English: 'You never get over the loss of your child and families need to know there is long term support in place for to help them through the grieving process.' The ability to support all family members, including bereaved children, is vital. It's so important to recognise too, as 2 Wish does, that the need for support extends to staff members working with families, many of whom struggle with distress and trauma after being there at such a devastating time for families. I was very pleased in September, on World Suicide Prevention Day, to visit the 2 Wish headquarters in Llantrisant to discuss their pilot suicide bereavement project in Gwent, one of three suicide bereavement pilots in Wales. As some Members here know already, suicide prevention, and especially the prevention of young suicide, is particularly close to my heart. We know that those bereaved by suicide have a much higher risk of dying by suicide, so suicide bereavement support is a key priority for me. Suicide bereavement support is suicide prevention and saves lives. 2 Wish have worked closely with Gwent Police to offer immediate support to anyone bereaved by suicide in Gwent, and that is in addition to their cross-Wales work supporting families who've lost a young person to suicide. So, I'd like to place on record my thanks to 2 Wish and Gwent Police for their vital work in this area. I want everyone in Wales who has been bereaved to know that help is there for them. With that in mind, last Thursday, I was pleased to announce the launch of the national framework for the delivery of bereavement care in Wales. I commend this framework to Members. It sets out our vision for a compassionate Wales where everyone has access to high-quality bereavement care and support to meet their needs effectively when they need it. I am grateful to the wide range of statutory and voluntary partners who are involved in its development, including those who have experienced bereavement themselves. The draft framework was subject to an eight-week consultation earlier this year, and some respondents outlined their personal experiences of bereavement in general and bereavement during the pandemic. I would like to thank all respondents for sharing their experiences with us in order to help others. The framework places responsibilities on health boards in terms of commissioning bereavement care to meet the needs of their population. In particular, it sets out the requirements for the establishment of baseline standards and describes how the Welsh Government will monitor these standards, with commissioners being asked to report on their performance at regular intervals. Turning now to the specific ask within the petition we are considering today, I fully recognise the need for a consistent, clear, immediate referral pathway to be available for families who lose a child or young person wherever they are in Wales. I am committed, as Deputy Minister, to ensuring that we in Wales deliver just that. I therefore commit to work with Rhian, her organisation and others on the national steering group to put in place a standard that focuses specifically on the provision of such support. Rhian and other members of the group's experience will be vital in helping us shape this standard so that it is robust enough to capture whether health boards are proactively offering that support in a consistent way across Wales. I also give the Senedd my commitment today that, as Minister, I will drive this work forward with real urgency and pace. I hope that Rhian, who I worked with on the petition before coming into Government, knows me well enough to know that