techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Yes, I'm happy to indicate that the consultation, as you indicate, is nearly finished, but it is a consultation. Because there is evidence that some over-the-counter medication does not represent good value, either in terms of value for money or efficacy, as well. So, I think it's quite right and proper to review that information and then to come up with new guidance. There is always, though, the reality that the individual prescriber, whoever they are, has an individual responsibility to make an appropriate prescribing choice for the individual person in front of them. Now, I recognise some of the concerns the company has raised and that you've repeated here. They're concerns that I'm alive to, but I'd be more than happy to make sure that this Chamber is updated on the outcome of the consultation and on any new guidance that I may choose to endorse. FootnoteLink
Welsh: Gwnaf, rwy'n fwy na pharod i ddweud bod yr ymgynghoriad, fel y dywedoch, bron â dod i ben, ond ymgynghoriad ydyw. Oherwydd ceir tystiolaeth hefyd nad yw rhai meddyginiaethau dros y cownter yn darparu gwerth da, naill ai o ran gwerth am arian neu effeithiolrwydd. Credaf felly ei bod yn gwbl iawn a phriodol adolygu'r wybodaeth honno a llunio canllawiau newydd. Y realiti o hyd, fodd bynnag, yw fod gan y presgripsiynydd unigol, pwy bynnag ydynt, gyfrifoldeb unigol i wneud dewis presgripsiynu priodol ar gyfer yr unigolyn ger eu bron. Nawr, rwy'n cydnabod rhai o'r pryderon a godwyd gan y cwmni ac a ailadroddwyd gennych yma. Maent yn bryderon rwy'n ymwybodol ohonynt, ond buaswn yn fwy na pharod i sicrhau bod y Siambr hon yn cael yr wybodaeth ddiweddaraf am ganlyniad yr ymgynghoriad ac am unrhyw ganllawiau newydd y gallwn ddewis eu cymeradwyo. FootnoteLink
English: In their preparations for a possible 'no deal' Brexit, the UK Ministers for the NHS, at least in England, proposed allowing pharmacists to substitute certain drugs for ones with similar effects, where their professional judgment supports that. Does the Minister agree that, actually, generally, we should be allowing pharmacists greater discretion to deploy their professional judgment to serve their patients, to take pressure off GPs and to ensure cost-effective delivery?
Welsh: Yn eu paratoadau ar gyfer y posibilrwydd o Brexit 'dim bargen', argymhellodd Gweinidogion y DU dros y GIG, yn Lloegr o leiaf, ganiatáu i fferyllwyr amnewid cyffuriau penodol am rai gydag effeithiau tebyg, lle y mae eu barn broffesiynol yn cefnogi hynny. A yw'r Gweinidog yn cytuno, yn gyffredinol, y dylem ganiatáu mwy o ddisgresiwn i fferyllwyr ddefnyddio eu barn broffesiynol i wasanaethu eu cleifion, er mwyn lleddfu'r pwysau ar feddygon teulu ac i sicrhau darpariaeth gosteffeithiol?
English: Yes, there is a challenge here about generic medications being more widely available and used within our whole healthcare system. There is then the related, but slightly different, challenge of making best use of the skills of our staff within the system, and pharmacists are absolutely within that domain. We've spoken on a number of occasions, in this place and outside, about making better use of the skills that the pharmacists have, not only in terms of assisting their colleagues within primary care, but actually being a port of call for citizens to receive advice and, if necessary, to have prescribed medication. So, not just in terms of our preparations for a catastrophic 'no deal' Brexit, but more generally about improving the efficacy and value for money and the experience of health and care, I expect us to make ever-greater use of the skills and expertise that pharmacists have to offer.
