English: 'there is clearly an appetite for such BSL legislation across the Senedd chamber. We will continue to pursue this on behalf of the D/deaf community'. Although I've continued to submit bids for a private Member's Bill in this Senedd accordingly, I've not yet been successful. My motion noted that my proposed Bill would ensure that the deaf community and people with hearing loss have a voice in the design and delivery of services to ensure they meet the needs of service users. Scores of deaf people and deaf-led groups across Wales contacted me in support of this, telling me that, although the Welsh Government was developing a new BSL charter for Wales, my planned Bill was an enormous step forward. Only one person wrote in opposition. I was, therefore, delighted to hear Labour MP Rosie Cooper being interviewed on the radio last year about her British Sign Language Bill in the UK Parliament, co-sponsored by Conservative Lord Holmes of Richmond. Following its First Reading on 16 June 2021, the British Sign Language Bill to give BSL full legal status and deaf people access to essential services and information in their first language was given an unopposed Second Reading in the House of Commons on 28 January, after securing the UK Government's support, and was passed after its Third Reading on 18 March. Well, according to the 2020 'Independent Review of BSL Provision for Adults in Wales', around 7,500 people use BSL in Wales, including around 4,000 who are D/deaf. And 151,000, including over 87,000 deaf people for whom BSL is their preferred language, use the language across the UK. Although the UK Bill creates a duty for the UK Government to prepare and publish BSL reports describing what Government departments have done to promote the use of BSL in their communications with the public, the UK Bill specifically excludes reporting on matters devolved to Scotland and Wales, with clauses 2 and 3 of the explanatory notes stating that, 'The devolution settlements for both Scotland and Wales provide that the "promotion of equal opportunities" is a reserved matter. However, there are significant exceptions to this, which in practice mean that the encouragement of equal opportunities is a devolved matter.' The Bill does not extend the reporting or guidance duty to the devolved administrations, i.e. Governments, of Scotland and Wales. The Welsh Government laid this legislative consent motion on 8 March, under Standing Order 29.2, which states: 'it is appropriate to deal with these provisions in this UK Bill as the Bill's promotion of equality of opportunity is commensurate with our own position and offers no direct interference with devolved functions. I therefore recommend the Senedd gives its consent to these provision being included in the Bill.' It goes on to say, 'The Bill does not affect the operation of any enactment or rule of law and it does not place any obligations on the Welsh Government or other devolved Welsh AuthoritiesThe Bill gives legal effect to British Sign Language as a language in Wales through imposing duties and obligations on reserved' - i.e. non-devolved - 'authorities and there would be nothing to prevent the Senedd from legislating in a similar way to impose similar duties and obligations on devolved Welsh Authorities.' In response to my written question on what plans the Minister has to introduce a BSL Bill in Wales, the Minister said on 11 March: 'Welsh Government already recognises British Sign Language (BSL) as a language of Wales as of 2004. The BSL Bill contains provisions to recognise BSL as a language in England, Wales and Scotland.' Adding that, 'The British Deaf Association (BDA) were commissioned to undertake an audit of Welsh Government's BSL policies and service