English: I'd like to thank Vikki Howells for her very important questions, in particular the significance of the heritage sector insofar as attaining skills is concerned, because I was recently pleased - I'm not sure whether this is for disclosure just yet, but I'm going to say it anyway - to support an application worth many hundreds of thousands of pounds for skills training within the heritage sector, which I know my colleagues in the Department for Education and Skills as well are very pleased with. It will see opportunities created for young people from disadvantaged communities to take part in heritage projects to gain the skills necessary for careers within the heritage sector, and I am very keen to make sure that, as we move to the future, we move beyond the point of talking merely about the heritage sector and the institutions within the sector surviving, and we actually start talking about how they are thriving. That means we've got to get more money, more skills and more expertise developed within the sector, and we can do that by bringing them together. I don't see why - and it doesn't require any sort of a merger of institutions, but in terms of the outward facing activities, it would benefit from far closer, meaningful collaboration - we couldn't have people, for example, with great skills from the library operating in Cathays Park at the museum, or vice versa, working together to promote those unique skills that many people employed in the institutions have, and which simply are not evident in other parts of western Europe. And I think it would be brilliant to be able to promote those skills and those career opportunities right across Wales, because the Member is right - there are some part of Wales, there are some communities in Wales, where the national institutions are not present, but where Cadw may be present. There are some where Cadw, the national museum and the national library are not physically present. And in those circumstances, and those communities, it's essential that local museums, local libraries and local archives are given support and have strong national leadership, with the skills to be able to back them up, and to make heritage real, tangible and accessible for all people in all communities, regardless of where they live. In terms of some of the work that's being done on a national basis, I think the pan-Wales heritage interpretation project was a great success, but there is no doubt we need to do more in terms of promoting our industrial heritage. This is one area - I know Jeremy Miles spoke for 89.9 seconds last week about the value of industrial heritage in many communities. There is no doubt in my mind that we can and could do more if we lever in more resources, grow skills within the sector and grow the number of job opportunities that there are.
Welsh: Hoffwn ddiolch i Vikki Howells am ei chwestiynau pwysig iawn, yn arbennig arwyddocâd y sector treftadaeth i'r graddau y mae cyflawni sgiliau yn y cwestiwn, oherwydd fy mod yn falch yn ddiweddar - dwi ddim yn siŵr a yw hyn i gael ei ddatgelu eto, ond rwy'n mynd i'w ddweud beth bynnag - i gefnogi cais gwerth cannoedd o filoedd o bunnoedd ar gyfer hyfforddiant sgiliau o fewn y sector treftadaeth, a gwn fod fy nghydweithwyr yn yr Adran Addysg a sgiliau hefyd yn falch iawn â hwn. Bydd cyfleoedd yn cael eu creu i bobl ifanc o gymunedau difreintiedig i gymryd rhan mewn prosiectau treftadaeth i ennill y sgiliau angenrheidiol ar gyfer gyrfaoedd o fewn y sector treftadaeth, ac rwy'n awyddus iawn i wneud yn siŵr, wrth inni symud tuag at y dyfodol, ein bod yn symud y tu hwnt i siarad yn unig am oroesiad y sector treftadaeth a'r sefydliadau o fewn y sector, a'n bod mewn gwirionedd yn dechrau siarad am ffyniant y sector a'r sefydliadau hynny. Mae hynny'n golygu bod yn rhaid i ni ddatblygu mwy o arian, mwy o sgiliau a mwy o arbenigedd o fewn y sector, a gallwn wneud hynny drwy ddod â nhw at ei gilydd. Dydw i ddim yn gweld pam - ac nid oes angen uno sefydliadau mewn unrhyw fodd, ond o ran y gweithgareddau sy'n wynebu tuag allan, byddai'n fuddiol cael cydweithredu llawer agosach, mwy ystyrlon - na allem gael pobl, er enghraifft, â sgiliau gwych o'r llyfrgell yn gweithio ym Mharc Cathays yn yr amgueddfa, neu i'r gwrthwyneb, yn gweithio gyda'i gilydd i hyrwyddo'r sgiliau unigryw sydd gan lawer o bobl a gyflogir yn y sefydliadau, ac nad ydynt yn amlwg yn rhannau eraill o orllewin Ewrop. Ac rwy'n meddwl y byddai'n wych i allu hyrwyddo'r sgiliau hynny a'r cyfleoedd gyrfa hynny ledled Cymru, oherwydd mae'r Aelod yn iawn - mae rhai rhannau o Gymru, mae rhai cymunedau yng Nghymru, lle nad yw'r sefydliadau cenedlaethol yn bresennol, ond lle y gall Cadw fod yn bresennol. Mae rhai rhannau o Gymru lle nad yw Cadw, yr amgueddfa genedlaethol na'r llyfrgell genedlaethol yn bresennol yn gorfforol. Ac yn yr amgylchiadau hynny, a'r cymunedau hynny, mae'n hanfodol bod amgueddfeydd lleol, llyfrgelloedd lleol ac archifdai lleol yn cael cefnogaeth ac yn cael arweiniad cenedlaethol cryf, a bod yna sgiliau i'w cefnogi, ac i wneud treftadaeth yn real, yn ddiriaethol ac yn hygyrch ar gyfer pawb ym mhob cymuned, waeth ble maent yn byw. O ran rhywfaint o'r gwaith sy'n cael ei wneud ar sail genedlaethol, rwy'n meddwl bod y prosiect dehongli treftadaeth Cymru gyfan yn llwyddiant mawr, ond nid oes amheuaeth bod angen i ni wneud mwy i hyrwyddo ein treftadaeth ddiwydiannol. Mae hwn yn un maes - rwy'n gwybod bod Jeremy Miles wedi siarad am 89.9 eiliad wythnos diwethaf am werth treftadaeth ddiwydiannol mewn llawer o gymunedau. Nid oes amheuaeth yn fy meddwl i y gallwn ac y gallem wneud mwy os ydym yn mynd i ddenu mwy o adnoddau, datblygu sgiliau o fewn y sector a chynyddu'r nifer o gyfleoedd gwaith sydd yna.