English: It's my birthday in a month's time, and it's often a fairly depressing experience as you get older, because you just assume that your youthful expectations of never-ending progress where people respond to evidence and experience will be an ever onward trajectory. But this debate this afternoon calls those assumptions into question. I was listening to Desert Island Discs earlier and Charlie Brooker, the comedian, who is a little older than me, said that in his twenties he used to shout at the tv, but nowadays instead of clenching his fists and throwing plates around he just gets slightly weepy and despairing. And I felt slightly weepy and despairing reading the motion and hearing some of the arguments that have been put forward. We're saying the same thing and doing the same thing over and over again, and bemoaning the fact we're getting the same results. Russell George began with a catalogue of congestion overspend and delays, and yet saw no need to rethink our approach. Adam Price bemoaned the decline in spending on roads, whilst quoting the fact that we're still spending hundreds of millions on them, and in fact then went on to conflate casualties on rural roads with the fact that we weren't spending enough, whereas the evidence shows that most deaths on rural roads are young drivers who are speeding, and actually road casualties are going down. So, I'm not sure that argument particularly holds water. Adam Price from a sedentary position says, 'Not in Wales'. In Wales it's still the case that the primary cause of death is speeding by young drivers. So, yes, in Wales, we need to rethink our approach because we're doing the same again. Roads are not the problem - congestion is the problem, and we're banging our head against the wall throwing hundreds of millions of pounds - billions of pounds, indeed - on the same solution. We've heard for years about a war on the motorists, but the evidence points to the opposite. In the last couple of weeks, we've seen the cost of travelling by car over the Severn bridge going down because of VAT, and the cost of travelling by rail going up. If you were to travel from Cardiff to Bristol by car it will cost you £275 less, whereas a season ticket on the train will cost £100 more. We're making road travel cheaper and public transport more expensive. It's all very well for all the parties in this Chamber to pay lip service to the need to improve public transport when we're putting our investment into road building and we do not have the money to spend on the alternatives. And the money going into road building is not being controlled properly, so we have the overspends that have already been mentioned. The Heads of the Valleys road: it was meant to cost £44 million per mile - per mile. It's now going to cost £54 million per mile, a 23 per cent overspend not to create a new road but just to add a bit on to the existing road to dual it. Two years ago people were saying that the new black route would cost way below £1 billion. The public inquiry has been told it's going to cost £1.1 billion, and the deal that's been announced with Associated British Ports for them to withdraw their objection has resulted in them getting £136 million of public money for their private company to make works in Newport docks means that the cost of that project will go up, plus the delays. So, I'd like the Cabinet Secretary to let us know what the estimate of the costs now are for the black route, and whether or not that figure does include VAT. But I'm pretty sure in saying that it's not going to stick at the £1.1 billion