techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you very much, Minister. I want to focus, if it's okay, on the WESPs - you've talked about the WESPs in a previous question - and particularly the part of the WESPs that mention secondary schools and how primary schools in rural areas can ensure that the secondary schools have an adequate number of pupils entering them. There is a balance to be struck here, as I'm sure you can see. In Powys, the decision has been made to close Llanfihangel Rhydithon school, an English primary school that wishes to become a Welsh-medium school. How can the WESP for secondary schools ensure that primary schools survive in rural places? Thank you very much.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Gweinidog. Dwi eisiau canolbwyntio, os yw hynny'n iawn, ar y WESPs - rydych chi wedi sôn am y WESPs mewn cwestiwn arall - yn enwedig ar y rhan o'r WESPs sy'n sôn am ysgolion uwchradd a sut mae ysgolion cynradd mewn llefydd gwledig yn gallu sicrhau bod gan yr ysgolion uwchradd y rhifau o'r disgyblion i fynd i mewn i'r ysgolion uwchradd. Mae yna gydbwysedd yma, dwi'n siŵr eich bod chi'n gweld. Ym Mhowys, mae penderfyniad wedi cael ei wneud i gau ysgol Llanfihangel Rhydieithon, ysgol gynradd Saesneg sydd eisiau bod yn ysgol gynradd Gymraeg. Yn eich barn chi, sut gall y WESP i ysgolion uwchradd helpu sicrhau bod ysgolion cynradd yn goroesi mewn llefydd gwledig? Diolch yn fawr iawn.
English: I thank the Member for that question. In terms of the closure of the specific school that the Member mentions, that decision was taken earlier last year. The decision has been delayde in terms of it taking effect this year, in order to consider whether it's possible to put an alternative proposal in place in order to establish a Welsh-medium school in the area. That review, as I understand it, has taken place and, at its most recent meeting, the council has decided to proceed with its original decision. I as Minister don't have any further opportunity to be part of that process. I received no complaints from the public within the window available to me as a Minister to get involved in that decision, therefore that is no longer an option. As the Member says, it is important, when looking at the provision of primary and secondary schools, that councils do tackle the issue of geographical distribution of provision. That's a very important element. We've already mentioned in the Chamber that it's not just numbers that matter, but the distribution and location of provision are a fundamental part of ensuring the prosperity of the language. I have met with the council in Powys to discuss their own WESPs, and they've already talked about plans to look again at some of the things they had to say about secondary provision. So, Welsh Government officials are discussing that with them at the moment.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. O ran cau'r ysgol benodol mae'r Aelod yn sôn amdani, gwnaethpwyd y penderfyniad hwnnw yn gynharach y flwyddyn ddiwethaf. Mae'r penderfyniad wedi'i ohirio o ran ei gymryd mewn i effaith ar gyfer eleni, fel bod cyfle'n cael ei gymryd i edrych a oedd cynllun amgen ar gyfer sicrhau sefydlu ysgol cyfrwng Cymraeg yn yr ardal. Mae'r adolygiad hwnnw wedi digwydd, fel rwy'n deall, ac, yn ei gyfarfod mwyaf diweddar, mae'r cyngor wedi penderfynu parhau gyda'r penderfyniad gwreiddiol. Does gen i fel Gweinidog ddim cyfle pellach i fod yn rhan o'r broses honno. Chefais i ddim unrhyw gwynion wrth y cyhoedd o fewn y ffenestr oedd gennyf i fel Gweinidog i allu ymwneud â'r penderfyniad, felly dyw hynny bellach ddim yn opsiwn. Fel mae'r Aelod yn dweud, mae'n bwysig, wrth edrych ar ddarpariaeth ysgolion cynradd ac ysgolion uwchradd, fod cynghorau yn mynd i'r afael gyda dosbarthiad daearyddol darpariaeth. Mae hynny'n elfen bwysig iawn. Rŷn ni wedi sôn eisoes yn y Siambr nad dim ond rhifau sy'n bwysig, ond mae'r dosbarthiad a lleoliad y ddarpariaeth yn rhannau elfennol o sicrhau ffyniant yr iaith. Rwyf wedi cwrdd â'r cyngor ym Mhowys i sôn am eu cynlluniau strategol nhw. Maen nhw wedi sôn eisoes am gynlluniau, efallai, i edrych eto ar rai o'r pethau oedd gyda nhw i'w dweud o ran darpariaeth uwchradd. Felly, mae swyddogion Llywodraeth Cymru yn trafod hynny gyda nhw ar hyn o bryd.
