English: Thank you, Deputy Presiding Officer. We all know about the crisis that is facing general practitioner recruitment, especially in rural areas. Just last week, we had reports in the media that not a single person had applied for a job vacancy to work as a GP in a Pembrokeshire surgery in the last nine months. There are plenty of further examples from my own constituency of posts being advertised and not being filled for years. I'm therefore delighted to introduce this short debate to highlight an innovative approach to the delivery of healthcare that is serving to alleviate pressure on GPs in my own constituency. It's a very innovative proposal, which, as far as I can see, and as far as I am aware, is unique to Wales, and only in Llanidloes is this approach being taken. I hope the Cabinet Secretary will agree that what I'm about to say today will demonstrate a practice that could transform primary healthcare across Wales. Results from my own health survey across Montgomeryshire last year indicated that while patients are generally pleased with their GP practice, there is specific concern about how long patients have to wait to receive an appointment. So, at the end of last month, I was delighted to sponsor an event for Assembly Members here in the Senedd, at which we heard from Dylan Jones, principal pharmacist at the Dudley Taylor pharmacy in Llanidloes, to learn more about how a new model of delivering healthcare has served to combat this issue, looking at workload pressures on GP practices, which are currently facing, of course, the GP crisis that we are aware of, and allowing consultations for minor self-limiting conditions to be effectively managed in community pharmacies, and increasing capacity also, of course, and reducing costs. GP practices are experiencing an unprecedented increase in demand, and A&E services are also under severe pressure. Indeed, nine out of 10 GPs say that their workload has had an adverse impact on the quality of patient care, with four out of five GPs also concerned about the sustainability of their practice. So, given the difficulties associated with the recruitment of GPs and other practice-based healthcare professionals, I would suggest that continued investment in community pharmacist independent prescribers would represent a valuable use of NHS resources. With the number of GPs decreasing and practices often run by locums, pharmacies are ideally placed, I would say, to take the pressure off GPs, who deal with 57 million consultations for minor self-limiting conditions every year across the UK, 18 million of which could be effectively managed in community pharmacies. Indeed, you have to wonder why some of these conditions are dealt with by the GP at all, with pharmacies being better placed to deal with sore throats, chest infections, ear disorders and so on. So, in association with the medical practice in Llanidloes, Dylan Jones and Dudley Taylor pharmacy in Llanidloes have pioneered an independent prescribing service, which has recently won UK-wide recognition at the prestigious C+D awards. It is important also to note that Dudley Taylor pharmacy, Powys Teaching Local Health Board and Dylan Jones took a big risk, and they should, I think, be congratulated for the commitment that they have shown in making this success a reality. Supported by the health board, and the GP prescribing lead at the medical practice, Dr Raynsford, Dylan has qualified as an independent prescriber and the new independent prescribing service began at the pharmacy last December, enabling Dudley Taylor pharmacy to treat patients