techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: In response to the first part of your question, the UK Government, I and my Scottish counterpart asked the UK Committee on Climate Change for some advice around the targets. And you'll be aware that, just last week, I accepted the UK CCC's advice that we should look to reduce our carbon emissions by 95 per cent by 2050. I have accepted that advice. However, I've said our ambition is to be net zero, so I'm certainly going to work very closely with stakeholders to ensure that we are able to do that. The second part of your question, around the answer given to you by the First Minister, one of the First Minister's manifesto commitments, when he became First Minister in December, was to have a national forest. So, officials are working up options now, but we've had a lot of discussions over the past four or five months in relation to this. So, I don't think the plan is to have a forest in the middle of Wales; it's to look at having different sites so that the national forest is truly pan-Wales. And we'll look at how we form that policy, going forward. I think I'm due some options by the end of this month, so hopefully I'll be in a position to make some decisions and, obviously, working closely with the First Minister, to be able to update the Assembly, probably in the autumn.
Welsh: Mewn ymateb i ran gyntaf eich cwestiwn, gofynnodd Llywodraeth y DU, fy aelod cyfatebol yn yr Alban a minnau i Bwyllgor y DU ar Newid Hinsawdd am gyngor ynglŷn â'r targedau. Ac fe fyddwch yn gwybod, yr wythnos diwethaf, fy mod wedi cael cyngor y pwyllgor hwnnw y dylem geisio lleihau ein hallyriadau carbon 95 y cant erbyn 2050. Rwyf wedi derbyn y cyngor hwnnw. Fodd bynnag, rwyf wedi dweud mai ein huchelgais yw cyrraedd sero net, felly rwy'n sicr yn mynd i weithio'n agos iawn gyda rhanddeiliaid i sicrhau ein bod yn gallu gwneud hynny. Mewn perthynas ag ail ran eich cwestiwn, ynglŷn â'r ateb a roddwyd i chi gan y Prif Weinidog, un o ymrwymiadau maniffesto'r Prif Weinidog pan ddaeth yn Brif Weinidog ym mis Rhagfyr oedd cael coedwig genedlaethol. Felly, mae swyddogion yn gweithio ar opsiynau yn awr, ond rydym wedi cael llawer o drafodaethau dros y pedwar neu bum mis diwethaf mewn perthynas â hyn. Felly nid wyf yn credu mai'r cynllun yw cael coedwig yng nghanol Cymru; y cynllun yw ystyried cael gwahanol safleoedd fel bod y goedwig genedlaethol o ddifrif yn rhywbeth ar gyfer Cymru gyfan. A byddwn yn edrych ar sut y ffurfiwn y polisi hwnnw wrth symud ymlaen. Rwy'n credu fy mod am gael rhai opsiynau erbyn diwedd y mis hwn, felly gobeithio y byddaf mewn sefyllfa i wneud rhai penderfyniadau, ac yn amlwg, gan weithio'n agos gyda'r Prif Weinidog, rwy'n gobeithio gallu rhoi'r newyddion diweddaraf i'r Cynulliad, yn yr hydref mae'n debyg.
English: I think that it's very important to get to net zero, but I think that we need to be more ambitious than that - I think actually start taking more carbon dioxide out of the atmosphere than we are putting in. So, net zero is a good way, but we need to go past that, and we can go past that by planting more trees and more plants. Through photosynthesis, they turn carbon dioxide into oxygen - it takes it out of the atmosphere. I think that's really important. I very much welcome this idea of planting trees. but can we have some targets? Can we say how many trees we're going to plant in each area each year? And that's not a stick to beat the Government - you say you're going to plant 1,000 but you only planted 900 - but it's to actually let everybody know what is being attempted to be achieved. And I certainly wouldn't criticise you for planting 900 when it was meant to be 1,000, but it really is important we get these trees planted, to get the carbon dioxide out of the atmosphere.