Welsh: Ie, mae yma her ynghylch argaeledd ehangach meddyginiaethau generig a'u defnydd o fewn ein system gofal iechyd gyfan. Yna, ceir yr her gysylltiedig, ond ychydig yn wahanol, o wneud y defnydd gorau o sgiliau ein staff o fewn y system, ac mae fferyllwyr yn bendant yn rhan o hynny. Rydym wedi sôn ar sawl achlysur, yn y lle hwn a thu hwnt, am wneud gwell defnydd o'r sgiliau sydd gan fferyllwyr, nid yn unig mewn perthynas â chynorthwyo eu cydweithwyr mewn gofal sylfaenol, ond o ran bod yn bwynt cyswllt i roi cyngor i ddinasyddion, ac os oes angen, i ddarparu meddyginiaeth ar bresgripsiwn. Felly, nid yn unig o safbwynt ein paratoadau ar gyfer Brexit 'dim bargen' trychinebus, ond yn fwy cyffredinol o ran gwella effeithiolrwydd a gwerth am arian a'r profiad o iechyd a gofal, rwy'n disgwyl y byddwn yn gwneud defnydd mwy fyth o'r sgiliau a'r arbenigedd sydd gan fferyllwyr i'w cynnig.
English: A constituent has contacted my office this morning, Minister, incredibly worried that she's not able to obtain a specific drug, which she needs to control her epilepsy, even though the drug is freely available from pharmacies in England. The drug I'm referring to is called Epilim Chrono slow release. Now, she will run out of this drug shortly, she explained to my office staff this morning. So, will you urgently look into this matter to ensure that my constituent can receive this specific drug from a local pharmacy here in Wales? And if I do commit to write to you this afternoon, could I ask you to reply with urgency, Minister?
Welsh: Mae etholwr wedi cysylltu â fy swyddfa y bore yma, Weinidog, yn hynod o bryderus am nad yw'n gallu cael gafael ar gyffur penodol y mae ei angen arni er mwyn rheoli ei hepilepsi, er bod y cyffur ar gael yn ddidrafferth mewn fferyllfeydd yn Lloegr. Enw'r cyffur y cyfeiriaf ato yw Epilim Chrono, cyffur rhyddhad araf. Nawr, eglurodd i staff fy swyddfa y bore yma y bydd ei chyflenwad o'r cyffur yn dirwyn i ben cyn bo hir. Felly, a wnewch chi edrych ar y mater hwn ar frys i sicrhau y gall fy etholwr gael y cyffur penodol hwn o fferyllfa leol yma yng Nghymru? Ac os ymrwymaf i ysgrifennu atoch y prynhawn yma, a gaf fi ofyn ichi ymateb ar fyrder, Weinidog?
English: If you write to me with the details, I'll make sure that an appropriate response is provided. Of course, you will understand that I can't intervene in individual treatment matters, but I'm more than happy to make sure that a proper response is provided, and I recognise the urgency with which you raise the matter.
Welsh: Os ysgrifennwch ataf gyda'r manylion, byddaf yn sicrhau bod ymateb priodol yn cael ei ddarparu. Wrth gwrs, fe fyddwch yn deall na allaf ymyrryd mewn materion sy'n ymwneud â thriniaeth unigol, ond rwy'n fwy na pharod i sicrhau y darperir ymateb priodol, ac rwy'n cydnabod ei fod yn fater brys.
English: We continue to work with Powys teaching health board and other partners to take a range of actions to improve access to planned healthcare services that are safe, sustainable and as close to people's homes as possible.
Welsh: Rydym yn parhau i weithio gyda bwrdd iechyd addysgu Powys a phartneriaid eraill er mwyn rhoi amryw o gamau ar waith i wella mynediad at wasanaethau gofal iechyd wedi'i gynllunio sy'n ddiogel, yn gynaliadwy ac mor agos at gartrefi pobl â phosibl.
English: Thank you, Minister. I'm pleased to hear that. We're soon to hear the conclusion of a consultation that will see the outcome of a consultation in Shropshire. That will see the reconfiguration of services in Shropshire, and I believe, certainly, it's essential that we see some planned delivery delivered locally in our local community hospitals such as Newtown, Llanidloes, Welshpool or Machynlleth, to, of course, reduce the need for patients to travel even further following changes in Shropshire. And, of course, some - I emphasise 'some' - planned care procedures can be delivered more locally, which of course makes community hospitals more sustainable, and there are obvious other benefits of patients and families not having to travel even further again for some planned care. So, I'd be keen to understand how you believe that the Welsh Government, in partnership with Powys health board - how you can work with the health board, taking into account the expected changes that we're expecting to see happening in Shropshire.
