English: The importance of mobile connectivity has grown exponentially over the past few years, with mobile phone ownership in Wales said to be standing at over 90 per cent for adults - and, from my own experience, it may be even greater with children. Of these mobile phone users in Wales, 57 per cent report using a mobile phone to go online. Therefore, the importance of such connectivity has increased enormously over a relatively short period of time. The question, then, is: has the industry kept pace with these developments? For Wales, unfortunately, the answer has to be 'no'. Statistics show we have the lowest coverage in the UK. It is concerning, therefore, to read in the Welsh Government's response to recommendation 4 of the economy and infrastructure committee's report that Ofcom are consulting on their obligations. Their current proposal is setting coverage obligations for Wales at 83 per cent, whilst that for England and Northern Ireland is set at 90 per cent. This is surely nothing short of an insult to Wales. Can we be assured that the Welsh Government will be more than forceful in its deliberations with Ofcom, demanding nothing short of parity with other parts of the UK? We all know that the planning regime has a key part to play in mobile phone coverage across Wales. It is therefore imperative that the planning regime is as flexible and conducive as possible, reflecting both the topography and population distribution of Wales. All mobile operators were of the opinion that increasing the permissible height of masts from 15 to 30m could have a dramatic effect on coverage, and it is good to see that the Welsh Government, although not going to the 30m, has now agreed to 25m masts. And as Joyce Watson pointed out, it is imperative that these masts are shared. We understand from the operators that a greater height in masts will allow a greater amount of sharing. So, it will be important for the Welsh Government to make sure that they are implementing what they say they are. We all know that the planning regime has a key part to play in mobile phone coverage across Wales. It is therefore imperative that the planning - . Sorry, I do apologise. If Wales is to have a mobile coverage network fit for the twenty-first century, it may have to call on innovative methods to cover the many notspots that now exist. The Welsh Government should do all that it can to encourage such innovation. The importance of our emergency services and their ability to save lives depends on the emergency services mobile communications programme - ESMCP. It has received support from the Home Office in providing funding for masts in areas where it is not viable for service providers to do so. Given the comment by EE that they were reaching the edges of commercial viability in terms of direct investment, the Welsh Government should be exploring every possible opportunity to share some of ESMCP's facilities. As EE's comments obviously relate to the topography of Wales, should we look at how parts of Scotland manage with similar topographical restraints? In summary, it must be recognised that the Welsh Government has done an excellent job of rolling out internet connectivity over a short period of time, but we must see the same robustness apply to the mobile network, which will take an increasing part in connectivity over the coming years. We must acknowledge that 5G, the next new innovation to the mobile network, is rapidly expanding. Wales must be ready to embrace this latest innovation. We cannot be seen to be lagging behind in adopting this new technology. Indeed, if we are to attract high-tech industries to Wales, it is imperative that we are at the forefront of providing such technologies.
