English: We'll be supporting the general principles of this Bill today, as in fact we have for several years now. Plaid Cymru, of course, tabled amendments to the renting homes Bill a few years ago that would have brought about a ban on letting agent fees. But these were, of course, voted down by the governing party, Labour, like so many other policies that they really should be backing. This time they said that it was on the grounds that more research needed to be done as to whether or not it was fair on the poorest people to be charged hundreds of pounds for credit checks that cost just a fraction of that. Shelter Cymru, of course, had done the research and Scotland had already banned letting agent fees. The Government subsequently changed their reasoning when the backbenchers queried it, instead shifting to the position that this wasn't a devolved matter and, therefore, there was nothing that could be done about it. But events overtook them. The Conservatives announced a ban on letting agent fees in England and there was a proposal to ban them in a motion here. How embarrassing for the Welsh Government. And now that the Tories have finally introduced the Tenant Fees Bill into Parliament this summer, the current Welsh Government has been forced to act and we have this Bill in front of us today. It's about time, and had action been taken earlier, then several thousands of people wouldn't have been out of pocket in the way that they have been. Research has consistently shown that tenants often face a bill of hundreds of pounds just for even attempting to move into a rented property, with no guarantee that they will move into that property in the end. The fees for things like credit checks can often be disproportionate to the work undertaken, a fact that the committee has demonstrated, and they act as a barrier to the market working properly. So, if, for example, a tenant finds that existing an landlord doesn't repair the property and they are stuck in poor accommodation, then they can be forced to face upfront costs of several hundred pounds for all the fees, advanced rent and other moving costs that will prevent the tenant exercising their consumer power and driving up standards. The committee, of course, has several recommendations that we support to improve the Bill in front of us, not least to ensure that the communication of the Bill and enforcement of it means that we don't have yet another piece of paper that just gets ignored. After all, don't we already have too many criminal offences that wealthy people seem to regard as trivial, like tax evasion, speeding, breaking Electoral Commission rules on spending et cetera? So, we have to really make sure that we aren't just adding another toothless piece of legislation to this list, and that's why we in Plaid Cymru expect it fully to be strengthened at the next stage.
Welsh: Byddwn yn cefnogi egwyddorion cyffredinol y Bil heddiw, fel yn wir yr ydym wedi ei wneud ers sawl blwyddyn bellach. Cyflwynodd Plaid Cymru, wrth gwrs, welliannau i'r Bil rhentu cartrefi ychydig flynyddoedd yn ôl a fyddai wedi dwyn gwaharddiad ar ffioedd asiantaethau gosod tai. Ond pleidleisiwyd yn erbyn y rhain, wrth gwrs, gan y blaid sy'n llywodraethu, Llafur, fel llawer o bolisïau eraill y dylent mewn gwirionedd fod yn eu cefnogi. Y tro hwn dywedasant ei fod ar y sail bod angen gwneud mwy o waith ymchwil ynghylch a oedd yn deg fod y bobl dlotaf yn gorfod talu cannoedd o bunnoedd am wiriadau credyd a oedd yn costio dim ond cyfran fach iawn o hynny. Roedd Shelter Cymru, wrth gwrs, wedi gwneud y gwaith ymchwil ac roedd yr Alban eisoes wedi gwahardd ffioedd asiantaethau gosod tai. Yna newidiodd y Llywodraeth ei rhesymau pan gafwyd amheuon gan Aelodau'r meinciau cefn, a symudwyd at y safbwynt nad oedd hwn yn fater wedi'i ddatganoli ac, felly, nad oedd unrhyw beth y gellid ei wneud am y peth. Ond aeth digwyddiadau'n drech na nhw. C yhoeddodd y Ceidwadwyr waharddiad ar osod ffioedd asiantaethau yn Lloegr, ac roedd cynnig i'w gwahardd wedi'i gynnig yma. Dyna embaras i Lywodraeth Cymru. A nawr bod y Torïaid o'r diwedd wedi cyflwyno Bil Ffioedd Tenantiaid i'r Senedd yn ystod yr haf, gorfodwyd Llywodraeth bresennol Cymru i weithredu ac mae'r Bil hwn ger ein bron heddiw. Mae'n hen bryd, a phe bai camau wedi'u cymryd yn gynharach, yna byddai miloedd o bobl heb fod ar eu colled fel y buont. Mae ymchwil wedi dangos yn gyson bod tenantiaid yn aml yn wynebu bil o gannoedd o bunnoedd am hyd yn oed geisio symud i eiddo ar rent, heb unrhyw sicrwydd y byddant yn symud i'r eiddo hwnnw yn y pen draw. Gall y ffioedd ar gyfer pethau fel gwiriadau credyd yn aml fod yn anghymesur i'r gwaith a wneir, ffaith a ddangoswyd gan y Pwyllgor, ac maent yn gweithredu fel rhwystr i'r farchnad rhag gweithio'n iawn. Felly, er enghraifft, os yw tenantiaid yn canfod nad yw eu landlord presennol yn atgyweirio'r eiddo ac maent yn gaeth i lety gwael, gellir eu gorfodi i wynebu costau ymlaen llaw o gannoedd o bunnoedd ar gyfer yr holl ffioedd, rhent ymlaen llaw a chostau symud eraill a fydd yn atal y tenant rhag arfer eu pŵer defnyddiwr a chodi safonau. Mae gan y Pwyllgor, wrth gwrs, nifer o argymhellion yr ydym yn eu cefnogi i wella'r Bil ger ein bron, nid lleiaf yw sicrhau bod cyfathrebu'r Bil a'i orfodi yn golygu nad oes gennym ddarn arall o bapur sydd yn cael ei anwybyddu. Wedi'r cyfan, onid oes gennym eisoes ormod o droseddau a ystyrir, mae'n ymddangos, gan bobl gyfoethog yn ddibwys, fel achosion o osgoi talu treth, goryrru, torri rheolau'r Comisiwn Etholiadol ar wariant ac ati? Felly, yn wir mae'n rhaid inni wneud yn siŵr nad ydym yn ychwanegu darn di-rym arall o ddeddfwriaeth at y rhestr hon, a dyna pam yr ydym ni ym Mhlaid Cymru yn llwyr ddisgwyl iddo gael ei gryfhau yn y cyfnod nesaf.