English: Diolch. Today, I'm presenting to the Senedd for its approval the 2022-23 local government settlement for the 22 unitary authorities in Wales. Firstly, I'd like to record my thanks to local government for both the way in which they have approached this settlement round, and for the critical work that they do day to day in our communities and for people and businesses across Wales, particularly, of course, given the events of the past two years. I hope that you'll join me in thanking them for their hard work and their dedication. In preparing for the Welsh budget, and this settlement, we have engaged with local government throughout the process. I am grateful to local government for the way in which those discussions have been held, and to my officials for the detailed and careful work that they have undertaken as part of this process. This year, I am pleased to propose to the Senedd a settlement for 2022-23 that is 9.4 per cent higher than that in the current financial year on a like-for-like basis. This equates to an increase of £437 million over 2021-22, with the smallest local authority increase in this settlement, 8.4 per cent, higher than the increase for any authority in any prior settlement for at least 17 years. In 2022-23, local authorities in Wales will receive £5.1 billion in general revenue allocations, from core funding and non-domestic rates. This is a good settlement for local government, including Wales-level core funding allocations for 2023-24 and 2024-25. It provides local authorities with a stable platform on which to plan their budgets for the coming financial year and beyond. We have worked closely with local government, and we appreciate the pressure that they're facing. We will continue to protect local government, particularly at this difficult and challenging time. In making decisions about the level of funding for local government, I responded to the need to ensure that hard-working staff receive a well-deserved pay rise in future. In particular, I've included funding to enable local authorities to meet our real living wage for social care commitment, as well as the increased costs of teachers' pay and, more widely, to cover the increased costs local authorities will face as a result of the UK Government's announcement to increase the national insurance contributions for employers. In addition to the core unhypothecated funding delivered through the settlement, I'm grateful that my Cabinet colleagues have provided indicative information on revenue and capital grants planned for 2022-23. These currently amount to nearly £1.2 billion for revenue, and over £740 million for capital for our shared priorities with local government. General capital funding for local government for 2022-23 will be set at £150 million. This will increase to £200 million for the following two years, including £20 million in each year to enable authorities to respond to our joint priority of decarbonisation. In addition, I wrote to local authority leaders last month to announce a further £70 million capital in the current financial year, to support authorities' overall capital programmes, including impacts on highways. I am also announcing today an additional £60 million, to be added to the current year's settlement, to support local authorities in managing their budgets more effectively over the period 2021-22 to 2024-25, against the context of inflationary and service pressures and the ending of the local government hardship fund. This funding will also enable local government to respond to their ambition to increase their domiciliary support service capacity, through funding driving lessons and providing access to electric vehicles. This will also help authorities continue to decarbonise their services and respond to the climate and nature emergency. The publication of the latest report on climate impact and adaptation by the Intergovernmental Panel on Climate Change shows just how important it is that we all do so. I ask the Members of the Senedd to support the motion.