with acute illness within the pharmacy and reducing the need to visit a GP. So, it is clear that close collaboration between all parties was key to get this service off the ground. As a prescribing lead at the medical practice in Llanidloes, Dr Raynsford has been integral to the trial, from the very beginning agreeing robust information sharing and referral protocols, which has also allowed the new service to secure access to GP health patient records from within the pharmacy. Communications between the pharmacy and the practice regarding availability and capacity is effective, and this close working relationship has delivered big improvements in patient care. The service that the Dudley Taylor pharmacy and the medical practice are providing ensures that primary care treatment and advice is quickly available to local people from the community pharmacy on the high street, alleviating, of course, the pressure on GPs and providing a more convenient service for patients, and helping to provide a greater choice for patients, particularly as the pharmacy is able to offer a prescriber service on Saturday, when the GP practice is not open - a service that is highly valued by patients. Patients are directed to the most appropriate provider more quickly, reducing pressure on GPs and increasing GP availability for more appropriate patients, whilst boosting footfall, of course, and supporting the viability of local pharmacies. The new service in Llanidloes has also resulted in a sustained reduction in the number of patients using emergency appointments at the GP practice. On average, there has been a 23 per cent reduction in GP appointments compared with the same period the year before, and when considering the impact that the service has had on the GP workload, and the pressure at the practice, Dr Raynsford believes that evening surgeries in particular have been much less busy as a result. This has allowed the practice to consider extending the number or increasing the duration of routine appointments, and also allocating more time to providing care outside of surgery, such as home visits to palliative patients, for example. So, by offering patients an alternative to a traditional GP appointment, the evidence suggests that the pharmacy service facilitates a more appropriate use of GP time and allows for a greater focus on patients with complex care needs. In this regard, Dr Raynsford believes that the pharmacy service has been unequivocally successful in meeting its initial objectives, and represents one of the most important primary care service developments of recent years. Feedback from patients has also resulted in universal satisfaction with the service and the quality of care they have received. All respondents indicated that they would recommend the service to a family member, and the pharmacy has also had feedback from patients that has also been very positive, saying that it makes a real difference to them as patients. The figures also speak for themselves. Ninety per cent of patients have effectively considered or already made an appointment at the GP practice, and 65 per cent would have made an appointment at the GP practice if the pharmacy service was not available. The service is now considered an integral part of the local primary care service in Llanidloes, and is highly valued by the local community. The new service has also impacted on patients' perception of pharmacy services, with an increasing positive relationship proving to be professionally rewarding. As a result of the success in Llanidloes, I would ask the Cabinet Secretary