English: May I congratulate the Llywydd on introducing the statement today, and also welcome the statement and what's included in it? Specifically, then, I would like to strongly support the intention to reduce the minimum voting age to 16 for the 2020-1 Assembly election. I realise that we are at the very early stages of this Bill and that it will come before the Constitutional and Legislative Affairs Committee for further scrutiny at Stage 1. So, as you've already mentioned, we're at the beginning of the journey now, but we might as well say that we agree fundamentally with what you had to say? I recall, in the third Assembly - and it was an Assembly at that point - the local government committee crossed the seas to Europe to look at voting ages and voting systems and so on, and we visited countries such as Denmark and Sweden, and what became apparent there was that teenagers were being educated about the various political parties - in countries such as Denmark. They learned exactly what the local 'Labour' party stood for, what the local 'Plaid Cymru' equivalent stood for, in a way that was simply educational, and people accepted that. And that was a means of informing people about what their different views meant, and that has worked in Denmark over a period of years. I think that was the substance of what was happening in Sweden too. You could see how children and young people took an interest, a real interest, in the voting system and tended to be more willing to use their votes. So, that was the evidence that we received when we sought the real facts overseas. So, I'm sure that the Constitutional and Legislative Affairs Committee will need to go abroad again to see whether those views have changed. But, certainly, there are other nations in the vanguard in this regard. Because as David Melding has already said, the evidence that we received from that evidence gathering is: if people don't vote in the first two elections where they are qualified to vote, they never will vote. I think that's the importance of reducing the voting age to 16, whilst that enthusiasm is still there, and ensuring that young people have the confidence, before leaving home, to vote. They are far more likely to vote in that scenario. We've seen that same enthusiasm with our Youth Parliament. Those of us who have been involved and have been meeting with our youth parliamentarians - some of whom are very young - you just see how enthusiastic they are about the whole process. Because there are a number of injustices out there, and they want to do something about it, and they know that the political process is the way to deal with those injustices, in relation to language, the environment, or whatever it is may be, and they are very enthusiastic. In a way, some people have become disillusioned with political systems. I don't see that with our young people, and I think it's important to emphasise that point. I see that time is against us, and I can see that the Deputy Llywydd is looking at me, so I will just mention a point on the name of this institution. I think it deserves the name 'Senedd', because, as you've already mentioned, we have taken that step from being an Assembly that had no powers and no taxation powers. We now have legislative powers, primary legislative powers, and the power to levy tax - that is, we are a Senedd, so why not name ourselves 'Senedd'? We would then be on a par with the Parliament in Scotland and the Parliament in Westminster. I understand that there is some sensitivity around this, and of course we will be scrutinising the Bill line by line, but I also believe that as we have taken that step to become a Senedd, then surely we should call ourselves 'Senedd'. Thank you very much.
