English: Thank you very much, Cabinet Secretary, for the statement today. I think this review was long overdue. I'm quite pleased to see it was broader than I actually anticipated originally. So, I do thank you for that. My first question was going to be 'When can we expect to see the report?' but I can see that it did arrive within an hour of Plenary. Being 200 pages long, I hope you will give us the same courtesy as you extended to the group, in order for us to read it thoroughly and scrutinise you more thoroughly on it, in due course, to use their words. I must admit I was watching the website for a while and it's still not there, if you want to pass that on to officials. I am very pleased to hear that there was a good response to the consultation. I would have liked to hear a little bit more about what that said on good practice, but I appreciate that this is a statement today and you'll probably hear from me again on that one. Assembly Members, I don't think, were approached during this consultation and our attention wasn't particularly drawn to it. I hope this isn't just me, but I must admit I didn't know an awful lot about it until I went looking on the internet for this and only came across a rather unhelpful media piece about a potential conflict of interest, which I know that you've responded to. But, in particular, I was a little bit worried when you said in your statement that a questionnaire was the main way of getting hold of people to respond to this. I don't even know where that questionnaire was. Perhaps you can just fill me in on that. But, actually, if it had a very, very strong public response, and maybe from bodies such as libraries, rather than publishers and stakeholders that you'd expect to respond to this, I'd be very interested to know how they were reached, because that's a question that affects us all as Assembly Members in trying to get information from but also information out to members of the wider public of Wales that we would normally struggle to do. If there's new information there about innovative ways of reaching the public, then I would really like to hear about that, particularly if it secured responses from a good geographical balance of members of the public and a good response from people from different socioeconomic backgrounds. With regard to support and impact, I think these go hand in hand, and I'd be quite interested to know what you mean by 'support'. You mentioned it a couple of times in your statement. Certainly, from the committee that I'm a member of, we'd be extremely interested to hear about support for digital promotion of news in I think what we'd have to accept is a non-pluralistic media landscape in Wales. I think that's something we'd all be very interested in. However, if we're going to be dashing down a digital route, and I can understand the impetus to do that, I think we need a good sense of what success looks like at the moment with the organisations who are currently involved in the review, and, in books, just to take a simple example, whether there's been a particularly good success rate in the Welsh Books Council or publishers getting take-up on Kindle and other e-readers, or what's the situation with audio books, for example, because not all books are reading books after all? Because, actually, the impact that concerns me most is the impact on the end user. Obviously, I have a deep interest in what happens to the organisations involved in that, but if we don't end up with more people reading or more people consuming whatever the written word is, whichever format it's in, there's a question for, obviously, Welsh Government, but for us all generally, about what success is