English: Thank you to the Deputy Minister for introducing this item today. May I at the outset just note how entirely deplorable this process is in drawing up legislation in devolved areas? The committee, for example, hasn't had time to properly scrutinise, never mind the ability for the people of Wales to participate in this process. The reason given why we should support these LCMs was because of the critical nature of the situation, as we have heard - it was an urgent issue. There are a number of LCMs that have been brought forward on this issue now, and we are 10 months into the sixth Senedd but we haven't seen any primary legislation brought forward yet. The Government here could have drafted its own Bill to tackle these grave problems faced by leaseholders and tenants, but we are still waiting. Many of the clauses include devolved powers. The Secretary of State is responsible for most of these, and only one power is provided to Welsh Ministers. Are you content to transfer these powers to the Secretary of State? The Secretary of State will have the right to establish the new ombudsman's office, whose powers will extend across Wales. The Welsh Government will have a consultative role only in this. Are you, therefore, content with transferring these powers to Westminster, and are you content in trusting the Government there to make the best decisions on behalf of the people of Wales? And I will note here that I see the Conservatives opposing having more politicians for Wales - and the role of politicians, of course, is to scrutinise Bills in order to ensure that good law is made in Wales - but they don't oppose the role of new offices, such as ombudsmen, who find blame once things have gone wrong. Likewise, the Secretary of State alone will have the power to publish and approve a code of conduct. The Welsh Ministers' role is consultative only before such regulations are made, and Welsh Ministers won't have any other rights - for example, the power of veto. Are you content, therefore, that the Westminster Government will act in accordance with the wishes of the people of Wales? Finally on this issue, the provisions of the New Homes Ombudsman scheme will come into force on a date set in regulations made by the Secretary of State. Do you think that this is appropriate, because, once again, we will see the Welsh voice being weakened? In terms of the Bill going through Westminster at the moment, it is frustrating to see this Government happy to allow that dusty institution on the banks of the Thames to legislate on our behalf once again. But does this set a precedent? Does the Welsh Government intend to use UK Bills in order to make further changes to building safety here in Wales, or will any further changes be included in a safety Bill discussed on the floor of this Senedd? Finally, many stakeholders, leaseholders, have been in contact with me recently, and they're extremely concerned about the significant costs that they are facing now. What assurances can you give to these people that they won't have to pay any more than they already have paid for remedial work, be that external or internal? Thank you.
Welsh: Diolch i'r Dirprwy Weinidog am gyflwyno hwn heddiw. A gaf i ar y dechrau fan yma jest nodi pa mor gwbl annigonol ydy'r broses yma wrth lunio deddfwriaeth mewn meysydd datganoledig? Dydy'r pwyllgor, er enghraifft, ddim wedi cael amser i graffu yn iawn, heb sôn am y gallu i bobl Cymru fedru cymryd rhan yn y broses hon. Y rheswm a roddwyd am bam y dylid cefnogi'r LCMs yma i gychwyn oedd oherwydd natur argyfyngus y sefyllfa, fel dŷn ni wedi clywed - roedd yn fater o'r brys mwyaf. Mae yna sawl LCM wedi cael eu cyflwyno ynghylch y mater erbyn hyn, ac mi ydyn ni 10 mis i mewn i'r chweched Senedd a dydyn ni ddim wedi gweld unrhyw ddeddfwriaeth gynradd yn cael ei chyflwyno eto. Gallai'r Llywodraeth yma fod wedi drafftio ei Bil ei hun i fynd i'r afael â'r problemau dybryd sydd yn wynebu lesddeiliaid a thenantiaid, ond rydyn ni'n dal i aros. Mae nifer o'r cymalau yn cynnwys pwerau dirprwyedig. Yr Ysgrifennydd Gwladol sy'n gyfrifol am y rhan fwyaf o'r rhain, a dim ond un pŵer a roddir i Weinidogion Cymru. Ydych chi'n hapus i drosglwyddo'r grym yma drosodd i'r Ysgrifennydd Gwladol? Yr Ysgrifennydd Gwladol fydd efo'r hawl i sefydlu swyddfa'r ombwdsman newydd, fydd efo'i rymoedd yn ymestyn dros Gymru. Rôl ymgynghorol yn unig fydd gan Lywodraeth Cymru yn hyn. Ydych chi, felly, yn hapus efo trosglwyddo'r grymoedd yma i San Steffan, ac ydych chi'n hapus yn trystio'r Llywodraeth yno i wneud y penderfyniad gorau ar ran pobl Cymru? Ac mi wnaf i nodi'n fan yma fy mod i'n gweld y Ceidwadwyr yn gwrthwynebu cael mwy o wleidyddion i Gymru - rôl gwleidyddion, wrth gwrs, ydy craffu Biliau er mwyn gwneud yn siŵr bod Biliau da yn cael eu gweithredu yng Nghymru - ond dydyn nhw ddim yn gwrthwynebu rôl swyddfeydd newydd, fel ombwdsmyn, sydd yn ffeindio bai ar ôl i bethau fynd o'u lle. Yn yr un modd, yr Ysgrifennydd Gwladol yn unig sydd â'r pŵer i gyhoeddi a chymeradwyo cod ymarfer. Rôl ymgynghorol yn unig yw rôl Gweinidogion Cymru cyn i reoliadau o'r fath gael eu gwneud, ac ni fydd gan Weinidogion Cymru unrhyw hawliau eraill - er enghraifft, yr hawl i feto. Ydych chi'n fodlon, felly, y bydd Llywodraeth San Steffan yn gweithredu yn unol â dymuniadau Cymru? Yn olaf yn y mater hwn, bydd darpariaethau'r cynllun Ombwdsman Cartrefi Newydd yn dod i rym ar ddyddiad a bennir mewn rheoliadau gan yr Ysgrifennydd Gwladol. Ydych chi'n meddwl bod hyn yn briodol, gan, unwaith eto, y byddwn ni'n gweld llais Cymru yn cael ei wanhau? O ran y Bil sy'n mynd drwy San Steffan ar hyn o bryd, mae'n rhwystredig gweld y Llywodraeth yma yn fodlon gadael i'r sefydliad llychlyd ar lannau Tafwys ddeddfu ar ein rhan unwaith eto. Ond ydy hyn yn gosod cynsail? Ydy Llywodraeth Cymru'n bwriadu defnyddio Biliau'r Deyrnas Gyfunol er mwyn gwneud newidiadau pellach i ddiogelwch adeiladau yma, ynteu a fydd unrhyw newidiadau pellach yn cael eu cynnwys mewn Bil diogelwch ar lawr y Senedd hon? Yn olaf, mae nifer o randdeiliaid, pobl sy'n llesddalwyr, wedi bod mewn cyswllt â fi'n ddiweddar yn pryderu'n arw am y costau sylweddol y maen nhw'n eu hwynebu rŵan hyn. Pa sicrwydd y medrwch chi roi i'r bobl yma na fydd yn rhaid iddyn nhw dalu dim mwy na'r hyn maen nhw eisoes wedi'i dalu am waith atgyweirio, boed yn waith allanol neu yn waith mewnol? Diolch.