English: Dirprwy Lywydd, as Wales emerges from the pandemic, the Welsh Government, and the Minister in particular, is facing significant challenges in responding to economic pressures, the effects of climate change, Brexit and in mitigating the squeeze on household incomes. Pandemic-related pressures also remain significant for health, local government and businesses. Our report makes 41 recommendations. Given the time available, I will focus on our main concerns. There is a notable and welcome shift in this draft budget towards recovery. The funding available to the Welsh Government has been better than expected and revised forecasts for the Welsh tax base also indicate an improved economic outlook. We welcome the increases in the Welsh block grant, which have enabled the Welsh Government to increase budget allocations across all expenditure groups. This is much needed and puts solid foundations in place for future years. However, whilst the draft budget for 2022-23 includes significant increases, the increases in the following two years are far smaller, and these years will be even more challenging. As a committee, we are also concerned by the constrained outlook for capital funding, which, in real terms, is likely to be cut over the three-year period. Difficult choices will need to be made. To address this, we are pleased to hear that the Minister has changed her approach to allocating funding for capital projects, which is intended to maximise available funding, through borrowing and potential consequentials. However, we'd like to keep an eye on this new approach and we have recommended that Welsh Government reports back on the in-year funding position associated with overprogrammed capital plans and provides regular updates on the funding contained in the Wales reserve. In terms of funding, the committee believes that the Welsh Government should have the autonomy to push funding from one year to the next, to prevent any Welsh funding being lost. To do its job effectively, the Welsh Government needs maximum budget agility, so we support the Minister in pressing the UK Government for greater flexibility. As Members are aware, in November last year, the co-operation agreement was announced between the Welsh Labour Government and Plaid Cymru, which included a number of additional spending commitments. Whilst the Minister told us that the agreement had little impact on the budget prioritisation process for this year, we recommend that the Welsh Government provides clarity on how the funding of associated policy commitments will be reflected in future budget allocations. I'd now like to turn to how the draft budget impacts on specific policy areas. The committee welcomes the views that health, social care and local government have received a good settlement, which reflects the prioritisation of local services. We're also pleased to hear the positive comments regarding the Welsh Government's response and financial support during the pandemic. However, these sectors are subject to unprecedented pressures. As mentioned, capital allocations will be a particular constraint, given the demands for service transformation, investment in infrastructure and the wider implications of decarbonisation and reducing environmental impact. To address this, we have recommended the Welsh Government considers switching revenue to capital as part of future budgets and allows the health sector to do the same, to provide flexibility, given the limited capital funding available. We're also concerned about staff shortages and workforce issues, with staff suffering from burnout and COVID-19 absences. There are also longer term challenges to deal with, such as high staff vacancies, with many in the health and social care sector making alternative career choices, often with better pay. As a result, the committee recommends the Welsh Government provides information to demonstrate how the allocations for 2022-23 will alleviate the immediate pressures on staffing across the health, local government and social care sectors. The businesses we spoke to as a committee told us that engagement between the Welsh Government and the sectors they represent had been good. There was an acknowledgment of the swift support provided by the Welsh Government during the pandemic, particularly the business rates waiver, furlough scheme, grants and loans. However, we also heard that more could be done, which is why we recommend that the Welsh Government considers further allocations being made in the final budget to increase the support for business rates relief. To enable smaller businesses and retailers to recover from the pandemic, we further recommend that Welsh Government prioritises investment in digital infrastructure and skills and helps those businesses to develop an online presence.