English: Diolch, Gweinidog. Minister, you said this morning in the education committee that there is money available in the Welsh Government budget to establish new Welsh-medium education. That's really welcome. A political choice was taken in Powys County Council by the Liberal Democrat administration not to establish a Welsh-medium primary provision in Dolau. Minister, narrow-minded decisions like this, based on the lack of Welsh speakers in an area, are the reason why the language in Radnorshire is not being developed further. So, Minister, what I'd like to hear from you is, what can you do as the Minister for Welsh language to ensure that councils like Powys develop the language in Radnorshire and they don't make narrow-minded decisions, and actually look to the future of developing the language in rural places like Radnorshire?
Welsh: Diolch, Weinidog. Weinidog, fe ddywedoch chi y bore yma yn y pwyllgor addysg fod arian ar gael yng nghyllideb Llywodraeth Cymru i sefydlu addysg cyfrwng Cymraeg newydd. Mae hynny i'w groesawu'n fawr. Mae gweinyddiaeth y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghyngor Sir Powys wedi gwneud dewis gwleidyddol i beidio â sefydlu darpariaeth gynradd Gymraeg yn Nolau. Weinidog, penderfyniadau cul fel hyn, wedi'u seilio ar y diffyg siaradwyr Cymraeg mewn ardal, yw'r rheswm pam nad yw'r iaith yn cael ei datblygu ymhellach yn sir Faesyfed. Felly, Weinidog, hoffwn glywed gennych chi beth y gallwch chi ei wneud fel Gweinidog y Gymraeg i sicrhau bod cynghorau fel Powys yn datblygu'r iaith yn sir Faesyfed ac nad ydynt yn gwneud penderfyniadau cul, a'u bod yn edrych tuag at y dyfodol mewn perthynas â datblygu'r iaith mewn llefydd gwledig fel sir Faesyfed?
English: I've been clear with every council - I'm not going to single out any one particular council - I've been clear with every council that I expect the ambitions that they have outlined in their Welsh in education strategic plans to be fulfilled, and that is obviously also the intention of the councils themselves. I have also said that we will have regard to the extent to which the WESP obligations are being fulfilled when looking at the broader requests for funding across the education estate. So, I will expect to see that progress is happening in a comparable way with the WESP, as with all other education plans, when making those funding decisions. But the point I made in committee this morning was: the Government provides funding, and indeed significant funding, to enable authorities to deliver their WESPs, and we are happy to do that. We will continue to do that, and we look forward to seeing authorities comply with the ambitious plans they've all set out.
Welsh: Rwyf wedi bod yn glir gyda phob cyngor - nid wyf am enwi unrhyw gyngor yn benodol - rwyf wedi bod yn glir gyda phob cyngor fy mod yn disgwyl iddynt gyflawni'r uchelgeisiau y maent wedi'u hamlinellu yn eu cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg, ac yn amlwg dyna yw bwriad y cynghorau eu hunain hefyd. Rwyf hefyd wedi dweud y byddwn yn ystyried i ba raddau y mae rhwymedigaethau'r cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg yn cael eu cyflawni wrth edrych ar y ceisiadau ehangach am gyllid ar draws yr ystad addysg. Felly, byddaf yn disgwyl gweld bod cynnydd yn digwydd mewn ffordd gymharol gyda'r cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg, fel gyda phob cynllun addysg arall, wrth wneud y penderfyniadau ariannu hynny. Ond y pwynt a wneuthum yn y pwyllgor y bore yma oedd: mae'r Llywodraeth yn darparu cyllid, a chyllid sylweddol yn wir, er mwyn galluogi awdurdodau i gyflawni eu cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg, ac rydym yn hapus i wneud hynny. Byddwn yn parhau i wneud hynny, ac edrychwn ymlaen at weld awdurdodau'n cydymffurfio â'r cynlluniau uchelgeisiol y mae pob un ohonynt wedi'u nodi.
English: The Welsh Government has provided almost £1.5 million in grant funding this year to support the delivery of STEM initiatives, with the primary aims of supporting and developing STEM enrichment activities, narrowing the attainment gap and encouraging the take-up of STEM subjects both at GCSE and A-level.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu bron i £1.5 miliwn mewn cyllid grant eleni i gefnogi'r gwaith o gyflawni mentrau STEM, gyda'r prif nod o gefnogi a datblygu gweithgareddau cyfoethogi STEM, lleihau'r bwlch cyrhaeddiad ac annog pobl i ddilyn pynciau STEM ar lefel TGAU a Safon Uwch.
English: Thank you, Minister. Last week, the retiring managing director of Sony Bridgend said that Wales needs to be more innovative, and that the key to our success will be in educating, nurturing and retaining talent here in Wales. Mr Dalton believes that manufacturing in Wales has a great future if we can only learn to innovate, develop green technologies and focus on untouched markets outside the EU. Minister, do you agree that we have to adapt and develop our skill strategy? How will you encourage more young people to take up science and engineering, and, above all, encourage students to study these topics at Welsh universities and then stay in Wales?
Welsh: Diolch. Yr wythnos diwethaf, dywedodd rheolwr gyfarwyddwr Sony Bridgend, sy'n ymddeol, fod angen i Gymru fod yn fwy arloesol, ac mai'r allwedd i'n llwyddiant fydd addysgu, meithrin a chadw talent yma yng Nghymru. Mae Mr Dalton yn credu bod dyfodol gwych i weithgynhyrchu yng Nghymru os gallwn ddysgu arloesi, datblygu technolegau gwyrdd a chanolbwyntio ar farchnadoedd heb eu cyffwrdd y tu allan i'r UE. Weinidog, a ydych yn cytuno bod yn rhaid inni addasu a datblygu ein strategaeth sgiliau? Sut y byddwch chi'n annog mwy o bobl ifanc i astudio gwyddoniaeth a pheirianneg, ac yn anad dim, annog myfyrwyr i astudio'r pynciau hyn ym mhrifysgolion Cymru ac yna aros yng Nghymru?
English: The economy and education departments work very closely together to ensure that skills needs are met, with a key role for regional skills partnerships. Personal learning accounts is one example in my area, with targeted interventions in areas such as net zero and heavy goods vehicle driving already delivering successful outcomes.
Welsh: Mae adrannau'r economi ac addysg yn cydweithio'n agos iawn i sicrhau bod anghenion sgiliau'n cael eu diwallu, gyda rôl allweddol ar gyfer partneriaethau sgiliau rhanbarthol. Mae cyfrifon dysgu personol yn un enghraifft yn fy maes i, gydag ymyriadau wedi'u targedu mewn meysydd fel sero net a gyrru cerbydau nwyddau trwm eisoes yn sicrhau canlyniadau llwyddiannus.
English: I'm grateful to the Minister for that answer. Companies like Airbus in my own constituency are investing in decarbonising their operations to deliver the world's first zero-emission aircraft. This requires significant skills transition for the future to ensure Wales has the right talent to deliver the green manufacture of future wings in Broughton. Minister, can I ask you how your department is working collaboratively not only with the Minister for Economy's department, but industry partners and our trade union colleagues to ensure that our education system is delivering the future talent that a net-zero Wales needs?
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i'r Gweinidog am yr ateb hwnnw. Mae cwmnïau fel Airbus yn fy etholaeth fy hun yn buddsoddi mewn gwaith i ddatgarboneiddio eu gweithrediadau i ddarparu'r awyren ddi-allyriadau gyntaf yn y byd. Er mwyn cyflawni hyn, mae angen pontio sgiliau'n sylweddol ar gyfer y dyfodol er mwyn sicrhau bod gan Gymru y doniau cywir i gynhyrchu awyrennau mewn modd gwyrdd ym Mrychdyn yn y dyfodol. Weinidog, a gaf fi ofyn i chi sut mae eich adran yn gweithio ar y cyd nid yn unig gydag adran Gweinidog yr Economi, ond gyda phartneriaid yn y diwydiant a'n cydweithwyr yn yr undebau llafur i sicrhau bod ein system addysg yn sicrhau'r doniau sydd eu hangen ar Gymru sero net yn y dyfodol?
English: Minister, I'm grateful for your response to the Member for Alyn and Deeside, who raised a really important issue this afternoon. I am aware that the civil engineering sector are extremely concerned about the lack of suitable skills provision, particularly for groundworkers in Wales. It would appear that there is currently no provision at any of Wales's FE colleges for groundworker apprenticeships, despite, of course, construction being a high-priority sector for skills investment by both the regional skills partnerships and, of course, through Welsh Government funding for apprenticeships that are channelled through the FE sector. There does seem to be a disconnect there between Welsh Government priority skills and delivery through the regional skills partnerships and colleges in Wales. So, Minister, would you be able to look at this as a matter of urgency to make sure that those really important skills in relation to groundworks are not lost here in Wales?
Welsh: Weinidog, rwy'n ddiolchgar am eich ymateb i'r Aelod dros Alun a Glannau Dyfrdwy, a gododd fater hynod o bwysig y prynhawn yma. Rwy'n ymwybodol fod y sector peirianneg sifil yn hynod bryderus am ddiffyg darpariaeth sgiliau addas, yn enwedig ar gyfer gweithwyr tir yng Nghymru. Mae'n ymddangos nad oes darpariaeth ar hyn o bryd yn unrhyw un o golegau addysg bellach Cymru ar gyfer prentisiaethau gwaith tir, er bod adeiladu, wrth gwrs, yn cael ei ystyried yn sector blaenoriaeth uchel ar gyfer buddsoddi sgiliau gan y partneriaethau sgiliau rhanbarthol ac wrth gwrs drwy gyllid Llywodraeth Cymru ar gyfer prentisiaethau sy'n cael eu sianelu drwy'r sector addysg bellach. Mae'n ymddangos bod yna ddiffyg cysylltiad rhwng sgiliau blaenoriaeth a chyflawniad Llywodraeth Cymru drwy'r partneriaethau sgiliau rhanbarthol a'r colegau yng Nghymru. Felly, Weinidog, a fyddech yn gallu edrych ar hyn ar frys i wneud yn siŵr nad yw'r sgiliau gwirioneddol bwysig hynny mewn perthynas â gwaith tir yn cael eu colli yma yng Nghymru?
English: Yes. The whole point of the regional skills partnerships is to bring in that industry data, isn't it, to the planning that FE colleges are able to make in order to provide. But also, the relationship between FE colleges themselves and the particular sectors in their footprint is absolutely vital to enable them to respond nimbly and in a way that both addresses the needs of the local labour market and gives their learners the best possible range of options. So, I'm very happy to look further into that.
Welsh: Ie. Holl bwynt y partneriaethau sgiliau rhanbarthol yw casglu data'r diwydiant ar gyfer y gwaith cynllunio y mae colegau addysg bellach yn gallu ei wneud er mwyn darparu. Ond hefyd, mae'r berthynas rhwng colegau addysg bellach eu hunain a'r sectorau penodol yn gwbl hanfodol i'w galluogi i ymateb yn hyblyg ac mewn ffordd sy'n mynd i'r afael ag anghenion y farchnad lafur leol ac sy'n cynnig yr ystod orau bosibl o opsiynau i'w dysgwyr. Felly, rwy'n hapus iawn i edrych ar hynny ymhellach.
English: Certainly. 'Global Futures' is our strategy for international language learning, and I announced the publication of our revised strategy towards the end of last year. That outlines how we and our 'Global Futures' partners will continue to support international languages in schools for a further three years.
