English: said Max Boyce. Well, we can't all be there, can we? And so it's important that we all have an opportunity, through television, to share in that experience. I remember where I was when Ieuan Evans scored that excellent try in 1988 against Scotland. I'm sure we all remember where we were when Scott Gibbs scored in Wembley in 1999, or when Gavin Henson kicked that wonderful kick to beat England in 2005. It's part of our national memory, isn't it, it's part of our heritage, and it's part of our culture. People say, 'Well, go to the pub to watch the game. If we have to pay, you can watch it in the pub.' But that doesn't work for everyone, as we've already heard. My children couldn't have watched Wales play England on Saturday if we'd had to go to the pub to watch the game. And neither would they have spent hours in the garden playing rugby, emulating Dan Biggar and Hadleigh Parkes, with me with a little white tape on my ears trying to look like Alun Wyn Jones. And I'm surprisingly similar, if truth be told. [ Laughter.] But six nations matches are national treasures, and they should be safeguarded. If it's good enough for the Grand National, then surely it's good enough for Wales rugby matches in the six nations. We've heard reference to cricket, and the experience that cricket has been through over the past few years. Well, 9 million watched Freddie Flintoff and the team in the Ashes matches back in 2005 - 9 million people. But soon after that, cricket went behind a paywall, and people had to pay to watch those games. By the world cup, there was barely a million. Indeed, it was 0.5 million people watching some of the England games in the world cup. And when it came to the finals, Sky decided that they had to show it free of charge on Channel 4, and even then, only 4.5 million people watched. So, that was a decline of half the audience in 15 years watching the England cricket team. Now, that's an admission of failure that they had to broadcast on Channel 4. And in the same summer, of course, there were still almost 10 million people watching Wimbledon, free to air. Over 8 million people watched the England women's football team in the world cup at the same time. We've heard already that the income of selling broadcasting rights to invest in the game at the grass-roots level would make up, perhaps, for the audience loss. Well, participation figures in cricket show now that those playing cricket regularly has almost halved in the last two decades, which corresponds to that period that I mentioned earlier, of course, when it hasn't been available free to air. Now, that isn't the future we want for rugby in Wales, and that isn't the future that Plaid Cymru wants for rugby in Wales. And that is why we are eager to see everyone supporting our motion today, to ensure that everyone, whoever they are, in Wales can access and share in the celebrations, hopefully, every time that Wales plays a game in the six nations championship.
Welsh: ddywedodd Max Boyce. Wel, allwn ni i gyd ddim bod yna, allwn ni? Ac felly mae'n bwysig ein bod ni i gyd yn cael y cyfle, drwy gyfrwng teledu, i rannu yn y profiad yna. Dwi'n cofio lle'r oeddwn i pan sgoriodd Ieuan Evans y cais gwych yna yn 1988 yn erbyn yr Alban. Dwi'n siŵr ein bod ni i gyd yn cofio lle'r oedden ni pan sgoriodd Scott Gibbs yn Wembley yn 1999, neu pan giciodd Gavin Henson y gic odidog yna i guro Lloegr yn 2005. Mae e'n rhan o'n cof cenedlaethol ni, onid yw e, mae e'n rhan o'n treftadaeth ni, ac mae e'n rhan o'n diwylliant ni? 'O, ewch i'r dafarn i watsio'r gem. Os ŷn ni'n gorfod talu, allwch chi ei gweld hi yn y dafarn.' Ond fel rŷn ni wedi clywed, dyw hynny ddim yn gweithio i bawb. Fuasai fy mhlant i ddim wedi gallu gwylio Cymru yn chwarae Lloegr ddydd Sadwrn petasem ni wedi gorfod mynd i'r dafarn i'w gwylio hi. A buasen nhw ddim wedyn chwaith wedi treulio oriau yn yr ardd yn chwarae rygbi, yn dynwared Dan Biggar a Hadleigh Parkes, a finnau â thipyn bach o dâp gwyn ar fy nghlustiau yn trio edrych fel Alun Wyn Jones - a dwi'n syndod o debyg, a dweud y gwir, ond dyna fe. [ Chwerthin.] Ond mae gemau'r chwe gwlad yn drysorau cenedlaethol, ac mi ddylen nhw gael eu gwarchod. Os yw e'n ddigon da i'r Grand National, wel mae e'n ddigon da i gemau rygbi Cymru yn y chwe gwlad. Ac rŷn ni wedi clywed cyfeiriad at griced, a'r profiad y mae criced wedi ei weld dros y blynyddoedd. Fe wnaeth 9 miliwn o bobl wylio Freddie Flintoff a'r tîm yng ngemau'r Lludw nôl yn 2005 - 9 miliwn. Ond yn fuan ar ôl hynny, wrth gwrs, mi aeth criced y tu ôl i deledu lloeren, a rhaid oedd talu i gael gwylio'r gemau yna. Erbyn cwpan y byd, wrth gwrs, prin filiwn - yn wir, 0.5 miliwn o bobl a oedd yn gwylio rhai o gemau Lloegr yng nghwpan y byd. Ac yn y pen draw, pan ddaeth hi i'r rownd derfynol, mi oedd yn rhaid i Sky benderfynu bod angen ei dangos hi am ddim ar Sianel 4 yn ogystal, a hyd yn oed wedyn dim ond 4.5 miliwn a oedd yn gwylio; felly, hanner, mewn 15 mlynedd, y gynulleidfa yn gwylio tîm criced Lloegr. Dyna ichi gyfaddefiad o fethiant - eu bod nhw wedi gorfod ei darlledu hi ar Sianel 4 yn y pen draw. Yr un haf, wrth gwrs, roedd yn dal i fod bron i 10 miliwn o bobl yn gwylio Wimbledon, am ddim, ar y teledu. Roedd dros 8 miliwn o bobl yn gwylio tîm pêl-droed merched Lloegr yng nghwpan y byd yr un adeg. Nawr, rŷn ni wedi clywed yn barod, 'O, mae'r incwm o werthu hawliau darlledu i fuddsoddi yn y gêm ar lawr gwlad yn gwneud i fyny, efallai, am golli cynulleidfa.' Wel, mae ffigurau cyfranogiad mewn criced yn dangos erbyn hyn fod y rhai sy'n chwarae criced yn gyson wedi bron i haneru yn y ddau ddegawd diwethaf, sy'n cyd-fynd â'r cyfnod, wrth gwrs, i bob pwrpas, nad yw e wedi bod ar deledu am ddim. Nawr, nid dyna'r dyfodol rŷn ni ei eisiau i rygbi yng Nghymru, ac nid dyna'r dyfodol, yn sicr, y mae Plaid Cymru ei eisiau i rygbi yng Nghymru. A dyna pam rŷn ni'n awyddus i weld pawb yn cefnogi ein cynnig ni heddiw, i sicrhau bod pawb, pwy bynnag ydyn nhw, yng Nghymru yn cael mynediad i rannu yn y dathlu, gobeithio, bob tro y bydd Cymru'n chwarae gêm yng nghystadleuaeth y chwe gwlad.