English: Well, I'm very happy to support this motion of Plaid Cymru today, and my party will be voting for it. I hope that leads to a spontaneous outbreak of rejoicing on Plaid Cymru benches. I'm going to be consensual today in a rather different way from yesterday, as it's our national day. Although St David's message to us all isn't, perhaps, entirely to our taste, because the monastic rule of St David was that monks should pull the plough without draught animals, drink only water, eat only bread with salt and herbs, and spend their evenings in prayer, reading or writing, and have no personal possessions. So, Wales would be a very ascetic place if we followed that prescription exactly. I agree with everything that was said by Rhun ap Iorwerth in opening his debate today, and it's right, I think, to look back to Wales's history and what we've given to the world. I'm sad to say that in my lifetime the history has been rather different, at least in relative terms: we've been a nation in decline economically although, as I fully acknowledge and indeed glory in, it's been a nation that has grown culturally and in terms of the feeling of nationhood. Although I am a firm believer in the United Kingdom, I feel myself also to be a proud Welshman, and I think one can have two kinds of nationhood that exist side by side with one another. I would also say that if Wales were to become an independent nation politically, there's no reason whatever why it could not be one of the most successful nations in the world, because scale is not everything in this respect. [Interruption.] Singapore, for example, is a minute speck in the ocean, and it all depends upon - [Interruption.] It all depends upon the kind of economy that can be developed, which, of course, depends upon the political environment. I'm sad to say that, on the current manifesto of Plaid Cymru, it would be unlikely to replicate the success of Singapore. But the Plaid Cymru motion today is quite right to point out Wales's relative decline in recent years, economically. Wales does have only 71 per cent of the GVA of the United Kingdom. That compares with 93 per cent in Scotland, and Northern Ireland, which previously, 20 years ago, was below Wales on that table, is today above us. We are at the bottom of the table. So, we've had 20 years of decline, sad to say, under a Labour Government here in Cardiff and, for most of that time, a Labour Government in London as well. In my region, west Wales and the Valleys, in fact, it's only 63.3 per cent of the GVA of the United Kingdom, which is even worse. Although I've taken a lot of stick from the First Minister and others for having been a Minister in Conservative Governments in the 1980s and 1990s, actually, in 1989, Wales had 89 per cent of the GVA of the United Kingdom, and so we've gone back from 89 per cent to 71 per cent under the great excoriaters of Thatcherism of the 1980s. So, every year since 1996, Wales has either flat-lined or gone backwards in this table. So, it is a record of unrelieved gloom, I'm afraid, and failure. But, looking to the future, the future doesn't actually lie with Government. Governments can't do more for people than they can do for themselves. They can affect the environment within which people live and work, of course. But we have been coping, for the whole of my lifetime, with the decline of major extractive and manufacturing industries, which couldn't actually be reversed, although it could be slowed down, and today we've been discussing the current problems of Ford in Bridgend. Where we have large employers who dominate one particular area, we are at risk, of course, of major changes in global demand or conditions. The future must lie in the promotion of enterprise with small businesses, as Paul Davies was pointing out in his speech, and also the technologies of the future. Today, on the front page of 'The Times', there's a story about how Sir James Dyson is going to fund a new technology campus, just by junction 17 on the M4. He himself lives by junction 16 on the M4. This is less than an hour from Cardiff, and yet where are the equivalents in Wales? These are the kinds of industries of the future that the Government should be encouraging and doing its best to attract and to support. So, let's, yes, glory in our past, but let's have a Government that will produce a future in which future generations can glory when they look back.
