English: I'm grateful for the opportunity to take part in this debate, and I'll be focusing my contribution on the effects that any local government reform could have on my area. Members will not be surprised that I remain completely opposed to the proposals for local government reform in Pembrokeshire, which would see the whole of west Wales returning to a Dyfed model of governance. It's my view that any proposals for the merger of Pembrokeshire with Carmarthenshire and Ceredigion will not result in a more effective delivery of public services in west Wales. Of course, the people of west Wales have previously lived under a Dyfed model of governance and that model was abolished in 1996. And why was that? Well, it was quite clear that the geographic size and diversity of the whole Dyfed area presented significant challenges to the authority and, as a result, Dyfed County Council was seen as remote and unpopular by many local communities. Therefore, it's my view that the current Welsh Government's proposals will only return west Wales to an outdated, unpopular authority unable to cope with the challenges that it had already failed to address in the past. Now, in analysing local government reform, the Williams commission recognised that a return to the Dyfed model would, and I quote, 'cover the largest area of any UK unitary authority outside the most rural and remote parts of Scotland while having a significantly higher population than any of those areas.' The report also recognised that only the Scottish council areas of Highland, Argyll and Bute, Dumfries and Galloway and Aberdeenshire are geographically larger than the proposed Dyfed style authority, however each of these Scottish council areas have a population that is much less than the proposed Dyfed model. So, if the Welsh Government commits to returning to a Dyfed model, it will have to manage a similar geography to those Scottish council authorities as well as a substantially higher population. Therefore, perhaps in responding to today's debate, the Cabinet Secretary could confirm why a Dyfed model is even being considered at this stage, particularly given that the proposals confirm that Powys would continue to be a stand-alone authority, presumably because of its geography and population. The Cabinet Secretary knows that I believe that creating bigger authorities does not mean better services and ultimately takes the 'local' out of local government. Surely, it would be far more appropriate to be discussing what specific services we want to see delivered by local authorities in the future before deciding on an actual structure. Now, the people of Pembrokeshire have already seen the impact that centralising services has had on their communities, following the continual downgrading and removal of services from Withybush hospital. The centralisation agenda has had a detrimental impact on local communities and I fear that we in Pembrokeshire would see the same with council services if we allow these proposals to go ahead. In my own constituency, there are also very serious concerns regarding the impact of these proposals on the Pembrokeshire brand. Only last month, Countryfile magazine named Pembrokeshire 'destination of the year', recognising the quality of its natural beauty and wildlife. Given its coastline and ports, Pembrokeshire is fast becoming a global leader in the marine energy market, both as a generator of energy and as an exporter of marine energy knowledge. And last but not least, Pembrokeshire is famous for its first-class food and drink, such as Capestone bronze turkeys, Pembrokeshire cheese and Pembrokeshire potatoes. All of these variables contribute to creating a strong and unique global reputation for Pembrokeshire, and I believe that reputation is at risk if the county is submerged into a wider authority under the Dyfed model. However, perhaps the most important consideration of all should be for the people who will have to live under this proposed authority. Three years ago, Pembrokeshire County Council - Labour councillors, along with others - voted in favour of a motion that recognised that these proposals will not help economically, socially or provide better local services. Therefore, perhaps the Cabinet Secretary will tell us in responding to this debate whether he agrees with his Labour colleagues on this matter. In closing, Deputy Presiding Officer, it's my view that a merger between Pembrokeshire, Carmarthenshire and Ceredigion will simply see a return to a time when local government was distant and unrepresentative. There is no public appetite to create this new mass authority. Indeed, it seems that this is the only ambition for local government reform in west Wales, rather than a discussion on the general power of competence to local authorities and what services we want to see delivered at a local level. The WLGA, in their evidence to the Williams commission said that, and I quote: 'Wales is a nation of communities and community identity and loyalty are powerful mobilising and unifying characteristics that Wales must seek to capitalise on in the coming period.' Therefore, I encourage Members to support our motion and help protect those local communities and identities.