English: I'd like to thank the Minister very much for her statement. As Janet Finch-Saunders has said, I'd just like to reassure her that the cross-party consensus around putting our children first, around these looked-after children being, in a sense, our children as a National Assembly and a national Parliament - that we feel an individual responsibility for them in line with the local corporate parenting agenda. But the Deputy Minister will also be aware that there are some of us who are concerned about playing a numbers game with this particular issue. I'd like to begin by asking the Deputy Minister a little bit more about preventative services. You described the way the engagement team went out and have been impressed by what they've seen, but the comments that I'm receiving from the sector and from children and young people themselves suggest that some of those preventative services are very variable. There is an edge of care service in every local authority now, which is obviously to be welcomed, but I'd like to hear a bit more today, Deputy Minister, about what the Government is doing to ensure consistency in those services, how families get access to those services, the kinds of support that they need. I'm not suggesting you need to impose some sort of national model, because what's appropriate in Gwynedd might not be appropriate in Blaenau Gwent, but we do need to have that consistency. Because I would put it to you, Deputy Minister, that, in a sense, there's a risk of putting the cart before the horse here; that you're wanting local authorities to agree targets for reducing numbers, but without necessarily having national expectations around the kinds of preventative services, the amount of preventative services that are needed to make that reduction meaningful. Because while I am hugely reassured to hear you say that the Government is taking a safety-first approach, I take that to mean - and perhaps you can confirm that to us - that you would never expect a local authority not to take a child into care simply because they were going to spoil their targets if they did such a thing. But I wonder if you'd acknowledge, Deputy Minister, that there's a risk of putting perverse incentives into the system. We know that people do what is counted, do we not? And if numbers of children or percentage against the population - or however it's measured - is what's being counted, and not the number of children that get effective access to edge of care services, then surely the risk is that there will be people who will do what is counted, and if only the numbers of children - . I am worried about those marginal cases, if I'm honest, Deputy Minister. I am worried that there may be pressure on front-line social workers. We've both worked in the field, we both know what it can be like when you've got managers saying to you, 'Well, you know, is it really that serious?' because this service is full, or 'We haven't got an allocation for this.' So, I'd seek some reassurance - and this is your opportunity to repeat, perhaps, what you've already said - that you would never expect a local authority not to protect an individual child because it was going to mess up the figures. I'm sure that that isn't your expectation at all, but I hope you'll acknowledge that there's that pressure. I was pleased to hear you say in your statement that you would be taking into account the county's population and demography. For example, I'm not sure - and it would be interesting to know - do counties that are smaller geographically end up with more out-of-county placements? It may be easier to find an in-county placement if you're a social worker in Rhondda Cynon Taf than it is if