English: I think there's plenty to like in this strategy, but what's particularly attractive is how immediately relevant it is to my own, primarily urban, region of South Wales West, and so I'm going to start, rather bravely, I think, with one proposal that I think could be improved upon, if I don't incur the wrath of David here. One point three billion pounds is lined up for the Swansea bay city deal, and that's all about economic growth, learning and economic activity, as it says in the motion. That includes investment, specifically, in an internet-themed test bed to support innovation with 5G mobile connectivity. So, I'd like to suggest that the wider metropolitan Swansea area, rather than Cardiff, should be one of the first places in the UK to roll out 5G, because the plans have already started to be developed. The money is there, and of course it reaches beyond the city itself. We are talking about urban, and urban is not the same as civic, which is a point that others have made today. Part of the thinking behind a digital city region was a reduction in traditional transport needs, and that will be true to some degree, but people will still want to connect with their wider physical environment, I think, which is becoming a less pleasing experience in Port Talbot and Swansea - part of my region - not least due to that industrial pollution combined with nitrogen dioxide from traffic that, as we've heard, has reached illegal and, of course, pretty damaging levels. I know we've discussed it before with the environment Minister. This isn't just a problem for the very heart of the city. I think it's going to be interesting to see whether the Hafod bypass, for example, reduces the impact on Pentrehafod School, or whether the fact that the trains are left idling for 10 hours or more at Landore wipes out the effect of that piece of urban planning. So, I'm pleased to see the Plaid amendment as well regarding a clean air Act, but I think we could actually get cracking on clean air zones now, as suggested by the strategy. Connecting with the wider environment means our walking environment too, and the plastics ban, of course, is a very valuable approach to the problem of littered streets, but I was particularly taken by Cardiff's plans for targeted cleaning of frontages and doorways, and gull-proof bags. I'm pretty confident that Swansea's herring gulls have absolutely no idea what a herring looks like. They can get into Styrofoam burger cartons faster than an under-10s football team and most of them seem bigger and far more insolent than the average 10-year-old as well. That's an issue in itself, because we know about rats and rubbish, but when it's nesting time or when it's time for the chicken-nugget-fed chicks to learn to fly, adult seagulls just become dambusters, and they become very dangerous as well. The only positive side to this is that they particularly like cyclists on pavements, but that makes two of us. Now, before people lose their rag on that, why do some people cycle on pavements? Sometimes it's genuine ignorance and sometimes it's just pigheadedness, but very often it's because of the road surface being too dangerous, as well as the traffic, which we all know about, and, very often, because retrofitted cycle lanes are in the wrong place or because the local authority thinks it's more important to have a bed of New Zealand flaxes in the middle of the road, rather than using that space creatively to create a safe cycling area. This is why I'm drawn to the community cycle fund - Oscar mentioned it earlier - because it's a fine example of co-production in the first place, because it means that it's local communities who design their own cycling networks and infrastructure like secure bike parks. It also gives cyclists the chance to make a claim for use of some - but not all - existing pavements and pedestrianised areas, because some can be used safely for bikes and pedestrians if the use of that available space is well designed, although I recognise Gareth's