English: Diolch yn fawr iawn i chi, Dirprwy Lywydd. Can I start by wishing you and everyone in this Chamber a very happy St David's Day? I am not a day late; I'm 364 days early instead. [ Laughter. ] There you go. It's a real honour for me to open this Welsh Conservative debate today, tabled in the name of Darren Millar, and today's debate is simply one line, and it's that this Senedd 'Believes that Saint David's Day should be a bank holiday.' To that end, I'm delighted to see that Members from Plaid Cymru, the Labour Party and Jane Dodds have all co-submitted this motion too. I really hope that the result of this debate today will be a true cross-party consensus on making our national day a bank holiday. On that point - and I really didn't want to make a party political point today, but I felt I had to respond - I was really disappointed to see the education Minister yesterday in the media say that the Welsh Government had a long-standing campaign and that he was delighted to see the Welsh Conservatives lend their support. I remind the Minister - and it's disappointing that he's not here - that the Welsh Conservatives here in the Senedd have been calling for it for over a decade. [ Interruption.] Well, I was very interested to see how long standing that Welsh Government support had been, so I looked back through the Record of Proceedings and I noted that, in 2018, Julie James, who was in Government at that time, said in a Plenary meeting, and I quote, 'I don't think we have any plans at all to make St David's Day a national public holiday'. That was four years ago, so I'm delighted that the Welsh Government is now supporting the Welsh Conservatives' long-standing campaign. But, nevertheless, in the spirit of cross-party co-operation, I digress. But it's not only the 60 of us sat in this Chamber and on Zoom who think St David's Day should be a bank holiday, this is something that Welsh people support too. Not only did 10,000 people recently sign a petition calling for St David's Day to become a bank holiday, but a BBC Wales poll showed that 87 per cent of people in Wales also supported the idea. We also know there are significant economic benefits to the day becoming a bank holiday. According to the Centre for Economics and Business Research, retail sales are traditionally boosted by 15 per cent for a bank holiday, with hospitality and catering boosted by 20 per cent. And, after facing tough measures and trying to bounce back from the pandemic, wouldn't it be a welcome change for these industries to have that long-term added benefit to them as well? There would be huge economic benefits for Wales if it were to happen. A 2018 study found that giving a bank holiday gave UK small shops an average extra boost of £253 in profit. That could boost the Welsh economy by millions of pounds. And, in 2019, before coronavirus struck, two bank holidays gave a boost of £118 million to small and medium-sized businesses in the UK. And I think there are huge cultural benefits too, and a bank holiday on our national day gives us the opportunity to promote Wales to the rest of the world. Several organisations have already given their staff a St David's Day bank holiday, including Snowdonia National Park Authority. I believe that celebrations of this day shouldn't be just limited to those people, but all people across Wales. I also think that this bank holiday would be a fitting way to celebrate our heritage and our culture, alongside that economic and tourism boost - giving that industry a well-earned boost after the pandemic. Public holidays allow people to have additional recreational time, which typically helps create a positive impact on tourism and hospitality, and it would be a really welcome stimulus to the tourism industry, as bank holidays add around £50 million to tourism alone for the UK economy. The Welsh Conservatives believe that a St David's Day bank holiday would draw thousands of visitors to our country to mark our special day, providing the