Welsh: A allaf longyfarch y Llywydd ar gyflwyno'r datganiad yma heddiw, a hefyd groesawu, yn sylfaenol, y datganiad ar beth sydd yma o'm blaenau ni? Yn benodol, felly, buaswn i'n cefnogi'n gryf y bwriad i ostwng yr isafswm oedran pleidleisio lawr i 16 ar gyfer etholiadau'r Cynulliad 2020-1. Dwi'n sylweddoli ein bod ni'n gynnar iawn yn nhaith y Bil yma rŵan ac y bydd yn dod o flaen y pwyllgor cyfansoddiadol i gael rhagor o graffu a gogyfer Cyfnod 1. Felly, fel dŷch chi wedi cyfeirio eisoes, ar ddechrau'r daith rydyn ni rŵan, ond man a man inni gytuno'n sylfaenol efo beth dŷch chi wedi'i ddweud. Dwi'n cofio, yn y trydydd Cynulliad, pan oedd e'n Gynulliad, bryd hynny, aeth y pwyllgor llywodraeth leol dros y dŵr i Ewrop i edrych ar systemau pleidleisio ac oedrannau pleidleisio ac ati, ac aethon ni i lefydd fel Denmarc a Sweden, a beth oedd yn dod yn amlwg yn fanna oedd bod plant yn eu harddegau yn derbyn addysg am y gwahanol bleidiau gwleidyddol - yng ngwledydd fel Denmarc. Hynny yw, roedden nhw'n olrhain yn union beth oedd y blaid 'Lafur' leol yn sefyll amdano fe, beth oedd y 'Plaid Cymru' lleol yn sefyll amdano fe, mewn ffordd a oedd jest yn addysgiadol. Roedd pobl yn derbyn hynny; roedd hynny'n ffordd o ddweud wrth bobl beth oedd y gwahanol safbwyntiau yn eu golygu. Mae hynny wedi gweithio yn Nenmarc dros y blynyddoedd. Dwi'n credu dyna hefyd oedd sylwedd beth oedd yn digwydd yn Sweden hefyd, ac roeddech chi'n gallu gweld fel oedd y plant a phobl ifanc â diddordeb heintus, felly, yn y system bleidleisio, ac yn tueddu i fod yn fwy parod i bleidleisio. Felly, dyna oedd swm a sylwedd y dystiolaeth gwnaethon ni ei derbyn pan aethon ni i ffeindio allan y ffeithiau go iawn, felly, dros y dŵr. Felly, bydd angen i'r pwyllgor cyfansoddiadol fynd dros y dŵr unwaith eto i weld a ydy'r safbwynt yna wedi newid. Ond, yn bendant, mae yna rai gwledydd eraill ar flaen y gad yn y math hwn o beth. Achos fel y dywedodd David Melding eisoes, y dystiolaeth hefyd y cawson ni o'r daith yna oedd: os nad ydy pobl yn pleidleisio am y ddau dro cyntaf lle gallan nhw bleidleisio, dŷn nhw byth yn mynd i bleidleisio. Dyna beth yw hanfod pwysigrwydd, dwi'n credu, gostwng yr oedran pleidleisio i 16, tra bod y brwdfrydedd heintus yna i gael, ac i wneud yn siŵr bod yr hyder gan bobl ifanc, cyn iddyn nhw adael eu cartref, i bleidleisio, ac maen nhw'n llawer mwy tebyg o bleidleisio wedyn. Rydyn ni wedi gweld yr un un brwdfrydedd yna efo'n Senedd Ieuenctid ni. Y rhai ohonon ni sydd wedi bod ynghlwm ac yn cyfarfod efo Aelodau'r Senedd Ieuenctid - rhai ohonyn nhw'n ifanc iawn - rŷch chi'n gweld pa mor frwdfrydig ydyn nhw am yr holl broses. Achos mae yna sawl math o anghyfiawnder allan yn fanna ac maen nhw eisiau gwneud rhywbeth amdano fe, ac maen nhw'n gwybod mai'r broses wleidyddol ydy'r ffordd i wneud rhywbeth am y gwahanol anghyfiawnderau - boed am iaith, amgylchedd, beth bynnag - ac maen nhw'n wirioneddol frwdfrydig dros y peth. Mewn ffordd, mae rhai pobl wedi'u dadrithio efo'r systemau gwleidyddol. Dwi ddim yn gweld hynny efo'n pobl ifanc, felly. Rydw i'n credu ei bod hi'n bwysig pwysleisio'r pwynt yna. Dwi'n gweld bod yr amser yn llamu ymlaen, a dwi'n gweld y ffordd y mae'r Dirprwy Lywydd yn edrych arnaf i, felly fe wnaf i jest crybwyll y pwynt ynglŷn ag enw'r sefydliad yma. Dwi'n credu ei fod yn teilyngu cael ei enwi yn 'Senedd', achos, fel dŷch chi wedi cyfeirio eisoes, dŷn ni wedi gwneud y cam yna rŵan o fod yn Gynulliad oedd â dim pwerau, a dim pwerau dros drethu. Dŷn ni rŵan gyda phwerau deddfu cynradd, a gyda'r pwerau i godi trethi - hynny yw, dŷn ni yn Senedd, felly beth am gael enw fel 'Senedd', yn gydradd, felly, yn nhermau enwau, efo'r Senedd sydd yn yr Alban, a hyd yn oed efo'r Senedd sydd yn San Steffan. Dwi'n deall ambell i sensitifrwydd, ac wrth gwrs mi fyddwn ni'n craffu, llinell wrth linell, ar hyn, ond dwi hefyd yn credu ein bod ni wedi gwneud y cam yna i fod yn Senedd - man a man jest dweud, 'Ie, dŷn ni yn Senedd.' Diolch yn fawr.