point that shared space isn't always great. It's much better if they're designed separately in the first place. On the point of pedestrianisation, I think we do have some lessons to learn from the past. We have got some great examples in Cardiff, complete with convenient quality parking where it invites shoppers and other visitors to stay for a long period of time and walk - and sometimes cycle - in the area, but there are terrible examples as well, like Bridgend. As well as the impact of the internet and retail parks, the high street there is slowly closing down because of overpedestrianisation. It's become beloved of chuggers. These previously very busy streets are cut off from their clientele, if you like - the top-up shoppers, people going for haircuts, quick coffees. The car parks aren't very central and the busy through-roads cut off residents who might be tempted to actually walk into the town centre, which brings me, then, to the residential space. I don't have time to give this the attention is deserves: intergenerational living, the location and so on. I'll leave that for another day. I just wanted to mention the green spaces. The well-being effects of those are so well documented, and it's one of the reasons why I find it so difficult to understand Swansea council's determination to build a school on Parc y Werin - the one such town centre green space in Gorseinion - when there is more than one alternative site for that school. Most importantly and finally, we must plan with vision not panic. Building nothing for years and then pushing out these huge estates miles away from the urban facilities that Oscar mentioned distorts communities and leads to life in a car, not cycling and walking, when we could be actually living in liveable cities. Thank you.
Welsh: Rwy'n credu bod digonedd i'w hoffi yn y strategaeth hon, ond yr hyn sy'n arbennig o ddeniadol yw pa mor berthnasol ydyw i fy rhanbarth fy hun yng Ngorllewin De Cymru, sy'n ranbarth trefol yn bennaf, ac felly rwyf am ddechrau, yn eithaf dewr, rwy'n credu, gydag un cynnig rwy'n credu y gellid ei wella, os na fyddaf yn ennyn dicter David yma. Mae £1.3 biliwn wedi'i neilltuo ar gyfer bargen ddinesig bae Abertawe, ac mae hwnnw'n ymwneud yn llwyr â thwf economaidd, gweithgarwch economaidd a dysgu, fel sy'n cael ei nodi yn y cynnig. Mae hynny'n cynnwys buddsoddiad, yn benodol, mewn man arbrofi ar thema'r rhyngrwyd i gefnogi arloesedd gyda chysylltedd symudol 5G. Felly, hoffwn awgrymu mai ardal fetropolitanaidd ehangach Abertawe, yn hytrach na Chaerdydd, a ddylai fod yn un o'r lleoedd cyntaf yn y DU i gyflwyno 5G, oherwydd mae'r cynlluniau eisoes wedi dechrau cael eu datblygu. Mae'r arian yno, ac wrth gwrs mae'n cyrraedd y tu hwnt i'r ddinas ei hun. Rydym yn sôn am ardal drefol, ac nid yw trefol yr un peth â dinesig, sy'n bwynt a wnaed gan eraill heddiw. Rhan o'r feddylfryd y tu ôl i ddinas-ranbarth digidol oedd gostyngiad mewn anghenion trafnidiaeth traddodiadol, a bydd hynny'n wir i ryw raddau, ond bydd pobl eisiau cysylltu â'u hamgylchedd ffisegol ehangach o hyd, rwy'n credu, sy'n datblygu i fod yn brofiad llai braf ym Mhort Talbot ac Abertawe - rhan o fy rhanbarth i - yn enwedig oherwydd y llygredd diwydiannol ynghyd â'r nitrogen deuocsid o'r traffig sydd, fel y clywsom, wedi cyrraedd lefelau anghyfreithlon, a go niweidiol wrth gwrs. Gwn ein bod wedi trafod hyn o'r blaen gyda Gweinidog yr amgylchedd. Nid problem i ganol y ddinas yn unig yw hon. Credaf y bydd yn ddiddorol gweld a fydd ffordd osgoi Hafod, er enghraifft, yn lleihau'r effaith ar Ysgol Pentrehafod, neu a fydd y ffaith bod y trenau'n cael eu gadael yn segur am 10 awr neu fwy yng Nglandŵr yn dileu effaith y darn hwnnw o gynllunio trefol. Felly, rwy'n falch o weld gwelliant Plaid Cymru hefyd mewn perthynas a Deddf aer glân, ond rwy'n credu y gallem fwrw ymlaen â pharthau aer glân yn awr, fel yr awgrymai'r strategaeth. Mae cysylltu â'r amgylchedd ehangach yn golygu ein hamgylchedd cerdded hefyd, ac mae'r gwaharddiad plastigau, wrth gwrs, yn ffordd