whether he would join me on a visit to both the pharmacy and GP practice to see and hear first-hand about the service, to see whether it would be possible to develop this model further, to provide the same accessibility, but also for a greater range of ailments, in a way that truly integrates the GP practices to offer more accessible treatment, care and advice. However, for all the new initiatives to be a success, a commitment will be required from central Government on whether you and your department will financially support our community pharmacists to pursue additional training to become independent prescribers. Given that the community benefits extend beyond the pharmacy, I would be interested in hearing from the Cabinet Secretary about whether he feels that there is potential for this kind of service to be allocated from a separate pot of money via the primary care innovation fund, so that the benefits are not limited by the size of an individual pharmacy budget, and also so that the new service isn't top-sliced from existing pharmacy or GP budgets. Deputy Presiding Officer, in conclusion, I firmly believe that this has the potential to pay for itself over and over again, and it would transform the way in which healthcare is delivered, particularly in rural areas. Delivering cost-effective, high-quality healthcare for the most appropriate provider will benefit the whole NHS, and I look forward to hearing your views on this, Cabinet Secretary, and the potential for rolling this out across Wales.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae pawb ohonom yn gwybod am yr argyfwng sy'n ein hwynebu o ran recriwtio meddygon teulu, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig. Yr wythnos diwethaf, cawsom adroddiadau yn y cyfryngau nad ymgeisiodd unrhyw un am swydd wag i weithio fel meddyg teulu mewn meddygfa yn Sir Benfro yn y naw mis diwethaf. Ceir digon o enghreifftiau pellach o fy etholaeth o swyddi'n cael eu hysbysebu a heb gael eu llenwi am flynyddoedd. Felly, rwy'n falch iawn o gyflwyno'r ddadl fer hon i dynnu sylw at ddull arloesol o ddarparu gofal iechyd sy'n lleddfu pwysau ar feddygon teulu yn fy etholaeth. Mae'n gynnig arloesol iawn, sydd, hyd y gwelaf a chyn belled ag y gwn, yn unigryw i Gymru, ac yn Llanidloes yn unig y rhoddir y dull hwn ar waith. Rwy'n gobeithio y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno bod yr hyn rwyf ar fin ei ddweud heddiw'n arddangos arfer a allai drawsnewid gofal iechyd sylfaenol ledled Cymru. Mae canlyniadau fy arolwg iechyd fy hun ar draws Sir Drefaldwyn y llynedd yn dangos, er bod cleifion yn fodlon ar y cyfan â'u meddyg teulu, fod yna bryder penodol ynglŷn â pha mor hir y mae'n rhaid i gleifion aros i gael apwyntiad. Felly, ddiwedd y mis diwethaf, roeddwn yn falch iawn o noddi digwyddiad i Aelodau'r Cynulliad yma yn y Senedd, lle y clywsom gan Dylan Jones, prif fferyllydd yn fferyllfa Dudley Taylor yn Llanidloes, i ddysgu mwy ynglŷn â sut y mae model newydd o ddarparu gofal iechyd wedi mynd i'r afael â'r mater hwn, gan edrych ar bwysau llwyth gwaith ar bractisau meddygon teulu, sydd ar hyn o bryd, wrth gwrs, yn wynebu'r argyfwng meddygon teulu y mae pawb ohonom yn ymwybodol ohono, a chaniatáu i ymgynghoriadau ar gyfer mân gyflyrau hunangyfyngol gael eu rheoli'n effeithiol mewn fferyllfeydd cymunedol, a chynyddu capasiti hefyd, wrth gwrs, a lleihau costau. Mae practisau meddygon teulu yn profi cynnydd digynsail yn y galw, ac mae gwasanaethau damweiniau ac achosion brys hefyd o dan bwysau difrifol. Yn wir, mae naw o bob 10 meddyg teulu'n dweud bod eu llwyth gwaith wedi cael effaith