English: Minister, I welcome today's statement on the Superfast Cymru project and the progress towards the successor project. I think, in this day and age, it's right that the Welsh Government's ambition is to deliver fast and reliable broadband to every property in Wales, and I'm pleased to note the progress it's made. Given the amount of correspondence I've had from constituents and, as a consequence, you've had from me, I'll be encouraging active participation in the public consultation at a local level. But I just have a specific couple of questions with regard to superfast access and new-build developments. I know, in your previous response to my colleague Russell George, you said you expect them to have to address this. I know that many residents, when they move into new developments - perhaps myself included - expect that they will be able to access fibre broadband and then find that they can't, despite developers being able to get connection for places with developments of over 30 or more houses. I'm aware that the reasons behind this can vary, with larger developments being built in phases or the developers not informing Openreach ahead of the building work commencing. So, Minister, will there be steps to improve co-ordination between developers and Openreach, or the providers on this, because it is part of the consultation and, in addition - ? Today, I think we acknowledge we're at a point when access to superfast broadband is actually an essential utility now. Perhaps consideration could be given to an obligation that ensures that it should be part of the initial infrastructure in future for any future new-build developments.
Welsh: Gweinidog, rwy'n croesawu'r datganiad heddiw ar brosiect Cyflymu Cymru a'r cynnydd tuag at y prosiect olynol. Rwy'n credu, yn yr oes sydd ohoni, mae'n briodol mai uchelgais Llywodraeth Cymru yw darparu band eang cyflym a dibynadwy i bob eiddo yng Nghymru, ac rwy'n falch o nodi'r cynnydd a wnaed. O ystyried faint o ohebiaeth yr wyf wedi'i chael gan etholwyr ac, o ganlyniad, yr ydych chi wedi'i chael gennyf i, byddaf yn annog cyfranogiad gweithredol ar lefel leol yn yr ymgynghoriad cyhoeddus. Ond mae gennyf un neu ddau o gwestiynau penodol mewn cysylltiad â datblygiadau mynediad cyflym iawn ac adeiladau newydd. Rwy'n gwybod, yn eich ymateb blaenorol i fy nghydweithiwr Russell George, dywedasoch eich bod yn disgwyl gorfod mynd i'r afael â hyn. Gwn fod llawer o breswylwyr, pan fyddant yn symud i fyw mewn datblygiadau newydd - yn cynnwys fi fy hun, efallai - yn disgwyl y byddant yn gallu cael mynediad at fand eang ffeibr ac yna'n canfod nad ydynt yn gallu, er gwaethaf y ffaith bod datblygwyr yn gallu cael cysylltiad ar gyfer datblygiadau o 30 neu fwy o dai. Rwy'n ymwybodol bod amrywiol resymau y tu ôl i hyn, gyda rhai datblygiadau mwy o faint yn cael eu hadeiladu ar wahanol gamau neu'r ddatblygwyr yn methu â rhoi gwybod i Openreach cyn dechrau'r gwaith adeiladu. Felly, Weinidog, a fydd yna gamau i wella cydlyniad rhwng datblygwyr ac Openreach, neu'r darparwyr ar hyn, gan ei fod yn rhan o'r ymgynghoriad ac, yn ychwanegol - ? Heddiw, rwy'n meddwl ein bod yn cydnabod ein bod mewn sefyllfa pan fo mynediad at fand eang cyflym iawn mewn gwirionedd yn gyfleustod hanfodol. Efallai y gellid rhoi ystyriaeth i rwymedigaeth sy'n sicrhau y dylai fod yn rhan o'r isadeiledd cychwynnol yn y dyfodol ar gyfer unrhyw ddatblygiadau adeiladu newydd.