Welsh: Diolch, Weinidog. Rwy'n falch o glywed hynny. Cyn bo hir, byddwn yn clywed casgliadau ymgynghoriad a fydd yn arwain at ganlyniad ymgynghoriad yn Swydd Amwythig. Bydd hynny'n golygu ad-drefnu gwasanaethau yn Swydd Amwythig, ac yn sicr, credaf ei bod yn hanfodol ein bod yn sicrhau bod peth darpariaeth wedi'i chynllunio yn cael ei darparu'n lleol yn ein hysbytai cymunedol lleol megis y Drenewydd, Llanidloes, y Trallwng neu Fachynlleth, er mwyn lleihau'r angen, wrth gwrs, i gleifion deithio hyd yn oed ymhellach yn dilyn newidiadau yn Swydd Amwythig. Ac wrth gwrs, gellir darparu rhai - pwysleisiaf 'rhai' - triniaethau gofal wedi'i gynllunio yn fwy lleol, sydd wrth gwrs yn gwneud ysbytai cymunedol yn fwy cynaliadwy, a cheir manteision amlwg eraill lle na fydd raid i gleifion a'u teuluoedd deithio hyd yn oed ymhellach am ofal wedi'i gynllunio. Felly, rwy'n awyddus i ddeall sut y credwch fod Llywodraeth Cymru, mewn partneriaeth â bwrdd iechyd Powys - sut y gallwch weithio gyda'r bwrdd iechyd, gan ystyried y newidiadau rydym yn disgwyl eu gweld yn Swydd Amwythig.
English: Can I just take the opportunity formally to congratulate you on retaining your post? I look forward to working with you. I meant to do that in committee this morning and apologise for neglecting to do so. To return, obviously, to the issue of planned healthcare in Montgomeryshire, you'll be aware, of course, of the important role that GP surgeries can play in this regard and some of the major challenges that Powys health board is facing in recruiting and retaining GPs. One of the issues that has been put to me as a matter of concern is that GPs often have large and quite-expensive-to-run-and-maintain premises, and that there is increasing reluctance amongst younger doctors to take on the kind of commitment required to run those kinds of premises, as well as to be delivering primary healthcare. What support and guidance is the Welsh Government giving to health boards to enable them to work constructively with GPs, particularly as those GPs may be moving up towards the age of retirement, to ensure that we can retain these important facilities, particularly in those rural communities?
Welsh: A gaf fi fanteisio ar y cyfle hwn i'ch llongyfarch yn ffurfiol ar gadw eich swydd? Edrychaf ymlaen at weithio gyda chi. Roeddwn wedi bwriadu gwneud hynny yn y pwyllgor y bore yma ac rwy'n ymddiheuro am fethu gwneud hynny. I ddychwelyd, yn amlwg, at fater gofal iechyd wedi'i gynllunio yn Sir Drefaldwyn, fe fyddwch yn gwybod, wrth gwrs, am y rôl bwysig y gall meddygfeydd meddygon teulu ei chwarae yn hyn o beth a rhai o'r heriau mawr y mae bwrdd iechyd Powys yn eu hwynebu o ran recriwtio a chadw meddygon teulu. Un o'r materion o bryder sydd wedi eu dwyn i fy sylw yw fod gan feddygon teulu safleoedd mawr sy'n eithaf drud i'w rhedeg a'u cynnal yn aml, a bod amharodrwydd cynyddol ymhlith meddygon iau i ysgwyddo'r math o ymrwymiad sydd ei angen i redeg y mathau hynny o safleoedd yn ogystal â darparu gofal iechyd sylfaenol. Pa gymorth ac arweiniad y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddarparu i fyrddau iechyd i'w galluogi i weithio'n adeiladol gyda meddygon teulu, yn enwedig gan y gallai'r meddygon teulu hynny fod yn agosáu at oedran ymddeol, i sicrhau y gallwn gadw'r cyfleusterau pwysig hyn, yn enwedig mewn cymunedau gwledig?