Welsh: Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn cyrraedd sero net, ond credaf fod angen i ni fod yn fwy uchelgeisiol na hynny - a dechrau tynnu mwy o garbon deuocsid o'r atmosffer na'r hyn rydym yn ei roi i mewn mewn gwirionedd. Felly mae sero net yn ffordd dda, ond mae angen inni ragori ar hynny. Ac rydym yn rhagori ar hynny drwy blannu mwy o goed a mwy o blanhigion. Trwy ffotosynthesis, maent yn troi carbon deuocsid yn ocsigen - mae'n ei dynnu allan o'r atmosffer. Rwy'n credu bod hynny'n bwysig iawn. Rwy'n croesawu'r syniad o blannu coed yn fawr iawn ond a gawn ni dargedau? A gawn ni ddweud faint o goed y bwriadwn eu plannu ym mhob ardal bob blwyddyn? Ac nid ffon i daro'r Llywodraeth â hi yw hynny - rydych chi'n dweud eich bod chi'n mynd i blannu 1,000 ond dim ond 900 a blannoch chi - ond ffordd o roi gwybod i bawb beth y ceisir ei gyflawni. Ac yn sicr ni fuaswn i yn eich beirniadu am blannu 900 pan oedd i fod yn 1,000, ond mae'n bwysig iawn ein bod yn plannu'r coed hyn, i gael y carbon deuocsid allan o'r atmosffer.
English: I absolutely agree with you that we need to plant more trees. We are not planting enough trees - nowhere near the number of trees that I want to see. And I've made it very clear that we need to certainly be looking at increasing the number. We had a target. We did not reach that target. I've been advised that we should be planting at least 2,000 hectares a year. Again, I don't think that's enough. And, certainly, if we're going to mitigate climate change, we need to look at carbon sequestration, which obviously is a critical element of the low-carbon delivery plan that I referred to in my opening answer to Nick Ramsay. So, we need to increase that forest cover right across Wales. I mentioned the national forest. Again, I think the plans that we're bringing forward for that will accelerate reforestation and will also unlock some major economic and environmental benefits. We've also got the Glastir woodland creation scheme, which the Member will be aware of. The last window closed in May, and there was a huge amount of interest, so I'm certainly looking to have a further round in the autumn, which will have a budget of about £1 million.
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr â chi fod angen i ni blannu mwy o goed. Nid ydym yn plannu digon o goed - heb fod yn agos at y nifer o goed rwyf am eu gweld. A dywedais yn glir iawn fod angen i ni ystyried cynyddu'r nifer. Roedd gennym darged. Ni chyraeddasom y targed hwnnw. Fe'm cynghorwyd y dylem fod yn plannu o leiaf 2,000 hectar y flwyddyn. Unwaith eto, nid wyf yn meddwl bod hynny'n ddigon. Ac yn sicr, os ydym am liniaru newid hinsawdd, mae angen inni ystyried dal a storio carbon, sy'n amlwg yn elfen hanfodol o'r cynllun cyflawni carbon isel y cyfeiriais ato yn fy ateb agoriadol i Nick Ramsay. Felly mae angen i ni gynyddu coedwigoedd ledled Cymru. Soniais am y goedwig genedlaethol. Unwaith eto, credaf y bydd y cynlluniau rydym yn eu cyflwyno ar gyfer hynny yn cyflymu ailgoedwigo, a bydd hefyd yn sicrhau manteision economaidd ac amgylcheddol mawr. Hefyd, mae gennym gynllun creu coetiroedd Glastir, y bydd yr Aelod yn ymwybodol ohono. Daeth y cyfnod ymgeisio olaf i ben ym mis Mai, ac roedd llawer iawn o ddiddordeb, felly rwy'n sicr yn awyddus i gael rownd bellach yn yr hydref, ac mae'n debyg y bydd ganddi gyllideb o tua £1 filiwn.
English: Thank you. The nature recovery action plan and our natural resources policy set out our priorities for biodiversity. I have recently announced funding to support several enabling natural resources and well-being projects in Merthyr and the surrounding area to deliver these priorities and to help tackle the biodiversity crisis facing us all.
Welsh: Diolch. Mae'r cynllun gweithredu ar adfer natur a'n polisi adnoddau naturiol yn nodi ein blaenoriaethau ar gyfer bioamrywiaeth. Yn ddiweddar cyhoeddais gyllid i gefnogi nifer o brosiectau galluogi adnoddau naturiol a llesiant ym Merthyr Tudful a'r ardal gyfagos er mwyn cyflawni'r blaenoriaethau hyn ac i helpu i fynd i'r afael â'r argyfwng bioamrywiaeth sy'n wynebu pawb ohonom.
