English: Thank you for the comments and questions. On scrutiny and accountability, as you said, I'm not going to comment on individual employees. The challenge for me is whether people can demonstrably do their job individually and collectively, and that's what the board scrutiny and oversight is for. That is my expectation, and, of course, the new chair is in a position where - as I've said in my statement - there is additional scrutiny on the process, both for the chief exec and the executive team, but more broadly about expectations across the organisation. I recognise what you say about the improvement in the staff survey, in terms of people who say they are proud to work for the health board. The 35 per cent who aren't in that category doesn't mean that they are all unhappy, but it does highlight not just the improvement that has been made - the 18 percentage point improvement, which should be welcomed by everyone across the Chamber - but also, plainly, that further improvement is required. I certainly wouldn't want to soft-soap or try and avoid the fact that there is further work still to do. On your points about whether we're seeing an improvement in training and recruitment, I've had a number of conversations with your colleague Llyr Gruffydd about the opportunity to have different training arranged, for example, for nurses in north Wales. I've also had conversations about recruiting two nurses in north Wales from across the border. There's a range of people interested in working in the Welsh system from across the border. That's particularly promoted by very proud nurses within the RCN and Unison in particular. But also, as a good example, in vascular services, we have been able to recruit new consultants - new surgeons - on the back of the change in the vascular service network and the way it's being organised, the additional investment in theatres that I have approved, but also, following special measures, the improvement made in midwifery services, we have managed to recruit successfully into hospital-based and community-based posts. I hope that those are good examples of where we are now seeing more staff successfully brought into the organisation. On your broader point about public involvement and engagement on mental health, of course that's part of what the stakeholder group will allow us to do, to listen to the views of the public in that setting, as well as the regular point that we should always listen to the public, and for them to have a proper role. Whether we call them service users or patients, the reality is that citizens should be at the centre of the service, and, of course, we want to listen to them to improve every part of the service. On your broader point about special measures, I've been really clear that special measures cannot and will not be normalised. It is not a normal way of delivering the service. What I hope to see is that we will see organisations at different points of escalation go through both being raised as there are challenges, but also to come back down through escalation, as indeed Powys health board has done, as indeed the Welsh ambulance service has done. I want to see large health boards in a heightened state of escalation move backwards as well. To do that, though, we work together with Healthcare Inspectorate Wales and the Wales Audit Office, so it is not simply the Government marking its own work, or a Minister making a political choice. On special measures, the publicly announced and published specialised improvement framework goes up to September 2019. I would be delighted if the health board has made sufficient progress to come out of special measures before that, but that must always be on an objective basis to judge that, rather than doing it for my simple convenience; that would be the wrong thing to do.
