English: Diolch, Llywydd. Wales, at 64 per cent, has the highest municipal recycling rate in the United Kingdom. We are a long way ahead of the other UK nations and within a few percentage points of the best in the world. We've made great advances in sustainable waste management and must use this as a springboard for further development of the circular economy in Wales. A circular economy is one where materials can be productively used again and again, creating added value and associated multiple benefits. Recent studies by the Ellen MacArthur Foundation, WRAP and the Green Alliance have identified potential savings and income of more than £2 billion each year to the Welsh economy and up to 30,000 new jobs through the development of a more circular economy. We need to place much more value on the resources we all too often take for granted, reduce what we use, and wherever possible keep materials and goods in use for longer. We must move away from the throwaway culture we are all too familiar with and encourage behaviours that will help protect our environment. The success we've seen in Wales is largely due to the clarity and direction of the national waste strategy for Wales towards zero waste. I want to continue to work closely with all interested parties, from the citizens of Wales to local authorities, business and the third and public sectors to ensure progress towards our ambitious targets is maintained. Achieving a more circular economy is a challenging task that involves all parts of the supply and waste management chain. Last year, we asked WRAP to set up a circular economy taskforce for Wales, involving representatives from manufacturers, retailers, local authorities and the waste industry. Their initial focus has been on plastics, where in Wales we have a significant number of diverse manufacturing companies producing moulded plastic products and components. WRAP is working with stakeholders to produce a plastics route-map with the aim of creating a better market for recycled plastic in products made in Wales. This will help create jobs in Wales and reduce our reliance on overseas markets for waste plastic. The Welsh Government has allocated capital funding of £6.5 million to develop a significant number of small-scale capital projects to assist SMEs in making the transformation towards a circular economy approach. We need to see more circular economy business models developed in Wales. Through procurement activities, the Welsh Government and the public sector can lead by example by saving money as a result of sustainable product selection, waste prevention, reuse and recycling. The Welsh Government is working with public sector bodies to drive cost-effective, sustainable outcomes in Welsh businesses in the public sector supply chain, so they can develop more sustainable products and services, using resources more efficiently, including products using high recycled content, designed for reuse, ease of repair, disassembly and recycling. An excellent example of the power of public sector procurement can be seen in the case study produced by WRAP Cymru on the use of remanufactured furniture by Public Health Wales when they moved to a single central office in Cardiff. All of over 2,000 items of furniture were either reused or remanufactured using a third sector organisation, yielding significant social benefits as well as environmental ones. I'm committed to driving forward policies that will deliver on a more circular economy for Wales and will be introducing additional measures to increase resource efficiency in Wales. We are developing a route-map for a more resource-efficient economy, building on our success in recycling and reducing the environmental impacts of production and consumption. This will be published for consultation in July 2018. I'm committed to a range of ideas, including proposals for legislation, setting higher recycling targets and setting new reduction targets. As part of the route-map, I intend to consult on an 80 per cent municipal waste recycling target for 2030, and a 50 per cent food waste reduction target by 2025. Data shows that despite our excellent recycling rate, there is still, on average, as much as half of the residual black bag waste put out by householders that is easily recyclable. This consists of the commonly recycled materials such as glass, paper, cardboard, metal cans, plastic and food waste. An 80 per cent recycling rate should be achievable, providing everyone plays