techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I agree with you, First Minister, and that's why it's such a shame that the opportunity was missed when the last Wales Bill was going through. There is one case that demonstrates to me in a very striking way why we must have control over our criminal justice system, and why that must happen soon. The case of Conner Marshall of Barry demonstrated huge failings in the probation system. He was brutally murdered by someone who was on probation and who was not being sufficiently supervised under the system that has been privatised since 2014. Conner's murderer missed eight probation appointments. Now, there is a clear link between privatisation of the probation service, the pursuit of profit and poor performance in supervision and monitoring. There has been no improvement in probation outcomes since privatisation began. Staff numbers are down 30 per cent and reoffending rates are up. First Minister, leaving Welsh probation services in the hands of Westminster has not worked. The case of Conner Marshall shows that the public is not safe under this system. Will you support Conner Marshall's family's call for an inquiry into the actions of Working Links in this case? And when Wales does gain responsibility for criminal justice policy, do you agree with me that probation services should be brought back under public control?
Welsh: Rwy'n cytuno â chi, Prif Weinidog, a dyna pam mae'n drueni bod y cyfle wedi'i golli pan roedd y Bil Cymru diwethaf yn cael ei gyflwyno. Ceir un achos sy'n dangos i mi mewn ffordd drawiadol iawn pam mae'n rhaid i ni gael rheolaeth dros ein system cyfiawnder troseddol, a pham mae'n rhaid i hynny ddigwydd yn fuan. Dangosodd achos Conner Marshall o'r Barri ddiffygion enfawr yn y system brawf. Fe'i llofruddiwyd yn greulon gan rywun a oedd allan ar brawf ac nad oedd yn cael ei oruchwylio'n ddigonol o dan y system a breifateiddiwyd ers 2014. Methodd llofrudd Conner â dod i wyth o apwyntiadau prawf. Nawr, mae cysylltiad eglur rhwng preifateiddio'r gwasanaeth prawf, mynd ar drywydd elw a pherfformiad gwael o ran goruchwylio a monitro. Ni fu unrhyw welliant i ganlyniadau prawf ers i breifateiddio ddechrau. Mae niferoedd staff wedi gostwng gan 30 y cant ac mae cyfraddau aildroseddu wedi cynyddu. Prif Weinidog, nid yw gadael gwasanaethau prawf Cymru yn nwylo San Steffan wedi gweithio. Mae achos Conner Marshall yn dangos nad yw'r cyhoedd yn ddiogel o dan y system hon. A wnewch chi gefnogi galwad teulu Conner Marshall am ymchwiliad i weithredoedd Working Links yn yr achos hwn? A phan fydd Cymru yn cael cyfrifoldeb dros bolisi cyfiawnder troseddol, a ydych chi'n cytuno â mi y dylid dod â gwasanaethau prawf yn ôl o dan reolaeth gyhoeddus?
English: I'm not familiar with the case, but I will look at it and write back. I think that's the proper way to deal with what the leader of Plaid Cymru has asked for. We are in agreement a lot this afternoon. I couldn't agree more with what she said. Why would you take a service that is designed to rehabilitate offenders and try and make a profit out of it? There is no sense in that, and I absolutely agree that - I say 'hopefully, when' and not 'if' - when we get control of the probation service, we can have a properly functioning, publicly run and accountable probation service in the future, not what we have now. Because clearly, to my mind, it's not just that the case has not been made for a privately run probation service, it's that it's been something that I don't think has been a great success - and she is somebody who, with her background, is passionate about probation and the need to rehabilitate offenders. It does society no good at all if they do not have the means and ability to find a way to rehabilitate themselves and remove themselves as a nuisance or a danger to the public. In the future, I'd like to see a situation where it is in this Chamber and, of course, through the Welsh Government that the probation service is shaped in Wales.
