English: And that's why we've put in place the first Welsh marine plan, which we will be reviewing in the autumn, and it will be reviewed every three years, and the Government will report on its finding to the Senedd. So, the Welsh Government already has extensive and progressive marine planning powers granted through the Marine and Coastal Access Act 2009, as Huw Irranca-Davies mentioned, and we've used these powers to introduce our marine plan. So, we don't feel that any more powers are needed. Our focus is on the implementation of the plan as we develop marine planning. But, of course, technology has developed since the plan was introduced in 2019, and we recognise we can and must do more. And our priority is to provide greater direction for development through the marine plan, and this includes improving our understanding of opportunities for development, and environmental sensitivities must and will be taken into account. In January we published our first locational guidance, and this guidance signposts towards areas with potential for development, and helps developers understand environmental sensitivities. It's supported by interactive mapping on the marine planning portal. The motion mentions developing strategic resource areas, or SRAs, and I'm pleased to tell Members that work is already under way on SRAs. Indeed, the first stakeholder event was held yesterday. These strategic resource areas will help us understand which areas have potential for sustainable development, including for renewable energy. Now, these areas will be safeguarded through our marine planning system. So, to be clear, all development, including strategic resource areas, will have to satisfy robust environmental regulations before consent is granted. The urgency of addressing climate change is clear, Dirprwy Lywydd, and the deep dive into renewable energy that we conducted just before Christmas reaffirmed our commitment to developing sustainable renewable energy generation and blasting through any barriers that stood in its way. We are clear that marine energy, including offshore wind, forms a vital part of our future energy mix. The motion also calls for offshore wind farms to include environmental enhancements. Not only does the marine plan require developers to consider the sensitivity of marine ecosystems, it also encourages developers to contribute to the restoration and enhancement of the marine environment. One of the actions flowing from the deep dive was an end-to-end review of the marine licensing system, which we're just beginning work on. This review aims to identity opportunities for positive outcomes for both renewable energy and marine biodiversity. But we do recognise more needs to be done to protect our sea birds and improve their status, and we are working with partners, including Natural Resources Wales and the RSPB, to produce a Welsh sea bird conservation strategy. The strategy will assess the vulnerability of sea bird species and identify actions to support their conservation. The motion also calls for offshore wind developers to provide a strategy for sustainable seafood harvesting, and the marine plan already includes a policy requiring developers to consider opportunities to share the same area or infrastructure with other marine activities. So, again, the pattern here is, Dirprwy Lywydd, the sentiment we agree with - we don't think it requires fresh legislation. We think this can be done through an updated plan, and we want to work with Members to make the plan as strong as possible. The central argument in Janet Finch-Saunders's opening remarks, which I'm sure she'll return to, is that our guidance should be put in statute, but whenever you put guidance in statute you make it rigid, because then you have to set new statute to update the guidance. And what we know about climate change is that the science is developing rapidly, and we wouldn't want to slow down our ability to act by putting into statute something that we covered in guidance, which is underpinned by law, just as we do in all sorts of other areas where we have a framework of legislation and we have guidance that we then update to reflect the science. So, we think this is a much more flexible and more appropriate approach, rather than bogging us down with legal barriers, which is something normally the Conservatives discourage us from doing. The marine plan also recognises the importance of sustainable seafood harvesting. It sets clear policy, supporting the sustainable diversification of our fisheries and the development of aquaculture, and we're developing sector locational guidance to understand future opportunities for aquaculture. We're also progressing work to map strategic resource areas for this sector. So, in closing, Dirprwy Lywydd, the Welsh Government is supportive of many aspects of this motion, and we're currently progressing work to address many of the issues raised - valid issues. We think we have the powers that we need, but we do wish to work together across all parties to make sure, when we update the plan, we take every opportunity to make it as effective as we can. Diolch.
