techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Minister, part-time education allows adults already in employment to attain the higher skill levels necessary to ensure economic growth. However, Welsh Government figures have shown that part-time learner numbers in further education institutions and in local authority adult community learning have declined significantly in Wales. What is the Welsh Government doing to reverse this decline to ensure Wales has the skilled workforce it needs and that everyone can access the training they need to achieve their full potential in their life in Wales? Thank you.
Welsh: Weinidog, mae addysg ran-amser yn caniatáu i oedolion sydd eisoes mewn gwaith sicrhau'r lefelau sgiliau uwch sydd ei hangen i sicrhau twf economaidd. Fodd bynnag, mae ffigurau Llywodraeth Cymru wedi dangos bod niferoedd dysgwyr rhan-amser mewn sefydliadau addysg bellach ac mewn lleoliadau dysgu oedolion yn y gymuned yn yr awdurdodau lleol wedi gostwng yn sylweddol yng Nghymru. Beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wrthdroi'r dirywiad hwn er mwyn sicrhau bod gan Gymru'r gweithlu medrus sydd ei angen arni ac y gall pawb gael mynediad at yr hyfforddiant sydd ei angen arnynt i gyflawni eu potensial llawn yn eu bywyd yng Nghymru? Diolch.
English: Thank you, Mohammad. I think you're right - I'm afraid to say that there has been a decline in the number of people who have accessed part-time learning. That, of course, was partly as a response to the austerity measures that have been introduced, and we had to prioritise funding and the priority was given to early years education. But I think, with the changing nature of employment - the fact that we are going to see this shift to automation and digital skills - we are going to have to think very carefully about how we reskill people for the future. So, this idea of this individual learning account is about addressing that very issue that you're putting your finger on, and we'll see how that develops. Those individual learning accounts will give people an opportunity, as I say, to reskill in those areas where we know there are skills gaps and there's an opportunity for people to reskill. We'll need to reskill people already in work where we can see that the jobs will be disappearing in future, but also upskill those people who perhaps haven't accessed the workforce before.
Welsh: Diolch, Mohammad. Credaf eich bod yn llygad eich lle - mae arnaf ofn fod dirywiad wedi bod o ran nifer y bobl sydd wedi gwneud defnydd o ddysgu rhan-amser. Roedd hynny'n rhannol, wrth gwrs, yn ymateb i'r mesurau cyni a gyflwynwyd, a bu'n rhaid inni flaenoriaethu cyllid a rhoddwyd blaenoriaeth i addysg y blynyddoedd cynnar. Ond gyda natur newidiol cyflogaeth - y ffaith y byddwn yn gweld y newid hwn i awtomatiaeth a sgiliau digidol - credaf y bydd yn rhaid inni feddwl yn ofalus iawn ynglŷn â sut rydym yn ailsgilio pobl ar gyfer y dyfodol. Felly, mae'r syniad hwn ynghylch y cyfrif dysgu unigol yn ymwneud â mynd i'r afael â'r union fater hwnnw y tynnwch sylw ato, a byddwn yn gweld sut y bydd hynny'n datblygu. Bydd y cyfrifon dysgu unigol yn rhoi cyfle i bobl ailsgilio, fel y dywedais, yn y meysydd lle y gwyddom fod yna fylchau sgiliau a lle y ceir cyfleoedd i bobl ailsgilio. Bydd angen inni ailsgilio pobl sydd eisoes mewn gwaith lle y gallwn weld y bydd y swyddi'n diflannu yn y dyfodol, ond bydd angen uwchsgilio pobl nad ydynt wedi bod yn rhan o'r gweithlu o'r blaen hefyd.
English: Thank you, Llywydd. I'm sure the Minister will be aware that Carmarthenshire County Council has launched its strategic plan for Welsh in education this week, which is an ambitious plan and one that has been approved by the Welsh Government and it's put the county on the road to increasing the number of Welsh speakers significantly. Of course, it will provide an opportunity for every pupil to be bilingual by the end of key stage 2, by the time that they leave primary school. Will you confirm to us, therefore, that you, as Minister, and the Welsh Government will give full support to Carmarthenshire council as they start this journey to implement the WESP, because it's possible it won't be comfortable at times, but, as they are working to achieve your ambition as a Government in terms of the number of Welsh speakers, would you please confirm that you will give all possible support under all circumstances for this strategy?