provision with a view to signing up to their BSL Charter. The audit resulted in a Report providing high level recommendations. The BDA and officials are discussing the findings and will finalise the Report.' And, key to this: 'Consideration of the need for specific Welsh legislation will form part of these discussions.' Therefore, the Welsh Government could bring forward primary legislation, possibly similar to the Scottish British Sign Language (Scotland) Act 2015 or the Act currently being considered in Northern Ireland. I contacted the chair of the BDA and asked them about that statement, and he's told me today - . I'll finish by quoting him: 'We worked hard engaging with the Welsh Government Departments and Welsh Deaf Community members. Welsh Government made some comments on the final draft BSL Audit report and so, we will correct and re-submit the final BSL Audit report shortly. I understand that the report will go to the Disability Rights Workforce for considerations and recommendations. BDA Wales submitted a new proposal for the next step on the BSL Charter in Wales and we hope that they will favour the proposal. Again, we strongly believe that the Welsh Deaf Community wants a BSL (Welsh) Act, so it would be marvellous if they could find out from the Northern Ireland Department for Communities what progress they're making on the BSL and ISL - Irish Sign Language - legislation there. 'BDA Wales would really like to continue working with Mark, other MSs and Welsh Government officials to consider the possibility of introducing a cross-party BSL (Welsh) Bill'. Will the Minister therefore state whether the Welsh Government will support a BSL (Wales) Bill during this Senedd term when, as I now know they will, the BDA will recommend to you that you do so?
Welsh: 'mae'n amlwg bod awydd am ddeddfwriaeth BSL o'r fath ar draws siambr y Senedd. Byddwn yn parhau i fynd ar drywydd hyn ar ran y gymuned B/byddar'. Er fy mod wedi parhau i gyflwyno ceisiadau am Fil Aelod preifat yn y Senedd hon yn unol â hynny, nid wyf wedi bod yn llwyddiannus eto. Nododd fy nghynnig y byddai fy Mil arfaethedig yn sicrhau bod gan y gymuned fyddar a phobl sydd wedi colli eu clyw lais yn y gwaith o gynllunio a darparu gwasanaethau i sicrhau eu bod yn diwallu anghenion defnyddwyr gwasanaethau. Cysylltodd llawer o bobl fyddar a grwpiau dan arweiniad pobl fyddar ledled Cymru â mi i gefnogi hyn, gan ddweud wrthyf, er bod Llywodraeth Cymru yn datblygu siarter BSL newydd i Gymru, fod fy Mil arfaethedig yn gam enfawr ymlaen. Dim ond un person a ysgrifennodd i wrthwynebu. Roeddwn, felly, wrth fy modd o glywed yr AS Llafur Rosie Cooper yn cael ei chyfweld ar y radio y llynedd am ei Bil Iaith Arwyddion Prydain yn Senedd y DU, a noddir ar y cyd gan yr Arglwydd Holmes Ceidwadol o Richmond. Yn dilyn ei Ddarlleniad Cyntaf ar 16 Mehefin 2021, cafodd Bil Iaith Arwyddion Prydain i roi statws cyfreithiol llawn i BSL a phobl fyddar fynediad at wasanaethau a gwybodaeth hanfodol yn eu hiaith gyntaf Ail Ddarlleniad diwrthwynebiad yn Nhŷ'r Cyffredin ar 28 Ionawr, ar ôl sicrhau cefnogaeth Llywodraeth y DU, ac fe'i pasiwyd ar ôl ei Drydydd Darlleniad ar 18 Mawrth. Wel, yn ôl 'Adolygiad Annibynnol o'r Ddarpariaeth BSL i Oedolion yng Nghymru' yn 2020, mae tua 7,500 o bobl yn defnyddio BSL yng Nghymru, gan gynnwys tua 4,000 B/byddar. Ac mae 151,000, gan gynnwys dros 87,000 o bobl fyddar y mae BSL yn ddewis iaith iddynt, yn defnyddio'r iaith ledled y DU. Er bod Bil y DU yn creu dyletswydd ar Lywodraeth y DU i baratoi a chyhoeddi adroddiadau BSL yn disgrifio'r hyn y mae adrannau'r Llywodraeth wedi'i wneud i hyrwyddo'r defnydd o BSL wrth gyfathrebu â'r cyhoedd, mae Bil y DU yn eithrio'n benodol adroddiadau ar faterion sydd wedi'u datganoli i Gymru a'r Alban, gyda