techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Diolch, Lywydd. I've made several changes to this week's business in response to last week's events. Members will be aware that the statement on phase 1 implementation of the Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016 was issued as a written statement yesterday. Similarly, the oral statements on school governing bodies, flood and coastal erosion risk management, and the road and street works strategy will be issued as written statements, and the debate on renaming the Assembly has been postponed until next week. The First Minister will, however, set out the Government's legislative programme in an oral statement this afternoon. Finally, the Business Committee has scheduled a number of procedural motions relating to Assembly committees. Business for the next three weeks is as shown on the business statement and announcement found among the meeting papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwyf wedi gwneud sawl newid i fusnes yr wythnos hon mewn ymateb i ddigwyddiadau'r wythnos diwethaf. Bydd yr Aelodau'n gwybod y cafodd y datganiad ar gyfnod 1 gweithredu Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 ei gyhoeddi fel datganiad ysgrifenedig ddoe. Yn yr un modd, bydd y datganiadau llafar ar gyrff llywodraethu ysgolion, rheoli risgiau llifogydd ac erydu arfordirol, a'r strategaeth gwaith ffyrdd a gwaith stryd yn cael eu cyhoeddi fel datganiadau ysgrifenedig, ac mae'r ddadl ynglŷn ag ailenwi'r Cynulliad wedi ei gohirio tan yr wythnos nesaf. Bydd y Prif Weinidog, er hynny, yn nodi rhaglen ddeddfwriaethol y Llywodraeth mewn datganiad llafar y prynhawn yma. Yn olaf, mae'r Pwyllgor Busnes wedi trefnu nifer o gynigion trefniadol yn ymwneud â phwyllgorau'r Cynulliad. Mae busnes y tair wythnos nesaf fel y'i dangosir ar y datganiad a chyhoeddiad busnes sydd ymhlith papurau'r cyfarfod sydd ar gael i'r Aelodau'n electronig.
English: We've just had the beginning of a very important discourse on the momentous and terrifying decision taken last Thursday. I wondered if it's possible to fit in, before the summer recess, three further debates on specific areas that are posed by the Brexit decision. One is on the future of our fisheries, and how we might protect them in light of the fact that we only have one boat at the moment to protect the whole of our coastline. Secondly, the implications for all our universities through the potential loss of Horizon 2020 funding - we think about the important research going on at Cardiff University to investigate the causes of dementia, bipolar disease and other important diseases linked to the workings of the brain, and the fact that these are obviously universal diseases, and the results need to be shared across all nations. So, the importance of, hopefully, being able to maintain that leadership across Europe - that leadership and collaboration - and how we might be able to do that as we take forward these negotiations. The third is on the future of our farming, in the light of the fact that we still import 40 per cent of our food, which of course is going to go up as a result of the massive reduction in the value of the pound against other currencies, and what opportunities may be available to farmers from this threat to increase both food and agriculture growing so that we do not have to have such expensive imported food.
Welsh: Rydym newydd gael dechrau trafodaeth bwysig iawn ar y penderfyniad tyngedfennol a brawychus a wnaed ddydd Iau diwethaf. Tybed a yw'n bosibl, cyn toriad yr haf, cynnwys tair dadl arall ynglŷn â meysydd penodol sy'n deillio o'r penderfyniad i adael yr Undeb Ewropeaidd? Un ohonynt yw dyfodol ein pysgodfeydd, a sut y gallwn eu hamddiffyn yn wyneb y ffaith nad oes gennym ond un cwch ar hyn o bryd i amddiffyn ein harfordir cyfan. Yn ail, y goblygiadau i bob un o'n prifysgolion o ganlyniad i'r posibilrwydd o golli cyllid Horizon 2020 - er enghraifft yr ymchwil pwysig sy'n digwydd ym Mhrifysgol Caerdydd i ymchwilio i'r hyn sy'n achosi dementia, salwch deubegynol a chlefydau pwysig eraill sy'n gysylltiedig â'r ffordd y mae'r ymennydd yn gweithio, a'r ffaith bod y rhain yn amlwg yn glefydau cyffredinol, ac mae angen rhannu'r canlyniadau rhwng yr holl genhedloedd. Felly, pwysigrwydd gallu, gobeithio, cynnal yr arweinyddiaeth honno ar draws Ewrop - yr arweinyddiaeth a'r cydweithio - a sut y gallwn wneud hynny wrth inni fwrw ymlaen â'r trafodaethau hyn. Mae'r trydydd yn ymwneud â dyfodol ein diwydiant ffermio, yng ngoleuni'r ffaith ein bod yn dal i fewnforio 40 y cant o'n bwyd, a fydd, wrth gwrs, yn cynyddu yn sgil y gostyngiad aruthrol yng ngwerth y bunt yn erbyn arian gwledydd eraill, a pha gyfleoedd a all fod ar gael i ffermwyr yn sgil y bygythiad hwn er mwyn cynyddu cynhyrchu bwyd ac amaethyddiaeth fel nad oes yn rhaid wrth gymaint o fwyd drud wedi'i fewnforio.
