English: I'd like to thank the First Minister for his statement this afternoon and, in particular, the updating of Members in relation to the work the Welsh Government has undertaken with its various committees, and the Cabinet sub-committee that is advising the Cabinet. I do find some disappointment, though, in some of the language in this statement today, in particular the downbeat tone. The First Minister of Northern Ireland was also at the very meeting that the First Minister for Wales was at last Monday and these were her words: 'The UK's biggest economic opportunity for decades.' That was what she was referring to when it came to Brexit. That is what we have to face. It is an opportunity. People have spoken, as of 23 June, and it is now for politicians of whatever colour to actually implement the wishes of the British people. It is important that the 48 per cent of people who voted to remain's views are also taken into consideration, because that is a considerable number of individuals who expressed an opinion to keep our relationship with Europe as well. I've been very clear in any comment I have made that there isn't a one-size-fits-all solution to this, but the views of both sides need to be taken forward in an act of mutual co-operation, rather than just playing the petty politics that some of the language in this statement alludes to, such as - [Interruption.] Well, I appreciate that, in this Chamber, we'll continue with the banter like this - but the language of confused and mixed messaging. It was the First Minister himself who came out with his six-point plan for where the Welsh Government stood, and before we knew it, the free movement of people was dropped from that six-point plan. It was the First Minister himself who, in early July, talked of the sooner that article 50 was invoked the better, and then that was changed by August to say that the Prime Minister's approach was a very sensible approach. The only confusion, and the only mixed messaging, I would suggest, is from the First Minister himself and, indeed, the Welsh Government. And that is to be regretted - that it's not more of a positive engagement when you look at the way that the Prime Minister has reached out to the devolved administrations, in particular, with reinventing and re-establishing the JMC, to make sure that the devolved voice is clearly heard around that table and, above all, making sure that the JMC meets around the whole of the United Kingdom, not just in London. I would welcome the First Minister's view as to how the JMC will progress in the next 12 months, 18 months or two years, because he is quite right to identify that this will be the key platform for taking forward the devolved Governments' views in the negotiations, because the UK Government is the Government on point and is the Government making the negotiations. He, like I, met David Davis two weeks ago today. I found a Secretary of State who was fully engaged, who had a coherent strategy for the way forward and, above all, the announcements - [Interruption.] Well, again, you know, the First Minister and the Labour Party in particular seem to want to take a different view on every position just because the politics of it plays out for them. We have to enact the wishes of the Welsh people on 23 June, and those were cast very clearly: that the people of Wales wanted to recast their relationship with Europe. Last week, we had the announcement about the Sunderland Nissan engine factory; we had economic growth figures. All positive news and yet still trying to put a dampener on the outcome of the referendum. I would also like to ask the First Minister, in particular, on the paragraph where he talks about policies and the control of devolved areas. I too support him in his sentiments. I'm sure that every Member in this institution will support him. But there is an opportunity - as, in fairness, your statement touches on - where it says, 'We accept that some issues will best be dealt with on a UK-wide basis, but this can only be done through intra-governmental agreement, through some pooling of sovereignty.' So, I'd be grateful if he could enlarge