English: The annual cost to the Welsh NHS for treating people who are made ill by living in a cold, damp home is approximately £67 million annually. Evidence by National Energy Action shows that a cold home can worsen arthritic conditions and rheumatic conditions, and increase propensity for falls. GP consultations for respiratory tract infections can increase by up to 19 per cent for every 1 degree drop in temperature below 5 degrees centigrade. And it's not only physical health problems that stem from cold homes. Individuals living in homes with bedroom temperatures of 15 degrees centigrade are 50 per cent more likely to suffer from mental health problems - in the context of the previous debate - than those living with temperatures of 21 degrees centigrade. With current demand on the Welsh NHS higher than ever before, more needs to be done to tackle cold homes. Eradicating fuel poverty will not only lead to a healthier population, and therefore reduce demand on NHS Wales, but will also contribute to the decarbonisation targets set by the Welsh Government. We know that the energy used in homes accounts for more than a quarter of energy use in Wales. More energy is used in housing than either road transport or industry and, therefore, housing represents a major opportunity to cut energy use and emissions. A revised strategy with ambitious objectives is now vital. Better insulation, smarter lighting and appliances, and smarter heating systems could reduce the emissions of a household by 0.6 tonnes of carbon dioxide per year, and will save the householder an average of £184 each year. Improving the housing stock will therefore both cut emissions and help tackle fuel poverty. NEA Cymru have called for new targets to improve homes to a minimum energy efficiency standard of energy performance certificate 'C', which I raised with the Cabinet Secretary last month. Calor Gas have stated that they also fully support increasing the energy efficiency of homes and providing people with information to help them do this. However, they called for smarter design of EPCs as the principal energy efficiency rating measure on energy performance certificates, which is prominently placed on the first page and based on running costs rather than units of energy. They therefore state that this is an unreliable measure of energy efficiency, particularly in off-gas grid areas. They advocate instead the use of an energy-based rating system, adopting the approach used in many other European countries that have also had to comply with the energy performance of buildings directive. Calor highlight the need for a programme targeted at rural areas, which traditionally have higher levels of fuel poverty, with rural households more likely to be off the gas grid and living in less energy-efficient properties, for example, with solid walls and/or floors, or using non-traditional heating systems. However, the Welsh Government's 2016 consultation on the future of its energy efficiency scheme Nest largely ignored the needs of rural communities, with little commitment to allow rural dwellings in smaller off-gas communities to benefit. Calor highlight the need to look at rural housing separately to urban, to encourage continued innovation and low-carbon fuels and technologies, and to ensure that current building regulations are properly enforced. I've had the pleasure, amongst others, of visiting the Natural Building Centre in Llanrwst, Conwy, which offers comprehensive expertise regarding old buildings and ecological building products, including the appropriate insulation for non-traditional rural dwellings. We need to be thinking outside the box and looking at these innovative alternative solutions if we're going to reach out to these hidden needs and areas where fuel poverty is still far, far too high. The 'Fuel Poverty Strategy 2010' states