you're a social worker in Merthyr Tydfil, just because of the size of the population that you're dealing with. So, I'm relieved to hear you say that consideration will be given to the different challenges the different local authorities face. You will be aware, through those conversations, and, I'm sure, through direct representations, that some of the local authorities in the north, for example, have real issues with transitory populations - that families will turn up who are already in really serious trouble, and they may not have time to give them the opportunity to have the preventative work in time. So, I'd just like you to reassure us that those kinds of individual issues for local authorities will be taken into account, if you are set on following these targets. I'd also like to ask what additional resources might be available to local authorities, particularly for preventative services. It is incredibly hard times, and somebody once said to me - and I wish it were not true - there are few votes in looked-after children. There are not many people, when they're making their decision of who to vote for in a local authority election, who are thinking first and foremost about how much the authority is spending on preventative services for children. So, I wonder if you could give some consideration, longer term in the budgeting process, to perhaps some protected resources for this particular area of work - for the preventative, the edge of care, and one step back. I'm very grateful to the Deputy Presiding Officer for her indulgence. I just want to raise a couple of points really briefly. She's looking at me over her glasses in that way, and we all know we're in trouble when that happens to us.
Welsh: Hoffwn i ddiolch yn fawr iawn i'r Gweinidog am ei datganiad. Fel y dywedodd Janet Finch-Saunders, hoffwn innau ei sicrhau hi bod y consensws trawsbleidiol ynghylch rhoi ein plant ni yn gyntaf, ynghylch y plant hyn sy'n derbyn gofal, mewn ffordd, ein plant ni fel Cynulliad Cenedlaethol a Senedd genedlaethol - ein bod ni'n teimlo cyfrifoldeb unigol tuag atyn nhw yn unol â'r agenda rhianta corfforaethol lleol. Ond bydd y Dirprwy Weinidog yn ymwybodol hefyd fod yna rai ohonom ni'n poeni am chwarae gêm rhifau gyda'r mater penodol hwn. Hoffwn i ddechrau drwy holi ychydig mwy i'r Dirprwy Weinidog am y gwasanaethau ataliol. Roeddech chi'n disgrifio'r ffordd yr aeth y tîm ymgysylltu allan a'u bod nhw'n edmygu'r hyn a welson nhw, ond mae'r sylwadau yr wyf i'n eu cael gan y sector a'r plant a'r bobl ifanc eu hunain yn awgrymu bod rhai o'r gwasanaethau ataliol hynny'n amrywio'n fawr iawn. Mae gwasanaeth ar ffiniau gofal gan bob awdurdod lleol erbyn hyn, ac mae hynny'n amlwg i'w groesawu. Ond hoffwn i glywed ychydig mwy heddiw, Dirprwy Weinidog, am yr hyn y mae'r Llywodraeth yn ei wneud i sicrhau cysondeb yn y gwasanaethau hynny, sut y caiff teuluoedd fynd at y gwasanaethau hynny, y mathau o gymorth sydd eu hangen arnyn nhw. Nid wyf i'n awgrymu bod angen ichi osod rhyw fath o batrwm cenedlaethol, oherwydd efallai nad yw'r hyn sy'n briodol yng Ngwynedd yn briodol ym Mlaenau Gwent, ond mae angen inni gael cysondeb o'r fath. Byddwn i'n dweud wrthych chi, Dirprwy Weinidog, fod yna berygl, ar un ystyr, o roi'r drol o flaen y ceffyl yn y fan hon; rydych chi'n awyddus i awdurdodau lleol gytuno ar dargedau ar gyfer lleihau niferoedd, ond heb fod â disgwyliadau cenedlaethol o reidrwydd ynghylch y mathau o wasanaethau ataliol, faint o wasanaethau ataliol sydd eu hangen i wneud y gostyngiad hwnnw'n rhywbeth sy'n ystyrlon. Oherwydd, er fy mod i'n hynod o falch eich clywed yn dweud bod y Llywodraeth yn cymryd yr agwedd fod diogelwch yn dod yn gyntaf, rwy'n cymryd bod hynny'n