English: Llywydd, the first broad objective of the independent commission will be to consider and develop durable options for fundamental reform of the constitutional structures of the United Kingdom. We want the independent commission to initiate a conversation with the people of Wales about what those options might be. Our union is under greater threat today than at any time, and this cannot be ignored: from the current Conservative UK Government and its repeated attempts to undermine devolution, to renewed calls for English devolution, to the pressure for a second independence referendum in Scotland, and the ongoing discussions about the constitutional future of Northern Ireland. So, the independent commission's second broad objective will be to consider and develop all progressive principal options to strengthen Welsh democracy and deliver improvements for the people of Wales. Now, we're under no illusions about the size of the task facing the independent commission. This is a conversation that is bigger than party political differences. To be a meaningful consideration of the views of all of Wales, the commission needs to be independent of Government and able to consider the spectrum of views and experiences. The commission will be supported by the Welsh Government and able to access Welsh Government resources to carry out their work, but the commission chairs and members will set their own direction. I'm very pleased to tell the Senedd formally of the well-heralded announcement earlier today, that we have secured two people of the highest calibre to lead this work as co-chairs of the commission: Dr Rowan Williams and Professor Laura McAllister. Laura McAllister is a Welsh academic, former international footballer and senior sports administrator. She is currently professor of public policy and the governance of Wales at the Wales Governance Centre at Cardiff University. She is well renowned as a political analyst and commentator, and has worked with the Welsh Government and the Senedd on numerous projects for reform to our organisations. Dr Rowan Williams, former Archbishop of Canterbury, is a distinguished academic and theologian with a strong commitment to social justice. Their backgrounds and experiences make for a powerful combination, able to bring consensus while challenging all involved to think creatively about our constitutional future. We've had a number of very productive meetings with the co-chairs about the independent commission, and I am looking forward to seeing the leadership that they will bring to this work. I want to thank all parties in this room for their positive engagement and constructive support in establishing the independent commission. I am grateful for the patience and dedication shown by all involved. I am satisfied that the broad objectives strike the right balance between directing the work of the independent commission, and giving them the freedom to develop recommendations independently of Government, and their ability to engage freely and openly with all interested parties. The commission is due to start work next month. We are making good progress in appointing members to the independent commission, and I intend to announce the remaining members later this month or early in the following month. The independent commission will also be able to commission research, analysis and expert opinion through a panel of experts established for this purpose. I will make further statements to the Senedd on the independent commission's progress of engagement, and on the establishment of the expert panel. We anticipate an interim report from the independent commission by the end of 2022. The independent commission should produce the full report with recommendations by the end of 2023. The broad objectives will be available on the independent commission's webpage. This is a vitally important initiative. It is about the future of Wales and the well-being and prosperity of the people of Wales and future generations. I'm sure that we all want to see it succeed, and I look forward to a period of constructive cross-party work and engagement throughout Wales to deliver a strong report with bold recommendations. I will update the Senedd again after the independent commission members have been appointed, and after the first meeting of the independent commission. Diolch, Llywydd.
