English: There are a few areas where I would go further, particularly in terms of renewable energy, but I welcome the fact that we are having an integrated debate on how these various elements build into a healthier urban environment, and an environment that's more beneficial for our citizens. And I do want to emphasise the 'urban'. The title of the paper talks about cities, but we don't really have cities in Wales; we have large towns, to all intents and purposes. The people of Cardiff may disagree, but, in terms of the pattern of the development of western Europe, we have large towns in Wales, but, more importantly, through south Wales and in parts of north Wales, we have a series of towns that are interlinked, and the connectivity between those towns and retaining the environmental balance under the well-being of future generations Act is crucially important in that context. There are some ideas in this paper that are new and some old. There's nothing wrong with old ideas and, if they haven't been implemented already, then do recycle those, of course, until they are implemented. The main criticism I have of this - and I will get this out of the way before being more constructive - is that it's suggested by a party that has been in Government for eight years in Westminster and hasn't made any progress on some of these points. So, the overheating of the city of London still goes on under the macroeconomic system of the party of Government. The complaints and solutions on developing electric vehicle infrastructure are clear, but we haven't seen any development or hardly any investment in Wales from the Westminster Government in this regard. And the gulf between the ideas in this paper and some of the actions of the Government and the Conservative Party in Government in Westminster is something to behold. But I would just note that so that people can take a view on it and come to their own conclusions. As the main Plaid Cymru amendment suggests, we want to add - and I'm pleased that David Melding has accepted that this is a constructive addition - a broader clean air Act in Wales, which would affect all parts of Wales. There are aspects of the paper that I'm pleased to see. Just to take one example, the paper talks of monitoring air quality outside nurseries and schools and so on, which I support and have raised previously. The question is: what do you do once you've monitored? What steps will you then take to ensure that the air is cleaned? Because I would suspect that if we monitor real life in real time, we wouldn't see the monitoring that we see in the figures published. There is very poor air quality outside some of the areas where our most vulnerable people go - young people to schools and older people to hospitals, and so on. But what do you do to improve that? And that's why we talk of the need to introduce a clean air Act for Wales more broadly, not only to create the clean air zones that David Melding mentioned, but to give rights to communities to insist on having that information and to use that information to seek improvement in local air quality. We also need to ensure that local authorities, who are very reluctant in Wales to introduce a charge for parking or travelling through cities at particular times - . This isn't addressed in the paper, although David Melding has alluded to it in the past in the Chamber. If we are truly to tackle some of these issues, then we immediately must get to grips with the fact that large diesel lorries travel through city centres at a time when children are walking to school. We have to stop that somehow, or it has to be penalised in some way until alternative economic options are found. So, that's why we want to encourage a broader strategy on clean air in that context. I will conclude by blowing Plaid Cymru's own trumpet, as you would expect in such a debate. I am pleased to hear the Conservatives discussing these things; Plaid Cymru has talked of many of these things for many years. But, more than that, we are content, although an opposition party, to have discussions with the Welsh Government on the provision of funding to resolve some of these problems. So, £2 million has been allocated for the development of electric vehicle infrastructure throughout Wales and £0.5 million has been allocated for tackling plastic pollution, particularly through a deposit-return scheme. I do think that actions of that kind are very important in politics. And, as for the party that's proposed some of these good ideas, I would ask them to also consider what their party is doing as they are in Government themselves.
