English: Thank you very much to Peter Fox for those important questions and for giving me the opportunity to say a little bit more about the Welsh Government's response to the challenge of procurement reform now that we have left the European Union. Procurement is very much a complex landscape and one that is now changing, and there are opportunities for us to use the UK Government's Bill in one sense, but then also to augment that, because we've always been very clear that the decisions on the policy outcomes that we want to achieve from procurement should be only made here in Wales, and we do have very different views to the UK Government on some of those things, such as the importance of fair work and the role that procurement can and should play in driving that forward. And that's why our social partnership and public procurement (Wales) Bill will be so important in terms of enshrining those in law. Nonetheless, I think it is an opportunity for us to use the UK Government's legislation to reform the basic underpinning processes, and those processes were set out in the UK Government's Green Paper to which Peter Fox has referred, 'Transforming public procurement'. We were presented with the option to use the Westminster legislation to reform those underpinning processes. We thought long and hard about what the right thing to do was, and we engaged very widely with Welsh contracting authorities and their view was very much that we should be going with the UK Government on this Bill, however, we should be looking at a Welsh Bill in terms of what we want to achieve. So, the kinds of processes and the nuts and bolts are in the UK Government Bill, and then the outcomes that we want to drive forward will be done in our own legislation. I think that strikes a pragmatic balance in terms of procurement reform after leaving the European Union. Peter Fox referred to the pandemic, and one of the good things, I suppose, if we think of anything good coming out of the pandemic, has been about the way in which procurement has reformed and the way in which the procurement profession here in Wales has really risen to the challenges. Officials have worked right across the Welsh Government to procure urgent critical items, and those included, for example, the food boxes for those who were shielding across Wales, provision of mental health support to all NHS workers, accommodation for those offenders who were released early during the lockdown period, and then contracting with Royal Mail for prescription delivery, providing support to critical equipment requirement teams and the visitor pods for care homes. So, there are great examples of ways in which the procurement profession here in Wales grouped together, really, to tackle the problems and the challenges of the pandemic, and I think did a really excellent job, also, working closely, for example, with the WLGA to make face coverings available to all Welsh schools. Early on, we worked with a Welsh manufacturer to deliver high-quality, reusable and accredited face coverings, which were then delivered to schools. As well as promoting safer working environments, we managed to create jobs as a result of the expansion of that company. So, wherever possible, we were looking, through the pandemic, to support Welsh businesses but then also to look for those supply chain voids that we could fill. And that's an important piece of work that we're taking forward now beyond the pandemic - looking at our supply chains and where there are opportunities for us to fill those gaps here with supporting new Welsh businesses. The future generations commissioner's report was really important. We worked very closely with the future generations commissioner when she was interrogating us and officials about the work that we do on procurement, and the report's been very helpful, I think, in terms of focusing our mind on the way forward. The