English: Diolch, Dirprwy Lywydd. Preventing and ending homelessness in all its forms is a priority for this Government. Ensuring no-one was left without accommodation and support during this emergency made that priority all the more urgent. In March, at the start of the lockdown, I took early action to provide an additional £10 million of funding and clear guidance on how people should be sheltered and supported. I am proud of our response in Wales; the decisive and compassionate action taken by Welsh Government and local authorities, in partnership with health, third sector, registered social landlords and voluntary organisations, to bring people in from the streets has undoubtedly saved lives. Our collective efforts have made sure that everyone was included in the measures designed to protect people and communities. More than 800 people have been provided emergency accommodation and support since the lockdown began. Many were previously sleeping on our streets, others were destitute because they had no recourse to public funds, and many were hidden homeless, living precariously as sofa surfers or in unsuitable temporary accommodation. Local authorities have supported people facing homelessness into safe and stable accommodation, perhaps for the first time in their lives, and have helped people to start to build trust in services they have never, or rarely, engaged with before, and all in just a few short weeks. The response to this emergency has brought us closer together in many ways, recognising our shared common purpose, but also closer to achieving our vision of making homelessness in Wales rare, brief and non-repeated. We are acutely aware that providing temporary accommodation is not ending homelessness. It does provide us with a unique opportunity to harness the creativity, innovation, collaboration and willingness to work differently to make a long-term, sustainable and fundamental change to homelessness services in Wales. It also provides us with a unique opportunity to transform people's lives. We cannot fall back from the huge progress we have made. We must work to ensure that people facing homelessness continue to be protected from the virus, that they are included in any continued or new public health protection measures introduced, and that no-one is forced to return to the streets or any other form of homelessness. I announced last week additional funding of up to £20 million, revenue and capital, to support the next phase of our response to homelessness in the context of COVID-19. We are asking every local authority in Wales to prepare a phase 2 plan that sets out how they will ensure that no-one need return to the street, focusing on innovation, building and re-modelling to transform the accommodation offer across Wales. I have today published a framework document to set clear expectations and assist local authorities and their partners in developing their phase 2 plans. The framework document is based firmly on the recommendations I received from the homelessness action group just before lockdown. I am once again very grateful for their expert input and their ongoing engagement in this work. We are not just asking others to reform the way they work; we are reforming our ways of working as well. We have gained enormously from the close working with local authorities that my officials have been undertaking during this first phase. I know authorities have positively welcomed the closer engagement and support; it has helped to quickly identify and resolve issues, and is informing better policy development. We intend to learn and build on this closer working in the next phase, assisting in the development of the plans, and ensuring we can quickly begin to implement them from July onwards. This support will also include a series of engagement events to support local authorities and their partners. I took part in the launch event last week and was heartened by the positive response, and to hear of the innovative, multi-agency work and planning already under way in some areas across Wales. Our collective aim is to ensure that everyone we have brought in to temporary accommodation is supported into long-term accommodation. This requires a collective effort. As I have said on many occasions, homelessness is not solely a housing issue; it is a public service issue and requires a cross-public service response. We aim to transform our whole approach to homelessness provision so that those who present as homeless each and every day experience a system focused on real prevention. In this next phase, I expect to see creativity, partnership and a willingness to invest in these programmes, which will bring long-term savings and benefits