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rydw i'n siŵr bydd y Gweinidog yn ymwybodol bod cyngor sir Caerfyrddin wedi lansio ei gynllun strategol Cymraeg mewn addysg yr wythnos yma, sy'n gynllun uchelgeisiol iawn ac yn un sydd wedi cael cymeradwyaeth Llywodraeth Cymru, ac mae e'n gosod y sir ar y ffordd i gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg yn sylweddol. Wrth gwrs, mae'n mynd i roi cyfle i bob disgybl fod yn ddwyieithog erbyn diwedd cyfnod allweddol 2 ac erbyn eu bod nhw'n gadael ysgol gynradd. A wnewch chi felly gadarnhau i ni, fan hyn, y byddwch chi fel Gweinidog, ac y bydd Llywodraeth Cymru, yn rhoi cefnogaeth 100 y cant i gyngor sir Caerfyrddin wrth iddyn nhw gychwyn ar y siwrnai yma i weithredu'r cynllun strategol Cymraeg mewn addysg yma, oherwydd mae'n bosib na fydd hi'n siwrnai gyfforddus iawn ar adegau, ond gan mai gweithio i wireddu eich uchelgais chi fel Llywodraeth o safbwynt siaradwyr Cymraeg y maen nhw, yna plîs a wnewch chi gadarnhau y byddwch chi'n rhoi cefnogaeth ddiwyro o dan bob amgylchiad i'r strategaeth?
English: Well, may I say that I am supportive of what Carmarthenshire is doing, of course? Their report and their plans are set out clearly in the WESP that they've submitted to the Government and, of course, we support that. I opened a school in Llanelli, in Carmarthenshire, last week, which is a school that is transferring from being a non-Welsh school to being a bilingual school and going along that path. That's exactly what we want to see, in a relatively deprived area. So, they're actually taking the steps we wish to see. But it's not just in Carmarthenshire, of course, we wish to see this happening; we'd like to see that replicated throughout the whole of Wales. There are still six WESPs that have not been approved, but we are actually pushing those counties to go along this path. So, everybody knows our objective, and, in order to attain that aim, everybody will have to move in the same direction. I do think that local government is much more aware now.
Welsh: A gaf fi ddweud fy mod i yn gefnogol o'r hyn y mae sir Gaerfyrddin yn ei wneud, wrth gwrs? Mae eu hadroddiad nhw a'u cynlluniau nhw wedi eu gwneud yn glir yn y WESP y maen nhw wedi rhoi gerbron y Llywodraeth, felly, wrth gwrs, rŷm ni'n cefnogi hynny. Fues i'n agor ysgol yn Llanelli yr wythnos diwethaf, yn sir Gaerfyrddin - ysgol sydd yn newid o fod yn ysgol ddi-Gymraeg i fod yn ysgol ddwyieithog a wedyn yn mynd ar hyd y llwybr yna. Felly, dyna'n union beth rŷm ni eisiau ei weld mewn ardal weddol ddifreintiedig. Felly, maen nhw'n mynd ar hyd y llwybr rŷm ni eisiau ei weld, ond, wrth gwrs, nid yn sir Gaerfyrddin yn unig yr ydym ni eisiau gweld hyn yn digwydd; mae'n rhaid i ni weld y llwybr yna trwy Gymru gyfan. Mae'n dal i fod chwech WESP sydd ddim wedi cael eu cadarnhau, ac rydym ni'n gwthio'r rheini hefyd i fynd ar hyd y trywydd yma. Felly, mae pawb yn gwybod nawr beth yw ein nod ni, ac, er mwyn cyrraedd y nod yna, fe fydd yn rhaid i bob un symud. Rwyf yn meddwl bod yr ymwybyddiaeth wedi newid y tu fewn i lywodraeth leol.
