techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you very much for raising that and, of course, the statement last Friday, I think that one of the biggest impacts of it will be the fact that there was absolutely nothing there to support public services. You'll have heard me say yesterday that our Welsh Government budget is now, across these three years, worth up to £4 billion less than it was when we set our spending plans, and obviously that has a knock-on impact then for local government and the difficult choices that they're going to be having to make over the autumn and the winter, but then also into the next financial year as well. So, we'll continue to press the UK Government to find additional funding to support public services. There will be public services and local authorities across the border making the same arguments to the UK Government, and I think that the sooner they wake up and recognise that they have to support public services the better, and we'll be able to provide that additional investment then to support our local authorities and health and other public services in Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn am godi hynny ac wrth gwrs, rwy'n credu mai un o effeithiau mwyaf y datganiad a wnaed ddydd Gwener diwethaf fydd y ffaith nad oedd dim byd o gwbl ynddi i gefnogi gwasanaethau cyhoeddus. Fe fyddwch wedi fy nghlywed yn dweud ddoe fod cyllideb Llywodraeth Cymru, ar draws y tair blynedd yma, yn werth hyd at £4 biliwn yn llai na phan wnaethom osod ein cynlluniau gwario, ac yn amlwg mae hynny'n cael sgil-effaith ar lywodraeth leol a'r penderfyniadau anodd y bydd yn rhaid iddynt eu gwneud dros yr hydref a'r gaeaf, yn ogystal â'r flwyddyn ariannol nesaf. Felly, byddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ddod o hyd i gyllid ychwanegol i gefnogi gwasanaethau cyhoeddus. Fe fydd gwasanaethau cyhoeddus ac awdurdodau lleol dros y ffin yn cyflwyno'r un dadleuon i Lywodraeth y DU a gorau po gyntaf y byddant yn deffro ac yn cydnabod bod yn rhaid iddynt gefnogi gwasanaethau cyhoeddus, a byddwn yn gallu darparu'r buddsoddiad ychwanegol hwnnw wedyn i gefnogi ein hawdurdodau lleol ac iechyd a gwasanaethau cyhoeddus eraill yng Nghymru.
English: Corporate joint committees have a duty to develop regional transport plans. These will drive how local authorities in each region collaboratively deliver safe, integrated, efficient and economic transport services, including in Denbighshire.
Welsh: Mae dyletswydd ar gyd-bwyllgorau corfforedig i ddatblygu cynlluniau trafnidiaeth rhanbarthol. Bydd y rhain yn llywio'r modd y mae awdurdodau lleol ym mhob rhanbarth yn gweithio ar y cyd i ddarparu gwasanaethau trafnidiaeth diogel, integredig, effeithlon ac economaidd, gan gynnwys yn sir Ddinbych.
English: Thank you for that answer, Minister. Where there is direction for bus services in Denbighshire, there is a lack of guidance for taxi services, which, as you know, are licensed by local authorities and provide regulatory frameworks for companies to adhere to. I was contacted by a local taxi operator from Rhyl, who was concerned about the lack of strategy from the Welsh Government for private hire firms in the event of the formation of corporate joint committees. And of course, as we are aware, the vast majority of taxi operators and drivers are private businesses that need to future plan and have many self-employed workers that are subject to a heavily regulated sector, which results in many overheads - for example, the cars needing two MOTs per year, and lots of servicing, which is quite right, but in those situations you need to have the clear guidance in place in order for businesses to be efficient. So, what guidance can you provide today, Minister, to taxi operators in Denbighshire who are anxious to know what the future holds in the event of CJCs coming into effect, so we can keep the people of Denbighshire moving?
