English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I move the Commission's budget motion for 2023-24, and ask that it be incorporated into the annual budget motion. As you will have seen in the budget document, the Commission is seeking a total budget of £67.643 million, comprising £41 million for Commission services, £17.8 million for the remuneration board's determination, £101,000 for the office of the standards commissioner, £547,000 for costs associated with providing support to the independent remuneration board, and £8 million for interest and non-cash items. The total budget represents a 4.06 per cent increase on the current year's budget. Now, as Members will know, the 2023-24 draft Commission budget was laid on 28 September. It was then scrutinised on 5 October, and the Finance Committee's report was published on 21 October. To meet the requirement of Standing Orders to lay the Commission's draft budget by 1 October, work to prepare and develop the budget was carried out during the summer term and then finalised in August this year. In parallel to this timeline, unprecedented political and economic events have meant that the resulting budget has been overtaken by the emergence of a new reality regarding public finances. Although it's too early to assess the full impact on the Welsh public purse of the UK Government's autumn statement, we note the increase of £1.2 billion in the Welsh block over the next two years. The increase of 4.6 per cent in resource funding between 2022-23 and 2023-24 is, however, far below inflation, and this may impact significantly on the Welsh Government's ability to support the most vulnerable in society and secure the short-term future of the vital public services on which we rely. The Commission therefore now considers that its 2023-24 4 per cent budget increase will require revision to reflect the additional pressures facing the entire wider public sector in Wales. In light of this, I will commit to an in-year review by the Commission, as a responsible public body, to find savings and to accelerate efficiencies. This will reflect the reality that we face today, rather than that which existed during the budget-setting process over the summer. It is an exercise in responsible and agile pragmatism. We had already committed to carry out this work in time to incorporate it into the 2024-25 budget, but I am now proposing that work is brought forward at a faster pace. This is in line with the Finance Committee's statement of principles, which states that directly funded bodies should continually seek to improve processes and accrue efficiencies. Now, we are determined to ensure that any planned activities and services to Members are both efficient and sustainable. It's important for us, therefore, that any reductions are conducted effectively, and continue to support our commitment to effective workforce planning and well-being. This, however, will not be an easy task and will impact on Members. I've shared my proposals for savings and accelerated efficiencies in a letter to the Chair of the Finance Committee earlier this week, and stressed that we will be required to take extremely difficult decisions. We hope that Welsh Government and other public bodies will follow this responsible principle in the weeks to come, as savings are sought, to adapt to the more severe economic landscape that has very recently formed. Returning to the substance of today's budget motion, the Commission exists to support the Senedd and, of course, its Members, and the pressure on Members remains significant. We've prepared a budget that we think is transparent and fair. We've seen some unavoidable budget increases - for example, to meet increased utility costs. We've sought to make savings elsewhere to mitigate the full effect of these price rises. You'll also see that we have explicitly identified the budget to meet the estimated costs of Senedd reform. In order to be ready to support the potential increase in Members from 2026, work needs to start now, and the budget for 2023-24 recognises that we will need to bring in new skills and additional resource to meet this challenge robustly and properly. Now, the new normal is still emerging from the pandemic, but it is clear that staff are working effectively in this hybrid environment. We continue to engage with staff to monitor health and well-being, and we've invested in flexible office space for Commission staff, so that everybody working on the estate is