English: Thank you. Often in these debates we scrutinise an area where we believe the Welsh Government could be doing better and highlight what we perceive to be its shortcomings, before proposing positive alternatives. For this debate, we want to try something a little different. We are taking a Welsh Government scheme that has successfully saved money and helped people, with one proviso which I'll come to, and we're asking for it to be protected against cuts for the duration of this Assembly. We would, of course, like to see more resources allocated to the scheme, and it could be tweaked to improve its effectiveness, but we're starting from the pragmatic position that, before expanding the scheme, we need to protect it. The Supporting People programme helps around 60,000 of the most vulnerable people in Wales to live independently and prevent them from becoming homeless - very successfully, as I've said. It helps people back into education, sustains tenancies, and gets them back into work. The moral case for doing this is well understood, but there is a financial case for doing so as well. In 2006, it was found that, for every £1 spent by the programme, there was a £1.68 saving to the public purse. This was before improvements were made to the programme, so we could see even greater savings when the next evaluation is published. This is because we now know that dealing with homelessness costs public services far more than preventing it. Research conducted in New York City that tracked nearly 10,000 homeless people concluded that each cost public services $40,500 each year, including time spent in hospitals, shelters and jails. Once housed, these costs were reduced to the point where they effectively offset the entire costs of providing people with housing subsidies and intensive supportive services. Had homelessness been prevented in the first place, these people wouldn't have needed services that were as intense, saving even more money. The UK Crisis report of 2015 underlined the New York findings by modelling several scenarios of homelessness in the UK - recognising, of course, that the reasons for homelessness are different to each individual, and that some individuals may be more resilient than others and others would require fewer services. The conclusions were stark. In every scenario, the savings to public services outweighed the cost of preventing homelessness by a magnitude of 3:1 over just one year. For some scenarios where you assume additional costs such as frequent arrests and use of mental health services facilities, the savings could be as high as 20:1. There is a very clear message here - preventing and rapidly resolving homelessness always costs less to the public than allowing homelessness to become sustained or repeated. There is an underlying lesson here about the way public services interact, complement and enhance the effectiveness of what they do when they focus on preventing problems and take a longer term view of what really costs money. One aspect of austerity that is under-reported is that it fails on its own terms. Right-wing Governments come into power and cut spending on public services only to find themselves having to spend money dealing with the consequences of their short-sightedness. For example, potentially, when schools fail, we often end up with increased demands on benefits, adult education services and the criminal justice system, in particular when you are talking about people who are not in training or education. The response to this isn't usually to reverse the cuts and make our schools better, but to then cut entitlements to benefits and make further cuts to adult education. The prison system then