Welsh: Diolch am yr ateb hwnnw, Weinidog. Er bod cyfarwyddyd ar gyfer gwasanaethau bysiau yn sir Ddinbych, mae diffyg arweiniad ar gyfer gwasanaethau tacsi, sydd, fel y gwyddoch, wedi'u trwyddedu gan awdurdodau lleol sy'n darparu fframweithiau rheoleiddio i gwmnïau lynu wrthynt. Cysylltodd gweithredwr tacsi lleol o'r Rhyl â mi i ddweud ei fod yn pryderu am ddiffyg strategaeth gan Lywodraeth Cymru ar gyfer cwmnïau llogi preifat pe bai cyd-bwyllgorau corfforedig yn cael eu creu. Ac wrth gwrs, fel y gwyddom, mae'r mwyafrif helaeth o weithredwyr a gyrwyr tacsis yn fusnesau preifat sydd angen cynllunio ar gyfer y dyfodol ac sydd â llawer o weithwyr hunangyflogedig yn gweithio mewn sector sydd wedi'i reoleiddio'n helaeth, gan arwain at lawer o orbenion - er enghraifft, yr angen am ddau MOT y flwyddyn i geir a llawer o waith trin ceir, sy'n hollol gywir, ond yn y sefyllfaoedd hynny mae angen sicrhau bod canllawiau clir ar waith er mwyn i fusnesau fod yn effeithlon. Felly, Weinidog, pa arweiniad y gallwch ei ddarparu heddiw i weithredwyr tacsis yn sir Ddinbych sy'n awyddus i wybod beth fydd yn digwydd yn y dyfodol os bydd cyd-bwyllgorau corfforedig yn dod yn weithredol, fel y gallwn sicrhau bod pobl sir Ddinbych yn gallu parhau i deithio o gwmpas?
English: Perhaps if the Member would like to share that correspondence with me, I'll be able to take a look at it in some more greater detail and then respond to you in writing once we've had a chance to explore the concerns further.
Welsh: Os hoffai'r Aelod rannu'r ohebiaeth honno gyda mi, efallai y gallaf edrych arni'n fwy manwl ac ymateb i chi'n ysgrifenedig pan fyddwn wedi cael cyfle i archwilio'r pryderon ymhellach.
English: I have written to the Chancellor and the Chief Secretary to the Treasury setting out that cost of living and the energy crisis must be the foremost priority. There was nothing for cost-of-living support for local authorities in last week's mini budget.
Welsh: Rwyf wedi ysgrifennu at y Canghellor a Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys yn nodi bod rhaid rhoi'r flaenoriaeth bennaf i'r argyfwng costau byw a'r argyfwng ynni. Nid oedd cyllideb fach yr wythnos diwethaf yn cynnwys unrhyw beth ar gyfer cymorth costau byw i awdurdodau lleol.
English: Diolch, Minister. Over the summer recess, I worked with the team at Canolfan Pentre to set up a top-up shop to support residents across Rhondda through the cost-of-living crisis. It's been heartwarming to hear that the support provided by the Welsh Government via local authorities is making a real difference to families when they visit the shop. We've heard stories in the media of children pretending to eat out of empty lunch boxes because they didn't want their friends to know there's no food at home. The new Tory Prime Minister, through the mini budget, believes the answer is to cut tax for millionaires, not to scrap bankers' bonuses, and to let energy companies keep their extortionate profits. The mini budget also does nothing for local authorities. They now have £200 million less to spend next year. It will be impossible to keep the same level of service without intervention. Will the Minister please continue to make representations to the UK Government, alongside the WLGA, for support for local authorities in Wales?
