English: I would say in terms of the list, it is a resource - I'm delighted to use it, and it's a very rich resource. It has increased the amount of information available, but I'm very fortunate to be in a situation where I'm used to using this kind of resource. It draws on resources from various centuries and there are two languages used - three, as Latin is used. It's not very easy to go to and use if you're not used to it, as Eleri mentioned earlier, and authorities are not compelled, or required, to use those forms. There are guidelines that say that local authorities should consider, or give consideration, to the forms on the register. In some counties, for example, if you wanted to change the name of your house, for example, they would include a link to the website. But, again, it's very difficult to know how to use that resource. Secondly, because we're assuming that it's okay for everyone to change a name, we allow the name change and then ask them whether they're sure that they want to change the name. So, over 50 years ago, the United Nations suggested guidance for place names and changes, and they suggested that unnecessary name changes were something to be avoided, but we don't take that approach because everyone is allowed to change names. What we do is we ask them, 'Well, have you looked at this?', after they've made the decision to change. So, in Ceredigion, for example, nobody changed their opinion back after making the application to change the name on that basis, in the very few examples there. So, in terms of human rights, again, to look at Sweden, in that place the opinion that they take is that place names aren't owned by individuals, but they're part of society - society owns them. And, over time, if names have been part of the language, then that belongs to everyone. So, we take a different view here. They also say that you shouldn't change, or that place names won't be changed without good reason if that name is established. We don't take that stance. We say that people are free to change place names. So, I don't think there are legal arguments against that. It becomes complex as we try to safeguard place names in recognising what names we want to safeguard and creating that long list of tens of thousands of names to safeguard. Perhaps we should think about that process when people apply to change the name of a house and they have to give a reason. I think just asking that would make people think again. We don't do that at the moment. In Sweden, they weigh up the reasons given for changing the names. Now, you could say that that would create a great deal of work, but, as we said earlier, authority by authority, I would think that there would be only four or five examples per year, so it wouldn't be a great deal of onerous work. It would avoid a situation in 50 years' time where thousands of names have changed. The other thing that I find slightly strange in all of this is: say if you decide to change the name of your house, you look at the historic list and you decide not to change your opinion, you still want to change. You've bought a house or a farm, a name has been there for six centuries, you do it up and sell up after six months, with the name changed, and then the name has been changed. So, the new owners buy the house with a new name, and a decision is made, very easily and very suddenly, and then that's the status quo. So, you have six centuries lost in 10 minutes or so and there's no clear way of undoing that without you somehow letting the new owners know about the history of the place and starting the process anew. So, I think that the default arrangement in this country leads to names being changed, whereas in other countries the default is to maintain the names. So, I think that's the major change we'd need. I think even asking the question on the form would have an impact, even if no further steps were taken. I think that would have an impact.
