English: Well, today my Welsh Conservative colleagues and I are calling for many things - they're very sensible options - but, from my perspective, for urgent upgrades to be made to the A55. This is a key arterial route that not only supports the sixth largest roll-on, roll-off port in the UK at Holyhead but also brings goods and trade to my beautiful constituency of Aberconwy. The issue of poor road conditions and underinvestment in north Wales is, sadly, nothing new. Throughout the fifth Senedd, I campaigned relentlessly to see my local country routes improved and speed limits reduced from 60 mph to protect our rural communities. This would have a beneficial impact of making roads safer, prolonging good road conditions and encouraging active travel. And thank you to Conwy County Borough Council for listening to some calls, and we've now got those areas where some measures have been put in. There's more to do, however. But whilst the First Minister advised me that the guidance 'Setting local speed limits in Wales' was to be reviewed from the summer of 2020 onwards, this has not yet come to pass. So, I'm clear that a change from the present reactive strategy towards enforcing proactive policy must still be made. We can no longer wait for accidents to happen before the necessary changes to speed limits are made. So, I would welcome a commitment from the Deputy Minister today that such a speed limit review will be undertaken. Now, whilst it is most concerning that this Welsh Labour administration has decided to put the brakes on all new road-building projects, perhaps this will provide an opportunity for Government officials to review the planning stages for all roadworks. At present, works to the A5 near Capel Curig and the A470 through the Conwy valley are causing major and considerable disruption as we head into the summer tourism season. After 15 months of serious challenge to their businesses, this is the very last thing they need. Now, our debate rightly highlights that Wales has some of the worst air quality in the UK, with recent research finding that Cardiff and Port Talbot have higher PM10 levels than either Birmingham or Manchester. As well as underlining the need for a clean air Act, this fact also points to a need to support cleaner modes of transport. However, we're still, here in Wales, lagging behind much of the UK when it comes to fast charging points, with only 60 of the 990 Welsh charging points being rapid charging points. And with more than 500,000 electric cars now travelling on our roads, we require an urgent course correction. Whilst I welcome the recent funding announcement from Ofgem, which will help Llandudno railway station to meet its EV commitments by looping in a 1,000 kVA transformer to deliver 600 kW of charging stations, the Welsh Government do need to do more to support long-term change. So, I do call on the Minister to outline how she will be working with our housing associations and local authorities to increase EV on-street charging provision for those households without access to a driveway. Similarly, under Welsh Labour, the number of local bus journeys in Wales has fallen from 100 million a year in 2016-17 to 89 million in 2019-20. So, one way to confront this trend is to promote the green credentials of the industry. Llew Jones International of Llanrwst have recently bought two hybrid vehicles, which will reduce their diesel usage by around 65 per cent. They will also implement the first TrawsCymru route in Conwy, which will have two fully electric vehicles working on an increased timetable between Llandudno and Blaenau Ffestiniog by the end of September. But our bus operators need support too to help make these changes, such as via a specialised fund to help make the needed improvements to their new green vehicles, such as to capacitors and chargers. So, I ask that the Minister make this case at the next Cabinet meeting. The sixth Senedd is a time to reset this conversation, to put the vehicle of Government into reverse and undo the years of inaction on congestion, speed limits and climate change. For this reason, I call on everybody in the Siambr today, and on Zoom, to support our debate motion. Diolch. Thank you, Llywydd.
