techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Now, sometimes, I'm aware that colleagues occasionally find our observations a little dry as we try to shed light, rather than heat, but bear with us, as we hope that our comments will help this Senedd in its job of scrutiny and help the Government by improving the legislation and the regulations and the explanations it brings forward. Now, our reports on these regulations raise what Members will now recognise as quite familiar merits points under Standing Order 21.3, namely the highlighting of any potential interference with human rights and the lack of formal consultation. We have acknowledged the Welsh Government's justification in relation to these points, as set out in the explanatory memoranda. Now, further to these reporting points, we have also identified additional reporting points for the No. 22 and No. 23 regulations. With regard to the No. 22 regulations, we noted that there is no equality impact assessment. We therefore asked the Welsh Government to explain what arrangements it has made in respect of these regulations to publish reports of equality impact assessments in accordance with regulation 8 (1) (d) of the Equality Act 2010 (Statutory Duties) (Wales) Regulations 2011. In addition, and as stated in the No. 22 regulations, from 15 December 2021, natural immunity as a way of demonstrating COVID-19 status was removed for the purposes of the COVID pass. The explanatory memorandum to the regulations states that
Welsh: Nawr, weithiau, rwy'n ymwybodol bod cydweithwyr weithiau'n gweld ein harsylwadau ychydig yn sych wrth i ni geisio taflu goleuni, yn hytrach na gwres, ond byddwch yn amyneddgar, gan ein bod yn gobeithio y bydd ein sylwadau'n helpu'r Senedd hon yn ei gwaith craffu ac yn helpu'r Llywodraeth drwy wella'r ddeddfwriaeth a'r rheoliadau a'r esboniadau a ddaw yn ei sgil. Nawr, mae ein hadroddiadau ar y rheoliadau hyn yn codi'r hyn y bydd Aelodau bellach yn ei gydnabod fel pwyntiau teilyngdod eithaf cyfarwydd o dan Reol Sefydlog 21.3, sef tynnu sylw at unrhyw ymyrraeth bosibl â hawliau dynol a diffyg ymgynghori ffurfiol. Rydym wedi cydnabod cyfiawnhad Llywodraeth Cymru ynglŷn â'r pwyntiau hyn, fel y nodir yn y memoranda esboniadol. Nawr, yn dilyn y pwyntiau adrodd hyn, rydym hefyd wedi nodi pwyntiau adrodd ychwanegol ar gyfer rheoliadau Rhif 22 a Rhif 23. O ran rheoliadau Rhif 22, fe wnaethom nodi nad oes asesiad o'r effaith ar gydraddoldeb. Felly, gofynnwyd i Lywodraeth Cymru egluro pa drefniadau y mae wedi'u gwneud mewn perthynas â'r rheoliadau hyn i gyhoeddi adroddiadau ar asesiadau o'r effaith ar gydraddoldeb yn unol â rheoliad 8 (1) (d) o Reoliadau Deddf Cydraddoldeb 2010 (Dyletswyddau Statudol) (Cymru) 2011. Yn ogystal â hyn, ac fel y nodwyd yn rheoliadau Rhif 22, o 15 Rhagfyr 2021, dilëwyd imiwnedd naturiol fel ffordd o ddangos statws COVID-19 at ddibenion y pas COVID. Mae'r memorandwm esboniadol i'r rheoliadau yn nodi bod
English: Thank you for the opportunity to outline Plaid Cymru's views on these regulations. I will take them in order, starting with the easiest, the No. 22 regulations. I don't see that there is much that is contentious here; they are minor changes, in reality, in terms of some definitions around the COVID pass and the use of face coverings, and we're happy to support them. The only thing that I would highlight at this point, as I and others have done many times before over almost two years now, is that these regulations are ones that have been laid for over a month. They came into force exactly a month ago. Yes, there have been reasons throughout this pandemic why action has been taken quickly, but it reflects poorly democratically on us as a Senedd that we haven't had an opportunity to vote on these for a month after they've come into force. Practically, it doesn't matter as much with these regulations as we support them, as I've said.
