English: Thank you, Presiding Officer. I thank comrades for their contributions. Jenny Rathbone has been a champion of this proposal for many months, and she continues to be so. I'm very grateful for the opportunity to have some conversations with her regarding this very issue. The Welsh Government has consistently demonstrated its commitment to a fair deal for private sector tenants, most recently introducing the Renting Homes (Wales) Act 2016 and the introduction, indeed, of Rent Smart Wales. Llywydd, we are cracking down on rogue agents and landlords and are working to raise standards in the sector. This debate is not about who cares about the interests of tenants more. It's about one particular proposal, the effectiveness of which has yet to be proved. The First Minister has already given his assurance that we are actively considering a ban on letting fees to tenants and this issue, and I'm happy to confirm that today. Just before I continue, it is worth noting Sian Gwenllian's contribution today, which perhaps needed some more meat on the bone around the detail there. I'm very keen to acknowledge that Members across all parties are in this space of considering this proposal, but the Member would be wrong to think that the Conservatives in any way supported the renting homes Bill. In fact, they actively sought to derail it. They've suddenly seen the light about letting agent fees; actually, they voted against the legislation that we introduced here in this Chamber. The other point of fact that the Member may wish to consider is that I think she suggested that we had shared legal advice with Labour backbenchers. That wasn't ever said, and is not true either. If the Member didn't suggest that, I apologise, but from her wording, that is what I took from her contribution. But if that's the case, then I acknowledge that, too. In terms of the proposals I believe we all share about some of the practices of letting agents, Rent Smart Wales will improve the way they're run, their businesses, with sanctions if they fail to do so. Legislation brought in via the Consumer Protection Act 1987 means agents have to publish their fees upfront, but I am also conscious of the Shelter survey that went on, and we have to look at this more carefully in terms of what the legislation says. The motion refers, quite rightly, to concerns about the impact that agent fees can have on tenants and proposes further legislation. I understand the thinking behind the motion, but there are two fundamental flaws that you must think through before we legislate. Firstly, it appears to suggest we consider the impact and then move directly and very rapidly to that legislation without further consideration. What is needed right now is a very detailed and careful consideration of experience elsewhere - Scotland, for example - and the policy objectives of the legislation solution that has been put forward. Similarly, we need to look very closely at what is being proposed for England and the evidence base that underpins that also. Secondly, the motion suggests that costs must not be passed on to tenants via rent increases. There is a separate discussion to be had about the desirability of comprehensive rent controls, but this goes way beyond the question of banning agents' fees to tenants. So, again, it's a complex point that you raise within the same debate, which I think, actually, may have been better discussed on a separate occasion. But it is something that we are considering as a whole, as the motion suggests. The proposal to prevent agents from increasing their fees to landlords would require a system of Government-determined limits on agents' fees, and the letting agents are businesses. Together they employ thousands of people in communities throughout Wales, but we must make sure, with legislation, that we control that properly. For these reasons, I can't support the motion today. The flaws in the UKIP proposals demonstrate the need for full consideration of the evidence and consultation before we move to legislation. Similarly, I'm unable to support the first of Plaid Cymru's amendments, which suggests we should have acted without evidence or full consideration. I would be surprised if the Member, and the party, really considered that to be their position. We are always prepared to reflect on what's in place and take further action where the evidence shows that there is more that can be done. Evidence is now emerging from Scotland, and this is the time to determine what we should do here, in Wales. Our approach is set out in this Government amendment. We need to look very carefully at the evidence presented. Scotland first introduced legislation banning agents' fees in 1984. They reinforced that in 2012, and whilst the evidence from the Shelter research suggests there has been little impact on rental levels, other anecdotal evidence suggests that rents have gone up, and there are even greater stories of agents who are still charging tenants. We must look through that to see if there's a solution for us here in Wales. But I'm happy to move our amendment today.
Welsh: Diolch i chi, Lywydd. Diolch i'r cymrodyr am eu cyfraniadau. Mae Jenny Rathbone wedi bod yn hyrwyddo'r cynnig hwn ers misoedd lawer, ac mae hi'n parhau i wneud. Rwy'n ddiolchgar iawn am y cyfle i gael trafodaethau gyda hi ynglŷn â'r union fater hwn. Mae Llywodraeth Cymru wedi dangos ei hymrwymiad cyson i fargen deg i denantiaid y sector preifat, gan gyflwyno Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 yn fwyaf diweddar a chyflwyno Rhentu Doeth Cymru, yn wir. Lywydd, rydym yn mynd ar ôl asiantaethau a landlordiaid diegwyddor ac yn gweithio i godi safonau yn y sector. Nid yw'r ddadl hon yn ymwneud â phwy sy'n malio fwyaf am fuddiannau tenantiaid. Mae'n ymwneud ag un cynnig penodol, ac mae ei effeithiolrwydd eto i'w brofi. Mae'r Prif Weinidog eisoes wedi rhoi ei sicrwydd ein bod yn mynd ati i ystyried gwaharddiad ar ffioedd gosod i denantiaid a'r mater hwn, ac rwy'n hapus i gadarnhau hynny heddiw. Cyn i mi barhau, mae'n werth nodi cyfraniad Sian Gwenllian heddiw, a oedd angen ychydig mwy o gig ar yr asgwrn o ran y manylion o bosibl. Rwy'n awyddus iawn i gydnabod bod Aelodau o bob plaid ar y cam hwn o ystyried y cynnig, ond byddai'r Aelod yn anghywir i feddwl bod y Ceidwadwyr mewn unrhyw ffordd wedi cefnogi'r Bil rhentu cartrefi. Yn wir, aethant ati i geisio'i atal. Maent wedi gweld y goleuni ynglŷn â ffioedd asiantaethau gosod tai; mewn gwirionedd, pleidleisiasant yn erbyn y ddeddfwriaeth a gyflwynwyd gennym yma yn y Siambr hon. Y ffaith arall y bydd yr Aelod yn dymuno'i hystyried o bosibl yw fy mod yn meddwl ei bod wedi awgrymu ein bod wedi rhannu cyngor cyfreithiol gyda meinciau cefn Llafur. Ni ddywedwyd hynny erioed, ac nid yw'n wir chwaith. Os nad oedd yr Aelod yn awgrymu hynny, rwy'n ymddiheuro, ond o'i geiriad, dyna a ddeallais o'i chyfraniad. Ond os yw hynny'n wir, yna rwy'n cydnabod hynny hefyd. O ran y cynigion y credaf ein bod i gyd yn eu rhannu am rai o arferion asiantaethau gosod tai, bydd Rhentu Doeth Cymru yn gwella'r ffordd y cânt eu rhedeg, eu busnesau, gyda sancsiynau os nad ydynt yn gwneud hynny. Mae deddfwriaeth a gyflwynwyd drwy Ddeddf Diogelu Defnyddwyr 1987 yn golygu bod yn rhaid i asiantaethau gyhoeddi eu ffioedd ymlaen llaw, ond rwy'n ymwybodol o arolwg Shelter a gynhaliwyd hefyd, ac mae'n rhaid i ni edrych ar hyn yn fwy gofalus o ran yr hyn y mae'r ddeddfwriaeth yn ei ddweud. Mae'r cynnig yn cyfeirio, yn gwbl briodol, at bryderon ynghylch yr effaith y gall ffioedd asiantaethau ei chael ar denantiaid ac mae'n argymell rhagor o ddeddfwriaeth. Rwy'n deall y meddylfryd sy'n sail i'r cynnig, ond mae yna ddau ddiffyg sylfaenol y mae'n rhaid i chi feddwl drwyddynt cyn i ni ddeddfu. Yn gyntaf, mae'n ymddangos ei fod yn awgrymu ein bod yn ystyried yr effaith ac yna'n symud ymlaen yn uniongyrchol ac yn gyflym iawn at y ddeddfwriaeth honno heb ystyriaeth bellach. Yr hyn sydd ei angen ar hyn o bryd yw ystyriaeth fanwl a gofalus iawn o brofiad mewn mannau eraill - yr Alban, er enghraifft - ac amcanion polisi yr ateb deddfwriaethol a gyflwynwyd. Yn yr un modd, mae angen i ni edrych yn ofalus iawn ar yr hyn sy'n cael ei gynnig ar gyfer Lloegr a'r sylfaen dystiolaeth sy'n sail i hynny hefyd. Yn ail, mae'r cynnig yn awgrymu na ddylid trosglwyddo costau i denantiaid drwy godi rhent. Ceir trafodaeth ar wahân am ddichonoldeb rheolaethau rhent cynhwysfawr, ond mae hyn yn mynd ymhell y tu hwnt i'r cwestiwn o wahardd ffioedd asiantaethau i denantiaid. Felly, unwaith eto, rydych yn codi pwynt cymhleth yn yr un ddadl y credaf mewn gwirionedd y byddai wedi cael ei drafod yn well, efallai, ar achlysur ar wahân. Ond mae'n rhywbeth rydym yn ei ystyried yn ei gyfanrwydd, fel y mae'r cynnig yn awgrymu. Byddai'r argymhelliad i rwystro asiantaethau rhag cynyddu eu ffioedd i landlordiaid yn galw am system o derfynau wedi'u pennu gan y Llywodraeth ar ffioedd asiantaethau, ac mae'r asiantaethau gosod yn fusnesau. Gyda'i gilydd maent yn cyflogi miloedd o bobl mewn cymunedau ledled Cymru, ond rhaid i ni wneud yn siŵr, gyda deddfwriaeth, ein bod yn rheoli hynny'n iawn. Am y rhesymau hyn, ni allaf gefnogi'r cynnig heddiw. Mae'r diffygion yng nghynigion UKIP yn dangos yr angen i ystyried y dystiolaeth a'r ymgynghoriad yn llawn cyn i ni symud at ddeddfwriaeth. Yn yr un modd, nid wyf yn gallu cefnogi gwelliant cyntaf Plaid Cymru, sy'n awgrymu y dylem fod wedi gweithredu heb dystiolaeth neu ystyriaeth lawn. Buaswn yn synnu os yw'r Aelod, a'r blaid, yn ystyried mai dyna yw eu safbwynt o ddifrif. Rydym bob amser yn barod i fyfyrio ar yr hyn sydd ar waith a chymryd camau pellach os yw'r dystiolaeth yn dangos bod mwy y gellir ei wneud. Mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg yn awr o'r Alban, a dyma'r amser i benderfynu beth y dylem ei wneud yma yng Nghymru. Mae ein dull o weithredu wedi'i nodi yng ngwelliant y Llywodraeth. Mae angen i ni edrych yn ofalus iawn ar y dystiolaeth a gyflwynwyd. Cyflwynodd yr Alban ddeddfwriaeth yn gwahardd ffioedd asiantaethau gosod tai yn gyntaf yn 1984. Atgyfnerthwyd honno ganddi yn 2012, ac er bod y dystiolaeth o ymchwil Shelter yn awgrymu mai prin fu'r effaith ar lefelau rhent, mae tystiolaeth anecdotaidd arall yn awgrymu bod rhenti wedi codi, a cheir mwy fyth o straeon am asiantaethau sy'n dal i godi tâl ar denantiaid. Mae'n rhaid i ni edrych drwy hynny i weld a oes ateb i ni yma yng Nghymru. Ond rwy'n hapus i gynnig ein gwelliant heddiw.