English: Yes, of course I recognise the challenge. It's not simply local to Montgomeryshire, as I'm sure you and other Members know. Around the country there are challenges with facilities that have served their local population well over a period of time, but we now recognise we all want to see them reformed and improved. So, that's being resolved in a number of different ways, with health boards having partnerships with individual practices, with groups of practices, and indeed with local government and housing partners too. You can see a range of areas where that partnership has been a good thing for the provision of local services to move into new purpose-built facilities. There's also the broader challenge, not just about premises, but indemnity and last-man or last-person-standing potential liabilities, which are a real issue for younger GPs, who may not wish to enter into a partnership, but more than that, a change in the way that people want to work. A number of younger GPs, regardless of those issues, simply don't want to buy into a practice and give a very long-term commitment. All of those things are a regular part of our discussion within the general practice committee of the British Medical Association, and they're a regular feature of my discussions with each individual health board and their partners.
Welsh: Rwy'n cydnabod yr her, wrth gwrs. Nid yn Sir Drefaldwyn yn unig y mae'n digwydd, fel y gwyddoch chi a'r Aelodau eraill, rwy'n siŵr. Ledled y wlad, ceir heriau gyda chyfleusterau sydd wedi gwasanaethu eu poblogaethau lleol yn dda dros gyfnod o amser, ond rydym bellach yn cydnabod bod pob un ohonom am eu gweld yn cael eu diwygio a'u gwella. Felly, mae hynny'n cael ei ddatrys mewn nifer o ffyrdd gwahanol, gyda byrddau iechyd yn mynd i bartneriaeth â phractisau unigol, â grwpiau o bractisau, ac yn wir, â phartneriaid llywodraeth leol a'r maes tai hefyd. Gallwch weld amrywiaeth o ardaloedd lle y mae'r bartneriaeth honno wedi bod yn beth da ar gyfer symud y ddarpariaeth o wasanaethau lleol i gyfleusterau pwrpasol newydd. Ceir her ehangach hefyd, nid yn unig mewn perthynas â safleoedd, ond ynghylch indemniad a rhwymedigaethau posibl yr unigolyn 'olaf i adael', ac mae hynny'n broblem go iawn i feddygon teulu iau, nad ydynt o bosibl yn dymuno mynd i bartneriaeth, ond yn fwy na hynny, oherwydd newid yn y ffordd y mae pobl eisiau gweithio. Ceir nifer o feddygon teulu ifanc, ni waeth am y materion hynny, nad ydynt yn dymuno prynu i mewn i bractis a gwneud ymrwymiad hirdymor iawn. Mae'r holl bethau hynny'n rhan reolaidd o'n trafodaeth ym mhwyllgor ymarfer cyffredinol Cymdeithas Feddygol Prydain, ac maent yn rhan reolaidd o fy nhrafodaethau gyda phob bwrdd iechyd unigol a'u partneriaid.
English: Questions now to the Minister for the party spokespeople. Plaid Cymru spokesperson, Helen Mary Jones.
Welsh: Cwestiynau nawr i'r Gweinidog gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd Plaid Cymru, Helen Mary Jones.
English: Minister, we were discussing in committee this morning the ongoing concerns on some of the issues around Brexit and the healthcare system, and you'll be aware that on 17 November the issue of The British Medical Journal starkly stated that patients will die if we can't maintain the medicine supply chain. Can you update us on the contingency plans that your department is putting into place to ensure the supply of medicines, particularly medicines with limited shelf lives that cannot be stored in the event of a 'no deal' scenario, which, of course, we're all hoping may not occur, but is becoming increasingly a risk?
Welsh: Weinidog, yn y pwyllgor y bore yma, buom yn trafod y pryderon parhaus ynglŷn â rhai o'r materion sy'n ymwneud â Brexit a'r system gofal iechyd, ac fe fyddwch yn gwybod fod rhifyn 17 Tachwedd o'r British Medical Journal wedi datgan yn blwmp ac yn blaen y bydd cleifion yn marw os na allwn gynnal y gadwyn gyflenwi meddyginiaethau. A allwch roi'r wybodaeth ddiweddaraf inni ynglŷn â chynlluniau wrth gefn eich adran i ddiogelu'r cyflenwad o feddyginiaethau, yn enwedig meddyginiaethau gydag oes silff gyfyngedig na ellir eu storio mewn senario 'dim bargen', sy'n rhywbeth y mae pob un ohonom yn gobeithio na fydd yn digwydd wrth gwrs, ond sy'n dod yn fwy ac yn fwy o risg?
