English: Diolch, Llywydd. This debate is about the contribution our areas of outstanding natural beauty and national parks make to Wales. Together, they cover nearly a quarter of Wales, and the debate is about how they can, and must, deliver more. All landscapes have a special value to people. They create and sustain a sense of place for our communities, for the people who live and work in them, and for those who visit them. On 9 May, I published 'Future Landscapes: Delivering for Wales', on behalf of the broad partnership that contributed to its development. The publication marks the culmination of the review of designated landscapes, and now paves the way to a new approach for delivery. It builds on the firm platform of environmental legislation we have established, through both the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 and the Environment (Wales) Act 2016. The review has taken place in two related but distinct phases. The first phase was undertaken by an independent panel, chaired by Professor Terry Marsden. The second phase - a wider partnership approach - chaired by Lord Dafydd Elis-Thomas AM, under the title of Future Landscapes Wales, and I would like to place on record my thanks to Dafydd and all the group for their work. Professor Marsden's substantial report, and its recommendations, provides a valuable basis for the Future Landscapes Wales programme, which was able to reflect on this initial review at a time when the well-being of future generations Act and the Environment (Wales) Act, had been enshrined in Welsh law. The proposition developed by Future Landscapes Wales sets the designated landscapes on a path to drive the sustainable management of natural resources within their areas, and beyond their current boundaries. Since the publication of the report, there has been a lot of discussion on the Sandford principle, and it is mentioned in one of the amendments to today's motion. This principle applies to the existing two purposes of national parks, which are to both conserve and enhance natural beauty, wildlife and cultural heritage, and to promote opportunities to enjoy the area. The principle emerged from the review of the national parks in 1974, and is now enshrined in the current legislation for national parks through the Environment Act 1995. It requires greater weight be given to the conservation purpose when it appears there is conflict with the recreation purpose. This does not mean the national parks have a primary conservation purpose or a requirement to apply this principle in all decisions. I am steadfast in my commitment to ensuring areas of outstanding natural beauty and national parks continue to be areas valued for their natural beauty, with vibrant, resilient communities, opportunities for outdoor recreation and rich ecosystems. The Marsden report introduced the idea of a Sandford plus. What the 'Future Landscapes' report proposes is to consider an enhanced role for the designated landscapes by moving forward from having narrow competing duties to something much more integrated. At the same time, it suggests the need for the special qualities of these areas to be given greater weight in decision making so as to enhance the very qualities that make them both distinctive and cherished. We've already introduced principles into Welsh law through the Environment (Wales) Act to require our natural resources to be managed in ways that maintain and enhance the resilience of our environment. These firm principles, combined with the proposals by 'Future Landscapes', have, I believe, the potential to be a Sandford plus plus. Wales's natural resources and ecosystems underpin all aspects of our well-being, including our prosperity, health and culture. We depend on fully functioning natural resources to provide our food, clean water and air, and recreation, and they provide for many tourism businesses. Our first 'State of Natural Resources Report' for Wales highlights issues for all ecosystems, in terms of their resilience and the benefits they provide. Now we have the further challenge of the UK's withdrawal from the European Union, which represents a significant upheaval for the key sectors shaping the use of natural resources. Seventy per cent of tourists to Wales cite enjoying the landscape as their reason for visiting. Other landscapes are special to individuals or communities, reinforcing that sense of belonging to a particular place. Such landscapes include our urban parks as well as our spectacular mountains and estuaries. It is vital these areas, and the way they are managed, play an integral part in the sustainable use of our natural resources as the bedrock of future prosperity and well-being. 