English: I'm very pleased to speak in this debate, and welcome the debate, as well, I have to say, and I'm going to try and respond to some very particular parts of the motion in front of us, but, before I start, I think I heard - . And I do understand that this is a debate on a UKIP motion, and I assume, as a UKIP motion, it represents UKIP policy. If I am unclear, I'm happy to take an intervention, but I am now assuming that UKIP Wales's policy is to support decarbonisation. And I see Neil shaking his head vigorously. If that is the case, then what on earth is this motion about? Because it says it 'Notes that there is an aim of achieving a zero-carbon economy in Wales.' Ah, 'notes'. Not 'welcomes', not 'supports', not 'urges'; it 'notes'. Contrary to the spirit of what we heard in David's opening remarks - which I would welcome if that was what the UKIP policy seemed to suggest - it 'notes'. It has clearly been worked through very carefully there. It doesn't welcome but, in fact, the party policy is still that it opposes decarbonisation. And I'm looking for the nodding head from the party leader. Okay, and it seeks the repeal of the Climate Change Act 2008 introduced by Labour. Okay, so I think I'm clear on that now. It says in here, 'communities should have the final say over whether to approve solar farms' They definitely should have a say, without a doubt, and they should have that say within the town and country planning process. They should have that say within the context of the environment Act and also the future generations and well-being Act as well. They should have a say, and, in fact, I'd like to see them have more of a say, not least in community ownership, as well, of renewables projects, whether they are wind or whether they are solar, and I think there is more to be done on that. It mentions in the motion that mature woodland should not be cut down to build solar farms. I agree. Ideally that should be avoided, and particularly not just mature, but veteran woodland - very, very old woodland - should be avoided, and illegal felling, of course, should carry consequences. But this has to be within the context of decision making locally as well, and those local communities have to have their say within it. But I notice it isn't just about - . Even though No. 1 says it 'Directs the Welsh Government to review its energy generation policies', it's not just about energy generation. In fact, it talks about fuel-efficient boilers, installation of triple glazing, and all I would say is: those are worthy things to look at, but they're by far short of anything like the right shopping list for what should be done within energy efficiency measures within retrofitting. And what we do need to do is avoid that style of picking ones that actually was one of the great downfalls of the Green Deal, the big UK flagship programme of the Green Deal, where, in effect, what we did have was salesmen going into houses and saying, 'I'll do this for you; I'll do that for you', not what's right for the property and actually working through it as to what would give the greatest gain for the least output. So, there are some good ideas, but it's not extensive enough. Now, in the amendment brought forward, amendment No. 1, by my friend, the Assembly Member for the Vale of Glamorgan, it notes the Welsh Government's energy policy strategy, 'Energy Wales', which David would like to see, I suspect, reviewed. I think it will be reviewed, because it's been there for a few years now. It will be reviewed, and it will be reviewed, I suspect, in line with the smarter energy Wales policy brought forward