procurement centre of excellence suggestion has been really helpful, and, as I mentioned in the statement, we launched that discovery exercise at the end of last year, again with stakeholder contributions from across the Welsh public sector. Those findings are coming together and I'll be considering them now over the coming weeks as we get everything in place, and I'll be able to provide a further update to colleagues on that as we move forward. But, again, I think having a place where we have that excellence, a home for that excellence, here in Wales, is important. We've looked at the model of the Centre for Digital Public Services, which, again, is a repository of excellence and knowledge and so on, and that's been a useful model for what we're hoping to achieve through the procurement centre of excellence. There's a lot of interest in what we're doing in terms of food procurement. I know that Peter Fox has had some useful discussions with some of my ministerial colleagues on this as well. Our programme for government does commit to developing a Wales community food strategy during the course of this Senedd term, and that has the potential, I know, to deliver many benefits that could help us along the road to those future generations well-being goals. Of course, food is the common factor, but then societal benefits can be really wide-ranging, including economic benefits, regenerating local communities, improving well-being, mental health and physical health and the environment, and sustainability benefits, too. So, there's a lot for us to have future discussions on, I think, as we take forward that work, because I know this is an area of particular interest for Peter Fox.
Welsh: Diolch yn fawr iawn i Peter Fox am y cwestiynau pwysig yna ac am roi'r cyfle i mi ddweud ychydig mwy am ymateb Llywodraeth Cymru i her diwygio caffael gan ein bod ni bellach wedi ymadael â'r Undeb Ewropeaidd. Tirlun cymhleth iawn yw caffael ac yn un newidiol erbyn hyn, ac fe geir cyfleoedd i ni ddefnyddio Bil Llywodraeth y DU ar un ystyr, ond yna i ategu hwnnw hefyd, oherwydd rydym ni bob amser wedi bod yn eglur iawn mai dim ond yng Nghymru y dylid gwneud y penderfyniadau ar y canlyniadau polisi yr ydym ni'n awyddus i'w cyflawni o ran caffael, ac mae gennym ni safbwyntiau gwahanol iawn i rai Llywodraeth y DU ynglŷn â rhai o'r materion hynny, fel pwysigrwydd gwaith teg a'r swyddogaeth y gall ac y dylai caffael fod â hi wrth ysgogi hyn. A dyna pam y bydd ein Bil partneriaeth gymdeithasol a chaffael cyhoeddus (Cymru) ni mor bwysig o ran cynnwys y rhain yn y gyfraith. Fodd bynnag, rwyf i o'r farn fod hwn yn gyfle i ni ddefnyddio deddfwriaeth Llywodraeth y DU i ddiwygio'r prosesau sylfaenol, ac fe nodwyd y prosesau hynny ym Mhapur Gwyrdd Llywodraeth y DU yr oedd Peter Fox yn cyfeirio ato, 'Transforming public procurement'. Fe roddwyd y dewis i ni ddefnyddio deddfwriaeth San Steffan i ddiwygio'r prosesau sylfaenol hyn. Fe wnaethom ni bendroni llawer iawn ynghylch beth oedd y peth iawn i'w wneud, ac roeddem ni'n ymgysylltu yn eang iawn ag awdurdodau contractio Cymru a'u barn nhw oedd y dylem ni fod yn mynd gyda Llywodraeth y DU ar y Bil hwn, serch hynny, fe ddylem ni fod yn edrych ar Fil i Gymru o ran yr hyn yr ydym ni'n awyddus i'w gyflawni. Felly, mae prosesau o'r fath a'r gweithrediadau i'w cael ym Mil Llywodraeth y DU, ac yna fe fydd y canlyniadau yr ydym ni'n awyddus i'w datblygu yn cael eu cyflawni yn ein deddfwriaeth ni ein hunain. Rwy'n credu bod hynny'n cyd-daro yn ymarferol iawn wrth ddiwygio caffael wedi ymadael â'r Undeb Ewropeaidd. Fe gyfeiriodd Peter Fox at y pandemig, ac un o'r pethau da sydd wedi dod, mae'n debyg, os gellir ystyried bod unrhyw ddaioni wedi dod o'r pandemig, yw'r ffordd y mae caffael wedi cael ei ddiwygio a'r ffordd y mae'r proffesiwn caffael yma yng Nghymru wedi ymateb yn wirioneddol i'r heriau. Mae swyddogion wedi gweithio ar draws Llywodraeth