English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I welcome the opportunity today to discuss the Equality and Human Rights Commission's annual review for 2015-16, which is entitled 'Towards a Fairer Wales'. The review captures the wide range of the work the commission has undertaken in the past year to promote equality in Wales and presents a forward look of its priorities. The EHRC has a unique role as a regulator of the public sector equality duty and the specific duties for Wales. The annual review provides many examples of good practice that have resulted from those duties and demonstrates the positive impact they are having in Wales. It's been another significant year for the commission. The publication of 'Is Wales Fairer?' in particular has had an important impact on the way inequality is addressed here in Wales. The report highlights the progress made in Wales to advance equality since the commission published its review 'How Fair is Wales?' five years ago. It outlines where improvements are needed and identifies seven key equality and human rights challenges that need to be addressed in Wales over the next five years. The commission has also issued these challenges to all public, private and third sector organisations in Wales and we all have a role in tackling inequality and we should continue to work together where we can address these issues. The commission wanted 'Is Wales Fairer?' to be a catalyst for change, and we have the same aspiration for our refreshed equality objectives, which we published in March 2016. Our objectives were developed following extensive engagement with people across Wales, and they're strongly linked with the challenges identified in 'Is Wales Fairer?' Public authorities are setting equality objectives based on these key challenges, and the report is therefore inspiring a joint approach to address the major equality-related issues impacting on the lives of many people here in Wales. I know the EHRC strongly favours collaborative working, and this is reflected in their eagerness to work with the Future Generations Commissioner for Wales to shape the equality and human rights agenda. The EHRC has welcomed the appointment of the commissioner and I look forward to working together to help make Wales a more equal and cohesive nation. We recognise the commission's commitment to encourage, inform and monitor the public sector, examples of which can be seen throughout their annual review, and the commission has recently produced a report that encourages employers in Wales to increase employment opportunities for Muslims and people of all religions by developing faith-friendly places in work. It is important that we in Wales lead the way to put in place practical measures in the workplace to attract, support and retain talented people of all faiths. In September, I attended the launch event of the 'Creating a faith-friendly workplace for Muslims' publication and the accompanying short film, 'Fairness Not Favours'. This was an excellent example of the information and well-attended events organised by the commission during the year 2015-16. The commission's equality and human rights exchange has continued to go from strength to strength. The exchange brings together employers and public service providers to share knowledge, good practice and new ideas. The regional events have provided a valuable forum for members to discuss a range of subjects. The EHRC's highly regarded annual human rights lecture is another fixture in the calendar for equality and human rights practitioners here in Wales, and the Reverend Aled Edwards delivered this year's lecture, which focuses on the experiences of asylum seekers, migrants and refugees in Wales. This, of course, continues to be a timely and challenging topic, and I'm looking forward to contributing to the upcoming Equality, Local Government and Communities Committee's inquiry into refugees and asylum seekers here in Wales. We will