Welsh: A dyna pam ein bod wedi rhoi cynllun morol cyntaf Cymru ar waith, cynllun y byddwn yn ei adolygu yn yr hydref, a chaiff ei adolygu bob tair blynedd, a bydd y Llywodraeth yn adrodd ar ei ganfyddiadau i'r Senedd. Felly, mae gan Lywodraeth Cymru bwerau cynllunio morol helaeth a blaengar eisoes o dan Ddeddf y Môr a Mynediad i'r Arfordir 2009, fel y soniodd Huw Irranca-Davies, ac rydym wedi defnyddio'r pwerau hyn i gyflwyno ein cynllun morol. Felly, nid ydym yn teimlo bod angen rhagor o bwerau. Rydym yn canolbwyntio ar weithredu'r cynllun wrth i ni ddatblygu cynlluniau morol. Ond wrth gwrs, mae technoleg wedi datblygu ers cyflwyno'r cynllun yn 2019, ac rydym yn cydnabod bod modd, a bod rhaid inni wneud rhagor. A'n blaenoriaeth yw darparu rhagor o gyfarwyddyd datblygu drwy'r cynllun morol, ac mae hyn yn cynnwys gwella ein dealltwriaeth o gyfleoedd datblygu, a bod rhaid ystyried sensitifrwydd amgylcheddol. Ym mis Ionawr, cyhoeddwyd ein canllawiau lleoliadol cyntaf, ac mae'r canllawiau hyn yn cyfeirio at ardaloedd lle y ceir potensial i ddatblygu, ac yn helpu datblygwyr i ddeall sensitifrwydd amgylcheddol. Fe'u cefnogir gan fapiau rhyngweithiol ar y porth cynllunio morol. Mae'r cynnig yn sôn am ddatblygu ardaloedd adnoddau strategol, ac rwy'n falch o ddweud wrth yr Aelodau fod gwaith eisoes ar y gweill ar ardaloedd adnoddau strategol. Yn wir, cynhaliwyd y digwyddiad cyntaf i randdeiliaid ddoe. Bydd yr ardaloedd adnoddau strategol hyn yn ein helpu i ddeall pa ardaloedd sydd â photensial ar gyfer datblygu cynaliadwy, gan gynnwys ar gyfer ynni adnewyddadwy. Nawr, caiff yr ardaloedd hyn eu diogelu drwy ein system cynllunio morol. Felly, er mwyn bod yn glir, bydd yn rhaid i bob datblygiad, gan gynnwys ardaloedd adnoddau strategol, fodloni rheoliadau amgylcheddol cadarn cyn y rhoddir caniatâd. Mae'r brys i fynd i'r afael â newid hinsawdd yn glir, Ddirprwy Lywydd, ac roedd yr archwiliad dwfn ar ynni adnewyddadwy a gyflawnwyd gennym ychydig cyn y Nadolig yn ailddatgan ein hymrwymiad i ddatblygu cynhyrchiant ynni adnewyddadwy cynaliadwy a chwalu unrhyw rwystrau a oedd yn sefyll yn ei ffordd. Rydym yn glir fod ynni morol, gan gynnwys gwynt ar y môr, yn rhan hanfodol o'n cymysgedd ynni yn y dyfodol. Mae'r cynnig hefyd yn galw ar ffermydd gwynt ar y môr i gynnwys gwelliannau amgylcheddol. Nid yn unig y mae'r cynllun morol yn ei gwneud yn ofynnol i ddatblygwyr ystyried sensitifrwydd ecosystemau morol, mae hefyd yn annog datblygwyr i gyfrannu at adfer a gwella'r amgylchedd morol. Un o'r camau gweithredu a ddeilliodd o'r archwiliad dwfn oedd adolygiad proses gyfan o'r system trwyddedu morol, ac rydym yn dechrau gweithio ar hynny. Nod yr adolygiad yw nodi cyfleoedd i sicrhau canlyniadau cadarnhaol ar gyfer ynni adnewyddadwy a bioamrywiaeth forol. Ond rydym yn cydnabod bod angen gwneud rhagor i ddiogelu ein hadar môr a gwella eu statws, ac rydym yn gweithio gyda phartneriaid, gan gynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru a'r RSPB, i gynhyrchu strategaeth cadwraeth adar môr Cymru. Bydd y strategaeth yn asesu maint y bygythiad y mae rhywogaethau adar môr yn ei wynebu ac yn nodi camau gweithredu i gefnogi eu gwarchod. Mae'r cynnig hefyd yn galw ar ddatblygwyr gwynt ar y môr i ddarparu strategaeth ar gyfer cynaeafu bwyd môr yn gynaliadwy, ac mae'r cynllun morol eisoes yn cynnwys polisi sy'n ei gwneud yn ofynnol i ddatblygwyr ystyried cyfleoedd i rannu'r un ardal neu seilwaith â gweithgareddau morol eraill. Felly, unwaith eto, y patrwm yma, Ddirprwy Lywydd, yw'r safbwynt y cytunwn yn ei gylch - nid ydym yn credu bod angen deddfwriaeth newydd ar hynny. Credwn y gellir gwneud hyn drwy gynllun wedi'i ddiweddaru, ac rydym am weithio gydag Aelodau i wneud y cynllun mor gryf â phosibl. Y ddadl ganolog yn sylwadau agoriadol Janet Finch-Saunders, y bydd yn dychwelyd ati rwy'n siŵr, yw y dylid rhoi ein canllawiau mewn statud, ond pan fyddwch yn rhoi canllawiau mewn statud, rydych yn eu gwneud yn anhyblyg, oherwydd wedyn rhaid ichi osod statud newydd er mwyn diweddaru'r canllawiau. A'r hyn a wyddom am newid hinsawdd yw bod y wyddoniaeth yn datblygu'n gyflym, ac ni fyddem am arafu ein gallu i weithredu drwy roi rhywbeth mewn statud a gynhwyswyd gennym mewn canllawiau sy'n seiliedig ar y gyfraith, yn union fel y gwnawn mewn pob math o feysydd eraill lle mae gennym fframwaith o ddeddfwriaeth ac mae gennym ganllawiau yr ydym wedyn yn eu diweddaru i adlewyrchu'r wyddoniaeth. Felly, credwn ei fod yn ddull llawer mwy hyblyg a mwy priodol, yn hytrach na chael ein llethu gan rwystrau cyfreithiol, sy'n rhywbeth y mae'r Ceidwadwyr fel arfer yn ein hannog i beidio â'i wneud. Mae'r cynllun morol hefyd yn cydnabod pwysigrwydd cynaeafu bwyd môr yn gynaliadwy. Mae'n gosod polisi clir, gan gefnogi arallgyfeirio ein pysgodfeydd yn gynaliadwy a datblygu dyframaeth, ac rydym yn datblygu canllawiau lleoliadol ar gyfer sectorau i ddeall cyfleoedd dyframaethu yn y dyfodol. Rydym hefyd yn datblygu gwaith ar fapio ardaloedd adnoddau strategol ar gyfer y sector hwn. Felly, wrth gloi, Ddirprwy Lywydd, mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi sawl agwedd ar y cynnig hwn, ac rydym wrthi'n bwrw ymlaen â gwaith i fynd i'r afael â llawer o'r materion a godwyd - materion dilys. Credwn fod gennym y pwerau sydd eu hangen arnom, ond rydym am weithio gyda'n gilydd ar draws yr holl bleidiau i sicrhau, pan fyddwn yn diweddaru'r cynllun, ein bod yn manteisio ar bob cyfle i'w wneud mor effeithiol ag y gallwn. Diolch.