Welsh: Mae yna ambell le lle byddwn i yn mynd ymhellach, yn enwedig ym maes ynni adnewyddol, ond rwy'n croesawu'r ffaith ein bod ni'n cael trafodaeth integredig ar sut mae'r gwahanol elfennau yma yn adeiladu i mewn i amgylchedd trefol mwy iach a mwy buddiol i'n dinasyddion ni. Rwyf i am bwysleisio 'trefol'. Mae teitl y papur yn sôn am ddinasoedd, ond, a dweud y gwir, nid oes gyda ni ddinasoedd yng Nghymru; trefi mawr sydd gyda ni yng Nghymru i bob pwrpas. Efallai y bydd pobl Caerdydd yn anghytuno, ond, o safbwynt patrwm datblygiad gorllewin Ewrop, trefi mawr yn benodol sydd gyda ni yng Nghymru. Ond, yn bwysicach, trwy dde Cymru a hefyd mewn rhannau o ogledd Cymru, cyfres o drefi yn ymwneud â'i gilydd, ac mae cysylltedd rhwng y trefi yna a chadw cydbwysedd amgylcheddol o dan Ddeddf cenedlaethau'r dyfodol yn hollbwysig yn y cyd-destun hynny. Mae syniadau yn y papur yma - rhai newydd, rhai hen. Nid oes dim byd yn bod ar hen syniadau. Os nad ydyn nhw wedi cael eu gweithredu eisoes, ar bob cyfrif ailgylchwch y syniadau nes eu bod nhw'n cael eu gweithredu. Y prif feirniadaeth sydd gyda fi o hyn - ac fe gaf i hwn mas o'r ffordd cyn bod yn fwy adeiladol - yw ei fod yn cael ei awgrymu gan blaid sydd wedi bod mewn Llywodraeth am wyth mlynedd yn San Steffan a heb wneud unrhyw gynnydd ar rai o'r pwyntiau yma. Felly, mae gorboethi dinas Llundain yn dal i fynd ymlaen o dan gyfundrefn macro-economaidd y blaid bresennol. Mae'r cwynion a'r atebion ynglŷn â datblygu seilwaith cerbydau trydan, er enghraifft, yn amlwg, ond eto nid ydym ni wedi gweld unrhyw ddatblygiad neu brin fuddsoddiad yng Nghymru o Lywodraeth San Steffan yn y maes yma. Mae'r gagendor rhwng y syniadau yn y papur yma a rhai o weithredoedd go iawn y Llywodraeth a'r Blaid Geidwadol yn Llywodraeth San Steffan yn rhywbeth i'w weld. Ond, rwy'n gosod hynny i fyny i bobl sylwi arno a gwneud eu sylwadau eu hunain. Fel mae prif welliant Plaid Cymru yn ei wneud yn glir, rydym ni am ychwanegu - ac rwy'n falch bod David Melding wedi derbyn bod hwn yn rhywbeth adeiladol - angen am Ddeddf awyr glân ehangach yng Nghymru. Byddai hynny'n effeithio ar bob rhan o Gymru, wrth gwrs. Mae yna agweddau yn y papur y mae'n dda gennyf i eu gweld. Jest i gymryd un enghraifft, mae'r papur yn sôn am fonitro awyr tu fas i feithrinfeydd ac ysgolion ac ati. Rwy'n cefnogi hynny. Rwyf wedi sôn am hynny fy hunan. Y cwestiwn yw: beth ydych chi'n gwneud ar ôl ichi fonitro? Pa gamau wedyn ydych chi'n eu defnyddio i sicrhau bod yr awyr yn cael ei glanhau? Achos rwy'n amau, pe byddem ni'n gwneud monitro bywyd go iawn, yn y funud, yn yr eiliad, y byddem ni'n gweld y monitro rydym ni'n ei weld yn y ffigurau cyhoeddus. Mae yna ansawdd awyr gwael iawn tu fas i rai o'r llefydd lle mae ein pobl fwyaf bregus ni - pobl ifanc i ysgolion a phobl hŷn i ysbytai - yn mynd. Y cwestiwn yw: beth ydych chi'n gwneud i weithredu hynny? Dyna pam rŷm ni'n sôn am yr angen am Ddeddf awyr glân i Gymru yn fwy eang, ac nid yn unig i greu y parthau awyr glân roedd David Melding yn sôn amdano, ond i roi hawliau i gymunedau hefyd i fynnu'r wybodaeth yna a defnyddio'r wybodaeth honno i chwilio am welliant yn yr ansawdd awyr lleol. Rhaid gwneud yn siŵr hefyd fod gan awdurdodau lleol, sydd yn gyndyn iawn ar hyn o bryd yng Nghymru i fentro ar unrhyw fath o bris i dalu naill ai i barcio neu i deithio drwy ddinasoedd ar adegau gwahanol - . Nid yw hynny'n cael ei drafod yn y papur, er bod David Melding wedi crybwyll hwn yn y gorffennol yn y Siambr, rwy'n meddwl. Os ydym ni am fynd i'r afael â rhai o'r problemau yma, mae'n rhaid i ni fynd yn syth i'r afael â'r ffaith fod lorïau mawr disel yn mynd drwy ganol ein dinasoedd ni ar yr adeg pan fo plant yn cerdded i'r ysgol. Mae'n rhaid stopio hynny rhyw ffordd neu ei gosbi mewn ffordd nes bod dewisiadau amgen economaidd yn dod yn ei le. Felly, dyna pam yr ydym ni am annog strategaeth fwy eang ynglŷn ag awyr iach tu fewn i'r cyd-destun hynny. Fe wnaf i fennu jest drwy ganu trwmped Plaid Cymru, wrth gwrs, fel y byddech chi'n disgwyl mewn dadl fel hon. Rwy'n falch iawn fod y Ceidwadwyr yn sôn am y pethau hyn; mae Plaid Cymru wedi sôn am nifer ohonyn nhw ers rhai blynyddoedd. Ond, yn fwy na hynny, rŷm ni yn fodlon, er yn wrthblaid, i fynd i mewn i drafod gyda Llywodraeth Cymru i roi arian tuag at ateb rhai o'r problemau hyn. Felly, mae £2 filiwn wedi cael ei glustnodi ar gyfer datblygu seilwaith cerbydau trydan drwy Gymru, ac mae £0.5 miliwn wedi'i glustnodi ar gyfer mynd i'r afael â llygredd plastig, yn benodol drwy'r cynllun blaendal poteli, er enghraifft. Rwy'n credu bod gweithredoedd fel yna yn rhywbeth pwysig iawn i'w weld mewn gwleidyddiaeth. I'r blaid sydd wedi cynnig rhai o'r syniadau da yma, rwy'n gofyn iddyn nhw ystyried hefyd beth mae eu plaid hwythau yn gwneud wrth iddyn nhw fod mewn Llywodraeth.