English: I'm very pleased to speak in this important debate. I'd like to thank the Cabinet Secretary for his statement, and I certainly support the direction that he is laying out. I particularly welcome his comments about a different way of approaching women in the criminal justice system and I look forward to seeing the blueprint that the Government will be setting out, because I think it's generally much more recognised now - the drastic consequences of imprisoning women and that the number of women who actually go to prison, who need to be separated from the public because of any element of danger, is minute. I'm so glad that there is now, at last, a move from the UK Government that does seem to be recognising that this is counterproductive - what they're doing. So, I think that, at long last, there's a move from the UK Government and I'm very pleased now that we can work more positively with them in Wales. In my working life, before I worked as a politician, I was a social worker and worked very closely with the probation service. I am really tragedy-struck about what has happened to the probation service, because it was a first-class service. It was outstanding - the work that they did with offenders, working on prevention and working with offenders when they left prison. I just think what's happened to it is absolutely awful. As I think Leanne said in her contribution, and as Napo say, it did put the public at risk, what they did, and it's very difficult, I think, for us to rebuild from that position, because I do know how demoralised the probation service are. When the split in the probation service happened in Wales, you had probation officers sitting in one office and they were employed by two different people with two different systems operating. We had probation officers coming here into the Senedd explaining how this system was working and saying how they felt completely demoralised, and it's that sort of situation that we have to recover from. When the document says that the probation service needs strengthening, it needs to really be absolutely rebuilt again. But I do recognise the points that Leanne made about how they have been through so much that really a wholescale change is very difficult to contemplate and has to be done in a very, very sensitive way. I'd like to pay tribute to the probation officers who have really struggled heroically to provide good services in an impossible regime. The community rehabilitation companies that were set up across the UK - and, of course, in Wales it was Working Links that managed that part of the service, and they came actually to meet us here in the Assembly at the beginning and tried to convince us that they were going to have this huge new approach and be so successful, and we all felt very sceptical and it's turned out exactly as we thought. It's turned out as a disaster. I think these attempts to push the probation service into a market-driven model have been absolutely tortuous and completely unsuitable for a public service of this nature. So, I do hope that we will be able to ensure that there is a more cohesive probation service. It would be good to think that everybody came back together in Wales under one roof, working with the third sector, with the voluntary bodies, and with a productive partnership arrangement so that we could ensure that some of the most vulnerable people in our society, who are those in prisons, are helped and supported, as well as doing their time for what they've done, with the fact that they are given support so they don't go on to offend again. I think the prison service and what happens to offenders is absolutely vital to all of us, and I think it is a sign of what sort of society we are - how we actually treat our prisoners and how we are going to make sure that they are able to contribute in the future to our society, which we know can be done if that input is there and if that support is there, as the probation service used to be able to do. I hope, under the Minister's plans, that we will have a thriving probation service here in Wales again.
