English: Diolch, Llywydd. I only wish that the Cabinet Secretary's rhetoric in his opening remarks were reflected in the motion, because Plaid Cymru had hoped today to be in a position where it could support a Government motion on the withdrawal agreement and the political declaration. But I'm disappointed therefore that the consensus between our two parties from the time of the publication of 'Securing Wales' Future' has not endured. 'Securing Wales' Future' set out Wales's terms and conditions, if you like, in terms of what a future withdrawal agreement would have to contain to be acceptable and, of course, it sets out in great detail a vision for a future relationship between Wales, the UK and the European Union. It called for continued participation in the EU single market and customs union and robust guarantees in respect of workers' rights, human rights, equalities legislation and citizens' rights. Theresa May's deal falls far short of these in every respect. I'm especially disappointed though that the Government motion, as presented, does little more than note recent developments, rather than suggest a particular view that the Assembly should take on those developments themselves. The motion makes three statements: that the withdrawal agreement and political declaration exist; that a transition period forms a part of the deal and that this will prevent a 'no deal' scenario; and that the Assembly will, in future, decide on whether to give our final consent to the withdrawal agreement Bill. But the Government's claims that the transition period prevents a 'no deal' scenario are simply inaccurate; it's not true. What avoids a 'no deal' scenario is a deal or remaining in the European Union. I wonder was the motion meant to say that the transition period avoids a cliff-edge exit, which, of course, would be true. But can the Cabinet Secretary please clarify what the Government's thinking is on this point, because it's not clear to me, anyway? The Government is also incorrect to note that there will be for certain another opportunity further down the line for the Assembly to vote on the withdrawal agreement. Whether or not there is an LCM depends on the nature of the withdrawal agreement Bill. So, there's nothing to say for certain that this won't be our one and only opportunity today, this afternoon, to vote and to take a firm view one way or another on the withdrawal agreement, and that is why I urge Members today to do more than simply note the existence of the withdrawal agreement and to say flatly that this National Assembly rejects it. Otherwise, Wales risks becoming the only legislature in the whole of the UK to offer implicit support to the withdrawal agreement, even though, as the Welsh Government motion explicitly points out, Wales is not mentioned once in the 585-page document. The Welsh Government motion then goes on to state that the political declaration falls short of the model future relationship set out in 'Securing Wales' Future'. Although it's not clear, it appears to me from the wording that the Government would be willing, under some circumstances, to consent to the withdrawal agreement if changes are made to the political declaration, but, again, that didn't seem to tally with what the Cabinet Secretary said in his opening statements. So, can he clarify whether, again, I've misread the motion or whether there's been a change of view, or what exactly the position is? Are there circumstances where the withdrawal agreement would have the support of this Government, provided the