Welsh: Wel, rwy'n hapus iawn i gefnogi'r cynnig hwn gan Blaid Cymru heddiw, a bydd fy mhlaid yn pleidleisio drosto. Rwy'n gobeithio y bydd hynny'n arwain at fonllef o lawenydd digymell ar feinciau Plaid Cymru. Rwy'n mynd i fod yn gydsyniol heddiw mewn ffordd ychydig yn wahanol i ddoe, gan mai heddiw yw ein diwrnod cenedlaethol. Er efallai nad yw neges Dewi Sant at ddant pawb ohonom yn llwyr, gan mai rheol fynachaidd Dewi Sant oedd y dylai'r mynachod dynnu'r aradr heb anifeiliaid gwedd, yfed dim heblaw dŵr, bwyta dim ond bara gyda halen a pherlysiau, a threulio eu nosweithiau'n gweddïo, yn darllen neu'n ysgrifennu, a byw heb eiddo personol. Felly, byddai Cymru'n lle asgetig iawn pe baem yn dilyn y cyfarwyddebau hynny i'r llythyren. Rwy'n cytuno â phopeth a ddywedodd Rhun ap Iorwerth wrth agor ei ddadl heddiw, ac mae'n iawn, rwy'n meddwl, i edrych yn ôl ar hanes Cymru a'r hyn yr ydym wedi'i roi i'r byd. Rwy'n drist i ddweud bod yr hanes wedi bod yn wahanol braidd yn ystod fy oes, yn gymharol o leiaf: rydym wedi bod yn genedl sy'n dirywio'n economaidd er ei bod, fel rwy'n cydnabod yn llawn ac yn gorfoleddu yn ei gylch yn wir, yn genedl sydd wedi tyfu'n ddiwylliannol ac o ran y teimlad o genedligrwydd. Er fy mod yn credu'n gryf yn y Deyrnas Unedig, rwy'n teimlo fy mod hefyd yn Gymro balch, ac rwy'n meddwl y gall rhywun gael dau fath o genedligrwydd ochr yn ochr â'i gilydd. Byddwn yn dweud hefyd pe bai Cymru yn dod yn genedl annibynnol yn wleidyddol, nid oes unrhyw reswm o gwbl pam na allai fod yn un o'r gwledydd mwyaf llwyddiannus yn y byd, oherwydd nid yw maint yn bopeth yn hyn o beth. [Torri ar draws.] Nid yw Singapore, er enghraifft, yn fwy na brycheuyn bach yn y môr, ac mae'r cyfan yn dibynnu ar - [Torri ar draws.] Mae'r cyfan yn dibynnu ar y math o economi y gellir ei datblygu, sydd, wrth gwrs, yn dibynnu ar yr amgylchedd gwleidyddol. Yn anffodus, yn ôl maniffesto presennol Plaid Cymru, byddai'n annhebygol o ailadrodd llwyddiant Singapore. Ond mae cynnig Plaid Cymru heddiw yn hollol iawn i dynnu sylw at ddirywiad cymharol Cymru yn y blynyddoedd diwethaf, yn economaidd. Dim ond 71 y cant o werth ychwanegol gros y Deyrnas Unedig sydd gan Gymru. Mae hynny'n cymharu â 93 y cant yn yr Alban, ac mae Gogledd Iwerddon, a oedd yn flaenorol, 20 mlynedd yn ôl, yn is na Chymru ar y tabl, yn uwch na ni heddiw. Rydym ar waelod y tabl. Felly, rydym wedi cael 20 mlynedd o ddirywiad, yn anffodus, o dan Lywodraeth Lafur yma yng Nghaerdydd a Llywodraeth Lafur yn Llundain hefyd am y rhan fwyaf o'r amser hwnnw. Yn fy rhanbarth i, gorllewin Cymru a'r Cymoedd, nid yw ond yn 63.3 y cant o werth ychwanegol gros y Deyrnas Unedig mewn gwirionedd, sydd hyd yn oed yn waeth. Er fy mod wedi cael fy nifrïo gan y Prif Weinidog ac eraill am fod wedi bod yn Weinidog mewn Llywodraethau Ceidwadol yn y 1980au a'r 1990au, mewn gwirionedd, yn 1989, roedd gan Gymru 89 y cant o werth ychwanegol gros y Deyrnas Unedig, ac felly rydym wedi mynd yn ôl o 89 y cant i 71 y cant o dan y rhai a fu'n fflangellu Thatcheriaeth y 1980au. Felly, bob blwyddyn ers 1996, mae Cymru naill ai wedi aros yn ei hunfan neu wedi llithro'n is i lawr y tabl. Felly, mae'n hanes o ddigalondid diymgeledd, mae arnaf ofn, a methiant. Ond wrth edrych tua'r dyfodol, nid yw'r dyfodol yn perthyn i'r Llywodraeth mewn gwirionedd. Ni all Llywodraethau wneud mwy dros bobl nag y gallant ei wneud drostynt eu hunain. Gallant effeithio ar yr amgylchedd lle y mae pobl yn byw ac yn gweithio, wrth gwrs. Ond rydym wedi bod yn ymdopi, ar hyd fy oes, gyda dirywiad y diwydiannau echdynnu a gweithgynhyrchu mawr, dirywiad na ellid ei wrthdroi mewn gwirionedd, er y gellid ei arafu, a heddiw rydym wedi bod yn trafod problemau presennol Ford ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Lle y mae gennym gyflogwyr mawr sy'n dominyddu mewn un maes, rydym mewn perygl, wrth gwrs, yn sgil newidiadau mawr yn y galw neu'r amodau byd-eang. Rhaid i'r dyfodol fod yn seiliedig ar hyrwyddo menter gyda busnesau bach, fel yr oedd Paul Davies yn ei nodi yn ei araith, a hefyd gyda thechnolegau'r dyfodol. Heddiw, ar y dudalen flaen 'The Times', ceir stori ynglŷn â sut y mae Syr James Dyson yn mynd i ariannu campws technoleg newydd, wrth gyffordd 17 ar yr M4. Mae ef ei hun yn byw wrth gyffordd 16 ar yr M4. Mae hyn lai nag awr o Gaerdydd, ac eto ble mae'r pethau cyfatebol yng Nghymru? Dyma'r math o ddiwydiannau'r dyfodol y dylai'r Llywodraeth fod yn eu hannog ac yn gwneud ei gorau i'w denu a'u cefnogi. Felly, gadewch i ni orfoleddu yn ein gorffennol yn wir, ond gadewch i ni gael Llywodraeth a fydd yn creu dyfodol lle y gall cenedlaethau'r dyfodol orfoleddu wrth edrych yn ôl.