English: Llywydd, in Wales, the Cabinet COVID group meets each Wednesday morning. It receives reports of the latest developments from the chief medical officer, the chief executive of NHS Wales, the emergency co-ordinating centre and the Welsh Local Government Association. In recognition of the uniquely serious position we face, I have invited the leaders of the Welsh Conservatives and Plaid Cymru to join that group. I'm very grateful to both Paul Davies and Adam Price for accepting that invitation. Cross-administration working has, this week, also resulted in a formal agreement through the military assistance to civilian authorities mechanism for logistic planning support to be provided in Wales. As a result, armed forces assistance is now available to our emergency co-ordinating centre and to public services in their efforts to combat the disease. I'm very grateful for the speed and scale of assistance from the military that is now being afforded. Llywydd, when we last met, the Senedd provided legislative consent to the emergency Coronavirus Bill. It has since completed its passage through the Houses of Parliament and received Royal Assent on 25 March. We drew attention in our legislative consent memorandum to amendments that we anticipated would be laid. I can confirm that these amendments were included in the final Bill. On Sunday last, on the advice of the chief medical officer that coronavirus represents a serious and imminent threat to public health in Wales, I made a formal declaration to that effect in order to trigger powers under Schedule 22 of the Coronavirus Act. Those powers allow directions to be issued to restrict events, gatherings and the location of people and the use of powers to close premises or limit access by directions. The making of a direction does not require the use of its powers, but it ensures that, if the need arises to do so, we will already have taken the preliminary steps required to enable that to take place. I have made the declaration on that precautionary basis. Llywydd, the powers of the Act allow normal decision-making systems to be adapted to meet the current circumstances. On Friday of last week, I approved the practice direction, since issued jointly by the president of Welsh Tribunals and the president of the Mental Health Review Tribunal for Wales. A practice direction allows that tribunal to continue its work even when it is not possible to hold face-to-face hearings or where there is a shortage of available members. Over the past week, regulations have been passed in Wales to give legal force to decisions made to close holiday and camping sites, public rights of way and access to land. We have also given full effect to the full measures announced on Monday, 23 March. Across the Welsh Government, my colleagues continue to take the decisions and to provide the advice necessary to assist our fellow citizens at this most difficult of times. On 26 March, Eluned Morgan wrote to all Members outlining the actions taken by the Foreign and Commonwealth Office to assist UK nationals still abroad. We continue to highlight the cases of Welsh citizens in such challenging circumstances. On Friday of last week, Julie Morgan issued new guidance to those providing Families First and Flying Start services during the pandemic. Even in the circumstances we face, our aim remains to support those at greatest risk and vulnerability through whatever safe means can be deployed. Also on Friday, Jane Hutt announced new funding to support volunteers and third sector groups. That includes £24 million