work closely with the EHRC and we remain grateful for the advice and evidence it provides to the Welsh Government. This relationship assists us in the development of policy, and, as we have seen very clearly with our new equality objectives, the 2014 concordat between EHRC and Welsh Government provided a foundation for the relationship, and we have continued to build on this. It is important that EHRC remains a strong and distinct presence here in Wales, and particularly as we're entering an uncertain time for equality and human rights here in the UK. We're keeping a very close eye on the UK Government's plans to replace the Human Rights Act 1998 with a Bill of rights, and the human rights Act protects us all regardless of our economic, social or cultural background. The Welsh Government greatly values an inclusive piece of legislation, one which allows the people of Wales to challenge inequality and injustice. We strongly oppose any potential regression of our human rights, and we will do all we can to ensure the rights presently enjoyed by all people living in Wales are not weakened by the proposals by the UK Government. We expect the UK Government to fulfil its commitment and fully consult on any proposals affecting any human rights. In summary, the EHRC's annual review provides a valuable overview of the wide and varied work of the commission over the last year, for which I'm very grateful. I am sure this will be reflected in the diverse range of subjects discussed during this debate, and this demonstrates that equality and human rights are relevant to all aspects of our daily lives, and, as a consequence, an essential component in developing a united, connected and sustainable Wales.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'r cyfle heddiw i drafod adroddiad blynyddol y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ar gyfer 2015-16, a elwir 'Tuag at Gymru Decach'. Mae'r adolygiad yn rhoi sylw i'r amrywiaeth eang o waith y mae'r comisiwn wedi ymgymryd ag ef yn ystod y flwyddyn ddiwethaf i hyrwyddo cydraddoldeb yng Nghymru, ac yn cyflwyno rhagolwg o'i flaenoriaethau. Mae gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (EHRC) swyddogaeth unigryw fel rheolydd dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus a'r dyletswyddau penodol i Gymru. Mae'r adolygiad blynyddol yn rhoi llawer o enghreifftiau o arfer da sydd wedi deillio o'r dyletswyddau hynny ac yn dangos yr effaith gadarnhaol y maen nhw'n eu cael yng Nghymru. Mae wedi bod yn flwyddyn bwysig arall i'r comisiwn. Mae cyhoeddi 'A yw Cymru'n Decach?' yn arbennig wedi cael effaith bwysig ar y ffordd yr eir i'r afael ag anghydraddoldeb yng Nghymru. Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y cynnydd a wnaed yng Nghymru i hyrwyddo cydraddoldeb ers i'r comisiwn gyhoeddi ei adolygiad 'Pa mor deg yw Cymru?' bum mlynedd yn ôl. Mae'n amlinellu lle y mae angen gwelliannau ac yn nodi saith her allweddol o ran cydraddoldeb a hawliau dynol y mae angen mynd i'r afael â nhw yng Nghymru yn ystod y pum mlynedd nesaf. Mae'r comisiwn hefyd wedi cyhoeddi'r heriau hyn i bob sefydliad yn y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r trydydd sector yng Nghymru ac mae gennym ni oll swyddogaeth wrth fynd i'r afael ag anghydraddoldeb, a dylem ni barhau i weithio gyda'n gilydd er mwyn mynd i'r afael â'r materion hyn. Roedd y comisiwn yn dymuno i'r adroddiad 'A yw Cymru'n Decach?' sbarduno newid, ac mae gennym ni'r un dyhead ar gyfer ein hamcanion cydraddoldeb newydd, a gyhoeddwyd gennym ym mis Mawrth 2016. Datblygwyd ein hamcanion ar ôl ymgysylltu helaeth â phobl ledled Cymru, ac maen nhw wedi'u cysylltu'n gryf â'r heriau a nodwyd yn adroddiad 'A yw Cymru'n Decach?'