techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: First Minister, you talk about respecting devolution and wanting a strong United Kingdom but then demand that England must do what you do in Wales, or else. Now, you have this policy of preventing anyone from crossing a council area, as you define, you have it with force of law, but the reality is that after lockdown fatigue, because of how long you kept it going before, consent for your policy is breaking down. The official opposition opposed your policy of preventing people crossing those council borders. Because you locked down harder and longer in Wales to postpone infections from the summer into autumn and winter, our economy, as well as our health, has suffered. The Centre for Cities think tank found that Cardiff had seen the weakest post-lockdown recovery outside of London, with only 51 per cent of pre-COVID footfall returning to Cardiff, yet infections in Wales are shooting back up, as they are in England. In my region, the areas with least infection are on the English border, whilst Cardiff, Swansea and the Valleys have higher rates than nearby parts of England, yet you imply that our problems here reflect policy in England and seek to blame COVID spread on people coming over the border from England. First Minister, isn't the real reason you are threatening to enforce a border to distract from your own Government's and this institution's mismanagement of the pandemic?
Welsh: Prif Weinidog, rydych chi'n sôn am barchu datganoli a'ch bod chi eisiau Teyrnas Unedig gref ond yn mynnu wedyn bod yn rhaid i Loegr wneud yr hyn yr ydych chi'n ei wneud yng Nghymru, neu gwae chi. Nawr, mae gennych chi'r polisi hwn o atal unrhyw un rhag croesi ardal cyngor, fel yr ydych chi'n ei ddiffinio, mae hwn gennych chi gyda grym y gyfraith, ond y gwir amdani, yn sgil syrffed â'r cyfyngiadau symud, oherwydd eich bod chi wedi ei barhau cyhyd o'r blaen, yw bod cydsyniad i'ch polisi yn lleihau. Gwrthwynebodd yr wrthblaid swyddogol eich polisi o atal pobl rhag croesi'r ffiniau cyngor hynny. Gan eich bod chi wedi cyflwyno cyfyngiadau symud caletach a hwy yng Nghymru i ohirio heintiau o'r haf i'r hydref a'r gaeaf, mae ein heconomi, yn ogystal â'n hiechyd, wedi dioddef. Canfu melin drafod Centre for Cities y cafwyd yr adferiad gwannaf ar ôl y cyfyngiadau symud y tu allan i Lundain yng Nghaerdydd, gyda dim ond 51 y cant o'r ymwelwyr cyn-COVID yn dychwelyd i Gaerdydd, ac eto mae'r haint yng Nghymru yn saethu yn ôl i fyny, fel y mae yn Lloegr. Yn fy rhanbarth i, mae'r ardaloedd sydd â'r lleiaf o haint ar y ffin â Lloegr, tra bod gan Gaerdydd, Abertawe a'r Cymoedd gyfraddau uwch na rhannau cyfagos o Loegr, ac eto rydych chi'n awgrymu bod ein problemau ni yma yn adlewyrchu polisi yn Lloegr ac yn ceisio beio lledaeniad COVID ar bobl sy'n dod dros y ffin o Loegr. Prif Weinidog, onid dyna'r gwir reswm yr ydych chi'n bygwth gorfodi ffin i dynnu sylw oddi wrth gamreolaeth eich Llywodraeth eich hun a'r sefydliad hwn o'r pandemig?
English: I entirely disagree with those points. The way that coronavirus has been managed in Wales, I think, has secured the agreement and the consent of people in Wales. They certainly don't agree with the sort of fringe ideas that the Member peddles in the Chamber, during the time he still has left with us. Nor do I accept that the point of our travel request to the Prime Minister is anything other than a sensible, straightforward course of action, designed to protect people and to keep Wales safe. That is the object of this Government; it may not be shared by him.
Welsh: Rwy'n anghytuno yn llwyr â'r pwyntiau yna. Rwy'n credu bod y ffordd y mae coronafeirws wedi cael ei reoli yng Nghymru wedi sicrhau cytundeb a chydsyniad pobl yng Nghymru. Yn sicr, nid ydyn nhw'n cytuno â'r math o syniadau ymylol y mae'r Aelod yn eu harddel yn y Siambr, yn ystod yr amser sy'n dal i fod ar ôl ganddo ar ôl gyda ni. Nid wyf ychwaith yn derbyn bod diben ein cais teithio i Brif Weinidog y DU yn ddim byd heblaw dull synhwyrol a syml o weithredu, sydd â'r nod o amddiffyn pobl a chadw Cymru yn ddiogel. Dyna yw amcan y Llywodraeth hon; efallai nad yw ef yn ei rannu.
