English: Diolch, Llywydd. I'm pleased to launch a 12-week public consultation on our ambitious, cross-Government plans to improve air quality across Wales. I know all in this Assembly agree that the people of Wales have the right to breathe healthy air. Although our current overall air quality is good and compares well with the rest of the UK and the EU, we can do better and there is clear scope for further action. ' The Clean Air Plan for Wales: Healthy Air, Healthy Wales' sets out a national framework that will enable all of us, across Wales, to work together to secure further, sustainable improvement in a way that reinforces our work on climate change, decarbonisation and environmental growth. It is an important milestone in our efforts to further improve air quality in Wales, and brings together work across many Government departments and public sector organisations through four central themes, which are: protecting the health and well-being of current and future generations; supporting the environment, ecosystems and biodiversity; supporting a prosperous Wales; and supporting sustainable places. It is vital that our approach protects the health and well-being of current and future generations. Our first theme highlights current and planned actions to reduce air pollution, risks and inequalities, including committing to new evidence-based, health-focused targets for particulate matter in Wales that take account of stringent World Health Organization guideline values. The second theme recognises the importance of protecting our natural environment, ecosystems and biodiversity and promoting environmental growth for future generations. One of the greatest challenges we face is to find a way to secure a healthy, resilient and productive environment for the future while continuing to create jobs, housing and infrastructure. We will measure progress through new indicators for biodiversity. The third theme supports a prosperous Wales. We want to be an innovative, productive and low-carbon society that recognises the limits of the global environment and uses resources efficiently and proportionately. Thriving businesses are important to a successful Welsh economy and we need to deliver our ambitions for economic growth alongside our commitments to clean air and healthy environmental growth. Driven by a combination of regulation, investment and technical advances, significant progress has already been made to reduce air pollution from industry. To achieve further improvements we will continue to work with stakeholders, targeting particular industrial air quality challenges. The fourth and final theme recognises the importance of reducing airborne pollution in public places. 'Planning Policy Wales' recognises the importance of air quality and appropriate soundscapes to the health and well-being of people and the environment. We are producing further guidance for local planning authorities and developers to support the detailed consideration of air quality and soundscapes in the planning process. A joined-up approach between national transport and planning policy supports an increase in public transport use and active travel, reducing emissions and public exposure. We will work with stakeholders to encourage a modal shift from private vehicle dependency to sustainable forms of transport. Whilst we can take the lead and set an example through Government actions, we cannot deliver the plan on our own. Successfully addressing air pollution means Welsh Government, its agencies, local authorities, business and industry, non-governmental organisations and of course the general public all working together. We will empower everyone to reduce their impacts and exposures to local air quality through better education and awareness raising, and develop targeted and integrated communications to inform and enable behavioural change. Our new clean air Act for Wales will play a key role in helping us achieve all of this by delivering the First Minister's manifesto commitment and reduce the burden of poor air quality on human health, our economy, biodiversity and the natural environment. I will be consulting on more detailed proposals for the Act by the end of the current Assembly term, taking into account the responses to this consultation. Over the next 12 weeks, I am hoping for a constructive discussion on the proposals in the plan, and encourage you and your constituents to respond. Together, we have an opportunity to improve air quality throughout the country, for us, our children and future generations. Diolch.