Welsh: Mi fyddwn i'n dweud, o ran y rhestr, mae'r rhestr yn adnodd dwi wrth fy modd yn ei defnyddio. Mae'n gyfoethog iawn iawn, mae'n cynyddu o ran faint o wybodaeth sydd. Ar y llaw arall, dwi'n ffodus o fod mewn sefyllfa lle dwi wedi gallu arfer defnyddio'r math yma o adnodd. Mae'n tynnu ar ffynonellau o ganrifoedd gwahanol yn y ddwy iaith - neu dair iaith, yn cynnwys Lladin. Nid ydy o'n rhywbeth y mae'n hawdd iawn i unigolyn fynd ato fo i'w ddefnyddio, fel roedd Eleri James wedi sôn amdano fo gynnau, a does yna ddim unrhyw reidrwydd ar awdurdod lleol i ddefnyddio'r ffurfiau yna. Hynny yw, mae yna ganllawiau sydd yn dweud y dylai'r awdurdod ystyried, neu roi ystyriaeth, i'r ffurfiau yna. Mae rhai siroedd, er enghraifft, os ydych chi'n dymuno gwneud cais i newid enw eich tŷ chi, er enghraifft, yn cynnwys dolen i'r wefan yna. Ond eto, yn gyntaf, mae'n anodd iawn gwybod sut mae defnyddio'r ffynhonnell yna. Yn ail, eto, dwi'n meddwl, gan ein bod ni'n rhagdybio ei bod o'n iawn i bawb newid unrhyw enw, dŷn ni, fel petai, yn gadael i'r penderfyniad ddigwydd gan unigolyn i newid enw ac wedyn gofyn a ydyn nhw'n siŵr. Felly, dros hanner canrif yn ôl, roedd y Cenhedloedd Unedig wedi argymell rhai arferion ynglŷn ag enwau lleoedd, ac un peth roedden nhw'n ei ddweud oedd bod newidiadau diangen i enwau lleoedd yn rhywbeth i'w osgoi. Dydyn ni ddim yn cymryd yr agwedd yna o gwbl, mewn gwirionedd, gyda'r math yna o enw, oherwydd mae rhwydd hynt i unrhyw un newid. Beth dŷn ni'n ei wneud yw gofyn iddyn nhw, 'Ydych chi wedi edrych ar hwn?', ar ôl iddyn nhw wneud y penderfyniad, mewn gwirionedd. Ac yn ôl y dystiolaeth o Geredigion, doedd neb o gwbl wedi newid eu barn ar sail hynny, yn y nifer eithaf bychan o enwau yn y fan yna. O ran hawliau dynol, i edrych ar Sweden, yn y fan yna, y farn maen nhw'n ei chymryd yw nad ydy enwau lleoedd yn berchen i unigolion, neu berchnogion, yn unig; mae hynny'n rhan o'r peth, ond maen nhw hefyd yn rhan o eiddo'r gymdeithas. A hefyd, dros amser, beth maen nhw'n ei ddweud ydy fod enwau'n rhan o iaith ac mae hynny'n berchen i bawb. Felly, dŷn ni'n cymryd agwedd wahanol yn y fan yna. Maen nhw hefyd yn dweud na ddylech chi ddim newid, neu y bydd enwau lleoedd ddim yn cael eu newid heb reswm da os ydy'r enw yna wedi'i sefydlu. Dydyn ni ddim yn cymryd yr agwedd yna - dŷn ni'n rhoi rhwydd hynt i unrhyw un newid enw. Felly, dwi ddim yn gweld bod yna ddadleuon cyfreithiol yn erbyn hynny. Mae'n mynd yn gymhleth os ydyn ni eisiau amddiffyn enwau lleoedd trwy adnabod pa enw dŷn ni eisiau ei amddiffyn a chreu rhestr anferthol o ddegau o filoedd o enwau. Efallai mai'r ffordd i feddwl ydy meddwl eto am y broses yna, pan mae pobl yn gwneud cais i newid enw tŷ a'u bod nhw'n gorfod rhoi rheswm. Dwi'n meddwl byddai hyd yn oed jest gofyn hynny yn gwneud i bobl ystyried. Dydyn ni ddim yn gwneud hynny. Yn Sweden, er enghraifft, wedyn, maen nhw'n pwyso a mesur y rhesymau yna. Rŵan, fe allwch chi ddweud y byddai hynny'n creu llawer iawn o waith, ond fel roeddwn i'n ei ddweud gynnau, fesul awdurdod lleol, byddwn i'n meddwl mai pedair neu bum enghraifft y flwyddyn fyddai yna. Felly ni fyddai'n llawer o waith, dwi ddim yn meddwl, a byddai hynny, o bosib, yn osgoi sefyllfa mewn hanner canrif lle mae miloedd o enwau wedi mynd. Y peth arall dwi'n gweld yn rhyfedd yn hyn oll, dwi'n meddwl, ydy: dywedwch chi eich bod chi'n penderfynu newid enw tŷ, dŷch chi'n edrych ar y rhestr hanesyddol ac yn penderfynu peidio â newid eich barn. Dŷch chi wedi prynu tŷ fferm, mae yna enw yna ers chwe chanrif, dŷch chi'n prynu'r lle, ei wneud i fyny, ei werthu ar ôl chwe mis wedi newid yr enw, a dyna ni'r enw wedi newid, wedyn. Ac felly mae'r perchnogion newydd yn cael yr enw newydd. Felly mae yna benderfyniad yn cael ei wneud yn rhwydd iawn, iawn, yn sydyn iawn, iawn, a dyna wedyn ydy'r status quo. Felly, mae gennych chi chwe chanrif sydd wedi mynd mewn efallai 10 munud a does yna ddim ffordd amlwg o ddadwneud hynny heb eich bod chi, rywsut, yn cael at y perchnogion newydd, yn rhoi gwybod iddyn nhw ynglŷn â hanes y lle a dechrau proses newydd. Felly, mae'r drefn ddiofyn, y default yn y wlad yma, yn arwain at newid enwau. Yng ngwledydd eraill, mae'r default diofyn fel arall - mae o blaid cadw enwau. Felly, dwi'n meddwl mai dyna'r newid mawr. A dwi'n meddwl y byddai hyd yn oed gofyn y cwestiwn ar ffurflen yn cael effaith. Hyd yn oed pe na bai yna gamau pellach, byddai hynny'n gwneud gwahaniaeth, yn fy marn i.