techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Commissioner - sorry, Llywydd - a healthy democracy means engaged and informed citizens and I've been raising the issue of political and democratic education in schools for some time, but we've also got a democratic information deficit amongst adults. In both 2016 and 2017, major surveys have suggested that just over a third of Welsh voters do not know that health is a devolved issue, believing instead that the Welsh NHS is run by the Conservative Government in Westminster. For education, the percentage of respondents not knowing that education is devolved is even higher again. All available evidence suggests that an information deficit that is as unusually high as it is in Wales can affect the outcome of elections and referenda - it's serious stuff. Will the Assembly Commission work either with the Welsh Government or on its own to take steps to improve political education, information and awareness in Wales, and do you accept that what's happened to date is inadequate?
Welsh: Comisiynydd - mae'n ddrwg gennyf, Llywydd - mae democratiaeth iach yn golygu dinasyddion gwybodus sy'n cymryd rhan ac rwyf wedi bod yn codi mater addysg wleidyddol a democrataidd mewn ysgolion ers peth amser, ond mae gennym ddiffyg gwybodaeth ddemocrataidd ymhlith oedolion hefyd. Yn 2016 a 2017, mae arolygon cynhwysfawr wedi awgrymu nad yw dros draean o bleidleiswyr Cymru yn gwybod bod iechyd yn fater wedi'i ddatganoli, ac yn credu bod y GIG yng Nghymru yn cael ei redeg gan y Llywodraeth Geidwadol yn San Steffan. O ran addysg, mae canran yr ymatebwyr nad ydynt yn ymwybodol fod addysg wedi'i datganoli yn uwch byth. Mae'r holl dystiolaeth sydd ar gael yn awgrymu y gall diffyg gwybodaeth ar lefelau mor anarferol o uchel â'r hyn ydynt yng Nghymru effeithio ar ganlyniadau etholiadau a refferenda - mae'n fater difrifol. A wnaiff Comisiwn y Cynulliad weithio naill ai gyda Llywodraeth Cymru neu ar ei ben ei hun i roi camau ar waith i wella addysg, gwybodaeth ac ymwybyddiaeth wleidyddol yng Nghymru, ac a ydych yn derbyn bod yr hyn sydd wedi digwydd hyd yma yn annigonol?
English: Well, the surveys that you've alluded to are disappointing in the level of knowledge that the people of Wales have as to where responsibility lies for decision making on devolved areas and non-devolved areas of competence. We know that, as an Assembly, coverage of our work here is limited in how it gets to the people of Wales through traditional media and press sources. That's why the Commission established the digital taskforce that provided us with recommendations on how we can improve the communication directly with the people of Wales, especially through new media sources. So, the Commission will be looking at how we put those recommendations from the digital taskforce into action. But it is the responsibility of all of us here, as AMs, or MPs elsewhere, to be clear with our own constituents where the responsibility lies for devolved and non-devolved areas of work when we do our constituency work, but also when we do the electioneering that appears on the horizon every now and again.
Welsh: Wel, mae'r arolygon y cyfeirioch atynt yn siomedig o ran lefel y wybodaeth sydd gan bobl Cymru ynglŷn â phwy sy'n gyfrifol am wneud penderfyniadau ar feysydd cymhwysedd sydd wedi'u datganoli a heb eu datganoli. Gwyddom, fel Cynulliad, fod y sylw a roddir i'n gwaith yma yn gyfyngedig o ran sut y mae'n cyrraedd pobl Cymru drwy ffynonellau traddodiadol y cyfryngau a'r wasg. Dyna pam y sefydlodd y Comisiwn y tasglu digidol, a roddodd argymhellion i ni ynglŷn â sut y gallwn wella cyfathrebu uniongyrchol â phobl Cymru, yn enwedig trwy ffynonellau cyfryngau newydd. Felly, bydd y Comisiwn yn edrych ar sut rydym yn rhoi'r argymhellion hynny gan y tasglu digidol ar waith. Ond mae'n gyfrifoldeb i bawb ohonom yma, fel Aelodau Cynulliad, neu Aelodau Seneddol mewn man arall, i ddweud yn glir wrth ein hetholwyr pwy sy'n gyfrifol am feysydd gwaith sydd wedi'u datganoli a heb eu datganoli wrth wneud ein gwaith etholaethol, ond hefyd pan fyddwn yn gwneud y gwaith etholiadol sy'n ymddangos ar y gorwel o bryd i'w gilydd.