English: Thank you for the question. As you know, I've made statements in this place before about our preparations for any form of Brexit, but in particular a 'no deal' Brexit. I've set out the range and the seriousness of my concerns about the impact of a 'no deal' Brexit. And the undeniable truth is that if we crash out without a deal at the end of March, it will have a real and almost immediate impact upon people's health and well-being. The reality is that if we have challenges about trading arrangements, not simply about whether people do or don't wish to continue to supply a range of medical devices, equipment and medicines, then there will be an impact. I have a further meeting with the health and social care stakeholders in Wales, focusing on Brexit, tomorrow. Myself and the Deputy Minister will be attending. We'll continue to outline with them the current state of our preparations, both within Wales and, indeed, the measures we are seeking to take together with partners across the United Kingdom. I may well be in a position to update this place with a further statement on our preparations for, and the impact of, a 'no deal' Brexit within a very short period of time.
Welsh: Diolch am eich cwestiwn. Fel y gwyddoch, rwyf wedi gwneud datganiadau yn y lle hwn eisoes am ein paratoadau ar gyfer unrhyw fath o Brexit, ond yn benodol am Brexit 'dim bargen'. Rwyf wedi nodi hyd a lled a difrifoldeb fy mhryderon ynghylch effaith Brexit 'dim bargen'. A'r gwir diymwad yw, os ydym yn gadael heb gytundeb ar ddiwedd mis Mawrth, bydd hynny'n cael effaith wirioneddol a bron ar unwaith ar iechyd a lles pobl. Y gwir amdani yw, os ydym yn wynebu heriau gyda threfniadau masnachu, nid yn unig ynglŷn ag a yw pobl yn dymuno parhau i gyflenwi ystod o ddyfeisiau meddygol, offer a meddyginiaethau ai peidio, yna bydd hynny'n cael effaith. Byddaf yn cael cyfarfod pellach gyda rhanddeiliaid iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru yfory i ganolbwyntio ar Brexit. Bydd y Dirprwy Weinidog a minnau yn ei fynychu. Byddwn yn parhau i amlinellu cyflwr presennol ein paratoadau iddynt, yng Nghymru, ac yn wir, y camau rydym yn ceisio'u cymryd ar y cyd â phartneriaid ledled y Deyrnas Unedig. Efallai y byddaf mewn sefyllfa i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r lle hwn am ein paratoadau ar gyfer Brexit 'dim bargen' a'i effaith heb fod yn hir iawn.
English: I'm grateful to you for that, Minister, and I think the whole Chamber will look forward to that update. As I've said, it's a situation that we're all hoping will be avoided, but does seem to be becoming more of a real threat. I'd like to give you a specific example to illustrate the dangers that we face, which I'm sure you're very well aware of. The radioactive isotope technetium is used in about 850,000 scans in the UK for a whole range of conditions, including heart disease and cancers. This product has a half-life of just 66 hours, meaning that it can't be stored and stockpiled. Currently, the UK as a whole relies on a continuous supply of this product from France, Belgium and the Netherlands, and that supply is governed by the Euratom agreement. The nearest potential non-EU suppliers are in South Africa and Ontario in Canada, and obviously couldn't be useful to us in this situation. And, obviously, this is only one example, because there are many types of isotopes that can't be stockpiled. We know that even under the existing arrangements Northern Ireland had problems twice - in 2009 and 2013 - due to the logistical challenges of getting this product in time. Can you explain how hospitals in Wales will be getting these types of products in the event of a 'no deal' Brexit?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar ichi am hynny, Weinidog, a chredaf y bydd y Siambr gyfan yn edrych ymlaen at gael yr wybodaeth honno. Fel y dywedais, mae'n sefyllfa y mae pob un ohonom yn gobeithio'i hosgoi, ond ymddengys ei bod yn dod yn fwy o fygythiad go iawn. Hoffwn roi enghraifft benodol i chi er mwyn dangos y peryglon sy'n ein hwynebu, ac rwy'n siŵr eich bod yn ymwybodol iawn ohoni. Defnyddir yr isotop ymbelydrol technetiwm mewn oddeutu 850,000 o sganiau yn y DU ar gyfer amrywiaeth eang o gyflyrau, gan gynnwys clefyd y galon a chanser. Mae gan y cynnyrch hwn hanner-oes o 66 awr yn unig, sy'n golygu na ellir ei gadw a'i storio. Ar hyn o bryd, mae'r DU yn ei chyfanrwydd yn dibynnu ar gyflenwad parhaol o'r cynnyrch hwn o Ffrainc, Gwlad Belg a'r Iseldiroedd, a rheolir y cyflenwad hwnnw gan gytundeb Euratom. Mae'r cyflenwyr posibl agosaf nad ydynt yn yr UE yn Ne Affrica ac yn Ontario yng Nghanada, ac yn amlwg, ni allant fod yn ddefnyddiol i ni yn y sefyllfa hon. Ac yn amlwg, un enghraifft yn unig yw hon, gan fod sawl math o isotop na ellir eu storio. Gwyddom fod Gogledd Iwerddon, hyd yn oed dan y trefniadau presennol, wedi cael problemau ddwywaith - yn 2009 ac yn 2013 - oherwydd yr heriau logistaidd sy'n ymwneud â chyflenwi'r cynnyrch mewn pryd. A allwch egluro sut y bydd ysbytai yng Nghymru yn cael y mathau hyn o gynhyrchion pe baem yn cael Brexit 'dim bargen'?