to our public services, as well as the potential to transform the lives of the people involved. Innovation, remodelling and building must form the bedrock of how we address, prevent and end homelessness for good in Wales. I set out last year in our revised homelessness strategy our aim to move away from temporary accommodation solutions and to adapt a rapid rehousing approach - adopt, I should say, a rapid rehousing approach. We have an opportunity to move more quickly to implement this strategy. In this next phase, we are asking local authorities to commit to and plan how to rapidly move away from the use of night shelters and floor space and approaches where significant resource, particularly from the voluntary sector, is required to support people sleeping rough. We are asking that they prioritise rapid rehousing and long-term plans, backed up by better quality emergency provision. Our focus is on quickly supporting people back into permanent housing, providing high-quality and dignified interim options and being clear that street services are prioritised for professional assertive outreach focused on resolving homelessness. This next phase is not only about ensuring no-one need return to sleeping rough, but is also about transformation. This plan is rightly ambitious. It challenges us all to think, plan and work differently. The new investment I have announced to support this plan clearly reflects our commitment as Welsh Government to lead and invest in what we believe in. It will also require local authorities and their partners to invest, using existing funding and grants, and leverage borrowing. This is investment for the long term. The last few weeks have shown us how much greater than the sum of our parts we can be when we work together. I am truly excited about the opportunity we have before us. It will be a challenge, but based on what we have achieved together thus far, I am confident that we can now make a significant step change towards achieving our goal of ending homelessness in Wales. Diolch.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae atal a rhoi terfyn ar ddigartrefedd o bob math yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth hon. Er mwyn sicrhau na fyddai neb wedi ei adael heb lety a chefnogaeth yn ystod yr argyfwng hwn roedd y flaenoriaeth honno yn fater o hyd yn oed mwy o frys. Ym mis Mawrth, ar ddechrau'r cyfyngiadau symud, cymerais gamau cynnar i ddarparu £10 miliwn o arian ychwanegol a chanllawiau clir ynghylch sut y dylid gwarchod a chefnogi pobl. Rwy'n falch o'n hymateb yng Nghymru; mae'r camau pendant a thosturiol y mae Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol wedi eu cymryd, mewn partneriaeth ag iechyd, y trydydd sector, landlordiaid cymdeithasol cofrestredig a sefydliadau gwirfoddol, i ddod â phobl i mewn o'r strydoedd yn ddiau wedi achub bywydau. Mae ein hymdrechion ar y cyd wedi sicrhau bod pawb wedi eu cynnwys yn y mesurau a gynlluniwyd i amddiffyn pobl a chymunedau. Mae dros 800 o bobl wedi cael llety a chymorth brys ers dechrau'r cyfyngiadau symud. Yn flaenorol, roedd llawer yn cysgu ar ein strydoedd, roedd eraill yn ddiymgeledd gan nad oedd hawl ganddyn nhw i gael arian cyhoeddus, ac roedd llawer yn ddigartref cudd, yn byw yn ansefydlog fel syrffwyr soffa neu mewn llety dros dro anaddas. Mae awdurdodau lleol wedi cefnogi pobl sy'n wynebu digartrefedd i fyw mewn llety diogel a sefydlog, efallai am y tro cyntaf yn eu bywydau, ac wedi helpu pobl i ddechrau ymddiried mewn gwasanaethau nad ydyn nhw erioed, neu ddim ond prin iawn, wedi ymgysylltu â nhw o'r blaen, a hynny i gyd mewn dim ond ychydig o wythnosau byr. Mae'r ymateb i'r argyfwng hwn wedi ein tynnu yn nes at ein gilydd mewn sawl ffordd, gan gydnabod ein pwrpas cyffredin cytûn, ond hefyd yn agosach at gyflawni ein gweledigaeth o wneud digartrefedd yng Nghymru yn brin, dim ond am gyfnod byr a heb gael ei ailadrodd. Rydym yn ymwybodol iawn nad yw darparu llety dros dro yn rhoi terfyn ar ddigartrefedd. Mae yn rhoi cyfle unigryw i ni harneisio'r creadigrwydd, yr arloesedd, y cydweithredu a'r parodrwydd i weithio mewn modd gwahanol er mwyn gwneud newid hirdymor, cynaliadwy a sylfaenol i wasanaethau digartrefedd yng Nghymru. Mae hefyd yn rhoi cyfle unigryw i ni weddnewid bywydau pobl. Ni allwn lithro yn ôl o'r cynnydd enfawr yr ydym ni wedi ei wneud. Mae'n rhaid i ni weithio i sicrhau bod pobl sy'n wynebu digartrefedd yn parhau i gael eu hamddiffyn rhag y feirws, eu bod nhw wedi eu cynnwys mewn unrhyw fesurau diogelu iechyd y cyhoedd a fydd yn parhau neu rai newydd a fydd yn cael eu cyflwyno, ac nad oes unrhyw un yn cael ei orfodi i ddychwelyd i'r strydoedd nac unrhyw fath arall o ddigartrefedd. Cyhoeddais yr wythnos