English: I'm pleased to take part in this debate this afternoon. Llywydd, we entered lockdown as a United Kingdom and as four nations, and I believe that it's, sadly, deeply damaging to the Welsh economy that we're easing lockdown in a disunited way. Yesterday, we saw the Prime Minister announce an ease of social distancing guidance and reopening of the hospitality sector. Of course, that was relevant for England. And this will allow parts of our economy, in parts of the United Kingdom, to reopen in a cautious and measured way. Now interestingly, all of the UK's chief medical officers were unanimous in their view that the COVID-19 alert level should be lowered. Now, I'm not for one instance suggesting that some of the decisions that Governments have to make are easy - far from it. But I firmly do believe that we do need a review of the 2m rule, and trusting our business community and the public to act responsibly, with common sense. So I think my message is: let's trust our businesses. And the feedback I get from my constituents, on a border constituency like Montgomeryshire, indicates that people are crying out for a unified and co-ordinated approach to lifting economic restrictions across the UK. One of the key sectors, of course, of the mid Wales economy is hospitality and that industry. I notice a Bevan Foundation report highlights that rural Wales is amongst those parts of Wales with a higher number of businesses closed due to COVID-19. So, I just think that businesses need aspiration and hope, and they're crying out for something, and I just believe that the Welsh Government needs to be giving that leadership and hope to many of our smaller businesses in particular. Many hospitality and tourism businesses are ready to implement proper distancing and reopen their premises, but I think it's the uncertainty and the confusion that is putting our hospitality industry, sadly, on the brink of collapse. One example is the sad news that Castell Howell, one of our biggest food companies in Wales, has announced that it may have to make up to 700 people redundant if clarity and a clear roadmap isn't forthcoming from the Welsh Government at the earliest opportunity. I think it's also important that I touch on the housing market - an issue that has been raised by estate agents with me. Again, many of the estate agents operating in my constituency work across the border, in England and Wales. And estate agents are, understandably, demanding that we have a UK approach, because people in Wales aren't able to enter a property unless it's vacant. And it escapes me why we couldn't simply have moved to viewings being conducted in that way in a unified position. Welsh homeowners are unable to sell, whilst English sellers have an advantage. Another casualty, sadly, during this pandemic is the mid Wales-based Laura Ashley, which has been an iconic part of the mid-Wales economy for the best part of 60 years. Laura Ashley and her husband started that business just up the road from where I was brought up in Carno, employing 550 highly skilled loyal staff now, or that was the case at the beginning of the year. I'm very pleased that the Minister brought forward a statement on this earlier this afternoon, so maybe that gives the Minister an opportunity to address how he thinks some of those who have been made redundant in recent weeks can be supported by the Welsh Government. I have to say, I don't think that the end of that company is particularly down to the pandemic; I think other issues were at play as well, but I'm sure that the economic confidence in Wales, which has been dented by the pandemic, has perhaps put a pressure on undermining the CEOs of Laura Ashley's ability to find a financial backer during the uncertain economic times. And the knock-on consequences of COVID-19 I think will be felt in every part of Wales for some time to come. As I draw my remarks to an end, Deputy Presiding Officer, I listened to Helen Mary's contribution, and I'm sorry that Plaid can't support our recovery fund, but I did hear a lot of what Helen Mary said - there was much, I think, that we can agree on. Our country can't afford to fall further behind the rest of the UK, so I would strongly urge the Welsh Government not to micromanage the economy. We must have the courage to reopen our economy in a cautious and measured way. And I'll end with a phrase from Michael Plaut to Meirion Morgan in their recent report for Gorwel: 'The future of Wales doesn't belong to the faint hearted, it belongs to the brave.' Diolch, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Rwy'n falch o gymryd rhan yn y ddadl hon y