gets told to warehouse people and not to bother with educational or creative means by which to stop them reoffending, and so the cycle repeats itself yet again. When the health service gets cuts, it can mean botched operations due to staff shortages. People who would have recovered then become chronically ill and become repeat users of the service, and perhaps are unable to work and contribute towards the income of the state. We have long recognised the dangers posed to schemes that are good but don't have the same level of 'brand recognition' as other services. They are often the ones most at risk during periods of financial challenges. We also know that schemes that mainly benefit groups of people who are socially excluded, as opposed to those who always vote, may also be at risk when it comes to facing the axe, regardless of how effective and value for money they are. That's why we here in this institution passed the Mental Health (Wales) Measure 2010. We recognised that there would always be the temptation to focus spending on health conditions that didn't attach a stigma over those conditions experienced by people unable to articulate and defend themselves for very, very complex reasons. So, we made it a legal requirement that health boards could never cut those services. Similarly, this motion today is simply asking to send a message that it will not be acceptable to cut the Supporting People budget during the course of this Assembly term. And, if we pass this motion today, we'll be showing that at least some of us in this Chamber are capable of understanding the notion of invest to save - that public services and policies to help people stay in their homes are cheaper -
Welsh: Diolch. Yn aml yn y dadleuon hyn rydym yn craffu ar faes lle credwn y gallai Llywodraeth Cymru wneud yn well ac yn tynnu sylw at yr hyn rydym yn ystyried yw ei diffygion, cyn cynnig dewisiadau amgen cadarnhaol. Ar gyfer y ddadl hon, rydym am roi cynnig ar rywbeth ychydig yn wahanol. Rydym yn cymryd cynllun Llywodraeth Cymru sydd wedi llwyddo i arbed arian ac wedi helpu pobl, gydag un eithriad y byddaf yn dod ato, ac rydym yn gofyn iddo gael ei ddiogelu rhag toriadau drwy gydol y Cynulliad hwn. Wrth gwrs, byddem yn hoffi gweld mwy o adnoddau yn cael eu dyrannu i'r cynllun, a gellid ei addasu i wella ei effeithiolrwydd, ond rydym yn dechrau o'r safbwynt pragmatig fod angen i ni ddiogelu'r cynllun cyn ei ehangu. Mae'r rhaglen Cefnogi Pobl yn helpu tua 60,000 o'r bobl fwyaf agored i niwed yng Nghymru i fyw'n annibynnol ac yn eu hatal rhag mynd yn ddigartref - yn llwyddiannus iawn, fel rwyf wedi dweud. Mae'n helpu pobl i ddychwelyd at addysg, yn cynnal tenantiaethau, ac yn eu cael yn ôl i mewn i waith. Mae'r achos moesol dros wneud hyn yn ddealladwy iawn, ond mae yna achos ariannol dros wneud hyn hefyd. Yn 2006, am bob £1 a wariwyd gan y rhaglen, gwelwyd bod arbediad o £1.68 i bwrs y wlad. Roedd hyn cyn i welliannau gael eu gwneud i'r rhaglen, felly gallem weld mwy fyth o arbedion pan fydd y gwerthusiad nesaf yn cael ei gyhoeddi. Mae hyn oherwydd ein bod yn gwybod bellach fod ymdrin â digartrefedd yn hytrach na'i atal yn costio llawer mwy i wasanaethau cyhoeddus. Gwnaed ymchwil yn Ninas Efrog Newydd i olrhain bron i 10,000 o bobl ddigartref, a daeth i'r casgliad fod pob un yn costio $40,500 y flwyddyn i'r gwasanaethau cyhoeddus, yn cynnwys amser a gâi ei dreulio mewn ysbytai, llochesi a charchardai. Ar ôl eu cartrefu, câi'r costau hyn eu lleihau i'r pwynt lle roeddent i bob pwrpas yn cydbwyso holl gostau darparu cymorthdaliadau tai a gwasanaethau cymorth dwys i bobl. Pe bai digartrefedd wedi cael ei atal yn y lle cyntaf, ni fyddai'r bobl hyn wedi bod angen gwasanaethau