English: Minister, thank you for your statement today. I welcome the delivery plan. I'm pleased that it continues to set out a number of ambitious targets to cut smoking rates. I think it does remain shocking that up to two thirds of long-term smokers will die from smoking-related diseases, and I think it is worth reminding ourselves that the US Food and Drug Administration actually summed it up by saying cigarettes are 'the only legal consumer product that, when used as intended, will kill half of all long-term users'. So, I do congratulate you on achieving the target of getting down to 19 per cent. I would like to understand, Minister, a realistic assessment from you as to whether or not you believe the 16 per cent target will be met by 2020, because I do note in your plan that you say that it's going to be a very challenging target. And off the back of that, I'd be very interested to hear your opinion as to whether you consider the Cancer Research UK aim of seeing a less than 5 per cent smoking rate across all socioeconomic groups by 2035 in Wales achievable, because there's no point in setting a wholly unachievable target, but maybe it's something we can get towards. You talk in your statement of the Help Me Quit programme, and yet in 2016-17 only 2.9 per cent of the smoking population was seen by a smoking cessation service and no health board met the target. Indeed, in Cardiff and Vale university health board, only 1.3 per cent of the smoking population made a quit attempt. Minister, I would be interested to know why you think it has taken so long for the health boards to get on side with this. Do you have any plans again to look at the targets or to provide extra resources to ensure they are achievable? I understand that mass media campaigns are very effective and you talk about it quite a lot in the delivery, but with figures from the Public Health Wales Observatory showing significant differences in smoking rates across Welsh counties, can you tell us what is being done to ensure that the resource is targeted at the areas where it can make the most difference? Whilst it's very fashionable, and I know some of the population are very much into social media, a huge number of the people who smoke are not social media savvy, they're not necessarily having access to computers, or they live in areas of poor internet connection. So, I wonder if you can let us know how you're going to ensure that those sections are not being ignored. Two final areas. People with mental health issues smoke significantly more than the general population. What plans do you have in place - because I couldn't spot it in the delivery plan - to try to educate those people as to the need to give up smoking or to try to cut down on their smoking? Because it is a significantly higher number of people who smoke who have mental health issues. And the other figures that really shocked me were the figures available for expectant mothers who smoke during pregnancy. The delivery plan says that the data isn't available for this sub-group, but the Public Health Wales Observatory did publish data last year that showed over 18 per cent of mothers smoked during pregnancy, and there were disparities across the health boards and across the socioeconomic boundary. So, I wondered, Minister, what plans you might have to tackle those two groups. And finally, Deputy Presiding Officer, over the summer, Minister, I backed calls for UK health officials to consider new rules enforcing a reduction of nicotine in tobacco products to non-addictive levels following an announcement of a landmark consultation in the United States by the US Food and Drug Administration. I think we have to do something radical to try to stop the curse of smoking, and I would like to ask for your thoughts on that kind of initiative. If you think it is worth taking forward, would you be able to try and liaise with the health department officials at Westminster to see if we can actually look at some comprehensive legislation that might try to make some of these toxic products less toxic to those who do choose to use them? Thank you.