on that particular reference - how he sees that type of relationship, that type of pooling of sovereignty. Importantly, he refers to the policy areas, and not necessarily the financial areas, because it doesn't make reference in that particular paragraph or anywhere in the statement - . I read that very carefully because, obviously, the money side of the equation has traditionally been an important consideration in Welsh Government schemes, such as structural funding, higher education, agriculture and rural development. I do note that you've specifically referred to policy, not financial areas. So, is it the case that the First Minister is more receptive to more sharing of sovereignty in those particular areas so that the money can be best dovetailed into UK Government schemes and stretched further? I look forward to hearing what the answer is that comes from the First Minister. He also uses the word 'collude', which I think is a very unfortunate turn of phrase when he's talking about international development. Ninety of the 97 inward investment deals were delivered from UKTI last year. It is important that there is a strong relationship - [Interruption.] Those were UKTI's own figures, First Minister. As we found in earlier questions in First Minister's questions, you weren't particularly good at identifying Mexico when it came to free trade, but I'm sure that UKTI have got their figures correct. So, I'd be grateful again - as to how the First Minister will be taking forward the Government's position in promoting Wales on the UK platform when it comes to promoting Wales as a good, solid destination for inward investment. Again, another point that Arlene Foster made over the weekend was how she sees this as a unique opportunity to develop the offer - in her case, what Northern Ireland has to offer post Brexit - and it would be good to hear how the First Minister will be taking those issues forward. I, too, join him in the points that he makes about racism and comments that have been made in Wales and, indeed, around the United Kingdom. There is no room at all in any civilised or developed society for such rhetoric, and we should be working across parties to make sure that that is driven out from every walk of life. But it is a fact that the First Minister has rowed back on the principle of the free movement of people, unless he wants to contradict me on that when he does respond to me. So, when he does talk about the importance of the free movement of goods and services, based on the principle that, under EU legislation, and EU understanding of the single market, it has to relate to people as well, how does he see the Welsh Government's negotiating position assisting in making sure that there is access to the single market, given that you have given up on that tenet, that basic tenet, of free movement of people, which seems to be such a critical stumbling block? I have yet to hear a comprehensive argument coming from the First Minister as to why, from his original position, he has now moved to dropping that key caveat from the Welsh Government's position. I do wish the First Minister well. I wish the Welsh Government well in its deliberations, and in particular in its meetings with other devolved administrations and the UK Government. But we really do need to be working from the same hymn sheet on this. The next two years are going to be of critical importance to many businesses, many communities and many individuals the length and breadth of Wales. Wales voted to realign our relationship with Europe. You can't get away from that. It is incumbent on politicians in all parties to work together, and I do regret the fact that the First Minister's chosen not to accept the offer that I put to him on the twenty-fourth to work with him on this. I accept his position - he doesn't want to take that offer up - but I do think that that is a matter of deep regret, because, together, politicians in this institution could achieve so much more when it comes to enhancing Wales's position around the Brexit negotiation tables.