English: I thank Rhianon Passmore, Llywydd. Capacity issues at the UK lighthouse laboratory network have impacted upon the Welsh testing system. The situation is improving and needs to do so further. In the meantime we have increased capacity and use of Welsh laboratories.
Welsh: Diolchaf i Rhianon Passmore, Llywydd. Mae materion capasiti yn rhwydwaith labordai goleudy'r DU wedi effeithio ar system brofi Cymru. Mae'r sefyllfa yn gwella ac mae angen iddi wneud hynny ymhellach. Yn y cyfamser, rydym ni wedi cynyddu capasiti a'r defnydd o labordai Cymru.
English: Diolch, First Minister. Thank you for that. Wales's first specialist COVID-19 lab in Gwent is due to open this month, and I would like him to join with me in thanking all of our dedicated staff working across Wales flat out within them. The hope is that the new lighthouse facility will process 20,000 tests a day, and as the First Minister has already alluded to, these lighthouse labs are managed by the UK Government and run by private firms. Will the Welsh Government ensure that this site and Public Health Wales are dedicated to working together to increase to a faster volume and turnover of testing for the Welsh populace? Furthermore, the announcement last week that the Welsh Government would create local testing sites at Wales's universities in Cardiff, Swansea, Pontypridd, Bangor and Aberystwyth is also to be welcomed. So, First Minister, what further possibilities are there for the Welsh Government to increase that testing capacity and what possibility is there of locating a testing facility within my constituency of Islwyn? Thank you.
Welsh: Diolch, Prif Weinidog. Diolch am hynna. Disgwylir i labordy COVID-19 arbenigol cyntaf Cymru agor yng Ngwent y mis hwn, a hoffwn iddo ymuno â mi i ddiolch i'n holl staff ymroddedig sy'n gweithio eu gorau glas ynddyn nhw ledled Cymru. Y gobaith yw y bydd y cyfleuster goleudy newydd yn prosesu 20,000 o brofion y dydd, ac fel y mae'r Prif Weinidog eisoes wedi cyfeirio ato, rheolir y labordai goleudy hyn gan Lywodraeth y DU a'u rhedeg gan gwmnïau preifat. A wnaiff Llywodraeth Cymru sicrhau bod y safle hwn ac Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi ymrwymo i gydweithio i gynyddu i nifer a throsiant cyflymach o brofion ar gyfer poblogaeth Cymru? Hefyd, mae'r cyhoeddiad yr wythnos diwethaf y byddai Llywodraeth Cymru yn creu safleoedd profi lleol ym mhrifysgolion Cymru yng Nghaerdydd, Abertawe, Pontypridd, Bangor ac Aberystwyth i'w groesawu hefyd. Felly, Prif Weinidog, pa bosibiliadau pellach sydd i Lywodraeth Cymru gynyddu'r capasiti profi hwnnw a pha bosibilrwydd sydd o leoli cyfleuster profi yn fy etholaeth i, sef Islwyn? Diolch.
English: I thank Rhianon Passmore for that. She is right to say that the new centre at Imperial Park 5 became operational on 5 October. It's already able to process 10,000 tests a day and will be able to process 20,000 tests a day when fully operational in the next couple of weeks. So, that will further boost our lab capacity, the resilience of our system and will help us to go on improving turnaround times. So, I'm very pleased to be able to give that reassurance to the Member that we are using that opportunity, as we are using the £32 million that the Minister for health was able to make available to Public Health Wales to provide 24-hour working in regional labs in Swansea, Cardiff and in Rhyl and six new hot labs, situated in acute general hospitals. The local test sites at universities - the one in Treforest opened on 25 September, the one in Swansea opened earlier this week, the one in Bangor will open on 16 October, in Cardiff on 16 October, in Aberystwyth on 19 October. So, once again, we are moving rapidly to make sure that those local testing facilities are available. I want to give the Member an assurance that we would use our mobile testing unit as well, so that if there were a need for additional specific-site facilities in her constituency - were that to become necessary, then we have the facilities and we have the experience of moving them rapidly to those places where they are most needed.