prynhawn yma. Lywydd, fe aethom i mewn i'r cyfyngiadau symud fel Teyrnas Unedig ac fel pedair gwlad, ac rwy'n credu ei bod yn niweidiol iawn i economi Cymru, yn anffodus, ein bod ni'n llacio'r cyfyngiadau mewn ffordd ranedig. Ddoe, gwelsom Brif Weinidog y DU yn cyhoeddi ei fod yn llacio canllawiau ar gyfer cadw pellter cymdeithasol ac yn ailagor y sector lletygarwch. Wrth gwrs, ar gyfer Lloegr oedd hynny. A bydd hyn yn caniatáu i rannau o'n heconomi, mewn rhannau o'r Deyrnas Unedig, ailagor mewn ffordd bwyllog a gofalus. Yn ddiddorol iawn, roedd pob un o brif swyddogion meddygol y DU yn unfryd eu barn y dylid gostwng lefel y rhybudd COVID-19. Nawr, nid wyf am un eiliad yn awgrymu bod rhai o'r penderfyniadau y mae'n rhaid i Lywodraethau eu gwneud yn hawdd - dim o bell ffordd. Ond rwy'n credu'n gryf fod angen adolygiad o'r rheol 2m, ac ymddiried yn ein cymuned fusnes a'r cyhoedd i weithredu'n gyfrifol, gyda synnwyr cyffredin. Felly rwy'n credu mai fy neges yw: gadewch i ni ymddiried yn ein busnesau. Ac mae'r adborth a gaf gan fy etholwyr, mewn etholaeth ar y ffin fel Sir Drefaldwyn, yn dangos bod pobl yn galw'n daer am ddull unedig a chydgysylltiedig o godi cyfyngiadau economaidd ledled y DU. Un o sectorau allweddol economi canolbarth Cymru, wrth gwrs, yw lletygarwch a'r diwydiant hwnnw. Sylwaf fod adroddiad gan Sefydliad Bevan yn dangos bod cefn gwlad Cymru ymhlith y rhannau o Gymru lle mae nifer uwch o fusnesau wedi'u cau oherwydd COVID-19. Felly, rwy'n meddwl bod angen uchelgais a gobaith ar fusnesau, ac maent yn daer eisiau rhywbeth, ac rwy'n credu bod angen i Lywodraeth Cymru roi arweiniad a gobaith i lawer o'n busnesau llai yn arbennig. Mae llawer o fusnesau lletygarwch a thwristiaeth yn barod i gyflwyno mesurau cadw pellter priodol ac ailagor eu safleoedd, ond rwy'n credu bod yr ansicrwydd a'r dryswch yn gwthio ein diwydiant lletygarwch at ymyl y dibyn, yn anffodus. Un enghraifft yw'r newyddion trist fod Castell Howell, un o'n cwmnïau bwyd mwyaf yng Nghymru, wedi cyhoeddi efallai y bydd yn rhaid iddo ddiswyddo hyd at 700 o bobl os nad yw Llywodraeth Cymru yn darparu eglurder a chynllun clir cyn gynted â phosibl. Rwy'n credu ei bod hefyd yn bwysig i mi grybwyll y farchnad dai - mater a gafodd ei ddwyn i fy sylw gan werthwyr tai. Unwaith eto, mae llawer o'r gwerthwyr tai sy'n gweithredu yn fy etholaeth yn gweithio ar draws y ffin, yng Nghymru ac yn Lloegr. Ac mae gwerthwyr tai, yn ddealladwy, yn mynnu bod gennym ddull gweithredu ar lefel y DU, gan nad yw pobl yng Nghymru yn gallu mynd i mewn i eiddo oni bai ei fod yn wag. Ac nid wyf yn siŵr pam na allem fod wedi symud i gynnal ymweliadau dangos tai yn y ffordd honno mewn modd unedig. Nid yw perchnogion tai yng Nghymru yn gallu gwerthu, ac mae gan werthwyr yn Lloegr fantais. Un arall a ddioddefodd yn ystod y pandemig, yn anffodus, yw Laura Ashley yng nghanolbarth Cymru, sydd wedi bod yn rhan eiconig o economi canolbarth Cymru am yn agos at 60 mlynedd. Dechreuodd Laura Ashley a'i gŵr y busnes hwnnw ychydig i fyny'r ffordd o'r fan lle cefais fy magu yng Ngharno, a chyflogai 550 o staff ffyddlon a medrus iawn bellach, neu roedd hynny'n wir ar ddechrau'r flwyddyn. Rwy'n falch iawn fod y Gweinidog wedi cyflwyno datganiad ar hyn yn gynharach y prynhawn yma, felly efallai fod hynny'n rhoi cyfle i'r Gweinidog roi sylw i'r ffordd y mae'n credu y gall rhai o'r bobl sydd wedi colli eu swyddi yn ystod yr wythnosau diwethaf gael eu cefnogi gan Lywodraeth Cymru. Mae'n rhaid i mi ddweud nad wyf yn credu mai'r pandemig ynddo'i hun sydd i gyfrif am ddiwedd y cwmni hwnnw; rwy'n credu bod problemau eraill yno hefyd, ond rwy'n siŵr fod yr hyder economaidd yng Nghymru, sydd wedi cael ei niweidio gan y pandemig, wedi gosod pwysau sy'n tanseilio gallu prif swyddogion gweithredol Laura Ashley i ddod o hyd i gefnogwr ariannol yn ystod y cyfnod economaidd ansicr hwn. Ac rwy'n credu y bydd sgil-effeithiau COVID-19 i'w teimlo ym mhob rhan o Gymru am beth amser i ddod. Wrth i mi ddirwyn fy sylwadau i ben, Ddirprwy Lywydd, gwrandewais ar gyfraniad Helen Mary, ac mae'n ddrwg gennyf na all Plaid Cymru gefnogi ein cronfa adfer, ond clywais lawer o'r hyn a ddywedodd Helen Mary - roedd yna lawer y gallwn gytuno arno yn fy marn i. Ni all ein gwlad fforddio syrthio ymhellach ar ôl gweddill y DU, felly hoffwn annog Llywodraeth Cymru yn daer i beidio â microreoli'r economi. Rhaid inni fod yn ddigon dewr i ailagor ein heconomi mewn ffordd bwyllog a gofalus. Ac rwyf am orffen gyda brawddeg a ddywedodd Michael Plaut wrth Meirion Morgan yn eu hadroddiad diweddar ar ran Gorwel: Nid yw dyfodol Cymru yn eiddo i'r gwangalon, mae'n eiddo i'r dewrion. Diolch, Ddirprwy Lywydd.