English: I didn't quite hear an unequivocal confirmation that you will support the council. Maybe you can actually make that clear in answer to my next question, if you wish to do so. At another extreme, in terms of your ambition in Wales to see growth in Welsh-medium education, many of us were shocked to see that Flintshire County Council last week had considered a possible option - and I'm pleased to say that they didn't proceed with that ultimately - to scrap free school transport for pupils to Welsh-medium schools. It's not a statutory requirement and we all know what the financial climate is at the moment, so this is a question that will arise year on year across 22 local authorities in Wales. Ultimately, that could mean that an authority will take that decision. So, my question to you is: rather than waiting for someone to make that possible decision and then trying to grapple with that, what is the Government currently doing, and what work are you doing with your fellow members of Government, to ensure that councils don't take such steps, because that would not only undermine the provision of Welsh-medium education, but be entirely detrimental to Welsh-medium education in many counties in Wales?
Welsh: Wnes i ddim cweit clywed yn ddi-flewyn ar dafod, 'Byddwn, byddwn ni yn cefnogi'r cyngor'. Efallai y gallwch chi ychwanegu'r frawddeg yna wrth ateb fy nghwestiwn nesaf i, os ydych chi'n dymuno gwneud hynny. Ar begwn arall yr uchelgais sydd yng Nghymru i weld twf mewn addysg Gymraeg, wrth gwrs, mi gafodd nifer ohonom ni fraw o weld bod Cyngor Sir y Fflint yr wythnos diwethaf wedi ystyried opsiwn posib - ac rwy'n falch i ddweud na wnaethon nhw barhau â hynny yn y diwedd - i ddileu trafnidiaeth am ddim i ysgolion Cymraeg yn y sir. Wrth gwrs, nid yw'n ofyniad statudol ac rŷm ni i gyd yn gwybod beth yw'r sefyllfa a'r hinsawdd ariannu ar hyn o bryd, ac felly mae hwn yn gwestiwn sy'n mynd i godi blwyddyn ar ôl blwyddyn ar draws 22 o awdurdodau lleol yng Nghymru. Mae hynny yn y pen draw yn mynd i olygu efallai fod yna un awdurdod yn mynd i wneud y penderfyniad yna. Felly, fy nghwestiwn i i chi yw: yn hytrach nag aros tan fod rhywun yn gwneud y penderfyniad posib yna a wedyn efallai trio mynd i'r afael â hynny, beth mae'r Llywodraeth yn ei wneud ar hyn o bryd, a pha waith ydych chi'n ei wneud gyda'ch cyd-Aelodau o'r Llywodraeth, i sicrhau na fydd cynghorau yn cymryd cam o'r fath, oherwydd byddai hynny nid yn unig yn tanseilio darpariaeth addysg Gymraeg, ond mi fyddai'n gwbl andwyol i addysg Gymraeg mewn nifer o siroedd yng Nghymru.
English: May I say that I'm very pleased that Flintshire council didn't go through with that proposal? The proposal didn't come from the council, but I'm very pleased that they have dismissed it. Of course, I do think it would have a detrimental effect on the numbers of children attending bilingual schools, if this transport wasn't available. Of course, I would urge local councils to ensure that they do take this into consideration. It will be something that they will need to consider, and it may be something that we may ask the WESPs to set out clearly, and for those who are aware of what we wish to see in future, to ensure that they are aware that this is a consideration when they are submitting the new WESP for the next session. Of course, people have the right to Welsh-medium education, but we must ensure that it is easy for them to access that education.
Welsh: A gaf fi ddweud fy mod i'n falch iawn nad yw Cyngor Sir Fflint wedi mynd drwyddo â'r awgrym? Nid o'r cyngor y daeth yr awgrym, ond rwyf yn meddwl ei fod yn bwysig eu bod nhw wedi tynnu yn ôl o hynny. Wrth gwrs, rwy'n meddwl y byddai'n cael effaith andwyol ar nifer y plant sydd yn mynd i ysgolion Gymraeg pe na fyddai trafnidiaeth am ddim ar gael. Felly, wrth gwrs, byddem yn annog cynghorau lleol i sicrhau eu bod nhw'n cymryd hyn i ystyriaeth. Fe fydd hyn yn rhywbeth y bydd yn rhaid iddyn nhw ei ystyried, ac efallai y bydd yn rhywbeth y gallwn ni ofyn i'r WESPs ei wneud yn glir, ac i'r bobl sydd yn ystyried beth rŷm ni eisiau ei weld yn y dyfodol, i sicrhau eu bod nhw'n ymwybodol bod rhaid i hwn fod yn rhywbeth y mae'n rhaid iddyn nhw ei ystyried wrth iddyn nhw'n rhoi'r WESP newydd i mewn ar gyfer y sesiwn nesaf. Felly, wrth gwrs, mae hawl gan bobl i gael addysg Gymraeg, ond mae'n rhaid i ni ei gwneud yn hawdd iddyn nhw gael access i addysg Gymraeg.
