English: I think it's fair to say that the ongoing governance and management problems at Betsi Cadwaladr University Health Board since 2013 must, without a shadow of a doubt, be an enormous source of deep regret and embarrassment for the Welsh Government. Despite several reviews and reports being conducted over the past four years, progress has been dreadfully slow, financial management has been ineffective, and most importantly, concerns over patient care still remain. The staff and medical professionals in north Wales who are working hard under very difficult circumstances deserve proper and appropriate leadership and support from the Welsh Government. As Mark Isherwood and Janet Finch-Saunders said earlier, only a few weeks ago the Assembly's Public Accounts Committee published the latest in a string of reviews into the governance arrangements at the health board. That cross-party report concluded that Welsh Government support has been insufficient and that actions had little practical impact on changing the health board's performance. After four long years of the health board being placed in special measures, the Welsh Government has simply continued to preside over a service that is continuing to let some patients down. Now, in giving evidence to that inquiry, Mark Thornton, the chair of the North Wales Community Health Council, shared their frustrations by comparing the Welsh Government's inaction with action that had been taken across the border. He said that, and I quote, 'They seem to have a slightly different approach in that they actually bring much more resource, expertise, whatever's needed to actually set a health board onto an even keel and provide a stable platform for a health board to make the improvements required to come out of special measures. As far as we're aware, the health board was provided with some expertise in terms of the special advisers, but certainly initially at least we didn't see a lot else.' Now, those aren't my words, or even the committee's words, but the words of the community health council in representing local patients. The evidence they gave to the inquiry is damning. Despite the Welsh Government knowing of the ongoing governance and financial difficulties of the health board, it seems to me that the CHC believe that rectifying the matter is simply not a serious priority for the Welsh Government. As a result, patients is north Wales are continuing not to receive the health service they deserve, particularly when it comes to mental health services, as Jack Sargeant said earlier. The reality on the ground is that whilst report after report criticises both the health board and the Welsh Government, real people in north Wales are simply not receiving the care they need and deserve. As Angela Burns said earlier, there's also a real question here about humility and the Welsh Government's handling of the whole situation. In responding to the Public Accounts Committee, the Welsh Government said that, and I quote: 'We also recognise the further progress and action must be delivered to tackling long standing issues and will work alongside the Chair and the leadership team to ensure turnaround and de-escalation from special measures.' Nowhere, nowhere in that statement is there a genuine apology to those families in north Wales who, in the past four years, have suffered. Nowhere in that statement does the Welsh Government come forward with concrete action or take any leadership of the situation. Instead, the Welsh Government just dusted off its regurgitated 'We'll work with the heath board' statement. Well, that is simply not good enough anymore, and it's simply not going to wash with people in north Wales who've heard this all before. It