English: Firstly, can I just say to Dai Lloyd, if we hadn't had reorganisation and the merger of district and country councils, we wouldn't have had the Assembly? That made a huge difference, because it would have added another layer of government, and, if you look at how close the election result was, it wouldn't have happened. I want to talk about local government - I always want to talk about local government. I believe local government is very important. It provides services to people across Wales, and the services it provides are normally of a very high standard and always appreciated by the residents. And, when things go wrong, they don't half tell us as Assembly Members, and they tell the local councillors. But I think it's very important that I welcome the statement and it gives an opportunity for us to reset our relationship with local government, to explore and recognise the significant positive collaboration and work local authorities already do. That might come as a surprise to local government, because they've not been used to people saying nice things about them in this Chamber from the front bench for several years. And I think it really is important that we do appreciate the work done by local authorities. Can I just say about shared services, which I think are an excellent idea - and I belonged to one that existed in the past, the south west Wales integrated transport consortium? But I think it's important that they actually take place in understandable areas, so each city region has all the services taking part not necessarily across the city region, but within the city region, and those in mid and west Wales take part in mid and west Wales. The great weakness in Swansea is that they don't know who's going to turn up for the next meeting, because sometimes it was Ceredigion, sometimes it was Ceredigion and Powys, sometimes they are with Bridgend. It does create difficulty in collaborative working when you're collaborating with different people depending on what service you're talking about. So, if everything can be done in one footprint - and I've argued this several times before so I'll keep on arguing it - then people get used to it and the relationships build up and people get used to dealing with it in that manner. I think statutory joint committees are an excellent idea. I think of economic development, and the development of Swansea University in Neath Port Talbot council area has probably had more of an effect on Swansea, on Swansea East in particular, than it has on Neath Port Talbot. I remember the old Lliw Valley Borough Council setting up Clydach market, which was actually in Lliw Valley but the houses opposite were in Swansea and the people who were most affected where the people in Swansea. So, I think it is important that we get some collaboration because some of the out-of-town shopping areas - . I mean, Trostre effects Swansea and Fforestfach affects Llanelli. This is the inevitability with places that are so close together with good road links. The only other question I've got is: how will it differ, if at all, from the joint committee in Northern Ireland, which was made up of the participant councils and constituted as a body corporate?
Welsh: Yn gyntaf, a gaf fi ddweud wrth Dai Lloyd, pe na baem ni wedi cael ad-drefnu ac uno cynghorau ardal a thref, yna ni fyddem wedi cael y Cynulliad? Gwnaeth hynny wahaniaeth enfawr, oherwydd byddai wedi ychwanegu haen arall o lywodraeth, ac os edrychwch chi ar ba mor agos oedd canlyniad yr etholiad, ni fyddai wedi digwydd. Rwyf eisiau siarad am lywodraeth leol - rwyf bob amser eisiau siarad am lywodraeth leol. Credaf fod llywodraeth leol yn bwysig iawn. Mae'n darparu gwasanaethau i bobl ledled Cymru, ac mae'r gwasanaethau y mae'n eu darparu fel arfer o safon uchel iawn ac yn cael eu gwerthfawrogi gan y preswylwyr bob amser. A phan fydd pethau'n mynd o chwith, maen nhw'n sicr o ddweud wrthym ni Aelodau Cynulliad, ac maen nhw'n dweud wrth y cynghorwyr lleol. Ond rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn fy mod yn croesawu'r datganiad ac mae'n rhoi cyfle i ni aildrefnu ein perthynas â llywodraeth leol, i archwilio a chydnabod y cydweithio a'r gwaith cadarnhaol sylweddol y mae awdurdodau lleol eisoes yn ei wneud. Efallai y byddai hynny'n peri syndod i lywodraeth leol, oherwydd nid ydyn nhw wedi arfer â phobl yn dweud pethau caredig amdanyn nhw yn y Siambr hon o'r fainc flaen ers sawl blwyddyn. Ac rwy'n credu ei bod hi'n bwysig iawn ein bod yn gwerthfawrogi'r gwaith a wneir gan awdurdodau lleol. A gaf fi ddweud am gydwasanaethau, sy'n syniad rhagorol yn fy marn i - ac roeddwn yn perthyn i un a fodolai yn y gorffennol, sef consortiwm trafnidiaeth integredig de-orllewin Cymru? Ond rwy'n credu ei bod hi'n bwysig eu bod yn digwydd mewn ardaloedd dealladwy, fel bod gan bob dinas-ranbarth yr holl wasanaethau yn cymryd rhan nid o reidrwydd ar draws y ddinas-ranbarth, ond o fewn y ddinas-ranbarth, a bod y rheini yn y canolbarth a'r gorllewin yn cymryd rhan yn y canolbarth a'r gorllewin. Y gwendid mawr yn Abertawe yw nad ydyn nhw'n gwybod pwy sydd yn mynd i ddod i'r cyfarfod nesaf, oherwydd weithiau Ceredigion oedd yn bresennol, weithiau Ceredigion a Phowys, weithiau Pen-y-bont ar Ogwr. Mae'n creu anhawster wrth gydweithio pan fyddwch yn cydweithio â gwahanol bobl gan ddibynnu ar y gwasanaeth yr ydych chi'n sôn amdano. Felly, os oes modd gwneud popeth mewn un patrwm - ac rwyf wedi dadlau hyn sawl gwaith o'r blaen felly byddaf yn parhau i ddadlau hyn - yna bydd pobl yn dod i arfer ag ef ac yn meithrin perthnasoedd a bydd pobl yn dod i arfer ag ymdrin â'r peth yn y ffordd honno. Credaf fod cyd-bwyllgorau statudol yn syniad rhagorol. Rwy'n meddwl am ddatblygu economaidd, ac mae'n debyg bod datblygu Prifysgol Abertawe yn ardal Cyngor Castell-nedd Port Talbot wedi cael mwy o effaith ar Abertawe, ar ddwyrain Abertawe yn benodol, nag ar Gastell-nedd Port Talbot. Cofiaf hen Gyngor Bwrdeistref Dyffryn Lliw yn sefydlu marchnad Clydach, a oedd yn Nyffryn Lliw mewn gwirionedd, ond roedd y tai gyferbyn yn Abertawe a'r bobl yr effeithiwyd arnyn nhw fwyaf oedd y bobl yn Abertawe. Felly, credaf ei bod hi'n bwysig inni gael rhywfaint o gydweithio oherwydd bod rhai o'r ardaloedd siopa y tu allan i drefi - . Mae Trostre yn effeithio ar Lanelli ac mae Fforest-fach yn effeithio ar Abertawe. Mae hyn yn anochel mewn lleoedd sydd mor agos ac sydd â chysylltiadau ffyrdd da. Yr unig gwestiwn arall sydd gennyf i yw: sut bydd yn wahanol, os o gwbl, i'r cydbwyllgor yng Ngogledd Iwerddon, a oedd yn cynnwys y cynghorau a oedd yn cymryd rhan ac a ffurfiwyd fel corff corfforaethol?