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Prif Weinidog am ei ddatganiad y prynhawn yma ac, yn benodol, am roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau ynglŷn â'r gwaith y mae Llywodraeth Cymru wedi ei wneud â'i phwyllgorau amrywiol ac is-bwyllgor y Cabinet sy'n cynghori'r Cabinet. Mae rhywfaint o siom i mi, er hyn, ym mheth o'r iaith yn y datganiad hwn heddiw, yn enwedig y dôn ddigalon. Roedd Prif Weinidog Gogledd Iwerddon hefyd yn yr union gyfarfod hwnnw yr oedd Prif Weinidog Cymru ynddo ddydd Llun diwethaf a dyma oedd ei geiriau hi: Cyfle economaidd mwyaf y DU ers degawdau. Dyna yr oedd hi'n cyfeirio ato wrth drafod Brexit. Dyna'r hyn y mae'n rhaid i ni ei wynebu. Mae'n gyfle. Mae pobl wedi mynegi eu barn ar 23 Mehefin a dyletswydd gwleidyddion o ba bynnag liw yn awr yw gwireddu dymuniadau pobl Prydain mewn gwirionedd. Mae'n bwysig bod safbwyntiau y 48 y cant o bobl a bleidleisiodd i aros hefyd yn cael eu hystyried, gan fod hynny'n nifer sylweddol o unigolion a fynegodd farn i gadw ein perthynas ag Ewrop hefyd. Rwyf wedi bod yn glir iawn mewn unrhyw sylw yr wyf wedi'i wneud nad oes un ateb sy'n addas i bawb yn hyn o beth, ond mae angen i safbwyntiau'r ddwy ochr gael eu datblygu trwy gydweithrediad rhwng y ddwy ochr, yn hytrach na dim ond chwarae'r gemau gwleidyddiaeth dibwys y mae peth o'r iaith yn y datganiad hwn yn cyfeirio ato, fel - [Torri ar draws.] Wel, rwy'n gwerthfawrogi y byddwn ni yn y Siambr hon yn parhau gyda'r cellwair fel hyn - ond iaith negeseuon dryslyd a chymysg. Y Prif Weinidog ei hun a gyflwynodd ei gynllun chwe phwynt i nodi safbwynt Llywodraeth Cymru, a chyn i ni wybod, cafodd symudiad rhydd pobl ei ollwng o'r cynllun chwe phwynt hwnnw. Y Prif Weinidog ei hun a ddywedodd, ddechrau mis Gorffennaf, mai gorau po gyntaf y byddai galw erthygl 50 i rym, ac yna newidiwyd hynny erbyn mis Awst i ddweud bod dull y Prif Weinidog yn ddull synhwyrol iawn. Byddwn yn awgrymu mai'r unig ddryswch, a'r unig negeseuon cymysg, yw'r rhai a geir gan y Prif Weinidog ei hun ac, yn wir, Llywodraeth Cymru. Ac mae hynny i'w ddifaru - nad yw'n ymgysylltu'n fwy cadarnhaol pan fyddwch yn edrych ar y ffordd y mae Prif Weinidog y DU wedi estyn llaw at y gweinyddiaethau datganoledig, yn arbennig, wrth ailddyfeisio ac ail-sefydlu Cydbwyllgor y Gweinidogion, i wneud yn siŵr bod y llais datganoledig yn cael ei glywed yn glir o amgylch y bwrdd hwnnw ac, yn anad dim, gwneud yn siŵr bod y Cydbwyllgor Gweinidogion yn cyfarfod o amgylch y Deyrnas Unedig gyfan, nid dim ond yn Llundain. Byddwn yn croesawu barn y Prif Weinidog ynglŷn â sut y bydd Cydbwyllgor y Gweinidogion yn symud ymlaen yn ystod y 12 mis, 18 mis neu ddwy flynedd nesaf, oherwydd y mae'n hollol iawn i nodi y bydd hwn yn llwyfan allweddol ar gyfer datblygu barn y Llywodraethau datganoledig yn y trafodaethau, oherwydd Llywodraeth y DU yw'r Llywodraeth berthnasol a Llywodraeth y trafodaethau. Gwnaeth ef, fel fi, gyfarfod â David Davis bythefnos yn ôl i heddiw. Roeddwn i yn ei ystyried yn Ysgrifennydd Gwladol a oedd yn cymryd rhan lawn, a oedd â strategaeth gydlynol ar gyfer y ffordd ymlaen ac, yn anad dim, mae'r cyhoeddiadau - [Torri ar draws.] Wel, unwaith eto, wyddoch chi, mae'n ymddangos bod y Prif Weinidog a'r Blaid Lafur yn benodol eisiau cymryd safbwynt gwahanol ar bob sefyllfa dim ond oherwydd bod gwleidyddiaeth y sefyllfa'n dda ar eu cyfer. Mae'n rhaid i ni ddeddfu dymuniadau pobl Cymru ar 23 Mehefin, a chafodd y rheini eu bwrw'n glir iawn: bod pobl Cymru yn awyddus i ail-lunio eu perthynas ag Ewrop. Yr wythnos diwethaf, cawsom y cyhoeddiad am y ffatri injan Nissan yn Sunderland; cawsom y ffigurau twf economaidd. Y cyfan yn newyddion cadarnhaol ac eto yn dal i geisio taflu dŵr oer ar ganlyniad y refferendwm. Hoffwn i hefyd ofyn i'r Prif Weinidog, yn arbennig, am y paragraff lle y mae'n sôn am bolisïau a rheoli meysydd datganoledig. Rwyf hefyd yn ei gefnogi yn ei sylwadau. Rwy'n siŵr y bydd pob Aelod yn y sefydliad hwn yn ei gefnogi. Ond mae cyfle - fel, i fod yn deg, y mae eich datganiad yn ei nodi - lle mae'n dweud, 'Rydym yn derbyn mai'r peth gorau fydd ymdrin â rhai materion ar sail y DU gyfan, ond dim ond trwy gytundeb rhyng-lywodraethol y gellid gwneud hyn, drwy gyfuno peth sofraniaeth, nid