English: Thank you, Minister. Clearly, all the expert advice received points to the decline of much of our biodiversity, so I believe it is vital to continue strengthening the connections between people, the local communities and their wider environment, and there's much to applaud in those local communities. In Merthyr Tydfil and Rhymney, for example, we've seen the local angling association managing both the waterways and the river banks, the Royal Crescent Allotment Society developing bug zones for schoolchildren, and the kids have now become little beekeepers as well, and groups like Actif Woods Wales providing well-being opportunities in the local environment, which is a great opportunity for social prescribing, and there are lots of other similar initiatives. But some of those groups tell me about the big problems that they face with invasive weeds, such as knotweed and Himalayan balsam, which endangers much of the work that they do. So, what more can the Welsh Government do to help tackle the problem of invasive species to improve biodiversity?
Welsh: Diolch, Weinidog. Yn amlwg, mae'r holl gyngor arbenigol a dderbyniwyd yn dynodi dirywiad llawer o'n bioamrywiaeth, felly credaf ei bod yn hanfodol parhau i gryfhau'r cysylltiadau rhwng pobl, y cymunedau lleol a'u hamgylchedd ehangach, ac mae llawer i'w gymeradwyo yn y cymunedau lleol hynny. Ym Merthyr Tudful a Rhymni, er enghraifft, rydym wedi gweld y gymdeithas bysgota leol yn rheoli dyfrffyrdd a glannau afonydd, grŵp rhandiroedd Royal Crescent yn datblygu parthau pryfed ar gyfer plant ysgol, ac mae'r plant bellach wedi dod yn wenynwyr bach hefyd, a grwpiau fel Coed Actif Cymru yn darparu cyfleoedd lles yn yr amgylchedd lleol, sy'n gyfle gwych ar gyfer presgripsiynu cymdeithasol, a cheir llawer o fentrau tebyg eraill. Ond mae rhai o'r grwpiau hynny'n dweud wrthyf am y problemau mawr y maent yn eu hwynebu gyda chwyn ymledol, fel clymog Japan a jac y neidiwr, sy'n peryglu llawer o'r gwaith a wnânt. Felly, beth arall y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i helpu i fynd i'r afael â phroblem rhywogaethau goresgynnol er mwyn gwella bioamrywiaeth?
English: Thank you. Invasive non-native species challenge the survival of some our rarest species and damage some of our most sensitive ecosystems, and the impacts of them on our domestic and global biodiversity are increasing, and they're also increasing in their severity, I think. They are estimated to cost the Great Britain economy more than £1.7 billion per year, so you can see just how severe they are. We've been working with our partners, and that includes Natural Resources Wales, the Welsh Local Government Association, third sector, industry, and there's also a GB non-native species secretariat, to have a look at what priority actions we need to take to control and eradicate invasive non-native species in Wales. You may be aware that, in March, I introduced the Invasive Alien Species (Enforcement and Permitting) Order 2019. That Order comes into force on 1 October, and it will provide the offences, defences and penalties for the restrictions that are set out in EU regulation on the prevention and management of the introduction and spread of those invasive alien species, and the Order will ensure that EU regulation can be effectively enforced.
Welsh: Diolch. Mae rhywogaethau estron goresgynnol yn herio goroesiad rhai o'n rhywogaethau mwyaf prin ac yn niweidio rhai o'n hecosystemau mwyaf sensitif, ac mae eu heffaith ar ein bioamrywiaeth ddomestig a byd-eang yn cynyddu, ac rwy'n credu eu bod hefyd yn cynyddu o ran eu difrifoldeb. Amcangyfrifir eu bod yn costio dros £1.7 biliwn y flwyddyn i economi Prydain, felly gallwch weld pa mor ddifrifol ydynt. Rydym wedi bod yn gweithio gyda'n partneriaid, ac mae hynny'n cynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, diwydiant y trydydd sector, a cheir ysgrifenyddiaeth rhywogaethau estron Prydain, i edrych ar ba gamau blaenoriaethol y mae angen i ni eu cymryd i reoli a dileu rhywogaethau estron goresgynnol yng Nghymru. Efallai y byddwch yn ymwybodol, ym mis Mawrth, fy mod wedi cyflwyno Gorchymyn Rhywogaethau Goresgynnol Estron (Gorfodi a Thrwyddedu) 2019. Daw'r Gorchymyn hwnnw i rym ar 1 Hydref, a bydd yn darparu'r troseddau, yr amddiffyniadau a'r cosbau ar gyfer y cyfyngiadau a nodir yn rheoliadau'r UE ar atal a rheoli cyflwyno a lledaenu'r rhywogaethau estron goresgynnol hynny, a bydd y Gorchymyn yn sicrhau y gellir gorfodi rheoliadau'r UE yn effeithiol.