Welsh: Diolchaf i Rhianon Passmore am hynna. Mae hi'n iawn wrth ddweud bod y ganolfan newydd ym Mharc Imperial 5 wedi dod yn weithredol ar 5 Hydref. Mae eisoes yn gallu prosesu 10,000 o brofion y dydd a bydd yn gallu prosesu 20,000 o brofion y dydd pan fyddan nhw'n gwbl weithredol yn yr wythnos neu ddwy nesaf. Felly, bydd hynny yn rhoi hwb pellach i'n capasiti labordy, i gydnerthedd ein system ac yn ein helpu i barhau i wella amseroedd gweithredu. Felly, rwy'n falch iawn o allu rhoi'r sicrwydd hwnnw i'r Aelod ein bod ni'n defnyddio'r cyfle hwnnw, fel yr ydym ni'n defnyddio'r £32 miliwn y llwyddodd y Gweinidog iechyd ei ddarparu i Iechyd Cyhoeddus Cymru i ddarparu gwaith 24 awr mewn labordai rhanbarthol yn Abertawe, Caerdydd a'r Rhyl a chwe labordy poeth newydd, mewn ysbytai cyffredinol acíwt. Y safleoedd profi lleol mewn prifysgolion - agorodd yr un yn Nhrefforest ar 25 Medi, yr un yn Abertawe yn gynharach yr wythnos hon, bydd yr un ym Mangor yn agor ar 16 Hydref, yng Nghaerdydd ar 16 Hydref, yn Aberystwyth ar 19 Hydref. Felly, unwaith eto, rydym ni'n symud yn gyflym i wneud yn siŵr bod y cyfleusterau profi lleol hynny ar gael. Hoffwn roi sicrwydd i'r Aelod y byddem ni'n defnyddio ein huned profi symudol hefyd, fel pe byddai angen cyfleusterau safle penodol ychwanegol yn ei hetholaeth hi - pe byddai hynny'n dod yn angenrheidiol, yna mae'r cyfleusterau gennym ni ac mae gennym ni'r profiad o'u symud nhw yn gyflym i'r mannau hynny lle mae eu hangen fwyaf.
English: Thank you, First Minister, for that answer. If I wanted a more detailed response in relation to your letter to the Prime Minister, I could now go to the media, because I see they're actively tweeting out that letter, and we as Assembly Members haven't seen the scientific evidence that you attach to it, which is highly regrettable and disrespectful, I'd suggest to you. Also, when it comes to SAGE's advice when it comes to travel restrictions, it says that they would have a low impact and they have moderate confidence that they would be successful. They go on to say that exemptions and enforcement are likely to be very complicated. So, given that is SAGE's advice back in September, and I assume you as a Government have seen that, what confidence have you got that the testing analysis that you have passed over to the Prime Minister overrides the advice that SAGE has given on travel restrictions?
Welsh: Diolch, Prif Weinidog, am yr ateb yna. Pe byddwn i eisiau ymateb mwy manwl o ran eich llythyr at Brif Weinidog y DU, gallwn fynd at y cyfryngau erbyn hyn, oherwydd gwelaf eu bod nhw'n trydaru'r llythyr hwnnw nawr, ac nid ydym ni fel Aelodau'r Cynulliad wedi gweld y dystiolaeth wyddonol yr ydych chi'n ei hatodi iddo, sy'n destun gofid mawr ac yn amharchus, byddwn i'n ei awgrymu i chi. Hefyd, pan ddaw i gyngor SAGE o ran cyfyngiadau teithio, mae'n dweud mai effaith isel fyddai ganddyn nhw ac mai ffydd gymedrol sydd ganddyn nhw y bydden nhw'n llwyddiannus. Maen nhw'n mynd ymlaen i ddweud bod eithriadau a gorfodaeth yn debygol o fod yn gymhleth iawn. Felly, o gofio mai dyna gyngor SAGE yn ôl ym mis Medi, ac rwy'n cymryd yn ganiataol eich bod chi fel Llywodraeth wedi gweld hwnnw, pa ffydd sydd gennych chi bod y dadansoddiad profi yr ydych chi wedi ei rannu gyda Phrif Weinidog y DU yn bwysicach na'r cyngor y mae SAGE wedi ei roi ar gyfyngiadau teithio?