Welsh: Diolch am y sylwadau a'r cwestiynau. O ran craffu ac atebolrwydd, fel y dywedasoch chi, nid wyf am wneud sylwadau ynglŷn â gweithwyr unigol. Yr her i mi yw a all pobl ddangos y gallan nhw wneud eu gwaith yn unigol a chyda'i gilydd, a dyna yw diben cael y bwrdd i graffu a goruchwylio. Dyna yw fy nisgwyliad, ac, wrth gwrs, mae'r cadeirydd newydd mewn sefyllfa lle - fel rwy'n dweud yn fy natganiad - y ceir craffu ychwanegol ar y broses, ar y prif weithredwr a'r tîm gweithredol, ond yn fwy cyffredinol ynghylch disgwyliadau ar draws y sefydliad. Rwy'n cydnabod yr hyn a ddywedwch chi am y gwelliant yn yr arolwg staff, o ran pobl sy'n dweud eu bod yn falch o weithio i'r bwrdd iechyd. Nid yw'r 35 y cant nad ydyn nhw yn y categori hwnnw yn golygu eu bod i gyd yn anhapus, ond mae yn amlygu nid yn unig y gwelliannau a wnaed - yr 18 pwynt canran o welliannau, y dylai pawb yn y Siambr fod yn falch ohono - ond hefyd, yn amlwg, bod angen gwelliant pellach. Yn sicr nid wyf yn dymuno hel esgusodion neu geisio osgoi'r ffaith nad oes rhagor o waith i'w wneud eto. Ynglŷn â'ch pwyntiau ynghylch a ydym ni'n gweld gwelliant o ran hyfforddiant a recriwtio, rwyf wedi cael nifer o sgyrsiau gyda'ch cyd-Aelod, Llyr Gruffydd, am y cyfle i gael hyfforddiant gwahanol wedi ei drefnu, er enghraifft, ar gyfer nyrsys yn y gogledd. Rwyf hefyd wedi bod yn trafod recriwtio dwy nyrs yn y gogledd o'r ochr draw i'r ffin. Mae amrywiaeth o bobl sydd â diddordeb mewn gweithio yn y system yng Nghymru o dros y ffin. Caiff hynny yn arbennig ei hyrwyddo gan nyrsys balch iawn o fewn y Coleg Brenhinol y Nyrsys ac Unsain yn benodol. Ond hefyd, fel enghraifft dda, mewn gwasanaethau fasgwlar, rydym ni wedi gallu recriwtio ymgynghorwyr newydd - llawfeddygon newydd - yn dilyn y newid yn y rhwydwaith gwasanaeth fasgwlaidd a'r ffordd y caiff ei drefnu, y buddsoddiad ychwanegol mewn theatrau yr wyf i wedi ei gymeradwyo, ond hefyd, yn dilyn mesurau arbennig, y gwelliannau a wnaed yn y gwasanaethau bydwreigiaeth, rydym ni wedi llwyddo i recriwtio'n llwyddiannus i swyddi mewn ysbytai ac mewn cymunedau. Gobeithiaf fod y rheini'n enghreifftiau da o sefyllfa lle yr ydym ni bellach yn gweld mwy o staff llwyddiannus yn dod i mewn i'r sefydliad. O ran eich pwynt ehangach ynglŷn â chynnwys y cyhoedd ac ymgysylltu ar iechyd meddwl, wrth gwrs mae hynny'n rhan o beth fydd y grŵp rhanddeiliaid yn caniatáu inni ei wneud, i wrando ar farn y cyhoedd yn y lleoliad hwnnw, yn ogystal â'r pwynt rheolaidd y dylem ni wrando bob amser ar y cyhoedd, a bod ganddyn nhw swyddogaeth briodol. P'un a ydym yn eu galw'n gleifion neu ddefnyddwyr gwasanaeth, y gwir amdani yw y dylai dinasyddion fod wrth wraidd y gwasanaeth, ac, wrth gwrs, rydym ni eisiau gwrando arnyn nhw i wella pob rhan o'r gwasanaeth. O ran eich sylw ehangach ynglŷn â mesurau arbennig, rwyf wedi bod yn glir na all mesurau arbennig ac na fydd mesurau arbennig yn rhywbeth cyffredin. Nid yw'n ffordd arferol o ddarparu gwasanaeth. Yr hyn rwy'n gobeithio ei weld yw y byddwn ni'n gweld sefydliadau ar wahanol adegau yn y broses uwchgyfeirio yn cael eu codi fel y ceir heriau, ond hefyd yn dod yn ôl i lawr ar y raddfa honno, fel yn wir y mae Bwrdd Iechyd Powys wedi gwneud, ac fel yn wir y mae gwasanaeth ambiwlans Cymru wedi'i wneud. Rwyf eisiau gweld byrddau iechyd mawr sy'n uchel ar y raddfa uwchgyfeirio yn dod yn ôl i lawr hefyd. I wneud hynny, fodd bynnag, rydym yn gweithio gydag Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru a Swyddfa Archwilio Cymru, felly nid achos o'r Llywodraeth yn marcio ei gwaith ei hun yw hyn, neu Weinidog yn gwneud dewis gwleidyddol. O ran y mesurau arbennig, mae'r fframwaith gwella arbenigol a hysbyswyd i'r cyhoedd ac a gyhoeddwyd yn mynd hyd at fis Medi 2019. Byddwn wrth fy modd petai'r Bwrdd Iechyd wedi gwneud digon o gynnydd i ddod allan o fesurau arbennig cyn hynny, ond rhaid i hynny bob amser fod ar sail wrthrychol i farnu hynny, yn hytrach na gwneud hynny er cyfleustra i mi; byddai hynny'r peth anghywir i'w wneud.