Welsh: Diolch am y cyfle i amlinellu safbwynt Plaid Cymru ar y tri set o reoliadau yma. Mi wnaf i eu cymryd nhw yn eu trefn, yn dechrau efo'r hawsaf, Rhif 22. Dwi ddim yn gweld bod yna lawer yn ddadleuol yn fan hyn; newidiadau bach sydd yna, mewn difrif, o ran ambell i ddiffiniad o gwmpas y pàs COVID, o ran gwisgo gorchudd wyneb. Rydyn ni'n hapus i'w cefnogi nhw. Yr unig beth y gwnaf innau dynnu sylw ato fo yn fan hyn, fel rydw i ac eraill wedi gwneud droeon o'r blaen dros bron i'r ddwy flynedd ddiwethaf, yw bod y rheoliadau yma'n rhai sydd wedi cael eu gosod ers dros fis. Mi ddaethon nhw i rym union fis yn ôl. Oes, mae yna resymau drwy gydol y pandemig yma i fod wedi gweithredu'n gyflym, ond mae'n adlewyrchiad gwael yn ddemocrataidd arnom ni fel Senedd nad ydym ni'n cael cyfle i bleidleisio arnyn nhw tan fis ar ôl i reoliadau ddod i rym. Yn ymarferol, does dim ots efo'r rheoliadau yma achos rydym ni'n eu cefnogi nhw, fel dwi'n ei ddweud.
English: The regulations and guidance brought forward by Government over the past almost two years have, generally, been widely supported, but this support is waning, and this is following the decision to prevent more than 50 people attending outdoor events. Coronavirus, from the common cold to COVID-19, does spread at this time of year because people are gathering indoors. But, under the current regulations, people can view matches on televisions in clubs and pubs, as we've already heard, but they can't watch a match in the open air. Now, one understands the need to regulate the major sporting events with thousands of people using public transport and going into pubs, as I mentioned myself during the autumn internationals. And one understands, of course, the need to regulate and control that. But, these current rules that prevent games such as Llanuwchllyn against Porthmadog in the football, for example, are regulations that are disproportionate and, as I said, they put at risk the wide-scale support for the regulations that there has been in the past. So, will you review this element and, as Llyr Gruffydd mentioned earlier today, look at increasing that maximum for attendance at open-air sporting events and participation in parkruns, and do so as soon as possible, please?
Welsh: Mae'r rheoliadau a chanllawiau mae'r Llywodraeth wedi'u gosod dros y ddwy flynedd bron ddiwethaf yma wedi, ar y cyfan, cael cefnogaeth eang, ond mae'r gefnogaeth yma yn gwanhau, a hyn yn dilyn y penderfyniad i atal rhagor na 50 o bobl i ymweld â digwyddiadau awyr agored. Mae coronafeirws, o'r annwyd cyffredin i COVID-19, yn lledu ar yr adeg yma o'r flwyddyn oherwydd bod pobl yn cymysgu o dan do. Ond, o dan y rheoliadau presennol, gall pobl fynd i weld gemau ar y teledu yn y clybiau a thafarndai, fel rydym ni wedi'i glywed yn barod, ond fedran nhw ddim mynd i weld y gêm ar y cae chwarae yn yr awyr agored. Mae rhywun yn deall yr angen i reoli y gemau mwy o faint sydd efo miloedd o bobl yn heidio ar drafnidiaeth gyhoeddus ac i mewn i dafarndai, fel y gwnes i sôn fy hun yn ôl yn ystod gemau rygbi yr hydref. Ac mae rhywun yn deall, wrth gwrs, yr angen i reoli hynny. Ond mae'r rheolau presennol yma, sy'n rhwystro gemau fel Llanuwchllyn yn erbyn Porthmadog yn y pêl-droed, er enghraifft, yn rheoliadau sy'n anghymesur ac, fel y dywedais i, yn peryglu'r gefnogaeth eang sydd wedi bod i reoliadau yn eu cyfanrwydd. A wnewch chi felly ailedrych ar yr elfen yma ac, fel y soniodd Llyr Gruffydd yn gynharach heddiw, edrych ar gynyddu'r uchafswm ar gyfer mynd i weld gemau yn yr awyr agored a chymryd rhan mewn parkrun, a hynny mor fuan â phosib, os gwelwch yn dda?