golygu - ac efallai y gwnewch chi gadarnhau hynny i ni - na fyddech chi byth yn disgwyl i awdurdod lleol beidio â chymryd plentyn i mewn i ofal dim ond am fod hynny'n mynd i ddifetha eu targedau nhw pe bydden nhw'n gwneud y ffasiwn beth. Ond tybed a fyddech chi'n cydnabod, Dirprwy Weinidog, fod yna berygl o osod cymhellion gwrthnysig yn y system. Gwyddom fod pobl yn gwneud yr hyn sy'n cael ei gyfrif. Ac os yw nifer y plant neu ganran yn ôl y boblogaeth - neu sut bynnag y caiff hynny ei fesur - yn cael ei gyfrif, ac nid nifer y plant sy'n cael mynediad effeithiol at wasanaethau ar ffiniau gofal, yna mae'n debyg iawn mai'r perygl yw y bydd pobl yn gwneud yr hyn sy'n cael ei gyfrif, ac os mai dim ond niferoedd y plant - . Rwy'n ofidus ynglŷn â'r achosion ymylol hynny, a bod yn onest, Dirprwy Weinidog. Rwy'n ofidus y gallai fod pwysau ar weithwyr cymdeithasol ar y rheng flaen. Rydym ni ein dwy wedi gweithio yn y maes, mae'r ddwy ohonom yn gwybod sut beth yw rheolwyr yn dweud wrthych chi, 'Wel, wyddoch chi, a yw hyn mor ddifrifol â hynny?' oherwydd mae'r gwasanaeth hwn yn orlawn, neu 'Nid oes arian wedi'i ddyrannu inni ar gyfer hyn.' Felly, byddwn i'n ceisio rhyw sicrwydd - a dyma eich cyfle i ailadrodd, efallai, yr hyn yr ydych wedi ei ddweud eisoes - na fyddech chi byth yn disgwyl i awdurdod lleol beidio ag amddiffyn plentyn unigol oherwydd ei fod yn mynd i ddrysu'r ffigurau. Rwy'n siŵr nad yw hynny'n ddisgwyliad gennych chi o gwbl, ond rwy'n gobeithio y byddech chi'n cydnabod bod pwysau o'r fath yn bodoli. Roeddwn i'n falch o'ch clywed yn dweud yn eich datganiad y byddech chi'n ystyried poblogaeth a demograffeg y sir. Er enghraifft, nid wyf i'n siŵr - ac fe fyddai hi'n ddiddorol gwybod - a yw siroedd llai o faint yn ddaearyddol yn cael mwy o leoliadau y tu allan i'r sir? Efallai y bydd yn haws dod o hyd i leoliad yn y sir os ydych chi'n weithiwr cymdeithasol yn Rhondda Cynon Taf nag ydyw os ydych chi'n weithiwr cymdeithasol ym Merthyr Tudful yn syml oherwydd maint y boblogaeth yr ydych chi'n ymdrin â hi. Felly, mae eich clywed chi'n dweud y bydd ystyriaeth yn cael ei rhoi i'r gwahanol heriau sy'n wynebu'r awdurdodau lleol amrywiol yn achos rhyddhad i mi. Byddwch yn ymwybodol, drwy'r sgyrsiau hynny ac, rwy'n siŵr, drwy sylwadau uniongyrchol, fod gan rai o'r awdurdodau lleol yn y gogledd, er enghraifft, broblemau gwirioneddol o ran poblogaethau dros dro - y bydd teuluoedd yn dod i'r amlwg sydd eisoes mewn helbulon mawr iawn, ac efallai nad oes ganddyn nhw amser i roi cyfle i'r rheini gael y gwaith ataliol mewn da bryd. Felly, hoffwn pe gallech ein sicrhau ni y bydd y mathau hynny o faterion unigol ar gyfer awdurdodau lleol yn cael eu hystyried, os ydych chi'n bwriadu dilyn y targedau hyn. Hoffwn i ofyn hefyd pa adnoddau ychwanegol a allai fod ar gael i awdurdodau lleol, yn enwedig ar gyfer gwasanaethau ataliol. Mae hwn yn gyfnod eithriadol o anodd. Dywedodd rhywun wrthyf unwaith - a hoffwn i'n fawr pe na fyddai'n wir - nad oes modd ennill llawer o bleidleisiau gyda mater plant sy'n derbyn gofal. Nid oes llawer o bobl, pan fyddan nhw'n penderfynu pwy i bleidleisio o'i blaid mewn etholiad awdurdod lleol, yn rhoi'r ystyriaeth bennaf i'r swm y mae'r awdurdod yn ei wario ar wasanaethau ataliol i blant. Felly, tybed a wnewch chi roi rhywfaint o ystyriaeth, yn y tymor hwy yn y broses gyllidebu, i rai adnoddau a ddiogelir efallai ar gyfer y maes penodol hwn o waith - ar gyfer camau ataliol, ar ffiniau gofal, ac un cam yn ôl. Rwy'n ddiolchgar iawn i'r Dirprwy Lywydd am ei goddefgarwch. Rwy'n dymuno codi un neu ddau o bwyntiau yn fyr iawn. Mae'n edrych arna i dros ei sbectol yn y ffordd honno sydd ganddi, a gwyddom ein bod mewn trybini pan fydd hynny'n digwydd inni.