for Wales's voluntary sector and £50 million for a direct delivery food scheme in Wales for Wales's most vulnerable people. COVID-19 volunteer numbers have passed 30,000 in Wales and I'm immensely grateful to the Wales Council for Voluntary Action and the county voluntary councils for everything they are doing in their partnership with our local authorities to match together the huge upswell of volunteers with the tasks that need to be carried out. In relation to education, since the decision to close schools and cancel this summer's examinations, we have worked quickly to provide information students may need. Last week, Kirsty Williams announced that year 10 and 12 students, who were due to sit examinations this summer, will not be required to sit those examinations at a later date and that their full qualifications will be provided in 2021. Over 800 schools across Wales have remained open to support our most vulnerable learners and the children of critical workers. I thank school staff for the work they have done so far and for the fact that the majority of these schools will remain open over the Easter holidays. Llywydd, the demands being made of our public services, businesses and Welsh citizens are enormous. The common task on which we are all engaged, however, is to save lives. We publish figures every day now of deaths from coronavirus in Wales, but each one of those figures is somebody's son or daughter, somebody's parent or grandparent. It is to reduce that loss and that suffering that we are all asked to do what we do, and the Welsh Government remains fully and single-mindedly focused on that task.
Welsh: Lywydd, yng Nghymru, mae grŵp COVID y Cabinet yn cyfarfod bob bore Mercher. Mae'n cael adroddiadau am y datblygiadau diweddaraf gan y prif swyddog meddygol, prif weithredwr GIG Cymru, y ganolfan cydgysylltu argyfyngau a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Er mwyn cydnabod y sefyllfa eithriadol o ddifrifol rydym yn ei hwynebu, rwyf wedi gwahodd arweinwyr y Ceidwadwyr Cymreig a Phlaid Cymru i ymuno â'r grŵp hwnnw. Rwy'n ddiolchgar iawn i Paul Davies ac i Adam Price am dderbyn y gwahoddiad. Mae gwaith trawsweinyddol yr wythnos hon wedi arwain hefyd at gytundeb ffurfiol drwy'r mecanwaith cymorth milwrol i awdurdodau sifil er mwyn i gymorth cynllunio logisteg gael ei ddarparu yng Nghymru. O ganlyniad, mae cymorth y lluoedd arfog bellach ar gael i'n canolfan cydgysylltu argyfyngau ac i wasanaethau cyhoeddus yn eu hymdrechion i ymladd y clefyd. Rwy'n ddiolchgar iawn am gyflymder a graddfa'r cymorth a roddir gan y lluoedd arfog yn awr. Lywydd, pan gyfarfuom ddiwethaf, darparodd y Senedd gydsyniad deddfwriaethol i'r Bil Coronafeirws Brys. Ers hynny mae wedi cwblhau ei daith drwy ddau Dŷ'r Senedd ac wedi cael Cydsyniad Brenhinol ar 25 Mawrth. Gwnaethom dynnu sylw yn ein memorandwm cydsyniad deddfwriaethol at welliannau y rhagwelem y byddent yn cael eu gosod. Gallaf gadarnhau bod y gwelliannau hyn wedi'u cynnwys yn y Bil terfynol. Ddydd Sul diwethaf, ar gyngor y prif swyddog meddygol fod coronafeirws yn fygythiad difrifol ac uniongyrchol i iechyd cyhoeddus yng Nghymru, gwneuthum ddatganiad ffurfiol i'r perwyl hwnnw er mwyn sbarduno pwerau dan Atodlen 22 o'r Ddeddf Coronafeirws. Mae'r pwerau hynny'n caniatáu cyhoeddi cyfarwyddiadau i gyfyngu ar ddigwyddiadau, y modd y mae pobl yn ymgynnull a'u lleoliad, a'r defnydd o bwerau i gau safleoedd neu gyfyngu ar fynediad trwy gyfarwyddiadau. Nid yw gwneud cyfarwyddyd yn galw am ddefnyddio ei bwerau, ond mae'n sicrhau, os bydd yr angen yn codi i wneud hynny, y