going to look like at the end of this. You mentioned in your statement 'ensuringglobal reach and supporting access and participation across Wales.' I would be keen to know what our global reach is at the moment, what it looks like now and what it could look like realistically as well, because, again, if Welsh Government, with our support, is going to invest in any of the ideas brought forward in the review - and I appreciate that I haven't read them yet - we want to know what you expect as the end result of that investment, at least in some sort of sense. Just a couple of specifics so that I leave questions for others: the new school curriculum. Now, obviously, we're going to need an immense amount of resource for the new school curriculum. Is there any intention either to bring resources from your budget into the education budget to help fund both written and digital resources, or is it going to go the other way and actually a responsibility will be given to the Welsh Books Council and the other people involved in this to provide those resources with money from a different budget? I can see the education Cabinet Secretary looking very worried at that prospect. And then, finally, you say the evidence was compelling. Obviously, I haven't had a chance to test that myself yet. I note there's a suggestion, or a recommendation, that a number of responsibilities move to the Welsh Books Council from Literature Wales. I make no comment on that, but I'd be very curious if you're able to encapsulate in a few words why the recommendation didn't go the other way and actually Welsh Books Council responsibilities transferred to Literature Wales, just as an example. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ysgrifennydd y Cabinet, am y datganiad heddiw. Rwy'n credu ei bod hi'n hen bryd i ni gael yr adolygiad hwn. Rwy'n eithaf balch o weld ei fod yn ehangach mewn gwirionedd nag yr oeddwn i'n ei ddisgwyl yn wreiddiol. Felly, rwy'n diolch i chi am hynny. Fy mwriad oedd gofyn yn gyntaf oll 'Pryd y gallwn ni ddisgwyl gweld yr adroddiad?' ond gallaf weld ei fod wedi cyrraedd o fewn awr i'r Cyfarfod Llawn. Gan ei fod yn 200 o dudalennau o hyd, rwy'n gobeithio y byddwch yn rhoi'r un cwrteisi i ni a roesoch i'r grŵp, er mwyn i ni ei ddarllen yn drwyadl a chraffu arno yn fwy trylwyr, maes o law, i ddefnyddio eu geiriau nhw. Mae'n rhaid i mi gyfaddef fy mod yn cadw llygad ar y wefan am beth amser, ac nid yw yno o hyd, os hoffech chi roi gwybod i'r swyddogion am hynny. Rwy'n falch iawn o glywed y cafwyd ymateb da i'r ymgynghoriad. Byddwn i wedi hoffi clywed ychydig mwy am yr hyn a ddywedodd ynghylch arfer da, ond rwy'n sylweddoli mai datganiad yw hwn heddiw, a byddwch yn fwy na thebyg yn clywed gennyf eto am hynny. Nid wyf yn credu y cysylltwyd ag Aelodau'r Cynulliad yn ystod yr ymgynghoriad hwn ac ni thynnwyd ein sylw ato yn arbennig. Rwy'n gobeithio nad fi yw'r unig un yn hyn o beth, ond mae'n rhaid i mi gyfaddef nad oeddwn i'n gwybod rhyw lawer am y peth nes i mi fynd i chwilio am hwn ar y rhyngrwyd a'r cyfan y des i o hyd iddo oedd adroddiad di-werth braidd ynghylch gwrthdaro buddiannau posibl, a gwn eich bod wedi ymateb i hynny. Ond, yn benodol, roeddwn i'n poeni rhywfaint pan ddywedasoch yn eich datganiad mai holiadur oedd y prif ffordd o gael gafael ar bobl i ymateb i hyn. Nid wyf hyd yn oed yn gwybod ymhle yr oedd yr holiadur. Efallai y gallwch chi roi gwybod i mi. Ond, mewn gwirionedd, os cafwyd ymateb cryf iawn iawn gan y cyhoedd, ac o bosibl gan gyrff megis llyfrgelloedd, yn hytrach na'r cyhoeddwyr a'r rhanddeiliaid y byddech yn disgwyl y byddent yn ymateb i hyn, byddai diddordeb mawr gennyf i wybod sut y cawsant eu cyrraedd, gan fod hwnnw'n gwestiwn