English: The Welsh Labour Government's most recent restrictions have been controversial, contradictory and full of loopholes that have caused untold damage to the economy of our country, as well as our vital hospitality industry, individuals, businesses and organisations, who have all been hit hard by these sets of restrictions. After weeks of Welsh Conservative calls to ease these restrictions, and, as Huw Irranca said, even if it was from upper 12 in the millennium stadium, I'm pleased that the Cabinet of the Welsh Labour Government finally put a plan in place on 14 January. However, we need more than this and greater certainty going forward. The Welsh Labour Government deterred the public from visiting our hospitality venues in the run-up to Christmas, yet it provided pitiful support. Pubs and restaurants spent thousands and thousands of pounds on food and were well stocked for the festive period, much of which has been wasted at a cost to the wider supply chain. What is all the more hard for those individuals and businesses caught up in these restrictions is to learn that the Welsh Labour Government is still sitting on a war chest of cash, cash meant to be there to support our local businesses and the connecting industries hit by these restrictions. Out of the £500 million war chest, only £120 million has been made available for businesses. This figure is grossly inadequate, considering the Welsh Government has brought in restrictions at a time when these businesses are traditionally busy. During Christmas and the new year period, millions of pounds flew out of Wales, with individuals travelling to England to enjoy the Christmas festivities and new year celebrations, all at a time when some businesses in Wales, such as nightclubs, were shut and others with tough restrictions. These restrictions were brought in on doomsday predictions, and all they have done is spell potential doom for the economy of our country. It is now time to learn to live with COVID, as the UK Government have set out today, as we start to return to normal. And I hope that the Minister will set out clearly the Welsh Government's route back to pre-pandemic times. Because of the success of the booster jab roll-out, 90 per cent fewer patients have been admitted to UK hospitals. In Wales, two thirds of people have had their booster jabs, highlighting that, because of the tireless efforts of NHS staff, GPs and pharmacists and a public willingness, Wales should now be turning the corner on restrictions, and it's only right to commend the Welsh Government on the roll-out of the booster jabs. COVID has cost many lives and my heart goes out to all those people who have lost loved ones and friends. We must learn from the mistakes of the pandemic. We must have a specific COVID inquiry in Wales and I think the UK Government should change its position here and encourage Wales and the First Minister to have our own public inquiry here in Wales. We are now, hopefully, turning a corner with COVID. We have made the sacrifices to keep the public safe, but now is the time when we must give people hope. The press must end their scare tactics and all Governments must start the process of governing the country and tackling issues other than COVID. We owe it to everyone, right across Wales and across the country, to return people's freedoms and return people's hope. I would urge all Members to support our motion this afternoon. Diolch, Deputy Llywydd.