by the predecessor committee of the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee. And so it should be, because, within that, it actually talked about localisation of energy generation. It talked about more community involvement and ownership of energy generation. So, at a point, it will be reviewed, but it will not be reviewed in order to walk away from decarbonisation targets or to walk away from renewables. And some of the renewables that are opposed by UKIP are, of course, the most cost-effective renewables as well. And it notes the target that we have of greenhouse gas emissions in Wales - a reduction by at least 80 per cent by 2050 - and we know we have to do more. The outcome of the Paris agreement is that that is where we are now; we actually have to go further and we have to ratchet it up every single year, as we go forward. So, contrary to what I understand is the UKIP position, we need to do more, go faster, and do it with urgency. As the climate change committee has said, there is a now a desperate urgency to actually go further. That does means that we need to turbo-charge energy efficiency, retrofitting, and I've argued before that it should be as part of national infrastructure, and I think the Government is listening to that here in Wales. We do need to ramp up energy efficiency standards in new homes and so much more as well. There is a lot more that we can do. So, I welcome this debate today, but the motion as it's structured is only a partial motion. I will be supporting the Welsh Government's amendment, while, at the same time, urging them to be even more ambitious. We are the party that delivered the Climate Change Act 2008. We here in Wales can do even more.
Welsh: Rwy'n falch iawn o siarad yn y ddadl hon, ac yn croesawu'r ddadl hefyd, rhaid i mi ddweud, ac rwy'n mynd i geisio ymateb i rannau penodol o'r cynnig ger ein bron, ond cyn i mi ddechrau, rwy'n meddwl fy mod wedi clywed - . Ac rwy'n deall bod hon yn ddadl ar gynnig UKIP, ac rwy'n tybio, fel cynnig UKIP, ei fod yn cynrychioli polisi UKIP. Os wyf yn aneglur, rwy'n hapus i dderbyn ymyriad, ond rwy'n tybio bellach mai polisi UKIP Cymru yw cefnogi datgarboneiddio. Ac rwy'n gweld Neil yn ysgwyd ei ben yn egnïol. Os yw hynny'n wir, yna am beth ar y ddaear y mae'r cynnig hwn yn sôn? Oherwydd mae'n dweud ei fod 'Yn nodi bod nod o gyflawni economi di-garbon yng Nghymru.' A, 'nodi'. Nid 'croesawu', nid 'cefnogi', nid 'annog'; mae'n 'nodi'. Yn groes i ysbryd yr hyn a glywsom yn sylwadau agoriadol David - y byddwn yn eu croesawu os mai dyna oedd polisi UKIP i'w weld yn ei awgrymu - mae'n 'nodi'. Mae'n amlwg ei fod wedi'i lunio'n ofalus iawn yno. Nid yw'n croesawu, ond mewn gwirionedd, polisi'r blaid o hyd yw ei bod yn gwrthwynebu datgarboneiddio. Ac rwy'n edrych i weld a yw arweinydd y blaid yn nodio. Iawn, ac mae'n galw am ddiddymu Deddf Newid yn yr Hinsawdd 2008 a gyflwynwyd gan Lafur. Iawn, felly rwy'n meddwl fy mod yn glir ynglŷn â hynny yn awr. Mae'n dweud yn fan hyn, 'mai cymunedau ddylai gael y gair olaf o ran cymeradwyo ffermydd solar' Yn bendant, fe ddylent gael mynegi barn, heb os nac oni bai, a dylent gael mynegi'r farn honno yn rhan o'r broses gynllunio gwlad a thref. Dylent gael mynegi'r farn honno yng nghyd-destun Deddf yr amgylchedd, a Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol yn ogystal. Dylent gael mynegi barn, ac mewn gwirionedd, hoffwn eu gweld yn cael mwy o lais, nid yn lleiaf mewn perchnogaeth gymunedol hefyd ar brosiectau ynni adnewyddadwy, boed yn ynni gwynt neu ynni solar, ac rwy'n credu bod mwy i'w wneud ar hynny. Mae'n sôn yn y cynnig na ddylid torri coed