Welsh: Llywydd, amcan cyffredinol cyntaf y comisiwn annibynnol fydd ystyried a datblygu opsiynau cadarn ar gyfer diwygio strwythurau cyfansoddiadol y Deyrnas Unedig yn sylfaenol. Rydym yn dymuno i'r comisiwn annibynnol gychwyn sgwrs â phobl Cymru ynghylch beth allai'r opsiynau hynny fod. Mae ein hundeb dan fwy o fygythiad heddiw nag ar unrhyw adeg, ac ni ellir anwybyddu hyn: o Lywodraeth bresennol y DU a'i hymdrechion mynych i danseilio datganoli, i alwadau o'r newydd am ddatganoli yn Lloegr, i'r pwysau am ail refferendwm annibyniaeth yn yr Alban, a'r trafodaethau parhaus am ddyfodol cyfansoddiadol Gogledd Iwerddon. Felly, ail amcan cyffredinol y comisiwn annibynnol fydd ystyried a datblygu'r holl brif opsiynau blaengar i gryfhau democratiaeth Cymru a sicrhau gwelliannau i bobl Cymru. Nawr, nid ydym o dan unrhyw gamargraff ynghylch maint y dasg sy'n wynebu'r comisiwn annibynnol. Mae hon yn sgwrs sy'n fwy na gwahaniaethau gwleidyddol pleidiol. Er mwyn bod yn ystyriaeth ystyrlon o farn Cymru gyfan, mae angen i'r comisiwn fod yn annibynnol ar y Llywodraeth a gallu ystyried y sbectrwm barn a phrofiadau. Bydd y comisiwn yn cael ei gefnogi gan Lywodraeth Cymru ac yn gallu cael gafael ar adnoddau Llywodraeth Cymru i wneud eu gwaith, ond bydd cadeiryddion ac aelodau'r comisiwn yn pennu eu cyfeiriad eu hunain. Rwy'n falch iawn o ddweud wrth y Senedd yn ffurfiol am y cyhoeddiad a gyhoeddwyd yn gynharach heddiw, ein bod wedi sicrhau dau berson o'r safon uchaf i arwain y gwaith hwn fel cyd-gadeiryddion y comisiwn: Dr Rowan Williams a'r Athro Laura McAllister. Mae Laura McAllister yn academydd o Gymru, yn gyn bêl-droedwraig rhyngwladol ac yn uwch weinyddwr chwaraeon. Ar hyn o bryd mae'n athro polisi cyhoeddus a llywodraethu Cymru yng Nghanolfan Llywodraethiant Cymru ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae hi'n adnabyddus fel dadansoddwr a sylwebydd gwleidyddol, ac mae hi wedi gweithio gyda Llywodraeth Cymru a'r Senedd ar nifer o brosiectau i'w diwygio i'n sefydliadau. Mae Dr Rowan Williams, cyn Archesgob Caergaint, yn academydd a diwinydd nodedig sydd ag ymrwymiad cryf i gyfiawnder cymdeithasol. Mae eu cefndiroedd a'u profiadau yn creu cyfuniad pwerus, sy'n gallu dod â chonsensws gan hefyd herio pawb sy'n gysylltiedig i feddwl yn greadigol am ein dyfodol cyfansoddiadol. Rydym wedi cael nifer o gyfarfodydd cynhyrchiol iawn gyda'r cyd-gadeiryddion am y comisiwn annibynnol, ac rwyf yn edrych ymlaen at weld yr arweiniad y byddan nhw'n ei roi i'r gwaith hwn. Hoffwn ddiolch i bob plaid yn yr ystafell hon am eu hymgysylltiad cadarnhaol a'u cefnogaeth adeiladol wrth sefydlu'r comisiwn annibynnol. Rwyf yn ddiolchgar am yr amynedd a'r ymroddiad a ddangoswyd gan bawb sy'n gysylltiedig. Rwy'n fodlon bod yr amcanion cyffredinol yn taro'r cydbwysedd cywir rhwng cyfarwyddo gwaith y comisiwn annibynnol, a rhoi'r rhyddid iddyn nhw ddatblygu argymhellion yn annibynnol ar y Llywodraeth, a'u gallu i ymgysylltu'n rhydd ac yn agored â phawb sydd â diddordeb. Mae disgwyl i'r comisiwn ddechrau ar y gwaith fis nesaf. Rydym yn gwneud cynnydd da o ran penodi aelodau i'r comisiwn annibynnol, ac rwy'n bwriadu cyhoeddi gweddill yr aelodau yn ddiweddarach y mis hwn neu'n gynnar yn y mis canlynol. Bydd y comisiwn annibynnol hefyd yn gallu comisiynu ymchwil, dadansoddi a barn arbenigol drwy banel o arbenigwyr a sefydlwyd at y diben hwn. Byddaf yn gwneud datganiadau pellach i'r Senedd ar gynnydd y comisiwn annibynnol o ran ymgysylltu, ac ar sefydlu'r panel arbenigol. Rydym yn rhagweld adroddiad interim gan y comisiwn annibynnol erbyn diwedd 2022. Dylai'r comisiwn annibynnol lunio'r adroddiad llawn gydag argymhellion erbyn diwedd 2023. Bydd yr amcanion cyffredinol ar gael ar wefan y comisiwn annibynnol. Mae hon yn fenter hanfodol bwysig. Mae'n ymwneud â dyfodol Cymru a llesiant a ffyniant pobl Cymru a chenedlaethau'r dyfodol. Rwy'n siŵr ein bod ni i gyd am ei weld yn llwyddo, ac rwy'n edrych ymlaen at gyfnod o waith ac ymgysylltiad trawsbleidiol adeiladol ledled Cymru i gyflwyno adroddiad cryf gydag argymhellion beiddgar. Byddaf yn diweddaru'r Senedd eto ar ôl i aelodau annibynnol y comisiwn gael eu penodi, ac ar ôl cyfarfod cyntaf y comisiwn annibynnol. Diolch, Llywydd.