English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd, and I do thank Helen Mary Jones for tabling this motion and also say that I welcome this debate on how we can improve and encourage equal opportunities, particularly addressing the private sector as well as the public sectors, which we so often focus on, because this is clearly linked to our wider approach to tackling inequality. We know that better, fairer opportunities for everyone, right across the Welsh economy - . You referred, of course, to the Fair Work Commission, and we are acting on the recommendations. Delivering fair work is a cornerstone of our policy programme. We know, of course, that a fairer society where diversity is valued and respected and where people can participate, flourish and fulfil their potential, is the society and economy that we want. So, equality and inclusion are integrated and mainstreamed through all six characteristics of fair work, but different approaches - and you've acknowledged this, Helen Mary - would have to be taken into account considering sector context and, for example, size of employers and how they could engage. But I do absolutely understand Helen Mary Jones's call to look at and to consider legislation regarding how we ensure that firms in receipt of Welsh Government grants could then move forward by, helpfully for them and constructively for them, providing an equal opportunities audit. We will, and we will always, consider legislation where we have the powers to do so, but I think it's right that you focused as well on the fact that we do have other levers. We have procurement levers and non-legislative grants, which can, actually, drive change. We try to drive that change through working in partnership with business, but also with trade unions and with public bodies, to ensure that Government policy is working so that everyone benefits. We know that simpler, stronger social partnership arrangements do actually deliver that ambition for better, consistent outcomes, and they do ensure that Welsh workers across all sectors in the economy share in economic growth, but most importantly in fairness in the workplace. Actually, trade unions, of course, through collective bargaining, have been critical to advancing many workplace equalities. There are employers who also recognise these benefits of a diverse and engaged workforce that is fairly rewarded. So, part of our implementation work of 'Fair Work Wales' involves scoping how, for example, we might be able to include conditions on fair work and equality in funding agreements. We already have the scope to attach a range of additional conditions to grants and other forms of financial assistance. We have to strike balances, of course, in terms of what this would mean. It's about developing an approach where employers embrace that change to deliver fair work and greater equality outcomes. That's where we have to, as the Government, manage this process. So, we've accepted the six priority recommendations in 'Fair Work Wales', we've accepted others in principle and we've begun our journey to becoming a fair work nation. But, I also want to just mention today that this is alongside the commencement of the socioeconomic duty that underscores our commitment to a fairer society, with diversity valued and respected. This morning, I issued a written statement to Members. I'm glad to have the opportunity to say to Members to look at the statement, because it regards the socioeconomic duty commencement date. We have to ensure that all our public bodies are fully prepared for this, and they are going to be engaged with partners in developing the guidance. We've had good consultation. The duty will now be enacted on 29 September of this year. Just finally, Dirprwy Lywydd, I think it's important that we're looking across the equality strands. So, last September, I published 'Action on Disability: The Right to Independent Living - Framework and Action Plan', and that requires action across every Government department, including economic development. Yesterday, I published the 'Advancing Gender Equality in Wales Plan', which came out of the Chwarae Teg gender review. It's setting out priority areas for the coming years, focusing on equality of outcome. I think key to all of this, particularly in terms of the levers we have, is the economic contract, because that's a real tool for change. In fact, the economic contract has to ensure that businesses are making change and demonstrating responsible business behaviours. We have a great deal of soft power, but it is about how we move forward, when we need to legislate and how we can take account of evidence. So, finally, I'd just say that, particularly in the context of leaving the European Union, the important work that we're carrying out in terms of research on wider options to strengthen and advance equality and human rights in Wales, I think, will help us get the evidence to see whether we need to move forward in terms of legislation in Wales. I'm very grateful for this legislative proposal, and I look forward to working with you and other Members in full on taking this forward.