aeddfed er mwyn adeiladu ffermydd solar. Rwy'n cytuno. Yn ddelfrydol, dylid osgoi hynny, ac yn benodol, nid yn unig coed aeddfed, ond dylid osgoi coetiroedd hynafol - coetiroedd hen iawn - a dylai fod canlyniadau i gwympo coed yn anghyfreithlon wrth gwrs. Ond rhaid i hyn fod yng nghyd-destun y broses o wneud penderfyniadau'n lleol hefyd, a rhaid i'r cymunedau lleol hynny gael mynegi barn o fewn y broses honno. Ond rwy'n sylwi nad yw'n ymwneud yn unig â - . Er bod rhif 1 yn dweud ei fod 'Yn cyfarwyddo Llywodraeth Cymru i adolygu ei pholisïau cynhyrchu ynni', mae'n ymwneud â mwy na chynhyrchu ynni. Yn wir, mae'n sôn am foeleri sy'n rhad ar danwydd, gosod ffenestri gwydr triphlyg, a'r cyfan y byddwn yn ei ddweud yw: mae'r rhain yn bethau teilwng i edrych arnynt, ond mae'n bell o fod yn unrhyw beth tebyg i restr siopa gywir ar gyfer yr hyn y dylid ei wneud o ran mesurau ôl-osod sy'n arbed ynni. A'r hyn rydym ei angen yw osgoi'r math hwnnw o ddewis rhai, a oedd yn un o wendidau mawr y Fargen Werdd mewn gwirionedd, rhaglen fawr flaenllaw'r Fargen Werdd yn y DU, lle roedd gennym werthwyr, i bob pwrpas, yn mynd i mewn i dai ac yn dweud, 'Fe wnaf y peth hwn i chi; fe wnaf y peth arall i chi', nid yr hyn sy'n iawn ar gyfer yr eiddo a gweithio drwyddo mewn gwirionedd o ran yr hyn a fyddai'n rhoi'r budd mwyaf am yr allbwn lleiaf. Felly, mae yna rai syniadau da, ond nid yw'n ddigon helaeth. Nawr, yn y gwelliant a gyflwynwyd, gwelliant Rhif 1, gan fy nghyfaill, yr Aelod Cynulliad dros Fro Morgannwg, mae'n nodi strategaeth polisi ynni Llywodraeth Cymru, Ynni Cymru, y byddai David, rwy'n tybio, yn hoffi'i gweld yn cael ei hadolygu. Rwy'n credu y caiff ei hadolygu, gan ei bod wedi bod yno ers ychydig o flynyddoedd bellach. Bydd yn cael ei hadolygu, a bydd yn cael ei hadolygu, rwy'n tybio, yn unol â pholisi ynni craffach i Gymru a gyflwynwyd gan y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig rhagflaenol. Ac felly y dylai fod, oherwydd o fewn hynny, soniai am leoleiddio cynhyrchu ynni. Soniai am fwy o ymwneud a pherchnogaeth y gymuned ar gynhyrchiant ynni. Felly, ar ryw adeg, bydd y strategaeth yn cael ei hadolygu, ond ni chaiff ei hadolygu er mwyn cefnu ar dargedau datgarboneiddio neu er mwyn cefnu ar ynni adnewyddadwy. A rhai o'r ffynonellau ynni adnewyddadwy y mae UKIP yn eu gwrthwynebu, wrth gwrs, yw'r ffynonellau ynni adnewyddadwy mwyaf costeffeithiol hefyd. Ac mae'n nodi'r targed sydd gennym ar gyfer allyriadau nwyon tŷ gwydr yng Nghymru - gostyngiad o 80 y cant fan lleiaf erbyn 2050 - ac rydym yn gwybod bod yn rhaid i ni wneud mwy. Canlyniad cytundeb Paris yw mai dyna ble'r ydym yn awr; mewn gwirionedd, mae'n rhaid i ni fynd ymhellach ac mae'n rhaid i ni ei godi bob blwyddyn wrth inni symud ymlaen. Felly, yn groes i'r hyn y deallaf yw safbwynt UKIP, mae angen i ni wneud mwy, symud yn gyflymach, a gwneud hynny ar frys. Fel y mae'r pwyllgor newid hinsawdd wedi dweud, mae yna frys enbyd bellach i fynd ymhellach. Mae hynny'n golygu bod angen inni roi hwb go iawn i effeithlonrwydd ynni - drwy ôl-osod - ac rwyf wedi dadlau o'r blaen y dylai fod yn rhan o seilwaith cenedlaethol, ac rwy'n credu bod y Llywodraeth yn gwrando ar hynny yma yng Nghymru. Mae angen i ni godi safonau effeithlonrwydd ynni mewn cartrefi newydd a chymaint mwy hefyd. Mae llawer mwy y gallwn ei wneud. Felly, croesawaf y ddadl hon heddiw, ond cynnig rhannol yn unig ydyw fel y mae wedi'i strwythuro. Byddaf yn cefnogi gwelliant Llywodraeth Cymru ac yn eu hannog ar yr un pryd i fod hyd yn oed yn fwy uchelgeisiol. Ni yw'r blaid a gyflwynodd Ddeddf Newid yn yr Hinsawdd 2008. Gallwn wneud rhagor eto yma yng Nghymru.