Welsh: Mae cyfyngiadau diweddaraf Llywodraeth Lafur Cymru wedi bod yn ddadleuol, yn anghyson ac yn llawn o fylchau sydd wedi achosi niwed di-ben-draw i economi ein gwlad, yn ogystal â'n diwydiant lletygarwch hanfodol, unigolion, busnesau a sefydliadau, sydd i gyd wedi cael eu taro'n galed gan y gyfres hon o gyfyngiadau. Ar ôl wythnosau o alwadau'r Ceidwadwyr Cymreig i lacio'r cyfyngiadau hyn, ac fel y dywedodd Huw Irranca, hyd yn oed os oedd o'r 12 rhes uchaf yn stadiwm y mileniwm, rwy'n falch fod Cabinet Llywodraeth Lafur Cymru o'r diwedd wedi rhoi cynllun ar waith ar 14 Ionawr. Fodd bynnag, mae arnom angen mwy na hyn a mwy o sicrwydd wrth symud ymlaen. Fe wnaeth Llywodraeth Lafur Cymru geisio atal y cyhoedd rhag ymweld â'n lleoliadau lletygarwch yn y cyfnod cyn y Nadolig, ac eto roedd y cymorth a ddarparodd yn druenus. Gwariodd tafarndai a bwytai filoedd o bunnoedd ar fwyd ac roedd ganddynt stociau da ar gyfer cyfnod yr ŵyl, ac mae llawer ohono wedi'i wastraffu gan greu cost i'r gadwyn gyflenwi ehangach. Yr hyn sydd hyd yn oed yn anos i'r unigolion a'r busnesau a gafodd eu dal gan y cyfyngiadau hyn yw dysgu bod Llywodraeth Lafur Cymru yn dal i eistedd ar gronfa o arian parod, arian parod sydd i fod yno i gefnogi ein busnesau lleol a'r diwydiannau cysylltiedig sydd wedi cael eu taro gan y cyfyngiadau hyn. O'r gronfa gwerth £500 miliwn, £120 miliwn yn unig sydd wedi'i ddarparu i fusnesau. Mae'r ffigur hwn yn annigonol iawn, o ystyried bod Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno cyfyngiadau ar adeg pan fo'r busnesau hyn yn brysur fel arfer. Dros gyfnod y Nadolig a'r flwyddyn newydd, aeth miliynau o bunnoedd allan o Gymru, gydag unigolion yn teithio i Loegr i fwynhau dathliadau'r Nadolig a'r flwyddyn newydd, i gyd ar adeg pan oedd rhai busnesau yng Nghymru, megis clybiau nos, ar gau ac eraill dan gyfyngiadau llym. Cyflwynwyd y cyfyngiadau hyn gan ddarogan gwae, a'r cyfan y maent wedi'i wneud yw darogan gwae i economi ein gwlad. Mae'n bryd dysgu byw gyda COVID yn awr, fel y mae Llywodraeth y DU wedi'i nodi heddiw, wrth inni ddechrau dychwelyd i normalrwydd. A gobeithio y bydd y Gweinidog yn nodi'n eglur beth fydd llwybr Llywodraeth Cymru yn ôl i fel oedd hi cyn y pandemig. Oherwydd llwyddiant cyflwyno'r pigiad atgyfnerthu, mae 90 y cant yn llai o gleifion wedi cael eu derbyn i ysbytai'r DU. Yng Nghymru, mae dwy ran o dair o bobl wedi cael pigiad atgyfnerthu, sy'n dangos, oherwydd ymdrechion diflino staff y GIG, meddygon teulu a fferyllwyr a pharodrwydd y cyhoedd, y dylai Cymru allu cefnu ar gyfyngiadau bellach, ac nid yw ond yn iawn inni ganmol Llywodraeth Cymru ar y modd y cyflwynwyd y pigiadau atgyfnerthu. Mae COVID wedi dwyn llawer o fywydau ac rwy'n cydymdeimlo â'r holl bobl sydd wedi colli anwyliaid a ffrindiau. Rhaid inni ddysgu o gamgymeriadau'r pandemig. Rhaid inni gael ymchwiliad COVID penodol yng Nghymru a chredaf y dylai Llywodraeth y DU newid ei safbwynt yma ac annog Cymru a Phrif Weinidog Cymru i gynnal ein hymchwiliad cyhoeddus ein hunain yma yng Nghymru. Gobeithio ein bod bellach yn cefnu ar COVID. Rydym wedi gwneud yr aberth i gadw'r cyhoedd yn ddiogel, ond mae'n rhaid inni roi gobaith i bobl yn awr. Rhaid i'r wasg roi'r gorau i godi bwganod ac mae'n rhaid i bob Llywodraeth ddechrau'r broses o lywodraethu'r wlad a mynd i'r afael â materion heblaw COVID. Mae gennym ddyletswydd i roi eu rhyddid yn ôl i bobl, a rhoi gobaith yn ôl i bobl, ledled Cymru ac ar draws y wlad. Hoffwn annog pob Aelod i gefnogi ein cynnig y prynhawn yma. Diolch, Ddirprwy Lywydd.