English: Llywydd, I represent Newport East, which is ethnically diverse. I was born and brought up in Pill in Newport, which is ethnically diverse, much more so now than in my youth. The EU enlargement, for example, has added considerable pace to that. There have always been tensions, I think, in such areas, along racial lines, but it certainly has got worse, in my experience, in recent times, partly because of the perceived terrorism threat and partly, perhaps, because of the pressures around EU enlargement. So, I do think it's timely that we have this debate today, and what I wanted to concentrate on, really, was how we go about setting messages and making it as clear as possible that we don't want xenophobia, we don't want hostility, we don't want mistrust, and we don't want misunderstandings. In that respect, I think it's very important that all of us as front-line politicians say the right things and so do organisations with key roles to play, but civic society more generally, and, really, that people at large, communities at large, understand the importance of countering the sort of sentiments, the sort of prejudice and discrimination that none of us wants to see Wales. Because I think all of us, even personally, would be able to remember examples of where somebody in our company has said something that was wrong, was factually wrong, was discriminatory, was prejudicial, and, you know, there possibly have been times when we've spoken out against it and made them aware of our contrary views, as it were. But there have also probably been times where we haven't, for all sorts of reasons, and I would include myself amongst those with that experience. Increasingly, I think that all of us, people at large, need to understand the importance of countering the sorts of views, the sorts of prejudice and discrimination that do lead to problems. It doesn't stop there always. When people say those things, it creates an atmosphere. It can lead to incidents. So, if you want more integrated and cohesive societies, I believe everyone has a responsibility, and we need to say that. We need to make it as clear as possible, and we need to support organisations that get that message across. So, as well as having the Welsh Government's framework for action, you know, the delivery plan, the reporting call centre, various groupings and infrastructure, I think it's also important that it goes beyond that and that it percolates down to all levels of our communities. I think that there has to be a strong effort to get this bottom-up approach to making clear what's considered acceptable and what isn't. As part of that effort, Llywydd, I would like to highlight an event that I attended last Saturday, which was reaching out to younger people particularly. It took place in Newport city centre. It was the Crush Hate Crime festival. It ran through the afternoon and into the evening at a couple of venues. It continues its effort through the week, and it was about using music, live theatre performance and indeed speeches. I spoke there, I know that Steffan Lewis did, I know that other politicians did, and academics. It ran through the day, it had a good audience and it sought to bring these various media together - music, speech, theatre performance - to get the right messages across, to get, I hope, a lot of media coverage, and to start helping to build this effort to show what we consider to be acceptable and unacceptable. I well remember - others here might, Llywydd - Rock Against Racism and how powerful it was, quite some time ago now, and how it had a lasting legacy that continues to this day. So, you can use music, you can use art and culture as part of the general effort to bring about what I think we all want to see. So, I hope the Cabinet Secretary will be able to pay tribute to these efforts, because it's not easy to organise a programme of events. It takes a lot of time, a lot of effort from a lot of people and a lot of organisations. I believe it was very effective. I believe we need more of it, and in years to come, Newport will build on what took place last Saturday and what will take place through this week to increase that effort and, I hope, increase its efficacy.
