English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Thank you for your statement, Minister, as well as your earlier written statement on the joint action plan. I'd like to commend the work being undertaken by you, your officials, Public Health Wales, and our amazing NHS staff in preparing for the COVID-19 outbreak. I also welcome the fact that the 111 service is now available in all parts of Wales. And regarding this service and the possible escalation of the use due to the virus, what extra additional resources have you been able to consider putting into this service? As you rightly point out, this is a totally new disease. We are unsure of the particular vectors of this infection. Our current understanding is largely based upon what we know about similar coronaviruses. What can you tell me, please - with the hard-to-reach communities, what additional thought has been put into these harder-to-reach communities, so that they are aware of the coronavirus and the symptoms? Infection rates have increased across the globe and our efforts are quite rightly focused upon containing the spread of this disease. It is right that we make preparations for a widespread outbreak. We can see from northern Italy how quickly this particular coronavirus spreads. However, at this stage one of the biggest threats comes from widespread panic and the spread of misinformation. It is in our power to limit the spread of this disease if we all take simple precautions. As with all respiratory infections, we can take steps to prevent the spread of COVID-19. Every single one of us in this Chamber needs to reinforce the 'catch it, bin it, kill it' message and practice regular effective hand hygiene. Minister, as I said, I fully endorse the approach taken by the Welsh Government, and therefore have just a few questions left. There have been reports of shortages of personal protective equipment in general practice. So, Minister, can you ensure that there is sufficient PPE available to primary care providers in all of Wales? I realise that this is a global public health emergency, and this will bring procurement challenges. However, will you do all that you can, together with colleagues across the UK, and work with the UK Government to ensure our health services are not affected by increased cost and availability of supplies and equipment? Finally, Minister, an unfortunate impact of the coronavirus outbreak has been the increase in numbers of people seeking to profit from the misery of others, and there are reports of unscrupulous businesses massively inflating prices of basic hygiene materials. One advert for a 600 ml bottle of alcohol hand wash was listed at £37, five or six times higher than the usual price. Sadly, this is not unique. So, Minister, will you work with local authorities and UK Ministers to do what you can to stamp out this practice? Thank you once again for your regular updates and I hope that by all of us playing our part, we can avoid the worst ravages of COVID-19.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Diolch ichi am eich datganiad, Gweinidog, yn ogystal â'ch datganiad ysgrifenedig cynharach am y cynllun gweithredu ar y cyd. Hoffwn ganmol y gwaith sy'n cael ei wneud gennych chi, eich swyddogion, Iechyd Cyhoeddus Cymru, a'n staff anhygoel yn y GIG wrth baratoi ar gyfer COVID-19. Rwyf hefyd yn croesawu'r ffaith bod y gwasanaeth 111 bellach ar gael ym mhob rhan o Gymru. Ac ynghylch y gwasanaeth hwn a'r posibilrwydd o gynyddu'r defnydd a wneir ohono oherwydd y feirws, pa adnoddau ychwanegol eraill ydych chi wedi ystyried eu rhoi i'r gwasanaeth hwn? Rydych chi yn llygad eich lle yn dweud bod hwn yn glefyd cwbl newydd. Nid ydym yn sicr o bwy neu beth yn benodol sy'n cludo'r haint hwn. Mae ein dealltwriaeth bresennol yn seiliedig i raddau helaeth ar yr hyn a wyddom ni am bob coronafeirws tebyg. Beth allwch chi ei ddweud wrthyf, os gwelwch yn dda - gyda'r cymunedau anodd eu cyrraedd, pa ystyriaeth ychwanegol a roddwyd i'r cymunedau anodd eu cyrraedd hyn, fel eu bod yn ymwybodol o'r coronafeirws a'r symptomau? Mae cyfraddau heintio wedi cynyddu ar draws y byd ac mae ein hymdrechion, yn briodol ddigon, yn canolbwyntio ar leihau lledaeniad y clefyd hwn. Mae'n briodol ein bod yn paratoi ar gyfer achosion eang. Gallwn weld o ogledd yr Eidal pa mor gyflym mae'r coronafeirws arbennig hwn yn lledu. Fodd bynnag, ar hyn o bryd un o'r bygythiadau mwyaf yw panig eang a lledaeniad gwybodaeth anghywir. Mae yn ein gallu i gyfyngu ar ledaeniad y clefyd hwn os ydym i gyd yn cymryd rhagofalon syml. Fel gyda phob haint anadlol, gallwn gymryd camau i atal lledaeniad COVID-19. Mae angen i bob un ohonom ni yn y Siambr hon atgyfnerthu'r neges 'ei ddal, ei daflu, ei ddifa' ac arfer hylendid dwylo effeithiol rheolaidd. Gweinidog, fel y dywedais, rwy'n cymeradwyo'n llwyr sut mae Llywodraeth Cymru yn mynd ati, ac felly mae gennyf ychydig o gwestiynau ar ôl. Cafwyd adroddiadau am brinder cyfarpar amddiffynnol personol mewn meddygfeydd teulu. Felly, Gweinidog, a allwch chi sicrhau bod digon o gyfarpar amddiffynnol personol ar gael i ddarparwyr gofal sylfaenol ym mhob cwr o Gymru? Sylweddolaf fod hwn yn argyfwng iechyd y cyhoedd byd-eang, a bydd yn arwain at heriau o ran caffael. Fodd bynnag, a wnewch chi bopeth yn eich gallu, ynghyd â chydweithwyr ar draws y DU, a gweithio gyda Llywodraeth y DU i sicrhau nad yw costau uwch ac argaeledd cyflenwadau ac offer yn effeithio ar ein gwasanaethau iechyd? Yn olaf, Gweinidog, un o effeithiau anffodus yr achosion o coronafeirws yw'r cynnydd yn nifer y bobl sy'n ceisio elwa ar ddioddefaint pobl eraill, a cheir adroddiadau bod busnesau diegwyddor yn chwyddo prisiau deunyddiau hylendid sylfaenol yn aruthrol. Roedd un hysbyseb ar gyfer potel o olchydd llaw alcohol 600 ml yn nodi pris o £37, pump neu chwe gwaith yn fwy na'r pris arferol. Yn anffodus, nid yw hyn yn unigryw. Felly, Gweinidog, a wnewch chi weithio gydag awdurdodau lleol a Gweinidogion y DU i wneud yr hyn a allwch chi i gael gwared ar yr arfer yma? Diolch unwaith eto am eich diweddariadau rheolaidd a gobeithiaf, wrth i bob un ohonom ni wneud ein rhan, y gallwn ni osgoi difrod gwaethaf COVID-19.