English: Llywydd, I'm not certain that question has anything to do with Wales's testing capabilities. And if he wants to talk about being disrespectful, I wrote to the Prime Minister over two weeks ago with a detailed request for travel restrictions. I've not even had a reply to that letter. That's disrespectful. That's disrespectful to this Senedd and disrespectful to the people of Wales. I provided the Prime Minister with the very latest information - information and research that have come in after the date to which the Member referred. Let's hope that this time he will be prepared to consider it with the seriousness it deserves.
Welsh: Llywydd, nid wyf i'n siŵr a oes gan y cwestiwn yna unrhyw beth i'w wneud â galluoedd profi Cymru. Ac os yw ef eisiau siarad am fod yn amharchus, ysgrifennais at Brif Weinidog y DU dros bythefnos yn ôl gyda chais manwl am gyfyngiadau teithio. Nid wyf i hyd yn oed wedi cael ateb i'r llythyr hwnnw. Mae hynny yn amharchus. Mae hynny yn amharchus i'r Senedd hon ac yn amharchus i bobl Cymru. Rhoddais yr wybodaeth ddiweddaraf i Brif Weinidog y DU - gwybodaeth a gwaith ymchwil a dderbyniwyd ar ôl y dyddiad y cyfeiriodd yr Aelod ato. Gadewch i ni obeithio y bydd yn barod y tro hwn i'w ystyried gyda'r difrifoldeb y mae'n ei haeddu.
English: If we could return to testing, it's come to my attention that there have been serious problems arising with general testing in one of the south Wales health board areas, and I'd like to know what the link is between that and COVID testing. I understand that day-to-day blood testing in GP surgeries has been cancelled, and it's only emergency testing that can happen. It sounds like the kind of thing that we were being warned about when the Roche supply chain came into difficulties, but I note that the health Minister told us a week ago that that wouldn't affect Wales. Can the First Minister tell us what's going on here?
Welsh: Os cawn ni ddod yn ôl at brofi, mae e wedi dod i'm sylw i bod problemau difrifol wedi codi efo'r system brofi cyffredinol yn un o ardaloedd bwrdd iechyd y de, a mi liciwn i wybod beth ydy'r cysylltiad rhwng hynny a phrofi COVID. Dwi'n clywed bod profion gwaed dydd i ddydd mewn meddygfeydd teulu wedi cael eu canslo, a dim ond profi brys yn gallu digwydd. Mae'n swnio fel y math o beth yr oeddem ni'n yn cael ein rhybuddio ohono fo pan gafodd systemau cyflenwi Roche eu trafferthion, ond dwi'n nodi bod y Gweinidog iechyd wedi dweud wrthym ni wythnos yn ôl na fuasai hynny yn effeithio ar Gymru. Ydy'r Prif Weinidog yn gallu dweud wrthym ni beth sy'n mynd ymlaen yn fan hyn?
English: Well, Llywydd, I would have to have more details about the problems that Rhun ap Iorwerth has alluded to. I have seen a written statement from Vaughan Gething that explained the impact that the problems that Roche is facing at the moment could have here in Wales, not on the coronavirus side, but on other things that we're trying to combat every day in the health service. I don't yet quite understand the background to this specific question, but of course if Rhun ap Iorwerth wishes to write to me with the details, I'll be more than happy to look into these issues.
Welsh: Llywydd, i ddweud y gwir, bydd yn rhaid i fi gael mwy o fanylion am y problemau mae Rhun ap Iorwerth wedi cyfeirio atyn nhw. Dwi wedi gweld datganiad ysgrifenedig gan Vaughan Gething a oedd yn esbonio'r effaith mae'r problemau mae Roche yn eu hwynebu ar hyn o bryd yn gallu ei gael yma yng Nghymru, nid ar ochr coronafeirws, ond ar rai pethau eraill rŷn ni'n trial eu gwneud bob dydd yn y gwasanaeth iechyd. Dwi ddim cweit yn deall eto beth oedd y cefndir i'r cwestiwn penodol, ond wrth gwrs os ydy Rhun ap Iorwerth eisiau ysgrifennu ataf i gyda'r manylion, dwi'n fwy na hapus i edrych i mewn i'r problemau.
