English: Can I call for, please, two Welsh Government statements? The first is on access to pulmonary rehabilitation for interstitial lung disease - or ILD - patients. Last week was IPF or idiopathic pulmonary fibrosis week, and, according to the British Lung Foundation, pulmonary fibrosis is a type of interstitial lung disease. Pulmonary rehabilitation has often focused on other conditions such as COPD - chronic obstructive pulmonary disease - due to its prevalence, with over 70,000 people in Wales - or 2.3 per cent of the population - affected. But there's a growing body of evidence that tailored pulmonary rehabilitation provision for ILD can contribute significantly to improve quality of life in accordance with NICE guidelines. Last week, the health secretary wrote to me that the respiratory health delivery plan for Wales, which is updated and published in January, includes a national work stream for interstitial lung disease and the establishment of regional specialist teams to support local care. Therefore, I call for a statement detailing what progress, if any, there has been in actually developing a pulmonary rehabilitation pathway for ILD patients and when the Welsh Government expects that to be in place. My second request for a statement is on the Wales for Africa Health Links network. During the summer, I had a very useful meeting with trustees of the registered charity Wales for Africa Health Links network, to discuss the various health links across north Wales. They told me about the links between Wrexham Maelor and Glan Clwyd hospitals and Ethiopia, and between Ysbyty Gwynedd and Lesotho. They told me that they were getting a big impact for a small input, because there were so many volunteers giving their time free, particularly health professionals who are, therefore, also able to develop their soft skills and benefiting the NHS with the Welsh Government getting great value for money in terms of global health, global responsibility, international links and soft diplomacy, as well as the soft skills they themselves were developing. They told me that key commitments from the NHS for institutional international health links are represented by the charter for international health partnerships, but the NHS and health boards were being very slow in implementing their commitments, and that although the Welsh Government's Wales for Africa programme has been a success in having an impact for the benefit of communities in Wales and Africa, and being very good for the reputation of Wales as a country, the Welsh Government support for the programme has been static for years. Will you, therefore, consider providing a statement in this context, where there's evidence to show that doing a little bit more could have a massive further beneficial impact on both Wales and on particularly the communities in Africa that these professionals are giving their voluntary time to support?
Welsh: A gaf i ofyn, os gwelwch yn dda, am ddau ddatganiad gan Lywodraeth Cymru? Mae'r cyntaf yn ymwneud â chleifion clefyd interstitaidd yr ysgyfaint - ILD yn gallu defnyddio gwasanaeth adsefydlu cleifion yr ysgyfaint. Roedd yr wythnos diwethaf yn wythnos IPF neu ffibrosis idiopathig yr ysgyfaint, ac, yn ôl Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint, mae ffibrosis yr ysgyfaint yn fath ar glefyd interstitaidd yr ysgyfaint. Mae gwasanaeth adsefydlu cleifion yr ysgyfaint yn aml wedi canolbwyntio ar gyflyrau eraill megis COPD - clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint - oherwydd ei fod mor gyffredin, gyda dros 70,000 o bobl yng Nghymru - neu 2.3 y cant o'r boblogaeth - wedi eu heffeithio. Ond ceir tystiolaeth gynyddol fod darparu gwasanaeth adsefydlu cleifion yr ysgyfaint ar gyfer clefydau interstitaidd yr ysgyfaint yn gallu cyfrannu'n sylweddol at wella ansawdd bywyd yn unol â chanllawiau NICE. Yr wythnos diwethaf, ysgrifennodd yr Ysgrifennydd iechyd ataf yn nodi fod y cynllun cyflawni ar gyfer iechyd anadlol Cymru, sy'n cael ei ddiweddaru a'i gyhoeddi ym mis Ionawr, yn cynnwys ffrwd waith genedlaethol ar gyfer clefyd interstitaidd yr ysgyfaint a chynllun i sefydlu timau arbenigol rhanbarthol i gefnogi gofal lleol. Felly, rwy'n gofyn am ddatganiad yn rhoi manylion am y cynnydd, os o gwbl, sydd wedi bod wrth ddatblygu llwybr adsefydlu cleifion yr ysgyfaint a phryd y mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i hynny fod ar waith. Mae fy ail gais am ddatganiad yn ymwneud â Rhwydwaith Cysylltiadau Iechyd Cymru o Blaid Affrica. Yn ystod yr haf, cefais gyfarfod defnyddiol iawn gydag ymddiriedolwyr yr elusen gofrestredig Rhwydwaith Cysylltiadau Iechyd Cymru o Blaid Affrica, i drafod y gwahanol gysylltiadau iechyd ar draws Gogledd Cymru. Fe ddywedon nhw wrthyf am y cysylltiadau rhwng ysbytai Glan Clwyd a Maelor Wrecsam ac Ethiopia, a rhwng Ysbyty Gwynedd a Lesotho. Fe ddywedon nhw wrthyf eu bod yn gweld effaith fawr yn deillio o fewnbwn bach, oherwydd bod cymaint o wirfoddolwyr yn rhoi o'u hamser am ddim, yn enwedig gweithwyr iechyd proffesiynol sydd, o ganlyniad, hefyd yn gallu datblygu eu sgiliau meddal er budd y GIG gyda Llywodraeth Cymru yn cael gwerth am arian sylweddol o ran iechyd byd-eang, cyfrifoldeb byd-eang, cysylltiadau rhyngwladol a diplomyddiaeth feddal, yn ogystal â'r sgiliau meddal yr oedden nhw eu hunain yn eu datblygu. Dywedon nhw wrthyf fod ymrwymiadau allweddol y GIG ar gyfer cysylltiadau iechyd rhyngwladol yn cael eu cynrychioli gan y siarter ar gyfer partneriaethau iechyd rhyngwladol, ond fod y GIG a'r byrddau iechyd yn araf iawn yn gweithredu eu hymrwymiadau, ac er i raglen Llywodraeth Cymru - Cymru o Blaid Affrica - fod yn llwyddiant a chael effaith er budd cymunedau yng Nghymru ac Affrica, a hybu enw da Cymru fel gwlad, nid yw Llywodraeth Cymru wedi rhoi rhagor o gefnogaeth i'r rhaglen ers blynyddoedd. A fyddech chi felly yn ystyried darparu datganiad yn y cyd-destun hwn, lle y ceir tystiolaeth i ddangos y byddai gwneud ychydig yn fwy yn gallu cael effaith buddiol iawn ar Gymru ac ar y cymunedau yn Affrica y mae'r gweithwyr proffesiynol hyn yn rhoi o'u hamser yn wirfoddol i'w cefnogi?