Welsh: Wrth i Gymru ddod allan o'r pandemig, mae Llywodraeth Cymru, a'r Gweinidog yn benodol, yn wynebu heriau sylweddol wrth ymateb i bwysau economaidd, effeithiau newid hinsawdd, Brexit a lliniaru'r wasgfa ar incwm aelwydydd. Mae pwysau sy'n gysylltiedig â'r pandemig hefyd yn parhau i fod yn arwyddocaol ar gyfer iechyd, llywodraeth leol a busnesau. Mae ein hadroddiad yn gwneud 41 o argymhellion. O ystyried yr amser sydd ar gael, byddaf yn canolbwyntio ar ein prif bryderon. Mae newid nodedig ac i'w groesawu yn y gyllideb ddrafft hon tuag at adferiad. Mae'r cyllid sydd ar gael i Lywodraeth Cymru wedi bod yn well na'r disgwyl ac mae rhagolygon diwygiedig ar gyfer sylfaen drethi Cymru hefyd yn dangos rhagolygon economaidd gwell. Rydym yn croesawu'r cynnydd yn grant bloc Cymru, sydd wedi galluogi Llywodraeth Cymru i gynyddu dyraniadau cyllideb ar draws yr holl grwpiau gwariant. Mae angen mawr am hyn ac mae'n rhoi sylfeini cadarn ar waith ar gyfer y blynyddoedd i ddod. Fodd bynnag, er bod y gyllideb ddrafft ar gyfer 2022-23 yn cynnwys cynnydd sylweddol, mae'r cynnydd yn y ddwy flynedd ganlynol yn llawer llai, a bydd y blynyddoedd hyn hyd yn oed yn fwy heriol. Fel pwyllgor, rydym ni hefyd yn pryderu am y rhagolygon cyfyngedig ar gyfer cyllid cyfalaf, sydd, mewn termau real, yn debygol o gael ei dorri dros y cyfnod o dair blynedd. Bydd angen gwneud dewisiadau anodd. Er mwyn mynd i'r afael â hyn, rydym yn falch o glywed bod y Gweinidog wedi newid ei dull o ddyrannu cyllid ar gyfer prosiectau cyfalaf, sydd â'r bwriad o sicrhau cymaint o gyllid â phosibl, drwy fenthyca a symiau canlyniadol posibl. Fodd bynnag, hoffem ni gadw llygad ar y dull newydd hwn ac rydym wedi argymell bod Llywodraeth Cymru yn adrodd yn ôl ar y sefyllfa gyllid yn ystod y flwyddyn sy'n gysylltiedig â chynlluniau cyfalaf sydd wedi eu gor-raglennu a'i bod yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf yn rheolaidd am y cyllid a geir yng nghronfa wrth gefn Cymru. O ran cyllid, mae'r pwyllgor yn credu y dylai Llywodraeth Cymru fod â'r ymreolaeth i wthio cyllid o un flwyddyn i'r nesaf, er mwyn atal unrhyw arian o Gymru rhag cael ei golli. Er mwyn gwneud ei gwaith yn effeithiol, mae angen i Lywodraeth Cymru sicrhau'r hyblygrwydd mwyaf posibl yn y gyllideb, felly rydym yn cefnogi'r Gweinidog i bwyso ar Lywodraeth y DU am fwy o hyblygrwydd. Fel y gŵyr yr Aelodau, ym mis Tachwedd y llynedd, cyhoeddwyd y cytundeb cydweithredu rhwng Llywodraeth Lafur Cymru a Phlaid Cymru, a oedd yn cynnwys nifer o ymrwymiadau gwariant ychwanegol. Er i'r Gweinidog ddweud wrthym nad oedd y cytundeb yn cael fawr o effaith ar y broses o flaenoriaethu cyllid ar gyfer eleni, rydym yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn rhoi eglurder ynghylch sut y caiff y cyllid ar gyfer ymrwymiadau polisi cysylltiedig ei adlewyrchu yn y dyraniadau cyllideb yn y dyfodol. Hoffwn i droi yn awr at sut mae'r gyllideb ddrafft yn effeithio ar feysydd polisi penodol. Mae'r pwyllgor yn croesawu'r farn bod iechyd, gofal cymdeithasol a llywodraeth leol wedi cael setliad da, sy'n adlewyrchu'r blaenoriaethu gwasanaethau lleol. Rydym ni hefyd yn falch o glywed y sylwadau cadarnhaol ynghylch ymateb a chymorth ariannol Llywodraeth Cymru yn ystod y pandemig. Fodd bynnag, mae'r sectorau hyn yn destun pwysau digynsail. Fel y nodwyd, bydd dyraniadau cyfalaf yn gyfyngiad penodol, o ystyried y galwadau am drawsnewid gwasanaethau, buddsoddi mewn seilwaith a goblygiadau ehangach datgarboneiddio a lleihau effaith amgylcheddol. Er mwyn mynd i'r afael â hyn, rydym wedi argymell bod Llywodraeth Cymru yn ystyried newid refeniw i gyfalaf yn rhan o gyllidebau'r dyfodol ac yn caniatáu i'r sector iechyd wneud yr un peth, i ddarparu hyblygrwydd, o ystyried y cyllid cyfalaf cyfyngedig sydd ar gael. Rydym hefyd yn pryderu am brinder staff a materion yn ymwneud â'r gweithlu, wrth i staff ddioddef yn sgil absenoldebau oherwydd eu bod wedi eu gorweithio a COVID-19. Mae heriau tymor hwy hefyd i fynd i'r afael â nhw, er enghraifft nifer uchel o swyddi gwag ymhlith staff, wrth i lawer yn y sector iechyd a gofal cymdeithasol wneud dewisiadau gyrfa amgen, sydd yn aml gyda gwell cyflog. O ganlyniad, mae'r pwyllgor yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn darparu gwybodaeth i ddangos sut y bydd y dyraniadau ar gyfer 2022-23 yn lleddfu'r pwysau uniongyrchol ar staffio ar draws y sectorau iechyd, llywodraeth leol a gofal cymdeithasol. Dywedodd y busnesau y buom yn siarad â nhw fel pwyllgor wrthym fod yr ymgysylltu rhwng Llywodraeth Cymru a'r sectorau y maen nhw'n eu cynrychioli wedi bod yn dda. Roedd cydnabyddiaeth o'r cymorth cyflym a roddodd Llywodraeth Cymru yn ystod y pandemig, yn enwedig yr egwyl i ardrethi busnes, y cynllun ffyrlo, grantiau a benthyciadau. Fodd bynnag, fe wnaethom ni glywed hefyd y gellid gwneud mwy, a dyna pam yr ydym yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn ystyried gwneud rhagor o ddyraniadau yn y gyllideb derfynol i gynyddu'r cymorth ar gyfer rhyddhad ardrethi busnes. Er mwyn galluogi busnesau a manwerthwyr llai i adfer ar ôl y pandemig, rydym yn argymell hefyd fod Llywodraeth Cymru yn blaenoriaethu buddsoddiad mewn seilwaith a sgiliau digidol ac yn helpu'r busnesau hynny i ddatblygu presenoldeb ar-lein.