English: A visit to the Senedd can also be a valuable part of political education, yet a visit from a deaf constituent of mine a few weeks ago showed me that we still must strive to improve the experience of visiting here for those who are deaf. Unfortunately, although all efforts were made to get a British Sign Language interpreter here, nobody was available. I was grateful to staff in the Commission for helping with showing my constituent around, but whilst my constituent was watching First Minister's questions, they discovered that there were no subtitles available on the screens in the public gallery. Can we arrange for subtitles to be displayed in the public gallery to ensure that we continue to lead the way in an accessible legislature?
Welsh: Gall ymweliad â'r Senedd hefyd fod yn rhan werthfawr o addysg wleidyddol, ac eto dangosodd ymweliad gan un o fy etholwyr sy'n fyddar rai wythnosau'n ôl fod yn rhaid inni ymdrechu o hyd i wella'r profiad o ymweld â'r lle hwn ar gyfer pobl fyddar. Yn anffodus, er y gwnaed pob ymdrech i sicrhau bod dehonglwr Iaith Arwyddion Prydain yma, nid oedd unrhyw un ar gael. Roeddwn yn ddiolchgar i staff y Comisiwn am eu cymorth yn tywys fy etholwr, ond pan oedd fy etholwr yn gwylio'r cwestiynau i'r Prif Weinidog, gwelsant nad oedd is-deitlau ar gael ar y sgriniau yn yr oriel gyhoeddus. A gawn ni sicrhau bod is-deitlau'n cael eu dangos yn yr oriel gyhoeddus i wneud yn siŵr ein bod yn parhau i arwain y ffordd mewn deddfwrfa hygyrch?
English: I'm very sorry to hear of your constituent's experience here. We want what we do here to be available and accessible to everybody in Wales. I'll need to look into the issue that you've raised, but what we can do and should do on this we will strive to do as a Commission.
Welsh: Mae'n ddrwg gennyf glywed am brofiad eich etholwr yma. Rydym yn awyddus i'r hyn a wnawn yma fod ar gael ac yn hygyrch i bawb yng Nghymru. Bydd angen i mi edrych ar y mater a nodwch, ond fel Comisiwn, byddwn yn gwneud yr hyn y gallwn ei wneud ac y dylem ei wneud mewn perthynas â hyn.
English: Llywydd, just one specific point I want to mention on that. The education starts here with young people coming in and schools coming in and the Commission does a fantastic job of encouraging schools to come to the Assembly to look at it. I had a school visit this morning from Awel y Môr; they brought 90 pupils - two busloads - and I had to book two slots for it. Because they'd booked two one-hour slots, they were informed that they couldn't actually get support, because the booking for support is a two-hour slot, not two one-hour slots. Will you have a look at this so that we can support schools to come here, even if it's only for one-hour slots, to get an understanding of what we're doing here, and get the news for citizenship?
Welsh: Llywydd, hoffwn grybwyll un pwynt penodol o ran hynny. Mae'r addysg yn dechrau yma gyda phobl ifanc ac ysgolion yn dod i ymweld ac mae'r Comisiwn yn gwneud gwaith gwych yn annog ysgolion i ddod i'r Cynulliad i'w weld. Cefais ymweliad y bore yma gan ysgol Awel y Môr; daethant â 90 o ddisgyblion - dau fws llawn - a bu'n rhaid i mi archebu dau slot ar eu cyfer. Gan eu bod wedi archebu dau slot awr o hyd, cawsant wybod na allent gael cymorth, gan fod y cymorth yn cael ei ddarparu mewn slot dwy awr, yn hytrach na dau slot awr o hyd. A wnewch chi edrych ar hyn fel y gallwn gynorthwyo ysgolion i ddod yma, hyd yn oed os yw hynny ond am slotiau un awr yn unig, fel y gallant ddod i ddeall beth a wnawn yma, a chael y newyddion ar gyfer dinasyddiaeth?