English: Thank you, Jenny Rathbone. Of course, we have just had a debate - a very full debate - in response to the referendum, and the First Minister made two statements on Friday and, indeed, again yesterday, following our Welsh Government Cabinet meeting, laying out the steps that the Welsh Government is taking. As you are clearly aware, and as has been discussed this afternoon, it will take time to work through the implications of last week's referendum result. Of course, we have to recognise - this is particularly important to your questions - no immediate changes are likely to take place in terms of regulatory requirements or EU investments and funding. For example, there are issues like the basic payments scheme, investment, Glastir scheme contracts - they'll be honoured - and RDP grant rounds, which are already open and will continue. So, of course, information will be made available and opportunities, I know, for further clarification via statement and debate, I'm sure, will be possible.
Welsh: Diolch ichi, Jenny Rathbone. Wrth gwrs, rydym newydd gael dadl - dadl lawn iawn - yn sgil y refferendwm, a gwnaeth y Prif Weinidog ddau ddatganiad ddydd Gwener ac, yn wir, unwaith eto ddoe, yn dilyn cyfarfod Cabinet Llywodraeth Cymru, yn nodi'r camau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd. Fel yr ydych yn amlwg yn gwybod, ac fel y trafodwyd y prynhawn yma, bydd yn cymryd amser i brosesu goblygiadau canlyniad y refferendwm yr wythnos diwethaf. Wrth gwrs, mae'n rhaid inni gydnabod - mae hyn yn arbennig o bwysig i'ch cwestiynau - nad oes dim newid yn debygol o ddigwydd yn syth o safbwynt y gofynion rheoleiddio neu fuddsoddiadau a chyllid yr UE. Er enghraifft, mae materion fel y cynllun taliadau sylfaenol, buddsoddi, contractau cynllun Glastir - cânt eu hanrhydeddu - a rowndiau grant y Cynllun Datblygu Gwledig, sydd eisoes ar agor ac a fydd yn parhau. Felly, wrth gwrs, bydd gwybodaeth ar gael a bydd cyfleoedd i gael eglurhad pellach trwy ddatganiad a dadl, rwyf yn siŵr.
English: Can I ask for a statement, please, on business rates? Certainly, I've visited a number of small businesses in the past week and there is a great deal of uncertainty. In the last financial year, businesses received a £1,500 rate relief, and then the previous year it was £1,000. Clearly, businesses do need to know whether they're going to receive that rate this financial year. I'm also aware that the UK Government has presented its plans for business rates, so I'd be very keen if we could have a statement outlining what the Welsh Government's position is for the fifth Assembly, but particularly for how it will affect businesses in this coming financial year.
Welsh: A gaf i ofyn am ddatganiad, os gwelwch yn dda, ynglŷn ag ardrethi busnes? Yn sicr, rwyf wedi ymweld â nifer o fusnesau bach dros yr wythnos ddiwethaf ac mae llawer iawn o ansicrwydd. Yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, derbyniodd busnesau ryddhad ardrethi gwerth £1,500, ac yna y flwyddyn flaenorol roedd yn £1,000. Yn amlwg, mae angen i fusnesau wybod a ydynt am dderbyn y gyfradd honno yn y flwyddyn ariannol hon. Rwyf hefyd yn ymwybodol bod Llywodraeth y DU wedi cyflwyno ei chynlluniau ar gyfer ardrethi busnes, felly byddwn yn awyddus iawn pe gallem gael datganiad yn amlinellu beth yw safbwynt Llywodraeth Cymru ar gyfer y pumed Cynulliad, ond yn enwedig ynglŷn â sut y bydd yn effeithio ar fusnesau yn y flwyddyn ariannol hon sydd i ddod.
