English: Thank you, Chair. The amendments in this group will insert provisions into the Bill dealing with the important issue of the equal status of the Welsh and English languages in our legislation. They reflect proposals made in correspondence during Stage 1. One of the purposes of the Bill is to facilitate the use of Welsh as a language of the law, and to give greater effect to the equal status of both languages. This is reflected in the provisions on accessibility in Part 1 of the Bill, and also in the fact that Part 2 will provide, for the first time, a series of bilingual interpretation provisions that will apply to new legislation here in Wales. The main amendment in this group is amendment 5, which inserts a new section restating the provision for the equal status of the Welsh and English language texts, which at the moment is in section 156 (1) of the Government of Wales Act. The impact of the new section is the same as section 156 (1), but my view is that it makes sense for it to appear on the face of this Bill, with the other provisions about the interpretation and operation of Welsh law. In restating the provision, we have also taken the opportunity to express it in simpler and more direct language. The new section on the equal status of the texts will sit in Part 2 of the Bill and will apply to the same legislation as the other provisions in Part 2. Amendment 4 ensures that the new section will apply in all cases, and will not be subject to the rule in section 4 that arises when there is any opposing intention in legislation. That is because the current provision in section 156 (1) is not subject to such a provision. Amendment 11 inserts new provisions into Schedule 2 to the Bill, which make a consequential amendment to section 156 of the 2006 Act to exclude cases where the new section of the Bill applies. This avoids overlap between the provisions, and also means that readers of the 2006 Act will be informed of the new section of the Bill. When I wrote to the Committee in January outlining my ideas for these amendments, I mentioned that placing these provisions in the Bill would provide an opportunity to provide some guidance on the equal status of the texts, possibly in the explanatory notes. Since the introduction of these amendments, I have sent a draft of the text we propose to add to the explanatory notes, which deal with this issue. I've sent that draft to the committee. Ultimately it will be for the courts to apply this section, but the notes will draw attention to the Law Commission's consideration of the issue, and particularly to the key point, namely that we need to consider both languages if there is any doubt about the meaning of Welsh legislation. Amendment 11 also adds provisions to Schedule 2 to the Bill that do away with subsections (2) to (5) of section 156 of the Government of Wales Act. Those subsections enable the Welsh Ministers to make Orders that provide that words used in the Welsh language text of legislation have the same meaning as English words specified in the Order. This power does not accord with the proposition that both languages have equal status. The power was originally included in the Government of Wales Act 1998, before the first Assembly started to draw up legislation. It may have been seen as a way of standardising Welsh language terminology, but in practice it has not been needed. Welsh Ministers have never used the power, and have no plans to use it in future. If anything, Part 2 of the Bill makes it even less likely that there will be any use of that power. Schedule 1 to the Bill now makes general provision on the meaning of various words and phrases in Welsh legislation, in both English and Welsh. There will be a power to amend those general definitions or to add to them should the need arise. I therefore believe that we should take this opportunity to do away with these unnecessary provisions in order to tidy up the statute book for Wales. Amendments 7 and 11 also make some minor amendments which are consequential in nature in relation to doing away with subsections (2) to (5) of section 156 of the Government of Wales Act.