English: Yes, I'll definitely look into that. I think it's wonderful that 90 young people from your constituency wanted to come here to see democracy in action. And I don't want anything that we do, in the rules that we have, to make that more difficult for young people, from all over Wales, to come and access our work here.
Welsh: Byddaf yn sicr yn edrych ar hynny. Credaf ei bod yn wych fod 90 o bobl ifanc o'ch etholaeth eisiau dod yma i weld democratiaeth ar waith. Ac nid wyf am i unrhyw beth a wnawn, yn y rheolau sydd gennym, ei gwneud yn anos i bobl ifanc, o bob rhan o Gymru, ddod i weld ein gwaith yma.
English: Security is a high priority for the commission. We invest in a range of security measures on the basis of professional advice and the changing nature of the security threat.
Welsh: Mae diogelwch yn flaenoriaeth uchel i'r comisiwn. Rydym yn buddsoddi mewn ystod o fesurau diogelwch ar sail cyngor proffesiynol a natur newidiol y bygythiad diogelwch.
English: Thank you for that response. As we looked at the Commission's draft budget, it became apparent that many of the policing security costs are paid through an agreement between the Commission and South Wales Police. Given that policing is non-devolved, and given that we are a legislature within the UK system and that we are not an independent parliament, and given that a number of the challenges that we face emerge from international terrorism - attacks and threats of that kind - is it the Commission's intention to discuss with the UK Government, and the Home Office specifically, to consider whether or not they should shoulder some of the burden for keeping this Parliament safe for staff, Members and visitors?
Welsh: Diolch am yr ateb. Wrth i ni edrych ar gyllideb ddrafft Comisiwn y Cynulliad, fe ddaeth yn amlwg bod llawer o gostau diogelwch heddlu yn cael eu talu drwy gytundeb rhwng y Comisiwn a Heddlu De Cymru. O gofio nad yw'r heddlu wedi ei ddatganoli, ac o gofio ein bod ni'n ddeddfwrfa sydd y tu fewn i'r gyfundrefn Brydeinig ar hyn o bryd ac nad senedd gwlad annibynnol mo Senedd Cymru, ac o gofio bod nifer o heriau rydym yn eu hwynebu yn deillio o derfysgaeth ryngwladol - ymosodiadau a bygythiadau o'r math yna - a ydy hi'n fwriad gan y comisiwn i drafod gyda Llywodraeth San Steffan, a'r Swyddfa Gartref yn benodol, i weld oni ddylen nhw hefyd ysgwyddo rhan o'r baich am gadw'r lle yma, y Senedd hon, yn lle diogel i staff, Aelodau ac ymwelwyr?
English: The priority, of course, is to ensure what you've outlined, namely the safety of the public and the safety of a democracy at work here, and that is true whether policing is devolved or not. The practice, of course, and what happens is that we shoulder the financial responsibility with South Wales Police of providing that security for us. That is a common policy. The House of Commons do exactly the same, as do the Scottish Parliament, and they fund the additional requirements of such parliaments. I accept the point that you raised in the Finance Committee, which is that policing is non-devolved, and possibly we need to look at this in a different way from the point of view of this Commission and this Parliament. But, currently, the position is that we see that as our responsibility, and that is the position that we accept at present.
Welsh: Wel, y flaenoriaeth, wrth gwrs, yw sicrhau yr hyn yr ydych chi wedi ei amlinellu, sef diogelwch y cyhoedd a diogelwch y ddemocratiaeth sydd ar waith yma. Mae hynny'n wir pa un ai ydy heddlua wedi ei ddatganoli ai peidio. Yr arferiad, wrth gwrs, a'r hyn sy'n digwydd yw ein bod ni yn ysgwyddo y cyfrifoldeb ariannol o ariannu Heddlu De Cymru i ddarparu'r gwasanaeth yna i ni. Mae hynny, mae'n wir, yn bolisi cyffredin. Mae Tŷ'r Cyffredin yn gwneud yr un fath, a Senedd yr Alban hefyd yn gwneud yr un fath, ac yn ariannu'n ychwanegol y gofynion ychwanegol sydd gan senedd-dai o'r math yma. Rwy'n derbyn y pwynt rydych chi wedi ei godi yn y Pwyllgor Cyllid, sef nad yw heddlua wedi ei ddatganoli, ac o bosibl bod angen edrych yn wahanol o safbwynt y Comisiwn yma a'r Senedd yma. Ond, ar hyn o bryd, y sefyllfa yw ein bod ni yn gweld hynny yn gyfrifoldeb arnom ni, a dyna'r sefyllfa yr ydym ni'n ei derbyn ar hyn o bryd.