werthfawr iawn o fynd i'r afael â'r broblem o sbwriel ar y strydoedd, ond gwnaeth cynlluniau Caerdydd i dargedu'r gwaith o lanhau o flaen tai a drysau, a bagiau gwrth-wylanod argraff arbennig arnaf. Rwy'n eithaf hyderus nad oes gan wylanod y penwaig yn Abertawe unrhyw syniad o gwbl sut beth yw pennog. Maent yn gallu torri i mewn i gartonau byrgyr Styrofoam yn gyflymach na thîm pêl-droed o dan 10 oed ac mae'r rhan fwyaf ohonynt i'w gweld yn fwy o faint ac yn llawer mwy digywilydd na'r plentyn 10 oed cyffredin hefyd. Mae honno'n broblem ynddi'i hun, oherwydd gwyddom am lygod mawr a sbwriel, ond pan fydd yn amser nythu neu pan fydd yn amser i'r cywion sydd wedi'u magu ar nygets cyw iâr ddysgu sut i hedfan, mae gwylanod llawndwf yn troi'n fomiau, ac maent yn beryglus iawn. Yr unig ochr gadarnhaol i hyn yw eu bod yn hoffi beicwyr ar balmentydd yn arbennig, ond mae hynny'n wir amdanaf fi hefyd. Nawr, cyn i bobl wylltio am hynny, pam fod rhai pobl yn beicio ar balmentydd? Weithiau mae'n deillio o anwybodaeth go iawn ac weithiau o ystyfnigrwydd, ond yn aml iawn mae'n deillio o'r ffaith bod wyneb y ffordd yn rhy beryglus, yn ogystal â'r traffig, ac mae pawb ohonom yn gwybod am hynny, ac yn aml iawn, am fod lonydd beicio wedi'u hôl-osod yn y lle anghywir neu oherwydd bod yr awdurdod lleol yn credu ei bod yn bwysicach cael gwely o lilïau llin ynghanol y ffordd, yn hytrach na defnyddio'r gofod hwnnw'n greadigol i greu man beicio diogel. Dyna pam y caf fy nenu at y gronfa feicio gymunedol - soniodd Oscar amdani'n gynharach - oherwydd mae'n enghraifft wych o gydgynhyrchu yn y lle cyntaf, oherwydd mae'n golygu mai cymunedau lleol sy'n dylunio eu rhwydweithiau beicio a'u seilwaith eu hunain, fel parciau beic diogel. Mae hefyd yn rhoi cyfle i feicwyr wneud cais i gael defnyddio rhai - ond nid pob un - o'r palmentydd presennol a'r ardaloedd i gerddwyr yn unig, oherwydd gall beicwyr a cherddwyr ddefnyddio rhai yn ddiogel os yw'r defnydd o'r gofod sydd ar gael wedi'i gynllunio'n dda, er fy mod yn cydnabod pwynt Gareth nad yw rhannu gofod yn ddelfrydol bob amser. Mae'n llawer gwell os ydynt yn cael eu cynllunio ar wahân yn y lle cyntaf. O ran creu parthau cerddwyr, credaf fod gennym rai gwersi i'w dysgu o'r gorffennol. Mae gennym enghreifftiau gwych yng Nghaerdydd, ynghyd â pharcio cyfleus o ansawdd lle mae'n gwahodd siopwyr ac ymwelwyr eraill i aros am gyfnod hir o amser a cherdded - a beicio weithiau - yn yr ardal, ond mae yna enghreifftiau ofnadwy yn ogystal, fel Pen-y-bont ar Ogwr. Yn ogystal ag effaith y rhyngrwyd a pharciau manwerthu, mae'r stryd fawr yno yn cau yn raddol o ganlyniad i'r ffaith bod gormod o barthau cerddwyr wedi cael eu creu. Mae bellach yn llawn o bobl yn gofyn am danysgrifiadau neu roddion. Mae'r strydoedd hyn, a arferai fod yn brysur iawn, wedi cael eu gwahanu oddi wrth eu cleientiaid, os mynnwch - siopwyr manion ychwanegol, pobl sy'n mynd i dorri eu gwalltiau, coffi cyflym. Nid yw'r meysydd parcio'n ganolog iawn ac mae'r ffyrdd prysur drwy'r dref yn peri i bobl a allai gael eu temtio i gerdded i ganol y dref beidio â gwneud hynny, a daw hynny â mi, wedyn, at y gofod preswyl. Nid oes gennyf amser i roi'r sylw y mae'n ei haeddu i'r mater hwn: tai sy'n pontio'r cenedlaethau, y lleoliad ac ati. Rwyf am adael hynny ar gyfer diwrnod arall. Roeddwn eisiau sôn am y mannau gwyrdd. Mae effeithiau llesiant y rheini wedi'u cofnodi mor dda, ac mae'n un o'r rhesymau pam rwy'n ei chael hi mor anodd deall penderfyniad cyngor Abertawe i adeiladu ysgol ar safle Parc y Werin - yr unig fan gwyrdd o'i fath yng nghanol tref Gorseinion - pan fo mwy nag un safle amgen ar gyfer yr ysgol honno. Yn bwysicaf oll ac yn olaf, mae'n rhaid i ni gynllunio gyda gweledigaeth yn hytrach na phanig. Mae peidio ag adeiladu dim am flynyddoedd ac yna cyflwyno'r ystadau enfawr hyn filltiroedd oddi wrth y cyfleusterau trefol y soniodd Oscar amdanynt yn ystumio cymunedau ac yn arwain at fywyd mewn car, nid beicio a cherdded, pan allem fod yn byw mewn dinasoedd gwirioneddol dda i fyw ynddynt. Diolch.