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd, a diolch i Helen Mary Jones am gyflwyno'r cynnig hwn, a dweud hefyd fy mod yn croesawu'r ddadl hon ar sut y gallwn wella ac annog cyfle cyfartal, yn enwedig wrth fynd i'r afael â'r sector preifat yn ogystal â'r sectorau cyhoeddus rydym yn canolbwyntio arnynt mor aml, gan fod cysylltiad clir rhwng hyn a'n dull ehangach o fynd i'r afael ag anghydraddoldeb. Gwyddom fod cyfleoedd gwell a thecach i bawb, ym mhob rhan o economi Cymru - . Fe gyfeirioch chi, wrth gwrs, at y Comisiwn Gwaith Teg, ac rydym yn gweithredu yn unol â'r argymhellion. Mae sicrhau gwaith teg yn rhan ganolog o'n rhaglen bolisi. Gwyddom, wrth gwrs, mai cymdeithas decach lle mae amrywiaeth yn cael ei gwerthfawrogi a'i pharchu a lle gall pobl gymryd rhan, ffynnu a chyflawni eu potensial, yw'r gymdeithas a'r economi rydym am eu gweld. Felly, mae cydraddoldeb a chynhwysiant yn cael eu hintegreiddio a'u prif ffrydio ym mhob un o chwe nodwedd gwaith teg, ond byddai'n rhaid rhoi sylw i wahanol ddulliau - ac rydych wedi cydnabod hyn, Helen Mary - wrth ystyried cyd-destun y sector, ac er enghraifft, maint y cyflogwyr a sut y gallent ymgysylltu. Ond rwy'n deall galwad Helen Mary Jones i edrych ar, ac i ystyried deddfwriaeth ynglŷn â sut i sicrhau y gallai cwmnïau sy'n derbyn grantiau Llywodraeth Cymru symud ymlaen wedyn drwy ddarparu archwiliad cyfle cyfartal a fydd yn ddefnyddiol ac yn adeiladol iddynt. Byddwn bob amser yn ystyried deddfwriaeth lle mae gennym bwerau i wneud hynny, ond credaf ei bod yn iawn eich bod wedi canolbwyntio hefyd ar y ffaith bod gennym ddulliau eraill. Mae gennym ysgogiadau caffael a grantiau anneddfwriaethol, a all hybu newid. Rydym yn ceisio hybu'r newid hwnnw drwy weithio mewn partneriaeth â busnesau, ond hefyd gydag undebau llafur a chyrff cyhoeddus, i sicrhau bod polisi'r Llywodraeth yn gweithio fel bod pawb yn cael budd ohono. Gwyddom fod trefniadau partneriaethau cymdeithasol symlach a chryfach yn cyflawni'r uchelgais honno am ganlyniadau gwell a chyson, ac maent yn sicrhau bod gweithwyr Cymru ym mhob sector yn yr economi yn rhannu twf economaidd, ond yn bwysicaf oll, yn rhannu tegwch yn y gweithle. Mewn gwirionedd, mae undebau llafur, wrth gwrs, drwy gydfargeinio, wedi bod yn hanfodol wrth hybu llawer o gydraddoldebau yn y gweithle. Mae rhai cyflogwyr hefyd yn cydnabod manteision gweithlu amrywiol ymroddgar sy'n cael eu gwobrwyo'n deg. Felly, mae rhan o'n gwaith yn gweithredu 'Gwaith Teg Cymru' yn cynnwys cwmpasu sut, er enghraifft, y gallem gynnwys amodau ar waith teg a chydraddoldeb mewn cytundebau cyllido. Mae gennym eisoes allu i atodi ystod o amodau ychwanegol i grantiau a mathau eraill o gymorth ariannol. Mae'n rhaid i ni daro cydbwysedd, wrth gwrs, o ran yr hyn y byddai hynny'n ei olygu. Mae'n ymwneud â datblygu dull lle mae cyflogwyr yn cofleidio'r newid hwnnw i gyflawni gwaith teg a gwell canlyniadau cydraddoldeb. Dyna lle mae'n rhaid i ni, fel Llywodraeth, reoli'r broses hon. Felly, rydym wedi derbyn y chwe argymhelliad blaenoriaethol yn 'Gwaith Teg Cymru', rydym wedi derbyn rhai eraill mewn egwyddor, ac rydym wedi cychwyn ar ein taith i ddod yn genedl gwaith teg. Ond hoffwn ddweud heddiw hefyd fod hyn ochr yn ochr â chychwyn y ddyletswydd economaidd-gymdeithasol sy'n tanlinellu ein hymrwymiad i gymdeithas decach, lle mae amrywiaeth yn cael ei gwerthfawrogi a'i pharchu. Y bore yma, cyhoeddais ddatganiad ysgrifenedig i'r Aelodau. Rwy'n falch o gael cyfle i ddweud wrth yr Aelodau am edrych ar y datganiad, gan ei fod yn ymwneud â dyddiad cychwyn y ddyletswydd economaidd-gymdeithasol. Mae'n rhaid inni sicrhau bod ein holl gyrff cyhoeddus yn gwbl barod ar gyfer hyn, ac y byddant yn ymgysylltu â phartneriaid wrth ddatblygu'r canllawiau. Rydym wedi cael ymgynghoriad da. Bydd y ddyletswydd yn cael ei rhoi mewn grym ar 29 Medi eleni. Yn olaf, Ddirprwy Lywydd, credaf ei bod yn bwysig inni edrych ar draws yr elfennau cydraddoldeb. Felly, fis Medi diwethaf, cyhoeddais 'Gweithredu ar Anabledd: Hawl i Fyw'n Annibynnol - Fframwaith a Chynllun Gweithredu', ac mae hwnnw'n galw am weithredu ym mhob un o adrannau'r Llywodraeth, gan gynnwys datblygu economaidd. Ddoe, cyhoeddais y 'Cynllun Hyrwyddo Cydraddoldeb Rhwng y Rhywiau yng Nghymru', a ddeilliodd o adolygiad rhywedd Chwarae Teg. Mae'n nodi meysydd blaenoriaethol ar gyfer y blynyddoedd i ddod, gan ganolbwyntio ar gydraddoldeb o ran canlyniadau. Credaf fod y contract economaidd yn allweddol i hyn oll, yn enwedig mewn perthynas â'r ysgogiadau sydd gennym, gan ei fod yn offeryn go iawn ar gyfer newid. Mewn gwirionedd, mae'n rhaid i'r contract economaidd sicrhau bod busnesau'n gwneud newidiadau ac yn dangos ymddygiad busnes cyfrifol. Mae gennym lawer iawn o gymell tawel, ond mae a wnelo hyn â sut rydym yn symud ymlaen, pryd y bydd angen inni ddeddfu a sut y gallwn ystyried tystiolaeth. Felly, yn olaf, hoffwn ddweud fy mod o'r farn, yn enwedig yng nghyd-destun gadael yr Undeb Ewropeaidd, y bydd y gwaith pwysig a wnawn o ran ymchwil ar opsiynau ehangach i gryfhau a hyrwyddo cydraddoldeb a hawliau dynol yng Nghymru, yn ein helpu i gael y dystiolaeth i weld a oes angen inni symud ymlaen gyda deddfwriaeth yng Nghymru. Rwy'n ddiolchgar iawn am y cynnig deddfwriaethol hwn, ac edrychaf ymlaen at weithio gyda chi ac Aelodau eraill i fwrw ymlaen â hyn.