I will be good to my word on this. To support the new bereavement framework, we will also be making an additional £420,000 available to health boards in 2022-23 and 2023-24 to help with bereavement co-ordination and implementation of the bereavement standards. We will monitor the implementation of the standards through the Welsh Government's performance management framework, and will challenge those health boards where it is apparent they are not meeting the standards. Clearly, we have to demonstrate that organisations offering support are valued and resourced, and alongside the framework, I announced a £1 million bereavement support grant for our third sector partners for the next three years. I have asked that the criteria for this grant encourage bids from those organisations that are able to offer the immediate support that the petition is calling for. This investment will help to extend and deepen that support across Wales, and help fill those gaps that exist in the current provision. Supporting those members of our community who are bereaved is in many ways a responsibility for all of us, and I'd like to pay tribute to all of those involved in the care and support of all bereaved people in Wales. I also want to assure you that the Welsh Government is committed to ensuring that anyone in Wales who needs it has access to high-quality bereavement care and support. I'd like to close today by thanking again the Petitions Committee for bringing forward this debate and by giving my heartfelt thanks to Rhian and to 2 Wish for all that they continue to do to support families who face the unthinkable loss of losing a child or young person in their lives. Diolch yn fawr.
Welsh: 'Mae colli plentyn yn effeithio arnoch am byth, ac mae angen i deuluoedd wybod bod cymorth hirdymor ar gael i'w helpu drwy'r broses o alaru.' Mae'r gallu i roi cymorth i holl aelodau'r teulu, gan gynnwys plant sydd wedi cael profedigaeth, yn hanfodol. Mae mor bwysig cydnabod hefyd, fel y mae 2 Wish yn ei wneud, fod yr angen am gymorth yn cynnwys aelodau o staff sy'n gweithio gyda theuluoedd, gan fod llawer ohonynt yn wynebu trallod a thrawma ar ôl bod yno ar adeg mor dorcalonnus i deuluoedd. Roeddwn yn falch iawn ym mis Medi, ar Ddiwrnod Atal Hunanladdiad y Byd, o gael ymweld â phencadlys 2 Wish yn Llantrisant i drafod eu prosiect peilot profedigaeth yn sgil hunanladdiad yng Ngwent, un o dri phrosiect peilot profedigaeth yn sgil hunanladdiad yng Nghymru. Fel y gŵyr rhai o'r Aelodau yma eisoes, mae atal hunanladdiad, ac yn enwedig atal hunanladdiad ymhlith pobl ifanc, yn arbennig o bwysig i mi. Gwyddom fod pobl sydd mewn profedigaeth yn sgil hunanladdiad mewn llawer mwy o berygl o farw drwy hunanladdiad, felly mae cymorth profedigaeth yn sgil hunanladdiad yn flaenoriaeth allweddol i mi. Mae cymorth profedigaeth yn sgil hunanladdiad yn atal hunanladdiad ac yn achub bywydau. Mae 2 Wish wedi gweithio'n agos gyda Heddlu Gwent i gynnig cymorth ar unwaith i unrhyw un sy'n cael profedigaeth yn sgil hunanladdiad yng Ngwent, ac mae hynny'n ychwanegol at eu gwaith yn cefnogi teuluoedd ledled Cymru sydd wedi colli unigolyn ifanc yn sgil hunanladdiad. Felly, hoffwn gofnodi fy niolch i 2 Wish a Heddlu Gwent am eu gwaith hanfodol yn y maes hwn. Rwyf am i bawb yng Nghymru sydd mewn profedigaeth wybod bod cymorth ar gael iddynt. Gyda hynny mewn golwg, ddydd Iau diwethaf, roeddwn yn falch o gyhoeddi lansiad y fframwaith cenedlaethol ar gyfer darparu gofal mewn profedigaeth yng Nghymru. Rwy'n cymeradwyo'r fframwaith hwn i'r Aelodau. Mae'n nodi ein gweledigaeth ar gyfer Cymru garedig lle mae gan bawb fynediad at ofal a