Welsh: Mae pwysigrwydd cysylltedd symudol wedi tyfu fwyfwy dros y blynyddoedd diwethaf, gyda perchnogaeth ar ffonau symudol yng Nghymru dros 90 y cant ymhlith oedolion - ac yn fy mhrofiad i, gallai fod hyd yn oed yn uwch ymhlith plant. O'r defnyddwyr ffonau symudol hyn yng Nghymru, mae 57 y cant yn dweud eu bod yn defnyddio ffôn symudol i fynd ar-lein. Felly, mae pwysigrwydd cysylltedd o'r fath wedi cynyddu'n aruthrol dros gyfnod cymharol fyr o amser. Y cwestiwn wedyn yw: a yw'r diwydiant wedi cadw i fyny gyda'r datblygiadau hyn? Ar gyfer Cymru, yn anffodus, rhaid ateb nad yw wedi gwneud hynny. Dengys ystadegau mai gennym ni y mae'r cysylltedd gwaethaf yn y DU. Mae'n peri pryder, felly, i ddarllen yn ymateb Llywodraeth Cymru i argymhelliad 4 o adroddiad pwyllgor yr economi a'r seilwaith fod Ofcom yn ymgynghori ar eu rhwymedigaethau. Mae eu cynnig presennol yn gosod rhwymedigaethau cysylltedd ar gyfer Cymru ar 83 y cant, er bod rhwymedigaethau cysylltedd ar gyfer Lloegr a Gogledd Iwerddon wedi'u gosod ar 90 y cant. Yn sicr mae hyn yn sarhad ar Gymru. A allwn fod yn sicr y bydd Llywodraeth Cymru yn ddigon grymus yn ei thrafodaethau ag Ofcom, ac nad yw'n mynnu dim sy'n llai na chydraddoldeb â rhannau eraill o'r DU? Rydym i gyd yn gwybod bod gan y drefn gynllunio ran allweddol i'w chwarae o ran y signal ffonau symudol ledled Cymru. Mae'n hanfodol felly fod y drefn gynllunio mor hyblyg a chydnaws ag y bo modd, gan adlewyrchu topograffeg a dosbarthiad y boblogaeth yng Nghymru. Roedd yr holl weithredwyr ffonau symudol o'r farn y gallai codi'r uchder a ganiateir ar gyfer mastiau o 15 i 30m gael effaith ddramatig ar signal, ac mae'n dda gweld bod Llywodraeth Cymru wedi cytuno bellach i ganiatáu mastiau 25m, er nad rhai 30m. Ac fel y nododd Joyce Watson, mae'n hollbwysig fod y mastiau hyn yn cael eu rhannu. Deallwn gan y gweithredwyr y bydd mastiau uwch yn caniatáu mwy o rannu. Felly, bydd yn bwysig i Lywodraeth Cymru wneud yn siŵr eu bod yn gweithredu'r hyn y dywedant eu bod yn ei weithredu. Mae pawb ohonom yn gwybod bod gan y drefn gynllunio ran allweddol i'w chwarae yn y signal ffonau symudol ledled Cymru. Mae'n hanfodol felly fod y cynlluniau - . Mae'n ddrwg gennyf. Os yw Cymru i gael rhwydwaith ffonau symudol sy'n addas ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain, mae'n bosibl y bydd yn rhaid iddi bwyso ar ddulliau arloesol o ymdrin â llawer o'r mannau gwan sy'n bodoli yn awr. Dylai Llywodraeth Cymru wneud popeth yn ei gallu i annog arloesi o'r fath. Mae pwysigrwydd ein gwasanaethau brys a'u gallu i achub bywydau yn dibynnu ar raglen cyfathrebu symudol y gwasanaethau brys - ESMCP. Mae wedi cael cymorth gan y Swyddfa Gartref i ddarparu cyllid ar gyfer mastiau mewn ardaloedd lle nad yw'n ymarferol i ddarparwyr gwasanaethau wneud hynny. O ystyried y sylw gan EE eu bod yn cyrraedd terfynau hyfywedd masnachol o ran buddsoddiad uniongyrchol, dylai Llywodraeth Cymru edrych ar bob cyfle posibl i rannu rhai o gyfleusterau'r ESMCP. Gan fod sylwadau EE yn amlwg yn ymwneud â thopograffi Cymru, a ddylem edrych ar sut y mae rhannau o'r Alban yn ymdopi â chyfyngiadau topograffaidd tebyg? Yn gryno, mae'n rhaid cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi gwneud gwaith rhagorol ar gyflwyno cysylltedd rhyngrwyd dros gyfnod byr o amser, ond rhaid inni weld yr un cadernid mewn perthynas â'r rhwydwaith symudol, a fydd yn chwarae rhan gynyddol mewn cysylltedd dros y blynyddoedd nesaf. Rhaid inni gydnabod bod 5G, yr arloesedd newydd nesaf i'r rhwydwaith ffonau symudol, yn ehangu'n gyflym. Rhaid i Gymru fod yn barod i gofleidio'r arloesedd diweddaraf hwn. Ni allwn gael ein gweld yn llusgo ar ei hôl hi o ran mabwysiadu'r dechnoleg newydd hon. Yn wir, os ydym yn mynd i ddenu diwydiannau uwch-dechnoleg i Gymru, mae'n hanfodol ein bod ar flaen y gad yn darparu technolegau o'r fath.