English: Darren, I'm sure that you are aware of 'Education in Wales: Our national mission', a mission that is to raise standards, close the attainment gap and ensure that we have an education system in Wales that is a source of national pride and enjoys public confidence. That's why we've embarked on this radical programme of education reform in this nation.
Welsh: Darren, rwy'n siŵr eich bod yn ymwybodol o 'Addysg yng Nghymru: Cenhadaeth ein cenedl', cenhadaeth i godi safonau, cau'r bwlch cyrhaeddiad a sicrhau bod gennym system addysg yng Nghymru rydym yn falch ohoni ac y mae gan y cyhoedd hyder ynddi. Dyna pam rydym wedi cychwyn ar y rhaglen radical hon i ddiwygio addysg yn y genedl hon.
English: You'll be aware that the national survey for Wales was published last week, and it showed a significant deterioration in satisfaction levels amongst the public in our secondary schools in particular. So, it's quite clear that the public are rapidly losing confidence in your ability to deliver against the national mission that you have set. And it shouldn't come as a surprise, because we all know that last year we had our worst GCSE results in a decade, the last set of international tests that we participated in put us in the bottom half of the world rankings, and we're at the bottom of the UK league table in those PISA scores as well. And the number of Welsh students, of course, attending the UK's top universities has also plummeted by 10 per cent over the past three years. So, I'm sure that you would agree with me, Cabinet Secretary, that whatever you're doing at the moment simply isn't working and isn't building the confidence that you say you're trying to build. Why is it that Welsh learners are being left behind, and what on earth are you going to do about it?
Welsh: Fe fyddwch yn gwybod bod yr arolwg cenedlaethol ar gyfer Cymru wedi'i gyhoeddi yr wythnos diwethaf, ac roedd yn dangos dirywiad sylweddol yn lefelau boddhad y cyhoedd gyda'n hysgolion uwchradd yn benodol. Felly, mae'n amlwg fod y cyhoedd yn prysur golli hyder yn eich gallu i gyflawni yn erbyn y genhadaeth genedlaethol a bennwyd gennych. Ac ni ddylai hynny fod yn syndod, gan y gŵyr pob un ohonom inni gael ein canlyniadau TGAU gwaethaf ers degawd y llynedd, ein bod wedi cael ein rhoi yn hanner gwaelod safleoedd y byd yn y set ddiwethaf o brofion rhyngwladol inni gymryd rhan ynddynt, a'n bod ar waelod tabl cynghrair y DU o ran y sgorau PISA hynny hefyd. Ac mae nifer y myfyrwyr o Gymru, wrth gwrs, sy'n mynychu prifysgolion gorau'r DU hefyd wedi gostwng 10 y cant dros y tair blynedd diwethaf. Felly, rwy'n siŵr y byddech yn cytuno â mi, Ysgrifennydd y Cabinet, nad yw beth bynnag rydych yn ei wneud ar hyn o bryd yn gweithio ac nad yw'n meithrin yr hyder y dywedwch eich bod yn ceisio'i feithrin. Pam fod dysgwyr Cymru yn cael eu gadael ar ôl, a beth ar y ddaear y bwriadwch ei wneud am hynny?
English: Well, Darren, of course, when one in four parents expresses less than perfect satisfaction with their children's secondary education, then I want to see that figure improve. I want all parents in Wales to feel that their secondary schools are doing a good job by their pupils. That's why we are reforming our GCSEs; that's why we are reforming the way in which we train our teachers; that's why, in September, we will launch a national approach to professional learning for existing teachers; that's why we're investing record amounts of money in the pupil development grant to ensure that our poorest learners get what they need in our schools; that's why we have created the national leadership academy; and that's why, this summer, we will see the full first cohort of the Seren network taking their A-levels and going on to those top universities. We are embarked upon a radical set of education reforms, one that I am confident - and, more importantly, I believe the profession, and, I believe, the public can have confidence in - will deliver the step change in Welsh education that I agree that we need.