English: Minister, Welsh farmers play an integral role in protecting and enhancing the countryside. Many of the valued habitats and species found on Welsh farmland are reliant on active management by farmers. RSPB Cymru claim that current levels of support aren't protecting the environment and fail to keep farm businesses viable or farmers on the land. I'm sure, Minister, that you recognise that food production and positive environmental benefits for many species are intrinsically linked. Minister, I'm pretty sure what you are doing to ensure active management by farmers is fairly rewarded in Wales.
Welsh: Weinidog, mae ffermwyr Cymru'n chwarae rhan hanfodol yn diogelu a gwella cefn gwlad. Mae llawer o'r cynefinoedd a'r rhywogaethau gwerthfawr a geir ar dir ffermio Cymru'n dibynnu ar reolaeth weithredol gan ffermwyr. Mae RSPB Cymru yn honni nad yw'r lefelau cymorth presennol yn diogelu'r amgylchedd ac maent yn methu cadw busnesau fferm yn hyfyw na ffermwyr ar y tir. Rwy'n siŵr, Weinidog, eich bod yn cydnabod bod cynhyrchu bwyd a manteision amgylcheddol cadarnhaol i lawer o rywogaethau wedi'u cysylltu'n sylfaenol. Weinidog, rwy'n eithaf sicr fod yr hyn a wnewch i sicrhau rheolaeth weithredol gan ffermwyr yn cael ei wobrwyo'n deg yng Nghymru.
English: I can't disagree with anything that you're saying there, and you'll be aware of the announcement and the statement I brought forward in the Chamber last week around 'Brexit and our land' 2, for want of a better word at the moment, which will be the second part of the consultation around the post-Brexit agricultural policy. I always maintained that food production was very, very important. I think we were the only part of the UK that actually had food in the consultation. I certainly don't think 'Health and Harmony' did, because I absolutely recognise the importance of food production and our agricultural sector. Also, environmental outcomes are very important, and we made it very clear that, going forward, post Brexit, our agricultural payment system will reward environmental outcomes, and I would urge everyone to participate in that consultation once I launch it at the beginning of July.
Welsh: Ni allaf anghytuno ag unrhyw beth a ddywedwch, ac fe fyddwch yn ymwybodol o'r cyhoeddiad a'r datganiad a gyflwynais i'r Siambr yr wythnos diwethaf ynghylch 'Brexit a'n tir' 2, fel y'i gelwir ar hyn o bryd, a fydd yn ail ran yr ymgynghoriad ar y polisi amaethyddol ar ôl Brexit. Rwyf bob amser wedi bod o'r farn fod cynhyrchu bwyd yn bwysig tu hwnt. Rwy'n credu mai ni oedd yr unig ran o'r DU a oedd yn cynnwys bwyd yn yr ymgynghoriad. Yn sicr nid wyf yn credu bod 'Iechyd a Harmoni' wedi gwneud hynny, oherwydd rwy'n cydnabod pwysigrwydd cynhyrchu bwyd a'n sector amaethyddol yn llwyr. Hefyd, mae canlyniadau amgylcheddol yn bwysig iawn, a gwnaethom yn glir iawn y bydd ein system taliadau amaethyddol yn y dyfodol, ar ôl Brexit, yn gwobrwyo canlyniadau amgylcheddol, a buaswn yn annog pawb i gymryd rhan yn yr ymgynghoriad hwnnw pan fyddaf yn ei lansio ddechrau mis Gorffennaf.
