English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, and I'd also like to thank the Business Committee for giving me this fantastic opportunity to address the Senedd this afternoon and bring forward this proposal. It's a great honour, as one of the Parliament's newest Members, to be bringing forward the first proposal for legislation of the sixth Senedd. The fact that this proposal has had support from across the Chamber shows that all parties here care about the rights of older persons. According to the Office for National Statistics' latest mid-year population estimates, Wales has the highest proportion of over-65s of any home nation. Over one in five of our population are past state retirement age, and the numbers of people over 65 outweigh the number of people under the age of 15, meaning that we're an ageing population. Over the next two decades, the number of people aged over 65 is set to grow by around 40 per cent. While our demographics are changing, our society is not adapting, meaning that the rights of older people are being eroded. We have taken steps in Wales to protect the rights of children and young people - and rightly so. We have, thanks to this institution, embedded the United Nations Convention on the Rights of the Child into Welsh law, and have placed a duty on Welsh Ministers to have regard to the UNCRC in everything we do. I want to afford our older generation the same protections enjoyed by our children. The proposal for legislation before you today will, if taken forward, ensure that public bodies providing services that affect older people have had due regard to these, the UN principles for older persons. This two-page document was adopted by the UN General Assembly nearly 30 years ago in 1991, and sets out 18 principles. These core principles are grouped together in five themes: independence, participation, care, self-fulfilment and dignity - things that most of us take for granted. But these things are not always afforded to our older generations, unfortunately, as has been highlighted during the past 15 months. The coronavirus pandemic has hit over-65s harder than any other age group. Older people are more likely to die from the virus, more likely to suffer from loneliness and isolation as a result of lockdown measures, and more likely to suffer as a result of measures put in place to reduce the impact on our NHS. A recent survey undertaken by Age Cymru, Active Wales, Cymru Older People's Alliance, Pensioners Forum Wales, National Pensioners Convention Wales, Women Connect First, and the Welsh Senate of Older People discovered the true impact the pandemic has had on older people. Respondents told of how lockdown not only affected their mental health, but also their physical health as well. A staggering seven in 10 outlined a negative experience in accessing healthcare, with one in five having cancelled appointments. What really hit home, however, was the comment by one respondent. She said, 'I am concerned that when lockdown is over, we will struggle as service providers return to neglecting the needs of those of us who have always lived in lockdown, regardless of the pandemic.' We cannot allow the needs of older people to be neglected any longer. My proposed legislation will ensure that the rights of older persons are respected and protected. I urge colleagues to support the motion before them this afternoon. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd, a hoffwn ddiolch hefyd i'r Pwyllgor Busnes am roi'r cyfle gwych hwn imi annerch y Senedd y prynhawn yma a chyflwyno'r cynnig hwn. Mae'n anrhydedd mawr, fel un o Aelodau mwyaf newydd y Senedd, i gyflwyno'r cynnig cyntaf ar gyfer deddfwriaeth yn y chweched Senedd. Mae'r ffaith bod y cynnig hwn wedi cael cefnogaeth o bob rhan o'r Siambr yn dangos bod pob plaid yma'n malio am hawliau pobl hŷn. Yn ôl amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn diweddaraf y Swyddfa Ystadegau Gwladol, Cymru sydd â'r gyfran uchaf yn y pedair gwlad o bobl dros 65 oed. Mae dros un o bob pump o'n poblogaeth wedi cyrraedd oedran ymddeol y wladwriaeth, ac mae nifer y bobl dros 65 oed yn fwy na nifer y bobl o dan 15 oed, sy'n golygu ein bod yn boblogaeth sy'n heneiddio. Dros y ddau ddegawd nesaf, bydd nifer y bobl dros 65 oed yn cynyddu oddeutu 40 y cant. Er bod ein demograffeg yn newid, nid yw ein cymdeithas yn addasu, sy'n golygu bod hawliau pobl hŷn yn cael eu herydu. Rydym wedi cymryd camau yng Nghymru i ddiogelu hawliau plant a phobl ifanc - a hynny'n gwbl briodol. Diolch i'r sefydliad hwn, rydym wedi ymgorffori Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn yng nghyfraith Cymru, ac wedi gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i roi sylw i Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn ym mhob dim a wnawn. Rwyf am roi'r un amddiffyniadau â'r hyn a fwynheir gan ein plant i'n cenhedlaeth hŷn. Bydd y cynnig deddfwriaethol sydd ger eich bron heddiw, os caiff ei dderbyn, yn sicrhau bod cyrff cyhoeddus sy'n darparu gwasanaethau sy'n effeithio ar bobl hŷn wedi rhoi sylw dyledus i egwyddorion y Cenhedloedd Unedig ar gyfer pobl hŷn. Mabwysiadwyd y ddogfen ddwy dudalen hon gan Gynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig bron i 30 mlynedd yn ôl yn1991, ac mae'n nodi 18 o egwyddorion. Mae'r egwyddorion craidd hyn wedi'u grwpio gyda'i gilydd mewn pum thema: annibyniaeth, cyfranogiad, gofal, hunangyflawniad ac urddas - pethau y mae'r rhan fwyaf ohonom yn eu cymryd yn ganiataol. Ond nid yw'r pethau hyn bob amser yn cael eu rhoi i'n pobl hŷn, yn anffodus, fel yr amlygwyd dros y 15 mis diwethaf. Mae pandemig y coronafeirws wedi taro pobl dros 65 oed yn galetach nag unrhyw grŵp oedran arall. Mae pobl hŷn yn fwy tebygol o farw o'r feirws, yn fwy tebygol o ddioddef o unigrwydd ac arwahanrwydd o ganlyniad i gyfyngiadau, ac yn fwy tebygol o ddioddef o ganlyniad i fesurau a roddwyd ar waith i leihau'r effaith ar ein GIG. Darganfu arolwg diweddar a gynhaliwyd gan Age Cymru, Cymru Egnïol, Cynghrair Pobl Hŷn Cymru, Fforwm Pensiynwyr Cymru, Confensiwn Pensiynwyr Cenedlaethol Cymru, Women Connect First, a Senedd Pobl Hŷn Cymru yr effaith wirioneddol y mae'r pandemig wedi'i chael ar bobl hŷn. Soniodd ymatebwyr sut yr effeithiodd y cyfyngiadau symud nid yn unig ar eu hiechyd meddwl, ond ar eu hiechyd corfforol hefyd. Soniodd cynifer â saith o bob 10 am brofiad negyddol wrth geisio cael gafael ar ofal iechyd, gydag un o bob pump wedi canslo apwyntiadau. Yr hyn a'm tarodd fwyaf, fodd bynnag, oedd y sylw gan un ymatebydd. 'Rwy'n pryderu, pan fydd y cyfyngiadau symud ar ben,' meddai, 'y byddwn yn ei chael hi'n anodd wrth i ddarparwyr gwasanaethau ailddechrau esgeuluso anghenion y rheini ohonom sydd bob amser wedi byw dan gyfyngiadau, beth bynnag am y pandemig.' Ni allwn ganiatáu i anghenion pobl hŷn gael eu hesgeuluso mwyach. Bydd fy neddfwriaeth arfaethedig yn sicrhau bod hawliau pobl hŷn yn cael eu parchu a'u diogelu. Rwy'n annog fy nghyd-Aelodau i gefnogi'r cynnig sydd ger eu bron y prynhawn yma. Diolch yn fawr iawn.