political declaration is changed? There is no change as far as Plaid Cymru is concerned that can be made to the political declaration that would make the withdrawal agreement any more acceptable. The withdrawal agreement is what it is. It takes Wales out of the single market, it takes Wales out of the customs union, it takes Wales out of EU programmes, it doesn't guarantee workers' rights, and it has the potential to be hugely damaging to the Welsh economy. Llywydd, Plaid Cymru's first amendment replaces the observance of facts - or perceived facts - and in their place provides for this Assembly an opportunity to take a clear position if it chooses to do so. It rejects both the political declaration and the withdrawal agreement because they fail to deliver on the commitments set out in 'Securing Wales' Future'. It also calls on the UK Government to seek membership of the EU single market and EU customs union, and it calls for the extension of article 50. Article 50 could be extended in order to negotiate a different Brexit arrangement whereby we stay in both the single market and customs union permanently, and if we were to do this, there would be no need to have a transition period where we'd be outside of the EU, needing to negotiate a new, long-term relationship from the outside. I know that UK Labour's stance on the single market and customs union membership is that we should leave them both and negotiate a new deal, which, of course, is also the position of the Conservative party. So, I understand that some Members may be unable to support our first amendment on that basis, but I hope Members will seriously consider supporting our separate, second amendment, which replaces point 6 of the Government motion. Point 6 of the Government's motion calls for a general election or a public vote, while our amendment simply says that there should be a people's vote that should include the option to remain on the ballot paper. Last week, John McDonnell said that securing a general election would be very difficult, and I agree with him. It's impractical, and it wouldn't deliver a different outcome for people in Wales or across the United Kingdom because both the leading parties in that general election would be campaigning for UK withdrawal from the single market. So, we would still have the parliamentary impasse in Westminster that we have under this shoddy Government now. There is now growing support across the political divide for a people's vote, and much of that is because Parliament simply cannot sort this out. Only a fresh referendum can end the political impasse. So, I'm genuinely hoping an amendment for a people's vote will command a cross-party majority here today. Llywydd, now and then, as parliamentarians, we are asked to search our consciences before casting votes on truly historic events and decisions. My conscience tells me that the deal on offer is so potentially damaging to the communities we're elected to represent that neither the withdrawal agreement nor the political declaration deserve the support of this Parliament, and that they should not simply be noted but that they should be rejected by this Parliament. I honestly believe that allowing the people to decide the way forward from here is democratically sound and also essential if the political gridlock is to end in Westminster. So, I ask Members to support Plaid Cymru's amendments so that our Parliament actually expresses a position on these fundamental matters and so that we can also clearly endorse the people's right to a final say. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae'n drueni mawr nad yw rhethreg Ysgrifennydd y Cabinet yn ei sylwadau agoriadol i'w gweld yn y cynnig, gan fod Plaid Cymru wedi gobeithio heddiw bod mewn sefyllfa lle y gallai gefnogi cynnig y Llywodraeth ynglŷn â'r cytundeb ymadael a'r datganiad gwleidyddol. Ond rwy'n siomedig felly nad yw'r consensws rhwng ein dwy blaid o adeg cyhoeddi 'Diogelu Dyfodol Cymru' wedi parhau. Roedd 'Diogelu Dyfodol Cymru' yn nodi telerau ac amodau Cymru, os mynnwch chi, o ran beth fyddai'n rhaid i gytundeb ymadael ei gynnwys er mwyn bod yn dderbyniol ac, wrth gwrs, mae'n egluro'n fanwl iawn y weledigaeth ar gyfer perthynas rhwng Cymru, y DU a'r Undeb Ewropeaidd yn y dyfodol. Roedd yn galw am barhau i fod yn rhan o farchnad sengl ac undeb tollau' r UE ac am sicrwydd cadarn o ran hawliau gweithwyr, hawliau dynol, deddfwriaeth cydraddoldeb a hawliau dinasyddion, ac mae cytundeb Theresa May ymhell o gyflawni'r rhain ym mhob ffordd. Rwy'n arbennig o siomedig fodd bynnag nad yw cynnig y Llywodraeth, fel y'i cyflwynwyd, yn gwneud fawr mwy na nodi datblygiadau diweddar, yn hytrach nag awgrymu safbwynt penodol y dylai'r Cynulliad ei arddel ynglŷn â'r datblygiadau hynny eu hunain. Mae'r cynnig yn gwneud tri datganiad: bod y cytundeb ymadael a'r datganiad gwleidyddol yn bodoli; bod cyfnod pontio yn ffurfio rhan o'r cytundeb ac y bydd hyn yn atal sefyllfa o 'ddim cytundeb'; ac y bydd y Cynulliad, yn y dyfodol, yn penderfynu a ddylem ni roi ein cydsyniad terfynol i Fil y cytundeb ymadael. Ond mae honiadau'r Llywodraeth bod y cyfnod pontio yn atal sefyllfa o 'ddim cytundeb' yn anghywir; dyw e ddim yn wir. Yr hyn sy'n osgoi sefyllfa o 'ddim cytundeb' yw cytundeb neu aros yn yr Undeb Ewropeaidd. Tybed a oedd y cynnig i fod i ddweud bod y cyfnod pontio yn osgoi gadael heb unrhyw drefniadau, a fyddai, wrth gwrs, yn wir. Ond a fyddai Ysgrifennydd y Cabinet cystal ag egluro beth yw meddylfryd y Llywodraeth ynglŷn â'r sylw hwn, oherwydd nid yw'n glir i mi, beth bynnag? Mae'r Llywodraeth hefyd yn anghywir i nodi y bydd cyfle arall yn sicr ymhellach yn y dyfodol i'r Cynulliad bleidleisio ar y cytundeb ymadael. Mae Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol yn dibynnu ar natur Bil y Cytundeb Ymadael. Felly, nid oes dim i ddweud yn sicr nad hwn fydd ein hunig gyfle heddiw, y prynhawn yma, i bleidleisio ac i ddod i farn bendant un ffordd neu'r llall ar y cytundeb ymadael. A dyna pam fy mod i'n annog yr Aelodau heddiw i wneud mwy na dim ond nodi bodolaeth y cytundeb ymadael ac i ddweud yn blwmp ac yn blaen fod y Cynulliad Cenedlaethol yn ei wrthod. Fel arall, mae Cymru mewn peryg o fod yr unig ddeddfwrfa yn y DU gyfan i gynnig cymorth digwestiwn i'r cytundeb ymadael, er, fel y cyfeiria cynnig Llywodraeth Cymru ato'n benodol, nad oes sôn am Gymru unwaith yn y ddogfen 585 t udalen. Mae cynnig Llywodraeth Cymru wedyn yn mynd ymlaen i ddweud nad yw'r datganiad gwleidyddol yn cyflawni'r model perthynas ar gyfer y dyfodol sy'n cael ei ddisgrifio yn 'Diogelu Dyfodol Cymru'. Er nad yw'n glir, mae'n ymddangos i mi o'r geiriad y byddai'r Llywodraeth yn fodlon, mewn rhai amgylchiadau, i gydsynio i'r cytundeb ymadael os gwneir newidiadau i'r datganiad gwleidyddol. Ond, unwaith eto, nid ymddengys bod hynny'n cyd-fynd â'r hyn a ddywedodd Ysgrifennydd y Cabinet yn ei ddatganiadau agoriadol. Felly, a all egluro a wyf i, unwaith eto, wedi camddarllen y cynnig ynteu a fu newid barn, neu beth yn union yw'r sefyllfa? A oes amgylchiadau lle byddai'r cytundeb ymadael yn cael cymorth y Llywodraeth