English: To be fair, the follow-up question that you asked the First Minister wasn't specifically about hip waiting times, so you got a response about general orthopaedic action. There is a challenge here about hips within the orthopaedic waiting times that the health board are experiencing. On the Ysbyty Glan Clwyd site, it's where they see the most complex patients, and, actually, they are the long-waiters - they are more likely to be long-waiters. Unfortunately, there isn't the capacity available to deal with all of those people at present. There's a medium-term plan that's being constructed by the health board, together with their clinicians, to actually tackle that, because we recognise that they do need to do that. Overall waiting times are much more reasonable. The challenge is this particular group and other particular groups of longer-term waiters. Part of the challenge for the health board is the capacity that they do have and the capacity that they've previously been able to make use of within the English system, of which there is less, but it's also, actually, about the fact that there has been a significant increase in demand in the health board area. In fact, the number of people who have been referred for orthopaedic treatment in secondary care has gone up over 83 per cent in the last four years. Actually, the number of people seen and treated within time has gone up by a third in that time. So, you see that there's a mismatch in the ability to see and treat more people, which the health board has done, and to actually meet the demand itself. That's why actually delivering against the planned care programme is really important - those measures have to go forward. It's why the support that we provide to the health board matters. It's not just money, but some of the expertise and the scrutiny of their plans. Of course, I expect to see further improvement over this year and the next year as well. It will be part of the scrutiny and accountability exercise that takes place - whether this health board or any other is in special measures - because, as I've said before, I recognise that these long waiting times are not acceptable, and it's a challenge for this part of the health service and every other.
Welsh: I fod yn deg, nid oedd y cwestiwn atodol a ofynnoch i'r Prif Weinidog yn ymwneud yn benodol ag amseroedd aros ar gyfer llawdriniaethau clun, felly fe gawsoch ymateb ynglŷn â gweithgarwch orthopedig cyffredinol. Mae'r bwrdd iechyd yn wynebu her yma gyda chluniau o fewn yr amseroedd aros orthopedig. Ar safle Ysbyty Glan Clwyd y maent yn gweld y cleifion mwyaf cymhleth, ac mewn gwirionedd, hwy yw'r rhai sy'n aros yn hir - maent yn fwy tebygol o fod yn aros yn hir. Yn anffodus, nid oes capasiti ar gael i ymdrin â'r holl bobl hynny ar hyn o bryd. Ceir cynllun tymor canolig sy'n cael ei lunio gan y bwrdd iechyd, ynghyd â'u clinigwyr, i fynd i'r afael â hynny mewn gwirionedd, gan ein bod yn cydnabod bod angen iddynt wneud hynny. Mae amseroedd aros cyffredinol yn llawer mwy rhesymol. Yr her yw'r grŵp penodol hwn a grwpiau penodol eraill o bobl sy'n aros yn hwy. Rhan o'r her i'r bwrdd iechyd yw'r capasiti sydd ganddynt a'r capasiti y maent wedi gallu gwneud defnydd ohono'n flaenorol o fewn y system yn Lloegr, ac mae llai ohono, ond mae'n ymwneud hefyd, mewn gwirionedd, â'r ffaith fod cynnydd sylweddol wedi bod yn y galw yn ardal y bwrdd iechyd. Yn wir, mae nifer y bobl sydd wedi cael eu hatgyfeirio am driniaeth orthopedig mewn gofal eilaidd wedi cynyddu dros 83 y cant yn y pedair blynedd ddiwethaf. Mewn gwirionedd, cafwyd cynnydd o draean yn nifer y bobl a gafodd eu gweld a'u trin o fewn yr amser yn ystod y cyfnod hwnnw. Felly, fe welwch fod anghysondeb rhwng y gallu i weld ac i drin mwy o bobl, fel y mae'r bwrdd iechyd wedi'i wneud, a diwallu'r galw ei hun mewn gwirionedd. Dyna pam ei bod mor bwysig cyflawni yn erbyn y rhaglen gofal wedi'i gynllunio mewn gwirionedd - rhaid i'r mesurau hynny fynd rhagddynt. Dyna pam y mae'r gefnogaeth a ddarparwn i'r bwrdd iechyd yn bwysig. Nid ymwneud ag arian yn unig y mae, ond â'r arbenigedd a'r broses o graffu ar eu cynlluniau. Wrth gwrs, rwy'n disgwyl gweld gwelliannau pellach dros y flwyddyn hon a'r flwyddyn nesaf hefyd. Bydd yn rhan o'r ymarfer craffu ac atebolrwydd sy'n digwydd - pa un a yw'r bwrdd iechyd hwn neu unrhyw fwrdd iechyd arall yn destun mesurau arbennig - oherwydd, fel y dywedais o'r blaen, rwy'n cydnabod nad yw'r amseroedd aros hir hyn yn dderbyniol, ac mae'n her i'r rhan hon o'r gwasanaeth iechyd a phob rhan arall.