English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I'd like to thank the Petitions Committee for their work on this issue. I am highly aware of the strong feelings, particularly in some parts of Wales, on the issue of second homes, and it's clear that some of these feelings have grown stronger as a result of Brexit, the pandemic, and, as was noted in the petition, as a result of the numbers renting through Airbnb. I'm sure that Senedd Members will be aware that we recently published Dr Simon Brooks's report on this issue, and the report comes to the same view as us: that this is a complex area, it's not a simple matter and there is no one solution that can tackle this problem. We have already taken action in this area, and I think it's unfair of Siân Gwenllian to say that we haven't done so. An example of this is the increase in land transaction tax, but we've done other things too. There are many aspects to these challenges: the economy, tourism, planning and the sustainability of our communities, particularly our Welsh-speaking communities. Since the pandemic, we've seen and heard increasing concerns about the impacts that a high number of second homes could have on some of our communities, particularly those Welsh-speaking strongholds. Dr Brooks's report made a number of recommendations for the Welsh Government, but the report also encourages local authorities to consider the powers that they already hold, and to use the current provisions. I do very much hope, as a result of reading this report, that we will all have a better understanding of the powers that we have, and I hope that Delyth Jewell, for example, would note that in Dr Brooks's report he would disagree that this isn't a national problem, and there are number of statistics that he cites that demonstrate that. Reference has been made to planning powers in the petition and in the report. The key contribution of our planning system to the way that local housing markets work is to ensure that there is sufficient supply of sites and plots available for homes for local people. This is a responsibility for the local authorities to assess local housing needs and to respond to the specific circumstances in their localities and to ensure that they deliver against these responsibilities. This is done already in some local authorities. For example, Gwynedd and Anglesey councils have policies in their local development plans with the intention of limiting access to new-build homes in certain areas to local people. This is part of broader social policies within councils of supporting and sustaining Welsh-speaking communities.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Hoffwn i ddiolch i'r Pwyllgor Deisebau am y gwaith ar y mater yma. Wrth nodi'r cynnig, dwi'n ymwybodol iawn o'r teimladau cryf, yn enwedig mewn rhai rhannau o Gymru, am ail gartrefi. Mae'n amlwg bod rhai o'r teimladau hyn yn fwy dwys o ganlyniad i Brexit, y pandemig ac, fel y nodwyd yn y ddeiseb, o ganlyniad i'r niferoedd sy'n rhentu trwy Airbnb. Dwi'n siŵr y bydd Aelodau'r Senedd yn ymwybodol ein bod ni wedi cyhoeddi yn ddiweddar adroddiad Dr Simon Brooks ar y mater yma, ac mae'r adroddiad yn rhannu ein safbwynt ni bod hwn yn faes cymhleth, dyw hi ddim syml, ac nad oes yna un ateb i fynd i'r afael â'r broblem. Rŷn ni wedi gweithredu eisoes yn y maes yma, a dwi'n meddwl ei bod hi'n annheg i Siân Gwenllian ddweud nad ydyn ni wedi. Enghraifft o hyn yw cynyddu'r dreth ar drafodiadau tir. Ond rŷn ni wedi gwneud pethau eraill hefyd. Mae sawl agwedd i'r heriau yma: yr economi, twristiaeth, maes cynllunio a pha mor gynaliadwy mae ein cymunedau ni, yn arbennig ein cymunedau Cymraeg eu hiaith. Ers y pandemig, rŷn ni wedi gweld a chlywed pryderon cynyddol am yr effeithiau y gallai nifer uchel o ail gartrefi eu cael ar rai o'n cymunedau ni, yn enwedig y cadarnleoedd Cymraeg yna. Fe wnaeth adroddiad Dr Brooks nifer o argymhellion ar gyfer Llywodraeth Cymru, ond mae'r adroddiad hefyd yn annog awdurdodau lleol i ystyried y pwerau sydd eisoes ganddyn nhw ac i ddefnyddio'r darpariaethau presennol hynny. A dwi yn gobeithio, o ganlyniad i ddarllen yr adroddiad hwn, ein bod ni i gyd wedi cael gwell dealltwriaeth o'r pwerau sydd gyda ni. Gobeithio y bydd Delyth Jewell, er enghraifft, yn nodi yn adroddiad Dr Brooks y byddai fe'n anghytuno nad yw hon yn broblem sydd yn genedlaethol, ei bod hi yn nodweddiadol yn lleol, ac mae lot o ystadegau gydag e yn dangos hynny. Mae pwerau cynllunio wedi eu cyfeirio atyn nhw yn y ddeiseb ac yn adroddiad Dr Brooks. Y cyfraniad allweddol mae ein system cynllunio yn ei wneud i'r ffordd mae marchnadoedd tai lleol yn gweithio yw sicrhau bod cyflenwad digonol o safleoedd ar gael ar gyfer cartrefi i bobl lleol. Mae hyn yn gyfrifoldeb ar yr awdurdodau i asesu anghenion tai eu cymunedau lleol ac i ymateb i'r amgylchiadau penodol yn eu hardaloedd lleol a sicrhau eu bod nhw'n cyflawni'r cyfrifoldebau hyn. Mae hyn yn cael ei wneud mewn rhai awdurdodau eisoes. Er enghraifft, mae gan gynghorau Gwynedd ac Ynys Môn bolisi yn eu cynlluniau datblygu lleol gyda'r bwriad o gyfyngu mynediad i dai marchnad newydd mewn aneddiadau penodedig i bobl lleol. Mae'r polisi yma yn rhan o nodau polisi cymdeithasol ehangach y cynghorau o gynnal a chryfhau cymunedau Cymraeg eu hiaith.