that: 'It is only by pulling together, social, environmental and economic objectives that we can improve the well-being of householders and communities in Wales.' What is needed now is a revised fuel poverty strategy, with ambitious targets and investment in order to eradicate fuel poverty in Wales as a social justice issue once and for all. Yes, this is about energy efficiency, but it's also about tackling together social isolation, the impact on mental illness, financial illiteracy and debt, and much more. It's also about saving money for the public purse. As the Fuel Poverty Coalition Cymru states, the Welsh Government must 'Save lives by implementing the NICE guidelines on tackling excess winter deaths'. As the Bevan and Joseph Rowntree foundations told the Assembly's Communities, Equality and Local Government Committee three years ago, 'fuel poverty should have a higher profile in the Welsh Government's tackling poverty action plan, because it is a fundamental human need to have a warm home.' And, as Age Cymru have said, 'many of the mechanisms and measures contained within the2010 Fuel Poverty Strategy are out of date or no longer applicable', adding that 'the time is right for the Welsh Government to refresh its Fuel Poverty Strategy, with a clear programme and time scales, credible evidence base and ambitious new fuel poverty target rooted in delivery rather than being a hostage to energy price movements'. We must put early intervention and prevention into practice, giving real meaning to person-centred and citizen-directed approaches. Independent advice services for people in fuel poverty must be supported, rescuing those in immediate crisis whose needs are not met by current provision, and I say that wisely because I have close relatives providing that advice and dealing every day with people in crisis who should have received help earlier. Contributions by energy companies offering advice and support for people struggling with their energy bills must be embraced. The UK Government is considering measures to prevent millions of people getting into financial difficulty through unfair energy bills. The new proposals from them will help vulnerable people benefit from cheaper energy by allowing energy suppliers to automatically move vulnerable people onto a special safeguard tariff set by Ofgem that will protect them from unfair price rises, launching a consultation only yesterday to seek the views on changing the law to allow information to be shared under controlled conditions between public authorities and energy suppliers. This would identify customers receiving specific state benefits that indicate that they might be at risk of fuel poverty and see them moved automatically to Ofgem's safeguard tariff cap. The Welsh Government is urged to implement the following recommendations: to designate domestic energy efficiency as a key national infrastructure priority that lies at the heart of the National Infrastructure Commission for Wales's investment priorities, to develop a new long-term strategy for addressing fuel poverty as a matter of urgency and a matter of social justice, to set a new fuel poverty target to improve homes to a minimum energy efficiency standard, backed up with the data we need to drive an ambitious new strategy, and to ensure that public services boards for every local authority area in Wales outline how they intend to address cold homes and fuel poverty in their local well-being plans and integrate this into the work of the regional partnership boards. It's time to get smart with fuel poverty. Diolch yn fawr.