Welsh: Diolch, Llywydd. Pleser yw cael lansio ymgynghoriad cyhoeddus 12 wythnos ar ein cynlluniau uchelgeisiol ledled y Llywodraeth i wella ansawdd aer ar draws Cymru. Gwn fod pawb yn y Cynulliad hwn yn cytuno bod gan bobl yng Nghymru yr hawl i anadlu aer sy'n iach. Er bod ansawdd cyffredinol dda i'n haer ni ar hyn o bryd a bod hyn yn cymharu'n dda â gweddill y DU a'r UE, fe allwn ni wneud yn well ac mae cyfle amlwg i weithredu ymhellach. Mae'r 'Cynllun Aer Glân i Gymru: Awyr Iach, Cymru Iach' yn nodi fframwaith cenedlaethol a fydd yn galluogi pob un ohonom ni, ledled Cymru, i weithio gyda'n gilydd i sicrhau gwelliannau pellach a chynaliadwy mewn modd sy'n atgyfnerthu ein gwaith ni ar newid hinsawdd, datgarboneiddio a thwf amgylcheddol. Mae hon yn garreg filltir bwysig yn ein hymdrechion ni i wella ansawdd yr aer ymhellach eto yng Nghymru, ac mae'n dwyn gwaith ynghyd ar draws llawer o adrannau'r Llywodraeth a sefydliadau'r sector cyhoeddus drwy bedair thema ganolog, sef: diogelu iechyd a lles cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol; cefnogi'r amgylchedd, ecosystemau a bioamrywiaeth; cefnogi Cymru lewyrchus; a chefnogi mannau cynaliadwy. Mae'n hanfodol bod ein dull ni o weithredu yn diogelu iechyd a lles cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol. Mae ein thema gyntaf yn pwysleisio'r camau gweithredu cyfredol ac arfaethedig i leihau llygredd aer, y risgiau ac anghydraddoldebau. Mae hyn yn cynnwys ymrwymo i dargedau newydd o ran deunydd gronynnol yng Nghymru, sy'n seiliedig ar dystiolaeth ac yn canolbwyntio ar iechyd, gan ystyried gwerthoedd canllawiau caeth Sefydliad Iechyd y Byd. Mae'r ail thema yn cydnabod pwysigrwydd diogelu ein hamgylchedd naturiol, ein hecosystemau a'n bioamrywiaeth a hyrwyddo twf amgylcheddol ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Un o'r heriau mwyaf yr ydym ni'n eu hwynebu yw dod o hyd i ffordd o sicrhau amgylchedd sy'n iach, yn gydnerth ac yn gynhyrchiol i'r dyfodol gan barhau i greu swyddi, tai a seilwaith. Byddwn yn mesur cynnydd drwy ddangosyddion newydd ar gyfer bioamrywiaeth. Mae'r drydedd thema yn cefnogi Cymru lewyrchus. Rydym yn awyddus i fod yn gymdeithas arloesol, gynhyrchiol a charbon isel sy'n cydnabod terfynau'r amgylchedd byd-eang ac yn defnyddio adnoddau yn effeithlon ac yn gymesur â'n hangen. Mae busnesau ffyniannus yn bwysig i economi lwyddiannus yng Nghymru ac mae angen inni gyflawni ein huchelgeisiau ar gyfer twf economaidd ochr yn ochr â'n hymrwymiadau i gael aer glân a thwf amgylcheddol iach. Drwy gyfuniad o reoleiddio, buddsoddi a datblygiadau technegol, llwyddwyd i wneud cynnydd sylweddol eisoes i leihau llygredd aer oherwydd diwydiant. I gyflawni gwelliannau pellach, fe fyddwn ni'n parhau i weithio gyda rhanddeiliaid, gan dargedu heriau penodol o ran ansawdd aer mewn ardaloedd diwydiannol. Mae'r bedwaredd thema, a'r olaf, yn cydnabod pwysigrwydd lleihau llygredd yn yr aer mewn mannau cyhoeddus. Mae 'Polisi Cynllunio Cymru' yn cydnabod pwysigrwydd ansawdd aer a seinweddau priodol i iechyd a lles pobl a'r amgylchedd. Rydym yn cynhyrchu canllawiau pellach ar gyfer awdurdodau cynllunio lleol a datblygwyr i gefnogi ystyriaeth fanwl o ansawdd aer a seinweddau yn y broses gynllunio. Mae dull cydgysylltiedig rhwng polisi trafnidiaeth cenedlaethol a pholisi cynllunio yn cefnogi cynnydd yn y defnydd o drafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol, gan leihau allyriadau a'u heffaith ar y cyhoedd. Byddwn yn gweithio gyda rhanddeiliaid i annog newid moddol oddi wrth ddibyniaeth ar gerbydau preifat a thuag at fathau cynaliadwy o drafnidiaeth. Er y gallwn arwain a gosod esiampl drwy weithredu gan y Llywodraeth, ni allwn gyflawni'r cynllun ar ein pennau ein hunain. Mae mynd i'r afael â llygredd aer yn llwyddiannus yn golygu bod Llywodraeth Cymru, ei hasiantaethau, awdurdodau lleol, busnes a diwydiant, sefydliadau anllywodraethol ac, wrth gwrs, y cyhoedd yn gweithio gyda'i gilydd. Fe fyddwn yn rhoi'r grym i bawb leihau'r effeithiau a'u cysylltiad ag ansawdd aer lleol drwy addysg well a chodi ymwybyddiaeth, a datblygu dulliau cyfathrebu integredig a dargedwyd i hysbysu a galluogi newid mewn ymddygiad. Bydd gan ein Deddf Aer Glân newydd ni i Gymru ran allweddol i'w chwarae i'n helpu ni i sicrhau hyn drwy gyflawni'r ymrwymiad ym maniffesto'r Prif Weinidog a lleihau'r baich y mae ansawdd aer gwael yn ei roi ar iechyd pobl, ein heconomi, bioamrywiaeth a'r amgylchedd naturiol. Byddaf yn ymgynghori ar gynigion mwy manwl ar gyfer y Ddeddf erbyn diwedd tymor presennol y Cynulliad, gan ystyried yr ymatebion i'r ymgynghoriad hwn. Dros y 12 wythnos nesaf, rwy'n gobeithio cael trafodaeth adeiladol ar y cynigion yn y cynllun, ac rwy'n eich annog chi a'ch etholwyr i ymateb iddyn nhw. Gyda'n gilydd, mae gennym gyfle i wella ansawdd aer ledled y wlad, er ein mwyn ni, er mwyn ein plant ac er mwyn cenedlaethau'r dyfodol. Diolch.