English: I'm pleased to be able to take part in this extremely important debate this afternoon. The powers that are contained within this Bill are, under the circumstances, given we're in extraordinary times, entirely appropriate and will, hopefully, give the Welsh Government additional tools that will help better equip the Government for the coming weeks and months. Admittedly, there are some provisions in this Bill that will seem extreme to many people and which could curb people's freedoms and, as someone who came into politics to champion the freedom of the individual, I too find some of the measures draconian, but given the seriousness of the situation, it's important to have these emergency powers as a last resort. But it is worth emphasising, as the Minister said, that these powers are being introduced on a temporary basis. Dirprwy Lywydd, if I can now turn to some of the specifics in this Bill. It contains important clauses in relation to the emergency registration of nurses and other health and care professionals under Schedule 1 to the Bill. And hopefully these clauses will help deal with any significant increase in the number of those needing medical care, as well as addressing any shortage in the level of approved staff who are able to help at this time. It's entirely appropriate that emergency registrations take place quickly and that our NHS workforce is as prepared as possible throughout this period. However, it's also important that there are the appropriate safeguards in place to ensure that those treating people are clinically safe to perform their roles. So, perhaps, in responding to today's debate, the Minister can tell us a little bit more about the checks and balances that will be in place here in Wales to ensure that any one advising or treating patients throughout this period are as capable as possible of doing so. In order to ease the burden on front-line staff, I note that the Bill also contains clauses in relation to emergency volunteering leave and compensation for emergency volunteers under Schedule 6 to the Bill. This is also crucial as it will help maximise the number of volunteers that are able to fill gaps in capacity and thereby help to safeguard essential services. For example, we know that there's a strong possibility that adult social care services will face a rise in demand and a reduced capacity arising from higher rates of staff absence. Therefore, it's understandable that local authorities should be able to prioritise care in order to protect life and reach speedy decisions without undertaking full Care Act 2014-compliant assessments. At the same time, the Bill introduces a new form of unpaid statutory leave, as well as powers to establish compensation schemes, which is entirely right to compensate for some loss of earnings and expenses incurred by volunteers. One of the key objectives of the Bill is to contain and slow the virus, and so it's vital that the Welsh Government has the powers in place to effectively meet this objective. Clause 49 provides for powers relating to potentially infectious persons under Schedule 20, and I appreciate that this clause may seem draconian to some people but, given yesterday's announcements, it will be important that police and immigration officers will now be able to direct individuals to stay at home or keep them at suitable locations for screening and assessment. It's hoped that these measures will go some way in filling the existing gaps in powers to ensure the screening and isolation of people who may be infected or contaminated with the virus and to ensure that constables can enforce health protection measures where necessary. Of course, both the UK Government and Welsh Government are working on the assumption that the vast majority of people in Britain will comply with the official public health advice, and as a result, this clause simply seeks to ensure that proportionate measures can be enforced if and when necessary. And I have to say that what we saw over the weekend in some places, where some people just disregarded