English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I move the motion in the name of my colleague, Darren Millar. In this motion today, we, as Welsh Conservatives, are urging the Welsh Government to ensure that its cancer action plan is published urgently, alongside focusing its cancer workforce plan on gynaecological health, with clear and measurable aims that can be achieved within the next five to 10 years. Now more than ever, gynaecological cancer services must be given the priority that they deserve. There is little doubt that the pandemic, of course, has accelerated inequalities in healthcare, no more so than in female cancers. Latest cancer survival rates between 2015 and 2019 show that the five-year survival rates had dropped for cancer of the uterus by 4 per cent over the last decade, the only cancer to dip in survival rates over a 10-year period. The pausing of vital screening services for four months in 2020, alongside restrictions over the past two years, has caused a drop in attendance for cervical screening to its lowest in over a decade. Furthermore, many women who were invited for appointments are finding it difficult to arrange suitable time with their employers, some often taking annual leave in order to attend medical procedures. Sadly, long waits for cancer treatments are not new. Cancer waiting times have not been met since 2008. Fifty-six per cent received treatment within 62 days in February 2020; that was, of course, prior to the pandemic. Although gynaecological cancers typically have a high survival rate at both one and five years, performance of treatment for gynaecological tumour sites against the single cancer pathway has dropped significantly, leading to concerns about whether survival rates will drop further because of the pandemic. So, I think it is time, and it is imperative, that patients are seen quickly, to receive the treatment that they need, and I believe that, by having a robust plan in place, we can start to make progress on this. As part of this, a specialist cancer workforce that is able to cope with demand and increasing backlogs I really think should be a priority for the Government, in order to prevent gynaecological cancer survival rates from slipping further. Wales already has the highest shortfall of cancer specialists in the UK. Ninety per cent of clinical directors in Wales told the Royal College of Radiologists in 2021 that they were concerned about patient safety. And none of this, of course, that I've mentioned is a party political issue. These are not party political points that are being made. Many organisations have expressed deep concern surrounding workforce. For example, Macmillan Cancer Support also found that one in five of those diagnosed with cancer in Wales over the past five years said that they lacked specialist cancer nursing during diagnosis or treatment, and Cancer Research UK has also outlined that gaps in the NHS workforce are a fundamental barrier to transforming cancer services and improving cancer survival rates in Wales. And shockingly, despite these grave concerns, the last 10-year NHS workforce plan fails to include a specific workforce plan for cancer specialists. In fact, the joint Health Education and Improvement Wales and Social Care Wales strategy from October 2020 fails to mention cancer at all. And while there are laudable aims, of course - I accept that - in the Welsh Government's cancer quality statement, the lack of detail within the 10-year NHS workforce plan for cancer specialists is sadly reflected in this document. In response to Mabon ap Gwynfor's debate on cancer treatment and diagnosis in December, while of course the Minister mentioned the cancer quality statement, again, little detail was provided to ensure how increases in cancer workforce could be carried out. Welsh Conservatives have been concerned over the past two years about the lack of progress the Welsh Government has made over both supporting cancer services to recover from the pandemic and the lack of forward planning to ensure that cancer services are fit for the future. Thank you, Minister, for listening attentively to my contribution today. For me, I think it's all very well me repeating the same arguments that we've been experiencing for years, but this is a specific area that I really think we should be leading on by example. Jo's Cervical Cancer Trust has expressly outlined the barriers for women to obtain a simple test that would prevent them from often going through complicated procedures or even risking death, so I don't think we can delay any further. We must ensure that women are tested, diagnosed earlier, and tested within target times, for gynaecological cancer especially. I very much hope that this motion today will gain cross-party support. It's not a party political issue; it's something that I think we can all get behind. I look forward to Members' contributions to the debate today.
