English: Diolch, Llywydd. Yesterday, a consultation into changes in nursing rotas at Betsi Cadwaladr health board came to an end. The proposal, ostensibly, to standardise and simplify nurses' breaks and handovers is actually trying to save money for the health board, at a time, of course, when its chair is admitting that it's having trouble meeting targets to reduce its £42 million deficit. Now, it's within this context - a desperate attempt to save money - that this plan has been dreamed up. And that desperation may explain why the proposal has led senior management at the board to come up with this hair-brained idea to save cash. Put in a nutshell, it's extending nurses' shifts by an extra half-hour without pay. It would mean a nurse currently working a 12.5-hour shift, which includes a half-hour unpaid break, is expected to work the same shift but only get paid for 11.5 hours. I think it's important that we recognise that many nurses currently take their breaks on their wards or units, and are effectively on call in an emergency. Now, this is purely down to the goodwill of hardworking staff, and this proposal is aiming to take advantage of that goodwill. What management fails to understand is that - [ Interruption.] No, I won't, I'm afraid - I need to get this - . You can speak in the debate. It's a very short debate. What management fails to understand is that the proposal threatens to totally undermine nursing morale and goodwill. The changes will effectively mean full-time nurses having to work an extra shift a month to make up the unpaid hours. Now, these aren't minor changes - if implemented it will affect over 4,000 nurses and healthcare support workers across my region in north Wales. Nurses that we have spoken to anonymously say that if the plan goes ahead, they will consider reducing their hours, some will consider quitting completely, some say that they'll be taking their breaks off their unit or ward, and some will be taking annual leave rather than work extra shifts. Similar changes have been imposed in English hospitals, but this is quite possibly one of the first times, although there may be ABMU - they may have done something similar. But I feel strongly that we have to challenge these proposals, and as a representative of north Wales, clearly I have the interest of our nurses in north Wales at heart. Now, underlying the proposal is the need, in law, of course, to ensure safe staffing on every ward, while reducing agency nursing costs, by ensuring that Betsi Cadwaladr nursing and healthcare support worker staff make up the numbers. Poor management also means that there is a huge variety in staff breaks, from no breaks to 75-minute paid breaks. Standardising these shouldn't mean enforcing an unfair extra burden on nurses. The health board, of course, has been in special measures due to a variety of clinical failures since 2015. It's entering its fifth year of direct Government control, yet shows no sign of dealing with the workforce challenges that underpin much of its problems. There are acute shortages of doctors and nurses, as we know, and at the last count, there were 500 nursing vacancies in the north - one in 10 of the workforce. So, you can understand why the staff who are there are already under pressure, and why the health board is looking to cut its huge agency nursing bill. Now, a freedom of information response to me last week revealed that Betsi Cadwaladr University Health Board is currently spending over £1 million a month on agency nursing alone. Indeed, at one time, it was spending £3 million a month on locums and agency staff. Now, these nurses are filling gaps, but employing