figure for long, and in the light of the overspends on the Heads of the Valleys route, that figure has little credibility in the industry. It's going to be far closer to £1.5 billion and possibly £2 billion by the end of it. In the motion from the Conservatives, point 3 acknowledges the importance of a fit-for-purpose and proper-functioning road network for the long-term development of the Welsh economy. Well, I'd say, Llywydd, that the long-term health of the Welsh economy relies on multiple factors, not least a healthy workforce free from air pollution and obesity, and a stable climate free from flash flooding and extreme weather brought about by rising temperatures. Some of the biggest economic challenges Wales has ever faced are coming to us at alarming speed, and instead of facing these challenges head on, we are wedding ourselves to existing orthodoxies, the facts of which have never been checked. When a road is built on these fantastical numbers that have been quoted this afternoon, there's never any evaluation after the event to see whether or not these actually stack up. The fact of the matter is that roads don't build economies, ideas do. So, I can't support this motion nor can I support the amendment 3, because while Plaid Cymru may not be happy spending this money on the black route, they're quite happy to squander it on the blue route, which will not only bring misery to thousands of people in Newport but it will not address the underlying problem. Llywydd, Radio 2 announced today that they're extending their drivetime slot by an hour to 8.00 p.m. What clearer sign could there be of growing congestion? At this rate, Simon Mayo will be on until midnight and we'll all be clamouring for more roads even then.
Welsh: Mae fy mhen-blwydd mewn mis, ac yn aml mae'n brofiad eithaf digalon wrth i chi fynd yn hŷn, oherwydd rydych yn tybio y bydd eich disgwyliadau pan yn ifanc o gynnydd diddiwedd lle bydd pobl yn ymateb i dystiolaeth a phrofiad yn llwybr tuag ymlaen bob amser. Ond mae'r ddadl hon y prynhawn yma yn cwestiynu'r rhagdybiaethau hynny. Roeddwn yn gwrando ar Desert Island Discs yn gynharach a dywedodd Charlie Brooker, y digrifwr, sydd ychydig yn hŷn na mi, ei fod yn arfer gweiddi ar y teledu pan oedd yn ei ugeiniau, ond y dyddiau hyn yn hytrach na chau ei ddyrnau a thaflu platiau o gwmpas, mae'n mynd ychydig yn ddagreuol ac yn ofidus. Ac roeddwn yn teimlo ychydig yn ddagreuol ac yn ofidus wrth ddarllen y cynnig a chlywed rhai o'r dadleuon a gyflwynwyd. Rydym yn dweud yr un peth ac yn gwneud yr un peth drosodd a throsodd, ac yn cwyno am ein bod yn cael yr un canlyniadau. Dechreuodd Russell George gyda chatalog o dagfeydd, gorwariant ac oedi, ac eto nid oedd yn gweld unrhyw angen i ailystyried ein dull o weithredu. Roedd Adam Price yn cwyno am y gostyngiad yn y gwariant ar ffyrdd, gan ddyfynnu'r ffaith ein bod yn dal i wario cannoedd o filiynau arnynt, ac mewn gwirionedd aeth ymlaen wedyn i gyfuno damweiniau ar ffyrdd gwledig â'r ffaith nad ydym yn gwario digon, er bod y dystiolaeth yn dangos mai gyrwyr ifanc yn goryrru yw'r rhan fwyaf o farwolaethau ar ffyrdd gwledig, ac mewn gwirionedd mae nifer damweiniau ar y ffyrdd yn gostwng. Felly, nid wyf yn siŵr fod y ddadl honno'n dal dŵr. Mae Adam Price yn dweud ar ei eistedd, 'Nid yng Nghymru'. Yng Nghymru, mae'n dal yn wir mai goryrru gan yrwyr ifanc yw'r prif achos marwolaeth. Felly, oes, yng Nghymru, mae'n rhaid inni ailystyried ein dull o weithredu oherwydd ein bod yn gwneud yr un peth eto. Nid ffyrdd yw'r broblem - tagfeydd yw'r broblem, ac rydym yn taro ein pennau yn erbyn y