hon, ar yr amod y caiff y datganiad gwleidyddol ei newid? Barn Plaid Cymru yw na d oes unrhyw newid y gellir ei wneud i'r datganiad gwleidyddol a fyddai'n gwneud y cytundeb ymadael yn fwy derbyniol. Dyna'n union yw'r cytundeb ymadael. Mae'n tynnu Cymru o'r farchnad sengl, yn tynnu Cymru o'r undeb tollau, yn tynnu Cymru o raglenni'r UE, nid yw'n gwarantu hawliau gweithwyr, ac mae'n bosib iddo fod yn niweidiol iawn i economi Cymru. Llywydd, mae gwelliant cyntaf Plaid Cymru yn disodli'r rhestr ffeithiau - neu ffeithiau tybiedig - ac yn eu lle yn rhoi cyfle i'r Cynulliad hwn fabwysiadu safbwynt clir os yw'n dewis gwneud hynny. Mae'n gwrthod y datganiad gwleidyddol a'r cytundeb ymadael oherwydd nad ydyn nhw'n cyflawni'r ymrwymiadau a nodir yn 'Diogelu Dyfodol Cymru'. Mae hefyd yn galw ar Lywodraeth y DU i geisio aelodaeth o farchnad sengl yr UE ac undeb tollau'r UE, ac mae'n galw am estyniad i Erthygl 50. Gellid ymestyn Erthygl 50 er mwyn negodi trefniant Brexit gwahanol lle byddwn yn aros yn y farchnad sengl a'r undeb tollau yn barhaol. Pe byddem yn gwneud hynny, ni fyddai angen cael cyfnod pontio lle byddem ni y tu allan i'r UE, yn gorfod negodi cydberthynas hirdymor newydd o'r tu allan. Rwy'n gwybod mai safbwynt Llafur y DU ynglŷn ag aelodaeth o'r farchnad sengl a'r undeb tollau yw y dylem ni adael y ddau ohonyn nhw a negodi bargen newydd, a dyna, wrth gwrs, yw safbwynt y Blaid Geidwadol hefyd. Felly, rwy'n deall efallai na fydd rhai Aelodau yn gallu cefnogi ein gwelliant cyntaf ar y sail honno. Ond rwy'n gobeithio y bydd yr Aelodau o ddifrif yn ystyried cefnogi ein h ail welliant, sy'n un ar wahân, sy'n disodli pwynt 6 cynnig y Llywodraeth. Mae pwynt 6 cynnig y Llywodraeth yn galw am etholiad cyffredinol neu bleidlais gyhoeddus, tra bod ein gwelliant ni yn dweud yn syml y dylid cael pleidlais y bobl a ddylai gynnwys y dewis i aros ar y papur pleidleisio. Yr wythnos diwethaf, dywedodd John McDonnell y byddai sicrhau etholiad cyffredinol yn anodd iawn, ac rwy'n cytuno ag ef. Mae'n anymarferol, ac ni fyddai'n rhoi canlyniad gwahanol i bobl yng Nghymru na ledled y Deyrnas Unedig oherwydd byddai'r ddwy blaid f wyaf blaenllaw yn yr etholiad cyffredinol hwnnw yn ymgyrchu i dynnu'r Deyrnas Unedig o'r farchnad sengl. Felly, byddai gennym ni'r un cyfyngder seneddol yn San Steffan ag sydd gennym ni dan y Llywodraeth dila hon yn awr. Erbyn hyn mae cefnogaeth gynyddol ym mhob plaid i gael pleidlais y bobl, ac mae llawer o hynny oherwydd yn syml na all y Senedd roi trefn ar hyn. Dim ond refferendwm o'r newydd all roi terfyn ar y cyfyngder gwleidyddol. Felly, rwy'n wirioneddol obeithio y bydd gwelliant i gael pleidlais y bobl yn cael mwyafrif trawsbleidiol yma heddiw. Llywydd, yn awr ac yn y man, fel seneddwyr, gofynnir inni wrando ar ein cydwybod cyn bwrw pleidlais ar ddigwyddiadau a phenderfyniadau gwirioneddol hanesyddol. Mae fy nghydwybod i yn dweud wrthyf fod y cytundeb sy'n cael ei gynnig mor niweidiol i'r cymunedau y'n hetholwyd i'w cynrychioli fel nad yw'r cytundeb ymadael na'r datganiad gwleidyddol yn haeddu cefnogaeth y Senedd hon, ac na ddylid eu nodi ond eu gwrthod gan y Senedd hon. Rwy'n credu o ddifrif bod caniatáu i bobl benderfynu ar y ffordd ymlaen o'r fan hon yn ddemocrataidd gadarn a hefyd yn hanfodol er mwyn datrys yr anghytundeb gwleidyddol yn San Steffan. Felly, rwy'n gofyn i'r Aelodau gefnogi gwelliannau Plaid Cymru fel bod ein Senedd mewn gwirionedd yn mynegi safbwynt ar y materion sylfaenol hyn, ac fel y gallwn ni hefyd gymeradwyo'n glir hawl y bobl i gael y gair olaf. Diolch yn fawr.