Welsh: Diolch, Weinidog. Dros doriad yr haf, bûm yn gweithio gyda'r tîm yng Nghanolfan Pentre i sefydlu siop arbennig i gefnogi trigolion ledled Rhondda drwy'r argyfwng costau byw. Mae wedi bod yn galonogol clywed bod y cymorth sydd wedi ei roi gan Lywodraeth Cymru drwy awdurdodau lleol yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i deuluoedd pan fyddant yn ymweld â'r siop. Rydym wedi clywed straeon yn y cyfryngau am blant yn esgus bwyta allan o focsys bwyd gwag am nad ydynt eisiau i'w ffrindiau wybod nad oes bwyd gartref. Mae'r Prif Weinidog Torïaidd newydd, drwy'r gyllideb fach, yn credu mai'r ateb yw torri trethi miliwnyddion, nid cael gwared ar fonysau bancwyr, a gadael i gwmnïau ynni gadw eu helw afresymol. Nid yw'r gyllideb fach yn gwneud dim dros awdurdodau lleol ychwaith. Bellach, mae ganddynt £200 miliwn yn llai i'w wario y flwyddyn nesaf. Bydd yn amhosibl cadw'r un lefel o wasanaeth heb ymyrraeth. A wnaiff y Gweinidog barhau i gyflwyno sylwadau i Lywodraeth y DU, ochr yn ochr â CLlLC, er mwyn cefnogi awdurdodau lleol yng Nghymru?
English: Absolutely. [ Inaudible.] - the WLGA also does an excellent job in terms of trying to impress upon the UK Government the significant and very real challenges that local authorities are facing, and those challenges of course then feed into their communities and the real-world everyday lives of the people who they serve in those communities. The budget was absolutely devastating for ordinary people, and it just pushed more money to those people who just don't need it at the moment. It's a cost-of-living crisis. It was an immoral budget and I think most of us were surprised by the budget. I mean, the Conservatives behind me are moaning and groaning because they seem to think it was a good budget. They must be the only ones. I mean, we will have all seen the intervention by the Bank of England this lunch time, actually stepping in to protect the UK from its own Government. I mean, how that can be supported by the benches behind me I have no idea. And, of course, the verdict of the International Monetary Fund. Obviously, that's clearly extremely serious. It's almost unprecedented for it to make an intervention of that kind in the affairs of a G7 nation. They're absolutely extraordinary times, and it's just a shame that it is just so serious.
Welsh: Yn sicr. [ Anghlywadwy.] - mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru hefyd yn gwneud gwaith ardderchog yn ceisio cyfleu'r heriau sylweddol a real iawn y mae awdurdodau lleol yn eu hwynebu i Lywodraeth y DU ac mae'r heriau hynny'n bwydo i mewn wedyn wrth gwrs i'w cymunedau a bywydau bob dydd y bobl y maent yn eu gwasanaethu yn y cymunedau hynny. Roedd y gyllideb yn gwbl ddinistriol i bobl gyffredin ac yn gwthio mwy o arian i ddwylo'r bobl nad ydynt ei angen ar hyn o bryd. Mae'n argyfwng costau byw. Roedd yn gyllideb anfoesol ac rwy'n credu bod y rhan fwyaf ohonom wedi cael ein synnu gan y gyllideb. Mae'r Ceidwadwyr y tu ôl i mi'n cwyno oherwydd eu bod i'w gweld fel pe baent yn meddwl ei bod yn gyllideb dda. Mae'n rhaid mai hwy yw'r unig rai. Byddwn i gyd wedi gweld yr ymyrraeth gan Fanc Lloegr amser cinio, wrth iddynt gamu i mewn i ddiogelu'r DU rhag ei Llywodraeth ei hun. Nid oes gennyf syniad sut y gall y meinciau y tu ôl i mi gefnogi hynny. A dyfarniad y Gronfa Ariannol Ryngwladol wrth gwrs. Yn amlwg, mae hwnnw'n hynod o ddifrifol. Mae bron yn ddigynsail iddi ymyrryd yn y fath fodd ym musnes un o wledydd y G7. Mae hon yn adeg hollol anghyffredin, ac mae'n drueni fod pethau mor ddifrifol.
English: What you forgot to mention, finance Minister, is the £50 billion-worth of support that the UK Government announced on Wednesday of last week that local authorities will be able to benefit from, from the energy price cap. What efforts are you making available to local authorities so that they can draw down this money? And would you agree with me the best way that the UK Government can pay this money to local authorities is directly to local authorities and not, obviously, handing it over to the Welsh Government, who might end up top-slicing that money?
