English: I note the commission's conclusion that there are, 'significant problems with the way Wales is currently governed', and that it has identified 10 immediate pressure points on the current settlement. Now, it's interesting that these mainly relate to 'relations between the UK and Welsh governments' - a view that indeed chimes with some of our observations as a committee during our scrutiny of legislative consent memoranda. So, it's therefore welcome that, in the next phase of the commission's work, it will explore how these pressures could be addressed, and we'll watch that with interest. One of these 10 pressure points is, in fact, the fragility of these inter-governmental relations. So, I welcome the commission's intention to take evidence on whether the new machinery, which was established only last year and - indeed, we remember on the committee the Counsel General coming in front of us and it was one of those rare occasions where we saw smiles and optimism that this was a good way forward, but we have yet to see how it will bed in and how effective it will be - that they will take evidence on whether this new machinery, established last year, is indeed improving relations between the Welsh and UK Governments. In fact, Counsel General, we intend as well to undertake some work on this area of inter-governmental relations ourselves before the summer recess. But, as you know, much of our time is now focused on the scrutiny of legislative consent memoranda and Welsh Government legislation, so our opportunities to be proactive in this area are much more limited than we would like to see. Later this year, we may also have to contend, of course, with the scrutiny of statutory instruments arising from Retained EU Law (Revocation and Reform) Bill. So, we welcome the fact the commission is going to look at this. I note also that the next stage of the commission's work will include looking at options for reform of constitutional structures, and exploring with the people of Wales how they believe their country should be governed in the future. And, interestingly, Darren's point here on devolution and empowering people, extending way beyond the Senedd, is a point well made. So, we will look with interest at what proposals they might come forward with in that respect. So, I look forward to considering the commission's final report and some of these points in particular, which leads me to the following questions, Counsel General. First of all, how does the work of this commission, as it moves ahead, fit with Welsh Government's constitutional policy agenda? I guess I'm asking you to look forward a little bit and suggest to us what impact this might have in shaping your policy intention, going forward. Secondly, how might the work of the commission help realise improvements that we know are needed to the Welsh Government's capacity to legislate as we've taken on additional powers, as we develop more legislation, as we legislate also, or seek to steer legislation at the other end of the M4, so, in fact, that we can rely less on that, less on Westminster, and so that legislation in devolved areas is predominantly made in Wales, by the Senedd, for the citizens who elect us for that purpose? Do you anticipate that the commission will actually look at how we can do more of 'legislated in Wales, for Wales'? And, thirdly, how does the Welsh Government intend to engage with the UK Government on these issues? This is the big question that sits underneath this, particularly given concerns around inter-governmental relations over recent years. And, Counsel General, maybe I could ask you to speculate on how receptive you think the UK Government will be to you coming forward saying, 'We have some good ideas that have come forward; what do you think? Can we work together on this?' My final point would simply be that I noticed in your statement that you referred to the fact that this constitutional analysis should be grounded, and the commission themselves have said it should be grounded, in the lives of those people whose lives are affected. I entirely agree, because that's what constitutional work should always be focused on: it's how better we and the institutions we have can serve the electorate, rather than some arcane debate. Grounded in people's lives. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Rwy'n nodi casgliad y comisiwn bod, 'problemau mawr gyda'r ffordd mae Cymru yn cael ei llywodraethu ar hyn o bryd', a'i fod wedi nodi 10 elfen sy'n creu pwysau uniongyrchol ar y setliad presennol. Nawr, mae'n ddiddorol bod y rhain yn ymwneud yn bennaf â'r 'berthynas rhwng Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru' - barn sy'n wir yn cyd-fynd â rhai o'n sylwadau ni fel pwyllgor yn ystod ein craffu ar memoranda cydsyniad deddfwriaethol. Felly, mae i'w groesawu, yng ngham nesaf gwaith y comisiwn, bydd yn archwilio sut y mae modd ymdrin â'r pwysau hyn, a byddwn ni'n gwylio hynny â diddordeb. Mewn gwirionedd, un o'r 10 elfen sy'n creu pwysau yw breuder y cysylltiadau rhyng-lywodraethol hyn. Felly, rwy'n croesawu bwriad y comisiwn i gymryd tystiolaeth ynglŷn ag a oedd y peirianwaith newydd, a gafodd ei sefydlu ond y llynedd - ac yn wir, rydyn ni'n cofio, ar y pwyllgor, y Cwnsler Cyffredinol yn dod o'n blaenau ni ac roedd yn un o'r achlysuron prin hynny lle gwnaethon ni weld gwenu ac optimistiaeth fod hyn yn ffordd dda ymlaen, ond nid ydyn ni eto wedi gweld sut y bydd yn sefydlu ei hun a pha mor effeithiol y bydd - y byddan nhw'n derbyn tystiolaeth ynghylch a yw'r peirianwaith newydd hwn, a gafodd ei sefydlu y llynedd, wir yn gwella'r berthynas rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU. Yn wir, Cwnsler Cyffredinol, rydyn ni'n bwriadu hefyd gwneud rhywfaint o waith ar y maes hwn o gysylltiadau rhyng-lywodraethol ein hunain cyn toriad yr haf. Ond fel y gwyddoch chi, mae llawer o'n hamser nawr yn canolbwyntio ar graffu ar waith memoranda cydsyniad deddfwriaethol a deddfwriaeth Llywodraeth Cymru, felly mae ein cyfleoedd i fod yn rhagweithiol yn y maes hwn yn llawer mwy cyfyngedig nag yr hoffen ni ei weld. Yn nes ymlaen eleni, efallai y bydd yn rhaid i ni hefyd ymdopi, wrth gwrs, â chraffu ar offerynnau statudol sy'n deillio o Fil Cyfraith yr UE a Ddargedwir (Dirymu a Diwygio). Felly, rydyn ni'n croesawu'r ffaith bod y comisiwn yn mynd i ystyried hwn. Rwy'n sylwi hefyd y bydd cam nesaf gwaith y comisiwn yn cynnwys ystyried dewisiadau ar gyfer diwygio strwythurau cyfansoddiadol, ac archwilio gyda phobl Cymru sut y maen nhw'n credu y dylai eu gwlad gael ei llywodraethu yn y dyfodol. Ac yn ddiddorol iawn, mae pwynt Darren yma ar ddatganoli a grymuso pobl, yn ymestyn ymhell y tu hwnt i'r Senedd, yn bwynt sydd wedi'i wneud yn dda. Felly, byddwn ni'n edrych gyda diddordeb ar ba gynigion y gallen nhw eu cyflwyno yn hynny o beth. Felly, gwnaf i edrych ymlaen at ystyried adroddiad terfynol y comisiwn a rhai o'r pwyntiau hyn yn benodol, sy'n fy arwain i at y cwestiynau canlynol, y Cwnsler Cyffredinol. Yn gyntaf oll, sut mae gwaith y comisiwn hwn, wrth iddo fynd rhagddi, yn cyd-fynd ag agenda polisi cyfansoddiadol Llywodraeth Cymru? Mae'n debyg fy mod i'n gofyn i chi edrych i'r dyfodol ychydig ac awgrymu i ni pa effaith y gallai hyn ei gael wrth lunio eich bwriad polisi, wrth symud ymlaen. Yn ail, sut gallai gwaith y comisiwn helpu i wireddu gwelliannau yr ydym ni'n gwybod y mae eu hangen ar allu Llywodraeth Cymru i ddeddfu wrth i ni ymgymryd â phwerau ychwanegol, wrth i ni ddatblygu mwy o ddeddfwriaeth, wrth i ni ddeddfu hefyd, neu geisio llywio deddfwriaeth ar ben arall yr M4, felly, mewn gwirionedd, gallwn ni ddibynnu'n llai ar hynny, llai ar San Steffan, a felly bod deddfwriaeth mewn meysydd datganoledig yn bennaf yn cael ei gwneud yng Nghymru, gan y Senedd, ar gyfer y dinasyddion sy'n ein hethol at y diben hwnnw? Ydych chi'n rhagweld mewn gwirionedd y bydd y comisiwn yn ystyried sut y gallwn ni wneud mwy o 'ddeddfu yng Nghymru, ar gyfer Cymru'? Ac yn drydydd, sut mae Llywodraeth Cymru'n bwriadu ymgysylltu â Llywodraeth y DU ar y materion yma? Dyma'r cwestiwn mawr sy'n eistedd o dan hyn, yn enwedig o ystyried pryderon ynghylch cysylltiadau rhyng-lywodraethol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. A Chwnsler Cyffredinol, efallai y gallwn ni ofyn i chi ddyfalu pa mor agored ydych chi'n meddwl y bydd Llywodraeth y DU i chi'n dod ymlaen gan ddweud, 'Mae gennym ni rai syniadau da sydd wedi cael eu cyflwyno; beth yw'ch barn chi? Allwn ni gydweithio ar hyn?' Fy mhwynt olaf, yn syml, fyddai i mi sylwi yn eich datganiad eich bod chi'n cyfeirio at y ffaith y dylai'r dadansoddiad cyfansoddiadol hwn gael ei atal, ac mae'r comisiwn eu hunain wedi dweud y dylai gael ei atal, ym mywydau'r bobl hynny y mae effaith wedi bod ar eu bywydau. Rwy'n cytuno'n llwyr, oherwydd dyna y dylai gwaith cyfansoddiadol ganolbwyntio arno bob tro: mae'n ymwneud â sut y gallwn ni a'r sefydliadau sydd gennym ni wasanaethu'r etholwyr yn well, yn hytrach na rhyw ddadl ddirgel. Wedi'i wreiddio ym mywydau pobl. Diolch yn fawr iawn.