English: Can I call for two statements, please? Firstly, on community safety in Wales, following the Auditor General for Wales's report of that name, launched today. This says, rightly: 'Community safety relates to people's sense of personal security and their feelings of safety in relation to where they live, work and spend their leisure time.' But it goes on to say: 'The Welsh Government has no single strategy for community safety and has focussed its activity on delivering the Programme for Government. Whilst all local authorities and the four Police and Crime Commissioners have plans, these are not consistently aligned to ensure the best use of resources and maximise impact and there are no areas where national, regional and local bodies have the same priority. Disjointed planning and poor co-ordination can create a risk of organisations either duplicating activity or no one focussing on the most important issues.' And they recommend that you, with the police and crime commissioners and local authorities, 'improve strategic partnership working by formally creating effective community-safety boards' to replace the current mechanism. This is clearly important. It's received, rightly, widespread attention today and it does merit a Welsh Government response to this Assembly before we hear a more detailed response outside it. Secondly, on a theme we've heard much about today, I call for a Welsh Government statement on its proposals, as we look ahead, for autism legislation. I've had, since the vote last week, some distressing reports to me of people who have self-harmed. There is a letter to the Senedd from the Autistic Women's Empowerment Project, which says: 'This week the Welsh Assembly, a beautiful, swoopy glass building, voted against an Autism Act for Wales. 24 to 27. So close. So few minds to change to change my world, but change they did not. Why oh why would we need such a thing? An act just for autism? An act of autism? An enactment of autisming? Because of me. Because of people like me. Because of my autistic community, my people and their families and carers. Because it matters.' She concludes: 'Wales, I love you. I adore you. Your people, your greenness, your mountains, your valleys. Only you know my hiraeth when I'm not here. Nowhere undulates like you. Nowhere is warmer and kinder. But you've let me down. You're letting me down every day. And we need you.' Well, we heard earlier from the First Minister that the agreement with Plaid Cymru included a statutory underpinning for the other legislative and procedural changes the Welsh Government is implementing. The Minister said that the people he spoke to in the autism community said they didn't know what legislation would do, but that's not what the overwhelming number of people in north, south and mid Wales have been telling us for years, and as recently as last Friday night in Wrexham, as recently as last Sunday in Towyn and Kinmel Bay. We know what it's about. We know the Welsh Government said it's going to monitor the implementation of its refreshed strategy and national plan and legislation but people on the autism spectrum need certainty. So, when will you be carrying out the initial reviews? How will you be reporting that, and how will you ensure that that legislation and that statutory underpinning will be brought forward at the earliest opportunity?