English: I thank David Rowlands for that question. Last week we published our COVID-19 reconstruction plan. It sets out our assessment of the profound economic, health and social impacts of the virus and how we will work with partners to build a safe, healthy future for Welsh people that is fairer, more equal, greener and prosperous.
Welsh: Diolchaf i David Rowlands am y cwestiwn yna. Yr wythnos diwethaf, cyhoeddwyd ein cynllun ail-greu ar ôl COVID-19. Mae'n nodi ein hasesiad o effeithiau economaidd, iechyd a chymdeithasol dwys y feirws a sut y byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i greu dyfodol diogel ac iach i bobl Cymru sydd yn decach, sydd yn fwy cyfartal, sydd yn fwy gwyrdd ac sy'n ffynnu.
English: I thank the First Minister for his answer. Whilst it is prudent to make such arrangements for the post-pandemic environment, it is also true that it is incumbent upon the Government to mitigate the economic consequences of lockdowns whilst the virus is still with us. The recent lockdown arrangements are of course having a devastating effect on businesses across Wales. However, First Minister, I do not want to question the merits or otherwise of the overall lockdown measures, but the absurdity of the recent restrictions where we are not allowed to travel from one local authority to another. There are parts of south Wales where you cannot, quite literally, cross the road or go to the end of the street, because in so doing you would be passing from one authority into the next. How can the Minister and his Government justify such ridiculous restrictions? Why is it necessary to prevent people travelling from one authority to the next when both are in lockdown and have similar COVID figures, yet for work purposes, people can travel into Wales from COVID-wracked cities like Liverpool? First Minister, it's important that we bring the people of Wales along with us in these very troubled times. Is it not true that such nonsensical restrictions will not help us to achieve this?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am ei ateb. Er ei bod hi'n ddoeth gwneud trefniadau o'r fath ar gyfer yr amgylchedd ôl-bandemig, mae hefyd yn wir ei bod hi'n ddyletswydd ar y Llywodraeth i liniaru canlyniadau economaidd cyfyngiadau symud tra bo'r feirws yn dal gyda ni. Mae'r trefniadau cyfyngiadau symud diweddar wrth gwrs yn cael effaith echrydus ar fusnesau ledled Cymru. Fodd bynnag, Prif Weinidog, nid wyf i eisiau cwestiynu rhinweddau neu ddiffyg rhinweddau'r mesurau cyfyngiadau symud cyffredinol, ond gwiriondeb y cyfyngiadau diweddar pan na ganiateir i ni deithio o un awdurdod lleol i'r llall. Ceir rhannau o'r de lle na chewch chi, yn llythrennol, groesi'r ffordd na mynd i ben draw'r stryd, oherwydd trwy wneud hynny byddech chi'n mynd o un awdurdod i'r llall. Sut gall y Gweinidog a'i Lywodraeth gyfiawnhau cyfyngiadau mor hurt? Pam mae angen atal pobl rhag teithio o un awdurdod i'r llall pan fo'r ddau yn destun cyfyngiadau symud a bod ganddyn nhw ffigurau COVID tebyg, ac eto at ddibenion gwaith, gall pobl deithio i Gymru o ddinasoedd llawn COVID fel Lerpwl? Prif Weinidog, mae'n bwysig ein bod ni'n dod â phobl Cymru gyda ni yn y cyfnod cythryblus iawn hwn. Onid yw'n wir na fydd cyfyngiadau disynnwyr o'r fath yn ein helpu ni i gyflawni hyn?