English: Well, of course, Russell George, there are huge uncertainties as a result of the referendum and the 'leave' vote last week. There are huge uncertainties that, of course, the chancellor expressed today, which will undoubtedly have an impact on the Welsh Government and the Welsh Government budget. So, of course, these are issues where we have made clear commitments and delivered on those clear commitments as Welsh Government, and the Cabinet Secretary, of course, will be looking very carefully at that. But it is the uncertainties that have been created since last Thursday and the result on Friday morning that are now steering our consideration. But businesses need to be very clear that this Welsh Government is supporting them and particularly making sure that we can protect them. Perhaps some of those points that were made earlier on about mitigation in terms of the negative impacts of the referendum results we need to address.
Welsh: Wel, wrth gwrs, Russell George, mae ansicrwydd mawr yn sgil y refferendwm a'r bleidlais i 'adael' yr wythnos diwethaf. Mae ansicrwydd aruthrol a fynegwyd, wrth gwrs, gan y canghellor heddiw, a fydd heb os yn effeithio ar Lywodraeth Cymru a chyllideb Llywodraeth Cymru. Felly, wrth gwrs, mae'r rhain yn faterion lle rydym wedi gwneud ymrwymiadau clir ac wedi cyflawni'r ymrwymiadau clir hynny fel Llywodraeth Cymru, a bydd Ysgrifennydd y Cabinet, wrth gwrs, yn edrych yn ofalus iawn ar hynny. Ond yr ansicrwydd sydd wedi'i greu ers dydd Iau diwethaf a'r canlyniad fore Gwener sydd bellach yn llywio ein hystyriaethau. Ond mae angen i fusnesau fod yn glir iawn fod Llywodraeth Cymru'n eu cefnogi ac yn arbennig yn sicrhau ein bod yn gallu eu diogelu. Efallai fod angen inni roi sylw i rai o'r pwyntiau hynny a wnaethpwyd yn gynharach ynglŷn â lliniaru o ran effeithiau negyddol canlyniadau'r refferendwm.
English: I thank the business Minister for her statement. I'm just kind of repeating some of the stuff that we've already talked about in the debate, but I do think this is particularly important because, whilst many of us, I think, probably could have predicted a number of the consequences of the 'leave' vote in the EU referendum, which included the alarming and disgusting wave of racist attacks that we've seen across the UK since that vote - . I think reports of incidents have increased by about 57 per cent since Thursday across the UK and even here in Wales. It is welcomed that the police and crime commissioners have issued statements condemning these attacks and urging everyone to immediately report any incidents of racial abuse to which they are subject or have witnessed. Whilst, clearly, policing is not yet a devolved issue, tackling racism in our communities is a priority for all of our public services and society. So, can I ask for a statement from the business Minister on any measures being considered to raise awareness of this issue and counter any culture of hatred and intolerance?
Welsh: Diolch i'r Gweinidog busnes am ei datganiad. Rwyf yn ailadrodd rhai o'r pethau yr ydym eisoes wedi sôn amdanynt yn y ddadl, ond credaf fod hyn yn arbennig o bwysig oherwydd, er y gallai llawer ohonom, yn fy marn i, yn ôl pob tebyg fod wedi gallu rhagweld nifer o oblygiadau pleidlais 'gadael' yn refferendwm yr UE, gan gynnwys y cynnydd brawychus a ffiaidd mewn ymosodiadau hiliol yr ydym wedi eu gweld ledled y DU ers y bleidlais honno - . Credaf fod nifer y digwyddiadau a gofnodwyd wedi cynyddu tua 57 y cant ers dydd Iau ar draws y DU a hyd yn oed yma yng Nghymru. Croesewir y ffaith bod comisiynwyr yr heddlu a throseddu wedi cyhoeddi datganiadau'n condemnio'r ymosodiadau hyn ac yn annog pawb i roi gwybod ar unwaith am unrhyw achosion o gam-drin hiliol y maent wedi'u dioddef neu wedi bod yn dyst iddynt. Er nad yw plismona, wrth gwrs, yn fater sydd wedi'i ddatganoli eto, mae mynd i'r afael â hiliaeth yn ein cymunedau yn flaenoriaeth i bob un o'n gwasanaethau cyhoeddus a'n cymdeithas. Felly, a gaf i ofyn am ddatganiad gan y Gweinidog busnes ynglŷn ag unrhyw fesurau sy'n cael eu hystyried i godi ymwybyddiaeth o'r mater hwn ac i wrthwynebu unrhyw ddiwylliant o gasineb ac anoddefgarwch?