English: Firstly, I want to register my thanks to the Minister and also her team for all of their work at this very pressurised time. Thank you for your dedication to keeping us safe. I'm also grateful to you for your time in meeting with me. I just want to make a brief contribution to the discussion on amendment 23 to the COVID regulations. I'm very much in line with contributions from Plaid Cymru here. As you know, I am concerned to see the Government continuing to pursue this amendment, which could see workers fined £60 for being in breach of this law. I would be happy to support the amendment with the fine on employees being removed whilst maintaining the penalties on the employers. I have on the whole supported, and continue to support, the pragmatic approach this Government has taken, but I cannot support fining workers for a decision that is completely out of their control. I look forward to hearing your thoughts on this, Minister, and wondered if you could clarify if amendment 23 relates only to those requirements on individual workers to work from home, and not provisions to fine employers who do not make provisions for individuals to safely work from home. If these regulations were not to be approved by the Senedd, would the provision to fine employers be removed from the regulations? Finally, will you commit to bringing forward amended regulations at the earliest possible opportunity that remove the provision to fine workers? Thank you. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Yn gyntaf, hoffwn ddiolch i'r Gweinidog a hefyd ei thîm am eu holl waith, dan bwysau, ar yr adeg hon. Diolch i chi am eich ymroddiad i'n cadw ni'n ddiogel. Rwyf hefyd yn ddiolchgar i chi am eich amser i gwrdd â mi. Hoffwn wneud cyfraniad byr i'r drafodaeth ar ddiwygiad 23 i'r rheoliadau COVID. Rwy'n cyd-fynd yn fawr iawn â chyfraniadau gan Blaid Cymru yma. Fel y gwyddoch chi, rwy'n bryderus o weld y Llywodraeth yn parhau i fynd ar drywydd y diwygiad hwn, a allai weld gweithwyr yn cael dirwy o £60 am dorri'r gyfraith hon. Byddwn i'n hapus i gefnogi'r gwelliant gyda'r ddirwy ar weithwyr yn cael ei dileu a chadw'r cosbau ar y cyflogwyr. Ar y cyfan, rwyf wedi cefnogi, ac rwy'n parhau i gefnogi, y dull pragmatig y mae'r Llywodraeth hon wedi'i arddel, ond ni allaf gefnogi rhoi dirwy i weithwyr am benderfyniad sydd y tu hwnt i'w rheolaeth yn llwyr. Edrychaf ymlaen at glywed eich barn ar hyn, Gweinidog, a meddwl oeddwn i tybed a allech chi egluro a yw gwelliant 23 yn ymwneud dim ond â'r gofynion hynny ar weithwyr unigol i weithio gartref, ac nid darpariaethau i ddirwyo cyflogwyr nad ydyn nhw'n gwneud darpariaethau i unigolion weithio gartref yn ddiogel. Pe na bai'r rheoliadau hyn yn cael eu cymeradwyo gan y Senedd, a fyddai'r ddarpariaeth i ddirwyo cyflogwyr yn cael ei dileu o'r rheoliadau? Yn olaf, a wnewch chi ymrwymo i gyflwyno rheoliadau diwygiedig cyn gynted â phosibl sy'n dileu'r ddarpariaeth i ddirwyo gweithwyr? Diolch. Diolch yn fawr iawn.
English: The health Minister now to reply to the debate.
Welsh: Y Gweinidog iechyd nawr i ymateb i'r ddadl.
English: If I could interrupt the Minister, I see that Rhun ap Iorwerth wishes to intervene. If the Minister is willing to take that intervention, I will allow it.
Welsh: A gaf i dorri ar draws y Gweinidog am eiliad? Dwi'n gweld bod Rhun ap Iorwerth eisiau gwneud ymyrraeth. Os ydy'r Gweinidog yn cytuno, fe wnaf i ganiatáu'r ymyrraeth.
English: I'd be happy to do so.
Welsh: Dwi'n hapus i wneud hynny.
English: Thank you, Minister, for taking this intervention. I do take what I have heard from the Minister there as a positive step, that she is willing to discuss this issue. I think one of our demands is that this should happen as a matter of urgency. Can we get a stronger commitment in terms of your willingness to move very quickly on this? Because I do think it is necessary, if there is a change that can be introduced, that that happens as soon as is possible and that the necessary legal advice is taken as a matter of urgency.
