Aelod i wneud cymaint ag y gallant i gynyddu'r nifer sy'n manteisio ar y gwasanaeth yn eu hetholaethau. Er bod llawer o gymunedau a busnesau yn dal i ganolbwyntio ar fand eang yn anad dim arall, rwyf hefyd yn cael galwadau yn gofyn am welliannau i wasanaethau ffonau symudol. Rydym yn gwneud cynnydd cyson wrth gyflawni cynllun gweithredu ffonau symudol. Bydd yr ymgynghoriad ynghylch 'Polisi Cynllunio Cymru' yn dod i ben yr wythnos hon, ac mae'r newidiadau arfaethedig yn cydnabod y cyfraniad ehangach y mae telathrebu yn ei wneud i economi Cymru, a'r rhan y mae awdurdodau cynllunio lleol yn ei chwarae wrth gynllunio'n gadarnhaol ar gyfer telathrebu o fewn eu cynlluniau datblygu. Dilynir hyn yn fuan iawn gan ymgynghoriad ar hawliau datblygiadau a ganiateir newydd, gan gynnwys newidiadau i'r hawliau ar gyfer seilwaith ffonau symudol. Hefyd yn ddiweddar rydym wedi cynnal proses o alw am dystiolaeth, pryd y gofynnwyd i'r diwydiant ffonau symudol ddarparu tystiolaeth glir ynglŷn â manteision posibl gostwng ardrethi annomestig ar gyfer mastiau ffonau symudol newydd. Mae swyddogion ar hyn o bryd yn adolygu'r dystiolaeth honno. Rydym yn parhau mewn cysylltiad ag Ofcom i drafod rheoleiddio'r diwydiant ffonau symudol, ac rydym wedi ymateb yn ddiweddar i'w hymgynghoriad ar rwymedigaeth o ran signal ffonau ar gyfer eu harwerthiant band sbectrwm 700 MHz y flwyddyn nesaf. Ynghylch 5G, rwyf wedi gofyn i Innovation Point i gynghori, ysgogi a chyd-drefnu gweithgaredd 5G yng Nghymru, gan gynnwys nodi cyfleoedd i sicrhau arian o gronfa meinciau arbrofi a threialon Llywodraeth y DU. Mae ein gwaith yn gwella seilwaith digidol yn hanfodol er mwyn cynnal ein hymrwymiadau yn 'Symud Cymru Ymlaen', ac rydym yn parhau i weld cynnydd da. Fel yr wyf wedi ei amlinellu uchod, byddaf yn cyflwyno'r newyddion diweddaraf mewn modd cynhwysfawr cyn toriad yr haf.