Welsh: Wel, heddiw mae fy nghyd-Aelodau yn y Ceidwadwyr Cymreig a minnau'n galw am lawer o bethau - maent yn ddewisiadau synhwyrol iawn - ond o'm safbwynt i, am uwchraddio'r A55 ar frys. Mae hwn yn llwybr prifwythiennol allweddol sydd nid yn unig yn cefnogi'r chweched porthladd gyrru i mewn ac allan mwyaf yn y DU yng Nghaergybi ond sydd hefyd yn dod â nwyddau a masnach i fy etholaeth hardd yn Aberconwy. Yn anffodus, nid yw cyflwr ffyrdd gwael a thanfuddsoddi yng ngogledd Cymru yn ddim byd newydd. Drwy gydol y pumed Senedd, ymgyrchais yn ddi-baid i weld fy llwybrau gwledig lleol yn gwella a therfynau cyflymder yn gostwng o 60 mya i ddiogelu ein cymunedau gwledig. Byddai hyn yn cael effaith fuddiol o wneud ffyrdd yn fwy diogel, yn gwella cyflwr ffyrdd ac yn annog teithio llesol. A diolch i Gyngor Bwrdeistref Sirol Conwy am wrando ar alwadau, ac erbyn hyn mae gennym ardaloedd lle mae rhai mesurau wedi'u rhoi ar waith. Mae mwy i'w wneud, fodd bynnag. Ond er i'r Prif Weinidog ddweud wrthyf y byddai'r canllawiau 'Gosod terfynau cyflymder lleol yng Nghymru' yn cael eu hadolygu o haf 2020 ymlaen, nid yw hyn wedi digwydd eto. Felly, rwy'n glir fod yn rhaid newid o'r strategaeth adweithiol bresennol tuag at orfodi polisi rhagweithiol o hyd. Ni allwn aros mwyach i ddamweiniau ddigwydd cyn i'r newidiadau angenrheidiol i derfynau cyflymder gael eu gwneud. Felly, byddwn yn croesawu ymrwymiad gan y Dirprwy Weinidog heddiw y bydd adolygiad o'r fath o'r terfynau cyflymder yn cael ei gynnal. Nawr, er ei fod yn destun pryder mawr fod y weinyddiaeth Lafur hon yng Nghymru wedi penderfynu oedi pob prosiect adeiladu ffyrdd newydd, efallai y bydd hyn yn rhoi cyfle i swyddogion y Llywodraeth adolygu'r camau cynllunio ar gyfer pob gwaith ffordd. Ar hyn o bryd, mae gwaith ar yr A5 ger Capel Curig a'r A470 drwy ddyffryn Conwy yn achosi aflonyddwch mawr a sylweddol wrth inni nesáu at dymor twristiaeth yr haf. Ar ôl 15 mis o her ddifrifol i'w busnesau, dyma'r peth olaf sydd ei angen arnynt. Nawr, mae ein dadl yn tynnu sylw'n briodol at y ffaith bod gan Gymru beth o'r ansawdd aer gwaethaf yn y DU, gydag ymchwil ddiweddar yn canfod bod gan Gaerdydd a Phort Talbot lefelau PM10 sy'n uwch na Birmingham neu Fanceinion. Yn ogystal â thanlinellu'r angen am Ddeddf aer glân, mae'r ffaith hon hefyd yn dynodi angen i gefnogi dulliau glanach o deithio. Fodd bynnag, rydym yn dal i fod ar ei hôl hi o gymharu â llawer o'r DU gyda phwyntiau gwefru cyflym, gyda dim ond 60 o'r 990 o bwyntiau gwefru yng Nghymru yn bwyntiau gwefru cyflym. A chyda mwy na 500,000 o geir trydan bellach yn teithio ar ein ffyrdd, mae angen cywiro hynny ar frys. Er fy mod yn croesawu'r cyhoeddiad ariannu diweddar gan Ofgem, a fydd yn helpu gorsaf reilffordd Llandudno i gyflawni ei hymrwymiadau i gerbydau trydan drwy gynnwys newidydd 1,000 kVA i ddarparu 600 kW o orsafoedd gwefru, mae angen i Lywodraeth Cymru wneud mwy i gefnogi newid hirdymor. Felly, galwaf ar y Gweinidog i amlinellu sut y bydd yn gweithio gyda'n cymdeithasau tai a'n hawdurdodau lleol i gynyddu'r ddarpariaeth wefru cerbydau trydan ar y stryd i aelwydydd heb dramwyfa. Yn yr un modd, o dan Lafur Cymru, mae nifer y teithiau bws lleol yng Nghymru wedi gostwng o 100 miliwn y flwyddyn yn 2016-17 i 89 miliwn yn 2019-20. Felly, un ffordd o ymateb i'r duedd hon yw hyrwyddo rhinweddau gwyrdd y diwydiant. Yn ddiweddar, mae Llew Jones International o Lanrwst wedi prynu dau gerbyd hybrid, a fydd yn lleihau eu defnydd o ddiesel tua 65 y cant. Byddant hefyd yn gweithredu llwybr cyntaf TrawsCymru yng Nghonwy, a fydd â dau gerbyd cwbl drydanol yn gweithio ar amserlen gynyddol rhwng Llandudno a Blaenau Ffestiniog erbyn diwedd mis Medi. Ond mae angen cymorth ar ein gweithredwyr bysiau hefyd i helpu i wneud y newidiadau hyn, megis drwy gronfa arbenigol i helpu i wneud y gwelliannau angenrheidiol i'w cerbydau gwyrdd newydd, megis cynwysyddion a gwefrwyr. Felly, gofynnaf i'r Gweinidog gyflwyno'r achos dros hynny yng nghyfarfod nesaf y Cabinet. Mae'r chweched Senedd yn adeg i ailgychwyn y sgwrs hon, i roi cerbyd y Llywodraeth yn y gêr ôl a dadwneud y blynyddoedd o ddiffyg gweithredu ar dagfeydd traffig, terfynau cyflymder a newid hinsawdd. Am y rheswm hwn, galwaf ar bawb yn y Siambr heddiw, ac ar Zoom, i gefnogi cynnig ein dadl. Diolch, Lywydd.