should be a matter of regret for all Welsh politicians that there's a part of Wales that will shortly be entering its fifth year of being placed in special measures, and yet the Welsh Government seems settled on special measures being the new norm for healthcare services in Wales. What will it take for the Welsh Government to show some leadership and commit to fully addressing this crisis? And in the meantime, how many patients will have to suffer? If the Welsh Government does not make real progress in the immediate future, then people in north Wales will feel let down by a Government that they will see as just being too Cardiff-centric. And can you really blame the people of north Wales for feeling that way? Dirprwy Lywydd, today's debate gives the Welsh Government an opportunity to change the record and come forward with a concrete strategy that provides a real commitment to the people of north Wales that it will finally get a grip of this issue. And hopefully, the Minister will show a little humility to those people for the catalogue of failings that he and his Government have overseen. At the start of this year, Donna Ockenden told the Minister directly that staff had told her that services were going backwards. Fast forward to two weeks ago and a report endorsed and signed off by every party in this Chamber concluded that it is apparent that the Welsh Government's interventions have had little practical impact. Therefore, it's time that the Welsh Government steps up and finally accepts responsibility for the failures that have taken place while Betsi Cadwaladr has been in special measures, and make this matter an urgent priority. And so I urge Members to support this motion, and I call on the Welsh Government to start delivering a service in north Wales that's actually fit for the twenty-first century.
Welsh: Rwy'n credu ei bod yn deg dweud y bydd y problemau llywodraethu a rheoli parhaus ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr ers 2013 heb amheuaeth yn destun gofid ac embaras mawr i Lywodraeth Cymru. Er i nifer o adolygiadau ac adroddiadau gael eu cynnal dros y pedair blynedd diwethaf, mae'r cynnydd wedi bod yn echrydus o araf, mae rheolaeth ariannol wedi bod yn aneffeithiol, ac yn bwysicaf oll, mae pryderon ynghylch gofal cleifion yn parhau. Mae'r staff a'r gweithwyr meddygol proffesiynol yng ngogledd Cymru sy'n gweithio'n galed mewn amgylchiadau anodd iawn yn haeddu arweiniad a chymorth priodol gan Lywodraeth Cymru. Fel y dywedodd Mark Isherwood a Janet Finch-Saunders yn gynharach, ychydig wythnosau'n ôl yn unig cyhoeddodd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad y diweddaraf mewn cyfres o adolygiadau o drefniadau llywodraethu'r bwrdd iechyd. Daeth yr adroddiad trawsbleidiol hwnnw i'r casgliad fod cymorth Llywodraeth Cymru wedi bod yn annigonol ac na chafodd y camau gweithredu fawr o effaith ymarferol ar newid perfformiad y bwrdd iechyd. Ar ôl pedair blynedd hir o'r bwrdd iechyd yn destun mesurau arbennig, mae Llywodraeth Cymru wedi parhau i lywyddu dros wasanaeth sy'n parhau i wneud cam â rhai cleifion. Nawr, wrth roi tystiolaeth i'r ymchwiliad hwnnw, rhannodd Mark Thornton, cadeirydd Cyngor Iechyd Cymuned Gogledd Cymru, eu rhwystredigaeth drwy gymharu diffyg gweithredu Llywodraeth Cymru â chamau a gymerwyd dros y ffin. Dywedodd, Mae'n ymddangos bod ganddynt ymagwedd ychydig yn wahanol yn yr ystyr eu bod mewn gwirionedd yn dod â llawer mwy o adnoddau, arbenigedd, beth bynnag sydd ei angen i osod bwrdd iechyd ar sail gytbwys a darparu llwyfan sefydlog i fwrdd iechyd wneud y gwelliannau sydd eu hangen i ddod allan o fesurau arbennig. Hyd y gwyddom, rhoddwyd rhywfaint o arbenigedd i'r bwrdd iechyd ar ffurf cynghorwyr arbennig, ond yn