diwethaf gyllid ychwanegol o hyd at £20 miliwn, refeniw a chyfalaf, i gefnogi cam nesaf ein hymateb i ddigartrefedd yng nghyd-destun COVID-19. Rydym yn gofyn i bob awdurdod lleol yng Nghymru baratoi cynllun cam 2 sy'n nodi sut y bydd yn sicrhau nad oes angen i neb ddychwelyd i'r stryd, gan ganolbwyntio ar arloesi, adeiladu ac ailfodelu er mwyn gweddnewid y cynnig llety ledled Cymru. Heddiw, rwyf i wedi cyhoeddi dogfen fframwaith i bennu disgwyliadau clir a chynorthwyo awdurdodau lleol a'u partneriaid i ddatblygu eu cynlluniau cam 2. Mae'r ddogfen fframwaith wedi ei seilio yn gadarn ar yr argymhellion a gefais gan y grŵp gweithredu ar ddigartrefedd ychydig cyn y cyfyngiadau symud. Rwyf i unwaith eto yn ddiolchgar iawn am eu cyfraniad arbenigol a'u hymgysylltiad parhaus â'r gwaith hwn. Nid dim ond yn gofyn i eraill ddiwygio'r ffordd y maen nhw'n gweithio yr ydym ni; rydym ni'n diwygio ein ffyrdd ninnau o weithio hefyd. Rydym ni wedi elwa'n fawr iawn ar y cydweithio agos a fu rhwng fy swyddogion ac awdurdodau lleol yn ystod y cam cyntaf hwn. Rwy'n gwybod bod awdurdodau wedi croesawu'n gadarnhaol yr ymgysylltiad agosach a'r cymorth; mae wedi helpu i nodi a datrys problemau yn gyflym, ac mae'n llywio datblygiad polisi gwell. Rydym yn bwriadu dysgu ac adeiladu ar y gwaith agosach hwn yn y cam nesaf, gan helpu i ddatblygu'r cynlluniau, a sicrhau y gallwn ni ddechrau eu rhoi ar waith yn gyflym o fis Gorffennaf ymlaen. Bydd y cymorth hwn yn cynnwys cyfres o ddigwyddiadau ymgysylltu hefyd i gefnogi awdurdodau lleol a'u partneriaid. Cymerais ran yn y digwyddiad lansio yr wythnos diwethaf a chefais fy nghalonogi gan yr ymateb cadarnhaol, a chlywed am y gwaith a'r cynllunio arloesol, amlasiantaeth sydd eisoes ar y gweill mewn rhai ardaloedd ledled Cymru. Ein nod ar y cyd yw sicrhau bod pawb yr ydym ni wedi rhoi llety dros dro iddyn nhw yn cael cymorth i lety hirdymor. Mae hyn yn gofyn am ymdrech ar y cyd. Fel yr wyf wedi ei ddweud droeon, nid mater tai yn unig yw digartrefedd; mae'n fater gwasanaeth cyhoeddus ac mae'n galw am ymateb ar draws y gwasanaethau cyhoeddus. Ein nod yw gweddnewid ein hymagwedd gyfan at ddarpariaeth digartrefedd fel bod y rhai sy'n cyflwyno eu hunain fel pobl ddigartref bob dydd yn cael profiad o system sy'n canolbwyntio ar atal gwirioneddol. Yn y cam nesaf hwn, rwyf i'n disgwyl gweld creadigrwydd, partneriaeth a pharodrwydd i fuddsoddi yn y rhaglenni hyn, a fydd yn cyflwyno arbedion a manteision hirdymor i'n gwasanaethau cyhoeddus, yn ogystal â'r potensial i weddnewid bywydau'r bobl dan sylw. Mae'n rhaid i arloesi, ailfodelu ac adeiladu fod yn sylfaen i'r ffordd yr ydym yn ymdrin â digartrefedd, yn ei atal ac yn rhoi terfyn arno yng Nghymru. Nodais y llynedd yn ein strategaeth digartrefedd ddiwygiedig, ein nod o symud i ffwrdd o atebion llety dros dro ac addasu dull ailgartrefu cyflym - mabwysiadu, ddylwn i ddweud, dull ailgartrefu cyflym. Mae gennym ni gyfle i symud yn gyflymach i weithredu'r strategaeth hon. Yn y cam nesaf hwn, rydym yn gofyn i awdurdodau lleol ymrwymo i, a chynllunio sut i symud yn gyflym oddi wrth y defnydd o lochesi nos a lle ar lawr a dulliau lle mae angen adnoddau sylweddol, yn enwedig gan y sector gwirfoddol, i gefnogi pobl sy'n cysgu ar y stryd. Rydym yn gofyn iddyn nhw flaenoriaethu cynlluniau ailgartrefu cyflym a hirdymor, wedi eu hategu gan ddarpariaeth frys o ansawdd gwell. Rydym yn canolbwyntio ar roi cymorth cyflym i bobl fynd yn ôl i dai parhaol, gan ddarparu dewisiadau dros dro urddasol o ansawdd uchel a bod yn glir bod gwasanaethau stryd yn cael eu blaenoriaethu ar gyfer allgymorth grymusol proffesiynol sy'n canolbwyntio ar ddatrys digartrefedd. Mae'r cam nesaf hwn yn ymwneud â mwy na dim ond sicrhau nad oes angen i neb ddychwelyd i gysgu ar y stryd, mae hefyd yn ymwneud â gweddnewid. Mae'r cynllun hwn yn uchelgeisiol iawn, a hynny'n briodol. Mae'n ein herio ni i gyd i feddwl, cynllunio a gweithio'n wahanol. Mae'r buddsoddiad newydd yr wyf i wedi ei gyhoeddi i gefnogi'r cynllun hwn yn adlewyrchu ein hymrwymiad ni fel Llywodraeth Cymru i arwain a buddsoddi yn yr hyn yr ydym ni'n credu ynddo. Bydd hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol a'u partneriaid fuddsoddi, gan ddefnyddio cyllid a grantiau presennol, a benthyca trosoledd. Buddsoddiad ar gyfer y tymor hir yw hyn. Mae'r ychydig wythnosau diwethaf wedi dangos i ni gymaint yn fwy na'n rhannau unigol y gallwn ni fod pan fyddwn ni'n gweithio gyda'n gilydd. Rwyf i'n llawn cyffro ynghylch y cyfle sydd gennym ger ein bron. Bydd yn her, ond ar sail yr hyn yr ydym ni wedi ei gyflawni gyda'n gilydd hyd yma, rwyf i'n ffyddiog y gallwn ni newid yn sylweddol erbyn hyn i gyflawni ein nod o roi terfyn ar ddigartrefedd yng Nghymru. Diolch.