gorfodi.' Felly, byddwn yn ddiolchgar pe gallai ymhelaethu ar y cyfeiriad penodol hwnnw - sut y mae'n gweld y math hwnnw o berthynas, y math hwnnw o gyfuno sofraniaeth. Yn bwysig, mae'n cyfeirio at y meysydd polisi, ac nid o reidrwydd y meysydd ariannol, oherwydd nid yw'n gwneud cyfeiriad yn y paragraff penodol hwnnw neu unrhyw le yn y datganiad - . Darllenais hwnnw'n ofalus iawn oherwydd, yn amlwg, mae ochr ariannol yr hafaliad yn draddodiadol wedi bod yn ystyriaeth bwysig yng nghynlluniau Llywodraeth Cymru, megis cyllid strwythurol, addysg uwch, amaethyddiaeth a datblygu gwledig. Rwy'n sylwi eich bod wedi cyfeirio'n benodol at feysydd polisi, nid meysydd ariannol. Felly, a yw'n wir bod y Prif Weinidog yn fwy parod i dderbyn mwy o rannu sofraniaeth yn y meysydd penodol hynny fel y gall yr arian gael ei asio yn y modd gorau â chynlluniau Llywodraeth y DU a'i ymestyn ymhellach? Edrychaf ymlaen at glywed beth yw'r ateb sy'n dod gan y Prif Weinidog. Mae hefyd yn defnyddio'r gair 'cydgynllwynio', a chredaf fod hynny'n ymadrodd anffodus iawn wrth sôn am ddatblygu rhyngwladol. Cyflawnwyd naw deg o'r 97 o gytundebau mewnfuddsoddi o Fasnach a Buddsoddi'r DU y llynedd. Mae'n bwysig bod perthynas gref - [Torri ar draws.] Ffigyrau Masnach a Buddsoddi'r DU ei hun oedd y rhai hynny, Brif Weinidog. Fel y gwelsom yn y cwestiynau cynnar yn y cwestiynau i'r Prif Weinidog, nid oeddech yn arbennig o dda am nodi Mecsico wrth ystyried masnach rydd, ond rwy'n siŵr bod ffigurau Masnach a Buddsoddi'r DU yn gywir. Felly, byddwn yn ddiolchgar unwaith eto - i wybod sut y bydd y Prif Weinidog yn bwrw ymlaen â safbwynt y Llywodraeth wrth hyrwyddo Cymru ar lwyfan y DU wrth hybu Cymru fel man da, cadarn ar gyfer buddsoddi. Unwaith eto, pwynt arall a wnaeth Arlene Foster dros y penwythnos oedd sut y mae hi'n ystyried bod hwn yn gyfle unigryw i ddatblygu y cynnig - yn ei hachos hi, yr hyn sydd gan Ogledd Iwerddon i'w gynnig ar ôl Brexit - a byddai'n dda clywed sut y bydd y Prif Weinidog yn bwrw ymlaen â'r materion hyn. Rwyf fi, hefyd, yn ymuno ag ef yn y pwyntiau y mae'n eu gwneud am hiliaeth a sylwadau sydd wedi eu gwneud yng Nghymru ac, yn wir, o amgylch y Deyrnas Unedig. Nid oes lle o gwbl mewn unrhyw gymdeithas wâr neu ddatblygedig ar gyfer rhethreg o'r fath, a dylem fod yn gweithio ar draws y pleidiau i sicrhau bod hynny yn cael ei ddiddymu mewn cymunedau o bob cefndir. Ond mae'n ffaith bod y Prif Weinidog wedi mynd yn ôl ar yr egwyddor o symudiad rhydd o bobl, oni bai ei fod am fy ngwrth-ddweud i ar hynny pan fydd yn ymateb i mi. Felly, pan mae'n sôn am bwysigrwydd symudiad rhydd o nwyddau a gwasanaethau, yn seiliedig ar yr egwyddor ei bod yn ofynnol i hynny, dan ddeddfwriaeth yr UE, a dealltwriaeth yr UE o'r farchnad sengl, fod yn berthnasol i bobl hefyd, sut y mae'n gweld sefyllfa drafod Llywodraeth Cymru yn helpu i wneud yn siŵr bod mynediad at y farchnad sengl, o ystyried eich bod wedi rhoi'r gorau i'r egwyddor honno, yr egwyddor sylfaenol honno, o symudiad rhydd o bobl, sy'n ymddangos yn faen tramgwydd mor allweddol? Nid wyf wedi clywed hyd yma ddadl gynhwysfawr gan y Prif Weinidog ynglŷn â pham, o'i safbwynt gwreiddiol, y mae bellach wedi symud i ollwng y cafeat allweddol hwnnw o safbwynt Llywodraeth Cymru. Rwyf yn dymuno'n dda i'r Prif Weinidog. Rwy'n dymuno'n dda i Lywodraeth Cymru yn ei thrafodaethau, ac yn arbennig yn ei chyfarfodydd â gweinyddiaethau datganoledig eraill a Llywodraeth y DU. Ond mae'n gwbl angenrheidiol ein bod ni'n deall ein gilydd ar hyn. Mae'r ddwy flynedd nesaf yn mynd i fod yn hanfodol bwysig i lawer o fusnesau, llawer o gymunedau a llawer o unigolion ar hyd a lled Cymru. Pleidleisiodd Cymru i aildrefnu ein perthynas ag Ewrop. Ni allwch wadu hynny. Mae'n ddyletswydd ar wleidyddion o bob plaid i weithio gyda'i gilydd, ac rwy'n gresynu bod y Prif Weinidog wedi dewis peidio â derbyn fy nghynnig ar y pedwerydd ar hugain i weithio gydag ef ar hyn. Rwyf yn derbyn ei safbwynt nid yw am dderbyn y cynnig hwnnw - ond rwy'n credu bod hynny'n destun gofid dwfn, oherwydd, gyda'i gilydd, gallai gwleidyddion yn y sefydliad hwn gyflawni cymaint mwy o ran gwella sefyllfa Cymru o gwmpas y byrddau sy'n trafod Brexit.