advice and travelled to holiday destinations in certain parts of Wales, was totally irresponsible, and that's why these powers are necessary in order to prevent this from happening in the first place. I'm pleased that the Welsh Government took action yesterday to close caravan parks and tourist hotspots. Dirprwy Lywydd, we all have a role in ensuring that our constituents are aware of the latest guidance and that they are as informed as possible. Whilst I appreciate that the UK and Welsh Governments have made great efforts to advise the public of steps to take if they feel that they may have symptoms of the virus, there are still people contacting their Assembly Members for advice and support. As Joyce Watson said earlier, some are misinforming people online, so perhaps the Minister could tell us a little bit more about what the Welsh Government can do to widen the reach of its messaging so that we're not in a position where people are detained or isolated by force. There are also some very serious concerns surrounding the ways in which the deceased are managed with respect and dignity. I appreciate that this is a particularly sensitive issue, however, it's important to ensure that the administrative processes relating to the registration of births, deaths and stillbirths can operate effectively during the outbreak period. Dirprwy Lywydd, there are several other areas of the Bill that will be of significant importance to the people of Wales, and I hope the Welsh Government are examining how best to work with the provisions in this Bill. Whilst some provisions in the Bill may seem draconian, we must remember that these are unprecedented times, and as such, they call for unprecedented action. My colleagues and I will, of course, support this LCM and continue to do what we can to support both the Welsh Government and the UK Government to protect the people of Wales and mitigate the spread of this devastating virus. Thank you.
Welsh: Rwy'n falch o gael cymryd rhan yn y ddadl hynod bwysig hon y prynhawn yma. Mae'r pwerau sydd yn y Bil hwn, o dan yr amgylchiadau, o gofio ein bod ni mewn cyfnod eithriadol, yn gwbl briodol a byddan nhw, gobeithio, yn rhoi arfau ychwanegol i Lywodraeth Cymru a fydd yn helpu i baratoi'r Llywodraeth yn well ar gyfer yr wythnosau a misoedd i ddod. Mae'n rhaid cyfaddef bod rhai darpariaethau yn y Bil hwn a fydd yn ymddangos yn eithafol i lawer o bobl ac a allai gyfyngu ar ryddid pobl ac, fel un a ddaeth i wleidyddiaeth i hyrwyddo rhyddid yr unigolyn, rwyf innau hefyd yn gweld rhai o'r mesurau yn ddidostur, ond o gofio difrifoldeb y sefyllfa, mae'n bwysig cael y pwerau brys hyn fel dewis olaf. Ond mae'n werth pwysleisio, fel y dywedodd y Gweinidog, mai dros dro y mae'r pwerau hyn yn cael eu cyflwyno. Dirprwy Lywydd, os caf i nawr droi at rai o'r manylion yn y Bil hwn. Mae'n cynnwys cymalau pwysig yn ymwneud â chofrestru brys nyrsys a gweithwyr iechyd a gofal proffesiynol eraill o dan Atodlen 1 i'r Bil. A gobeithio y bydd y cymalau hyn yn helpu i ymdrin ag unrhyw gynnydd sylweddol yn nifer y rhai y mae angen gofal meddygol arnyn nhw, yn ogystal â mynd i'r afael ag unrhyw brinder yn lefel y staff cymeradwy sy'n gallu helpu ar hyn o bryd. Mae'n gwbl briodol bod cofrestriadau brys yn digwydd yn gyflym a bod ein gweithlu yn y GIG mor barod â phosibl drwy gydol y cyfnod hwn. Fodd bynnag, mae hefyd yn bwysig bod mesurau diogelu priodol ar waith i sicrhau bod y rhai sy'n trin pobl yn glinigol ddiogel i gyflawni eu swyddogaethau. Felly, efallai, wrth ymateb i'r ddadl heddiw, y gall y Gweinidog ddweud ychydig mwy wrthym ni am y rhwystrau a'r gwrthbwysau a fydd ar waith yma yng Nghymru i sicrhau bod unrhyw un sy'n cynghori neu'n trin cleifion drwy gydol y cyfnod hwn mor alluog â phosibl i wneud hynny. Er mwyn ysgafnhau'r baich ar staff rheng flaen, nodaf fod y Bil hefyd yn cynnwys cymalau yn ymwneud ag absenoldeb gwirfoddoli mewn argyfwng ac iawndal ar gyfer gwirfoddolwyr brys o dan Atodlen 6 y Bil. Mae hyn hefyd yn hollbwysig gan y bydd yn helpu i gael cymaint â phosibl o wirfoddolwyr sy'n gallu llenwi