English: At present, the Bill simply requires that the mandatory element of relationships and sexuality education is, and I quote, 'developmentally appropriate'. But, of course, this doesn't go far enough. Should it become law, the legislation would require Welsh Ministers to publish an RSE code setting out themes and matters to be encompassed by the mandatory element of RSE education in Wales. But my amendment 41 places requirements on the face of the Bill regarding the contents of that code to ensure that children and pupils must learn about the following things: firstly, the nature of long-term relationships, including marriage, and their importance for family life and the bringing up of children - and, of course, this is something that replicates exactly what is already in the Education Act 1996 - and then, in addition to that, the importance of safety in forming and maintaining relationships, the characteristics of healthy relationships, how relationships may affect physical and mental health and well-being, how values influence people's approach to sex and relationships and the importance of respecting the values of others with regard to sex and relationships. These are all things that have been touched on by other speakers in this debate, so there's no disagreement between us. I want to ensure that people have healthy relationships with one another, and that's why I think it's important that these things are on the face of the Bill. I know that the Minister has referred to these things as well in the Senedd Chamber, and, indeed, in the committee when asked about them. All of these are non-contentious, and the Minister herself has suggested that an effective RSE code should contain references to all of them. But, of course, at the end of this Senedd term, she may not be around to be the Minister, and that means that somebody else will inherit the ministerial office and the responsibility to develop the RSE code, and they may have different attitudes than those of us who are elected in this Senedd now. That's why I think it's prudent of all of us to put these things onto the face of the Bill in respect of the code. My amendment 42 seeks to require that relationships and sexuality education in Wales should have regard to pupils' religious and cultural backgrounds. This is currently the case in Wales and in England due to the Education Act 1996, but the Welsh Government is seeking to disapply this requirement in Wales with this new Bill. I think that that's a backward step. It's a backward step in a society like modern-day Wales, a nation that aspires to be tolerant and respectful of people of all faiths and cultures. I believe that introducing these protections will serve to strengthen the Bill and strengthen our commitment here in Wales to equip children with information about relationships that is respectful of their upbringing, respectful of their culture and their faith. The Minister says that the RSE code, which no-one, of course, has seen yet, is going to provide some clarity and confidence for parents about what will and won't be taught, but because we haven't seen it, we're not able to have that confidence, and because parents haven't seen it, they haven't had that confidence. That's what has led, I think, to some of the misinformation that both Lynne Neagle and Jenny Rathbone have referred to. I think that if we are able to put some more information on the face of the Bill regarding the content of the code, it will give that confidence that parents need to see. Moving on briefly to my amendments 20, 21 and 22, these amendments insert new sections into the Bill to give parents the right to withdraw their children from relationships and sexuality education lessons where they believe that they're