Welsh: Diolch. Heddiw, rwy'n cyflwyno setliad llywodraeth leol 2022-23 i'r Senedd i'w gymeradwyo ar gyfer y 22 awdurdod unedol yng Nghymru. Yn gyntaf, hoffwn gofnodi fy niolch i lywodraeth leol am y ffordd y mae wedi trafod y cylch setliad hwn, ac am y gwaith hollbwysig y mae'n ei wneud o ddydd i ddydd yn ein cymunedau ac i bobl a busnesau ledled Cymru, yn enwedig, wrth gwrs, o ystyried digwyddiadau'r ddwy flynedd diwethaf. Rwy'n gobeithio y gwnewch chi ymuno â mi i ddiolch iddyn nhw am eu gwaith caled a'u hymroddiad. Wrth baratoi cyllideb Cymru a'r setliad hwn, rydym ni wedi ymgysylltu â llywodraeth leol drwy gydol y prosiect. Rwy'n ddiolchgar i lywodraeth leol am y ffordd y cynhaliwyd y trafodaethau hynny, ac i fy swyddogion am y gwaith manwl a gofalus y maen nhw wedi ei wneud fel rhan o'r broses hon. Eleni, rwy'n falch o gynnig setliad i'r Senedd ar gyfer 2022-23 sydd 9.4 y cant yn uwch na'r setliad yn y flwyddyn ariannol gyfredol ar sail tebyg am debyg. Mae hyn yn cyfateb i gynnydd o £437 miliwn yn ystod 2021-22, gyda'r cynnydd lleiaf ar gyfer awdurdodau lleol yn y setliad hwn, sef 8.4 y cant, yn uwch na'r cynnydd ar gyfer unrhyw awdurdod mewn unrhyw setliad blaenorol am o leiaf 17 mlynedd. Yn 2022-23, bydd awdurdodau lleol yng Nghymru yn cael £5.1 biliwn mewn dyraniadau refeniw cyffredinol, o gyllid craidd ac ardrethi annomestig. Mae hwn yn setliad da i lywodraeth leol, gan gynnwys dyraniadau cyllid craidd ar lefel Cymru ar gyfer 2023-24 a 2024-25. Mae'n rhoi llwyfan sefydlog i awdurdodau lleol gynllunio eu cyllidebau ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf a thu hwnt. Rydym wedi gweithio'n agos gyda llywodraeth leol, ac rydym yn sylweddoli'r pwysau y maen nhw'n eu hwynebu. Byddwn yn parhau i amddiffyn llywodraeth leol, yn arbennig ar yr adeg anodd a heriol hon. Wrth wneud penderfyniadau am lefel y cyllid ar gyfer llywodraeth leol, ymatebais i'r angen i sicrhau bod staff diwyd yn cael codiad cyflog haeddiannol yn y dyfodol. Yn benodol, rwyf wedi cynnwys cyllid i alluogi awdurdodau lleol i gyflawni ein cyflog byw go iawn ar gyfer ymrwymiad gofal cymdeithasol, yn ogystal â chostau cynyddol cyflog athrawon ac, yn ehangach, i dalu am y costau uwch y bydd awdurdodau lleol yn eu hwynebu o ganlyniad i gyhoeddiad Llywodraeth y DU i gynyddu'r cyfraniadau yswiriant gwladol i gyflogwyr. Yn ogystal â'r cyllid craidd heb ei neilltuo a ddarparwyd drwy'r setliad, rwy'n ddiolchgar bod fy nghyd-Aelodau yn y Cabinet wedi darparu gwybodaeth ddangosol am grantiau refeniw a chyfalaf a gynlluniwyd ar gyfer 2022-23. Ar hyn o bryd, mae'r rhain bron i £1.2 biliwn ar gyfer refeniw, a dros £740 miliwn ar gyfer cyfalaf ar gyfer ein blaenoriaethau cyffredin gyda llywodraeth leol. Bydd cyllid cyfalaf cyffredinol ar gyfer llywodraeth leol ar gyfer 2022-23 yn cael ei bennu ar £150 miliwn. Bydd hyn yn cynyddu i £200 miliwn ar gyfer y ddwy flynedd ddilynol, gan gynnwys £20 miliwn ym mhob blwyddyn i alluogi awdurdodau i ymateb i'n blaenoriaeth ar y cyd o ddatgarboneiddio. Yn ogystal, ysgrifennais at arweinwyr awdurdodau lleol fis diwethaf i gyhoeddi £70 miliwn arall o gyfalaf yn y flwyddyn ariannol gyfredol, i gefnogi rhaglenni cyfalaf cyffredinol awdurdodau, gan gynnwys effeithiau ar briffyrdd. Rwyf hefyd yn cyhoeddi heddiw £60 miliwn ychwanegol, i'w ychwanegu at setliad y flwyddyn gyfredol, i helpu awdurdodau lleol i reoli eu cyllidebau'n fwy effeithiol dros y cyfnod 2021-22 i 2024-25, yn erbyn cyd-destun chwyddiant a phwysau gwasanaeth a diwedd y gronfa caledi llywodraeth leol. Bydd yr arian hwn hefyd yn galluogi llywodraeth leol i ymateb i'w huchelgais i gynyddu eu gallu yn y gwasanaeth cymorth cartref, drwy ariannu gwersi gyrru a darparu mynediad i gerbydau trydan. Bydd hyn hefyd yn helpu awdurdodau i barhau i ddatgarboneiddio eu gwasanaethau ac ymateb i'r argyfwng hinsawdd a natur. Mae'r adroddiad diweddaraf ar effaith yr hinsawdd ac ymaddasu sydd wedi ei gyhoeddi gan y Panel Rhynglywodraethol ar y Newid yn yr Hinsawdd yn dangos yn glir pa mor bwysig yw hi ein bod ni i gyd yn gwneud hynny. Gofynnaf i Aelodau'r Senedd gefnogi'r cynnig.