wal a thaflu cannoedd o filiynau o bunnoedd - biliynau o bunnoedd, yn wir - at yr un ateb. Rydym wedi clywed ers blynyddoedd am ryfel yn erbyn y gyrwyr, ond mae'r dystiolaeth yn dynodi'r gwrthwyneb. Yn ystod yr ychydig wythnosau diwethaf, rydym wedi gweld y gost o deithio mewn car dros bont Hafren yn gostwng oherwydd TAW, a chost teithio ar y rheilffyrdd yn codi. Pe baech yn teithio o Gaerdydd i Fryste mewn car byddai'n costio £275 yn llai i chi, ond bydd tocyn tymor ar y trên yn costio £100 yn fwy. Rydym yn gwneud teithio ar y ffyrdd yn rhatach a thrafnidiaeth gyhoeddus yn ddrutach. Hawdd y gall pob plaid yn y Siambr hon roi cefnogaeth arwynebol i'r angen i wella trafnidiaeth gyhoeddus tra'n buddsoddi mewn adeiladu ffyrdd fel nad oes gennym arian i'w wario ar y dewisiadau eraill. Ac nid yw'r arian sy'n mynd tuag at adeiladu ffyrdd yn cael ei reoli'n iawn, felly mae gennym y gorwariant a grybwyllwyd eisoes. Ffordd Blaenau'r Cymoedd: roedd i fod i gostio £44 miliwn y filltir - y filltir. Bellach mae'n mynd i gostio £54 miliwn y filltir, gorwariant o 23 y cant, nid i greu ffordd newydd ond i ychwanegu tamaid at y ffordd bresennol i'w deuoli, dyna i gyd. Ddwy flynedd yn ôl roedd pobl yn dweud y byddai'r llwybr du newydd yn costio ymhell o dan £1 biliwn. Dywedwyd wrth yr ymchwiliad cyhoeddus y byddai'n costio £1.1 biliwn, ac mae'r fargen sydd wedi'i chyhoeddi gydag Associated British Ports er mwyn iddynt dynnu eu gwrthwynebiad yn ôl gan arwain at roi £136 miliwn o arian cyhoeddus i'w cwmni preifat i wneud gwaith yn nociau Casnewydd, yn golygu y bydd cost y prosiect hwnnw'n codi, yn ogystal â'r oedi. Felly, hoffwn i Ysgrifennydd y Cabinet adael inni wybod beth yw'r amcangyfrif o'r costau erbyn hyn ar gyfer y llwybr du, ac a yw'r ffigur hwnnw'n cynnwys TAW. Ond rwy'n eithaf sicr nad yw'n mynd i aros ar y ffigur o £1.1 biliwn yn hir, ac o ystyried y gorwariant ar lwybr Blaenau'r Cymoedd, ychydig iawn o hygrededd sydd i'r ffigur hwnnw yn y diwydiant. Bydd yn llawer iawn agosach at £1.5 biliwn, ac o bosibl i £2 biliwn yn y pen draw. Yn y cynnig gan y Ceidwadwyr, mae pwynt 3 yn cydnabod pwysigrwydd rhwydwaith ffyrdd addas at y diben sy'n gweithredu'n briodol ar gyfer datblygiad hirdymor economi Cymru. Wel, buaswn yn dweud, Lywydd, fod iechyd hirdymor economi Cymru yn dibynnu ar sawl ffactor, nid yn lleiaf gweithlu iach sy'n ddiogel rhag llygredd aer a gordewdra, a hinsawdd sefydlog heb lifogydd sydyn a thywydd eithafol wrth i'r tymheredd godi. Mae rhai o'r heriau economaidd mwyaf a wynebodd Cymru erioed yn dod tuag atom yn eithriadol o gyflym, ac yn hytrach na wynebu'r heriau hyn yn uniongyrchol, rydym yn clymu ein hunain wrth syniadau uniongred sy'n bodoli'n barod, syniadau nad yw eu ffeithiau erioed wedi cael eu gwirio. Pan adeiladir ffyrdd yn seiliedig ar y niferoedd anhygoel a ddyfynnwyd y prynhawn yma, nid oes byth unrhyw werthusiad ar ôl y digwyddiad i weld a ydynt yn dal dŵr ai peidio. Y gwir amdani yw nad ffyrdd sy'n adeiladu economïau, syniadau sy'n gwneud hynny. Felly, ni allaf gefnogi'r cynnig hwn ac ni allaf gefnogi gwelliant 3, oherwydd er nad yw Plaid Cymru yn fodlon gwario'r arian hwn ar y llwybr du, maent yn hapus i'w wastraffu ar y llwybr glas, a fydd nid yn unig yn creu gofid i filoedd o bobl yng Nghasnewydd ond ni fydd yn ateb y broblem sylfaenol. Lywydd, cyhoeddodd Radio 2 heddiw eu bod yn ymestyn eu slot cymudo am awr ychwanegol i 8.00 yr hwyr. Pa arwydd cliriach a allai fod o gynnydd mewn tagfeydd? Ar y gyfradd hon, bydd Simon Mayo ar yr awyr tan hanner nos a bydd pawb ohonom yn gweiddi am ragor o ffyrdd hyd yn oed bryd hynny.