a oedd mor ddwys, gan arbed rhagor fyth o arian. Roedd adroddiad UK Crisis 2015 yn tanlinellu canfyddiadau Efrog Newydd drwy fodelu nifer o senarios digartrefedd yn y DU - gan gydnabod, wrth gwrs, fod y rhesymau dros ddigartrefedd yn wahanol i bob unigolyn, ac y gallai rhai unigolion fod yn fwy gwydn nag eraill ac y byddai rhai angen llai o wasanaethau. Roedd y casgliadau'n syfrdanol. Ym mhob senario, roedd yr arbedion i wasanaethau cyhoeddus yn gwrthbwyso'r gost o atal digartrefedd ar raddfa o 3:1 dros un flwyddyn yn unig. Ar gyfer rhai senarios lle rydych yn rhagdybio costau ychwanegol fel restiadau aml a defnydd o gyfleusterau gwasanaethau iechyd meddwl, gallai'r arbedion fod mor uchel ag 20:1. Mae yna neges glir iawn yma - mae atal a datrys digartrefedd yn gyflym bob amser yn costio llai i'r cyhoedd na chaniatáu i ddigartrefedd ddod yn barhaus neu ddigwydd dro ar ôl tro. Mae gwers sylfaenol yma am y ffordd y mae gwasanaethau cyhoeddus yn rhyngweithio, yn ategu ac yn gwella effeithiolrwydd yr hyn y maent yn ei wneud pan fyddant yn canolbwyntio ar atal problemau ac yn edrych yn fwy hirdymor ar yr hyn sy'n costio mewn gwirionedd. Un agwedd ar galedi na chaiff ei chofnodi'n ddigonol yw ei fod yn methu ar ei delerau ei hun. Daw Llywodraethau adain dde i rym a thorri gwariant ar wasanaethau cyhoeddus a gweld eu bod yn gorfod gwario arian yn ymdrin â chanlyniadau eu hanallu i weld yn bell. Er enghraifft, pan fydd ysgolion yn methu, rydym yn aml yn y pen draw yn gweld galwadau cynyddol posibl ar y system fudd-daliadau, gwasanaethau addysg i oedolion a'r system cyfiawnder troseddol, yn enwedig pan fyddwch yn sôn am bobl nad ydynt mewn hyfforddiant neu addysg. Fel arfer, nid gwrthdroi'r toriadau a gwneud ein hysgolion yn well yw'r ymateb i hyn, ond torri hawliau i fudd-daliadau wedyn a gwneud toriadau pellach i addysg oedolion. Dywedir wrth y system garchardai wedyn i gadw pobl mewn warysau ac i beidio â thrafferthu gyda dulliau addysgol neu greadigol i'w hatal rhag aildroseddu, ac felly mae'r cylch yn ailadrodd unwaith eto. Pan fydd y gwasanaeth iechyd yn dioddef toriadau, gall olygu bod llawdriniaethau'n mynd o chwith oherwydd prinder staff. Byddai pobl a fyddai wedi gwella yn cael salwch cronig ac yn dod i ddefnyddio'r gwasanaeth yn fynych, ac efallai na fyddant yn gallu gweithio a chyfrannu tuag at incwm y wladwriaeth. Rydym wedi cydnabod ers tro y peryglon i gynlluniau sy'n dda ond nad ydynt yn meddu ar yr un lefel o 'adnabyddiaeth brand' â gwasanaethau eraill. Yn aml y rhain yw'r rhai sy'n wynebu'r perygl mwyaf yn ystod cyfnodau o heriau ariannol. Rydym hefyd yn gwybod y gall cynlluniau sydd o fudd yn bennaf i grwpiau o bobl sydd wedi'u heithrio'n gymdeithasol, yn hytrach na'r rhai sydd bob amser yn pleidleisio, hefyd fod mewn perygl o ran wynebu'r fwyell, ni waeth pa mor effeithiol ydynt na'u gwerth am arian. Dyna pam ein bod yma yn y sefydliad hwn wedi pasio Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010. Gwelsom y byddai yna demtasiwn bob amser i ganolbwyntio gwariant ar gyflyrau iechyd nad oedd â stigma ynghlwm wrthynt yn hytrach na chyflyrau a ddioddefir gan bobl na allant fynegi nac amddiffyn eu hunain am resymau cymhleth iawn. Felly, fe'i gwnaethom yn ofyniad cyfreithiol i sicrhau na allai'r byrddau iechyd byth dorri'r gwasanaethau hynny. Yn yr un modd, mae'r cynnig hwn heddiw, yn syml, yn gofyn am gyfleu'r neges na fydd hi'n dderbyniol torri cyllideb Cefnogi Pobl yn ystod tymor y Cynulliad hwn. Ac os ydym yn pasio'r cynnig hwn heddiw, byddwn yn dangos bod o leiaf rai ohonom yn y Siambr hon yn gallu deall y syniad o fuddsoddi i arbed - fod gwasanaethau a pholisïau cyhoeddus i helpu pobl i aros yn eu cartrefi yn rhatach -