English: I was wondering whether we could have a statement on safety levels at Tata Steel. I say this because I have had a trickle of concerns, initially from constituents, with regard to safety aspects with the job cuts there, but it's actually turned into quite a torrent from constituents who work at Tata Steel. I wonder if we could have a statement to understand if the Government has been talking to trade unions about the situation. I have a list of complaints, if the Minister or one of her colleagues wishes to see, which exemplifies the reason why I'm raising this here today in the manner in which I am. The second issue I have is with regard to the question I asked last week. I don't think I had a 'yes' or a 'no' from you with regard to whether we could have a statement on autism and the post-educational needs of those who've left school. It's an urgent situation. Leighton Andrews, in his capacity as education Minister, did have a taskforce looking into provision for those who've left school, and I think there are many, many families in my area, as I'm sure there are across Wales, who are facing uncertain futures when their children leave school - a lack of services, a lack of direction and lack of a clear pathway. So, I would urge, once again, if we could have a statement or a debate on that particular issue before our term ends and before the school term ends.
Welsh: Tybed a fyddai modd inni gael datganiad ynglŷn â lefelau diogelwch yn Tata Steel? Dywedaf hyn am fy mod wedi clywed rhai pryderon, yn y lle cyntaf gan etholwyr, o ran agweddau ar ddiogelwch gyda'r swyddi sy'n cael eu torri yno, ond mae wedi troi mewn gwirionedd yn ffrydlif gan etholwyr sy'n gweithio yn Tata Steel. Tybed a gawn ni ddatganiad i ddeall a yw'r Llywodraeth wedi bod yn siarad ag undebau llafur am y sefyllfa? Mae gennyf restr o gwynion, os yw'r Gweinidog neu un o'i chydweithwyr yn dymuno ei gweld, sy'n amlygu'r rheswm pam rwyf yn codi hyn yma heddiw yn y modd hwn. Mae'r ail fater yr wyf am ei godi yn ymwneud â'r cwestiwn a ofynnais yr wythnos diwethaf. Nid wyf yn credu imi gael ateb y naill ffordd na'r llall gennych o ran rhoi gwybod a gawn ni ddatganiad am awtistiaeth ac anghenion ôl-addysgol y rhai sydd wedi gadael yr ysgol. Mae'n sefyllfa frys. Roedd gan Leighton Andrews, yn rhinwedd ei swydd fel y Gweinidog addysg, dasglu yn ystyried y ddarpariaeth ar gyfer y rhai sydd wedi gadael yr ysgol, ac mae llawer iawn, iawn o deuluoedd yn fy ardal i, ac ar draws Cymru rwyf yn siŵr, sy'n wynebu dyfodol ansicr pan fydd eu plant yn gadael yr ysgol - diffyg gwasanaethau, diffyg cyfeiriad a diffyg llwybr clir. Felly, byddwn yn pwyso, unwaith eto am ddatganiad neu ddadl am y mater penodol hwnnw cyn i'n tymor ddod i ben a chyn i dymor yr ysgol ddod i ben.
