English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Today, I'm launching the formal consultation for the proposed Welsh housing quality standard 2023. The original WHQS, as it's colloquially known, was introduced in 2002 to boost the quality of social housing in Wales. Together with our social landlord delivery partners, we have invested billions of pounds over two decades to significantly improve and maintain the quality of social homes across Wales through the WHQS, and it has really worked. By the end of 2020, 99 per cent of social housing in Wales met the original WHQS, a standard that is much more demanding than in any of the other home nations. WHQS has always been an anti-poverty standard, ensuring high-quality housing to some of our most vulnerable households and communities. Spanning six administrations, WHQS is an example of how Governments can, indeed, take the long view, investing in long-term policies and programmes, with long-term funding models. We've enabled social landlords to confidently invest over the long term in assets and communities, and this has resulted in driving up the standard of social housing in Wales. Everyone accepts that living in a quality home brings benefits to both the physical and mental well-being of those who live in them. Indeed, the pandemic has fundamentally shifted how people live, how they feel about their homes and what they expect from them. Now is the right time for the standard to be reviewed, acknowledging this shift, as well as the unprecedented cost-of-living crisis facing the people of Wales. And in doing so, we must raise the bar again, going further to ensure social homes meet not just refreshed expectations, but, of course, respond to the climate change emergency by reducing the carbon emissions from social housing. The proposed standard for WHQS 2023 builds on the excellent achievements of its predecessor. The new standard keeps anti-poverty requirements at its heart, introducing the requirement to provide flooring throughout the home at each new tenancy, improve energy efficiency and minimise exposure to noise, with the aim of putting more money in tenants' pockets and supporting their comfort and well-being. It also introduces water efficiency standards and encourages landlords to consider biodiversity opportunities. The proposed standard aims to be bold, but ultimately achievable. We aim with our consultation to ensure that the voice of the sector is taken into account in finalising these standards, and getting them just right. I make no apology for proposing what some will see as a bold approach; I'm determined the standards bar should be raised again. In the face of the cost-of-living crisis and climate change emergency, we cannot stand still. We must continue to push progress and set standards to address decarbonisation through a variety of measures in existing social housing. The technical elements of the standard have been supported by experts who have looked at what else is happening across the UK and wider afield, and helped to develop a proposed standard that keeps Wales at the front line of decarbonising social housing. The voices of over 900 tenants have been heard to formulate a new standard that reflects their needs, wants and aspirations for their homes. And we have worked very closely with a wide range of stakeholders, listening and taking into account their concerns and challenges during the drafting of the proposed new standard. This collaborative approach has underpinned the development of the WHQS 2023 so far, and will continue to underpin our approach to consulting on and refining the standards moving forward. The proposed WHQS 2023 standards will be published for consultation from 11 May and will be open for stakeholders to respond for 12 weeks. Our social housing tenants deserve these standards to be the very best we can make them. Meeting our Net Zero Wales targets requires us to make determined progress and I believe these standards will help drive this progress. My firm hope is that these standards will not only be brought to bear for social housing, but that in future other tenures may consider how they too might meet and exceed these expectations, and I encourage views through the consultation on how this standard can work for everyone. Diolch.