English: In the event of a 'no deal' Brexit, it will be virtually impossible to continue supply chains in exactly the same way as now. Much of this comes on road freight and the undeniable reality is that if there are problems in road freight that affect our ports, as you'll have seen from the exercise undertaken recently and reported in the Financial Times - hardly an organ of fearmongering or left-wing conspiracy theories - it demonstrates the significant and quite shocking impact of minor delays for all freight transport coming into the country. The alternative plan, which is not a secret, is about, if that were to be the case, whether medicines with very short half-lives before they're no longer useful - and I've regularly talked about nuclear medicine and radioisotopes in the past as well - for those to be flown, and that would undeniably provide an additional cost, and it may affect the supply. But the additional cost would then have to be borne by the taxpayer. So, there is, undeniably, a challenge, and I've also regularly talked about the challenge for insulin that is made for type 1 diabetics. We make nothing like enough insulin for type 1 diabetics to cover our own population. And, again, in a 'no deal' Brexit, that is one of the very real risks to directly affect people's health and well-being almost immediately.
Welsh: Pe bai Brexit 'dim bargen', byddai bron iawn yn amhosibl i gadwyni cyflenwi barhau yn yr un ffordd ag y maent yn ei wneud ar hyn o bryd. Caiff llawer o hyn ei gludo ar y ffyrdd a'r realiti diymwad yw, os oes problemau gyda chludo nwyddau ar y ffyrdd sy'n effeithio ar ein porthladdoedd, fel y byddwch wedi'i weld yn sgil yr ymarfer a gynhaliwyd yn ddiweddar ac yr adroddwyd yn ei gylch yn y Financial Times - a phrin fod y papur hwnnw'n offeryn i godi bwganod neu'n lledaenu damcaniaethau cynllwyn asgell chwith - mae'n dangos effaith sylweddol ac eithaf syfrdanol mân achosion o oedi ar yr holl nwyddau sy'n cael eu cludo i mewn i'r wlad. Pe bai hynny'n digwydd, mae'r cynllun arall, nad yw'n gyfrinach, yn ymwneud â pha un a ellir trefnu i feddyginiaethau gyda hanner-oes byr iawn cyn iddynt orffen bod yn ddefnyddiol - ac rwyf wedi siarad droeon am feddyginiaeth niwclear a radioisotopau yn y gorffennol hefyd - gael eu hedfan draw ac yn ddiau, byddai hynny'n arwain at gost ychwanegol, a gallai effeithio ar y cyflenwad. Ond wedyn, byddai'n rhaid i'r trethdalwr ysgwyddo'r gost ychwanegol. Felly, heb amheuaeth, mae'n her, ac rwyf hefyd wedi sôn droeon am yr her i inswlin a gynhyrchir ar gyfer pobl â diabetes math 1. Nid ydym yn cynhyrchu agos digon o inswlin ar gyfer pobl â diabetes math 1 yn ein poblogaeth. Ac unwaith eto, mewn Brexit 'dim bargen', dyna un o'r peryglon gwirioneddol a fyddai'n effeithio'n uniongyrchol ar iechyd a lles pobl bron ar unwaith.