agency staff, of course, costs more, and they are unable to carry out some of the duties that staff nurses routinely do. So, how much will this proposal save? Well, according to the health board itself, they expect to save £25,000 a month from their agency nursing bill. That's around 2 per cent - 2 per cent of the monthly bill. I'm sure the health board will argue that when you're facing such a mountain of debt you have to count the pennies, and I wouldn't disagree with that, but I fear that they've lost sight of how this has been received at ward level. The gap between board and ward has never been greater, judging by the response. Concerned nurses have contacted us because this proposal will backfire badly on the health board. The loss of goodwill among thousands of nurses who are already working under immense pressures will make matters worse, not better. It's no way to treat skilled, experienced and specialist staff. I want the health board to reconsider this proposal. It's causing anxiety amongst staff who don't need further stress in their working lives. Staff morale is already low and this could be the straw that breaks the camel's back. The health board, yes, they may save £25,000 a month, but you can't put a price on the goodwill of over 4,000 nurses. Now, I hope the health Minister, whose department has, of course, direct oversight of Betsi Cadwaladr, will understand this. I hope - . Well, I understand that his colleague the Crewe and Nantwich MP Laura Smith has been very forthright in opposing similar changes that have been imposed on nurses at Leighton Hospital in her constituency. So, if he doesn't listen to Plaid Cymru, I wonder whether he'd listen to her argument. Is he listening to the unions, such as Unite, and the Royal College of Nursing, who are both opposing these changes in the strongest possible terms? I would urge him to step in and ensure that this policy is abandoned before it causes real problems with the workforce, and ultimately, of course, with the NHS across north Wales. Will he listen to the over 6,000 people, many of whom are nurses and their families, who have signed petitions to scrap this change? Nurses and healthcare support workers are at the front line of delivering a fantastic service across the north. Nurses work damned hard and don't need more pressure being put on them by management, who of course can leave their offices at 5 p.m. come what may. So, does senior management really think that this move is going to help retention and recruitment? I close my opening contribution with a quote from a staff nurse who signed our petition and who left this message on the message board: 'This will be the final nail in the coffin for nurses working for Betsi. We already work on an understaffed ward so we are lucky if we take a break. This will mean lots of nurses moving away from the nursing profession and I will be one of them. I absolutely love being a nurse but will not have my health threatened by the trust putting more pressures on me. Betsi are showing their true colours in my opinion. They care more for finances than patient or staff well-being. Maybe if they put money into their frontline staff by making wards safely staffed and not paying companies to come up with stupid ideas then they might save money in the long run.' Those were her words. Now, I urge the Assembly to support the Plaid Cymru motion and to support our nurses this afternoon.
