English: Minister, on Monday night, many of us watched the heroic actions of the ICU staff at the Royal Gwent Hospital as they battled to save the lives of those infected with COVID-19. It was both truly heartbreaking and heartwarming at the same time. It brought home the sheer horror of the disease and it highlighted the fantastic levels of care and compassion of all the staff working in our critical care departments. We simply cannot thank them enough. They went through hell to save lives, and the least we can do now as a public body is to stick to social distancing rules. Minister, thankfully, we seem to be over the worst of the outbreak and, according to the modelling update provided by the technical advisory cell, the number of cases is halving every 10 days or so. However, history tells us that pandemics come in waves. Minister, we were woefully unprepared for the first wave. That was no-one's fault, but we have to learn lessons. So what steps are you taking to ensure that we are fully prepared for future outbreaks of this or any other pandemic? We must also ensure that we are not prolonging the current outbreak. I was contacted by a constituent yesterday whose elderly mother was sent home after being told that she probably had coronavirus. This lady was sent home to spread the infection on to her family and carers. My constituent is still extremely unwell and is aged 79. Minister, why aren't we testing everyone leaving hospital to ensure that we are not adding to infection rates? Minister, there is emerging evidence of a strong correlation between vitamin D deficiency and COVID-19 mortality rates. Given this, and the evidence that the risk of spreading the virus is much less outdoors, shouldn't we be encouraging people to spend more time outdoors, provided they stick to the social distancing rules, remembering that not every family has a garden for children to play in, and whilst also noting at the same time the rise in cases in Germany after relaxing some of the measures? Minister, our whole approach must be a balancing act, and the harms of coronavirus have to be weighed up against the harms of strict stay-at-home orders. So, can you give us your assurance that tackling the harms associated with loneliness and isolation will be a key factor in the Welsh Government's approach, going forward? Will you also outline a timeline for when our NHS will be open for all patients and not just those with life-threatening illness? And, as ever, I thank you and your department for all the efforts in the fight against coronavirus. Diolch yn fawr.
Welsh: Gweinidog, nos Lun, gwyliodd llawer ohonom ni weithredoedd arwrol staff yr uned gofal dwys yn Ysbyty Brenhinol Gwent wrth iddyn nhw ymladd i achub bywydau'r rhai a heintiwyd â COVID-19. Roedd yn wirioneddol dorcalonnus ac yn codi'r galon ar yr un pryd. Roedd yn amlygu erchylldra llwyr y clefyd a thynnodd sylw at gymaint yw gofal a thosturi'r holl staff sy'n gweithio yn ein hadrannau gofal critigol. Ni allwn ni ddiolch digon iddyn nhw. Aethant drwy uffern i achub bywydau, a'r lleiaf y gallwn ni ei wneud nawr fel corff cyhoeddus yw glynu wrth reolau cadw pellter cymdeithasol. Gweinidog, diolch byth, mae'n ymddangos ein bod ni dros y gwaethaf o'r achosion ac, yn ôl y diweddariad modelu a ddarparwyd gan y gell ymgynghorol dechnegol, mae nifer yr achosion yn haneru bob 10 diwrnod neu fwy. Fodd bynnag, mae hanes yn dweud wrthym ni fod achosion o pandemig yn dod mewn tonnau. Gweinidog, roeddem yn druenus o amharod ar gyfer y don gyntaf. Nid bai neb oedd hynny, ond mae'n rhaid inni ddysgu gwersi. Felly beth ydych chi'n ei wneud i sicrhau ein bod yn gwbl barod ar gyfer achosion o'r pandemig hwn neu unrhyw bandemig arall yn y dyfodol? Rhaid inni sicrhau hefyd nad ydym yn ymestyn yr achosion presennol. Cysylltodd etholwr â mi ddoe y cafodd ei fam oedrannus ei hanfon adref ar ôl cael gwybod ei bod hi'n debygol bod ganddi coronafeirws. Anfonwyd y wraig hon adref i ledaenu'r haint i'w theulu a'i gofalwyr. Mae fy etholwr yn dal yn sâl iawn ac yn 79 oed. Gweinidog, pam nad ydym yn profi pawb sy'n gadael yr ysbyty i sicrhau nad ydym yn ychwanegu at gyfraddau heintio? Gweinidog, mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg o gydberthynas gref rhwng diffyg fitamin D a chyfraddau marwolaeth COVID-19. O ystyried hyn, a'r dystiolaeth bod y peryg o ledaenu'r feirws yn llawer llai yn yr awyr agored, oni ddylem ni fod yn annog pobl i dreulio mwy o amser yn yr awyr agored, ar yr amod eu bod yn glynu wrth y rheolau cadw pellter cymdeithasol, gan gofio nad oes gan bob teulu ardd i blant chwarae ynddi, a chan gydnabod ar yr un pryd y cynnydd yn nifer yr achosion yn yr Almaen ar ôl llacio rhai o'r cyfyngiadau. Gweinidog, rhaid inni fynd ati mewn modd sy'n hollol gytbwys, ac mae'n rhaid rhoi'r niwed a ddaw yn sgil y coronafeirws yn y glorian gyda'r niwed a ddaw yn sgil gorchmynion caeth i aros gartref. Felly, a allwch chi roi sicrwydd i ni y bydd mynd i'r afael â'r niwed sy'n gysylltiedig ag unigrwydd a theimlo'n ynysig yn ffactor allweddol yn null Llywodraeth Cymru o weithredu, wrth symud ymlaen? A wnewch chi hefyd amlinellu amserlen ar gyfer pryd y bydd ein GIG yn cynnig gwasanaeth i bob claf, ac nid y rhai â salwch sy'n bygwth bywyd yn unig? Ac, fel erioed, diolch i chi a'ch adran am yr holl ymdrechion yn y frwydr yn erbyn y coronafeirws. Diolch yn fawr.