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Heddiw, rwy'n lansio'r ymgynghoriad ffurfiol ar gyfer safon ansawdd tai arfaethedig Cymru 2023. Cyflwynwyd y SATC wreiddiol, fel y gelwir hi, yn 2002 ar gyfer gwella ansawdd tai cymdeithasol yng Nghymru. Ynghyd â'n partneriaid cyflenwi landlordiaid cymdeithasol, rydym ni wedi buddsoddi biliynau o bunnau dros ddau ddegawd i wella a chynnal ansawdd cartrefi cymdeithasol mewn ffordd sylweddol ledled Cymru drwy gyfrwng y SATC, ac fe weithiodd hynny i raddau helaeth iawn. Erbyn diwedd 2020, roedd 99 y cant o dai cymdeithasol yng Nghymru yn cyrraedd y SATC wreiddiol, safon sy'n llawer mwy heriol nag yn unrhyw un o wledydd eraill y DU. Mae'r SATC bob amser wedi bod yn safon wrthdlodi, gan sicrhau tai o ansawdd uchel i rai o'n cartrefi a'n cymunedau mwyaf agored i niwed. Yn rhychwantu chwe gweinyddiaeth, mae'r SATC yn enghraifft o sut y gall Llywodraethau, yn wir, edrych i'r hirdymor, gan fuddsoddi mewn polisïau a rhaglenni hirdymor, gyda modelau ariannu hirdymor. Rydym ni wedi galluogi landlordiaid cymdeithasol i fuddsoddi gyda hyder mewn asedau a chymunedau yn yr hirdymor, ac mae hyn wedi arwain at godi safon tai cymdeithasol yng Nghymru. Mae pawb yn derbyn bod ymgartrefu mewn cartref o safon yn dod â manteision i lesiant corfforol a meddyliol y rhai sy'n trigo ynddyn nhw. Yn wir, mae'r pandemig wedi newid dulliau pobl o fyw, sut maen nhw'n teimlo am eu cartrefi a'u disgwyliadau yn hynny o beth. Hon yw'r adeg iawn i adolygu'r safon, gan gydnabod y newid hwn, yn ogystal â'r argyfwng costau byw digynsail sy'n wynebu pobl Cymru. Ac wrth wneud hynny, mae'n rhaid i ni godi'r safon eto, gan fynd ymhellach i sicrhau bod cartrefi cymdeithasol yn bodloni nid yn unig y disgwyliadau newydd, ond, wrth gwrs, eu bod nhw'n ymateb i'r argyfwng newid hinsawdd gan leihau'r allyriadau carbon a achosir gan dai cymdeithasol. Mae'r safon arfaethedig ar gyfer SATC 2023 yn adeiladu ar gyflawniadau rhagorol ei rhagflaenydd. Mae'r safon newydd yn cadw at ofynion wrthdlodi yn ei gofynion hi, gan gyflwyno'r gofyniad i ddarparu lloriau drwy'r cartref i gyd ym mhob tenantiaeth newydd, gwella effeithlonrwydd ynni a lleihau amlygiad i sŵn, gyda'r nod o roi mwy o arian ym mhocedi'r tenantiaid a chefnogi eu cysur a'u llesiant nhw. Fe fydd hefyd yn cyflwyno safonau o ran effeithlonrwydd gyda dŵr ac yn annog landlordiaid i ystyried cyfleoedd o ran bioamrywiaeth. Mae'r safon arfaethedig yn ceisio bod yn uchelgeisiol, ond yn gyraeddadwy yn y pen draw. Ein nod ni o ran yr ymgynghoriad yw sicrhau bod llais y sector yn cael ei ystyried wrth gwblhau'r safonau hyn, a'u cael nhw'n hollol iawn. Nid wyf i'n ymddiheuro am gynnig yr hyn y bydd rhai yn ei ystyried yn ddull beiddgar; rwy'n benderfynol y dylid codi'r safonau eto. Yn wyneb yr argyfwng costau byw a'r argyfwng newid hinsawdd, nid ydym ni'n gallu sefyll yn ein hunfan. Mae'n rhaid i ni barhau i wthio cynnydd a gosod safonau i fynd i'r afael â datgarboneiddio drwy amrywiaeth o fesurau gyda'r tai cymdeithasol presennol. Cefnogwyd yr elfennau technegol yn y safon gan arbenigwyr sydd wedi edrych ar beth arall sy'n digwydd ledled y DU a thu hwnt, ac wedi helpu i ddatblygu safon arfaethedig sy'n cadw Cymru ar y rheng flaen o ran datgarboneiddio tai cymdeithasol. Fe glywyd lleisiau dros 900 o denantiaid wrth lunio'r safon newydd sy'n adlewyrchu eu hanghenion nhw, eu dymuniadau a'u dyheadau nhw ar gyfer eu cartrefi. Ac rydym ni wedi gweithio yn agos iawn gydag ystod eang o randdeiliaid, gan wrando ac ystyried eu pryderon a'u heriau nhw wrth ddrafftio'r safon arfaethedig newydd hon. Mae'r dull cydweithredol hwn wedi bod yn sail i ddatblygiad SATC 2023 hyd yn hyn, ac fe fydd honno'n parhau i fod yn sail i'n dull ni o ymgynghori ar y safonau a'u mireinio nhw wrth symud ymlaen. Fe fydd safonau arfaethedig SATC 2023 yn cael eu cyhoeddi ar gyfer ymgynghoriad o 11 o fis Mai ac fe fyddan nhw'n agored i randdeiliaid ymateb am 12 wythnos. Mae ein tenantiaid tai cymdeithasol ni'n haeddu'r safonau gorau posibl y gallwn ni eu llunio. Mae cyrraedd ein nodau ni o ran Sero Net Cymru yn ei gwneud hi'n ofynnol i ni wneud cynnydd pendant ac rwyf i o'r farn y bydd y safonau hyn yn helpu i lywio'r cynnydd hwn. Fy ngobaith pybyr i yw y bydd y safonau hyn nid yn unig yn cael eu dwyn i'r amlwg ar gyfer tai cymdeithasol, ond y gallai deiliadaethau eraill hefyd ystyried yn y dyfodol sut y gellid bodloni a rhagori ar y disgwyliadau hyn, ac rwy'n annog rhoi safbwyntiau drwy'r ymgynghoriad ynglŷn â sut y gallai'r safon hon weithio i bawb. Diolch.