andwyol ar ansawdd y gofal i gleifion, gyda phedwar o bob pum meddyg teulu yn pryderu hefyd ynglŷn â chynaliadwyedd eu practis. Felly, o ystyried yr anawsterau sy'n gysylltiedig â recriwtio meddygon teulu a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill mewn practisau, buaswn yn awgrymu y byddai buddsoddiad parhaus mewn presgripsiynwyr annibynnol mewn fferylliaeth gymunedol yn ddefnydd gwerthfawr o adnoddau'r GIG. Gyda nifer y meddygon teulu yn lleihau a phractisau'n aml yn cael eu rhedeg gan feddygon locwm, buaswn yn dweud bod fferyllfeydd mewn sefyllfa ddelfrydol i gymryd y pwysau oddi ar feddygon teulu, sy'n ymdrin â 57 miliwn o ymgynghoriadau ar gyfer mân gyflyrau hunangyfyngol bob blwyddyn ar draws y DU, a gallai 18 miliwn o'r rhain gael eu rheoli'n effeithiol mewn fferyllfeydd cymunedol. Yn wir, mae'n rhaid i chi feddwl tybed pam yr ymdrinnir â rhai o'r cyflyrau hyn gan y meddyg teulu o gwbl, gyda fferyllfeydd mewn gwell sefyllfa i ymdrin â dolur gwddf, heintiau ar y frest, anhwylderau'r glust ac yn y blaen. Felly, ar y cyd â'r practis meddygol yn Llanidloes, mae fferyllfa Dylan Jones a Dudley Taylor yn Llanidloes wedi arloesi gyda gwasanaeth presgripsiynu annibynnol, sydd wedi ennill cydnabyddiaeth ledled y DU yn ddiweddar yng ngwobrau mawreddog C+D. Mae'n bwysig nodi hefyd fod fferyllfa Dudley Taylor, Bwrdd Iechyd Lleol Addysgu Powys a Dylan Jones wedi cymryd risg fawr, ac rwy'n credu y dylid eu llongyfarch am yr ymrwymiad y maent wedi ei ddangos wrth wneud y llwyddiant hwn yn realiti. Gyda chefnogaeth y bwrdd iechyd, a'r meddyg teulu presgripsiynu arweiniol yn y practis meddygol, Dr Raynsford, mae Dylan wedi cymhwyso fel presgripsiynydd annibynnol a dechreuodd y gwasanaeth presgripsiynu annibynnol newydd yn y fferyllfa fis Rhagfyr diwethaf, gan alluogi fferyllfa Dudley Taylor i drin cleifion â salwch acíwt o fewn y fferyllfa a lleihau'r angen i ymweld â meddyg teulu. Felly, mae'n amlwg fod cydweithio agos rhwng yr holl bartïon yn allweddol i gael y gwasanaeth hwn ar ei draed. Fel arweinydd presgripsiynu yn y practis meddygol yn Llanidloes, mae Dr Raynsford wedi bod yn rhan annatod o'r treial, gan gytuno i brotocolau cadarn o'r cychwyn cyntaf ar gyfer rhannu gwybodaeth ac atgyfeirio, sydd hefyd wedi caniatáu i'r gwasanaeth newydd sicrhau mynediad at gofnodion iechyd cleifion meddygon teulu o'r tu mewn i'r fferyllfa. Mae cyfathrebu rhwng y fferyllfa a'r practis mewn perthynas ag argaeledd a chapasiti yn effeithiol, ac mae'r berthynas waith agos wedi sicrhau gwelliannau mawr yn y gofal i gleifion. Mae'r gwasanaeth y mae fferyllfa Dudley Taylor a'r practis meddygol yn ei ddarparu yn sicrhau bod triniaeth gofal sylfaenol a chyngor ar gael yn gyflym i bobl leol o'r fferyllfa gymunedol ar y stryd fawr, gan leddfu'r pwysau ar feddygon teulu, wrth gwrs, a darparu gwasanaeth mwy cyfleus i gleifion, a helpu i ddarparu mwy o ddewis i gleifion, yn enwedig gan fod y fferyllfa'n gallu cynnig gwasanaeth presgripsiynu ar ddydd Sadwrn, pan na fydd y practis meddyg teulu ar agor - gwasanaeth sy'n cael ei werthfawrogi'n fawr gan y cleifion. Mae cleifion yn cael eu cyfeirio at y darparwr mwyaf priodol yn gynt, gan leihau'r pwysau ar feddygon teulu a chynyddu argaeledd meddygon teulu ar gyfer cleifion mwy priodol, wrth hybu nifer yr ymwelwyr, wrth gwrs, a chefnogi hyfywedd fferyllfeydd lleol. Mae'r gwasanaeth newydd yn Llanidloes hefyd wedi arwain at ostyngiad cyson yn nifer y cleifion sy'n defnyddio apwyntiadau brys yn y practis meddyg teulu. Ar gyfartaledd, bu gostyngiad o 23 y cant mewn apwyntiadau meddygon teulu o'i gymharu â'r un cyfnod yn