Welsh: Diolch, Lywydd. Ddoe, daeth ymgynghoriad ar newidiadau i rotâu nyrsio ym mwrdd iechyd Betsi Cadwaladr i ben. Mae'r argymhelliad, i bob golwg, i safoni a symleiddio cyfnodau egwyl nyrsys a throsglwyddiadau yn ceisio arbed arian i'r bwrdd iechyd mewn gwirionedd, ar adeg, wrth gwrs, pan fo'i gadeirydd yn cyfaddef ei fod yn cael trafferth cyrraedd targedau i leihau ei ddiffyg o £42 miliwn. Nawr, yn y cyd-destun hwn - ymgais daer i arbed arian - y lluniwyd y cynllun. A gallai'r ysfa daer honno esbonio pam y mae'r argymhelliad wedi arwain uwch-reolwyr yn y bwrdd i lunio'r syniad gwallgof hwn i arbed arian. Yn gryno, mae'n ymestyn sifftiau nyrsys hanner awr yn ychwanegol yn ddi-dâl. Byddai'n golygu y bydd disgwyl i nyrs sy'n gweithio sifft 12.5 awr ar hyn o bryd, sy'n cynnwys egwyl o hanner awr yn ddi-dâl, weithio'r un sifft a chael ei thalu am 11.5 awr yn unig. Rwy'n credu ei bod yn bwysig inni gydnabod bod llawer o nyrsys yn treulio'u cyfnodau egwyl ar eu wardiau neu eu hunedau ar hyn o bryd, a'u bod ar alwad i bob pwrpas mewn argyfwng. Nawr, ewyllys da staff gweithgar yn unig sydd i gyfrif am hynny, ac mae'r argymhelliad hwn yn ceisio manteisio ar yr ewyllys da hwnnw. Yr hyn y mae'r rheolwyr yn methu ei ddeall yw - [ T orri ar draws.] Na, ni wnaf, mae arnaf ofn - mae angen i mi gael hyn - . Gallwch siarad yn y ddadl. Mae'n ddadl fer iawn. Yr hyn y mae rheolwyr yn methu deall yw bod yr argymhelliad yn bygwth tanseilio morâl ac ewyllys da nyrsys yn llwyr. Bydd y newidiadau'n golygu, i bob pwrpas, fod nyrsys amser llawn yn gorfod gweithio sifft ychwanegol y mis i gyflawni'r oriau di-dâl. Nawr, nid newidiadau bach yw'r rhain - os cânt eu gweithredu bydd yn effeithio ar dros 4,000 o nyrsys a gweithwyr cymorth gofal iechyd ar draws fy rhanbarth yng ngogledd Cymru. Mae nyrsys yr ydym wedi siarad â hwy'n ddienw yn dweud, os aiff y cynllun yn ei flaen, y byddant yn ystyried lleihau eu horiau, bydd rhai'n ystyried rhoi'r gorau iddi yn llwyr, dywed rhai y byddant yn treulio'u cyfnodau egwyl i ffwrdd o'u huned neu eu ward, a bydd rhai'n cymryd gwyliau blynyddol yn hytrach na gweithio sifftiau ychwanegol. Mae newidiadau tebyg wedi'u rhoi ar waith mewn ysbytai yn Lloegr, ond mae'n bosibl mai dyma un o'r adegau cyntaf, er ei bod yn bosibl bod Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg - efallai eu bod hwy wedi gwneud rhywbeth tebyg. Ond teimlaf yn gryf fod yn rhaid inni herio'r argymhellion hyn, ac fel cynrychiolydd o ogledd Cymru, mae'n amlwg fod lles ein nyrsys yng ngogledd Cymru yn agos at fy nghalon. Nawr, yn sail i'r argymhelliad y mae'r angen, yn ôl y gyfraith wrth gwrs, i sicrhau lefelau staffio diogel ar bob ward, gan leihau costau nyrsys asiantaeth ar yr un pryd, drwy sicrhau niferoedd cymwys o staff nyrsio a gweithwyr cymorth gofal iechyd ym mwrdd iechyd Betsi Cadwaladr. Mae rheoli gwael hefyd yn golygu bod amrywiaeth enfawr o ran cyfnodau egwyl i staff, o ddim egwyl o gwbl i 75 munud o egwyl â thâl. Ni ddylai safoni'r rhain olygu gorfodi baich ychwanegol annheg ar nyrsys. Mae'r bwrdd iechyd wedi bod yn destun mesurau arbennig, wrth gwrs, oherwydd amrywiaeth o fethiannau clinigol ers 2015. Mae'n dechrau ar ei bumed flwyddyn o reolaeth uniongyrchol gan y Llywodraeth, ac eto nid yw'n dangos unrhyw arwydd ei fod yn ymdopi â heriau'n ymwneud â'r gweithlu sy'n sail i lawer o'i broblemau. Mae prinder dybryd o feddygon a nyrsys, fel y gwyddom, ac yn ôl y cyfrif diwethaf, roedd 500 o swyddi nyrsio gwag yn y gogledd - un o bob 10 o'r gweithlu. Felly, gallwch ddeall pam y mae'r staff sydd yno eisoes o dan bwysau, a pham y mae'r bwrdd iechyd yn awyddus i dorri ei fil nyrsys asiantaeth enfawr. Nawr, datgelodd ymateb rhyddid gwybodaeth i mi yr wythnos diwethaf fod Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr ar hyn o bryd yn gwario dros £1 miliwn y mis ar nyrsys asiantaeth yn unig. Yn wir, ar un adeg, roedd yn gwario £3 