Welsh: Mae'r gost i GIG Cymru o drin pobl sy'n cael eu gwneud yn sâl am eu bod yn byw mewn cartref oer a llaith oddeutu £67 miliwn bob blwyddyn. Dengys tystiolaeth gan National Energy Action y gall cartref oer waethygu anhwylderau arthritig a chyflyrau gwynegol, a gwneud pobl yn fwy tueddol o gwympo. Gall apwyntiadau meddygon teulu o ganlyniad i heintiau'r llwybr anadlol gynyddu hyd at 19 y cant am bob gostyngiad o 1 radd yn y tymheredd o dan 5 gradd canradd. Ac nid problemau iechyd corfforol yn unig sy'n deillio o gartrefi oer. Mae unigolion sy'n byw mewn cartrefi gyda thymheredd ystafell wely o 15 gradd canradd 50 y cant yn fwy tebygol o ddioddef o broblemau iechyd meddwl - yng nghyd-destun y ddadl flaenorol - na'r rheini sy'n byw gyda thymheredd o 21 gradd canradd. Gyda'r galw presennol ar y GIG yng Nghymru yn uwch nag erioed o'r blaen, mae angen gwneud mwy i fynd i'r afael â chartrefi oer. Nid yn unig y bydd dileu tlodi tanwydd yn arwain at boblogaeth iachach, ac felly'n lleihau'r galw ar GIG Cymru, ond bydd hefyd yn cyfrannu at y targedau datgarboneiddio a osodwyd gan Lywodraeth Cymru. Rydym yn gwybod mai ynni a ddefnyddir yn y cartref yw mwy na chwarter yr ynni a ddefnyddir yng Nghymru. Defnyddir mwy o ynni mewn tai na thrafnidiaeth ffyrdd neu ddiwydiant ac felly, mae tai yn gyfle pwysig i leihau'r defnydd o ynni ac allyriadau. Mae strategaeth ddiwygiedig gydag amcanion uchelgeisiol yn hanfodol bellach. Gallai gwell inswleiddio, goleuadau ac offer mwy deallus a systemau gwresogi mwy deallus dorri 0.6 tunnell o garbon deuocsid oddi ar allyriadau aelwyd bob blwyddyn, a bydd yn arbed £184 ar gyfartaledd i ddeiliaid tai bob blwyddyn. Bydd gwella'r stoc dai felly yn torri allyriadau yn ogystal â helpu i fynd i'r afael â thlodi tanwydd. Mae NEA Cymru wedi galw am dargedau newydd i wella cartrefi i safon effeithlonrwydd ynni gofynnol tystysgrif perfformiad ynni 'C', a chrybwyllais hynny wrth Ysgrifennydd y Cabinet y mis diwethaf. Mae Calor Gas wedi datgan eu bod hwy hefyd yn gwbl gefnogol i gynyddu effeithlonrwydd ynni cartrefi a darparu gwybodaeth i bobl i'w helpu i wneud hyn. Fodd bynnag, roeddent yn galw am ddylunio tystysgrifau perfformiad ynni yn fwy deallus fel y prif fesur sgorio effeithlonrwydd ynni, sydd wedi'i osod yn amlwg ar y dudalen gyntaf ac yn seiliedig ar gostau rhedeg yn hytrach nag unedau ynni. Maent yn datgan felly fod hwn yn ddull annibynadwy o fesur effeithlonrwydd ynni, yn enwedig mewn ardaloedd nad ydynt ar y grid nwy. Yn lle hynny, maent yn cefnogi'r defnydd o system sgorio sy'n seiliedig ar ynni, gan fabwysiadu'r dull a ddefnyddir mewn llawer o wledydd Ewropeaidd eraill sydd hefyd wedi gorfod cydymffurfio â'r gyfarwyddeb perfformiad ynni adeiladau. Mae Calor yn tynnu sylw at yr angen am raglen wedi'i thargedu ar gyfer ardaloedd gwledig, sydd â lefelau uwch o dlodi tanwydd yn draddodiadol, gydag aelwydydd gwledig yn llai tebygol o fod ar y grid nwy ac yn byw mewn adeiladau llai effeithlon o ran y defnydd o ynni, gyda waliau a/neu loriau solet er enghraifft, neu'n defnyddio systemau gwresogi nad ydynt yn draddodiadol. Fodd bynnag, roedd ymgynghoriad Llywodraeth Cymru yn 2016 ar ddyfodol ei chynllun effeithlonrwydd ynni Nyth yn anwybyddu anghenion cymunedau gwledig i raddau helaeth, gyda fawr o ymrwymiad i ganiatáu i anheddau gwledig mewn cymunedau llai nad ydynt ar y grid nwy i elwa. Mae Calor yn tynnu sylw at yr angen i edrych ar dai gwledig ar wahân i dai trefol, er mwyn annog arloesi parhaus a thanwyddau a thechnolegau carbon isel, ac i sicrhau bod rheoliadau adeiladu cyfredol yn cael eu gorfodi'n briodol. Cefais y pleser, gydag eraill, o ymweld â'r Ganolfan Adeiladu Naturiol yn Llanrwst, Conwy, sy'n cynnig arbenigedd cynhwysfawr mewn perthynas â hen adeiladau a chynhyrchion adeiladu ecolegol, gan gynnwys inswleiddio priodol ar gyfer anheddau gwledig nad ydynt yn draddodiadol. Mae angen inni feddwl y tu allan i'r blwch ac edrych ar atebion amgen arloesol o'r fath os ydym yn mynd i gyrraedd yr anghenion cudd hyn a'r ardaloedd lle mae lefelau tlodi tanwydd yn dal i fod yn llawer iawn rhy uchel. Mae 'Strategaeth Tlodi Tanwydd 2010' yn nodi: 'Dim ond