English: Well, thank you very much, Altaf Hussain, for your contribution and your questions. I started my statement by actually referring to that debate that we held last year, where we, the whole Senedd - . In fact, I remember speaking to Darren Millar about the motion that we all agreed, every party, as we did the year before. We did support that motion to wholeheartedly address the fight to root out racism and strive towards a more equal Wales. And I think this plan will help us actually deliver this. We can't have a debate every year without actually the kind of change that you know and that we know we have to address in terms of the racism that does blight people's lives in Wales. And that's why we've been very clear that this is an 'Anti-racist Wales Action Plan' and it's got a robust set of actions to help us make a real difference to the lives of people in Wales. Now, this is a leadership issue; it's a representation issue. This morning we had 300 people join our virtual launch and there were people signing up to, for example, the zero tolerance of racism campaign, very much led by Race Council Cymru and the Wales TUC. We had people from all over Wales. North Wales Race Equality Network - Professor Robert Moore - has played a key role in ensuring that we have a pan-Wales approach to this, as well as all of the community organisations who we funded, with the community mentors in every part of Wales who actually contributed to getting these actions, these goals, into the plan. It's been developed collaboratively, together, with black, Asian and minority ethnic people and, if we do get this right, then we can become truly anti-racist. We have to actually get rid of policies, systems, structures and processes that result in very different outcomes for ethnic minority people. I've already mentioned the fact that we have a rich contribution of black, Asian and minority ethnic people to our society, and it can be felt everywhere, in every sphere of life, but not enough has been done to ensure that all can play their part, and to have that opportunity and that confidence that they are not going to face barriers as they grow up, go through school, education, opportunities. It is important that we do have those goals and outcomes. I think you have actually referred to issues around crime and justice. Now, this is not devolved. I co-chair the policing partnership board with First Minister, and I think it's very important that, in fact, working together, in terms of devolved and non-devolved, we're trying to address this, because the criminal justice in Wales anti-racism action plan, alongside our anti-racist action plan, is going to be crucial in terms of ensuring that our partners in criminal justice - . And, of course, we would rather we were responsible for justice, and are pursuing the case - and, indeed, for policing, as, not your party, but this Chamber supported only a few weeks ago. But I think, when this is published, you will welcome, I'm sure, the criminal justice anti-racism action plan, because it is those police and crime commissioners and chief constables who've agreed to take this approach, and what they would like to see is one public service approach to advance race equality across Wales. I just want to say, in terms of hate crime, we fund the Wales hate support centre. It's run by Victim Support Cymru - 24/7 support, advocacy and advice, and also it's the first service in the UK to offer a national children-and-young-person-friendly hate crime service. And, of course, the campaign, actually, is part of our Hate hurts Wales campaign, which we've looked at, and it's going to help us identify where we need to address issues. The campaign highlighted the hugely negative impact of hate crime on victims in their own lives, and also referred to the bystanders who actually do not call out the racism that we all know about. I think it's important that we do see that race hate crime is recorded in Wales, and that our national hate crime statistics did show an increase, but it also highlights why our work in this area is needed, and that's why our hate crime in schools project is so important and our community cohesion programme as well. So, this is where we feel that Wales will lead the way with our anti-racist action plan, and we want you to be part of this, and I'm sure you will be.