byddwn eisoes wedi cymryd y camau rhagarweiniol sydd eu hangen i alluogi hynny i ddigwydd. Gwneuthum y datganiad ar y sail ragofalus honno. Lywydd, mae pwerau'r Ddeddf yn caniatáu i systemau gwneud penderfyniadau arferol gael eu haddasu ar gyfer yr amgylchiadau presennol. Ddydd Gwener diwethaf, cymeradwyais y cyfarwyddyd ymarfer a gyhoeddwyd ar y cyd ers hynny gan lywydd Tribiwnlysoedd Cymru a llywydd Tribiwnlys Adolygu Iechyd Meddwl Cymru. Mae cyfarwyddyd ymarfer yn caniatáu i'r tribiwnlys hwnnw barhau â'i waith hyd yn oed pan nad yw'n bosibl cynnal gwrandawiadau wyneb yn wyneb neu lle mae'r aelodau sydd ar gael yn brin. Yn ystod yr wythnos ddiwethaf, mae rheoliadau wedi'u pasio yng Nghymru i roi grym cyfreithiol i benderfyniadau a wneir i gau safleoedd gwyliau a gwersylla, hawliau tramwy cyhoeddus a mynediad i dir. Rydym hefyd wedi rhoi grym llawn i'r mesurau llawn a gyhoeddwyd ddydd Llun, 23 Mawrth. Ar draws Llywodraeth Cymru, mae fy nghyd-Aelodau'n parhau i wneud y penderfyniadau ac i ddarparu'r cyngor sydd ei angen i gynorthwyo ein cyd-ddinasyddion ar yr adeg hynod anodd hon. Ar 26 Mawrth, ysgrifennodd Eluned Morgan at bob Aelod yn amlinellu'r camau a gymerwyd gan y Swyddfa Dramor a Chymanwlad i gynorthwyo gwladolion y DU sy'n dal i fod dramor. Rydym yn parhau i dynnu sylw at achosion dinasyddion Cymru mewn amgylchiadau heriol o'r fath. Ddydd Gwener diwethaf, cyhoeddodd Julie Morgan ganllawiau newydd ar gyfer y rheini sy'n darparu gwasanaethau Teuluoedd yn Gyntaf a Dechrau'n Deg yn ystod y pandemig. Hyd yn oed yn yr amgylchiadau a wynebwn, ein nod o hyd yw cefnogi'r rhai sy'n wynebu'r risg fwyaf ac sy'n fwyaf agored i niwed drwy ba bynnag ddulliau diogel y gellir eu defnyddio. Ddydd Gwener hefyd, cyhoeddodd Jane Hutt gyllid newydd i gefnogi gwirfoddolwyr a grwpiau trydydd sector. Mae hynny'n cynnwys £24 miliwn ar gyfer sector gwirfoddol Cymru a £50 miliwn ar gyfer cynllun danfon bwyd yn uniongyrchol yng Nghymru ar gyfer y bobl fwyaf agored i niwed yng Nghymru. Mae dros 30,000 o wirfoddolwyr COVID-19 yng Nghymru ac rwy'n hynod ddiolchgar i Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a'r cynghorau gwirfoddol sirol am bopeth y maent yn ei wneud yn eu partneriaeth â'n hawdurdodau lleol i gysylltu'r ymchwydd o wirfoddolwyr â'r tasgau sydd angen eu cyflawni. O ran addysg, ers y penderfyniad i gau ysgolion a chanslo arholiadau'r haf hwn, rydym wedi gweithio'n gyflym i ddarparu gwybodaeth y gall fod ei hangen ar fyfyrwyr. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddodd Kirsty Williams na fydd gofyn i fyfyrwyr blwyddyn 10 a 12, a oedd i fod i sefyll arholiadau yr haf hwn, sefyll yr arholiadau hynny yn nes ymlaen ac y bydd eu cymwysterau llawn yn cael eu darparu yn 2021. Mae dros 800 o ysgolion ledled Cymru wedi aros ar agor i gefnogi ein dysgwyr mwyaf agored i niwed a phlant gweithwyr hanfodol. Diolch i staff ysgolion am y gwaith y maent wedi'i wneud hyd yn hyn ac am y ffaith y bydd y mwyafrif o'r ysgolion hyn yn aros ar agor dros wyliau'r Pasg. Lywydd, mae'r galwadau ar ein gwasanaethau cyhoeddus, ein busnesau a'n dinasyddion yng Nghymru yn enfawr. Fodd bynnag, y dasg gyffredin rydym oll yn gweithio arni yw achub bywydau. Rydym yn cyhoeddi ffigurau bob dydd bellach o farwolaethau o coronafeirws yng Nghymru, ond mae pob un o'r ffigurau hynny yn fab neu'n ferch i rywun, yn rhiant, neu'n nain neu daid i rywun. Gofynnir i bob un ohonom wneud yr hyn rydym yn ei wneud er mwyn lleihau'r golled honno a'r dioddefaint hwnnw, ac mae Llywodraeth Cymru yn parhau i ganolbwyntio'n gyfan gwbl ac yn llwyr ar y dasg honno.