Welsh: Rwy'n falch iawn o siarad yn y ddadl bwysig hon. Hoffwn ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ddatganiad, ac rwy'n sicr yn cefnogi'r cyfeiriad y mae yn ei osod. Rwy'n croesawu yn arbennig ei sylwadau am ffordd wahanol o ymdrin â menywod yn y system cyfiawnder troseddol ac edrychaf ymlaen at weld y glasbrint y bydd y Llywodraeth yn ei lunio, oherwydd credaf fod llawer mwy o gydnabyddiaeth yn gyffredinol bellach - y canlyniadau trychinebus o garcharu menywod a bod y nifer y menywod sydd mewn gwirionedd yn mynd i'r carchar, sydd angen cael eu gwahanu oddi wrth y cyhoedd oherwydd unrhyw elfen o berygl, yn eithriadol o fach. Rwyf mor falch felly, o'r diwedd, ei bod hi'n ymddangos bod Llywodraeth y DU yn cydnabod bod hyn yn wrthgynhyrchiol - yr hyn y maen nhw'n ei wneud. Felly, credaf, o'r diwedd, bod Llywodraeth y DU yn dechrau newid eu cân ac rwy'n falch iawn bellach y gallwn ni weithio yn fwy cadarnhaol â nhw yng Nghymru. Yn fy mywyd gwaith, cyn imi fod yn wleidydd, roeddwn i'n weithiwr cymdeithasol ac yn gweithio'n agos iawn gyda'r gwasanaeth prawf. Mae hi'n dorcalonnus imi weld yr hyn sydd wedi digwydd i'r gwasanaeth prawf, oherwydd roedd yn wasanaeth o'r radd flaenaf. Roedd yn rhagorol - y gwaith yr oedden nhw'n ei wneud gyda throseddwyr, yn gweithio ar atal troseddu ac yn gweithio gyda throseddwyr pan eu bod yn gadael carchar. Rwy'n credu bod yr hyn sydd wedi digwydd yn hollol erchyll. Fel y dywedodd Leanne, rwy'n credu, yn ei chyfraniad, ac fel mae Napo yn ei ddweud, roedd yn peryglu'r cyhoedd, yr hyn a wnaethon nhw, ac mae'n anodd iawn, rwy'n credu, inni ailadeiladu o'r sefyllfa honno, oherwydd rwy'n gwybod pa mor ddigalon yw gweithwyr y gwasanaeth prawf. Pan ddigwyddodd y rhaniad yn y gwasanaeth prawf yng Nghymru, roedd gennych chi swyddogion prawf yn eistedd mewn un swyddfa a oedd yn cael eu cyflogi gan ddwy set gwahanol o bobl gyda dwy system weithredu wahanol. Roedd swyddogion prawf yn dod yma i'r Senedd i esbonio sut yr oedd y system hon yn gweithio ac yn dweud eu bod nhw'n teimlo'n hollol ddigalon, a dyna'r math o sefyllfa y mae angen inni ddringo ohoni. Pan fo'r ddogfen yn dweud bod angen cryfhau y gwasanaeth prawf, mae angen mewn gwirionedd ei ailadeiladu yn hollol o'r newydd. Ond rwyf yn cydnabod y pwyntiau a wnaeth Leanne ynglŷn â sut maen nhw wedi dioddef cymaint bod gweddnewidiad llwyr mewn gwirionedd yn anodd iawn i'w ystyried ac mae angen gwneud hynny mewn ffordd dringar iawn, iawn. Hoffwn dalu teyrnged i'r swyddogion prawf sydd mewn gwirionedd wedi brwydro'n arwrol i ddarparu gwasanaethau da mewn cyfundrefn amhosibl. Y cwmnïau adsefydlu cymunedol a sefydlwyd ledled y DU - ac, wrth gwrs, yng Nghymru roedd Working Links yn rheoli'r rhan honno o'r gwasanaeth, ac mewn gwirionedd fe ddaethon nhw i gwrdd â ni yma yn y Cynulliad ar y dechrau a cheisio ein hargyhoeddi y bydden nhw'n mynd ati mewn ffordd newydd sbon danlli ac y bydden nhw mor llwyddiannus, ac roedd pob un ohonom ni'n teimlo'n amheus iawn ac fe ddigwyddodd yn union yr hyn yr oeddem ni'n ei ofni. Mae wedi bod yn drychineb. Rwy'n credu bod yr ymdrechion hyn i wthio'r gwasanaeth prawf i fodel sy'n seiliedig ar y farchnad wedi bod yn gwbl drofaus ac yn gwbl anaddas ar gyfer gwasanaeth cyhoeddus o'r math hwn. Felly, rwyf yn gobeithio y gallwn ni sicrhau y ceir gwasanaeth prawf mwy cydgysylltiol. Byddai'n braf meddwl y gallai pawb ddod yn ôl at ei gilydd yng Nghymru o dan yr un to, gan weithio gyda'r trydydd sector, gyda'r cyrff gwirfoddol, a chyda threfniant partneriaeth cynhyrchiol fel y gallwn ni sicrhau bod rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas, sef y rhai mewn carchardai, yn cael cymorth a chefnogaeth, yn ogystal â chyflawni eu dedfryd ar gyfer yr hyn y maen nhw wedi'i wneud, gyda'r ffaith eu bod yn cael cymorth fel na fyddan nhw yn troseddu eto. Rwy'n credu bod y gwasanaeth carchardai a'r hyn sy'n digwydd i droseddwyr yn gwbl hanfodol i bob un ohonom ni, ac mae'n arwydd o ba fath o gymdeithas ydym ni - sut yr ydym ni mewn gwirionedd yn trin ein carcharorion a sut yr ydym ni'n mynd i wneud yn siŵr eu bod yn gallu cyfrannu yn y dyfodol at ein cymdeithas, a gwyddom y gellir gwneud hynny os yw'r mewnbwn hwnnw ar gael ac os yw'r gefnogaeth honno ar gael, fel y gallai'r gwasanaeth prawf ei wneud ar un adeg. Rwy'n gobeithio, o dan gynlluniau'r Gweinidog, y bydd gennym ni wasanaeth prawf sy'n ffynnu yma yng Nghymru unwaith eto.