Welsh: Wel, diolch yn fawr iawn, Altaf Hussain, am eich cyfraniad a'ch cwestiynau. Dechreuais fy natganiad drwy gyfeirio mewn gwirionedd at y ddadl honno a gynhaliwyd gennym y llynedd, pan wnaethom ni, y Senedd gyfan - . Yn wir, rwy'n cofio siarad â Darren Millar am y cynnig yr oeddem ni i gyd yn cytuno arno, bob plaid, fel y gwnaethom ni y flwyddyn flaenorol. Fe wnaethom ni gefnogi'r cynnig hwnnw'n llwyr i ymuno yn y frwydr i ddileu hiliaeth ac ymdrechu tuag at Gymru fwy cyfartal. Ac rwy'n credu y bydd y cynllun hwn yn ein helpu i gyflawni hyn mewn gwirionedd. Ni allwn gael dadl bob blwyddyn heb y math o newid yr ydych chi'n gwybod ac yr ydym ni'n gwybod bod rhaid i ni fynd i'r afael ag ef o ran yr hiliaeth sy'n difetha bywydau pobl yng Nghymru. A dyna pam yr ydym wedi bod yn glir iawn mai 'Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol' yw hwn ac mae ganddo gyfres gadarn o gamau gweithredu i'n helpu ni i wneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl yng Nghymru. Nawr, mae hwn yn fater o arweinyddiaeth; mae'n fater o gynrychiolaeth. Y bore yma cawsom 300 o bobl yn ymuno â'n lansiad rhithwir ac roedd pobl yn cytuno, er enghraifft, â'r ymgyrch dim goddefgarwch o ran hiliaeth, a arweiniwyd gan Gyngor Hil Cymru a TUC Cymru. Roedd pobl o bob rhan o Gymru yno. Mae Rhwydwaith Cydraddoldeb Hiliol Gogledd Cymru - yr Athro Robert Moore - wedi chwarae rhan allweddol yn y gwaith o sicrhau bod gennym ddull Cymru gyfan o ymdrin â hyn, yn ogystal â'r holl sefydliadau cymunedol a ariannwyd gennym, gyda'r mentoriaid cymunedol ym mhob rhan o Gymru a gyfrannodd mewn gwirionedd at sicrhau bod y camau hyn, y nodau hyn, yn rhan o'r cynllun. Fe'i datblygwyd ar y cyd, ynghyd â phobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig ac, os cawn hyn yn iawn, yna gallwn ddod yn wirioneddol wrth-hiliol. Rhaid i ni gael gwared ar bolisïau, systemau, strwythurau a phrosesau sy'n arwain at ganlyniadau gwahanol iawn i bobl o leiafrifoedd ethnig. Rwyf eisoes wedi sôn am y ffaith bod gennym gyfraniad cyfoethog gan bobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig yn ein cymdeithas, a gellir ei deimlo ym mhobman, ym mhob agwedd ar fywyd, ond nid oes digon wedi'i wneud i sicrhau bod pawb yn gallu chwarae eu rhan, a chael y cyfle hwnnw a'r hyder hwnnw nad ydyn nhw'n mynd i wynebu rhwystrau wrth iddyn nhw dyfu, wrth fynd drwy'r ysgol, addysg, cyfleoedd. Mae'n bwysig bod gennym y nodau a'r canlyniadau hynny. Rwy'n credu eich bod wedi cyfeirio mewn gwirionedd at faterion sy'n ymwneud â throseddu a chyfiawnder. Nawr, nid yw'r rhain wedi'u datganoli. Rwy'n cyd-gadeirio'r bwrdd partneriaeth plismona gyda'r Prif Weinidog, ac rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn, mewn gwirionedd, ein bod yn gweithio gyda'n gilydd, o ran materion sydd wedi'u datganoli a heb eu datganoli, ein bod yn ceisio mynd i'r afael â hyn, oherwydd bydd cynllun gweithredu gwrth-hiliol cyfiawnder troseddol yng Nghymru, ochr yn ochr â'n cynllun gweithredu gwrth-hiliol ni, yn hollbwysig o ran sicrhau bod ein partneriaid ym maes cyfiawnder troseddol - . Ac, wrth gwrs, byddai'n well gennym pe baem yn gyfrifol am gyfiawnder, ac yn mynd ar drywydd yr achos - ac, yn wir, am blismona, fel, nid eich plaid chi, fel y cefnogodd y Siambr hon ychydig wythnosau'n ôl. Ond rwy'n credu, pan gyhoeddir hyn, y byddwch yn croesawu, rwy'n siŵr, y cynllun gweithredu gwrth-hiliol cyfiawnder troseddol, oherwydd y comisiynwyr heddlu a throseddu a'r prif gwnstabliaid hynny sydd wedi cytuno i fabwysiadu'r dull hwn, a'r hyn yr hoffen nhw ei weld yw un dull gweithredu gwasanaeth cyhoeddus o hyrwyddo cydraddoldeb hiliol ledled Cymru. Rwyf eisiau dweud, o ran troseddau casineb, ein bod yn ariannu canolfan cymorth casineb Cymru. Mae'n cael ei rhedeg gan Cymorth i Ddioddefwyr Cymru - cymorth 24/7, eiriolaeth a chyngor, a hefyd dyma'r gwasanaeth cyntaf yn y DU i gynnig gwasanaeth troseddau casineb cenedlaethol sy'n ystyriol o blant a phobl ifanc. Ac, wrth gwrs, mae'r ymgyrch, mewn gwirionedd, yn rhan o'n hymgyrch Mae Casineb yn Brifo Cymru, yr ydym wedi edrych arni, ac mae'n mynd i'n helpu i nodi lle mae angen i ni fynd i'r afael â phroblemau. Tynnodd yr ymgyrch sylw at effaith negyddol iawn troseddau casineb ar ddioddefwyr yn eu bywydau eu hunain, a chyfeiriodd hefyd at y gwylwyr nad ydyn nhw mewn gwirionedd yn tynnu sylw at hiliaeth yr ydym i gyd yn gwybod amdani. Rwy'n credu ei bod yn bwysig ein bod yn gweld bod troseddau casineb hiliol yn cael eu cofnodi yng Nghymru, a bod ein hystadegau troseddau casineb cenedlaethol wedi dangos cynnydd, ond mae hefyd yn tynnu sylw at pam y mae angen ein gwaith yn y maes hwn, a dyna pam mae ein prosiect troseddau casineb mewn ysgolion mor bwysig, a'n rhaglen cydlyniant cymunedol hefyd. Felly, dyma lle yr ydym yn teimlo y bydd Cymru'n arwain y ffordd gyda'n cynllun gweithredu gwrth-hiliol, ac rydym eisiau i chi fod yn rhan o hyn, ac rwy'n siŵr y byddwch chi.