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar am y cyfle i gymryd rhan yn y ddadl hon, a byddaf yn canolbwyntio fy nghyfraniad ar yr effeithiau y gallai unrhyw ddiwygio llywodraeth leol eu cael ar fy ardal i. Ni fydd yr Aelodau'n synnu fy mod yn parhau i wrthwynebu'n llwyr y cynigion ar gyfer diwygio llywodraeth leol yn Sir Benfro, a fyddai'n arwain at weld gorllewin Cymru i gyd yn dychwelyd at fodel Dyfed o lywodraethu. Yn fy marn i, ni fydd unrhyw gynigion ar gyfer uno Sir Benfro gyda Sir Gaerfyrddin a Cheredigion yn arwain at ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yng ngorllewin Cymru yn fwy effeithiol. Wrth gwrs, mae pobl gorllewin Cymru wedi byw o dan fodel Dyfed o lywodraethu o'r blaen a diddymwyd y model hwnnw yn 1996. A pham y digwyddodd hynny? Wel, roedd yn eithaf clir fod maint daearyddol ac amrywiaeth ardal Dyfed gyfan yn creu heriau sylweddol i'r awdurdod ac o ganlyniad, câi Cyngor Sir Dyfed ei weld yn anghysbell ac amhoblogaidd gan lawer o gymunedau lleol. Felly, yn fy marn i, ni fydd cynigion presennol Llywodraeth Cymru ond yn mynd â gorllewin Cymru yn ôl at awdurdod hen ffasiwn, amhoblogaidd nad yw'n gallu ymdopi â'r heriau yr oedd eisoes wedi methu eu datrys yn y gorffennol. Nawr, wrth ddadansoddi diwygio llywodraeth leol, cydnabu comisiwn Williams y byddai dychwelyd at fodel Dyfed, ac rwy'n dyfynnu, 'yn cwmpasu'r ardal fwyaf o holl awdurdodau unedol DU y tu allan i'r rhannau mwyaf gwledig ac anghysbell o'r Alban er bod ganddi boblogaeth gryn dipyn yn uwch nag unrhyw un o'r ardaloedd hynny'. Roedd yr adroddiad hefyd yn cydnabod mai ardaloedd cyngor yr Alban yr Ucheldiroedd, Argyll a Bute, Dumfries a Galloway a Swydd Aberdeen yn unig sy'n fwy yn ddaearyddol na'r model arfaethedig ar gyfer awdurdod Dyfed, ond mae gan bob un o'r ardaloedd cyngor hyn yn yr Alban boblogaeth lawer iawn yn llai na'r model arfaethedig ar gyfer Dyfed. Felly, pe bai Llywodraeth Cymru yn ymrwymo i ddychwelyd at fodel Dyfed, bydd yn rhaid iddo reoli daearyddiaeth debyg i un yr awdurdodau cyngor hynny yn yr Alban yn ogystal â phoblogaeth sydd gryn dipyn yn fwy. Felly, wrth ymateb i'r ddadl heddiw, efallai y gallai Ysgrifennydd y Cabinet gadarnhau pam y mae model Dyfed o dan ystyriaeth hyd yn oed ar hyn o bryd, yn enwedig o gofio bod y cynigion yn cadarnhau y byddai Powys yn parhau i fod yn awdurdod ar ei ben ei hun, oherwydd ei ddaearyddiaeth a'i boblogaeth mae'n debyg. Mae Ysgrifennydd y Cabinet yn gwybod fy mod yn credu nad yw creu awdurdodau mwy o faint yn golygu gwasanaethau gwell ac yn y pen draw mae'n dileu'r 'lleol' o lywodraeth leol. Yn sicr, byddai'n llawer mwy priodol inni drafod pa wasanaethau penodol yr ydym am i'n hawdurdodau lleol eu darparu yn y dyfodol cyn penderfynu ar strwythur. Nawr, mae pobl Sir Benfro eisoes wedi gweld effaith canoli gwasanaethau ar eu cymunedau, ar ôl yr israddio parhaus a diddymu gwasanaethau o ysbyty Llwynhelyg. Mae'r agenda ganoli wedi cael effaith niweidiol ar gymunedau lleol ac ofnaf y byddem ni yn Sir Benfro yn gweld yr un peth gyda gwasanaethau cyngor os ydym yn caniatáu i'r cynigion hyn fynd rhagddynt. Yn fy etholaeth i, ceir pryderon difrifol iawn hefyd ynglŷn ag effaith y cynigion hyn ar frand Sir Benfro. Y mis diwethaf yn unig, enwodd cylchgrawn Countryfile Sir Benfro yn 'gyrchfan y flwyddyn', i gydnabod ansawdd ei harddwch naturiol a'i bywyd gwyllt. O ystyried ei harfordir a'i phorthladdoedd, mae Sir Benfro yn prysur ddod yn arweinydd byd ym marchnad ynni'r môr, fel cynhyrchydd ynni ac fel allforiwr gwybodaeth ynni morol. Ac yn olaf ond nid yn lleiaf mae Sir Benfro yn enwog am ei bwyd a'i diod o'r radd flaenaf, fel tyrcwn Capestone, caws Sir Benfro a thatws Sir Benfro. Mae pob un o'r newidynnau hyn yn cyfrannu at greu enw da byd-eang cryf ac unigryw i Sir Benfro, ac rwy'n credu bod yr enw da hwnnw mewn perygl os yw'r Sir yn mynd i foddi mewn awdurdod ehangach o dan fodel Dyfed. Fodd bynnag, efallai mai'r ystyriaeth bwysicaf oll yw'r bobl y bydd yn rhaid iddynt fyw o dan yr awdurdod arfaethedig hwn. Dair blynedd yn ôl, pleidleisiodd Cyngor Sir Penfro - cynghorwyr Llafur, ynghyd ag eraill - o blaid cynnig sy'n cydnabod na fydd y cynigion hyn yn helpu'n economaidd, yn gymdeithasol nac yn darparu gwasanaethau gwell yn lleol. Felly, efallai y gall Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthym mewn ymateb i'r ddadl hon a yw'n cytuno â'i gydweithwyr Llafur ar y mater hwn. I gloi, Ddirprwy Lywydd, fy marn i yw y bydd uno rhwng Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin a Cheredigion yn arwain at ddychwelyd at adeg pan oedd Llywodraeth Leol yn bell ac yn anghynrychioladol. Nid oes unrhyw awydd ymhlith y cyhoedd i greu'r awdurdod mawr newydd hwn. Yn wir, mae'n ymddangos mai dyma'r unig uchelgais ar gyfer diwygio llywodraeth leol yng ngorllewin Cymru, yn hytrach na thrafodaeth ar bŵer cymhwysedd cyffredinol i awdurdodau lleol a pha wasanaethau yr hoffem eu gweld yn cael eu darparu ar lefel leol. Dywedodd CLlLC, yn eu tystiolaeth i gomisiwn Williams, ac rwy'n dyfynnu: Mae Cymru yn genedl o gymunedau ac mae hunaniaeth a theyrngarwch cymunedol yn nodweddion pwerus sy'n ysgogi ac yn uno a rhaid i Gymru geisio manteisio ar y rhain yn y cyfnod sydd i ddod. Felly, rwy'n annog yr Aelodau i gefnogi ein cynnig a helpu i warchod y cymunedau a'r hunaniaethau lleol hynny.