Cymru i gaffael eitemau brys hanfodol, ac mae'r rhain yn cynnwys, er enghraifft, y blychau bwyd ar gyfer y rhai a oedd yn gwarchod ledled Cymru, ac ymestyn cymorth gydag iechyd meddwl i'r holl weithwyr yn y GIG, a llety i'r troseddwyr hynny a ryddhawyd yn gynnar yn ystod cyfnod y cyfyngiadau symud, ac yna fe fu contractio gyda'r Post Brenhinol ar gyfer dosbarthu presgripsiynau, a darparu cymorth i dimau gofyniad cyfarpar hanfodol a'r podiau ymweld i gartrefi gofal. Felly, fe geir enghreifftiau gwych o ffyrdd y mae'r proffesiwn caffael yma yng Nghymru wedi grwpio gyda'i gilydd, mewn gwirionedd, i fynd i'r afael â phroblemau a heriau'r pandemig, ac rwyf i o'r farn iddyn nhw wneud gwaith rhagorol iawn, hefyd, gan weithio'n agos, er enghraifft, gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i sicrhau bod gorchuddion wyneb ar gael ym mhob un o ysgolion Cymru. Yn gynnar yn ystod y pandemig, fe fuom ni'n gweithio gyda gwneuthurwr o Gymru i ddarparu gorchuddion wyneb achrededig o ansawdd uchel, y gellir eu hailddefnyddio, a gyflwynwyd i ysgolion wedyn. Yn ogystal â hyrwyddo amgylcheddau gweithio mwy diogel, fe wnaethom ni lwyddo i greu swyddi o ganlyniad i ehangu'r cwmni hwnnw. Felly, lle bynnag y bo modd gwneud hynny, roeddem ni'n ceisio, drwy gydol y pandemig, cefnogi busnesau Cymru ond yn chwilio wedyn hefyd am y bylchau hynny yn y gadwyn gyflenwi y gallem ni eu llenwi. Ac mae hwnnw'n ddarn pwysig o waith yr ydym ni'n ei wneud nawr a thu hwnt i'r pandemig - gan ystyried ein cadwyni cyflenwi ni a lle ceir cyfleoedd i ni lenwi'r bylchau hynny yn y fan hon gan gefnogi busnesau newydd yng Nghymru. Roedd adroddiad comisiynydd cenedlaethau'r dyfodol yn bwysig iawn. Fe fuom ni'n gweithio'n agos iawn gyda chomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol ac roedd hi'n ein holi ni a'n swyddogion ni am y gwaith yr ydym ni'n ei wneud ynglŷn â chaffael, ac mae'r adroddiad wedi bod yn ddefnyddiol iawn, rwy'n credu, o ran canolbwyntio ein meddwl ar y ffordd ymlaen. Mae'r awgrym gan y Ganolfan Ragoriaeth Caffael wedi bod o gymorth mawr, ac, fel roeddwn i'n sôn yn y datganiad, cafodd yr ymarfer darganfod hwnnw ei lansio ar ddiwedd y llynedd, gyda chyfraniadau oddi wrth randdeiliaid unwaith eto o bob rhan o'r sector cyhoeddus yng Nghymru. Mae'r canfyddiadau hynny'n dod at ei gilydd ac fe fyddaf i'n eu hystyried nhw nawr dros yr wythnosau nesaf wrth i ni gael popeth yn ei le, ac fe fyddaf i'n gallu rhoi diweddariad pellach i gydweithwyr ynglŷn â hynny wrth i ni symud ymlaen. Ond, unwaith eto, rwyf i o'r farn fod meddu ar gyrchfan i'r rhagoriaeth honno, a bod â chartref i'r rhagoriaeth honno, yma yng Nghymru, yn bwysig. Rydym ni wedi edrych ar batrwm y Ganolfan Gwasanaethau Cyhoeddus Digidol, sydd, unwaith eto, yn ystorfa o ragoriaeth a gwybodaeth ac yn y blaen, ac mae hwnnw wedi bod yn batrwm defnyddiol ar gyfer yr hyn yr ydym ni'n gobeithio ei gyflawni drwy'r ganolfan ragoriaeth caffael. Fe geir llawer o ddiddordeb yn yr hyn yr ydym ni'n ei wneud o ran caffael bwyd. Fe wn i fod Peter Fox wedi cynnal trafodaethau defnyddiol gyda rhai o fy nghyd-Weinidogion ynglŷn â hynny hefyd. Mae ein rhaglen lywodraethu ni'n ymrwymo i ddatblygu strategaeth bwyd cymunedol i Gymru yn ystod y tymor Seneddol hwn, ac fe wn i fod y potensial yn hynny i sicrhau llawer o fanteision a allai ein helpu ni ar hyd y ffordd sy'n arwain at y nodau hynny o ran llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Wrth gwrs, y ffactor cyffredin yn hynny yw bwyd, ond yna fe all manteision cymdeithasol fod yn eang iawn, gan gynnwys manteision economaidd, ac o ran adfywio cymunedau lleol, gwella lles, iechyd meddwl ac iechyd corfforol yn ogystal â'r amgylchedd, a manteision o ran cynaliadwyedd hefyd. Felly, mae llawer i ni ei drafod yn ei gylch yn y dyfodol, rwy'n credu, wrth inni fwrw ymlaen â'r gwaith hwnnw, oherwydd fe wn i fod hwn yn faes sydd o ddiddordeb arbennig i Peter Fox.