bylchau mewn capasiti a thrwy hynny helpu i ddiogelu gwasanaethau hanfodol. Er enghraifft, rydym ni'n gwybod bod posibilrwydd cryf y bydd gwasanaethau gofal cymdeithasol i oedolion yn wynebu cynnydd yn y galw a llai o allu i ymdrin â chyfraddau uwch o absenoldeb staff. Felly, mae'n ddealladwy y dylai awdurdodau lleol allu blaenoriaethu gofal er mwyn diogelu bywyd a chyrraedd penderfyniadau cyflym heb ddilyn asesiadau cydymffurfiad llawn Deddf Gofal 2014. Ar yr un pryd, mae'r Bil yn cyflwyno math newydd o absenoldeb statudol di-dâl, yn ogystal â phwerau i sefydlu cynlluniau digolledu, sy'n gwbl briodol i wneud iawn am y golled o ran enillion a threuliau gwirfoddolwyr. Un o amcanion allweddol y Bil yw cyfyngu ac arafu'r feirws, ac felly mae'n hanfodol bod gan Lywodraeth Cymru y pwerau ar waith i gyflawni'r amcan hwn yn effeithiol. Mae cymal 49 yn darparu ar gyfer pwerau sy'n ymwneud ag unigolion a allai fod yn heintus o dan Atodlen 20, ac rwy'n gwerthfawrogi y gall y cymal hwn ymddangos yn ddidostur i rai pobl ond, yng sgil cyhoeddiadau ddoe, mae'n bwysig y bydd swyddogion yr heddlu a mewnfudo erbyn hyn yn gallu cyfarwyddo unigolion i aros gartref neu eu cadw mewn lleoliadau addas ar gyfer sgrinio ac asesu. Gobeithio y bydd y mesurau hyn yn mynd rywfaint o'r ffordd i lenwi'r bylchau presennol mewn pwerau i sicrhau sgrinio ac ynysu pobl a allai fod wedi eu heintio neu wedi eu halogi â'r feirws ac i sicrhau y gall cwnstabliaid orfodi mesurau diogelu iechyd pan fo hynny'n angenrheidiol. Wrth gwrs, mae Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru yn gweithio ar y dybiaeth y bydd y mwyafrif helaeth o bobl ym Mhrydain yn cydymffurfio â chyngor swyddogol iechyd y cyhoedd, ac o ganlyniad, dim ond ceisio sicrhau y gall mesurau cymesur gael eu gorfodi pan ac os yw hynny'n angenrheidiol y mae'r cymal hwn yn ei wneud. Ac mae'n rhaid i mi ddweud bod yr hyn a welsom ni dros y penwythnos mewn rhai lleoedd, pan oedd rhai pobl ddim ond yn diystyru cyngor ac yn teithio i gyrchfannau gwyliau mewn rhai rhannau o Gymru, yn gwbl anghyfrifol, a dyna pam y mae angen y pwerau hyn er mwyn atal hyn rhag digwydd yn y lle cyntaf. Rwy'n falch bod Llywodraeth Cymru wedi cymryd camau ddoe i gau meysydd carafanau a mannau sy'n boblogaidd gan dwristiaid. Dirprwy Lywydd, mae gan bob un ohonom ni ran mewn sicrhau bod ein hetholwyr yn ymwybodol o'r canllawiau diweddaraf a'u bod yn cael cymaint o wybodaeth â phosibl. Er fy mod i'n gwerthfawrogi bod Llywodraethau Cymru a'r DU wedi ymdrechu'n daer i gynghori'r cyhoedd ar y camau i'w cymryd os ydyn nhw'n teimlo bod ganddyn nhw symptomau'r feirws, mae pobl yn dal i gysylltu â'u Haelodau Cynulliad i gael cyngor a chymorth. Fel y dywedodd Joyce Watson yn gynharach, mae rhai yn camhysbysu pobl ar-lein, felly efallai y gallai'r Gweinidog ddweud ychydig mwy wrthym ni ynghylch yr hyn y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i ehangu cyrhaeddiad ei negeseuon fel nad ydym ni mewn sefyllfa lle mae pobl yn cael eu cadw neu eu hynysu drwy orfodaeth. Mae rhai pryderon difrifol iawn hefyd ynghylch y modd y mae'r rhai sydd wedi marw yn cael ei reoli gyda pharch ac urddas. Rwy'n gwerthfawrogi bod hwn yn fater arbennig o sensitif, ond er hynny, mae'n bwysig sicrhau bod y prosesau gweinyddol sy'n ymwneud â chofrestru genedigaethau, marwolaethau a marw-enedigaethau yn gallu gweithredu'n effeithiol yn ystod cyfnod yr achosion. Dirprwy Lywydd, mae sawl maes arall yn y Bil a fydd o bwysigrwydd sylweddol i bobl Cymru, ac rwy'n gobeithio bod Llywodraeth Cymru yn ystyried sut orau i weithio gyda'r darpariaethau yn y Bil hwn. Er bod rhai darpariaethau yn y Bil yn ymddangos yn ddidostur, mae'n rhaid i ni gofio ein bod mewn amseroedd digynsail, ac oherwydd hynny, maen nhw'n galw am gamau na welwyd eu tebyg o'r blaen. Bydd fy nghyd-Aelodau a minnau, wrth gwrs, yn cefnogi'r cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn ac yn parhau i wneud yr hyn a allwn i gefnogi Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU i amddiffyn pobl Cymru a lliniaru lledaeniad y feirws dinistriol hwn. Diolch.