'Future Landscapes' has been highly collaborative, bringing together a group from diverse and wide-ranging sectors who often hold competing views on what a designated landscape should be about. The Welsh Government approached the review by opening the door to a new and innovative way of developing a strategic agenda for designated landscapes, and I firmly believe the full involvement of partners is essential in delivering a positive response to the challenges identified, even if this is difficult at times. The next step is to deliver on the ambition in the repot, not in isolation, but by strengthening that collaborative approach we've been committed to. I've already made a start by consulting on proposals to reduce the administrative costs of national park authorities relating to audit, and the size of the board in the Brecon Beacons. I'll be making a decision on how to proceed when the consultation closes at the end of this month. I will also consult on whether legislation could usefully be changed to support the recommendations of the report. This consultation will need to consider how great a weight could be given to the importance of these areas and their ecosystems in decision making, and whether governance arrangements should evolve to reflect local circumstances. Any substantive change to the legislation on national parks will require primary legislation. National parks are devolved matters, and the appropriate place for such legislation to be introduced and scrutinised is in this Assembly. Dafydd will continue his association with Future Landscapes, and his role will be to steer a broad national partnership to take ownership of implementing the priorities. A meeting of the partners is being planned for next month. The review puts forward a contemporary role for designated landscapes, set within a new Welsh legislative framework, where our designated landscapes are valued not just for their natural beauty, but as thriving, living places supporting vibrant, resilient communities. I very much look forward to Members' contributions.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae'r ddadl hon yn ymwneud â'r cyfraniad y mae ein hardaloedd o harddwch naturiol eithriadol a'n parciau cenedlaethol yn ei wneud i Gymru. Gyda'i gilydd, maen nhw'n cwmpasu bron i chwarter tir Cymru, ac mae'r ddadl yn ymwneud â sut y gallant, a bod yn rhaid iddynt, gyflawni mwy. Mae gan bob tirwedd ei gwerth arbennig i bobl. Mae tirwedd yn creu ac yn cynnal yr ymdeimlad o gynefin i'n cymunedau, ar gyfer y bobl sy'n byw ac yn gweithio ynddynt, ac i'r rhai sy'n ymweld â hwy. Ar 9 Mai, cyhoeddais 'Tirweddau'r Dyfodol: yn Cyflawni dros Gymru', ar ran y bartneriaeth eang sydd wedi cyfrannu at ei ddatblygiad. Mae'r cyhoeddiad yn nodi cyflawniad yr adolygiad a fu ar dirweddau dynodedig, a bydd yn arwain y ffordd bellach at ymagwedd newydd ar gyfer cyflawni. Mae'n adeiladu ar sail gadarn y ddeddfwriaeth amgylcheddol yr ydym wedi ei sefydlu, drwy gyfrwng Deddf Lles Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016. Mae'r adolygiad wedi ei gynnal mewn dau gyfnod cysylltiedig ond gwahanol i'w gilydd. Ymgymerwyd â'r cyfnod cyntaf gan banel annibynnol, o dan gadeiryddiaeth yr Athro Terry Marsden. Cafodd yr ail gyfnod - gydag agwedd partneriaeth ehangach iddo - ei gadeirio gan Arglwydd Dafydd Elis-Thomas AC, dan y teitl Tirweddau Dyfodol Cymru, a hoffwn nodi'n ffurfiol fy niolch i Dafydd a'r holl grŵp am eu gwaith. Mae adroddiad swmpus yr Athro Marsden, a'i argymhellion, yn rhoi sylfaen werthfawr i raglen Tirweddau Dyfodol Cymru, a oedd yn gallu myfyrio ar yr adolygiad cychwynnol hwn a hynny ar adeg pan oedd y Ddeddf lles cenedlaethau'r dyfodol a'r Ddeddf Amgylchedd (Cymru), wedi'u hymgorffori yng nghyfraith Cymru. Mae'r cynnig a ddatblygwyd gan Tirweddau Dyfodol Cymru yn rhoi'r tirweddau a ddynodwyd ar lwybr i hybu rheolaeth gynaliadwy ar adnoddau naturiol o fewn eu hardaloedd, a'r tu hwnt i'w ffiniau presennol. Ers cyhoeddi'r adroddiad, bu llawer o drafod ar egwyddor Sandford, ac mae hi'n cael ei chrybwyll yn un o'r gwelliannau i gynnig heddiw. Mae'r egwyddor hon yn berthnasol i ddau ddiben presennol y parciau cenedlaethol, sef gwarchod a gwella harddwch naturiol, bywyd gwyllt a threftadaeth ddiwylliannol, a hyrwyddo cyfleoedd i fwynhau'r ardal. Daeth yr egwyddor i'r amlwg yn yr adolygiad o'r parciau cenedlaethol yn 1974, ac mae bellach wedi'i hymgorffori yn y ddeddfwriaeth bresennol ar gyfer parciau cenedlaethol drwy Ddeddf yr Amgylchedd 1995. Mae'n ei gwneud yn ofynnol i roi mwy o bwyslais ar ddiben cadwraeth pan ei bod yn ymddangos bod gwrthdaro â dibenion hamdden. Nid yw hynny'n golygu mai diben