y flwyddyn flaenorol, ac wrth ystyried yr effaith y mae'r gwasanaeth wedi ei chael ar lwyth gwaith meddygon teulu, a'r pwysau yn y feddygfa, mae Dr Raynsford yn credu bod meddygfeydd gyda'r nos yn arbennig wedi bod yn llawer llai prysur o ganlyniad. Mae hyn wedi caniatáu i'r practis ystyried ymestyn nifer neu gynyddu hyd apwyntiadau rheolaidd, ac mae hefyd yn dyrannu mwy o amser ar gyfer darparu gofal y tu allan i'r feddygfa, megis ymweliadau cartref i gleifion lliniarol, er enghraifft. Felly, trwy gynnig dewis arall i gleifion yn lle apwyntiad traddodiadol gyda meddyg teulu, mae'r dystiolaeth yn awgrymu bod y gwasanaeth fferylliaeth yn hwyluso defnydd mwy priodol o amser meddygon teulu ac yn caniatáu ar gyfer mwy o ffocws ar gleifion ag anghenion gofal cymhleth. Yn hyn o beth, cred Dr Raynsford fod y gwasanaeth fferyllol wedi bod yn llwyddiant digamsyniol wrth gyflawni ei amcanion cychwynnol, ac yn un o'r datblygiadau pwysicaf ym maes gwasanaethau gofal sylfaenol yn y blynyddoedd diwethaf. Mae adborth gan gleifion hefyd wedi arwain at foddhad cyffredinol gyda'r gwasanaeth ac ansawdd y gofal y maent wedi'i gael. Nododd yr holl ymatebwyr y byddent yn argymell y gwasanaeth i aelod o'r teulu, ac mae'r fferyllfa hefyd wedi cael adborth gan gleifion sydd wedi bod yn gadarnhaol iawn, gan ddweud ei fod yn gwneud gwahaniaeth go iawn iddynt hwy fel cleifion. Mae'r ffigurau hefyd yn siarad drostynt eu hunain. Mae 90 y cant o gleifion i bob pwrpas wedi ystyried neu eisoes wedi gwneud apwyntiad yn y feddygfa, a byddai 65 y cant wedi gwneud apwyntiad yn y feddygfa pe na bai gwasanaeth y fferyllfa ar gael. Mae'r gwasanaeth bellach yn cael ei ystyried yn rhan annatod o'r gwasanaeth gofal sylfaenol lleol yn Llanidloes, ac yn cael ei werthfawrogi'n fawr gan y gymuned leol. Mae'r gwasanaeth newydd hefyd wedi cael effaith ar ganfyddiad cleifion o wasanaethau fferyllol, gyda pherthynas gynyddol gadarnhaol yn profi'n werth chweil yn broffesiynol. O ganlyniad i'r llwyddiant yn Llanidloes, buaswn yn gofyn i Ysgrifennydd y Cabinet a fyddai'n ymuno â mi ar ymweliad â'r fferyllfa a'r practis meddyg teulu i weld a chlywed am y gwasanaeth yn uniongyrchol, i weld a fyddai'n bosibl datblygu'r model hwn ymhellach, i ddarparu'r un mynediad, ond hefyd ar gyfer ystod ehangach o anhwylderau, mewn ffordd sy'n integreiddio'r meddygfeydd yn iawn i allu cynnig triniaeth, gofal a chyngor mwy hygyrch. Fodd bynnag, er mwyn i'r holl gynlluniau newydd lwyddo, bydd angen ymrwymiad gan y Llywodraeth ganolog ynglŷn ag a fyddwch chi a'ch adran yn cefnogi ein fferyllwyr cymunedol yn ariannol i fynd ar drywydd hyfforddiant ychwanegol i ddod yn bresgripsiynwyr annibynnol. O ystyried bod y manteision cymunedol yn ymestyn y tu hwnt i'r fferyllfa, byddai gennyf ddiddordeb mewn clywed gan Ysgrifennydd y Cabinet a yw'n teimlo bod potensial i'r math hwn o wasanaeth gael ei ddyrannu o bot o arian ar wahân drwy'r gronfa arloesi gofal sylfaenol, felly nad yw'r manteision wedi eu cyfyngu gan faint cyllideb fferyllfa unigol, a hefyd fel nad yw'r gwasanaeth newydd yn cael ei frigdorri o'r gyllideb bresennol ar gyfer fferyllfeydd neu feddygon teulu. Dirprwy Lywydd, i gloi, rwy'n credu'n gryf fod gan hyn botensial i dalu amdano'i hun drosodd a throsodd, a byddai'n trawsnewid y ffordd y mae gofal iechyd yn cael ei ddarparu, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig. Bydd darparu gofal iechyd costeffeithiol o ansawdd uchel ar gyfer y darparwr mwyaf priodol o fudd i'r GIG cyfan, ac edrychaf ymlaen at glywed eich barn ar hyn, Ysgrifennydd y Cabinet, a'r potensial ar gyfer cyflwyno hyn ledled Cymru.