Welsh: Nid wyf i'n gyfarwydd â'r achos, ond byddaf yn edrych arno ac yn ysgrifennu yn ôl. Rwy'n credu mai dyna'r ffordd briodol o ymdrin â'r hyn y mae arweinydd Plaid Cymru wedi gofyn amdano. Rydym ni'n cytuno ar lawer o bethau y prynhawn yma. Ni allwn gytuno mwy â'r hyn a ddywedodd. Pam fyddech chi'n cymryd gwasanaeth sydd wedi ei gynllunio i adsefydlu troseddwyr a cheisio gwneud elw allan ohono? Nid oes unrhyw synnwyr yn hynny, ac rwy'n cytuno'n llwyr - rwy'n dweud' gobeithio, pan' ac nid 'os' - pan fyddwn ni'n cael rheolaeth dros y gwasanaeth prawf, gallwn gael gwasanaeth prawf yn y dyfodol sy'n gweithio'n iawn, yn cael ei redeg yn gyhoeddus ac sy'n atebol, nid yr hyn sydd gennym ni nawr. Oherwydd yn amlwg, yn fy marn i, nid yw'n ymwneud yn unig â'r ffaith nad yw'r achos wedi ei wneud dros wasanaeth prawf sy'n cael ei redeg yn breifat, ond y ffaith nad yw wedi bod yn rhywbeth nad wyf yn credu sydd wedi bod yn llwyddiant mawr - ac mae hi'n rhywun, gyda'i chefndir hi, sy'n angerddol am y gwasanaeth prawf a'r angen i adsefydlu troseddwyr. Nid yw'n gwneud unrhyw ddaioni o gwbl i gymdeithas os nad yw'r modd a'r gallu ganddynt i ddod o hyd i ffordd o adsefydlu eu hunain ac atal eu hunain rhag bod yn niwsans neu'n beryglus i'r cyhoedd. Yn y dyfodol, hoffwn weld sefyllfa pan fo'r gwasanaeth prawf yng Nghymru yn cael ei ffurfio yn y Siambr hon, a thrwy Lywodraeth Cymru wrth gwrs.
English: Again, First Minister, I have to express regrets to you that we weren't having this discussion before; we could have prevented the privatisation of the probation service. I do now, though, want to turn to the question of superprisons. I'm appalled to see prisons held up as a tool for economic development when their main role is to deliver rehabilitation through custodial sentences. Prisoners now are being moved to Wales who are not from Wales to serve their custodial sentences, and that means that they are moved further away from their families and support networks, and, as you know, being close to your family and support network is a very important aspect of rehabilitation. Figures this week show a concerning range of incidents that have taken place in HMP Berwyn within its first year of operation, which surely raises questions about the need for another superprison at Port Talbot. If we were developing a Welsh justice system, we would not need a new superprison. While prison services are not devolved, you can make the decision on the sale of Welsh Government land for the Port Talbot superprison. Will you now commit to using that land for sustainable economic development and not a prison? And will you make a commitment that you will not facilitate a superprison that doesn't meet the needs of Wales?
Welsh: Unwaith eto, Prif Weinidog, mae'n rhaid i mi fynegi fy edifeirwch i chi na chawsom ni'r drafodaeth hon yn gynharach; gallem fod wedi atal preifateiddio'r gwasanaeth prawf. Nawr, fodd bynnag, hoffwn droi at y cwestiwn o uwch-garchardai. Rwyf wedi dychryn o weld carchardai yn cael eu harddel fel offeryn ar gyfer datblygu economaidd pan mai eu prif swyddogaeth yw adsefydlu trwy ddedfrydau o garchar. Mae carcharorion nad ydynt yn dod o Gymru yn cael eu symud i Gymru erbyn hyn, i gyflawni eu dedfrydau o garchar, ac mae hynny'n golygu eu bod nhw'n cael eu symud yn bellach i ffwrdd oddi wrth eu teuluoedd a'u rhwydweithiau cymorth, ac, fel y gwyddoch, mae bod yn agos at eich teulu a'ch rhwydwaith cymorth yn agwedd bwysig iawn ar adsefydlu. Mae ffigurau yr wythnos hon yn dangos amrywiaeth o ddigwyddiadau sy'n peri pryder yng Ngharchar Ei Mawrhydi Berwyn yn ystod ei flwyddyn gyntaf o weithredu, sy'n sicr yn codi cwestiynau am yr angen am uwch-garchar arall ym Mhort Talbot. Pe byddem ni'n datblygu system gyfiawnder i Gymru, ni fyddai angen uwch-garchar newydd arnom ni. Er nad yw gwasanaethau carchar wedi eu datganoli, gallwch wneud y penderfyniad ynghylch gwerthu tir Llywodraeth Cymru ar gyfer uwch-garchar Port Talbot. A wnewch chi ymrwymo nawr i ddefnyddio'r tir hwnnw ar gyfer datblygu economaidd cynaliadwy ac nid carchar? Ac a wnewch chi ymrwymiad na wnewch chi hwyluso uwch-garchar nad yw'n diwallu anghenion Cymru?