chymalau 2 a 3 o'r nodiadau esboniadol yn datgan bod 'Y setliadau datganoli ar gyfer Cymru a'r Alban yn darparu bod "hyrwyddo cyfle cyfartal" yn fater a gadwyd yn ôl. Fodd bynnag, mae eithriadau sylweddol i hyn, sydd yn ymarferol yn golygu bod annog cyfle cyfartal yn fater sydd wedi'i ddatganoli.' Nid yw'r Bil yn ymestyn y ddyletswydd adrodd na chanllawiau i'r gweinyddiaethau datganoledig, h.y. Llywodraethau, yr Alban a Chymru. Gosododd Llywodraeth Cymru y cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn ar 8 Mawrth, o dan Reol Sefydlog 29.2, sy'n nodi: 'mae'n briodol ymdrin â'r darpariaethau hyn yn y Bil hwn ar gyfer y DU gan fod y Bil yn hybu cyfle cyfartal mewn ffordd sy'n gymesur â'n safbwynt ni ac nad yw'n cynnig unrhyw ymyrraeth uniongyrchol â swyddogaethau datganoledig. Felly, rwy'n argymell bod y Senedd yn rhoi ei chydsyniad i gynnwys y darpariaethau hyn yn y Bil. Aiff ymlaen i ddweud, 'Nid yw'r Bil yn effeithio ar weithrediad unrhyw ddeddfiad neu reol gyfreithiol ac nid yw'n gosod unrhyw rwymedigaethau ar Lywodraeth Cymru nac ar Awdurdodau datganoledig eraill yng NghymruMae'r Bil yn rhoi effaith gyfreithiol i Iaith Arwyddion Prydain fel iaith yng Nghymru drwy osod dyletswyddau a rhwymedigaethau ar awdurdodau a gadwyd yn ôl' - h.y. heb ei ddatganoli - 'ac ni fyddai dim i atal y Senedd rhag deddfu mewn ffordd debyg i osod dyletswyddau a rhwymedigaethau tebyg ar Awdurdodau datganoledig Cymru.' Mewn ymateb i fy nghwestiwn ysgrifenedig ar ba gynlluniau sydd gan y Gweinidog i gyflwyno Bil BSL yng Nghymru, dywedodd y Gweinidog ar 11 Mawrth: 'Mae Llywodraeth Cymru eisoes yn cydnabod Iaith Arwyddion Prydain (BSL) fel iaith Cymru o 2004 ymlaen. Mae'r Bil BSL yn cynnwys darpariaethau i gydnabod BSL fel iaith yng Nghymru, Lloegr a'r Alban.' Gan ychwanegu, 'Comisiynwyd Cymdeithas Pobl Fyddar Prydain (BDA) i gynnal archwiliad o bolisïau BSL Llywodraeth Cymru a'r gwasanaethau a ddarperir gyda'r bwriad o ymrwymo i'w Siarter BSL. Arweiniodd yr archwiliad at Adroddiad yn darparu argymhellion lefel uchel. Mae'r BDA a'r swyddogion yn trafod y canfyddiadau a byddant yn cwblhau'r Adroddiad yn derfynol.' Ac, yn allweddol i hyn: 'Bydd ystyried yr angen am ddeddfwriaeth benodol i Gymru yn rhan o'r trafodaethau hyn.' Felly, gallai Llywodraeth Cymru gyflwyno deddfwriaeth sylfaenol, yn debyg o bosibl i Ddeddf Iaith Arwyddion Prydain yr Alban (Yr Alban) 2015 neu'r Ddeddf sy'n cael ei hystyried yng Ngogledd Iwerddon ar hyn o bryd. Cysylltais â chadeirydd y BDA a'u holi am y datganiad hwnnw, ac mae wedi dweud wrthyf heddiw - . Gwnaf orffen drwy ei ddyfynnu: Rydym wedi gweithio'n galed i ymgysylltu ag Adrannau Llywodraeth Cymru ac aelodau o Gymuned Byddar Cymru. Gwnaeth Llywodraeth Cymru rai sylwadau ar adroddiad drafft terfynol Archwiliad BSL ac felly, byddant yn cywiro ac yn ailgyflwyno adroddiad terfynol Archwiliad BSL cyn bo hir. Rwyf yn deall y bydd yr adroddiad yn mynd at y Gweithlu Hawliau Anabledd ar gyfer ystyriaethau ac argymhellion. Cyflwynodd BDA Cymru gynnig newydd ar gyfer y cam nesaf ar Siarter BSL yng Nghymru ac rydym yn gobeithio y byddant yn ffafrio'r cynnig. Unwaith eto, rydym yn credu yn gryf fod Cymuned Pobl Fyddar Cymru eisiau Deddf BSL (Cymru), felly byddai'n wych pe gallen nhw gael gwybod gan Adran Cymunedau Gogledd Iwerddon pa gynnydd y maen nhw'n ei wneud ar y ddeddfwriaeth BSL ac ISL - Iaith Arwyddion Iwerddon - yno. Hoffai BDA Cymru barhau i weithio gyda Mark, ASau eraill a swyddogion Llywodraeth Cymru i ystyried y posibilrwydd o gyflwyno Bil BSL (Cymru) trawsbleidiol'. A wnaiff y Gweinidog ddweud felly a fydd Llywodraeth Cymru yn cefnogi Bil BSL (Cymru) yn ystod tymor y Senedd hon pan fydd y BDA, fel y gwn yn awr y byddan nhw'n ei wneud, yn argymell i chi eich bod yn gwneud hynny?