English: Item 3, then, is topical questions. And the first topical question is to the Cabinet Secretary for Communities and Children, and Mark Isherwood.
Welsh: Eitem 3, felly, yw'r cwestiynau amserol. Ac mae'r cwestiwn amserol cyntaf i Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, a Mark Isherwood.
English: Will the Cabinet Secretary make a statement on the Targeted Regeneration Investment Programme, following its launch on 20 October 2017? (TAQ0056)
Welsh: A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddatganiad am y Rhaglen Targedu Buddsoddiad Adfywio, yn dilyn ei lansiad ar 20 Hydref 2017? (TAQ0056)
English: Last Friday, Llywydd, I announced a new targeted regeneration investment programme for Wales. The aim of the programme is to support projects that promote economic development, with activities focused at individuals and areas most in need, whilst serving the aims of wider sustainable development.
Welsh: Ddydd Gwener diwethaf, Llywydd, cyhoeddais raglen targedu buddsoddiad adfywio newydd i Gymru. Nod y rhaglen yw cefnogi prosiectau sy'n hyrwyddo datblygiad economaidd, gyda gweithgareddau sy'n canolbwyntio ar yr unigolion a'r ardaloedd sydd â'r angen mwyaf, gan gyflawni amcanion datblygu cynaliadwy ehangach.
English: Well, as your written statement said, regeneration investment has a crucial part to play in driving prosperity and building resilient communities, and there's no disagreement there. It also says that you're inviting bids from local authorities, along with partner organisations. How will you ensure that the programmes that are delivered through this do things with people rather than to or for them, where we now have years of hard evidence showing what works and what doesn't, and that those schemes that are simply delivered top down don't have long-term sustainable benefits, whereas those schemes that break down the barrier between service providers and service users - and I've given you many examples over the last many months - actually have quantifiable, measurable and evidenced improvements?
Welsh: Wel, fel y dywedodd eich datganiad ysgrifenedig, mae gan fuddsoddiad adfywio ran allweddol i'w chwarae yn hybu ffyniant ac adeiladu cymunedau cryf, ac nid oes unrhyw un yn anghytuno â hynny. Mae hefyd yn dweud eich bod yn gwahodd ceisiadau gan awdurdodau lleol, ynghyd â sefydliadau partner. Sut y byddwch yn sicrhau bod y rhaglenni a ddarperir drwy hyn yn gwneud pethau gyda phobl yn hytrach nag iddynt, neu ar eu rhan, lle y mae gennym flynyddoedd o dystiolaeth gadarn bellach sy'n dangos yr hyn sy'n gweithio a'r hyn nad yw'n gweithio, ac nad yw'r cynlluniau a ddarperir o'r brig i lawr yn arwain at fanteision hirdymor cynaliadwy, tra bo'r cynlluniau sy'n cael gwared ar y rhwystr rhwng darparwyr gwasanaethau a defnyddwyr gwasanaethau - ac rwyf wedi rhoi sawl enghraifft i chi dros y misoedd diwethaf - yn dangos gwelliannau mesuradwy ac amlwg?
English: The guidance issued to local authorities and partners is very clear about the working together of the principles developed under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. The issue of partnership agencies working alongside local authorities is one that will gain support by the team who will be assessing the bids that come in through the programme. They will gain more points for working with partner agencies as opposed to working in isolation.
Welsh: Mae'r canllawiau a ddarparwyd i awdurdodau lleol a phartneriaid yn glir iawn ynglŷn â'r modd y mae'r egwyddorion a ddatblygwyd o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn gweithio gyda'i gilydd. Bydd mater asiantaethau partneriaeth yn gweithio ochr yn ochr ag awdurdodau lleol yn cael cefnogaeth gan y tîm a fydd yn asesu'r ceisiadau a gyflwynir drwy'r rhaglen. Byddant yn ennill mwy o bwyntiau am weithio gydag asiantaethau partner yn hytrach na gweithio ar eu liwt eu hunain.