their full part in recycling. I'm sure all of us would agree that the amount of food wasted is unacceptable. Wasted food is also applying unnecessary pressures on our environment and on our limited natural resources. We must redouble our efforts and play our full part in challenging food waste, building on the Love Food, Hate Waste campaign and working more through the food supply chain through the Courtauld 2025 agreement. Unfortunately, there is still a great deal of packaging that is difficult or impossible to recycle. Packaging is also a major component of the litter that blights our public spaces, land, coasts and seas. I've commissioned an extended producer responsibility study on food and drink packaging to look at measures to prevent waste, increase recycling and reduce litter on the ground and in our seas. It will investigate how producers and retailers may share more evenly the financial burdens of managing waste. A review of deposit-return schemes will also be included in the study. As part of the budget settlement, we have announced funding to support pilots to test the feasibility of deposit schemes for recycling. This will help inform the evidence base on extended producer responsibility. Our tax-raising powers are an important part of new policy development. The recently published tax policy framework and work plan included a commitment to consider the case for introducing new taxes in Wales, exploring the policy and administrative elements and the mechanism for change. The devolution of tax powers provides a range of opportunities for the Welsh Government to develop a Welsh approach to taxation, and presents an opportunity to build on Wales's leading role in recycling and waste reduction. Disposable plastic taxes in particular received public and stakeholder support during the debate on new taxes, highlighted most recently by a campaign and petition launched by Greenpeace to introduce a tax on plastics.
Welsh: Diolch, Llywydd. Yng Nghymru y mae'r gyfradd uchaf o ailgylchu trefol yn y Deyrnas Unedig, sef 64 y cant. Rydym yn bell iawn ar y blaen o'i gymharu â gwledydd eraill y DU, ac o fewn i ychydig bwyntiau canran o fod y gorau yn y byd. Rydym wedi gwneud datblygiadau mawr o ran rheoli gwastraff cynaliadwy ac mae'n rhaid i ni ddefnyddio hynny fel sbardun i ddatblygu'r economi gylchol ymhellach yng Nghymru. Economi gylchol yw economi lle y gellir defnyddio deunyddiau yn gynhyrchiol dro ar ôl tro, gan greu gwerth ychwanegol a manteision lawer yn gysylltiedig â hynny. Mae astudiaethau diweddar Sefydliad Ellen MacArthur, WRAP a'r Gynghrair Werdd wedi nodi arbedion posibl ac incwm o fwy na £2 biliwn bob blwyddyn i economi Cymru a hyd at 30,000 o swyddi newydd trwy ddatblygu economi sy'n fwy cylchol. Mae angen inni weld llawer mwy o werth yn yr adnoddau yr ydym ni i gyd yn eu cymryd yn ganiataol yn rhy aml, lleihau'r hyn a ddefnyddiwn ni, a lle bynnag y bo'n bosibl, defnyddio deunyddiau a nwyddau am ragor o amser. Mae'n rhaid inni symud oddi wrth y diwylliant gwastraffus sydd wedi mynd yn rhy gyfarwydd inni ac annog ymddygiad a fydd yn ein helpu i warchod ein hamgylchedd. Mae'r llwyddiant yr ydym wedi ei weld yng Nghymru wedi digwydd yn bennaf oherwydd eglurder a chyfeiriad y strategaeth wastraff genedlaethol i Gymru tuag at ddyfodol diwastraff. Rwyf am barhau i gydweithio yn agos â phob un sydd â diddordeb, o ddinasyddion Cymru I awdurdodau lleol, busnesau, y trydydd sector a'r sector cyhoeddus i sicrhau y bydd cynnydd yn parhau tuag at ein targedau uchelgeisiol. Mae sicrhau economi fwy cylchol yn dasg heriol sy'n cynnwys pob rhan o'r gadwyn gyflenwi a rheoli gwastraff. Y llynedd, gofynnwyd i WRAP sefydlu tasglu economi gylchol i Gymru, yn cynnwys aelodau yn cynrychioli gweithgynhyrchwyr, manwerthwyr, awdurdodau lleol a'r diwydiant gwastraff. Maen nhw wedi dechrau gan ganolbwyntio ar blastigion, lle mae gennym ni yng Nghymru nifer sylweddol o gwmnïau gweithgynhyrchu amrywiol sy'n cynhyrchu cynhyrchion a chydrannau o blastig wedi ei fowldio. Mae WRAP yn gweithio gyda rhanddeiliaid i gynhyrchu cynllun plastigion gyda'r nod o greu marchnad well ar gyfer plastig wedi'i ailgylchu mewn cynhyrchion a wnaed yng Nghymru. Bydd hyn yn helpu i greu swyddi yng Nghymru a lleihau ein dibyniaeth ar farchnadoedd tramor ar gyfer gwastraff plastig. Mae Llywodraeth Cymru wedi dyrannu cyllid cyfalaf gwerth £6.5 miliwn i ddatblygu nifer sylweddol o brosiectau cyfalaf ar raddfa fechan i gynorthwyo busnesau bach a chanolig wrth iddynt drawsnewid i ymagwedd economi gylchol. Mae angen inni weld mwy o fodelau busnes economi gylchol yn cael eu datblygu yng Nghymru. Trwy weithgareddau caffael, gall Llywodraeth Cymru a'r sector cyhoeddus arwain trwy esiampl wrth arbed arian o ganlyniad i ddewis cynhyrchion cynaliadwy, atal gwastraff, ailddefnyddio ac ailgylchu. Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda chyrff y sector cyhoeddus i hybu canlyniadau cost-effeithiol a chynaliadwy gyda busnesau yng Nghymru sydd yng nghadwyn gyflenwi'r sector cyhoeddus, fel y gallan nhw ddatblygu cynhyrchion a gwasanaethau mwy cynaliadwy, gan ddefnyddio adnoddau yn fwy effeithlon, gan gynnwys cynhyrchion sy'n defnyddio cyfran uchel o gynnwys wedi'i ailgylchu, wedi'u cynllunio i'w hailddefnyddio, i fod yn hawdd eu hatgyweirio, ac yn hawdd eu tynnu oddi wrth ei gilydd a'u hailgylchu. Gellir gweld enghraifft ragorol o nerth caffael y sector cyhoeddus yn yr astudiaeth achos a gynhyrchwyd gan WRAP Cymru ar ddefnyddio celfi wedi'u hailgynhyrchu gan Iechyd Cyhoeddus Cymru pan symudon nhw i un swyddfa ganolog yng Nghaerdydd. Cafodd pob un o dros 2,000 o gelfi eu hailddefnyddio neu eu hail-gynhyrchu gan ddefnyddio sefydliad trydydd sector, gan gynnig buddion cymdeithasol sylweddol yn ogystal â rhai amgylcheddol. Rwyf wedi ymrwymo i ddatblygu polisïau a fydd yn cyflawni o ran sicrhau economi fwy cylchol i Gymru a byddaf yn cyflwyno mesurau ychwanegol i gynyddu effeithlonrwydd adnoddau yng Nghymru. Rydym yn datblygu cynllun ar gyfer economi sy'n fwy effeithlon o ran adnoddau, gan adeiladu ar ein llwyddiant wrth ailgylchu a lleihau effeithiau amgylcheddol cynhyrchu a defnyddio. Bydd hwnnw'n cael ei gyhoeddi ar gyfer ymgynghoriad ym mis Gorffennaf 2018. Rwyf wedi ymrwymo i amrywiaeth o syniadau, gan gynnwys cynigion ar gyfer deddfwriaeth, gosod targedau ailgylchu uwch a gosod targedau newydd ar leihad. Yn rhan o'r cynllun, rwy'n bwriadu ymgynghori ar darged o ailgylchu 80 y cant o wastraff trefol ar gyfer 2030, a tharged o leihau 50% ar wastraff bwyd erbyn 2025. Yn ôl y data, er gwaethaf ein cyfradd ailgylchu ardderchog, mae cymaint â hanner y gwastraff gweddilliol a roddir ym magiau sbwriel du cartrefi o hyd yn hawdd ei ailgylchu. Mae hyn yn cynnwys deunyddiau a ailgylchir yn gyffredin fel gwydr, papur, cardfwrdd, caniau metel, plastig a gwastraff bwyd. Dylai cyfradd ailgylchu o 80 y cant fod yn gyrraeddadwy, cyn belled ag y bo pawb yn chwarae ei ran yn llawn wrth ailgylchu. Rwy'n siŵr y byddai pawb ohonom ni'n cytuno bod swm y bwyd sy'n cael ei wastraffu yn annerbyniol. Mae bwyd wedi'i wastraffu hefyd yn rhoi pwysau dianghenraid ar ein hamgylchedd ac ar ein hadnoddau naturiol cyfyngedig. Mae'n rhaid inni ymdrechu'n galetach a chwarae ein rhan lawn wrth herio gwastraff bwyd, gan adeiladu ar yr ymgyrch Hoffi Bwyd, Casáu Gwastraff a gweithio mwy trwy'r gadwyn gyflenwi bwyd trwy gytundeb Courtauld 2025. Yn anffodus, mae llawer iawn o ddeunydd pacio yn dal yn anodd neu'n amhosibl i'w ailgylchu. Mae deunydd pacio hefyd yn elfen bwysig o'r sbwriel sy'n hagru ein mannau cyhoeddus, tir, arfordiroedd a moroedd. Rwyf wedi comisiynu astudiaeth estynedig o gyfrifoldeb y cynhyrchwyr mewn cysylltiad â phecynnu bwyd a diod i edrych ar ffyrdd o atal gwastraff, cynyddu ailgylchu a lleihau sbwriel ar y llawr ac yn ein moroedd. Bydd yn ymchwilio i sut y gall cynhyrchwyr a manwerthwyr rannu'r beichiau ariannol sy'n dod yn sgil rheoli gwastraff, mewn modd mwy cyfartal. Bydd adolygiad o gynlluniau ad-dalu hefyd yn cael ei gynnwys yn yr astudiaeth. Yn rhan o setliad y gyllideb, rydym wedi cyhoeddi cyllid i gefnogi cynlluniau peilot i brofi dichonoldeb cynlluniau adneuo ar gyfer ailgylchu. Bydd hyn yn helpu i lywio'r sail dystiolaeth ar gyfrifoldeb estynedig cynhyrchwyr. Mae ein pwerau trethu yn rhan bwysig o ddatblygiad polisi newydd. Roedd y fframwaith polisi a chynlluniau treth a gyhoeddwyd yn ddiweddar yn cynnwys ymrwymiad i ystyried yr achos dros gyflwyno trethi newydd yng Nghymru, gan archwilio i'r elfennau polisi a gweinyddu a'r mecanwaith ar gyfer newid. Mae datganoli pwerau trethu yn rhoi ystod o gyfleoedd i Lywodraeth Cymru ddatblygu dull Cymreig o drethu, ac mae'n rhoi cyfle i atgyfnerthu swyddogaeth flaenllaw Cymru wrth ailgylchu a lleihau gwastraff. Derbyniodd trethi ar blasting tafladwy yn arbennig gefnogaeth gan y cyhoedd a rhanddeiliaid yn ystod y ddadl ar drethi newydd, a ddaeth i'r amlwg yn fwyaf diweddar gan ymgyrch a deiseb a lansiwyd gan Greenpeace i gyflwyno treth ar blastigau.