English: Reducing smoking levels in Wales remains a priority for our Government. In 2012, we published our tobacco control action plan for Wales. The plan set a target to reduce smoking levels from 23 per cent in 2010 to 16 per cent by 2020. It also expressed a vision of a smoke-free society for Wales in which the harm from tobacco is eradicated. I am pleased to say that our 2012 plan has resulted in a range of health improvements for the people of Wales. These include a reduction in exposure to second-hand smoke, increased support for those wanting to quit smoking, and action to help prevent the uptake of smoking amongst young people. The smoking prevalence rate has fallen to 19 per cent. This is encouraging, but our work does not end there. We need to ensure that we take the steps we need to take if we are to maintain this momentum if we are to achieve our 16 per cent target in just three years' time. With that in mind, a tobacco control strategic board was established last year. The board, chaired by the chief medical officer, and its sub-groups for cessation, prevention and reducing exposure to smoking, have worked hard to develop and finalise this delivery plan, which will guide action up to 2020, and I would like to thank them for that work. The plan I am launching today sets out the individual actions the Welsh Government and our stakeholders will take to invigorate activity and help us achieve the target and vision set out in the 2012 plan. It builds on the progress to date and will be supported by new powers contained in the Public Health (Wales) Act 2017 to enable us to extend the smoking ban to certain outdoor settings such as hospital grounds and places where children play. It will also enable us to introduce other measures to discourage tobacco use and improve health outcomes, such as the introduction of a register of retailers of tobacco and nicotine products. It will also make it an offence to hand over tobacco or nicotine products to those under 18 when using home delivery and collection services. The actions in the delivery plan will support people to give up smoking and help to prevent people from taking up smoking in the first place. There are also a number of actions included to reduce exposure to smoking so that it's not perceived as a normal, everyday behaviour. These actions and the new regulations to extend the smoking ban to areas that children frequent are intended to protect children and young people. This will help give them the best start in life. Our intention is for people to choose smoke-free living as their aspirational goal and the plan is launched today under our overarching brand Choose Smokefree. The brand has been developed as one that will be recognised and used for all strands of tobacco control work in Wales. Its name is very clear about what it stands for. This will ensure consistency and signposting to cessation services for those who seek it. Earlier this year, I was pleased to launch our Help Me Quit cessation service, which is the first service to sit under our new brand. The service is designed to make it easier for smokers to access help to quit smoking. Over 40 per cent of smokers make at least one quit attempt every year, so it's important that as many of those as possible seek help to quit as this significantly increases their chances of a successful quit attempt. This delivery plan is consistent with the goals of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 and was developed by adopting the ways of working underpinning the Act. It's also one of the responses to our national strategy, 'Prosperity for All'. It aims to improve the health and well-being of people in Wales and to provide a greater emphasis on prevention. During the lifetime of the plan, our tobacco control strategic board and its sub-groups will remain focused on progress and be alive to new and emerging tobacco products that threaten what we have worked so hard to successfully achieve in Wales since the introduction of the smoking ban 10 years ago. The board will ensure that we continue to plan beyond 2020 and will set further goals to achieve a smoke-free society.