Welsh: Weinidog cyllid, fe wnaethoch chi anghofio crybwyll y ffaith a gyhoeddwyd gan Lywodraeth y DU ddydd Mercher y bydd awdurdodau lleol yn gallu elwa o gymorth gwerth £50 biliwn o'r cap ar brisiau ynni. Pa ymdrechion a wnewch dros awdurdodau lleol fel y gallant fanteisio ar yr arian hwn? Ac a fyddech yn cytuno gyda mi mai'r ffordd orau y gall Llywodraeth y DU dalu'r arian hwn i awdurdodau lleol yw yn uniongyrchol i awdurdodau lleol wrth gwrs, yn hytrach na'i roi i Lywodraeth Cymru a allai frigdorri'r arian hwnnw yn y pen draw?
English: I'm not sure where the Conservative leader thinks that this money is coming from. There's not £50 billion being handed down by the UK Government to anyone. It's £50 billion that the UK Government is offsetting in terms of providing additional funding to the energy companies, which don't need it, which is going to be borrowed and it's going to be low-income workers who are going to be paying for that for a long time. So, it's not a case that local authorities will be drawing down any money; there is no additional money. A price cap isn't additional money.
Welsh: Nid wyf yn siŵr o ble mae arweinydd y Ceidwadwyr yn credu bod yr arian hwn yn dod. Nid yw Llywodraeth y DU yn rhoi £50 biliwn i unrhyw un. Mae'n £50 biliwn y mae Llywodraeth y DU yn ei wrthbwyso o ran darparu cyllid ychwanegol i'r cwmnïau ynni, nad ydynt ei angen, ac a fydd yn cael ei fenthyg a bydd gweithwyr ar incwm isel yn talu am hynny am amser hir. Felly, ni fydd awdurdodau lleol yn gallu manteisio ar unrhyw arian; nid oes unrhyw arian ychwanegol. Nid arian ychwanegol yw cap ar brisiau.
English: The panel was established by the partnership council for Wales to steer local government work on climate change. Our relationship is one of partnership.
Welsh: Cafodd y panel ei sefydlu gan gyngor partneriaeth Cymru er mwyn llywio gwaith llywodraeth leol ar newid hinsawdd. Mae ein perthynas yn seiliedig ar bartneriaeth.
English: Thank you, Minister. As you are aware, the Welsh Local Government Association decarbonisation strategy panel has the monumental task of helping to ensure that all local authorities in Wales meet net-zero carbon by 2030. I understand that climate change is a standing item on the partnership council for Wales, which you chair. With this in mind, I would be very interested to know, since the publication of the framework for action in October 2021, what programmes of work have been developed both regionally and nationally, what targets have been set to ensure progress, and what additional challenges you have identified in meeting this target, given the extraordinary rise in wholesale energy prices. Thank you.
Welsh: Diolch. Fel y gwyddoch, mae gan banel strategaeth datgarboneiddio Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru dasg aruthrol yn helpu i sicrhau bod pob awdurdod lleol yng Nghymru yn cyrraedd eu targed carbon sero net erbyn 2030. Rwy'n deall bod newid hinsawdd yn eitem sefydlog yng nghyngor partneriaeth Cymru a gadeirir gennych chi. Gyda hyn mewn golwg, ers cyhoeddi'r fframwaith gweithredu ym mis Hydref 2021, hoffwn wybod pa raglenni gwaith sydd wedi'u datblygu'n rhanbarthol ac yn genedlaethol, pa dargedau a osodwyd i sicrhau cynnydd, a pha heriau ychwanegol a nodwyd gennych mewn perthynas â chyrraedd y targed hwn, o ystyried y cynnydd eithriadol mewn prisiau ynni cyfanwerthol. Diolch.
English: I prioritised funding for local government in the Welsh budget so that every authority in Wales received an increase in funding of more than 8.2 per cent. Our cost-of-living measures, over £1.5 billion this year alone, support people in every part of Wales directly and through local authorities and other partners.