inappropriate for them. These parental rights, of course, currently exist here in Wales, but the Bill will remove them and undermine the important principle that parents, not the state, are the primary educators of their children. The failure to include a right for parents to withdraw children from RSE lessons also seems to fly in the face of section 9 of the Education Act 1996, which says, and I quote, that children 'are to be educated in accordance with the wishes of their parents'. That particular provision in the Education Act 1996 will still be law in Wales even if the Bill before us today becomes an Act. The Bill also will do nothing to remove article 2 of protocol 1 of the European convention on human rights, which, of course, has been enshrined in UK law by the Human Rights Act 1998. That protocol says that the state must respect parents' rights to have their children educated in conformity with their religious and philosophical convictions. My amendments, if agreed, will simply seek to ensure that this Bill is compatible with the provisions of the Education Act 1996 and the Human Rights Act, which are already on the statute book. Parents have long enjoyed the right to be able to withdraw their children from the two subjects that engage questions of families' world views, and they are of course sex education and religious education. The benefit of the potential use of this right to withdraw is that it provides an incentive for schools to engage proactively with parents regarding their children's education by requiring school leaders to sit and listen to parental concerns in order to minimise those withdrawals. And, of course, they've been exercised very, very rarely across Wales over the many years that they've been in place, because of the great engagement that they have resulted in. So, Dirprwy Lywydd, I urge Members to support my amendments in this group.
Welsh: Ar hyn o bryd, mae'r Bil yn ei gwneud yn ofynnol bod elfen orfodol addysg cydberthynas a rhywioldeb yn, ac rwy'n dyfynnu, 'briodol i ddatblygiad'. Ond, wrth gwrs, nid yw hyn yn mynd yn ddigon pell. Pe byddai'n dod yn gyfraith, byddai'r ddeddfwriaeth yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi cod addysg cydberthynas a rhywioldeb yn nodi themâu a materion i'w cynnwys yn elfen orfodol addysg cydberthynas a rhywioldeb yng Nghymru. Ond mae fy ngwelliant 41 i yn gosod gofynion ar wyneb y Bil o ran cynnwys y cod hwnnw er mwyn sicrhau bod yn rhaid i blant a disgyblion ddysgu am y pethau canlynol: yn gyntaf, natur cydberthynas hirdymor, gan gynnwys priodas, a'i phwysigrwydd i fywyd teuluol a magu plant - ac, wrth gwrs, mae hyn yn rhywbeth sy'n efelychu yn union beth sydd eisoes yn Neddf Addysg 1996 - ac yna, yn ogystal â hynny, pwysigrwydd diogelwch wrth ffurfio a chynnal cydberthynas, nodweddion cydberthynas iach, sut y gall cydberthynas effeithio ar iechyd a lles corfforol a meddwl, sut y mae gwerthoedd yn dylanwadu ar agwedd pobl at ryw a chydberthynas a phwysigrwydd parchu gwerthoedd pobl eraill o ran rhyw a chydberthynas. Mae'r rhain i gyd yn bethau y mae siaradwyr eraill wedi sôn amdanyn nhw yn y ddadl hon, felly nid oes anghytuno rhyngom. Rwyf i'n dymuno sicrhau bod gan bobl berthynas iach â'i gilydd, a dyna pam rwyf i'n credu ei bod yn bwysig bod y pethau hyn ar wyneb y Bil. Rwy'n gwybod bod y Gweinidog wedi cyfeirio at y pethau hyn hefyd yn Siambr y Senedd, ac, yn wir, yn y pwyllgor pan ofynnwyd amdanyn nhw. Nid yw'r un o'r rhain yn ddadleuol, ac mae'r Gweinidog ei hun wedi awgrymu y dylai cod addysg cydberthynas a rhywioldeb effeithiol gynnwys cyfeiriadau at bob un ohonyn nhw. Ond, wrth gwrs, ar ddiwedd y tymor Senedd hwn, efallai na fydd hi yma i fod yn Weinidog, ac mae hynny'n golygu y bydd rhywun arall yn etifeddu'r swydd weinidogol