sy'n effeithio arnom ni i gyd fel Aelodau'r Cynulliad wrth geisio cael gwybodaeth gan aelodau ehangach cyhoedd Cymru y byddem yn cael trafferth gwneud hyn fel arfer, a chael gwybodaeth iddynt hefyd. Os oes gwybodaeth newydd ar gael am ffyrdd arloesol o gyrraedd y cyhoedd, byddwn i wir yn dymuno clywed am hynny, yn enwedig os yw'n sicrhau ymatebion gan gydbwysedd daearyddol da o aelodau o'r cyhoedd ac ymateb da gan bobl o wahanol gefndiroedd economaidd-gymdeithasol. O ran cymorth ac effaith, rwy'n credu bod hyn yn mynd law yn llaw, a byddai gennyf ddiddordeb i wybod beth yr ydych yn ei olygu wrth 'cymorth'. Dywedasoch y gair sawl gwaith yn eich datganiad. Yn sicr, o ran y pwyllgor yr wyf i'n aelod ohono, byddai diddordeb mawr gennym glywed am gymorth i hyrwyddo newyddion yn ddigidol mewn cyd-destun cyfryngau, rwy'n credu bod yn rhaid i ni dderbyn, nad yw'n un amryfath yng Nghymru. Rwy'n credu bod hynny'n rhywbeth y byddai diddordeb mawr gennym ni i gyd ynddo. Fodd bynnag, os ydym yn mynd i ruthro i lawr y llwybr digidol, a gallaf ddeall yr ysgogiad i wneud hynny, credaf fod angen syniad da arnom o beth yw llwyddiant ar hyn o bryd gyda'r sefydliadau sy'n rhan o'r adolygiad, ac, mewn llyfrau, fel enghraifft syml, pa un a gafwyd cyfradd llwyddiant arbennig o dda yng Nghyngor Llyfrau Cymru neu gan gyhoeddwyr o ran defnyddio Kindle ac e-ddarllenwyr eraill, neu beth yw'r sefyllfa o ran llyfrau sain, er enghraifft, gan nad yw pob llyfr yn llyfrau darllen wedi'r cyfan? Oherwydd, mewn gwirionedd, yr effaith sy'n fy mhoeni i fwyaf yw'r effaith ar y defnyddiwr. Yn amlwg, mae gennyf ddiddordeb mawr yn yr hyn sy'n digwydd i'r sefydliadau sy'n ymwneud â hynny, ond os nad ydym yn cael mwy o bobl yn y pen draw yn darllen neu fwy o bobl yn mwynhau beth bynnag fo'r gair ysgrifenedig, ym mha bynnag fformat, mae yna gwestiwn, yn amlwg, i Lywodraeth Cymru, ond hefyd i ni i gyd yn gyffredinol, am sut beth fydd llwyddiant yn y pen draw. Soniasoch yn eich datganiad am 'sicrhau ei fod yn cyrraedd cynulleidfa fyd-eang, a chefnogi pobl ledled Cymru i fod yn rhan ohono a chymryd rhan ynddo.' Byddwn i'n awyddus i wybod beth yw ein cynulleidfa fyd-eang ar hyn o bryd, sut mae'n edrych nawr, a, hefyd, sut y gallai edrych yn realistig, oherwydd, eto, os yw Llywodraeth Cymru, gyda'n cefnogaeth ni, am fuddsoddi mewn unrhyw un o'r syniadau a gynigwyd yn yr adolygiad - ac rwy'n gwerthfawrogi nad wyf wedi eu darllen eto - rydym ni eisiau gwybod, neu o leiaf cael rhyw syniad o ba ganlyniad yr ydych yn ei ddisgwyl yn sgil y buddsoddiad, i ryw raddau o leiaf. Dyma un neu ddau o fanylion er mwyn i mi adael cwestiynau i eraill eu holi: y cwricwlwm ysgol newydd. Nawr, yn amlwg, bydd angen llawer iawn o adnoddau ar gyfer y cwricwlwm ysgol newydd. A oes unrhyw fwriad naill ai i ddod ag adnoddau o'ch cyllideb chi i'r gyllideb addysg i helpu i ariannu'r adnoddau ysgrifenedig a digidol, neu a fydd yn mynd i'r cyfeiriad arall a, mewn gwirionedd, bod cyfrifoldeb ar Gyngor Llyfrau Cymru a phobl eraill sy'n rhan o hyn i ddarparu'r adnoddau hynny gydag arian o gyllideb wahanol? Gallaf weld Ysgrifennydd y Cabinet dros addysg yn edrych yn bryderus iawn am y posibilrwydd hwnnw. Ac yna, yn olaf, rydych yn dweud bod y dystiolaeth yn gymhellol. Yn amlwg, nid wyf wedi cael cyfle i brofi hynny fy hun eto. Nodaf fod awgrym, neu argymhelliad, i nifer o gyfrifoldebau symud i Gyngor Llyfrau Cymru o Lenyddiaeth Cymru. Nid wyf yn gwneud sylw ar hynny, ond byddwn i'n chwilfrydig iawn i weld a allwch chi grynhoi mewn ychydig o eiriau pam nad oedd yr argymhelliad yn symud cyfrifoldebau i'r gwrthwyneb a'u bod yn trosglwyddo, mewn gwirionedd, o Gyngor Llyfrau Cymru i Lenyddiaeth Cymru, er enghraifft. Diolch.