Welsh: Fe wneuthum flaenoriaethu cyllid ar gyfer llywodraeth leol yng nghyllideb Cymru fel bod pob awdurdod yng Nghymru yn derbyn cynnydd o fwy na 8.2 y cant yn eu cyllid. Mae ein mesurau costau byw, dros £1.5 biliwn eleni yn unig, yn cefnogi pobl ym mhob rhan o Gymru'n uniongyrchol a thrwy awdurdodau lleol a phartneriaid eraill.
English: Thank you very much. I've already called publicly on councils in my region to open warm banks to help people to cope with the worst effects of the high cost of paying for energy over the winter. So, of course, I welcome the fact that the Welsh Government has already provided £1 million to support local authorities to establish warm banks, while being amazed that we need this kind of provision in the twenty-first century. But could the Minister say more about how these funds will be distributed? And does the Minister share my concern that the £1 million across 22 local authorities might not go far enough to tackle the scale of the challenge that the people of Wales will face over the winter? And as councils across my region consider support measures in order to help people to keep warm, for example, extending the opening hours of libraries and youth clubs and providing warm packages to people who can't travel to public areas, what further financial support can the Welsh Government provide to local government to ensure that they can help people on the ground?
Welsh: Diolch yn fawr iawn. Rwyf eisoes wedi galw yn gyhoeddus ar gynghorau yn fy rhanbarth i i agor banciau cynnes i helpu pobl ddygymod ag effeithiau gwaethaf y gost uchel o dalu am ynni dros y gaeaf hwn. Felly, wrth gwrs, dwi'n croesawu'r ffaith bod Llywodraeth Cymru eisoes wedi rhoi £1 miliwn ar gyfer cefnogi awdurdodau lleol i sefydlu banciau cynnes, tra'n rhyfeddu ar yr un pryd fod angen y math yma o ddarpariaeth arnom ni yn yr unfed ganrif ar hugain. Ond, a all y Gweinidog ddweud mwy am sut y bydd y cronfeydd hyn yn cael eu dosbarthu? Ac a ydy'r Gweinidog yn rhannu fy mhryder i bod £1 miliwn ar draws 22 o awdurdodau lleol efallai ddim yn mynd yn ddigon pell i fynd i'r afael â maint yr her y bydd pobl Cymru yn ei wynebu dros y gaeaf? Ac wrth i gynghorau ar draws fy rhanbarth i ystyried mesurau cymorth er mwyn helpu pobl i gadw'n gynnes, er enghraifft, ymestyn oriau agor llyfrgelloedd a chlybiau ieuenctid a darparu pecynnau cynnes i bobl sy'n methu teithio i fannau cyhoeddus, pa gymorth ariannol pellach gall y Llywodraeth ei gynnig i lywodraeth leol i sicrhau eu bod nhw'n medru helpu pobl ar lawr gwlad?
English: I'm grateful for that question. I do think that the £1 million that has been announced is really important in terms of helping to support some of these warm banks, with things that local authorities will seek to do, but also other organisations - churches, third sector organisations, other faith venues and so on. Obviously, we will monitor the application of that fund to understand take-up, but I think that it won't just be that fund, however, that is supporting warm banks; it will be things that local charities, that community councils and others will be doing from their own resources as well. But I share the Member's disbelief, really, that we're talking about creating places for people to just go and stay warm this winter because it'll be too expensive for them to say warm at home. Obviously, we'll monitor the uptake of that and I'll perhaps ask my colleague the Minister for Social Justice to provide an update to colleagues about the fund and how it can be accessed.