still able to do so easily and safely. I'd like to thank the Finance Committee for its scrutiny of this budget, and its continued commitment to ensuring the budgets are set at an appropriate level, whilst continuing to ask challenging questions, which help us drive performance and deliver excellence. Now, the committee made eight recommendations, which we have addressed in our response. The first was that the Senedd supports this budget, which we note and appreciate. Four were focused on the Senedd estate, one looking at how we can mitigate the ever-increasing utility costs in the short to medium term, and then, longer term, giving consideration to our future requirement for and use of building space - those in Cardiff Bay, and elsewhere in Wales. The Commission will look to implement measures to reduce usage and, ultimately, cost, by taking many of the steps we'll be taking in our own homes. With regard to the longer term estate strategy, a working group is being formed to consider what our future needs look like, including the impact of Senedd reform, and to consider what options best meet those needs. Two recommendations were focused on staff well-being, specifically how Commission staff are being supported during the cost-of-living crisis. The Commission already offers a number of programmes and mechanisms to offer support, and these are regularly reviewed with our trade unions. The final recommendation sought to engage Members, to gain their views on the work they would like the Commission to take forward and how that work can be managed within existing budgets, or, indeed, incorporated into future budget proposals. We have accepted these recommendations, and we are, as ever, open to suggestions on how to improve the budget process. We're also willing to answer any questions that Members may have. In the meantime, I present this budget forward, on behalf of the Commission, and reiterate our commitment to working in a way that is open and transparent, delivering the best possible value for money for the people of Wales.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n cyflwyno cynnig cyllideb y Comisiwn ar gyfer 2023-24, ac yn gofyn iddo gael ei ymgorffori yn y cynnig cyllidebol blynyddol. Fel y byddwch wedi'i weld yn nogfen y gyllideb, mae'r Comisiwn yn gofyn am gyfanswm cyllidebol o £67.643 miliwn, sy'n cynnwys £41 miliwn ar gyfer gwasanaethau'r Comisiwn, £17.8 miliwn ar gyfer dyfarniad y bwrdd taliadau, £101,000 ar gyfer swyddfa'r comisiynydd safonau, £547,000 am gostau sy'n gysylltiedig â darparu cymorth i'r bwrdd taliadau annibynnol, ac £8 miliwn ar gyfer llog ac eitemau nad ydynt yn arian parod. Mae cyfanswm y gyllideb yn cyflwyno cynnydd o 4.06 y cant ar gyllideb y flwyddyn bresennol. Nawr, fel y bydd yr Aelodau'n gwybod, pennwyd cyllideb ddrafft y Comisiwn ar gyfer 2023-24 ar 28 Medi. Bu'n destun craffu ar 5 Hydref, a chyhoeddwyd adroddiad y Pwyllgor Cyllid ar 21 Hydref. Er mwyn bodloni gofyniad y Rheolau Sefydlog i osod cyllideb ddrafft y Comisiwn erbyn 1 Hydref, cafodd gwaith i baratoi a datblygu'r gyllideb ei wneud yn ystod tymor yr haf ac yna fe'i cwblhawyd ym mis Awst eleni. Ochr yn ochr â'r amserlen hon, mae digwyddiadau gwleidyddol ac economaidd digynsail wedi golygu bod y gyllideb a ddeilliodd o hynny wedi cael ei goddiweddyd gan realiti newydd mewn perthynas â chyllid cyhoeddus. Er ei bod yn rhy gynnar i asesu effaith lawn datganiad yr hydref Llywodraeth y DU ar bwrs y wlad yng Nghymru, rydym yn nodi'r cynnydd o £1.2 biliwn yng ngrant bloc Cymru dros y ddwy flynedd nesaf. Fodd bynnag, mae'r cynnydd o 4.6 y cant yn y cyllid adnoddau rhwng 2022-23 a 2023-24, yn llawer is na chwyddiant, a gall hyn effeithio'n sylweddol ar allu Llywodraeth Cymru i gefnogi'r rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas a sicrhau dyfodol tymor byr y gwasanaethau cyhoeddus hanfodol rydym yn dibynnu arnynt. Felly, mae'r Comisiwn bellach o'r farn y bydd angen adolygu'r cynnydd o 4 y cant yn y gyllideb ar gyfer 2023-24 i adlewyrchu'r pwysau ychwanegol sy'n wynebu'r sector cyhoeddus ehangach yng Nghymru. O ystyried hyn, byddaf yn ymrwymo i adolygiad yn ystod y flwyddyn gan y Comisiwn, fel corff cyhoeddus cyfrifol, i ddod o hyd i arbedion ac i gyflymu arbedion effeithlonrwydd. Bydd hyn yn adlewyrchu'r realiti sy'n ein hwynebu heddiw, yn hytrach na'r realiti a fodolai yn ystod y broses o bennu'r gyllideb dros yr haf. Mae'n ymarfer mewn pragmatiaeth gyfrifol a hyblyg. Roeddem eisoes wedi ymrwymo i wneud y gwaith hwn mewn