Welsh: Diolch i'r Gweinidog am dderbyn yr ymyrraeth. Dwi yn cymryd yr hyn dwi wedi'i glywed gan y Gweinidog yn fanna fel cam positif, ei bod hi'n barod i drafod. Dwi'n meddwl un o'n gofynion ni yw bod hyn yn digwydd ar fyrder. A fyddwn ni'n cael rhywfaint yn rhagor o ymrwymiad o ran parodrwydd i symud yn gyflym iawn ar hyn? Oherwydd dwi'n meddwl ei bod hi'n angenrheidiol, os oes yna newid yn gallu cael ei gyflwyno, bod hynny'n digwydd mor fuan â phosib, a bod y cyngor cyfreithiol angenrheidiol ac ati yn cael ei gymryd fel mater o frys.
English: Rhun, I can give you that commitment, because we're hoping that we're getting to the peak and people, we hope, will be going back to work at some point very soon. So, if we're going to make any changes, then it makes sense to understand that we would have to make them very quickly in order for them to make any sense at all. So, I can give you that commitment. I think what is important - and I note the points made by Luke - is the reality of what happens on the ground here, in terms of the power that employees have. I think it's really important for people to read the guidance. I hope that, if people are voting on this today, they have read the guidance, because the guidance makes it absolutely clear that all the pressure here is on employers, not employees, and the flexibility for employees is really quite great. And so I do hope that people who have hesitation here are doing it with the full knowledge of what is in that guidance, because that guidance is very clear and very specific, and I hope would give some assurances to people.
Welsh: Rhun, gallaf roi'r ymrwymiad hwnnw i chi, oherwydd rydym ni'n gobeithio ein bod yn cyrraedd y brig a bydd pobl, gobeithio, yn mynd yn ôl i'r gwaith rywbryd yn fuan iawn. Felly, os ydym ni eisiau gwneud unrhyw newidiadau, yna mae'n gwneud synnwyr i ddeall y byddai'n rhaid i ni eu gwneud yn gyflym iawn er mwyn iddyn nhw wneud unrhyw synnwyr o gwbl. Felly, gallaf i roi'r ymrwymiad hwnnw i chi. Rwy'n credu mai'r hyn sy'n bwysig - ac rwy'n nodi'r pwyntiau y gwnaeth Luke - yw realiti yr hyn sy'n digwydd ar lawr gwlad yma, o ran y pŵer sydd gan gyflogeion. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn i bobl ddarllen y canllawiau. Gobeithio, os yw pobl yn pleidleisio ar hyn heddiw, eu bod wedi darllen y canllawiau, oherwydd mae'r canllawiau'n ei gwneud yn gwbl glir bod yr holl bwysau hyn ar gyflogwyr, nid gweithwyr, ac mae'r hyblygrwydd i gyflogeion yn eithaf sylweddol. Ac felly rwy'n gobeithio bod pobl sy'n petruso yma yn gwneud hynny gyda'r wybodaeth lawn am yr hyn sydd yn y canllawiau hynny, oherwydd mae'r canllawiau hynny'n glir iawn ac yn benodol iawn, a gobeithio y bydden nhw'n rhoi rhywfaint o sicrwydd i bobl.
English: If I can, once again, cut across the Minister, Huw Irranca-Davies would like to make an intervention, if that's acceptable to the Minister.
Welsh: Os caf i, unwaith eto, dorri ar draws y Gweinidog, hoffai Huw Irranca-Davies wneud ymyriad, os yw hynny'n dderbyniol i'r Gweinidog.
English: Sure. Yes.
Welsh: Ydy. Yn sicr.
English: Minister, I thank you very much for that assurance. I'm not speaking as Chair of the committee here, I'm just speaking as a humble backbencher, but many of us are union members and have been since our earliest days there. I welcome the reassurances that she's just given in response to the question by Rhun about discussions, but also the focus on employers here, which I think is important. And on that basis, I really hope the Minister will agree with me that Rhun and others, and Jane and others, will be able to support these and have those urgent discussions, so that we clarify that the weight is on the employer, not on employees here.