. Mae awdurdodau cyhoeddus yn pennu amcanion cydraddoldeb yn seiliedig ar yr heriau allweddol hyn, ac mae'r adroddiad felly yn ysbrydoli ymagwedd ar y cyd o fynd i'r afael â'r prif faterion sy'n ymwneud â chydraddoldeb sy'n effeithio ar fywydau llawer o bobl yma yng Nghymru. Gwn fod yr y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol neu'r EHRC yn gryf o blaid cydweithio, a chaiff hyn ei adlewyrchu yn eu hawydd i weithio gyda Chomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol yng Nghymru i lunio'r agenda cydraddoldeb a hawliau dynol. Mae'r EHRC wedi croesawu penodiad y comisiynydd ac rwy'n edrych ymlaen at gydweithio er mwyn helpu i wneud Cymru'n genedl fwy cyfartal a chydlynol. Rydym ni'n cydnabod ymrwymiad y comisiwn i annog, hysbysu a monitro'r sector cyhoeddus, y ceir enghreifftiau o hynny yn eu hadolygiad blynyddol, ac mae'r comisiwn wedi cynhyrchu adroddiad yn ddiweddar sy'n annog cyflogwyr yng Nghymru i gynyddu cyfleoedd cyflogaeth i Fwslimiaid a phobl o bob crefydd, drwy ddatblygu mannau yn y gwaith sy'n croesawu pob ffydd. Mae'n bwysig ein bod ni yng Nghymru ar flaen y gad er mwyn gweithredu mesurau ymarferol yn y gweithle i ddenu, cefnogi a chadw pobl dalentog o bob ffydd. Ym mis Medi, roeddwn i'n bresennol yn nigwyddiad lansio y cyhoeddiad 'Creating a faith-friendly workplace for Muslims' a'r ffilm fer i gyd-fynd â hynny, sef 'Fairness Not Favours'. Roedd hon yn enghraifft wych o'r wybodaeth a'r digwyddiadau poblogaidd a drefnwyd gan y comisiwn yn ystod y flwyddyn 2015-16. Mae cyfnewidfa cydraddoldeb a hawliau dynol y comisiwn wedi parhau i fynd o nerth i nerth. Mae'r gyfnewidfa yn dod â chyflogwyr a darparwyr gwasanaethau cyhoeddus at ei gilydd i rannu gwybodaeth, arferion da a syniadau newydd. Mae'r digwyddiadau rhanbarthol wedi darparu fforwm gwerthfawr i aelodau drafod amrywiaeth o bynciau. Mae darlith flynyddol uchel ei pharch yr EHRC ar hawliau dynol yn ddigwyddiad pwysig arall yn y calendr ar gyfer ymarferwyr cydraddoldeb a hawliau dynol yma yng Nghymru, ac fe gyflwynodd y Parchedig Aled Edwards y ddarlith eleni, gan ganolbwyntio ar brofiadau ceiswyr lloches, mewnfudwyr a ffoaduriaid yng Nghymru. Mae hyn, wrth gwrs, yn parhau i fod yn bwnc amserol a heriol, ac rwy'n edrych ymlaen at gyfrannu at ymchwiliad y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol i ffoaduriaid a cheiswyr lloches yma yng Nghymru. Byddwn ni'n gweithio'n agos â'r EHRC ac rydym yn parhau i fod yn ddiolchgar am y cyngor a'r dystiolaeth y mae'n ei ddarparu i Lywodraeth Cymru. Mae'r berthynas hon yn ein cynorthwyo i ddatblygu polisi, ac, fel yr ydym wedi gweld yn glir iawn yn ein hamcanion cydraddoldeb newydd, gwnaeth y concordat rhwng yr EHRC a Llywodraeth Cymru yn 2014 ddarparu sail ar gyfer y berthynas, ac rydym wedi parhau i adeiladu ar hyn. Mae'n bwysig bod EHRC yn parhau i fod yn bresenoldeb cryf a phendant yma yng Nghymru, yn enwedig gan fod cyfnod ansicr ar droed o ran cydraddoldeb a hawliau dynol yma yn y DU. Rydym yn cadw llygad barcud ar gynlluniau Llywodraeth y DU i ddisodli Deddf Hawliau Dynol 1998 â Bil o hawliau, ac mae'r Ddeddf hawliau dynol yn ein hamddiffyn ni i gyd, ni waeth beth yw ein cefndir economaidd, cymdeithasol neu ddiwylliannol. Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi'n fawr ddarn cynhwysol o ddeddfwriaeth, un sy'n caniatáu i bobl Cymru i herio anghydraddoldeb ac anghyfiawnder. Rydym yn gwrthwynebu'n gryf unrhyw gyfyngu posibl ar ein hawliau dynol, a byddwn ni'n gwneud popeth y gallwn i sicrhau na chaiff yr hawliau a fwynheir ar hyn o bryd gan yr holl bobl sy'n byw yng Nghymru eu gwanhau gan gynigion Llywodraeth y DU. Rydym ni'n disgwyl i Lywodraeth y DU gyflawni ei hymrwymiad ac ymgynghori'n llawn ar unrhyw gynigion sy'n effeithio ar unrhyw hawliau dynol. I grynhoi, mae adolygiad blynyddol yr EHRC yn rhoi trosolwg gwerthfawr o waith eang ac amrywiol y comisiwn dros y flwyddyn ddiwethaf, yr wyf i'n ddiolchgar iawn amdano. Rwy'n sicr y caiff hyn ei adlewyrchu yn yr amrywiaeth eang o bynciau a drafodir yn ystod y ddadl hon, ac mae hyn yn dangos bod cydraddoldeb a hawliau dynol yn berthnasol i bob agwedd ar ein bywydau bob dydd, ac, o ganlyniad, yn elfen hanfodol wrth ddatblygu Cymru unedig, gysylltiedig a chynaliadwy.