Welsh: Gweinidog, diolch am eich datganiad heddiw. Croesawaf y cynllun cyflawni. Rwy'n falch ei fod yn parhau i osod nifer o dargedau uchelgeisiol i leihau cyfraddau ysmygu. Rwy'n credu ei bod hi'n dal i fod yn gywilyddus y bydd hyd at ddwy ran o dair o smygwyr hirdymor yn marw o glefydau sy'n gysylltiedig ag ysmygu, ac rwy'n credu ei bod yn werth atgoffa ein hunain bod Gweinyddiaeth Bwyd a Chyffuriau yr Unol Daleithiau wedi dweud yn blwmp ac yn blaen mai sigaréts yw yr unig gynnyrch defnyddwyr cyfreithiol a fydd, pan gaiff ei ddefnyddio fel y bwriedir, yn lladd hanner yr holl ddefnyddwyr hirdymor. Felly, rwy'n eich llongyfarch ar gyrraedd y targed o ostwng y defnydd i 19 y cant. Hoffwn ddeall, Gweinidog, a ydych chi o'r farn ei bod yn realistig y bydd y targed o 16 y cant yn cael ei gyrraedd erbyn 2020, gan fy mod yn nodi yn eich cynllun eich bod yn dweud y bydd hyn yn darged heriol iawn. Ac o ystyried hyn, byddai gennyf ddiddordeb mawr i glywed eich barn ynghylch pa un a ydych chi'n ystyried y gellir cyrraedd nod Cancer Research UK o weld cyfradd ysmygu sy'n llai na 5 y cant ar draws yr holl grwpiau economaidd-gymdeithasol erbyn 2035 yng Nghymru, oherwydd nid oes pwrpas i ni osod targed hollol amhosibl, ond efallai ei bod yn rhywbeth y gallwn ni anelu ato. Rydych chi'n siarad yn eich datganiad am y rhaglen Helpa Fi i Stopio, ac er hynny yn 2016-17, dim ond 2.9 y cant o'r boblogaeth sy'n ysmygu a gafodd eu gweld gan wasanaeth rhoi'r gorau i ysmygu, ac ni chyflawnodd unrhyw fwrdd iechyd y targed. Yn wir, ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro, dim ond 1.3 y cant o'r boblogaeth sy'n ysmygu a wnaeth gais i roi'r gorau iddi. Gweinidog, byddai gennyf ddiddordeb cael gwybod pam yr ydych chi'n meddwl ei bod wedi cymryd cymaint o amser i'r byrddau iechyd ddod i gefnogi hyn. A oes gennych chi unrhyw gynlluniau i edrych ar y targedau eto neu i ddarparu adnoddau ychwanegol i sicrhau eu bod yn gyraeddadwy? Rwy'n deall bod ymgyrchoedd cyfryngau torfol yn effeithiol iawn ac rydych chi'n siarad cryn dipyn am hynny yn y cyflwyniad, ond mae ffigurau Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru yn dangos gwahaniaethau sylweddol yn y cyfraddau ysmygu ar draws siroedd Cymru. A wnewch chi ddweud wrthym ni beth sy'n cael ei wneud i sicrhau bod yr adnodd yn cael ei dargedu at y meysydd lle gall wneud y gwahaniaeth mwyaf? Er ei bod yn ffasiynol iawn, ac rwy'n gwybod bod rhyw ran o'r boblogaeth yn hoff iawn o'r cyfryngau cymdeithasol, nid yw nifer fawr o'r bobl sy'n ysmygu yn gyfarwydd â'r cyfryngau cymdeithasol, nid ydyn nhw o reidrwydd yn gallu cael gafael ar gyfrifiaduron, neu maen nhw'n byw mewn ardaloedd a chysylltiad rhyngrwyd gwael. Felly, tybed a wnewch chi roi gwybod i ni sut y byddwch yn sicrhau nad yw'r carfannau hynny yn cael eu hanwybyddu. Dau beth yn olaf. Mae pobl â phroblemau iechyd meddwl yn ysmygu mwy o lawer na'r boblogaeth gyffredinol. Pa gynlluniau sydd gennych ar waith - oherwydd ni welais unrhyw rai yn y cynllun cyflawni - i geisio addysgu'r bobl hynny am yr angen i roi'r gorau i ysmygu neu geisio lleihau faint y maen nhw'n ei ysmygu? Gan fod y nifer o bobl sydd â phroblemau iechyd meddwl sy'n ysmygu yn sylweddol uwch. A'r ffigurau eraill a oedd yn fy synnu'n fawr oedd y ffigurau ar gyfer mamau beichiog sy'n ysmygu yn ystod eu beichiogrwydd. Dywed y cynllun cyflawni nad yw'r data ar gael ar gyfer yr is-grŵp hwn, ond cyhoeddodd Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru ddata y llynedd yn dangos bod dros 18 y cant o famau yn ysmygu yn ystod beichiogrwydd, ac roedd anghysondebau ar draws y byrddau iechyd ac ar draws y ffin economaidd-gymdeithasol. Felly, tybed, Gweinidog, pa gynlluniau sydd gennych chi i fynd i'r afael â'r ddau grŵp hynny. Ac yn olaf, Dirprwy Lywydd, dros yr haf, Gweinidog, fe wnes i gefnogi galwadau i swyddogion iechyd y DU ystyried rheolau newydd sy'n gorfodi gostwng lefel y nicotin mewn cynhyrchion tybaco i lefelau di-gaethiwus yn dilyn cyhoeddiad am ymgynghoriad nodedig yn yr Unol Daleithiau gan Weinyddiaeth Bwyd a Chyffuriau yr Unol Daleithiau. Rwy'n credu bod yn rhaid inni wneud rhywbeth radical i geisio atal y felltith o ysmygu, a hoffwn ofyn am eich barn ar fenter o'r fath. Os ydych chi'n credu y byddai'n werthfawr bwrw ymlaen â rhywbeth felly, a fyddai modd i chi geisio cysylltu â swyddogion yr adran iechyd yn San Steffan i weld a allwn edrych ar ddeddfwriaeth gynhwysfawr a fyddai'n ceisio gwneud rhai o'r cynhyrchion gwenwynig hyn yn llai gwenwynig i'r rhai hynny sy'n dewis eu defnyddio? Diolch.