Welsh: Diolch. Rwy'n gwneud y cynnig yn enw fy nghyd-Aelod, Darren Millar. Yn y cynnig hwn heddiw, rydym ni fel Ceidwadwyr Cymreig yn annog Llywodraeth Cymru i sicrhau bod ei chynllun gweithredu ar gyfer canser yn cael ei gyhoeddi ar frys, ochr yn ochr â chanolbwyntio ei chynllun gweithlu canser ar iechyd gynaecolegol, gyda nodau clir a mesuradwy y gellir eu cyflawni o fewn y pump i 10 mlynedd nesaf. Yn awr yn fwy nag erioed, mae'n rhaid rhoi'r flaenoriaeth y maent yn ei haeddu i wasanaethau canser gynaecolegol. Nid oes fawr o amheuaeth fod y pandemig, wrth gwrs, wedi cyflymu anghydraddoldebau mewn gofal iechyd, yn enwedig ym maes canserau benywaidd. Mae'r cyfraddau goroesi canser diweddaraf rhwng 2015 a 2019 yn dangos bod y cyfraddau goroesi pum mlynedd wedi lleihau 4 y cant ar gyfer canser y groth dros y degawd diwethaf, yr unig ganser i weld ei gyfraddau goroesi'n lleihau dros gyfnod o 10 mlynedd. Mae oedi gwasanaethau sgrinio hanfodol am bedwar mis yn 2020, ochr yn ochr â chyfyngiadau dros y ddwy flynedd ddiwethaf, wedi peri i'r nifer sy'n mynychu sgriniadau serfigol ostwng i'w lefel isaf ers dros ddegawd. Ar ben hynny, mae llawer o fenywod a gafodd wahoddiad i apwyntiadau yn ei chael hi'n anodd trefnu amser addas gyda'u cyflogwyr, a rhai'n aml yn defnyddio gwyliau blynyddol ar gyfer mynychu triniaethau meddygol. Yn anffodus, nid yw amseroedd aros hir am driniaethau canser yn newydd. Ni chyrhaeddwyd targedau amseroedd aros canser ers 2008. Roedd y nifer a gafodd driniaeth o fewn 62 diwrnod ym mis Chwefror 2020 yn 56%; roedd hynny cyn y pandemig wrth gwrs. Er bod gan ganserau gynaecolegol gyfradd oroesi un flwyddyn a phum mlynedd sydd fel arfer yn uchel, mae perfformiad triniaeth i safleoedd tiwmor gynaecolegol yn erbyn y llwybr canser unigol wedi gostwng yn sylweddol, gan arwain at bryderon ynglŷn ag a fydd cyfraddau goroesi yn lleihau ymhellach oherwydd y pandemig. Felly, rwy'n credu ei bod hi'n bryd, ac mae'n hanfodol, fod cleifion yn cael eu gweld yn gyflym, i dderbyn y driniaeth sydd ei hangen arnynt, a drwy gael cynllun cadarn yn ei le, rwy'n credu y gallwn ddechrau gwneud cynnydd ar hyn. Fel rhan o hyn, rwy'n credu o ddifrif y dylai gweithlu canser arbenigol sy'n gallu ymdopi â'r galw ac ôl-groniadau cynyddol fod yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth, er mwyn atal cyfraddau goroesi canser gynaecolegol rhag llithro ymhellach. Eisoes, yng Nghymru y ceir y prinder mwyaf o arbenigwyr canser yn y DU. Dywedodd 90% o gyfarwyddwyr clinigol yng Nghymru wrth Goleg Brenhinol y Radiolegwyr yn 2021 eu bod yn poeni am ddiogelwch cleifion. Ac nid oes dim o'r hyn a nodais, wrth gwrs, yn fater pleidiol wleidyddol. Nid yw'r pwyntiau a wneir yn rhai pleidiol wleidyddol. Mae llawer o sefydliadau wedi mynegi pryder mawr ynghylch y gweithlu. Er enghraifft, canfu Cymorth Canser Macmillan hefyd fod un o bob pump o'r rhai a gafodd ddiagnosis o ganser yng Nghymru dros y pum mlynedd diwethaf yn dweud nad oeddent wedi cael darpariaeth nyrsio canser arbenigol wrth gael diagnosis neu driniaeth, ac mae Ymchwil Canser y DU hefyd wedi nodi bod bylchau yng ngweithlu'r GIG yn rhwystr sylfaenol rhag gallu trawsnewid gwasanaethau canser a gwella cyfraddau goroesi canser yng Nghymru. Ac yn syfrdanol, er gwaethaf y pryderon difrifol hyn, nid yw cynllun gweithlu 10 mlynedd diwethaf y GIG yn cynnwys cynllun gweithlu penodol ar gyfer arbenigwyr canser. A dweud y gwir, nid yw strategaeth Addysg a Gwella Iechyd Cymru a Gofal Cymdeithasol Cymru ym mis Hydref 2020 yn sôn am ganser o gwbl. Ac er bod yna nodau canmoladwy, wrth gwrs - rwy'n derbyn hynny - yn natganiad ansawdd Llywodraeth Cymru ar ganser, mae'r diffyg manylion yng nghynllun gweithlu 10 mlynedd y GIG ar gyfer arbenigwyr canser wedi ei adlewyrchu yn y ddogfen hon, gwaetha'r modd. Mewn ymateb i ddadl Mabon ap Gwynfor ar driniaeth a diagnosis canser ym mis Rhagfyr, er bod y Gweinidog wedi sôn am y datganiad ansawdd canser, unwaith eto, ni roddwyd llawer o fanylion i sicrhau sut y gellid cyflawni'r gwaith o ehangu'r gweithlu canser. Mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi bod yn bryderus dros y ddwy flynedd ddiwethaf ynglŷn â'r diffyg cynnydd a wnaeth Llywodraeth Cymru ar gefnogi gwasanaethau canser i adfer o'r pandemig a'r diffyg blaengynllunio i sicrhau bod gwasanaethau canser yn addas ar gyfer y dyfodol. Diolch, Weinidog, am wrando'n astud ar fy nghyfraniad i heddiw. I mi, un peth yw i mi ailadrodd yr un dadleuon ag y buom yn eu cael ers blynyddoedd, ond mae hwn yn faes penodol y credaf o ddifrif y dylem fod yn arwain drwy esiampl arno. Mae Jo's Cervical Cancer Trust wedi amlinellu'n ffurfiol yr hyn sy'n rhwystro menywod rhag cael prawf syml a fyddai'n eu hatal rhag mynd drwy driniaethau sy'n aml yn gymhleth neu wynebu risg o farw hyd yn oed, felly nid wyf yn credu y gallwn oedi ymhellach. Mae'n rhaid inni sicrhau bod menywod yn cael profion, yn cael diagnosis yn gynharach, ac yn cael eu profi o fewn amseroedd targed, ar gyfer canser gynaecolegol yn enwedig. Rwy'n gobeithio'n fawr y bydd y cynnig hwn heddiw'n ennyn cefnogaeth drawsbleidiol. Nid mater pleidiol wleidyddol ydyw; mae'n rhywbeth y credaf y gall pawb ohonom ei gefnogi. Edrychaf ymlaen at gyfraniadau'r Aelodau i'r ddadl heddiw.