miliwn y mis ar feddygon locwm a staff asiantaeth. Nawr, mae'r nyrsys hyn yn llenwi bylchau, ond mae cyflogi staff asiantaeth yn costio mwy wrth gwrs, ac nid ydynt yn gallu cyflawni rhai o'r dyletswyddau y mae nyrsys staff yn eu gwneud fel mater o drefn. Felly, faint fydd yr argymhelliad hwn yn ei arbed? Wel, yn ôl y bwrdd iechyd ei hun, maent yn disgwyl arbed £25,000 y mis oddi ar eu bil nyrsys asiantaeth. Mae hynny oddeutu 2 y cant - 2 y cant o'r bil misol. Rwy'n siŵr y bydd y bwrdd iechyd yn dadlau bod yn rhaid i chi gyfri'r ceiniogau pan fyddwch yn wynebu'r fath fynydd o ddyled, ac ni fuaswn yn anghytuno â hynny, ond ofnaf eu bod wedi colli golwg ar sut y mae hyn wedi cael ei dderbyn ar lefel y ward. Nid yw'r bwlch rhwng y bwrdd a'r ward erioed wedi bod yn fwy, o farnu wrth yr ymateb. Mae nyrsys pryderus wedi cysylltu â ni oherwydd bydd yr argymhelliad yn effeithio'n wael ar y bwrdd iechyd. Bydd colli ewyllys da ymhlith miloedd o nyrsys sydd eisoes yn gweithio o dan bwysau aruthrol yn gwneud pethau'n waeth, nid yn well. Nid dyma'r ffordd i drin staff medrus, profiadol ac arbenigol. Rwyf am i'r bwrdd iechyd ailystyried yr argymhelliad. Mae'n achosi pryder ymhlith staff nad oes angen straen pellach arnynt yn eu bywyd gwaith. Mae morâl y staff eisoes yn isel ac efallai mai dyma fydd ei diwedd hi. Efallai y bydd y bwrdd iechyd yn arbed £25,000 y mis, ond ni allwch roi pris ar ewyllys da dros 4,000 o nyrsys. Nawr, rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog iechyd, y mae ei adran, wrth gwrs, yn goruchwylio Betsi Cadwaladr yn uniongyrchol, yn deall hyn. Gobeithio - . Wel, rwy'n deall bod ei gyd-Aelod, yr AS dros Crewe a Nantwich, Laura Smith, wedi gwrthwynebu newidiadau tebyg a orfodwyd ar nyrsys yn ysbyty Leighton yn ei hetholaeth yn hallt iawn. Felly, os nad yw'n gwrando ar Blaid Cymru, tybed a fyddai'n gwrando ar ei dadl hi. A yw'n gwrando ar yr undebau, fel Unite, a'r Coleg Nyrsio Brenhinol, sydd ill dau'n gwrthwynebu'r newidiadau hyn yn y modd cryfaf posibl? Buaswn yn ei annog i gamu i mewn a sicrhau y rhoddir y gorau i'r polisi hwn cyn iddo achosi problemau gwirioneddol gyda'r gweithlu, ac yn y pen draw, wrth gwrs, gyda'r GIG ar draws gogledd Cymru. A wnaiff wrando ar y dros 6,000 o bobl, gyda llawer ohonynt yn nyrsys a'u teuluoedd, sydd wedi llofnodi deisebau i roi'r gorau i'r newid hwn? Mae nyrsys a gweithwyr cymorth gofal iechyd yn rheng flaen y gwaith o ddarparu gwasanaeth gwych ledled y gogledd. Mae nyrsys yn gweithio'n aruthrol o galed ac nid oes angen mwy o bwysau arnynt gan y rheolwyr, sy'n gallu gadael eu swyddfeydd am 5 p.m, wrth gwrs, doed a ddêl Felly, a yw'r uwch-reolwyr yn meddwl o ddifrif y bydd y newid yn helpu i gadw a recriwtio staff? Fe orffennaf fy nghyfraniad agoriadol gyda dyfyniad gan nyrs staff a lofnododd ein deiseb ac a adawodd y neges hon ar yr hysbysfwrdd: Dyma'r hoelen olaf yn yr arch i nyrsys sy'n gweithio i Betsi Cadwaladr. Rydym eisoes yn gweithio ar ward sy'n brin o staff, felly rydym yn lwcus os ydym yn cael egwyl. Bydd hyn yn golygu bod llawer o nyrsys yn symud o'r proffesiwn nyrsio a byddaf yn un ohonynt. Rwyf wrth fy modd yn bod yn nyrs, ond nid wyf yn mynd i beryglu fy iechyd wrth i'r ymddiriedolaeth roi mwy o bwysau arnaf. Mae Betsi Cadwaladr yn dangos eu gwir liwiau yn fy marn i. Maent yn poeni mwy am arian na lles y claf na'r staff. Pe baent yn rhoi arian tuag at staff rheng flaen drwy sicrhau bod wardiau'n cael eu staffio'n ddiogel a pheidio â thalu cwmnïau i gynnig syniadau dwl, efallai y gallent arbed arian yn y pen draw. Ei geiriau hi oedd y rheini. Nawr, rwy'n annog y Cynulliad i gefnogi cynnig Plaid Cymru ac i gefnogi ein nyrsys y prynhawn yma.