Welsh: Wel, Darren, wrth gwrs, pan fo un o bob pedwar rhiant yn mynegi nad ydynt yn gwbl fodlon ag addysg uwchradd eu plant, hoffwn weld y ffigur hwnnw'n gwella. Rwy'n awyddus i bob rhiant yng Nghymru deimlo bod eu hysgolion uwchradd yn gwneud gwaith da ar gyfer eu disgyblion. Dyna pam rydym yn diwygio ein TGAU; dyna pam rydym yn diwygio'r ffordd rydym yn hyfforddi ein hathrawon; dyna pam, ym mis Medi, y byddwn yn lansio rhaglen genedlaethol o ddysgu proffesiynol ar gyfer athrawon presennol; dyna pam rydym yn buddsoddi symiau digynsail o arian yn y grant datblygu disgyblion i sicrhau bod ein dysgwyr tlotaf yn cael yr hyn sydd ei angen arnynt yn ein hysgolion; dyna pam rydym wedi creu'r academi arweinyddiaeth genedlaethol; a dyna pam, dros yr haf, y byddwn yn gweld y garfan lawn gyntaf o rwydwaith Seren yn sefyll eu harholiadau Safon Uwch ac yn mynychu'r prifysgolion gorau hynny. Rydym wedi cychwyn ar set radicalaidd o ddiwygiadau addysgol, un rwy'n hyderus - ac yn bwysicach, un y credaf y gall y proffesiwn, a'r cyhoedd yn fy marn i, fod â hyder ynddi - a fydd yn darparu'r newid sylweddol y cytunaf fod ei angen arnom mewn addysg yng Nghymru.
English: It's clearly a set of reforms that the public don't have confidence in, which is why satisfaction rates are plummeting under your watch as Cabinet Secretary. I noticed, Cabinet Secretary, that you didn't mention funding in your response, because we all know that school budgets are under significant pressure. Now, according to the NASWUT - they have said that the funding gap per pupil, per year, between England and Wales now stands at £678 per pupil. This is in spite of the fact that for every £1 spent on a school in England, the Welsh Government receives £1.20 to spend on schools here. Estyn, your own inspectorate, has warned you that funding is jeopardising schools' ability to deliver the new curriculum once it's going to be introduced. Now, do you accept that there's a lack of investment, that you need to do better in terms of getting money into the front line in our schools, and what are you going to do to make sure that schools have the resources to deliver the first-class education that our children deserve?
Welsh: Mae'n amlwg yn set o ddiwygiadau nad oes gan y cyhoedd hyder ynddi, a dyna pam fod cyfraddau boddhad yn disgyn o dan eich goruchwyliaeth chi fel Ysgrifennydd y Cabinet. Sylwais na sonioch chi am gyllido yn eich ymateb, gan y gŵyr pob un ohonom fod cyllidebau ysgolion o dan bwysau sylweddol. Nawr, yn ôl Cymdeithas Genedlaethol yr Ysgolfeistri ac Undeb yr Athrawesau - maent wedi dweud bod y bwlch cyllido fesul disgybl, fesul blwyddyn, rhwng Cymru a Lloegr bellach yn £678 y disgybl. Mae hyn er gwaethaf y ffaith bod Llywodraeth Cymru yn cael £1.20 i'w wario ar ysgolion yma am bob £1 a werir ar ysgol yn Lloegr. Mae Estyn, eich arolygiaeth eich hun, wedi eich rhybuddio bod cyllid yn peryglu gallu ysgolion i gyflwyno'r cwricwlwm newydd pan fydd yn cael ei gyflwyno. Nawr, a ydych yn derbyn bod yna ddiffyg buddsoddi, fod angen ichi wneud yn well o ran sicrhau bod arian yn cyrraedd y rheng flaen yn ein hysgolion, a beth rydych yn bwriadu ei wneud i sicrhau bod gan ysgolion adnoddau i ddarparu'r addysg o'r radd flaenaf y mae ein plant yn ei haeddu?