Welsh: Gweinidog, diolch yn fawr i chi am y sicrwydd hwnnw. Nid wyf i'n siarad fel Cadeirydd y pwyllgor yn y fan yma, rwy'n siarad fel aelod ufudd o'r meinciau cefn, ond mae llawer ohonom ni'n aelodau undeb ac wedi bod ers ein dyddiau cynharaf yno. Rwy'n croesawu'r sicrwydd y mae hi newydd ei roi mewn ymateb i'r cwestiwn gan Rhun am drafodaethau, ond hefyd y pwyslais ar gyflogwyr yma, sy'n bwysig yn fy marn i. Ac ar y sail honno, rwy'n gobeithio'n fawr y bydd y Gweinidog yn cytuno â mi y bydd Rhun ac eraill, a Jane ac eraill, yn gallu cefnogi'r rhain a chael y trafodaethau brys hynny, fel ein bod ni'n egluro bod y pwysau ar y cyflogwr, nid ar weithwyr yma.
English: The proposal is to agree the motion under item 5. Does any Member object? [ Objection.] Yes, I see that there is an objection, therefore we will defer voting on item 5 until voting time.
Welsh: Y cwestiwn nawr yw: a ddylid derbyn y cynnig o dan eitem 5? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [ Gwrthwynebiad.] Oes, dwi'n gweld gwrthwynebiad, ac felly byddwn yn gohirio'r bleidlais ar eitem 5 tan y cyfnod pleidleisio.
English: The next proposal is to agree the motion under item 6. Does any Member object? [ Objection.] There is again an objection. We will therefore defer voting on item 6.
Welsh: Y cwestiwn nesaf, felly, yw: a ddylid derbyn y cynnig o dan eitem 6? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [ Gwrthwynebiad.] Oes, gwrthwynebiad eto, ac felly rwy'n gohirio'r bleidlais ar eitem 6.
English: And finally, the proposal is to agree the motion under item 7. Does any Member object? [ Objection.] Yes, there is an objection, so we will defer that vote until voting time, too.
Welsh: Ac yn olaf wedyn, a ddylid derbyn y cynnig o dan eitem 7? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [ Gwrthwynebiad.] Oes, felly fe wnawn ni ohirio'r bleidlais ar hynny hefyd.
English: Item 8 has been postponed until 18 January.
Welsh: Mae eitem 8 wedi cael ei ohirio tan 18 Ionawr.
English: We therefore move to item 9, which is our final item, on the LCM on the Skills and Post-16 Education Bill. I call on the Minister for Education and Welsh Language to move the motion - Jeremy Miles.
Welsh: Eitem 9 yw'r eitem olaf, a hynny ar y cynnig cydsyniad deddfwriaethol ar y Bil Sgiliau ac Addysg Ôl-16. Dwi'n galw ar Weinidog y Gymraeg ac Addysg i wneud y cynnig, sef Jeremy Miles.
English: I note and accept both committees' concerns about the delays with laying the initial legislative consent memorandum, and the subsequent supplementary memoranda to the Bill. On this occasion, we did not have sight of all the provisions impacting Wales until just before the Bill was introduced to Parliament. Additionally, the UK Government's devolution analysis differed from our own, and this unfortunately resulted in protracted discussions to seek to resolve matters. I'm pleased that the UK Government has, however, responded positively to our requests for amendments, and I believe that the Bill, as amended at Commons Committee Stage, now respects devolved competence in the area of education. The only clause requiring Senedd consent is clause 15, which modifies the Teaching and Higher Education Act 1998 in a manner that impacts on the functions that have been devolved to the Welsh Ministers. Those functions concern powers to make regulations in respect of student support, and are exercisable concurrently by the Welsh Ministers and the Secretary of State in relation to Wales. The modifications only apply in respect of the Secretary of State's functions, and they leave the Welsh Ministers' functions intact. And on that basis, I ask Members to give their consent to the inclusion of clause 15 in the Bill.