English: We have had questions of the Ministry of Justice that have not yet been satisfactorily answered. We have taken no decision on the sale of the land. I know of the representations that have been made. In some ways, the issue is bound up with the commission for justice, in the sense of what should a Welsh penal policy, or a Welsh sentencing policy as well, look like in the future. It's right to say there are Welsh prisoners serving sentences a long way from home in England - in the category A prisons in England. How do we resolve that situation to ensure that people can serve their sentences closer to home, certainly towards the end of their sentences when they are closer to release and, we hope, rehabilitation? But as I say, as far as Baglan is concerned, no decision has been taken. We are not yet in a position where we feel confident that we can take a decision because the full information has not been provided.
Welsh: Rydym ni wedi gofyn cwestiynau i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder nad ydym wedi cael atebion boddhaol iddynt eto. Nid ydym wedi gwneud unrhyw benderfyniad am werthu'r tir. Rwy'n ymwybodol o'r sylwadau sydd wedi eu gwneud. Mewn rhai ffyrdd, mae'r mater ynghlwm â'r comisiwn cyfiawnder, yn yr ystyr o sut y dylai polisi cosbi Cymru, neu bolisi dedfrydu Cymru hefyd, edrych yn y dyfodol. Mae'n iawn i ddweud bod carcharorion o Gymru sy'n cyflawni dedfrydau ymhell oddi cartref yn Lloegr - yn y carchardai categori A yn Lloegr. Sut ydym ni'n datrys y sefyllfa honno er mwyn sicrhau y gall pobl gyflawni eu dedfrydau yn nes at adref, yn sicr tuag at ddiwedd eu dedfrydau pan fyddant yn agosach at gael eu rhyddhau a, gobeithio, at gael eu hadsefydlu? Ond fel y dywedaf, cyn belled ag y mae Baglan yn y cwestiwn, nid oes unrhyw benderfyniad wedi ei wneud. Nid ydym ni mewn sefyllfa eto lle'r ydym ni'n teimlo'n hyderus y gallwn ni wneud penderfyniad gan nad yw'r wybodaeth lawn wedi ei darparu.
English: Diolch, Llywydd. With permission, I'd also like to welcome Jack Sargeant to the Assembly, and to congratulate him on the maturity of his opening speech, very confidently delivered, and we look forward to hearing a lot more of him. The First Minister will know that lots of people in north Wales think the letters NHS stand for 'national health shambles'. Since 2010, the NHS has cut the number of beds in Wales by 18 per cent, but in Betsi Cadwaladr health board they've been cut by even more, down by 21 per cent. Ten days ago, the Betsi Cadwaladr senior staff met with Denbigh councillors to explain why they're cutting 10 beds in Denbigh hospital but only opening five in Ruthin. Last week, the Daily Post reported that health chiefs are blaming extraordinary ongoing pressures for patients sleeping in equipment rooms and in corridors in Llandudno General Hospital because of a lack of hospital beds. Margaret Cowan, who was visiting her father in that hospital, said: 'There used to be 12 wards in Llandudno, now we have only three left, the people of this town deserve to know what's going on.' Can the First Minister tell the people of Wales what is going on in the national health service in Wales?
Welsh: Diolch, Llywydd. Gyda chaniatâd, hoffwn innau hefyd groesawu Jack Sargeant i'r Cynulliad, ac i'w longyfarch ar aeddfedrwydd ei araith agoriadol, a gyflwynwyd yn hyderus iawn, ac edrychwn ymlaen at glywed llawer mwy ganddo. Bydd y Prif Weinidog yn gwybod bod llawer o bobl yn y gogledd yn meddwl bod y llythyrau NHS yn sefyll am 'national health shambles'. Ers 2010, mae'r GIG wedi torri nifer y gwelyau yng Nghymru gan 18 y cant, ond maen nhw wedi cael eu torri fwy fyth ym mwrdd iechyd Betsi Cadwaladr, i lawr 21 y cant. Ddeg niwrnod yn ôl, cyfarfu staff uwch Betsi Cadwaladr gyda chynghorwyr Dinbych i esbonio pam maen nhw'n torri 10 gwely yn ysbyty Dinbych ond yn agor dim ond pump yn Rhuthun. Yr wythnos diwethaf, adroddodd y Daily Post bod penaethiaid iechyd yn rhoi'r bai ar bwysau parhaus anarferol bod cleifion yn cysgu mewn ystafelloedd offer ac mewn coridorau yn Ysbyty Cyffredinol Llandudno oherwydd diffyg gwelyau ysbyty. Dywedodd Margaret Cowan, a oedd yn ymweld â'i thad yn yr ysbyty hwnnw: Roedd 12 o wardiau yn arfer bod yn Llandudno, dim ond tair sydd gennym ni ar ôl erbyn hyn, mae pobl y dref hon yn haeddu cael gwybod beth sy'n digwydd.' A all y Prif Weinidog ddweud wrth bobl Cymru beth sy'n digwydd yn y gwasanaeth iechyd gwladol yng Nghymru?