Welsh: Llywydd, rwyf yn cynrychioli Dwyrain Casnewydd, sy'n amrywiol yn ethnig. Cefais fy ngeni a'm magu yn Pillgwenlli yng Nghasnewydd, sy'n amrywiol yn ethnig, llawer mwy felly yn awr nag yn fy ieuenctid i. Mae ehangu'r UE, er enghraifft, wedi cyflymu'r broses honno yn sylweddol. Bu tensiynau bob amser, yn fy marn i, mewn ardaloedd o'r fath, yn seiliedig ar hil, ond yn sicr mae wedi gwaethygu, yn fy mhrofiad i, yn ddiweddar, yn rhannol oherwydd y bygythiad terfysgaeth tybiedig ac yn rhannol, efallai, oherwydd y pwysau ynglŷn ag ehangu'r UE. Felly, rwy'n credu ei bod hi'n amserol ein bod yn cael y ddadl hon heddiw, a'r hyn yr oeddwn i eisiau canolbwyntio arno, mewn difrif, oedd sut yr ydym ni'n mynd ati i gyfleu negeseuon ac i'w gwneud hi mor glir â phosib nad ydym ni eisiau senoffobia, dydym ni ddim eisiau gelyniaeth, dydym ni ddim eisiau drwgdybiaeth, dydym ni ddim eisiau camddealltwriaeth. Yn hynny o beth, credaf ei bod hi'n bwysig iawn fod pawb ohonom ni fel gwleidyddion rheng flaen yn dweud y pethau iawn ac felly hefyd sefydliadau sydd â swyddogaethau allweddol, ond mae'r gymdeithas ddinesig yn fwy cyffredinol, ac, mewn gwirionedd, pobl yn gyffredinol, cymunedau yn gyffredinol, yn deall pwysigrwydd gwrthwynebu'r math o deimladau, y math o ragfarn a gwahaniaethu nad oes yr un ohonom ni eisiau eu gweld yng Nghymru. Oherwydd, rwy'n credu y gall bob un ohonom ni, hyd yn oed yn bersonol, gofio enghreifftiau pan mae rhywun yn ein cwmni wedi dweud rhywbeth a oedd yn anghywir, yn ffeithiol anghywir, yn wahaniaethol, yn niweidiol, ac, wyddoch chi, efallai y bu adegau pan ein bod ni wedi gwrthwynebu hynny a'u gwneud yn ymwybodol o'n barn wahanol, fel petai. Ond mae'n debyg y bu yna adegau lle nad ydym ni wedi gwneud hynny, am bob math o resymau, ac rwy'n cynnwys fy hun ymhlith y rheini sydd â'r profiad hwnnw. Yn gynyddol, rwy'n credu bod angen i bob un ohonom ni, pobl yn gyffredinol, ddeall pwysigrwydd gwrthwynebu'r math o safbwyntiau, y mathau o ragfarn a gwahaniaethu sydd yn arwain at broblemau. Nid dyna ben draw hynny bob amser. Pan fydd pobl yn dweud y pethau hynny, mae'n creu awyrgylch. Fe all arwain at ddigwyddiadau. Felly, os ydych chi eisiau cymdeithasau mwy integredig a chydlynol, rwy'n credu bod cyfrifoldeb ar bawb, ac mae angen inni ddweud hynny. Mae angen inni ei gwneud hi mor eglur â phosib, ac mae angen inni gefnogi sefydliadau sy'n llwyddo i gyfleu'r neges honno. Felly, yn ogystal â bod gennym fframwaith gweithredu Llywodraeth Cymru, wyddoch chi, y cynllun cyflawni, y ganolfan alwadau adrodd ar droseddau, gwahanol grwpiau a seilwaith, rwy'n credu ei bod hi hefyd yn bwysig bod hyn yn mynd y tu hwnt i hynny ac yn treiddio i bob haen o'n cymunedau. Rwy'n credu bod angen ymdrech gref i feithrin yr agwedd hon o fynd ati o'r gwaelod i fyny er mwyn egluro'r hyn sy'n cael ei ystyried yn dderbyniol a'r hyn nad ydyw. Yn rhan o'r ymdrech honno, Llywydd, fe hoffwn i dynnu sylw at ddigwyddiad yr es i iddo ddydd Sadwrn diwethaf, a oedd yn ceisio cyrraedd pobl iau yn arbennig. Cafodd ei gynnal yng nghanol dinas Casnewydd. Gŵyl 'Crush Hate Crime' oedd hon. Roedd ymlaen trwy'r prynhawn a gyda'r nos mewn ambell i leoliad. Mae'n parhau â'i ymdrech drwy'r wythnos, ac roedd yn ymwneud â defnyddio cerddoriaeth, perfformiadau theatr byw ac yn wir areithiau. Siaradais i yno, ac fe wn i bod Steffan Lewis wedi gwneud hynny hefyd, a bod gwleidyddion eraill wedi gwneud hynny, ac academyddion. Roedd ymlaen drwy'r dydd, roedd cynulleidfa deilwng yno ac roedd yn ceisio dod â'r gwahanol gyfryngau hyn at ei gilydd - cerddoriaeth, lleferydd, perfformiadau theatr - i gyfleu'r negeseuon cywir, i gael, gobeithio, llawer o sylw yn y cyfryngau, ac i ddechrau helpu i feithrin yr ymdrech hon i ddangos yr hyn yr ystyriwn ni i fod yn dderbyniol ac annerbyniol. Rwy'n cofio'n dda - hwyrach bod eraill yma, Llywydd - am Rock Against Racism, a pha mor rymus oedd hynny, gryn amser yn ôl bellach, a sut y cafodd ddylanwad parhaol sy'n parhau hyd heddiw. Felly, fe allwch chi ddefnyddio cerddoriaeth, fe allwch chi ddefnyddio celf a diwylliant yn rhan o'r ymdrech gyffredinol i greu'r hyn y mae arnom i ni i gyd eisiau ei weld. Felly, rwy'n gobeithio y gall Ysgrifennydd y Cabinet dalu teyrnged i'r ymdrechion hyn, gan nad yw'n hawdd trefnu rhaglen o ddigwyddiadau. Mae'n golygu llawer o amser, llawer o ymdrech gan lawer o bobl a llawer o sefydliadau. Rwy'n credu y bu'n effeithiol iawn. Rwy'n credu bod angen mwy o hyn, ac yn y blynyddoedd i ddod, bydd Casnewydd yn adeiladu ar yr hyn a ddigwyddodd ddydd Sadwrn diwethaf a'r hyn a fydd yn digwydd drwy'r wythnos hon i gynyddu'r ymdrech honno a, gobeithio, cynyddu pa mor effeithiol y bydd.