English: Thank you, Bethan Jenkins. I think it's very important to recognise that Tata Steel has stated that its top priority is the safety and health of all those who work in and with the group. It's a COMAH - control of major accident hazards regulations - 1 site; it's heavily regulated, of course, as you will acknowledge, in terms of health and safety. But my understanding is that the unions have been discussing this issue with Tata Steel - it's got a statutory obligation to conform to those regulations and standards set by the Health and Safety Executive and they are engaging the unions in discussing these issues. On your second point, of course I heard your question last week. I followed it up to see the most appropriate way that we can respond and also recognise that, of course, a particular issue is one aspect of the all-important responses across Government, not just in terms of education, but health and well-being as well, where we look at our response to autism.
Welsh: Diolch ichi, Bethan Jenkins. Credaf ei bod yn bwysig iawn cydnabod bod Tata Steel wedi datgan mai ei brif flaenoriaeth yw diogelwch ac iechyd pawb sy'n gweithio yn y grŵp a chyda'r grŵp. Mae'n safle COMAH 1 - rheoliadau rheoli peryglon damweiniau mawr; caiff ei reoleiddio'n drwm, wrth gwrs, fel y byddwch yn cydnabod, o ran iechyd a diogelwch. Ond fy nealltwriaeth i yw bod yr undebau wedi bod yn trafod y mater hwn gyda Tata Steel - mae'n rhwymedigaeth statudol arno i gydymffurfio â'r rheoliadau a'r safonau hynny a osodwyd gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ac maent yn trafod y materion hyn â'r undebau. O ran eich ail bwynt, wrth gwrs clywais eich cwestiwn yr wythnos diwethaf. Holais ymhellach i weld beth yw'r ffordd fwyaf priodol y gallwn ymateb ac rwyf yn cydnabod hefyd, wrth gwrs, fod mater penodol o ran un agwedd ar yr ymatebion hollbwysig ar draws y Llywodraeth, nid dim ond o ran addysg, ond o ran iechyd a lles yn ogystal, wrth edrych ar ein hymateb i awtistiaeth.
English: Thank you for your questions. I think, just in terms of the first point, of course, as you say, there was consultation on the refreshed all-Wales autistic spectrum disorder action plan that led up to the Assembly elections. The results of that consultation, of course, will be published, and the refreshed plan will be published also later this year. This is £6 million that was announced by the Minister to fund this refreshed all-Wales autistic spectrum disorder action plan, and it's critical that we move forward on that to respond to the consultation that took place. On your second point, of course Wales has led the way in terms of access to British Sign Language and much of that, also, has been through the contribution as a result of cross-party group working as well as Welsh Government response. Of course, we do have opportunities now to take this forward as a result of our legislation for the well-being of future generations, and I'm sure that the Minister will want to make a statement to update on that.
Welsh: Diolch ichi am eich cwestiynau. O ran y pwynt cyntaf, wrth gwrs, fel y dywedwch, roedd ymgynghoriad ar gynllun gweithredu Cymru ar anhwylderau'r sbectrwm awtistig ar ei newydd wedd yn y cyfnod cyn etholiadau'r Cynulliad. Bydd canlyniadau'r ymgynghoriad hwnnw, wrth gwrs, yn cael eu cyhoeddi, a bydd y cynllun ar ei newydd wedd yn cael ei gyhoeddi hefyd yn ddiweddarach eleni. Dyma £6 miliwn a gyhoeddwyd gan y Gweinidog i ariannu cynllun gweithredu Cymru ar anhwylderau'r sbectrwm awtistig ar ei newydd wedd, ac mae'n hollbwysig ein bod yn symud ymlaen yn hynny o beth i ymateb i'r ymgynghoriad a gynhaliwyd. O ran eich ail bwynt, wrth gwrs, mae Cymru wedi arwain y ffordd o ran sicrhau bod Iaith Arwyddion Prydain ar gael ac mae llawer o hynny, hefyd, wedi bod yn sgil cyfraniad y cydweithio rhwng grwpiau trawsbleidiol yn ogystal ag ymateb Llywodraeth Cymru. Wrth gwrs, mae cyfleoedd yn awr i fwrw ymlaen â hyn yn sgil ein deddfwriaeth ar lesiant cenedlaethau'r dyfodol, ac rwyf yn siŵr y bydd y Gweinidog yn awyddus i wneud datganiad i roi'r wybodaeth ddiweddaraf am hynny.