English: Well, funding it, and at a level higher than England. That's what happens with the health service in Wales, making sure that the money is available for health and social care. We're seeing social care collapsing in England. We're seeing councils - Tory councils - declaring themselves bankrupt in England. So, making sure the money is there. Yes, there are challenges, and we know that, and those challenges will need to be met head on by the health boards. But he says 'national health shambles'. Perhaps he would like to put that to the doctors and nurses who work in the health service, both in north Wales and elsewhere. And let me remind him - and I'll take him there, perhaps, when it's built - of the sub-regional neonatal intensive care centre in Ysbyty Glan Clwyd, a major investment - a major investment - in Ysbyty Glan Clwyd - an investment decision that was taken by me at a time when it was being suggested that those services should move over the border. I made sure that an independent group of experts was brought together and a case was made to ensure that it was built in Ysbyty Glan Clwyd. So, we will ensure that where those serices can be made available to the people of north Wales they are made available, and the SuRNICC is an example of that.
Welsh: Wel, ei ariannu, ac ar lefel uwch nag yn Lloegr. Dyna sy'n digwydd gyda'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru, gwneud yn siwr bod yr arian ar gael ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol. Rydym ni'n gweld gofal cymdeithasol yn chwalu yn Lloegr. Rydym ni'n gweld cynghorau - cynghorau Torïaidd - yn datgan eu hunain yn fethdalwyr yn Lloegr. Felly, gwneud yn siŵr bod yr arian yno. Oes, mae heriau, ac rydym ni'n gwybod hynny, a bydd angen i'r byrddau iechyd ymateb i'r heriau hynny yn uniongyrchol. Ond mae'n dweud 'national health shambles'. Efallai yr hoffai ddweud hynny wrth y meddygon a'r nyrsys sy'n gweithio yn y gwasanaeth iechyd, yn y gogledd ac mewn mannau eraill. A gadewch i mi ei atgoffa - ac efallai yr af i ag ef yno, pan fydd wedi ei adeiladu - am y ganolfan is-ranbarthol ar gyfer gofal dwys i'r newydd-anedig yn Ysbyty Glan Clwyd, buddsoddiad mawr - buddsoddiad mawr - yn Ysbyty Glan Clwyd - penderfyniad buddsoddi a wnaed gen i ar adeg pan yr oedd yn cael ei awgrymu y dylai'r gwasanaethau hynny symud dros y ffin. Fe wnes i'n siŵr y daethpwyd â grŵp o arbenigwyr annibynnol at ei gilydd a gwnaed achos i sicrhau ei bod yn cael ei hadeiladu yn Ysbyty Glan Clwyd. Felly, byddwn yn sicrhau, lle gellir rhoi'r gwasanaethau hynny ar gael i bobl y gogledd, eu bod yn cael eu rhoi ar gael, ac mae'r Ganolfan Is-ranbarthol ar gyfer Gofal Dwys i'r Newydd-anedig yn enghraifft o hynny.
English: The First Minister knows that for every success there are masses of failures. Four of the health boards out of seven are in special measures or targeted interventions, as the leader of the opposition pointed out earlier on. The Welsh Labour Government has a direct responsibility for the state of the health service in Wales. The Cabinet Secretary chairs meetings of the Betsi Cadwaladr health board now and a statement was issued on 1 February saying that: 'The Welsh Government continues to work with BCUHB to ensure that services and patients are not adversely affected by the need to improve financial management.' We know, though, from the report that Deloitte made on the financial recovery group in Betsi that the governance structure is poorly defined and misunderstood by board members themselves. This financial recovery group meets in private, it doesn't publish any of its papers, it doesn't actually publish any minutes. There's a secret financial recovery review that is being hidden from members of the public. Why doesn't the First Minister take special measures himself to ensure that public confidence can be increased by being more open and transparent, just as in Hywel Dda we had problems only two weeks or so ago because of leaked reports? Why don't we have a more open and transparent health system? Why don't we make it more democratic?
