English: In terms of your extremely important aim of delivering a more sustainable, localised food system and strengthening the public procurement aspect, certainly this is something Plaid Cymru's always supported and we want to see an increase in the number and viability of local food supply systems. Currently, too much Welsh produce is being shipped out of Wales for processing, with the loss of much needed added value. We need to increase the processing capacity of Wales as a whole, and reversing the loss of local processing capacity will be a positive step for the communities that live and work in rural areas, and for animal welfare and to tackle the climate change agenda. Professor Roberta Sonnino of Cardiff University described public procurement as the most powerful tool available to Governments to shape sustainable food economies, and I quote: 'It's an enormous percentage of our GDP, normally 13, 14 per cent in European countries, up to 70 per cent in developing countries, so it is a golden opportunity to decide what kind of food markets do we want to create, for whom and how.' And as we all know, about 51 per cent of Welsh milk is processed beyond our borders, and 72 per cent of Welsh cattle are slaughtered outside of Wales. This doesn't make sense to me at all. And to fix this, we need to localise supply chains, and we need the ambitious targets for public procurement. Just imagine the joint economic and environmental benefits if 75 per cent of food procurement in Wales was sought from local suppliers. It's estimated that at local government level, an increase of 1 per cent in local procurement can lead to hundreds of new jobs created, or jobs protected.
Welsh: Mewn perthynas â'ch nod eithriadol o bwysig o ddarparu system fwyd fwy cynaliadwy, mwy lleol a chryfhau'r agwedd caffael cyhoeddus, yn sicr mae hyn yn rhywbeth y mae Plaid Cymru bob amser wedi ei gefnogi ac rydym am weld cynnydd yn nifer a hyfywedd systemau cyflenwi bwyd lleol. Ar hyn o bryd, mae gormod o gynnyrch o Gymru yn cael ei gludo allan o Gymru i'w brosesu, gan golli gwerth ychwanegol mawr ei angen. Mae angen inni gynyddu capasiti prosesu Cymru gyfan, a bydd gwrthdroi colli capasiti prosesu lleol yn gam cadarnhaol i'r cymunedau sy'n byw ac yn gweithio mewn ardaloedd gwledig, ac i les anifeiliaid, ac i fynd i'r afael â'r agenda newid hinsawdd. Disgrifiodd yr Athro Roberta Sonnino o Brifysgol Caerdydd gaffael cyhoeddus fel yr offeryn mwyaf pwerus sydd ar gael i Lywodraethau ar gyfer llunio economïau bwyd cynaliadwy, ac rwy'n dyfynnu: 'Mae'n ganran enfawr o'n cynnyrch domestig gros, sydd fel arfer yn 13, 14 y cant yng ngwledydd Ewrop, a hyd at 70 y cant mewn gwledydd sy'n datblygu, felly mae'n gyfle euraidd i benderfynu pa fath o farchnadoedd bwyd rydym am eu creu, i bwy a sut. ' Ac fel y gŵyr pawb ohonom, mae tua 51 y cant o laeth Cymru yn cael ei brosesu y tu hwnt i'n ffiniau, ac mae 72 y cant o wartheg Cymru yn cael eu lladd y tu allan i Gymru. Nid yw hyn yn gwneud synnwyr o gwbl i mi. Ac er mwyn datrys hyn, mae angen inni leoleiddio cadwyni cyflenwi, ac rydym angen targedau uchelgeisiol ar gyfer caffael cyhoeddus. Dychmygwch y manteision economaidd ac amgylcheddol fel ei gilydd pe bai 75 y cant o'r bwyd a gaiff ei gaffael yng Nghymru yn cael ei ddarparu gan gyflenwyr lleol. Ar lefel llywodraeth leol, amcangyfrifir y gall cynnydd o 1 y cant mewn caffael lleol arwain at greu neu ddiogelu cannoedd o swyddi.