Welsh: Diolch am y cwestiwn hwnnw. Rwy'n credu bod yr £1 filiwn sydd wedi'i gyhoeddi yn bwysig iawn ar gyfer helpu i gefnogi rhai o'r canolfannau cynnes hyn, gyda phethau y bydd awdurdodau lleol yn ceisio eu gwneud, a sefydliadau eraill hefyd - eglwysi, sefydliadau trydydd sector, lleoliadau ffydd eraill ac yn y blaen. Yn amlwg, byddwn yn monitro defnydd o'r gronfa honno i ddeall pwy fydd yn manteisio arni, ond rwy'n credu y bydd yna fwy na dim ond y gronfa honno, fodd bynnag, yn cefnogi canolfannau cynnes; bydd yna bethau y bydd elusennau lleol, cynghorau cymuned ac eraill yn eu gwneud gyda'u hadnoddau eu hunain hefyd. Ond rwy'n rhannu anghrediniaeth yr Aelod, mewn gwirionedd, ein bod yn sôn am greu llefydd i bobl fynd ac aros yn gynnes y gaeaf hwn am y bydd hi'n rhy ddrud iddynt gadw'n gynnes gartref. Yn amlwg, byddwn yn monitro'r nifer sy'n manteisio ar hynny ac efallai y byddaf yn gofyn i fy nghyd-Aelod, y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol, roi'r wybodaeth ddiweddaraf i gyd-Aelodau ynglŷn â'r gronfa a sut y gellir manteisio arni.
English: The tax changes announced in the fiscal statement favour the rich and will worsen inequality. The statement provides no additional help to fund public services at a time when costs are rising sharply.
Welsh: Mae'r newidiadau treth a gyhoeddwyd yn y datganiad cyllidol yn ffafrio'r cyfoethog a byddant yn gwaethygu anghydraddoldeb. Nid yw'r datganiad yn rhoi unrhyw gymorth ychwanegol i ariannu gwasanaethau cyhoeddus ar adeg pan fo costau'n codi'n sydyn.
English: I thank you for that answer, Minister. I had to call it a fiscal statement because that's what the UK Government have called it, rather than a mini budget, seemingly in order to prevent scrutiny from the Office for Budget Responsibility. But it was a budget, and it is anything but responsible. By unleashing the economically illiterate splurge of tax cuts for the rich, unlimited bankers' bonuses and protection for the unearned profits of big energy, the Tories - and I hear them over there defending it - are gambling with all our futures. It's reckless, and it's unfair. There was a time they used to hide the unfairness; they're not doing that any more, of course. Your department will be busy working through the figures, I know, but do you agree with me that the Chancellor's decision not to uprate funding for public services, which are already severely stretched by inflation, is deeply irresponsible and immoral? And that being the case, beyond what we are already doing here in Wales to protect people from that immorality, what more can you do to safeguard those services for the people of Wales?
Welsh: Diolch am yr ateb hwnnw, Weinidog. Roedd rhaid i mi ei alw'n ddatganiad cyllidol am mai dyna mae Llywodraeth y DU wedi ei alw, yn hytrach na chyllideb fach, er mwyn osgoi craffu gan y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol yn ôl pob tebyg. Ond cyllideb oedd hi ac nid oedd yn gyfrifol o gwbl. Drwy gyflwyno'r llu anllythrennog yn economaidd o doriadau treth i gyfoethogion, bonysau digyfyngiad i fancwyr a diogelu elw dihaeddiant cwmnïau ynni mawr, mae'r Torïaid - ac rwy'n eu clywed yn ei amddiffyn draw acw - yn gamblo gyda'n dyfodol ni i gyd. Mae'n fyrbwyll, ac mae'n annheg. Roedd yna adeg pan oeddent yn arfer cuddio'r annhegwch; nid ydynt yn gwneud hynny mwyach wrth gwrs. Bydd eich adran yn brysur yn gweithio drwy'r ffigurau, rwy'n gwybod, ond a ydych yn cytuno â mi fod penderfyniad y Canghellor i beidio ag uwchraddio mwy o gyllid ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus, sydd eisoes dan bwysau difrifol yn sgil chwyddiant, yn hynod anghyfrifol ac anfoesol? Ac o ystyried hynny, y tu hwnt i'r hyn a wnawn yma yng Nghymru eisoes i ddiogelu pobl rhag yr anfoesoldeb hwnnw, beth arall y gallwch ei wneud i ddiogelu'r gwasanaethau hynny ar gyfer pobl Cymru?