Welsh: Mae'r Prif Weinidog yn gwybod bod llu o fethiannau ar gyfer pob llwyddiant. Mae pedwar o'r byrddau iechyd allan o saith yn destun mesurau arbennig neu ymyraethau wedi'u targedu, fel y dywedodd arweinydd yr wrthblaid yn gynharach. Mae gan Lywodraeth Lafur Cymru gyfrifoldeb uniongyrchol am gyflwr y gwasanaeth iechyd yng Nghymru. Mae Ysgrifennydd y Cabinet yn cadeirio cyfarfodydd bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr erbyn hyn a chyhoeddwyd datganiad ar 1 Chwefror yn dweud: 'Mae Llywodraeth Cymru yn dal i weithio gyda Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr i sicrhau nad yw gwasanaethau a chleifion yn cael eu heffeithio'n negyddol gan yr angen i wella rheolaeth ariannol.' Rydym ni'n gwybod, fodd bynnag, o'r adroddiad a luniwyd gan Deloitte ar y grŵp adfer ariannol yn Betsi bod y strwythur llywodraethu wedi ei ddiffinio'n wael ac yn cael ei gamddeall gan aelodau'r bwrdd eu hunain. Mae'r grŵp adfer ariannol hwn yn cyfarfod yn breifat, nid yw'n cyhoeddi yr un o'i bapurau, nid yw'n cyhoeddi unrhyw gofnodion. Ceir adolygiad adfer ariannol cyfrinachol sy'n cael ei guddio oddi wrth aelodau'r cyhoedd. Pam na wnaiff y Prif Weinidog gymryd mesurau arbennig ei hun i sicrhau y gellir cynyddu ffydd y cyhoedd trwy fod yn fwy agored a thryloyw, yn union fel y cawsom ni broblemau yn Hywel Dda dim ond tua pythefnos yn ôl oherwydd datgelu adroddiadau? Pam nad oes gennym ni system iechyd fwy agored a thryloyw? Pam na wnawn ni ei gwneud yn fwy democrataidd?
English: Well, I can say the Cabinet Secretary has increased the oversight from us on actions to reduce the forecast in terms of the finances, and to ensure that 'services and patients are not adversely affected by the need to improve financial management'. We have said that. We expect the financial recovery actions to result in the health board meeting the revised forecast to the end of this year. We commissioned the Deloitte report in order to assist both the board an ourselves in terms of planning for the future, and the board is expected to demonstrate progress on the actions in that report to meet the recommendations set out by April of this year.
Welsh: Wel, gallaf ddweud bod Ysgrifennydd y Cabinet wedi cynyddu'r oruchwyliaeth gennym ni ar gamau i leihau'r rhagolwg o ran y cyllid, ac i sicrhau 'nad yw gwasanaethau a chleifion yn cael eu heffeithio'n andwyol gan yr angen i wella rheolaeth ariannol'. Rydym ni wedi dweud hynny. Rydym ni'n disgwyl i gamau adfer ariannol olygu y bydd y bwrdd iechyd yn bodloni'r rhagolwg diwygiedig hyd at ddiwedd y flwyddyn. Comisiynwyd yr adroddiad Deloitte gennym er mwyn cynorthwyo'r bwrdd a'n hunain o ran cynllunio ar gyfer y dyfodol, a disgwylir i'r bwrdd ddangos cynnydd o ran y camau yn yr adroddiad hwnnw i fodloni'r argymhellion a nodwyd erbyn mis Ebrill eleni.
English: The First Minister will remember that last week, in my question on the agenda, I noted that the Deloitte report said that the financial and strategic planning at the health board is simplistic, with budgets generally rolled forward into the next year. Again, the leader of the opposition pointed out the disastrous financial performance of these boards. Part of this Deloitte report also said there is limited insight regarding how the health board's ultimately going to recover the financial position, and a distinct lack of secondary questioning from board members to facilitate detailed debate and discussion across key areas of risk, and executive level leadership capability and capacity needs to be enhanced. Labour has been in charge of the health service in Wales for 20 years nearly, since 1999. Does he accept personal responsibility for presiding over a health service that in many parts of the country is worthy only of the third world?