a'r cyfrifoldeb am ddatblygu'r cod addysg cydberthynas a rhywioldeb, ac efallai y bydd gan yr unigolyn hwnnw agweddau gwahanol i rai y sawl un ohonom sydd wedi ei ethol yn y Senedd hon yn awr. Dyna pam rwyf i'n credu ei bod yn ddoeth i bob un ohonom roi'r pethau hyn ar wyneb y Bil ynglyn â'r cod. Mae fy ngwelliant 42 yn ceisio ei gwneud yn ofynnol i addysg cydberthynas a rhywioldeb yng Nghymru ystyried cefndiroedd crefyddol a diwylliannol disgyblion. Mae hyn yn wir ar hyn o bryd yng Nghymru ac yn Lloegr oherwydd Deddf Addysg 1996, ond mae Llywodraeth Cymru yn ceisio datgymhwyso'r gofyniad hwn yng Nghymru gyda'r Bil newydd hwn. Rwyf i'n credu bod hynny yn gam yn ôl. Mae'n gam yn ôl mewn cymdeithas fel Cymru fodern, cenedl sy'n dyheu am fod yn oddefgar ac yn barchus tuag at bobl o bob ffydd a diwylliant. Rwy'n credu y bydd cyflwyno'r amddiffyniadau hyn yn cryfhau'r Bil ac yn cryfhau ein hymrwymiad yma yng Nghymru i roi gwybodaeth i blant am berthnasoedd sy'n parchu eu magwraeth, yn parchu eu diwylliant a'u ffydd. Dywed y Gweinidog y bydd y cod addysg cydberthynas a rhywioldeb, nad oes neb, wrth gwrs, wedi ei weld eto, yn rhoi rhywfaint o eglurder a hyder i rieni ynglŷn â'r hyn y bydd ac na fydd yn cael ei addysgu, ond gan nad ydym ni wedi ei weld, ni allwn gael yr hyder hwnnw, ac oherwydd nad yw rhieni wedi ei weld, nid ydyn nhw wedi cael yr hyder hwnnw. Dyna'r hyn sydd wedi arwain, yn fy marn i, at rywfaint o'r wybodaeth anghywir y mae Lynne Neagle a Jenny Rathbone wedi cyfeirio ati. Rwyf i'n credu os gallwn ni roi mwy o wybodaeth ar wyneb y Bil am gynnwys y cod, fe fydd yn rhoi'r hyder hwnnw y mae angen i rieni ei weld. Gan symud ymlaen yn fyr at fy ngwelliannau 20, 21 a 22, mae'r gwelliannau hyn yn ychwanegu adrannau newydd at y Bil i roi'r hawl i rieni dynnu eu plant yn ôl o wersi addysg cydberthynas a rhywioldeb os ydyn nhw o'r farn ei bod yn amhriodol ar eu cyfer. Mae'r hawliau hyn i rieni, wrth gwrs, yn bodoli yma yng Nghymru ar hyn o bryd, ond bydd y Bil yn eu dileu ac yn tanseilio'r egwyddor bwysig mai rhieni, nid y wladwriaeth, yw prif addysgwyr eu plant. Mae methu â chynnwys hawl i rieni dynnu plant allan o wersi Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb hefyd yn ymddangos fel pe bai'n mynd yn groes i adran 9 o Ddeddf Addysg 1996, sy'n dweud bod plant i gael eu haddysgu yn unol â dymuniadau eu rhieni. Bydd y ddarpariaeth benodol honno yn Neddf Addysg 1996 yn dal i fod yn gyfraith yng Nghymru hyd yn oed os daw'r Bil sydd ger ein bron heddiw yn Ddeddf. Ni fydd y Bil yn gwneud unrhyw beth i ddileu erthygl 2 o brotocol 1 y confensiwn Ewropeaidd ar hawliau dynol ychwaith, sydd, wrth gwrs, wedi'i ymgorffori yng nghyfraith y DU gan Ddeddf Hawliau Dynol 1998. Mae'r protocol hwnnw yn datgan bod yn rhaid i'r wladwriaeth barchu hawliau rhieni i gael addysg i'w plant sy'n cyd-fynd â'u hargyhoeddiadau crefyddol ac athronyddol. Bydd fy ngwelliannau, pe cytunir arnyn nhw, yn ceisio sicrhau bod y Bil hwn yn gydnaws â darpariaethau Deddf Addysg 1996 a'r Ddeddf Hawliau Dynol, sydd eisoes ar y llyfr statud. Mae rhieni wedi bod â'r hawl ers tro byd i gael tynnu eu plant allan o'r ddau bwnc sy'n ennyn cwestiynau am farn teuluoedd yn y byd, sef wrth gwrs addysg rhyw ac addysg grefyddol. Mantais y defnydd posibl o'r hawl hon i dynnu'n ôl yw ei bod yn gymhelliant i ysgolion ymgysylltu'n rhagweithiol â rhieni ynglŷn ag addysg eu plant drwy ei gwneud yn ofynnol i arweinwyr ysgolion eistedd a gwrando ar bryderon rhieni er mwyn lleihau'r achosion hynny o dynnu'n ôl. Ac, wrth gwrs, anaml iawn y maen nhw wedi eu harfer ledled Cymru dros y blynyddoedd lawer y maen nhw wedi bod ar waith, oherwydd yr ymgysylltiad mawr y maen nhw wedi'i arwain. Felly, Dirprwy Lywydd, anogaf yr Aelodau i gefnogi fy ngwelliannau yn y grŵp hwn.