English: Well, of course, Darren, I absolutely accept that there are funding pressures within the education system, because I have the unenviable task of having to make those tough choices, but I'm afraid this is what a Tory austerity agenda looks like. You cannot say on the one hand that you want austerity and on the other hand say you want further investment in our public services, when your colleagues in London are doing exactly the opposite. Presiding Officer, let me explain: over the term of this Assembly, we will invest £100 million to raise school standards. We will invest £2.4 billion in band B of our twenty-first century schools programme. We will invest, only this year, over £90 million in the pupil development grant, affecting the life chances of our most disadvantaged students. But I'm afraid I'm not going to be lectured by a Conservative politician whose mantra in another place is to cut public expenditure and not to invest.
Welsh: Wel, wrth gwrs, Darren, rwy'n derbyn yn llwyr fod yna bwysau cyllido o fewn y system addysg, gan mai fi sy'n gorfod gwneud y gwaith annymunol o wneud y dewisiadau anodd hynny, ond mae arnaf ofn mai fel hyn y mae agenda gyni Dorïaidd yn edrych. Ni allwch ddweud ar y naill law fod arnoch eisiau cyni a dweud ar y llaw arall fod arnoch eisiau buddsoddiad pellach yn ein gwasanaethau cyhoeddus, pan fo'ch cymheiriaid yn Llundain yn gwneud i'r gwrthwyneb. Lywydd, gadewch imi egluro: dros dymor y Cynulliad hwn, byddwn yn buddsoddi £100 miliwn i godi safonau ysgolion. Byddwn yn buddsoddi £2.4 biliwn ym mand B ein rhaglen ysgolion ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain. Eleni, byddwn yn buddsoddi dros £90 miliwn yn y grant datblygu disgyblion, gan effeithio ar gyfleoedd bywyd ein dysgwyr mwyaf difreintiedig. Ond mae arnaf ofn nad wyf am wrando ar bregeth gan wleidydd Ceidwadol sy'n dilyn mantra mewn lle arall o dorri gwariant cyhoeddus yn hytrach na buddsoddi.
English: Thank you, Presiding Officer. Cabinet Secretary, I realise that you'll be reluctant to speak about a specific case, so I'm just using this as an illustration. I have a constituent who was told by the local council that her 11-year-old daughter would be expected to get on a school bus, then change onto a connecting public bus. to go to school some 15 to 20 miles away. It's probably not an uncommon story across Wales. A while ago, as well, I took a trip on public transport with a group of young people travelling from their high school back to their home. Although it was a great joy to meet with very sensible and bright young people, it was concerning, because an 11-year-old could have been asked to do that journey on their own. It involved coming into contact with busy roads and complete strangers, and decent and honest though the vast majority of fellow passengers will be on public transport, we do have a duty to safeguard children and young people, and I'm sure you'll agree with me there. So, what checks do you require local authorities and schools to undertake before subcontracting school transport, or deciding that children must travel on public transport to school?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n sylweddoli y byddwch yn gyndyn i sôn am achos penodol, felly rwy'n defnyddio hyn fel enghraifft yn unig. Mae gennyf etholwr a gafodd wybod gan y cyngor lleol y byddai disgwyl i'w merch 11 oed fynd ar fws ysgol, ac yna i fynd ar fws cysylltu cyhoeddus er mwyn mynd i ysgol oddeutu 15 i 20 milltir i ffwrdd. Mae'n debyg nad yw honno'n stori anghyffredin ledled Cymru. Ychydig yn ôl, hefyd, bûm yn teithio ar drafnidiaeth gyhoeddus gyda grŵp o bobl ifanc a oedd yn teithio adref o'u hysgol uwchradd. Er ei bod yn bleser cyfarfod â phobl ifanc disglair a chall iawn, roedd yn peri pryder, gan y gallai fod gofyn i blentyn 11 oed gwblhau'r daith honno ar eu pen eu hunain. Roedd y daith yn golygu dod i gysylltiad â ffyrdd prysur a dieithriaid llwyr, ac er y bydd y mwyafrif helaeth o'r cyd-deithwyr ar drafnidiaeth gyhoeddus yn bobl weddus a gonest, mae gennym ddyletswydd i ddiogelu plant a phobl ifanc, ac rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno â mi ynglŷn â hynny. Felly, pa wiriadau rydych yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ac ysgolion eu cwblhau cyn is-gontractio cludiant ysgol, neu benderfynu bod yn rhaid i blant deithio ar drafnidiaeth gyhoeddus i'r ysgol?