sicr, i ddechrau o leiaf, ni welsom fawr o ddim arall. Nawr, nid fy ngeiriau i yw'r rheini, na geiriau'r pwyllgor hyd yn oed, ond geiriau'r cyngor iechyd cymuned wrth gynrychioli cleifion lleol. Mae'r dystiolaeth a roesant i'r ymchwiliad yn ddamniol. Er bod Llywodraeth Cymru yn gwybod am anawsterau gyda threfniadau llywodraethu ac ariannu parhaus y bwrdd iechyd, mae'n ymddangos i mi fod y cyngor iechyd cymuned yn credu nad yw unioni'r mater yn flaenoriaeth ddifrifol i Lywodraeth Cymru. O ganlyniad, mae cleifion yng ngogledd Cymru'n parhau i fethu cael y gwasanaeth iechyd y maent yn ei haeddu, yn enwedig gwasanaethau iechyd meddwl, fel y dywedodd Jack Sargeant yn gynharach. Er bod adroddiad ar ôl adroddiad yn beirniadu'r bwrdd iechyd a Llywodraeth Cymru, y realiti ar lawr gwlad yw nad yw pobl go iawn yng ngogledd Cymru'n cael y gofal sydd ei angen arnynt a'r hyn y maent yn ei haeddu. Fel y dywedodd Angela Burns yn gynharach, mae yna gwestiwn go iawn yma hefyd ynglŷn â gostyngeiddrwydd a'r ffordd y mae Llywodraeth Cymru wedi ymdrin â'r holl sefyllfa. Wrth ymateb i'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, dywedodd Llywodraeth Cymru: Rydym hefyd yn cydnabod y cynnydd a'r camau pellach y mae'n rhaid i ni eu cymryd i fynd i'r afael â materion hirsefydlog a byddwn yn gweithio gyda'r Cadeirydd a'r tîm arwain i sicrhau y caiff pethau eu trawsnewid a'u hisgyfeirio o fesurau arbennig. Ni cheir ymddiheuriad go iawn yn unman yn y datganiad i'r teuluoedd yng ngogledd Cymru sydd wedi dioddef yn ystod y pedair blynedd diwethaf. Nid yw Llywodraeth Cymru yn cynnig camau pendant yn unman yn y datganiad, nac yn rhoi unrhyw arweiniad ar y sefyllfa. Yn hytrach, mae Llywodraeth Cymru yn ailadrodd ei datganiad 'Byddwn yn gweithio gyda'r Bwrdd Iechyd'. Wel, nid yw hynny'n ddigon da bellach, ac yn syml iawn, nid yw'n mynd i wneud y tro i bobl yng ngogledd Cymru sydd wedi clywed hyn i gyd o'r blaen. Dylai pob gwleidydd yng Nghymru resynu at y ffaith bod rhan o Gymru yn dechrau ar ei phumed blwyddyn o fod mewn mesurau arbennig yn fuan, ac eto ymddengys bod Llywodraeth Cymru wedi penderfynu mai mesurau arbennig yw'r drefn arferol ar gyfer gwasanaethau gofal iechyd yng Nghymru. Beth y mae'n mynd i'w gymryd i Lywodraeth Cymru ddangos arweiniad ac ymrwymo i fynd i'r afael â'r argyfwng hwn yn llawn? Ac yn y cyfamser, faint o gleifion fydd yn gorfod dioddef? Os na fydd Llywodraeth Cymru yn gwneud cynnydd go iawn yn y dyfodol agos, bydd pobl yng ngogledd Cymru'n teimlo eu bod wedi cael cam gan Lywodraeth y byddant yn ei gweld yn canolbwyntio gormod ar Gaerdydd. Ac a allwch chi feio pobl gogledd Cymru am deimlo felly? Ddirprwy Lywydd, mae'r ddadl heddiw'n rhoi cyfle i Lywodraeth Cymru newid pethau a chyflwyno strategaeth gadarn sy'n rhoi gwir ymrwymiad i bobl gogledd Cymru y bydd yn mynd i'r afael â'r mater hwn o'r diwedd. A gobeithio y bydd y Gweinidog yn dangos ychydig o ostyngeiddrwydd i'r bobl hynny am y gyfres o fethiannau y mae ef a'i Lywodraeth wedi llywyddu drostynt. Ar ddechrau eleni, dywedodd Donna Ockenden wrth y Gweinidog yn uniongyrchol fod staff wedi dweud wrthi fod gwasanaethau'n mynd tuag yn ôl. Ewch ymlaen i bythefnos yn ôl a daeth adroddiad a gymeradwywyd ac a gefnogwyd gan bob plaid yn y Siambr hon i'r casgliad ei bod yn amlwg na chafodd ymyriadau Llywodraeth Cymru fawr o effaith ymarferol. Felly, mae'n bryd i Lywodraeth Cymru gamu ymlaen a derbyn cyfrifoldeb am y methiannau sydd wedi digwydd tra bu Betsi Cadwaladr yn destun mesurau arbennig, a gwneud y mater yn flaenoriaeth frys. Felly, anogaf yr Aelodau i gefnogi'r cynnig hwn, a galwaf ar Lywodraeth Cymru i ddechrau darparu gwasanaeth yng ngogledd Cymru sy'n addas ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain.