English: Diolch, Llywydd. Can I begin by thanking Members for bringing this very important debate forward today, and for sharing their contributions, and also for giving me this opportunity to contribute on behalf of the Welsh Government? It's really clear, from today's debate and the passionate and principled contributions of Members this afternoon, the depth and strength of feeling that exists in the Chamber on this issue. I think it's only fair to begin by making the very obvious and important point that it would not be for the Governments of Spain or Catalonia to try and influence the political structures we choose to develop for ourselves here in Wales. And in that vein, I do not believe it is for myself or the Welsh Government to express a view on whether Catalonia should or should not be an independent nation. That is not a matter for us to decide. But it is legitimate, I believe, for this Assembly to remind ourselves and others of the principles that underpin democratic institutions like ours, which has really been properly pointed out by a number of contributors to today's debate. Twenty years or so ago, Wales voted to establish a National Assembly for Wales. It was a passionate and impassioned referendum campaign, two sides putting forward very different visions of the Wales they wanted to see in the future. I very much took part in that debate, and was one of the very impassioned campaigners, and I took a very clear side. But what actually united all sides in the campaign was a fundamental acceptance that it would be for the people of Wales to take the decision about their future and that result would be both respected and implemented, and of course it was. The constitutional and democratic will of the people of Wales expressed in that referendum was to set up a National Assembly and to take greater responsibility for the decisions and policies that affect us and our communities. So, too, did those principles underpin the referendum vote on Scottish independence in 2014, and, again, it was a sometimes rough, sometimes tough, very impassioned campaign, but also founded on the core democratic principle that it was for the people of Scotland to decide their own future, and that the result of the referendum would be honoured. As it was, Scotland remained a member of the United Kingdom, but I do not doubt for one second that, had Scotland decided to vote for independence, the UK Government would have carried that through. Whilst both of these examples in their own ways are very different to the Catalan one we're discussing, there are many similarities as well. Popular sovereignty is the foundation stone upon which democratic politics is based. The principle of self-determination is one clearly set out in the UN charter. So, too, is democratic politics based on respect, non-violence and intolerance of intimidation.
Welsh: Diolch, Lywydd. A gaf fi ddechrau drwy ddiolch i'r Aelodau am gyflwyno'r ddadl bwysig hon heddiw, ac am rannu eu cyfraniadau, a hefyd am roi'r cyfle hwn i mi gyfrannu ar ran Llywodraeth Cymru? O'r ddadl heddiw a chyfraniadau angerddol ac egwyddorol yr Aelodau y prynhawn yma, mae'n amlwg fod yna deimladau dwfn a chryf yn bodoli yn y Siambr ar y mater hwn. Credaf nad yw hi ond yn deg i mi ddechrau drwy wneud y pwynt amlwg a phwysig iawn nad lle Llywodraethau Sbaen neu Gatalonia fyddai ceisio dylanwadu ar y strwythurau gwleidyddol rydym yn dewis eu datblygu i ni ein hunain yma yng Nghymru. Ac yn yr un modd, nid wyf yn credu mai fy lle i neu Lywodraeth Cymru yw mynegi barn ar ba un a ddylai Catalonia fod yn genedl annibynnol ai peidio. Nid mater i ni ei benderfynu yw hwnnw. Ond rwy'n credu ei bod hi'n deg i'r Cynulliad hwn atgoffa ein hunain ac eraill o'r egwyddorion sy'n sail i sefydliadau democrataidd fel ein hun ni, a nodwyd hyn yn briodol tu hwnt gan nifer o'r cyfranwyr yn y ddadl heddiw. Ugain mlynedd neu fwy yn ôl, pleidleisiodd Cymru dros sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Roedd yn ymgyrch refferendwm angerddol a dwys, gyda'r ddwy ochr yn cyflwyno gweledigaethau gwahanol iawn o'r Gymru y dymunent ei gweld yn y dyfodol. Cymerais gryn dipyn o ran yn y ddadl honno, ac roeddwn yn un o'r ymgyrchwyr angerddol iawn, ac roeddwn yn dadlau'n glir iawn dros un ochr. Ond yr hyn a unai bob ochr yn yr ymgyrch mewn gwirionedd oedd y derbyniad sylfaenol mai pobl Cymru a fyddai'n gwneud y penderfyniad am eu dyfodol a byddai'r canlyniad hwnnw'n cael ei barchu a'i weithredu, ac wrth gwrs fe ddigwyddodd hynny. Ewyllys cyfansoddiadol a democrataidd pobl Cymru fel y'i mynegwyd yn y refferendwm hwnnw oedd sefydlu'r Cynulliad Cenedlaethol ac ysgwyddo mwy o gyfrifoldeb dros y penderfyniadau a'r polisïau sy'n effeithio arnom ni a'n cymunedau. Roedd yr egwyddorion hynny'n sail hefyd i bleidlais y refferendwm ar annibyniaeth yr Alban yn 2014, ac unwaith eto, roedd hi'n ymgyrch arw ac anodd weithiau, ac yn un angerddol iawn, ond roedd hi hefyd yn seiliedig ar egwyddor greiddiol ddemocrataidd mai mater i bobl yr Alban oedd penderfynu ar eu dyfodol eu hunain, ac y byddai canlyniad y refferendwm yn cael ei barchu. Fel roedd hi, parhaodd yr Alban yn aelod o'r Deyrnas Unedig, ond nid wyf yn amau am eiliad, pe bai'r Alban wedi penderfynu pleidleisio o blaid annibyniaeth, byddai Llywodraeth y DU wedi sicrhau bod hynny'n digwydd. Er bod y ddwy enghraifft yn wahanol iawn yn eu ffyrdd eu hunain i'r enghraifft Gatalanaidd rydym yn ei thrafod, mae llawer o debygrwydd yn ogystal. Sofraniaeth boblogaidd yw'r garreg sylfaen y seilir gwleidyddiaeth ddemocrataidd arni. Mae egwyddor hunanbenderfyniad yn un a nodwyd yn glir yn siarter y Cenhedloedd Unedig. Felly, hefyd, mae gwleidyddiaeth ddemocrataidd yn seiliedig ar barch, ymwrthod â thrais ac anoddefgarwch tuag at ymddygiad bygythiol.