chymorth profedigaeth o safon uchel i ddiwallu eu hanghenion yn effeithiol pan fydd ei angen arnynt. Rwy'n ddiolchgar i'r ystod eang o bartneriaid statudol a gwirfoddol sy'n gysylltiedig â'r gwaith o'i ddatblygu, gan gynnwys y rheini sydd wedi dioddef profedigaeth eu hunain. Roedd y fframwaith drafft yn destun ymgynghoriad wyth wythnos yn gynharach eleni, ac amlinellodd rhai o'r ymatebwyr eu profiadau personol o brofedigaeth yn gyffredinol a phrofedigaeth yn ystod y pandemig. Hoffwn ddiolch i'r holl ymatebwyr am rannu eu profiadau gyda ni fel y gellir cynorthwyo eraill. Mae'r fframwaith yn gosod cyfrifoldebau ar fyrddau iechyd i gomisiynu gofal profedigaeth er mwyn diwallu anghenion eu poblogaethau. Yn benodol, mae'n nodi'r gofynion ar gyfer sefydlu safonau sylfaenol ac yn disgrifio sut y bydd Llywodraeth Cymru yn monitro'r safonau hyn, a gofynnir i gomisiynwyr adrodd ar eu perfformiad yn rheolaidd. Gan droi yn awr at yr hyn y mae'r ddeiseb rydym yn ei hystyried heddiw yn gofyn amdano, rwy'n llwyr gydnabod yr angen i sicrhau bod llwybr atgyfeirio cyson a chlir ar gael ar unwaith i deuluoedd sy'n colli plentyn neu unigolyn ifanc ni waeth ble y maent yng Nghymru. Rwyf wedi ymrwymo, fel Dirprwy Weinidog, i sicrhau ein bod ni yng Nghymru yn cyflawni hynny. Felly, rwy'n ymrwymo i weithio gyda Rhian, ei sefydliad ac eraill ar y grŵp llywio cenedlaethol i roi safon ar waith sy'n canolbwyntio'n benodol ar ddarparu cymorth o'r fath. Bydd Rhian ac aelodau eraill o brofiad y grŵp yn hanfodol wrth ein cynorthwyo i lunio'r safon hon fel ei bod yn ddigon cadarn i nodi a yw byrddau iechyd yn cynnig y cymorth hwnnw'n rhagweithiol mewn ffordd gyson ledled Cymru. Rwy'n ymrwymo i'r Senedd heddiw hefyd y byddaf, fel Gweinidog, yn sicrhau bod y gwaith hwn yn mynd rhagddo ar fyrder. Rwy'n gobeithio bod Rhian, y bûm yn gweithio gyda hi ar y ddeiseb cyn iddi gyrraedd y Llywodraeth, yn fy adnabod yn ddigon da i wybod y byddaf yn cadw at fy ngair ar hyn. Er mwyn cefnogi'r fframwaith profedigaeth newydd, byddwn hefyd yn sicrhau bod £420,000 ychwanegol ar gael i fyrddau iechyd yn 2022-23 a 2023-24 i helpu gyda chydgysylltu gwaith profedigaeth a gweithredu'r safonau profedigaeth. Byddwn yn monitro gweithrediad y safonau drwy fframwaith rheoli perfformiad Llywodraeth Cymru, a byddwn yn herio byrddau iechyd lle mae'n amlwg nad ydynt yn bodloni'r safonau. Yn amlwg, mae'n rhaid inni ddangos bod sefydliadau sy'n cynnig cymorth yn cael eu gwerthfawrogi ac yn cael yr adnoddau priodol, ac ochr yn ochr â'r fframwaith, cyhoeddais grant cymorth profedigaeth o £1 filiwn i'n partneriaid yn y trydydd sector ar gyfer y tair blynedd nesaf. Rwyf wedi gofyn i'r meini prawf ar gyfer y grant annog cynigion gan y sefydliadau sy'n gallu cynnig y cymorth ar unwaith y mae'r ddeiseb yn galw amdano. Bydd y buddsoddiad hwn yn helpu i ymestyn a dyfnhau'r cymorth hwnnw ledled Cymru, ac yn helpu i lenwi'r bylchau sy'n bodoli yn y ddarpariaeth bresennol. Mae cefnogi'r aelodau o'n cymuned sydd mewn profedigaeth yn gyfrifoldeb i bob un ohonom mewn sawl ffordd, a hoffwn dalu teyrnged i bawb sy'n ymwneud â chynorthwyo a gofalu am yr holl bobl mewn profedigaeth yng Nghymru. Hoffwn roi sicrwydd i chi hefyd fod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau bod unrhyw un yng Nghymru sydd angen mynediad at ofal a chymorth profedigaeth o ansawdd yn ei gael. Hoffwn gloi heddiw drwy ddiolch eto i'r Pwyllgor Deisebau am gyflwyno'r ddadl hon a thrwy ddiolch o galon i Rhian ac i 2 Wish am bopeth y maent yn parhau i'w wneud i gynorthwyo teuluoedd sy'n wynebu'r golled annirnadwy o golli plentyn neu unigolyn ifanc yn eu bywydau. Diolch yn fawr.