English: I'm pleased to be taking part in this debate, albeit not for very long - obviously the time does not allow me to wax lyrical about my own somewhat less-than-dazzling rugby-playing career back in the day on the wing - left wing, obviously. [ Laughter.] But, obviously, prior to devolution, the Wales rugby team, the Wales football team, and the National Museum Wales - it was sport and culture that gave us a political identity in the absence of politics in this place. So, prior to devolution, the Wales rugby team was supremely important, particularly in that glorious decade in the seventies when we were very successful as well - amazingly successful on the sporting field, not quite so successful in the political field in that century. But it has allowed us to define ourselves as a nation, even before we could politically in this place. And it is a grass-roots sport. I'm a member of Dunvant Rugby Football Club - I might as well give them a mention - and they run loads of age-representative teams from under-eights upwards: boys and girls. It operates like a youth club, basically. It is volunteer-based. It doesn't get much funding from the Welsh Rugby Union or anybody else. Volunteers locally and families together club together - it keeps children occupied. It occasionally wins rugby matches as well at the higher level. But, yes, it's under threat, if anything like this happens. Television has given rugby that coverage; it's also given the women's game that coverage. Women's rugby in Wales is now on television and we've seen women's rugby take off at a grass-roots level. Siwan Lillicrap, the Welsh rugby captain, is from Swansea - I'm guaranteed to give her a mention. But I wear a Glamorgan cricket tie because I'm a bit of a cricket freak as well, but what we've seen in the last 15 years is, as we've heard, a 30 per cent decrease in grass-roots playing numbers in cricket. We've seen village cricket teams here in south Wales, which traditionally supply Glamorgan County Cricket Club team with players - we've seen that supply dry up and those cricket teams disappear. And, yes, there's supposed to be lots of money at the top end - it doesn't help our village cricket teams here in south Wales. So, yes, there is a special national resonance for rugby in Wales - that's why we need to keep it on terrestrial television. Diolch yn fawr.
Welsh: Rwy'n falch o gymryd rhan yn y ddadl hon, er nad am yn hir iawn - mae'n amlwg nad yw'r amser yn caniatáu i mi siarad yn frwd am fy ngyrfa rygbi lai na disglair ers talwm ar yr asgell - yr asgell chwith, yn amlwg. [ Chwerthin.] Ond cyn datganoli wrth gwrs, tîm rygbi Cymru, tîm pêl-droed Cymru, ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru - chwaraeon a diwylliant oedd yn rhoi hunaniaeth wleidyddol i ni yn absenoldeb gwleidyddiaeth yn y lle hwn. Felly, cyn datganoli, roedd tîm rygbi Cymru yn hynod o bwysig, yn enwedig yn y degawd gogoneddus yn y saithdegau pan oeddem yn llwyddiannus iawn hefyd - yn rhyfeddol o lwyddiannus ar y maes chwarae, heb fod mor llwyddiannus yn y maes gwleidyddol yn y ganrif honno. Ond mae wedi caniatáu i ni ddiffinio ein hunain fel cenedl, hyd yn oed cyn inni allu gwneud hynny'n wleidyddol yn y lle hwn. A champ lawr gwlad yw hi. Rwy'n aelod o Glwb Rygbi'r Dynfant - waeth i mi eu henwi - ac mae ganddynt lwythi o dimau o wahanol oedrannau o'r rhai dan wyth oed i fyny: bechgyn a merched. Mae'n gweithredu fel clwb ieuenctid, yn y bôn. Mae'n seiliedig ar wirfoddolwyr. Nid yw'n cael llawer o arian gan Undeb Rygbi Cymru na neb arall. Mae gwirfoddolwyr yn lleol a theuluoedd gyda'i gilydd yn dod at ei gilydd - mae'n cadw plant yn brysur. Yn achlysurol mae'n ennill gemau rygbi hefyd ar y lefel uwch. Ond ydy, mae o dan fygythiad, os oes unrhyw beth fel hyn yn digwydd. Mae teledu wedi rhoi sylw i rygbi; mae hefyd wedi rhoi sylw i'r gêm i fenywod. Mae rygbi menywod yng Nghymru bellach ar y teledu ac rydym wedi gweld rygbi menywod yn ffynnu ar lawr gwlad. Daw Siwan Lillicrap, capten rygbi Cymru, o Abertawe - rwy'n sicr o'i henwi hi. Ond rwy'n gwisgo tei criced Morgannwg gan fy mod i'n dwli ar griced hefyd, ond yr hyn a welsom yn y 15 mlynedd diwethaf, fel y clywsom, yw gostyngiad o 30 y cant yn nifer y rhai sy'n chwarae criced ar lawr gwlad. Rydym wedi gweld timau criced pentrefi yma yn ne Cymru, sy'n draddodiadol yn darparu chwaraewyr ar gyfer tîm Clwb Criced Sir Forgannwg - rydym wedi gweld y cyflenwad hwnnw'n sych a'r timau criced hynny'n diflannu. Ac oes, mae'n debyg fod llawer o arian yn y pen uchaf - nid yw'n helpu ein timau criced pentref yma yn ne Cymru. Felly, oes, mae yna arwyddocâd cenedlaethol arbennig i rygbi yng Nghymru - dyna pam fod angen i ni ei gadw ar deledu daearol. Diolch yn fawr.