cadwraethol yw diben pwysicaf ein parciau cenedlaethol na'i bod yn ofynnol i gymhwyso'r egwyddor hon ym mhob penderfyniad. Rwy'n ddiysgog yn fy ymrwymiad i sicrhau y bydd ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol a pharciau cenedlaethol yn ardaloedd a fydd yn parhau i gael eu gwerthfawrogi am eu harddwch naturiol, gyda chymunedau bywiog a chydnerth , cyfleoedd ar gyfer hamddena yn yr awyr agored ac ecosystemau toreithiog. Cyflwynodd adroddiad Marsden y syniad o Sandford a mwy. Yr hyn y mae adroddiad 'Tirweddau'r Dyfodol' yn ei argymell yw ystyried swyddogaeth ehangach i'r tirweddau a ddynodwyd drwy symud ymlaen o fod â dyletswyddau cul sy'n cystadlu â'i gilydd i rywbeth llawer mwy cyfannol. Ar yr un pryd, mae'n awgrymu bod angen rhoi mwy o bwys ar rinweddau arbennig yr ardaloedd hyn wrth wneud penderfyniadau a fydd yn cynyddu'r union rinweddau sy'n eu gwneud yn unigryw ac yn annwyl yn ein golwg. Rydym eisoes wedi cyflwyno egwyddorion i gyfraith Cymru drwy Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) er mwyn ei gwneud yn ofynnol i'n hadnoddau naturiol gael eu rheoli mewn ffyrdd sy'n cynnal ac yn cynyddu cydnerthedd ein hamgylchedd. Mae gan yr egwyddorion cadarn hyn, ynghyd â'r cynigion yn 'Tirweddau'r Dyfodol', yn fy marn i, y potensial i fod yn Sandford a mwy, a mwy. Mae adnoddau ac ecosystemau naturiol Cymru yn sylfaen i bob agwedd ar ein llesiant, gan gynnwys ein ffyniant, ein hiechyd a'n diwylliant. Rydym yn dibynnu ar adnoddau naturiol sy'n gweithredu'n gywir i roi bwyd, dŵr glân ac awyr iach a hamdden inni, ac maen nhw'n darparu ar gyfer aml i fusnes twristiaeth. Mae ein 'Adroddiad ar Gyflwr Adnoddau Naturiol' gyntaf ar gyfer Cymru yn tynnu sylw at faterion yn yr holl ecosystemau, o ran eu cydnerthedd a'r manteision y maen nhw'n eu darparu. Nawr mae gennym yr her bellach o'r DU yn gadael yr Undeb Ewropeaidd, sy'n achos cynnwrf mawr yn y sectorau allweddol sy'n ffurfio'r defnydd o adnoddau naturiol. Mae saith deg y cant o'r twristiaid sy'n ymweld â Chymru yn dweud mai mwynhau'r dirwedd yw'r rheswm am eu hymweliad. Mae tirweddau eraill yn arbennig yng ngolwg unigolion neu gymunedau, gan atgyfnerthu'r ymdeimlad hwnnw o berthyn i le penodol. Mae tirweddau o'r fath yn cynnwys ein parciau trefol yn ogystal â'n mynyddoedd a'n haberoedd ysblennydd. Mae'n bwysig iawn bod yr ardaloedd hyn, a'r ffordd y maen nhw'n cael eu rheoli, yn chwarae rhan hanfodol yn y defnydd cynaliadwy o'n hadnoddau naturiol fel sylfaen i ffyniant a lles yn y dyfodol. Mae 'Tirweddau'r Dyfodol' wedi bod yn rhywbeth cydweithredol iawn, gan ddod â grŵp o sectorau amrywiol ac eang at ei gilydd sy'n aml yn arddel barnau gwrthwynebus ar yr hyn y dylai tirwedd ddynodedig fod. Agwedd Llywodraeth Cymru tuag at yr adolygiad oedd agor y drws i ffordd newydd ac arloesol o ddatblygu agenda strategol ar gyfer tirweddau dynodedig, ac rwy'n credu'n gryf bod cyfranogiad llawn y partneriaid yn hanfodol o ran darparu ymateb cadarnhaol i'r heriau a nodwyd, hyd yn oed os yw hynny'n anodd ar adegau. Y cam nesaf yw cyflawni'r uchelgais yn yr adroddiad, nid ar ein pennau ein hunain, ond drwy rymuso'r dull cydweithredol yr ydym wedi ymrwymo iddo. Rwyf eisoes wedi dechrau arni drwy ymgynghori ar gynigion i leihau costau gweinyddol awdurdodau parciau cenedlaethol sy'n ymwneud ag archwilio, a maint y bwrdd ym Mannau Brycheiniog. Byddaf yn gwneud penderfyniad ar sut i symud ymlaen pan fydd yr ymgynghoriad wedi dod i ben ddiwedd y mis hwn. Byddaf hefyd yn ymgynghori ar ba un a ellid newid deddfwriaeth mewn ffordd ddefnyddiol i gefnogi argymhellion yr adroddiad. Bydd angen i'r ymgynghoriad hwn ystyried faint o ddylanwad a ellid ei roi i bwysigrwydd yr ardaloedd hyn a'u hecosystemau wrth wneud penderfyniadau, a pha un a ddylai trefniadau llywodraethu esblygu er mwyn adlewyrchu amgylchiadau lleol. Bydd unrhyw newid sylweddol i'r ddeddfwriaeth ar barciau cenedlaethol yn gofyn am ddeddfwriaeth sylfaenol. Mae parciau cenedlaethol yn faterion datganoledig, a'r man cywir ar gyfer cyflwyno a chraffu ar ddeddfwriaeth o'r fath yw yn y Cynulliad hwn. Bydd Dafydd yn parhau ei gysylltiad â Thirweddau'r Dyfodol, a'i swyddogaeth fydd llywio partneriaeth genedlaethol eang i gymryd perchnogaeth o weithredu'r blaenoriaethau. Mae cyfarfod o'r partneriaid i'w drefnu ar gyfer mis nesaf. Mae'r adolygiad yn cyflwyno swyddogaeth gyfoes i dirweddau dynodedig, wedi'i gosod o fewn fframwaith deddfwriaethol newydd yng Nghymru, lle caiff ein tirweddau dynodedig eu gwerthfawrogi, nid yn unig am eu harddwch naturiol, ond fel mannau ffyniannus a bywiog sy'n cefnogi cymunedau byrlymus a chydnerth. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at gyfraniadau'r Aelodau.