Welsh: Bydd y Prif Weinidog yn cofio fy mod wedi nodi yr wythnos diwethaf, yn fy nghwestiwn ar yr agenda, bod adroddiad Deloitte yn dweud bod cynllunio ariannol a strategol yn y bwrdd iechyd yn or-syml, gyda chyllidebau'n cael eu dwyn ymlaen i'r flwyddyn nesaf fel arfer. Unwaith eto, cyfeiriodd arweinydd yr wrthblaid at berfformiad ariannol trychinebus y byrddau hyn. Roedd rhan o'r adroddiad Deloitte hwn hefyd yn dweud mai prin yw'r wybodaeth am sut y mae'r bwrdd iechyd yn mynd i adfer y sefyllfa ariannol yn y pen draw, a bod diffyg amlwg o ran holi eilaidd gan aelodau'r bwrdd i hwyluso dadl a thrafodaeth fanwl ar draws meysydd allweddol o risg, ac mae angen gwella gallu a chapasiti arweinyddiaeth ar lefel weithredol. Mae Llafur wedi bod yn gyfrifol am y gwasanaeth iechyd yng Nghymru ers bron i 20 mlynedd, ers 1999. A yw e'n derbyn cyfrifoldeb personol am lywyddu gwasanaeth iechyd nad yw ond yn deilwng o'r trydydd byd mewn llawer o rannau o'r wlad?
English: That is a wholly outrageous comment. Let me just educate him a little so he looks beyond his own nose. The third world is an old-fashioned and discriminatory description anyway. We talk of the developing world these days. Let me tell you, there was a hospital in Uganda in Mbale serving several million people - it had seven consultants serving all those people. You could have an endoscopy there but if the endoscopy discovered some issue that had to be resolved, whether it was perhaps a stomach ulcer or worse, there was no treatment. People died of stomach cancer because they could not afford the treatment. Half the patients who entered that hospital went in there with malaria, which the doctors found very difficult to treat. Yes, they were able to perform miracles when it came to accident and emergency, but many, many people died of preventable illnesses. And he stands there and he compares the Welsh health service, with 1,000 consultants for three million people, with those conditions I saw in Mbale. He belittles the people of Mbale and Uganda by his appalling comments.
Welsh: Mae hwnnw'n sylw cwbl warthus. Gadewch i mi ei addysgu ychydig fel ei fod yn edrych y tu hwnt i'w drwyn ei hun. Mae'r trydydd byd yn ddisgrifiad hen ffasiwn a gwahaniaethol beth bynnag. Rydym ni'n sôn am y byd datblygol y dyddiau hyn. Gadewch i mi ddweud wrthych chi, roedd ysbyty yn Uganda yn Mbale yn gwasanaethu sawl miliwn o bobl - saith meddyg ymgynghorol oedd yn gwasanaethu'r holl bobl hynny. Gallech chi gael endosgopi yno ond os oedd yr endosgopi yn canfod rhyw broblem yr oedd yn rhaid ei datrys, pa un a oedd yn wlser stumog efallai, neu waeth, nid oedd unrhyw driniaeth. Roedd pobl yn marw o ganser y stumog gan nad oeddent yn gallu fforddio'r driniaeth. Roedd hanner y cleifion a oedd yn mynd i'r ysbyty hwnnw yn mynd yno â malaria, yr oedd y meddygon yn ei chael hi'n anodd iawn ei drin. Oedden, roedden nhw'n gallu cyflawni gwyrthiau wrth ymdrin â damweiniau ac achosion brys, ond roedd llawer iawn o bobl yn marw o afiechydon y gellid eu hatal. Ac mae e'n sefyll yn y fan yna ac yn cymharu gwasanaeth iechyd Cymru, â 1,000 o feddygon ymgynghorol ar gyfer tair miliwn o bobl, gyda'r amodau hynny a welais yn Mbale. Mae'n bychanu pobl Mbale ac Uganda gyda'i sylwadau gwarthus.
English: For decades, EU policy frameworks have shaped the management of our land, underpinned patterns of food production, and supported farm incomes. Post Brexit, our primary producers will be more exposed to global markets and there will be greater friction in trading systems with significant negative consequences, for the sheep meat sector in particular.
Welsh: Ers degawdau, mae fframweithiau polisi'r UE wedi dylanwadu ar reolaeth ein tir, wedi bod yn sail i batrymau cynhyrchu bwyd, ac wedi ategu incwm ffermydd. Ar ôl Brexit, bydd ein prif gynhyrchwyr yn fwy agored i farchnadoedd byd-eang a bydd mwy o wrthdaro mewn systemau masnachu gan arwain at ganlyniadau negyddol sylweddol, i'r sector cig dafad yn benodol.