Welsh: Diolch, Gadeirydd. Bydd y gwelliannau yn y grŵp hwn yn mewnosod darpariaethau yn y Bil sy'n ymdrin â'r mater pwysig o statws cyfartal y Gymraeg a'r Saesneg yn ein deddfwriaeth. Maen nhw'n adlewyrchu cynigion a wnaethpwyd mewn gohebiaeth yn ystod Cyfnod 1. Un o ddibenion y Bil yw hwyluso'r defnydd o'r Gymraeg fel iaith y gyfraith, a rhoi mwy o effaith i statws cyfartal y ddwy iaith. Adlewyrchir hynny yn y darpariaethau ynghylch hygyrchedd yn Rhan 1 o'r Bil, a hefyd yn y ffaith y bydd Rhan 2 yn darparu, am y tro cyntaf, cyfres o ddarpariaethau dehongli cwbl ddwyieithog a fydd yn gymwys i ddeddfwriaeth newydd yma yng Nghymru. Y prif welliant yn y grŵp hwn yw gwelliant 5, sy'n mewnosod adran newydd sy'n ailddatgan y ddarpariaeth ar gyfer statws cyfartal y testunau Cymraeg a Saesneg sydd ar hyn o bryd yn adran 156 (1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru. Mae effaith yr adran newydd yr un peth ag adran 156 (1), ond fy marn i yw ei bod yn gwneud synnwyr iddi ymddangos yn y Bil hwn, gyda'r darpariaethau eraill ynghylch dehongli a gweithredu deddfwriaeth Cymru. Wrth ailddatgan y ddarpariaeth, rŷm ni hefyd wedi achub ar y cyfle i'w fynegi mewn iaith symlach a mwy uniongyrchol. Bydd yr adran newydd am statws cyfartal y testunau yn eistedd yn Rhan 2 o'r Bil a bydd yn gymwys i'r un ddeddfwriaeth â'r darpariaethau eraill yn Rhan 2. Mae gwelliant 4 yn sicrhau y bydd yr adran newydd yn gymwys ym mhob achos, ac ni fydd yn ddarostyngedig i'r rheol yn adran 4 sy'n codi pan fo unrhyw fwriad i'r gwrthwyneb mewn deddfwriaeth. Y rheswm dros hynny yw nad yw'r ddarpariaeth bresennol yn adran 156 (1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru yn ddarostyngedig i unrhyw fwriad i'r gwrthwyneb. Mae gwelliant 11 yn mewnosod darpariaethau newydd yn Atodlen 2 i'r Bil, sy'n gwneud diwygiad canlyniadol i adran 156 o Ddeddf 2006 i eithrio achosion lle y mae adran newydd y Bil yn gymwys. Mae hyn yn osgoi gorgyffwrdd rhwng y darpariaethau, ac mae hefyd yn golygu y bydd darllenwyr Deddf 2006 yn cael eu hysbysu am fodolaeth adran newydd y Bil. Pan ysgrifennais at y Pwyllgor ym mis Ionawr yn amlinellu fy syniadau ar gyfer y gwelliannau hyn, soniais y byddai rhoi'r darpariaethau hyn yn y Mesur yn rhoi cyfle i gynnig rhywfaint o ganllaw ar oblygiadau statws cyfartal y testunau, o bosib yn y nodiadau esboniadol. Ers cyflwyno'r gwelliannau hyn, rwyf wedi anfon drafft o'r testun yr ydym yn cynnig ei ychwanegu at y nodiadau esboniadol sy'n ymdrin â'r mater hwn. Rwyf wedi anfon drafft at y pwyllgor. Yn y pen draw, wrth gwrs, mater i'r llysoedd fydd cymhwyso'r adran, ond bydd y nodiadau'n tynnu sylw at ystyriaeth Comisiwn y Gyfraith o'r mater, ac, yn enwedig, at y pwynt allweddol, sef bod angen ystyried y ddwy iaith os oes amheuaeth ynghylch ystyr deddfwriaeth Gymreig. Mae gwelliant 11 hefyd yn ychwanegu darpariaethau at Atodlen 2 i'r Bil sy'n diddymu is-adrannau (2) i (5) o adran 156 o Ddeddf Llywodraeth Cymru. Mae'r is-adrannau hynny yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud Gorchmynion sy'n darparu bod gan y geiriau a ddefnyddir yn nhestun Cymraeg y ddeddfwriaeth yr un ystyr â'r geiriau Saesneg a bennir yn y Gorchymyn. Nid yw'r pŵer hwn yn cydweddu'n dda â'r ffaith fod gan y ddwy iaith statws cyfartal. Cafodd y pŵer ei gynnwys yn wreiddiol yn Neddf Llywodraeth Cymru 1998, cyn i'r Cynulliad cyntaf ddechrau llunio deddfwriaeth. Efallai iddo gael ei ystyried yn ffordd o safoni terminoleg y Gymraeg, ond yn ymarferol, ni fu ei angen. Nid yw Gweinidogion Cymru erioed wedi defnyddio'r pŵer, ac nid oes ganddynt gynlluniau i wneud hynny yn y dyfodol. Os rhywbeth, mae Rhan 2 o'r Bil yn ei gwneud hi hyd yn oed yn llai tebygol y bydd unrhyw ddefnydd o'r pŵer hwnnw. Mae Atodlen 1 i'r Bil bellach yn gwneud darpariaeth gyffredinol ynghylch ystyr gwahanol eiriau ac ymadroddion mewn deddfwriaeth Gymreig, yn y Gymraeg a'r Saesneg. A bydd pŵer i ddiwygio'r diffiniadau cyffredinol hynny neu ychwanegu atynt os bydd yr angen yn codi. Rwy'n credu, felly, y dylem achub ar y cyfle i ddiddymu'r darpariaethau diangen hyn er mwyn tacluso'r llyfr statud i Gymru. Mae gwelliannau 7 ac 11 hefyd yn gwneud rhai mân ddiwygiadau canlyniadol mewn cysylltiad â diddymu is-adrannau (2) i (5) o adran 156 o Ddeddf Llywodraeth Cymru.