Welsh: Yn sicr. 'Dyfodol Byd-eang' yw ein strategaeth ar gyfer dysgu ieithoedd rhyngwladol, a chyhoeddais ein strategaeth ddiwygiedig tuag at ddiwedd y llynedd. Mae honno'n amlinellu sut y byddwn ni a'n partneriaid 'Dyfodol Byd-eang' yn parhau i gefnogi ieithoedd rhyngwladol mewn ysgolion am dair blynedd arall.
English: Gweinidog, the new curriculum has a commitment to making Wales a truly multilingual nation. There is also the programme for government commitment along those lines and, as you say, the 'Global Futures' strategy having recently been updated also. But despite all of that, Minister, we know that there has been a considerable drop in the number of students taking German and French at GCSE and A-level. I think the drop is roughly a half between 2015 and 2021. I'm sure there are various factors behind this, Minister, but obviously it is a trend that's very unwelcome, given the Welsh Government's stated ambitions. I'm sure all of us here want to see Wales as an international country offering opportunities to our young people in terms of work and travel and personal development. I just wonder, Minister, given the reality on the ground at the moment, what more the Welsh Government can do, working with schools, teachers and other education providers, to reverse this trend and see the sort of progress that the Welsh Government wants to see into the future.
Welsh: Weinidog, mae gan y cwricwlwm newydd ymrwymiad i wneud Cymru'n genedl wirioneddol amlieithog. Hefyd, ceir yr ymrwymiad yn y rhaglen lywodraethu i'r perwyl hwnnw ac fel y dywedwch, mae'r strategaeth 'Dyfodol Byd-eang' wedi'i diweddaru'n ddiweddar hefyd. Ond er hynny i gyd, Weinidog, gwyddom fod gostyngiad sylweddol wedi bod yn nifer y myfyrwyr sy'n astudio Almaeneg a Ffrangeg ar lefel TGAU a Safon Uwch. Rwy'n credu ei fod wedi gostwng i oddeutu hanner rhwng 2015 a 2021. Rwy'n siŵr fod yna ffactorau amrywiol y tu ôl i hyn, Weinidog, ond yn amlwg mae'n duedd anffodus iawn, o ystyried uchelgeisiau datganedig Llywodraeth Cymru. Rwy'n siŵr fod pob un ohonom yma eisiau gweld Cymru'n bod yn wlad ryngwladol sy'n cynnig cyfleoedd i'n pobl ifanc o ran gwaith a theithio a datblygiad personol. Weinidog, o ystyried y realiti ar lawr gwlad ar hyn o bryd, tybed beth yn fwy y gall Llywodraeth Cymru ei wneud, gan weithio gydag ysgolion, athrawon a darparwyr addysg eraill, i wyrdroi'r duedd hon a gweld y math o gynnydd y mae Llywodraeth Cymru am ei weld yn y dyfodol.
English: I strongly believe that our education system needs to adapt to reflect the needs of the future job market locally, nationally and, of course, internationally with the opportunities that now come because of Brexit and opening up ourselves to the rest of the world. Even though you've ploughed £5.7 million into your Welsh Government's 'Global Futures' programme, as John Griffiths outlined just now, we have seen that downward trend in GCSE take-up, and it is concerning. I welcome your intention in this updated plan, but if we're really serious about embedding modern foreign languages in the new curriculum and having success, we need a serious plan on how to recruit and retain modern language teachers for all age groups, across primary and secondary, and the money to follow that. Merely offering an upskilling programme to primary teachers is really not going to cut the mustard after years of failure in this area and the skills just not being available at present. So, Minister, what plans will you put in place to ensure all children have access to a fit-for-purpose modern language education, and how are you going to monitor that progress?