English: Thank you very much. And the second topical question is for the Minister for Lifelong Learning and Welsh Language. Darren Millar.
Welsh: Diolch yn fawr. Ac mae'r ail gwestiwn amserol i Weinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes. Darren Millar.
English: Will the Cabinet Secretary respond to data which shows that Welsh students accounted for just 2 per cent of last year's Oxbridge intake? (TAQ0057)
Welsh: A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ymateb i ddata sy'n dangos bod myfyrwyr o Gymru yn cyfrif am 2 y cant yn unig o'r myfyrwyr a dderbyniwyd i Rydychen a Chaergrawnt y llynedd? (TAQ0057)
English: Welsh students deserve equitable access based on merit to places at Oxbridge. While the Seren network in Wales is helping to equip and prepare our academically brightest young people for top universities, such as Oxford and Cambridge, those universities must now show that they are challenging the biases in their own admission processes.
Welsh: Mae myfyrwyr o Gymru yn haeddu mynediad teg ar sail teilyngdod at leoedd yn Rhydychen a Chaergrawnt. Er bod rhwydwaith Seren yng Nghymru yn helpu i arfogi a pharatoi ein pobl ifanc mwyaf disglair yn academaidd ar gyfer y prifysgolion gorau, megis Rhydychen a Chaergrawnt, mae'n rhaid i'r prifysgolion hynny ddangos bellach eu bod yn herio'r rhagfarnau yn eu prosesau derbyn eu hunain.
English: Given that question, I would say, based on your homework, Darren, I don't think you'd get close to getting into any one of these universities. I think you need to understand both the context of what is happening here and also what the Welsh Government is doing. And you need to look not just at a few figures, but you need to read the rest of the page, and then turn the page and understand the whole picture, and you're not doing that. Let me say this: it is absolutely the case that both Oxford and Cambridge are working well with the Seren network, and I pay tribute to both of those universities for the work they've done with the Seren network over the last few years. I particularly welcome the work of Jesus College Oxford, who took a group of Welsh students to - [Interruption.] If you don't want me to answer the question, I'll sit down.
Welsh: O ystyried y cwestiwn hwnnw, buaswn yn dweud, ar sail ar eich gwaith cartref, Darren, nid wyf yn credu y buasech yn dod yn agos at gael eich derbyn i unrhyw un o'r prifysgolion hyn. Credaf fod angen i chi ddeall cyd-destun yr hyn sy'n digwydd yma yn ogystal â'r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud. Ac mae angen i chi edrych nid yn unig ar rai ffigurau, ond mae angen i chi ddarllen gweddill y dudalen, wedyn troi'r dudalen a deall y darlun llawn, ac nid ydych yn gwneud hynny. Gadewch i mi ddweud hyn: mae'n berffaith wir fod Rhydychen a Chaergrawnt yn gweithio'n dda gyda rhwydwaith Seren, ac rwy'n talu teyrnged i'r prifysgolion hynny am y gwaith y maent wedi ei wneud gyda rhwydwaith Seren dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf. Yn benodol, rwy'n croesawu gwaith Coleg yr Iesu Rhydychen, a aeth â grŵp o fyfyrwyr o Gymru i - [Torri ar draws.] Os nad ydych am i mi ateb y cwestiwn, fe eisteddaf.
English: I'll say this to the Member: Jesus College Oxford took a group of Welsh students to Oxford in the summer, to a summer school, and spent considerable time talking with them. Over 2,000 people are now a part of the Seren network and are benefiting from all the advantages that that has given to them. It enables them to understand the processes needed to apply for and to gain a place in one of these colleges. And let me say this as well: both Oxford and Cambridge are participating well in that, and none of the issues that have been raised by the Member this afternoon have been raised by those universities in terms of their engagement. However, there is a context to this. It is clear that if you are white, if you are middle-class, if you are privately educated and from the south-east of England, then you have a better opportunity to study at these universities. And that is unfair and it is wrong. It is due to the biases in admission and processes within the system, and that needs to change. It is no accident, Deputy Presiding Officer, that, in 2015, 10 Oxford colleges did not admit a single British black student - not one - whereas in Harvard over half their intake today is non-white.