drwy ddwyn ynghyd amcanion cymdeithasol, amgylcheddol ac economaidd y gallwn wella lles deiliaid tai a chymunedau yng Nghymru.' Yr hyn sydd ei angen yn awr yw strategaeth tlodi tanwydd ddiwygiedig, gyda thargedau uchelgeisiol a buddsoddiad er mwyn dileu tlodi tanwydd yng Nghymru fel mater o gyfiawnder cymdeithasol unwaith ac am byth. Ydy, mae hyn yn ymwneud ag effeithlonrwydd ynni, ond mae hefyd yn ymwneud â mynd i'r afael ag arwahanrwydd cymdeithasol, yr effaith ar salwch meddwl, anllythrennedd ariannol a dyled, a llawer mwy. Mae hefyd yn ymwneud ag arbed arian i'r pwrs cyhoeddus. Fel y dywed Cynghrair Tlodi Tanwydd Cymru, rhaid i Lywodraeth Cymru achub bywydau drwy weithredu canllawiau NICE ar fynd i'r afael â marwolaethau ychwanegol y gaeaf. Fel y dywedodd Sefydliad Bevan a Sefydliad Joseph Rowntree wrth Bwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol y Cynulliad dair blynedd yn ôl, 'dylai tlodi tanwydd gael proffil uwch yng nghynllun gweithredu ar gyfer trechu tlodi Llywodraeth Cymru am fod cartref cynnes yn angen dynol sylfaenol' Ac fel y mae Age Cymru wedi dweud, mae llawer o'r mecanweithiau a'r camau a geir yn Strategaeth Tlodi Tanwydd 2010 wedi dyddio neu heb fod yn gymwys mwyach, gan ychwanegu dyma'r adeg iawn i Lywodraeth Cymru ddiweddaru ei Strategaeth Tlodi Tanwydd, gyda rhaglen ac amserlenni clir, sylfaen dystiolaeth gredadwy a thargedau newydd uchelgeisiol ar gyfer tlodi tanwydd wedi'u gwreiddio yn y cyflenwad yn hytrach na bod yn gaeth i newidiadau ym mhrisiau ynni. Rhaid inni roi camau atal ac ymyrryd yn fuan ar waith, gan roi ystyr go iawn i ddulliau sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn a than arweiniad dinasyddion. Rhaid cefnogi gwasanaethau cynghori annibynnol ar gyfer pobl mewn tlodi tanwydd, ac achub y rhai sydd mewn argyfwng uniongyrchol nad yw eu hanghenion yn cael eu diwallu gan y ddarpariaeth bresennol, a dywedaf hynny'n ddoeth oherwydd mae gennyf berthnasau agos yn darparu'r cyngor hwnnw ac yn ymdrin bob dydd â phobl mewn argyfwng a ddylai fod wedi cael cymorth yn gynharach. Rhaid croesawu cyfraniadau gan gwmnïau ynni sy'n cynnig cyngor a chymorth ar gyfer pobl sy'n cael trafferth gyda'u biliau ynni. Mae Llywodraeth y DU yn ystyried mesurau i atal miliynau o bobl rhag mynd i drafferthion ariannol drwy filiau ynni annheg. Bydd yr argymhellion newydd ganddynt yn helpu pobl agored i niwed i elwa ar ynni rhatach drwy ganiatáu i gyflenwyr ynni symud pobl agored i niwed yn awtomatig ar dariff diogelu arbennig wedi'i osod gan Ofgem a fydd yn eu diogelu rhag cynnydd annheg yn y pris, ac fe lansiwyd ymgynghoriad ddoe ddiwethaf i holi barn pobl ar newid y gyfraith i ganiatáu i wybodaeth gael ei rhannu o dan amodau wedi'u rheoli rhwng awdurdodau cyhoeddus a chyflenwyr ynni. Byddai hyn yn nodi cwsmeriaid sy'n derbyn budd-daliadau penodol y wladwriaeth sy'n dynodi y gallent fod mewn perygl o dlodi tanwydd a sicrhau eu bod yn cael eu symud yn awtomatig i gap tariff diogel Ofgem. Anogir Llywodraeth Cymru i weithredu'r argymhellion canlynol: dynodi effeithlonrwydd ynni domestig yn flaenoriaeth seilwaith cenedlaethol allweddol sy'n ganolog i'r Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol ar gyfer blaenoriaethau buddsoddi Cymru, datblygu strategaeth newydd hirdymor i fynd i'r afael â thlodi tanwydd fel mater o frys a mater o gyfiawnder cymdeithasol, gosod targed tlodi tanwydd newydd er mwyn gwella cartrefi i safon effeithlonrwydd ynni ofynnol, wedi'i gefnogi gan y data sydd ei angen arnom i yrru strategaeth newydd uchelgeisiol, ac i sicrhau bod byrddau gwasanaethau cyhoeddus ar gyfer ardal pob awdurdod lleol yng Nghymru yn amlinellu sut y bwriadant fynd i'r afael â chartrefi oer a thlodi tanwydd yn eu cynlluniau llesiant lleol ac integreiddio hyn yng ngwaith y byrddau partneriaeth rhanbarthol. Mae'n bryd ymdrin â thlodi tanwydd yn fwy deallus. Diolch yn fawr.