English: Llywydd, I've already said several times this afternoon that the answer to people being able to travel into Wales from higher coronavirus areas beyond Wales is to stop it from happening. It's not a nonsensical restraint to say to people that they shouldn't travel outside their own local authority area, because the more people we see, and the more travelling we do, the more the virus spreads. The restrictions are designed to try to bear down on the fact that coronavirus is rising in so many parts of Wales. Now, if we are able to do things in those parts of Wales where the measures we have taken so far are having an effect, then I want to offer people in those parts of Wales hope that their actions are bearing fruit. If we can do anything in the area of travel, that, I think, is one of the first things we would be likely to be able to offer. But the context that we are all operating in is one where the skies are darkening, and I'm afraid that everything we do has to be tested against that basic fact of contemporary life in Wales. Coronavirus is on the march again. It is reaching deeper and further into communities, it is driving more people into hospital, it will lead to greater use of our ICU beds, and very sadly, because this is a deadly disease, more people will die. And the restrictions we're asking people to live with are all designed to try to keep them, their families and their communities safe. And there's nothing nonsensical about that.
Welsh: Llywydd, rwyf i eisoes wedi dweud sawl gwaith y prynhawn yma mai'r ateb i bobl yn cael teithio i Gymru o ardaloedd â niferoedd coronafeirws uwch y tu hwnt i Gymru yw ei atal rhag digwydd. Nid yw'n gyfyngiad disynnwyr dweud wrth bobl na ddylen nhw deithio y tu allan i ardal eu hawdurdod lleol eu hunain, oherwydd y mwyaf o bobl yr ydym ni'n eu gweld, a'r mwyaf o deithio yr ydym ni'n ei wneud, y mwyaf y mae'r feirws yn lledaenu. Bwriedir i'r cyfyngiadau geisio pwyso i lawr ar y ffaith fod coronafeirws yn cynyddu mewn cynifer o rannau o Gymru. Nawr, os gallwn ni wneud pethau yn y rhannau hynny o Gymru lle mae'r mesurau yr ydym ni wedi eu cymryd hyd yma yn cael effaith, yna hoffwn gynnig gobaith i bobl yn y rhannau hynny o Gymru bod eu gweithredoedd yn dwyn ffrwyth. Os gallwn ni wneud unrhyw beth ym maes teithio, credaf mai dyna un o'r pethau cyntaf y byddem ni'n debygol o allu ei gynnig. Ond mae'r cyd-destun yr ydym ni i gyd yn gweithredu ynddo yn un lle mae'r awyr yn tywyllu, ac mae arnaf ofn bod yn rhaid profi popeth yr ydym ni'n ei wneud yn erbyn y ffaith sylfaenol honno o fywyd cyfoes yng Nghymru. Mae coronafeirws ar led eto. Mae'n cyrraedd yn ddyfnach ac ymhellach i gymunedau, mae'n gyrru mwy o bobl i'r ysbyty, bydd yn arwain at fwy o ddefnydd o welyau ein hunedau gofal dwys, ac yn anffodus iawn, oherwydd bod hwn yn glefyd marwol, bydd mwy o bobl yn marw. Ac mae'r cyfyngiadau yr ydym ni'n gofyn i bobl fyw gyda nhw i gyd wedi eu cynllunio i geisio eu cadw nhw, eu teuluoedd a'u cymunedau yn ddiogel. Ac nid oes unrhyw beth disynnwyr ynglŷn â hynny.
English: First Minister, your aim of having 30 per cent of people working from home is very laudable; however, to work from home, you almost certainly need to have a decent broadband connection. I have constituents who want to work from home but can't as they don't have adequate broadband, meaning they have no other option but to travel to work. How are you going to achieve your aim, First Minister, of homeworking when you have failed to deliver your 2011 manifesto commitment of delivering superfast broadband to all premises by 2015?
Welsh: Prif Weinidog, mae eich nod o gael 30 y cant o bobl yn gweithio gartref yn ganmoladwy iawn; fodd bynnag, i weithio gartref, mae bron yn sicr y bydd angen cysylltiad band eang da arnoch chi. Mae gen i etholwyr sydd eisiau gweithio gartref ond nid ydyn nhw'n gallu gwneud hynny oherwydd nad oes ganddyn nhw fand eang addas, sy'n golygu nad oes ganddyn nhw ddewis arall ond teithio i'r gwaith. Sut ydych chi'n mynd i gyflawni eich nod, Prif Weinidog, o weithio gartref pan eich bod chi wedi methu â chyflawni eich ymrwymiad maniffesto yn 2011 i ddarparu band eang cyflym iawn i bob eiddo erbyn 2015?