Welsh: Fe ddywedaf hyn wrth yr Aelod: aeth Coleg yr Iesu Rhydychen â grŵp o fyfyrwyr o Gymru i Rydychen dros yr haf, i ysgol haf, a threuliwyd cryn dipyn o amser yn siarad â hwy. Mae dros 2,000 o bobl bellach yn rhan o rwydwaith Seren ac yn elwa ar yr holl fanteision y mae hynny wedi ei roi iddynt. Mae'n eu galluogi i ddeall y prosesau angenrheidiol ar gyfer gwneud cais am le a chael lle yn un o'r colegau hyn. A gadewch i mi ddweud hyn hefyd: mae Rhydychen a Chaergrawnt yn cymryd rhan weithredol yn hynny, ac nid oes unrhyw un o'r materion a godwyd gan yr Aelod y prynhawn yma wedi cael eu codi gan y prifysgolion hynny o ran eu cyfranogiad. Fodd bynnag, mae yna gyd-destun i hyn. Mae'n amlwg, os ydych yn wyn, os ydych yn ddosbarth canol, os ydych wedi cael eich addysgu'n breifat ac o dde-ddwyrain Lloegr, fod gennych well cyfle i astudio yn y prifysgolion hyn. Ac mae hynny'n annheg ac yn anghywir. Mae'n deillio o'r rhagfarnau sydd ynghlwm wrth dderbyn a phrosesau o fewn y system, ac mae'n rhaid i hynny newid. Nid damwain, Dirprwy Lywydd, yw bod 10 o golegau yn Rhydychen, yn 2015, heb dderbyn unrhyw fyfyriwr Prydeinig du - dim un - ond yn Harvard mae dros hanner y myfyrwyr sy'n cael eu derbyn heddiw o gefndir heb fod yn wyn.
English: Darren Millar's main question is quite timely for me. I have a constituent who is in the sixth form. He is 18 years old and his dream is to go to Oxford and all he wants to do is sit the admissions test. Not only is his conceptual knowledge excellent, he also predicted Trump, he predicted Brexit, he predicted the Corbyn surge and he can give detailed demographic explanations for why these things happened. Sadly, due to an administrative mix-up, he is being denied the chance to take the test. When I rang Oxford, they told me that they have to treat everybody equitably, which I found utterly absurd, given that he is a state school student, and I think, in this case, they should relax the bureaucracy to allow him to study. So, will the Minister agree that Oxbridge colleges need to become more flexible and accommodating, particularly with state school students, in order to increase their intake of students like the constituent that I've mentioned today?
Welsh: Mae prif gwestiwn Darren Millar yn eithaf amserol i mi. Mae gennyf etholwr sydd yn y chweched dosbarth. Mae'n 18 oed, a'i freuddwyd yw mynd i Rydychen a'r cyfan y mae'n dymuno ei wneud yw sefyll y prawf derbyn. Nid yn unig y mae ei wybodaeth gysyniadol yn rhagorol, ond fe ragwelodd Trump, fe ragwelodd Brexit, fe ragwelodd yr ymchwydd ym mhoblogrwydd Corbyn a gall roi esboniadau demograffig manwl ynglŷn â pham y digwyddodd y pethau hyn. Yn anffodus, oherwydd dryswch gweinyddol, mae'n colli'r cyfle i sefyll y prawf. Pan ffoniais Rydychen, dywedwyd wrthyf fod yn rhaid iddynt drin pawb yn deg, ac roeddwn yn credu bod hynny'n hollol hurt, o ystyried ei fod yn fyfyriwr mewn ysgol wladol, a chredaf, yn yr achos hwn, y dylent lacio'r fiwrocratiaeth i ganiatáu iddo astudio. Felly, a yw'r Gweinidog yn cytuno â mi fod angen i golegau Rhydychen a Chaergrawnt fod yn fwy hyblyg a chymwynasgar, yn arbennig gyda myfyrwyr o ysgolion gwladol, er mwyn cynyddu niferoedd derbyn myfyrwyr fel yr etholwr y soniais amdano heddiw?