Welsh: Rwy'n nodi ac yn derbyn pryderon y ddau bwyllgor ynghylch yr oedi wrth osod ger bron y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol cychwynnol, a'r memoranda atodol dilynol i'r Bil. Y tro hwn, ni chawsom ni weld yr holl ddarpariaethau sy'n effeithio ar Gymru tan ychydig cyn i'r Bil gael ei gyflwyno i'r Senedd. Yn ogystal â hyn, roedd dadansoddiad datganoli Llywodraeth y DU yn wahanol i'n dadansoddiad ni, ac yn anffodus arweiniodd hyn at drafodaethau hirfaith i geisio datrys materion. Rwy'n falch bod Llywodraeth y DU, fodd bynnag, wedi ymateb yn gadarnhaol i'n ceisiadau am welliannau, ac rwy'n credu bod y Bil, fel y'i diwygiwyd yng Nghyfnod Pwyllgor Tŷ'r Cyffredin, nawr yn parchu cymhwysedd datganoledig ym maes addysg. Yr unig gymal y mae angen cydsyniad y Senedd arno yw cymal 15, sy'n addasu Deddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 mewn modd sy'n effeithio ar y swyddogaethau sydd wedi'u datganoli i Weinidogion Cymru. Mae'r swyddogaethau hynny'n ymwneud â phwerau i wneud rheoliadau o ran cymorth i fyfyrwyr, ac maen nhw'n arferadwy ar yr un pryd gan Weinidogion Cymru a'r Ysgrifennydd Gwladol o ran Cymru. Dim ond o ran swyddogaethau'r Ysgrifennydd Gwladol y mae'r addasiadau'n gymwys, ac maen nhw'n gadael swyddogaethau Gweinidogion Cymru yn gyflawn. Ac ar y sail honno, rwy'n gofyn i'r Aelodau roi eu caniatâd i gynnwys cymal 15 yn y Bil.
English: Thank you once again, Llywydd. We have produced two reports covering the three legislative consent memoranda brought forward by the Welsh Government on this Bill. I hope that they have proved helpful to both the Minister as he has continued to navigate inter-governmental negotiations on the Bill, as well as to Members participating in this afternoon's debate.
Welsh: Diolch eto, Llywydd. Rydym wedi llunio dau adroddiad sy'n cwmpasu'r tri memorandwm cydsyniad deddfwriaethol a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru ar y Bil hwn. Gobeithiaf eu bod wedi bod o gymorth i'r Gweinidog wrth iddo barhau i lywio trafodaethau rhynglywodraethol ar y Bil, yn ogystal ag i'r Aelodau sy'n cymryd rhan yn y ddadl y prynhawn yma.
English: I call on the Minister for education to reply.
Welsh: Rwy'n galw ar y Gweinidog addysg nawr i ymateb.
English: Thank you, Llywydd. May I just respond and thank both contributors to the debate? Just to respond to the point made by Sioned Williams, I agree that it's not desirable that the scrutiny and decision-making processes of this Parliament are reliant on the timetable of the Westminster, Parliament. I have explained how that has caused an element of delay in bringing forward these LCMs, which isn't desirable, and not one of us would want to see that, of course. But, what I would say in the context of this specific memorandum is that now, given that discussions between ourselves and the Westminster Government have borne fruit in the sense that they have responded to our requests as amendments, I'm pleased to be able to say that it's just a very slight issue that now remains on the face of the Bill and which requires the consent of this Senedd.
Welsh: Diolch, Llywydd. Gaf i jest ymateb a diolch i'r ddau gyfrannwr yn y ddadl? Jest i ateb y pwynt oedd Sioned Williams yn ei wneud nawr, rwy'n cytuno â'r ffaith ei bod yn annymunol bod proses graffu a phroses benderfynu'r Senedd hon yn dibynnu ar amserlen y Senedd yn San Steffan, wrth gwrs. Rwy wedi esbonio sut mae hynny wedi achosi elfen o oedi o ran cyflwyno'r memoranda, sydd yn annymunol, a fyddai dim un ohonon ni eisiau gweld hynny, wrth gwrs. Ond, beth buaswn i'n dweud yng nghyd-destun y memorandwm penodol hwn yw, erbyn hyn, yn sgil y ffaith bod y trafodaethau rhyngom ni a'r Llywodraeth yn San Steffan wedi dwyn ffrwyth yn yr ystyr eu bod nhw wedi ymateb i'r hyn yr oeddem ni'n gofyn amdano fel diwygiadau, erbyn hyn mater cul iawn sydd ar ôl ar wyneb y Bil sydd yn mynnu cydsyniad y Senedd hon, dwi'n falch o allu dweud.