Welsh economy and tourism with that big boost. And it works: a Scottish Parliament consultation found that respondents were supportive of the idea that the St Andrew's Day bank holiday boosted tourism in Scotland. St David's Day being made into a bank holiday is a fitting way to show the culture and history to the world. Campaigns such as Love Wales, Love Taste are helping to champion St David's Day across Wales and the rest of the UK, to celebrate Welsh food and drink. [ Interruption.] I'm sitting next to the Member for the Vale of Clwyd, who is a keen advocate of the Denbigh plum. [ Laughter. ] There we go. It's nice for someone else to get that in the Record of Proceedings for a change. We should be celebrating all that Wales has to offer and allow for as many people as possible to experience Wales's rich culture and history, and having a bank holiday would only help to champion those values. Yesterday, St David's Day was celebrated across the world by the Welsh diaspora. The Wales in London Society hosted a dinner at the Guildhall; the New York Welsh society celebrated at the Liberty NYC bar, in the shadow of the Empire State Building; and the Kansai St David's Society in Osaka, Japan, are hosting a week of virtual events that celebrate Wales. After the impact of COVID disruptions, isn't it great to see that celebrations are finally getting back to normal after a lengthy break, both in Wales and across the world? St David's Day is the perfect opportunity to enhance our country's global reputation, forging links with a wide range of people from all corners of the world. People all across Wales should be able to enjoy a bank holiday on St David's Day, and it would be a wonderful moment for our country to celebrate and unite around our heritage and our culture. Those in Scotland and Northern Ireland have a bank holiday to celebrate their patron saints, with the Scottish Parliament making it a bank holiday in 2006, and the Northern Ireland Assembly in 2000. And I now believe that it's time for Wales to follow suit and have the same for our patron saint.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i chi, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddechrau drwy ddymuno Dydd Gŵyl Dewi hapus iawn i chi a phawb yn y Siambr hon? Nid wyf ddiwrnod yn hwyr; rwyf 364 diwrnod yn gynnar yn lle hynny. [ Chwerthin. ] Dyna ni. Mae'n anrhydedd wirioneddol i mi agor y ddadl hon gan y Ceidwadwyr Cymreig heddiw, dadl a gyflwynwyd yn enw Darren Millar, ac un linell yn unig sydd i'r ddadl heddiw, sef bod y Senedd hon 'Yn credu y dylai Dydd Gŵyl Dewi fod yn ŵyl banc.' I'r perwyl hwnnw, rwy'n falch iawn o weld bod Aelodau o Blaid Cymru, y Blaid Lafur a Jane Dodds oll wedi cyd-gyflwyno'r cynnig hwn hefyd. Rwy'n gobeithio'n fawr mai canlyniad y ddadl hon heddiw fydd consensws trawsbleidiol gwirioneddol ar wneud ein diwrnod cenedlaethol yn ŵyl banc. Ar y pwynt hwnnw - ac nid oeddwn am wneud pwynt pleidiol heddiw, ond teimlais fod yn rhaid imi ymateb - siom oedd gweld y Gweinidog addysg ddoe ar y cyfryngau yn dweud bod gan Lywodraeth Cymru ymgyrch hirsefydlog a'i fod yn falch iawn o weld y Ceidwadwyr Cymreig yn rhoi eu cefnogaeth. Rwy'n atgoffa'r Gweinidog - ac mae'n siomedig nad yw yma - fod y Ceidwadwyr Cymreig yma yn y Senedd wedi bod yn galw amdano ers dros ddegawd. [ Torri ar draws.] Wel, roedd yn ddiddorol iawn gweld pa mor hirsefydlog oedd cefnogaeth Llywodraeth Cymru, felly edrychais yn ôl drwy Gofnod y Trafodion a nodais fod Julie James, yn 2018, a oedd yn aelod o'r Llywodraeth ar y pryd, wedi dweud mewn Cyfarfod Llawn, ac rwy'n dyfynnu, 'nid wyf yn credu bod gennym ni unrhyw gynlluniau o gwbl i wneud Dydd Gŵyl Dewi yn ŵyl gyhoeddus genedlaethol'. Bedair blynedd yn ôl oedd hynny, felly rwyf wrth fy modd fod Llywodraeth Cymru bellach yn cefnogi ymgyrch hirsefydlog y Ceidwadwyr Cymreig. Ond serch hynny, mewn ysbryd o gydweithrediad trawsbleidiol, rwy'n crwydro. Ond nid y 60 ohonom sy'n eistedd yn y Siambr hon ac ar Zoom yn unig sy'n credu