English: I have to reiterate, we as a group support much of what is contained in this statement and welcome this debate and the opportunity it gives to add, cross-party, to this vitally important discussion. But it has to be said, the Government's statement is rather short on detail. I want to concentrate on the economic elements of this statement and the different approach taken by this Government to that of the UK Government. Whilst I understand the Welsh Government's desire for caution, one has to ask the question: could most of its concerns be alleviated if we work closely with employers to ensure that any employees returning to work will do so in as safe an environment as possible? The UK Government is now encouraging some workers in England to return to work, but it must be understood that the underlying law has not changed as far as work is concerned. This law, the Health Protection (Coronavirus, Restrictions) (England) Regulations 2020, came into effect on 26 March. This made it an offence for a person to leave their house to go to work, unless that work cannot reasonably be done from home. This rule has not changed. The administration of public health is, of course, devolved to Scotland, Wales and Northern Ireland, so this has allowed the Governments in the three nations to retain their own lockdown rules, and they have said that they are not yet following the UK Government's approach of encouraging more workers to go to work. However, there seems to be some indication of when Welsh Government will allow some form of return to work - or there needs to be some indication on returning to work for those who are unable to work from home, particularly the self-employed. And there must be a clear set of rules that will govern them when they do return. There is some confusion about the rules that apply to businesses in Scotland, Wales and Northern Ireland. As public health is devolved, businesses in these nations will need to operate in accordance with the relevant devolved lockdown regulations. Meanwhile, health and safety law is not devolved to Scotland and Wales. Ultimately, employers must undertake their own risk assessments that take account of all available guidance, which will include the UK Government's 'Working safely during coronavirus (COVID-19) ' guidance and the public health guidance issued by the devolved administrations. Given these complications, it is essential that the Government gives some sort of indication of how lockdown restrictions will be lifted in order to give the business community the opportunity to conform to all of these - sometimes disparate - rules. Thank you, Llywydd.
Welsh: Mae'n rhaid imi ailadrodd, rydym ni fel grŵp yn cefnogi llawer o'r hyn sydd wedi'i gynnwys yn y datganiad hwn ac yn croesawu'r ddadl hon a'r cyfle y mae'n ei gynnig i gyfrannu'n drawsbleidiol at y drafodaeth hanfodol bwysig hon. Ond mae'n rhaid dweud bod datganiad y Llywodraeth braidd yn brin o fanylion. Rwyf am ganolbwyntio ar elfennau economaidd y datganiad hwn a'r dull gwahanol o weithredu a fabwysiadwyd gan y Llywodraeth hon o gymharu â dull Llywodraeth y DU. Er fy mod yn deall awydd Llywodraeth Cymru i fod yn ofalus, mae'n rhaid gofyn y cwestiwn: a ellid lleddfu'r rhan fwyaf o'i phryderon pe byddem yn gweithio'n agos gyda chyflogwyr i sicrhau y bydd unrhyw weithwyr sy'n dychwelyd i'r gwaith yn gwneud hynny mewn amgylchedd mor ddiogel â phosibl? Mae Llywodraeth y DU bellach yn annog rhai gweithwyr yn Lloegr i ddychwelyd i'r gwaith, ond mae'n rhaid deall nad yw'r gyfraith sylfaenol wedi newid mewn perthynas â gweithio. Daeth y gyfraith hon, Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Lloegr) 2020, i rym ar 26 Mawrth. Maent yn ei gwneud yn drosedd i unigolyn adael eu tŷ i fynd i'r gwaith oni ellir gwneud y gwaith hwnnw, o fewn rheswm, o gartref. Nid yw'r rheol hon wedi newid. Mae'r gwaith o weinyddu iechyd y cyhoedd, wrth gwrs, wedi'i ddatganoli i'r Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon, felly mae hyn wedi caniatáu i'r Llywodraethau yn y tair gwlad gadw eu rheolau eu hunain ar gyfyngiadau symud, ac maent wedi dweud nad ydynt eto'n dilyn dull Llywodraeth y DU o annog mwy o weithwyr i fynd i'r gwaith. Fodd bynnag, ymddengys bod rhywfaint o syniad pryd y bydd Llywodraeth Cymru yn caniatáu rhyw fath o ddychwelyd i'r gwaith - neu mae angen cael rhyw syniad ynglŷn â dychwelyd i'r gwaith i'r rheini na allant weithio gartref, yn enwedig pobl hunangyflogedig. Ac mae'n rhaid cael set glir o reolau i'w llywodraethu pan fyddant yn dychwelyd. Ceir rhywfaint o ddryswch ynghylch y rheolau sy'n berthnasol i fusnesau yn yr Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon. Gan fod iechyd y cyhoedd wedi'i ddatganoli, bydd angen i fusnesau yn y gwledydd hyn weithredu yn unol â'r rheoliadau cyfyngiadau symud datganoledig perthnasol. Yn y cyfamser, nid yw cyfraith iechyd a diogelwch wedi'i datganoli i'r Alban a Chymru. Yn y pen draw, rhaid i gyflogwyr gynnal eu hasesiadau risg eu hunain sy'n ystyried yr holl ganllawiau sydd ar gael, yn cynnwys canllawiau 'Gweithio'n ddiogel yn ystod coronafeirws (COVID-19) ' Llywodraeth y DU a'r canllawiau iechyd y cyhoedd a gyhoeddwyd gan y gweinyddiaethau datganoledig. O ystyried y cymhlethdodau hyn, mae'n hanfodol fod y Llywodraeth yn rhoi rhyw fath o syniad sut y bydd y cyfyngiadau symud yn cael eu codi er mwyn rhoi cyfle i'r gymuned fusnes gydymffurfio â'r holl reolau hyn, sy'n wahanol i'w gilydd ar brydiau. Diolch, Lywydd.