Welsh: Credaf yn gryf fod angen i'n system addysg addasu i adlewyrchu anghenion y farchnad swyddi i'r dyfodol, a hynny'n lleol, yn genedlaethol ac, wrth gwrs, yn rhyngwladol gyda'r cyfleoedd sy'n codi nawr oherwydd Brexit ac agor ein hunain i weddill y byd. Er eich bod wedi taflu £5.7 miliwn tuag at eich rhaglen Llywodraeth Cymru, 'Dyfodol Byd-eang', fel yr amlinellodd John Griffiths nawr, rydym wedi gweld y duedd ar i lawr yn y nifer sy'n dewis y pynciau TGAU hynny, ac mae'n destun pryder. Rwy'n croesawu eich bwriad yn y cynllun diwygiedig hwn, ond os ydym o ddifrif am wreiddio ieithoedd tramor modern yn y cwricwlwm newydd a chael llwyddiant, mae angen cynllun difrifol arnom i allu recriwtio a chadw athrawon ieithoedd modern ar gyfer pob grŵp oedran, cynradd ac uwchradd, a'r arian i ddilyn hynny. Ni fydd cynnig rhaglen uwchsgilio i athrawon cynradd yn unig yn ddigon da ar ôl blynyddoedd o fethiant yn y maes hwn a'r sgiliau nad ydynt ar gael ar hyn o bryd. Felly, Weinidog, pa gynlluniau y byddwch yn eu rhoi ar waith i sicrhau bod gan bob plentyn fynediad at addysg iaith fodern sy'n addas i'r diben, a sut y byddwch yn monitro'r cynnydd hwnnw?
English: I thank the Member for the welcome that she's given to the work that's under way and refer her to the answer I've just given to John Griffiths in terms of the steps that we will be taking as a Government. I do think that one of the things that is really important is that the steps that we take in this policy area, as with any other, are based on the reality rather than on our particular world view. I do think that a world in which we claim that Brexit is an opportunity is unlikely to be consistent with promoting the value of European foreign languages to our young people, which is why I think it's important that we as a Government will respond to that by replacing one of the key benefits of membership of the European Union for our young people, the Erasmus programme, which they're now denied as a consequence of Brexit. I think remaking that link for our young people is a good way of solving the problem that Brexit has caused.
Welsh: Diolch i'r Aelod am y croeso y mae hi wedi ei roi i'r gwaith sydd ar y gweill a hoffwn ei chyfeirio at yr ateb rwyf newydd ei roi i John Griffiths ar y camau y byddwn yn eu cymryd fel Llywodraeth. Rwy'n credu mai un o'r pethau sy'n bwysig iawn yw bod y camau a gymerwn yn y maes polisi hwn, fel gydag unrhyw un arall, yn seiliedig ar y realiti yn hytrach nag ar ein golwg fyd-eang benodol ni. Rwy'n credu bod y byd lle rydym yn honni bod Brexit yn gyfle yn annhebygol o fod yn gyson â hyrwyddo gwerth ieithoedd tramor Ewropeaidd i'n pobl ifanc, a dyna pam y credaf ei bod yn bwysig y byddwn ni fel Llywodraeth yn ymateb i hynny drwy roi rhywbeth yn lle un o fanteision allweddol ein haelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd i'n pobl ifanc, sef rhaglen Erasmus, y cânt ei hamddifadu ohoni yn awr o ganlyniad i Brexit. Rwy'n credu bod ail-wneud y cysylltiad hwnnw i'n pobl ifanc yn ffordd dda o ddatrys y broblem y mae Brexit wedi ei hachosi.
English: We want to enable more children to walk, scoot and cycle to school. We are supporting this through incorporating active travel into the appraisal of new schools and colleges funded through the sustainable communities for learning programme and by funding walking and cycling improvements through our active travel fund and the Safe Routes in Communities grant each year.
Welsh: Rydym am alluogi mwy o blant i gerdded, mynd ar sgwter a beicio i'r ysgol. Rydym yn cefnogi hyn drwy ymgorffori teithio llesol yn yr arfarniad o ysgolion a cholegau newydd a ariennir drwy'r rhaglen cymunedau dysgu cynaliadwy a thrwy ariannu gwelliannau o ran cerdded a beicio drwy ein cronfa teithio llesol a'r grant Llwybrau Diogel mewn Cymunedau bob blwyddyn.