Welsh: Mae lleihau lefelau ysmygu yng Nghymru yn parhau i fod yn flaenoriaeth i'n Llywodraeth. Yn 2012, gwnaethom gyhoeddi ein cynllun cyflawni Cymru ar reoli tybaco. Pennodd y cynllun darged i leihau lefelau ysmygu o 23 y cant yn 2010 i 16 y cant erbyn 2020. Roedd hefyd yn cyfleu gweledigaeth o gymdeithas ddi-fwg i Gymru lle caiff y niwed a achosir gan dybaco ei ddileu. Rwy'n falch o ddweud bod cynllun 2012 wedi arwain at ystod o welliannau iechyd i bobl Cymru. Mae'r rhain yn cynnwys lleihau effaith mwg ail-law, mwy o gefnogaeth i'r rhai sydd eisiau rhoi'r gorau i ysmygu, a gweithredu er mwyn helpu i atal pobl rhag ifanc rhag dechrau ysmygu. Mae'r gyfradd ysmygu wedi gostwng i 19 y cant. Mae hyn yn galonogol, ond mae rhagor o waith i'w wneud. Mae angen inni sicrhau ein bod yn cymryd y camau angenrheidiol os ydym ni'n bwriadu cynnal y momentwm hwn er mwyn cyflawni ein targed o 16 y cant ymhen dim ond tair blynedd. Gan gofio hynny, sefydlwyd y bwrdd strategol rheoli tybaco y llynedd. Mae'r bwrdd, sydd dan gadeiryddiaeth y prif swyddog meddygol, a'i is-grwpiau ar gyfer rhoi'r gorau iddi, atal a lleihau effaith ysmygu, wedi gweithio'n galed i ddatblygu a chwblhau'r cynllun cyflawni hwn, a fydd yn arwain y gweithgarwch hyd at 2020, a hoffwn ddiolch iddyn nhw am y gwaith hwnnw. Mae'r cynllun yr wyf yn ei lansio heddiw yn nodi'r camau gweithredu unigol y bydd Llywodraeth Cymru a'n rhanddeiliaid yn eu cymryd i hybu gweithgarwch a'n helpu ni i gyrraedd y targed a'r weledigaeth a nodir yng nghynllun 2012. Mae'n adeiladu ar y cynnydd a wnaed hyd yn hyn a bydd yn cael ei gefnogi gan bwerau newydd sydd wedi'u cynnwys yn Neddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) 2017 i'n galluogi ni i ymestyn y gwaharddiad ar ysmygu i rai lleoliadau awyr agored, megis tiroedd ysbytai a mannau lle mae plant yn chwarae. Bydd hefyd yn ein galluogi ni i gyflwyno mesurau eraill i annog pobl i beidio â defnyddio tybaco a gwella canlyniadau iechyd, megis cyflwyno cofrestr o fanwerthwyr o gynhyrchion tybaco a nicotin. Bydd hefyd yn ei gwneud hi'n drosedd i roi cynhyrchion tybaco neu nicotin i bobl dan 18 oed wrth ddefnyddio gwasanaethau casglu a dosbarthu i gartrefi. Bydd y camau gweithredu yn y cynllun cyflawni yn cefnogi pobl i roi'r gorau i ysmygu ac yn helpu i atal pobl rhag dechrau ysmygu yn y lle cyntaf. Mae nifer o gamau hefyd wedi'u cynnwys i leihau cysylltiad ag ysmygu, ac felly cael gwared ar y canfyddiad bod ysmygu yn ymddygiad arferol, bob dydd. Nod y camau hyn a'r rheoliadau newydd i ymestyn y gwaharddiad ysmygu i ardaloedd y mae plant yn eu defnyddio'n aml yw amddiffyn plant a phobl ifanc. Bydd hyn yn helpu i roi'r dechrau gorau iddynt mewn bywyd. Ein bwriad yw bod gan bobl uchelgais i fyw yn ddi-fwg a bydd y cynllun yn cael ei lansio heddiw o dan ein brand trosfwaol Dewiswch fod yn Ddi-fwg. Datblygwyd y brand fel un a fydd yn cael ei gydnabod a'i ddefnyddio ar gyfer pob elfen o waith rheoli tybaco yng Nghymru. Mae ei enw yn cyfleu'n glir iawn yr hyn y mae'n ei olygu. Bydd hyn yn sicrhau cysondeb ac yn sicrhau bod y bobl sydd eisiau rhoi'r gorau i ysmygu yn cael eu cyfeirio at y gwasanaethau priodol. Yn gynharach eleni, roeddwn yn falch o lansio ein gwasanaeth rhoi'r gorau i ysmygu, Helpa Fi i Stopio, sef y gwasanaeth cyntaf i weithredu o dan ein brand newydd. Mae'r gwasanaeth wedi'i gynllunio i'w gwneud hi'n haws i smygwyr gael gafael ar help i roi'r gorau i ysmygu. Mae dros 40 y cant o'r smygwyr yn gwneud o leiaf un cais i roi'r gorau iddi bob blwyddyn, felly mae'n bwysig bod cynifer â phosibl o'r rhai hynny yn gofyn am help i roi'r gorau iddi gan fod hyn yn cynyddu'n sylweddol y posibilrwydd i'w hymgais i roi'r gorau iddi fod yn llwyddiannus. Mae'r cynllun cyflawni hwn yn gyson â nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a datblygwyd drwy fabwysiadu'r dulliau o weithio sy'n sail i'r Ddeddf. Mae hefyd yn un o'r ymatebion i'n strategaeth genedlaethol, 'Ffyniant i Bawb'. Ei nod yw gwella iechyd a lles pobl yng Nghymru a rhoi mwy o bwyslais ar atal. Yn ystod oes y cynllun, bydd ein bwrdd strategol ar reoli tybaco a'i is-grwpiau yn parhau i ganolbwyntio ar gynnydd a byddant ar wyliadwriaeth am gynhyrchion tybaco newydd a chynhyrchion sy'n datblygu, sy'n bygwth yr hyn yr ydym wedi gweithio mor galed i'w gyflawni yng Nghymru ers cyflwyno'r gwaharddiad ar ysmygu 10 mlynedd yn ôl. Bydd y bwrdd yn sicrhau ein bod yn parhau i gynllunio y tu hwnt i 2020 a bydd yn gosod nodau pellach i sicrhau cymdeithas ddi-fwg.