Welsh: A gaf i alw am ddau ddatganiad, os gwelwch yn dda? Yn gyntaf, ar ddiogelwch cymunedol yng Nghymru, yn dilyn yr adroddiad o'r un enw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, a lansiwyd heddiw. Mae hyn yn dweud, ac mae yn llygad ei le: 'Mae diogelwch cymunedol yn ymwneud ag ymdeimlad pobl o ddiogelwch personol a pha mor ddiogel y maent yn ei deimlo mewn cysylltiad â'r lle y maent yn byw, yn gweithio ac yn treulio eu hamser rhydd ynddo.' Ond mae'n mynd ymlaen i ddweud: 'Nid oes gan Lywodraeth Cymru strategaeth unigol ar gyfer diogelwch cymunedol ac mae wedi canolbwyntio ei gweithgareddau ar gyflenwi'r Rhaglen Lywodraethu. Er bod gan bob awdurdod lleol a'r pedwar Comisiynydd Heddlu a Throseddu gynlluniau, nid ydynt wedi'u halinio'n gyson i sicrhau'r defnydd gorau o adnoddau a'r effaith fwyaf bosibl, ac nid yw'r flaenoriaeth genedlaethol, ranbarthol a lleol yr un peth mewn unrhyw faes. Mae cynllunio datgymalog a chydgysylltu gwael yn esgor ar y perygl y bydd sefydliadau naill ai'n dyblygu gweithgarwch, neu'r perygl na fydd yr un ohonynt yn canolbwyntio ar y materion pwysicaf.' Ac maent yn argymell eich bod chi, gyda'r comisiynwyr heddlu a throseddu ac awdurdodau lleol, yn 'gwella gwaith strategol â phartneriaid drwy fynd ati'n ffurfiol i greu byrddau diogelwch cymunedol effeithiol' yn lle'r mecanwaith presennol. Mae hyn yn amlwg yn bwysig. Rhoddwyd, yn gywir, sylw helaeth iddo heddiw ac mae'n galw am ymateb gan Lywodraeth Cymru i'r Cynulliad hwn cyn i ni glywed ymateb manylach o'r tu allan. Yn ail, ar thema yr ydym wedi clywed llawer amdani heddiw, galwaf am ddatganiad gan Lywodraeth Cymru ar ei chynigion, wrth i ni edrych i'r dyfodol, ar gyfer deddfwriaeth awtistiaeth. Rwyf wedi clywed, ers y bleidlais yr wythnos diwethaf, adroddiadau trallodus am bobl sydd wedi hunan-niweidio. Mae llythyr i'r Senedd gan yr Autistic Women's Empowerment Project, sy'n dweud: Yr wythnos hon gwnaeth y Cynulliad, adeilad gwydr hardd, lluniaidd, bleidleisio yn erbyn Deddf Awtistiaeth i Gymru. 24 i 27. Mor agos. Cyn lleied o feddyliau i'w newid i newid fy myd, ond newid, ni wnaethant. Pam, pam y byddai angen y fath beth arnom ni? Deddf unswydd ar gyfer awtistiaeth? Deddf awtistiaeth? Deddfu awtistiaeth? Oherwydd fi. Oherwydd pobl fel fi. Oherwydd fy nghymuned awtistig, fy mhobl a'u teuluoedd a'u gofalwyr. Oherwydd ei bod yn bwysig. Mae hi'n dod i'r casgliad: Cymru, rwy'n dy garu di. Rwy'n dotio arnat ti. Dy bobl, dy wyrddni, dy fynyddoedd, dy gymoedd. Ti yn unig a ŵyr am fy hiraeth pan nad ydw i yma. Rwyt ti'n wald o bant a bryn rhagorach na'r un man arall. Nid oes unman cynhesach na mwy caredig. Ond rwyt ti wedi fy siomi i. Rwyt ti'n fy siomi i bob dydd. Ac mae dy angen di arnom ni. Wel, clywsom yn gynharach gan y Prif Weinidog fod y cytundeb â Phlaid Cymru yn cynnwys sylfaen statudol ar gyfer y newidiadau deddfwriaethol a gweithdrefnol eraill y mae Llywodraeth Cymru yn eu gweithredu. Dywedodd y Gweinidog, nad oedd y bobl y siaradodd â nhw yn y gymuned awtistiaeth yn gwybod beth fyddai deddfwriaeth yn ei wneud, ond nid dyna beth y mae'r nifer llethol o bobl yn y gogledd, y de a'r canolbarth wedi dweud wrthym ers blynyddoedd, ac mor ddiweddar â nos Wener ddiwethaf yn Wrecsam, mor ddiweddar â dydd Sul diwethaf yn Nhowyn a Bae Cinmel. Gwyddom beth mae hyn yn ymwneud ag ef. Gwyddom y dywedodd Llywodraeth Cymru y bydd yn monitro gweithrediad ei strategaeth ar ei newydd wedd a'i chynllun a'i deddfwriaeth genedlaethol, ond mae angen sicrwydd ar bobl ar y sbectrwm awtistiaeth. Felly, pryd y byddwch chi'n cynnal yr adolygiadau cychwynnol? Sut y byddwch chi'n adrodd ar hynny, a sut y byddwch chi'n sicrhau y bydd y ddeddfwriaeth honno a'r sail statudol honno yn cael eu dwyn ymlaen ar y cyfle cynharaf posibl?