English: I thank the Health, Social Care and Sport Committee for the report on dentistry in Wales. NHS dentistry in Wales is in crisis. Less than one in five practices in Wales are taking on new adult patients, and just over a quarter of practices are offering appointments to new child patients. We regularly learn of patients making round trips of 100 miles to see a dentist. It's not unusual to see practices who open up to new patients have 10-hour queues outside the door and there have also been extreme cases of people doing DIY dentistry because they can't see an NHS dentist and certainly can't afford private treatment. As the committee quite rightly highlight, the main culprit is the dental contract, which sets unrealistic targets and quotas, preventing dentists from treating more patients. The NHS general dental services contract also discourages dentists from taking on high-needs patients, particularly in areas of deprivation where there is already poor access to the dental services. Not only is the UDA system not fit for purpose, it has also actively harmed oral health in Wales. I am pleased, therefore, that the Welsh Government has listened to the committee and agreed to scrap the target system rather than tweaking it as they did in 2011 and 2015. I would go further and urge the Welsh Government to ensure the new UDA arrangements also prevent dental practices from insisting on six-monthly checkups and abide by NICE guidelines. The chief dental officer for England said that, in the majority of cases, check-ups are only necessary every 12 or 24 months, and this will not only ensure patients aren't forced to pay for unnecessary treatment, but will allow practices to take on extra patients because this time will now be freed up. So, hopefully, the improvements put forward by the committee will put an end to long trips, longer waits and instances of people pulling their own teeth with a pair of household pliers. Thank you.
Welsh: Diolch i'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon am yr adroddiad ar ddeintyddiaeth yng Nghymru. Mae deintyddiaeth y GIG yng Nghymru mewn argyfwng. Mae llai nag un o bob pum practis yng Nghymru yn derbyn cleifion newydd sy'n oedolion, ac ychydig dros chwarter y practisau sy'n cynnig apwyntiadau i gleifion newydd sy'n blant. Rydym yn clywed yn rheolaidd am gleifion sy'n teithio 100 milltir i weld deintydd ac yn ôl adref. Nid yw'n anarferol gweld ciwiau 10 awr o hyd y tu allan i ddrysau practisau sy'n agor i gleifion newydd a gwelwyd achosion eithafol hefyd o bobl yn gwneud deintyddiaeth arnynt eu hunain am na allant weld deintydd GIG ac yn sicr, ni allant fforddio triniaeth breifat. Fel y mae'r pwyllgor yn ei amlygu'n briodol iawn, y prif beth sydd ar fai yw'r contract deintyddol, sy'n gosod targedau a chwotâu afrealistig, gan atal deintyddion rhag trin mwy o gleifion. Mae contract gwasanaethau deintyddol cyffredinol y GIG hefyd yn atal deintyddion rhag derbyn cleifion sydd ag anghenion mawr, yn enwedig mewn ardaloedd difreintiedig lle mae mynediad at wasanaethau deintyddol eisoes yn wael. Nid yn unig nad yw'r system unedau gweithgarwch deintyddol yn addas i'r diben, mae hefyd wedi gwneud niwed go iawn iechyd y geg yng Nghymru. Rwy'n falch, felly, fod Llywodraeth Cymru wedi gwrando ar y pwyllgor ac wedi cytuno i roi'r gorau i'r system darged yn hytrach na'i haddasu fel y gwnaethant yn 2011 a 2015. Hoffwn fynd ymhellach ac annog Llywodraeth Cymru i sicrhau bod trefniadau unedau gweithgarwch deintyddol newydd hefyd yn atal practisau deintyddol rhag mynnu gwneud archwiliadau bob chwe mis a glynu wrth ganllawiau NICE. Dywedodd prif swyddog deintyddol Lloegr nad oes angen archwiliadau'n amlach na phob 12 neu 24 mis yn y rhan fwyaf o achosion, a bydd hyn nid yn unig yn sicrhau na chaiff cleifion eu gorfodi i dalu am driniaeth ddiangen, ond bydd hefyd yn caniatáu i bractisau dderbyn cleifion ychwanegol yn sgil rhyddhau amser. Felly, gobeithio y bydd y gwelliannau a gyflwynwyd gan y pwyllgor yn rhoi diwedd ar deithiau hir, arosiadau hwy a phobl yn tynnu eu dannedd eu hunain â phleiars. Diolch.