y dylai Dydd Gŵyl Dewi fod yn ŵyl banc, mae hyn yn rhywbeth y mae pobl Cymru yn ei gefnogi hefyd. Nid yn unig fod 10,000 o bobl wedi llofnodi deiseb yn ddiweddar yn galw am wneud Dydd Gŵyl Dewi yn ŵyl banc, dangosodd arolwg barn gan BBC Wales hefyd fod 87 y cant o bobl Cymru yn cefnogi'r syniad. Gwyddom hefyd fod manteision economaidd sylweddol o wneud y diwrnod yn ŵyl banc. Yn ôl y Ganolfan Economeg ac Ymchwil Busnes, yn draddodiadol caiff gwerthiant siopau hwb o 15 y cant ar ŵyl banc, gyda lletygarwch ac arlwyo yn cael hwb o 20 y cant. Ac ar ôl wynebu mesurau anodd a cheisio ymadfer ar ôl y pandemig, oni fyddai'n newid i'w groesawu i'r diwydiannau hyn gael y budd ychwanegol hirdymor hwnnw hefyd? Byddai manteision economaidd enfawr i Gymru pe bai'n digwydd. Canfu astudiaeth yn 2018 fod rhoi gŵyl banc yn rhoi hwb ychwanegol o £253 o elw ar gyfartaledd i siopau bach y DU. Gallai hynny roi hwb o filiynau o bunnoedd i economi Cymru. Ac yn 2019, cyn i'r coronafeirws daro, rhoddodd dau ŵyl banc hwb o £118 miliwn i fusnesau bach a chanolig eu maint yn y DU. A chredaf fod manteision diwylliannol enfawr hefyd, ac mae gŵyl banc ar ein diwrnod cenedlaethol yn rhoi cyfle inni hyrwyddo Cymru i weddill y byd. Mae sawl sefydliad eisoes wedi rhoi gŵyl banc Dydd Gŵyl Dewi i'w staff, gan gynnwys Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri. Credaf na ddylai dathliadau'r diwrnod hwn fod yn gyfyngedig i'r bobl hynny yn unig, ond i bawb ledled Cymru. Credaf hefyd y byddai'r ŵyl banc hon yn ffordd addas o ddathlu ein treftadaeth a'n diwylliant, ochr yn ochr â'r hwb i'r economi a thwristiaeth - gan roi hwb mawr ei angen i'r diwydiant hwnnw ar ôl y pandemig. Mae gwyliau cyhoeddus yn caniatáu i bobl gael amser hamdden ychwanegol, sydd fel arfer yn helpu i greu effaith gadarnhaol ar dwristiaeth a lletygarwch, a byddai'n ysgogiad gwirioneddol i'r diwydiant twristiaeth, gan fod gwyliau banc yn ychwanegu tua £50 miliwn at dwristiaeth yn unig yn economi'r DU. Mae'r Ceidwadwyr Cymreig yn credu y byddai gŵyl banc Dydd Gŵyl Dewi yn denu miloedd o ymwelwyr i'n gwlad i nodi ein diwrnod arbennig, gan roi hwb mawr i economi a thwristiaeth Cymru. Ac mae'n gweithio: canfu ymgynghoriad gan Senedd yr Alban fod ymatebwyr yn cefnogi'r syniad fod gŵyl banc Dydd Gŵyl Sant Andrew yn hybu twristiaeth yn yr Alban. Mae gwneud Dydd Gŵyl Dewi yn ŵyl banc yn ffordd addas o ddangos y diwylliant a'r hanes i'r byd. Mae ymgyrchoedd fel Caru Cymru, Caru Blas yn helpu i hyrwyddo Dydd Gŵyl Dewi ledled Cymru a gweddill y DU, i ddathlu bwyd a diod o Gymru. [ Torri ar draws.] Rwy'n eistedd wrth ymyl yr Aelod dros Ddyffryn Clwyd, sy'n eiriolwr brwd dros eirin Dinbych. [ Chwerthin. ] Dyna ni. Mae'n braf i rywun arall gael hynny yng Nghofnod y Trafodion am newid. Dylem fod yn dathlu popeth sydd gan Gymru i'w gynnig a chaniatáu i gynifer o bobl â phosibl brofi diwylliant a hanes cyfoethog Cymru, a byddai cael gŵyl banc yn helpu i hyrwyddo'r gwerthoedd hynny. Ddoe, dathlwyd Dydd Gŵyl Dewi ar draws y byd gan y diaspora Cymreig. Cynhaliodd Cymdeithas Cymru yn Llundain ginio yn y Guildhall; dathlodd cymdeithas Cymry Efrog Newydd ym mar Liberty NYC, yng nghysgod adeilad yr Empire State; ac mae Cymdeithas Dewi Sant Kansai yn Osaka, Japan, yn cynnal wythnos o ddigwyddiadau rhithwir sy'n dathlu Cymru. Ar ôl effaith amhariadau COVID, onid yw'n wych gweld bod dathliadau'n ymadfer o'r diwedd ar ôl seibiant hir, yng Nghymru ac ar draws y byd? Mae Dydd Gŵyl Dewi yn gyfle perffaith i wella enw da ein gwlad yn fyd-eang, gan greu cysylltiadau ag amrywiaeth eang o bobl o bob cwr o'r byd. Dylai pobl ledled Cymru allu mwynhau gŵyl banc ar Ddydd Gŵyl Dewi, a byddai'n foment wych i'n gwlad allu dathlu ac uno o amgylch ein treftadaeth a'n diwylliant. Mae gan bobl yr Alban a Gogledd Iwerddon ŵyl banc i ddathlu eu nawddseintiau, gyda Senedd yr Alban wedi ei wneud yn ŵyl banc yn 2006, a Chynulliad Gogledd Iwerddon yn 2000. A chredaf yn awr ei bod yn bryd i Gymru ddilyn eu hesiampl a chael yr un peth i'n nawddsant ni.