English: Leader of the house, might we have a statement from the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure on the future of Nant Helen opencast mine near Ystradgynlais? Following the announcement that Aberthaw power station is to downgrade its operation from next April, Celtic Energy last week announced that Nant Helen could be mothballed, resulting in 90 redundancies. In October, the company took the decision to mothball the nearby Selar site, which resulted in 70 people losing their jobs. As you can appreciate, this is both an uncertain and unsettling time for workers and that community, who will want clarity and reassurance at this time.
Welsh: Arweinydd y tŷ, a gawn ni ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Seilwaith ar ddyfodol gwaith glo brig Nant Helen ger Ystradgynlais? Yn dilyn y cyhoeddiad fod gorsaf bŵer Aberddawan am israddio ei gweithrediadau o fis Ebrill nesaf, cyhoeddodd Celtic Energy yr wythnos diwethaf y gallai Nant Helen gael ei rhoi o'r neilltu, gan arwain at 90 o ddiswyddiadau. Ym mis Hydref, penderfynodd y cwmni roi o'r neilltu safle Selar gerllaw, lle collodd 70 o bobl eu swyddi. Fel y gwyddoch, mae hwn yn gyfnod ansicr ac ansefydlog i weithwyr ac i'r gymuned honno, a fydd yn awyddus i gael eglurder a sicrwydd yn awr.
English: I'm glad that this has been brought to our attention this afternoon, because this is something where, you know, that uncertainty needs to be addressed. The company has begun consultations with trade unions and other stakeholders, which Joyce Watson will be aware of. That consultation could see a reduction in the workforce, but my understanding is that restoration finance has been accruing on the Nant Helen site, and the local planning authority and the company will be able to confirm the latest position, but I understand the restoration of the site should be capable of being managed.
Welsh: Rwyf yn falch bod hyn wedi ei godi y prynhawn yma, oherwydd mae hyn yn rhywbeth, wyddoch chi, lle y mae angen ymdrin â'r ansicrwydd hwnnw. Mae'r cwmni wedi dechrau ymgynghori ag undebau llafur a rhanddeiliaid eraill, a bydd Joyce Watson yn gwybod am hynny. Gallai'r ymgynghoriad hwnnw weld y gweithlu'n lleihau, ond fel yr wyf yn deall, mae cyllid adfer wedi bod yn cronni ar safle Nant Helen, a bydd yr awdurdod cynllunio lleol a'r cwmni yn gallu cadarnhau'r sefyllfa ddiweddaraf, ond rwyf ar ddeall y dylai fod modd rheoli'r gwaith o adfer y safle.
English: Leader of the house, I wonder if we could have an update or statement on progress being made with the implementation of the city deal. We know there has been a great deal of concern following the outcome of the recent referendum result regarding the funding, particularly the European strands of funding, that will be going to the city deal. This does involve a large number of local authorities, both in my area and the south-east of Wales. There is concern out there and I know that it's going to be a while before we have clarity on where we are in terms of our relationship with the European Union, but I think it's important that those local authorities and the city deal structure does have some guidance from the Welsh Government as to aspects of the city deal that can be implemented in the medium term.
Welsh: Arweinydd y tŷ, tybed a gawn ni'r wybodaeth ddiweddaraf neu ddatganiad am y cynnydd sy'n cael ei wneud o ran cytundeb y ddinas? Gwyddom y bu cryn bryder yn dilyn canlyniad y refferendwm diweddar ynghylch y cyllid, yn enwedig y cyllid Ewropeaidd, a fydd yn mynd tuag at gytundeb y ddinas. Mae hyn yn cynnwys nifer fawr o awdurdodau lleol, yn fy ardal i ac yn ne-ddwyrain Cymru. Mae pobl yn pryderu a gwn y bydd yn rhaid aros am eglurder ynghylch ein sefyllfa o ran ein perthynas â'r Undeb Ewropeaidd, ond credaf ei bod yn bwysig bod yr awdurdodau lleol hynny a strwythur cytundeb y ddinas yn cael rhywfaint o arweiniad gan Lywodraeth Cymru o ran yr agweddau hynny ar gytundeb y ddinas y gellir eu gweithredu yn y tymor canolig.