pryd i'w ymgorffori yng nghyllideb 2024-25, ond rwy'n cynnig bellach fod gwaith yn cael ei wneud yn gyflymach. Mae hyn yn unol â datganiad egwyddorion y Pwyllgor Cyllid, sy'n dweud y dylai cyrff sy'n cael eu hariannu'n uniongyrchol geisio gwella prosesau a chynyddu arbedion effeithlonrwydd yn barhaus. Nawr, rydym yn benderfynol o sicrhau bod unrhyw weithgareddau a gwasanaethau a gynlluniwyd i Aelodau yn effeithlon ac yn gynaliadwy. Mae'n bwysig, felly, fod unrhyw ostyngiadau'n cael eu cyflwyno'n effeithiol, ac yn parhau i gefnogi ein hymrwymiad i gynllunio'r gweithlu yn effeithiol ac i lesiant. Fodd bynnag, ni fydd yn dasg hawdd a bydd yn effeithio ar Aelodau. Rwyf wedi rhannu fy nghynigion ar gyfer arbedion a chyflymu arbedion effeithlonrwydd mewn llythyr at Gadeirydd y Pwyllgor Cyllid yn gynharach yr wythnos hon, ac rwyf wedi pwysleisio y bydd angen inni wneud penderfyniadau anodd iawn. Ein gobaith yw y bydd Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus eraill yn dilyn yr egwyddor gyfrifol hon yn yr wythnosau i ddod, wrth inni geisio gwneud arbedion, er mwyn addasu i'r tirlun economaidd mwy difrifol sydd wedi ffurfio'n ddiweddar iawn. I ddychwelyd at sylwedd y cynnig cyllidebol heddiw, mae'r Comisiwn yn bodoli i gefnogi'r Senedd, a'i Haelodau wrth gwrs, ac mae'r pwysau ar Aelodau'n parhau i fod yn sylweddol. Rydym wedi paratoi cyllideb y credwn ei bod yn dryloyw ac yn deg. Rydym wedi gweld rhywfaint o gynnydd anochel yn y gyllideb - er enghraifft, i dalu costau cyfleustodau cynyddol. Rydym wedi ceisio gwneud arbedion mewn mannau eraill i liniaru effaith lawn y cynnydd hwn mewn prisiau. Fe fyddwch hefyd yn gweld ein bod wedi nodi'r gyllideb yn glir i dalu costau amcangyfrifiedig diwygio'r Senedd. Er mwyn bod yn barod i gefnogi'r cynnydd posibl yn nifer yr Aelodau o 2026 ymlaen, mae angen i'r gwaith ddechrau nawr, ac mae'r gyllideb ar gyfer 2023-24 yn cydnabod y bydd angen inni ddod â sgiliau newydd ac adnoddau ychwanegol i mewn i gyflawni'r her hon yn gadarn ac yn briodol. Nawr, mae'r normal newydd yn dal i amlygu ei hun ers y pandemig, ond mae'n amlwg fod staff yn gweithio'n effeithiol yn yr amgylchedd hybrid hwn. Rydym yn parhau i ymgysylltu â staff i fonitro iechyd a llesiant, ac rydym wedi buddsoddi mewn gofod swyddfa hyblyg ar gyfer staff y Comisiwn, fel bod pawb sy'n gweithio ar yr ystad yn dal i allu gwneud hynny'n hawdd ac yn ddiogel. Hoffwn ddiolch i'r Pwyllgor Cyllid am graffu ar y gyllideb hon, ac am ei ymrwymiad parhaus i sicrhau bod y cyllidebau'n cael eu pennu ar lefel briodol, gan barhau i ofyn cwestiynau heriol, sy'n ein helpu i yrru perfformiad a chyflawni rhagoriaeth. Nawr, fe wnaeth y pwyllgor wyth argymhelliad ac rydym wedi mynd i'r afael â hwy yn ein hymateb. Y cyntaf oedd bod y Senedd yn cefnogi'r gyllideb hon ac rydym yn nodi ac yn gwerthfawrogi hynny. Roedd pedwar yn canolbwyntio ar ystad y Senedd, roedd un yn edrych ar sut y gallwn liniaru costau cynyddol cyfleustodau yn y tymor byr i'r tymor canolig, ac yna, yn fwy hirdymor, rhoi ystyriaeth i'n hangen yn y dyfodol am ofod adeiladu a'r defnydd ohono - y rhai ym Mae Caerdydd, ac mewn mannau eraill yng Nghymru. Bydd y Comisiwn yn ceisio gweithredu mesurau i leihau defnydd, a lleihau'r gost yn y pen draw, drwy gymryd llawer o'r camau y byddwn yn eu cymryd yn ein cartrefi ein hunain. O ran y strategaeth ystadau fwy hirdymor, mae gweithgor yn cael ei ffurfio i ystyried ein hanghenion ar gyfer y dyfodol, gan gynnwys effaith diwygio'r Senedd, ac i ystyried pa opsiynau sy'n diwallu'r anghenion hynny orau. Roedd dau argymhelliad yn canolbwyntio ar lesiant staff, yn benodol sut mae staff y Comisiwn yn cael eu cefnogi yn ystod yr argyfwng costau byw. Mae'r Comisiwn eisoes yn cynnig nifer o raglenni a mecanweithiau i gynnig cymorth, ac mae'r rhain yn cael eu hadolygu'n rheolaidd gyda'n hundebau llafur. Roedd yr argymhelliad olaf yn galw am ymgysylltu ag Aelodau, i gael eu barn ar y gwaith y maent eisiau i'r Comisiwn ei ddatblygu a sut y gellir rheoli'r gwaith hwnnw o fewn cyllidebau presennol, neu'n wir, sut y gellir eu hymgorffori mewn cynigion cyllidebol yn y dyfodol. Rydym wedi derbyn yr argymhellion hyn, ac fel erioed, rydym yn agored i awgrymiadau ar sut i wella'r broses gyllidebol. Rydym hefyd yn barod i ateb unrhyw gwestiynau a allai fod gan Aelodau. Yn y cyfamser, rwy'n cyflwyno'r gyllideb hon, ar ran y Comisiwn, ac yn ailadrodd ein hymrwymiad i weithio mewn ffordd sy'n agored ac yn dryloyw, gan sicrhau'r gwerth gorau posibl am arian i bobl Cymru.