English: I think starting with the idea of a strategic partnership is definitely to start in a better place. We do, in other areas of public policy, look at the advantages of strategic partnership, but I do want to emphasise just the need for intellectual independence and the ability to think creatively. These are at the heart of heritage organisations, particularly the national museum and galleries and the national library. I think any test of how these strategic partnerships will work will come down to this because these institutions, above all, must fully explore the world of ideas and how those ideas are represented. Sometimes, their mission - let's face it - is to challenge received views and to challenge interpretations that have become rather like statements of faith. That can make them very unpopular with politicians. And I have to say I was pleased to hear the Minister say that too active an involvement by Ministers can be damaging, and that's why. It's nothing against him or indeed any of his colleagues; this would go of the soundest Conservative Government I could conceive of. I've just been looking at the national museum's blog for an example of what I mean, and there's an excellent piece there on 'Cymru Yfory', which was the exhibition they ran in 1969 as the official event they held to mark the investiture. It was about reflections on that, but particularly on the space age, Apollo 11, and the whole visual experience that was being changed with these contemporary designs and whatever. There are fantastic photographs on that blog site, which I hope people will look at. This was an astonishing breakthrough - the first time something really contemporary was in the main hall of the museum, and it emphasised that museums are not just about interpreting the past. I can imagine that if this institution had existed then, some of us may have been saying, 'What on earth is the museum doing, when we should be marking the wonders of the investiture in a more traditional way?' You know, ceramic commemorations, or whatever, of past royal events. I would have a lot of time for that sort of exhibition if anyone's out there wanting to run it, but it's not for us to make those choices. We need to be tested and we need to be challenged. Can I just end by saying that there's a real need for intellectual excellence here, as well as the very sound things that you've said about the need for accessibility? Because all people can benefit from seeing events that are great interpretations and testing our views. But the national museum and gallery, and the library, have been instrumental in promoting the reputations of David Jones and Thomas Jones, amongst others, in the twentieth century - two outstanding figures who had been overlooked and are now regarded as towering members, really, of the creative artistic pantheon. There's a new biography of David Jones just published, which is reviewed in 'The Economist', for example, and 'In Parenthesis' has obviously been reinterpreted by Owen Sheers. These are fantastic achievements, and both of those figures, if it wasn't for our heritage institutions, may still be languishing in undeserved obscurity. That in itself does a great job for Wales and getting our message across and allow us to flourish and enjoy fully our national life.
Welsh: Rwy'n meddwl bod dechrau gyda'r syniad o bartneriaeth strategol yn bendant yn ddechreuad gwell. Rydym, mewn meysydd eraill o bolisi cyhoeddus, yn edrych ar y manteision o bartneriaeth strategol, ond rwyf eisiau pwysleisio'r angen am annibyniaeth ddeallusol a'r gallu i feddwl yn greadigol. Mae'r rhain yn ganolog i sefydliadau treftadaeth, yn arbennig yr amgueddfa ac orielau cenedlaethol a'r llyfrgell genedlaethol. Rwy'n credu y bydd unrhyw brawf o'r modd y bydd y partneriaethau strategol hyn yn gweithio yn dod i lawr i hyn gan fod yn rhaid i'r sefydliadau hyn, yn anad dim, archwilio'r byd o syniadau yn llawn a sut y mae'r syniadau hynny yn cael eu cynrychioli. Weithiau, eu cenhadaeth - gadewch i ni wynebu hyn - yw herio barn gyffredin a herio dehongliadau sydd wedi dod yn ddatganiadau o ffydd bron. Gall hynny eu gwneud yn amhoblogaidd iawn gyda gwleidyddion. Ac mae'n rhaid i mi ddweud fy mod yn falch o glywed y Gweinidog yn dweud bod ymwneud rhy weithredol gan Weinidogion yn niweidiol, a dyna pam. Nid yw yn ddim byd yn ei erbyn ef neu yn wir unrhyw un o'i gydweithwyr; byddai hyn yn wir am y Llywodraeth Geidwadol gadarnaf y gallwn i ei dychmygu. Rwyf newydd fod yn edrych ar blog yr amgueddfa genedlaethol am enghraifft o'r hyn yr wyf yn ei olygu, ac mae 'na ddarn rhagorol yno ar 'Cymru Yfory', sef yr arddangosfa y gwnaethant ei chynnal ym 1969 fel y digwyddiad swyddogol a gynhaliwyd ganddynt i ddathlu'r arwisgiad. Roedd yn ymwneud â myfyrdodau ar hynny, ond yn enwedig ar oes y gofod, Apollo 11, a'r holl brofiad gweledol a oedd yn cael ei newid gyda'r dyluniadau cyfoes hyn a beth bynnag. Mae lluniau gwych ar y safle blog hwnnw, yr wyf yn gobeithio y bydd pobl yn edrych arnynt. Roedd hwn yn ddatblygiad rhyfeddol - y tro cyntaf i rywbeth gwirioneddol gyfoes ymddangos ym mhrif neuadd yr amgueddfa, ac roedd yn pwysleisio nad yw amgueddfeydd yn ymwneud â dehongli'r gorffennol yn unig. Gallaf ddychmygu, pe byddai'r sefydliad hwn wedi bodoli bryd hynny, y byddai rhai ohonom efallai wedi bod yn dweud, 'Beth yn y byd y mae'r amgueddfa yn ei wneud, pan ddylem fod yn marcio rhyfeddodau'r arwisgo mewn ffordd fwy traddodiadol?' Wyddoch chi, dathliadau ceramig, neu beth bynnag, o ddigwyddiadau brenhinol y gorffennol. Byddai gennyf lawer o amser ar gyfer y math hwnnw o arddangosfa os oes unrhyw un yn awyddus i'w chynnal, ond nid yw'n fater i ni i wneud y dewisiadau hynny. Mae angen i ni gael ein profi ac mae angen i ni gael ein herio. A gaf i orffen drwy ddweud fod gwir angen am ragoriaeth ddeallusol yma, yn ogystal â'r pethau cadarn iawn yr ydych wedi'u dweud am yr angen am hygyrchedd? Oherwydd gall yr holl bobl elwa ar weld digwyddiadau sy'n ddehongliadau gwych a phrofi ein safbwyntiau. Ond mae'r amgueddfa a'r oriel genedlaethol, a'r llyfrgell, wedi bod yn allweddol wrth hyrwyddo enw da David Jones a Thomas Jones, ymysg eraill, yn yr ugeinfed ganrif - dau ffigur rhagorol a oedd wedi eu hanwybyddu ac sydd bellach yn eu cael eu hystyried yn aelodau aruthrol, mewn gwirionedd, o'r pantheon artistig creadigol. Mae 'na gofiant newydd o David Jones newydd ei gyhoeddi, sy'n cael ei adolygu yn 'The Economist ', er enghraifft, ac mae 'In Parenthesis' yn amlwg wedi ei ail-ddehongli gan Owen Sheers. Mae'r rhain yn gyflawniadau gwych, a gallai'r ddau ffigur hynny, heb y gwaith a wnaed gan ein sefydliadau treftadaeth, barhau i gael eu hanwybyddu, a hynny'n anhaeddiannol. Mae hynny ynddo'i hun yn gwneud gwaith gwych dros Gymru ac yn cyflwyno ein neges ac yn ein galluogi i ffynnu a mwynhau ein bywyd cenedlaethol yn llawn.