English: Thank you, Llywydd. Minister, you will be aware that Plaid Cymru has been campaigning diligently against the M4 black route and, of course, we welcomed the decision when it came not to proceed with that specific proposal. We believe that spending at least £1.5 billion of capital on generating more traffic would be unwise. But, as that money is now not going to be spent for that purpose, can I ask you what case you are making within Cabinet for that funding to be used to strengthen green infrastructure in Wales, to reduce emissions and to tackle climate change? Because £1.5 billion, of course, could, for example, transform the renewable energy sector in Wales, which would have potential to generate income for the public purse in years to come. So, can you tell us what case you have made for using that capital funding for an alternative purpose?
Welsh: Diolch, Llywydd. Weinidog, byddwch chi'n gwybod bod Plaid Cymru wedi bod yn ymgyrchu yn ddiwyd yn erbyn llwybr du yr M4, ac mi roeddem ni, wrth gwrs, yn croesawu'r penderfyniad, pan ddaeth e, i beidio bwrw ymlaen â'r cynllun penodol hwnnw. Roeddem ni'n teimlo y byddai gwario £1.5 biliwn o leiaf o gyllid cyfalaf ar greu mwy o draffig yn annoeth. Ond gan nad yw'r arian yna nawr yn mynd i gael ei wario i'r union ddiben hwnnw, gaf i ofyn pa achos rŷch chi yn ei wneud yn y Cabinet i'r pres gael ei ddefnyddio i gryfhau is-adeiledd gwyrdd yng Nghymru, i leihau allyriadau ac i daclo newid hinsawdd? Oherwydd mi fyddai £1.5 biliwn o bunnoedd, wrth gwrs, yn gallu, er enghraifft, trawsnewid y sector ynni adnewyddadwy yng Nghymru, ac mi fyddai gan hynny hefyd botensial i gynhyrchu incwm i'r pwrs cyhoeddus mewn blynyddoedd i ddod. Felly, a allwch chi ddweud wrthym ni ba achos rydych chi wedi ei wneud dros ddefnyddio'r cyllid cyfalaf yma at bwrpas amgen?
English: So, those discussions will be taking place. I have had discussions around climate change and more funding for climate change across Government. I've had that conversation with the Minister for Finance directly. The specific funding that you refer to - the £1.5 billion in relation to the black route - obviously, you'll be aware that the Minister for Economy and Transport made an announcement around the group that he's setting up to look at alternatives. So, clearly, some of that funding - the majority of that funding; I don't know what will be the outcome of that review - will need to be used for those alternative plans. But I think all my ministerial colleagues, and many of them sit on the decarbonisation ministerial task and finish group, accept that if we are to mitigate climate change - and the whole point of declaring a climate emergency was not just to galvanise others into action - clearly, as a Government, we need to look at our plans and policies. So, those will be ongoing discussions.
Welsh: Felly, bydd y trafodaethau hynny'n digwydd. Rwyf wedi cael trafodaethau ynghylch newid hinsawdd a mwy o arian ar gyfer newid hinsawdd ar draws y Llywodraeth. Rwyf wedi cael y sgwrs honno gyda'r Gweinidog Cyllid yn uniongyrchol. Y cyllid penodol y cyfeiriwch ato - yr £1.5 biliwn mewn perthynas â'r llwybr du - yn amlwg, fe fyddwch yn ymwybodol fod Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth wedi gwneud cyhoeddiad ynglŷn â'r grŵp y mae'n ei sefydlu i edrych ar ddewisiadau amgen. Felly, yn amlwg, bydd angen defnyddio rhywfaint o'r cyllid hwnnw - y rhan fwyaf o'r cyllid hwnnw; nid wyf yn gwybod beth fydd canlyniad yr adolygiad hwnnw - ar gyfer y cynlluniau amgen hynny. Ond rwy'n credu bod fy nghyd-Weinidogion i gyd, ac mae llawer ohonynt yn aelodau o grŵp gorchwyl a gorffen y Gweinidog ar ddatgarboneiddio, yn derbyn, os ydym am liniaru newid hinsawdd - ac nid ysgogi eraill i weithredu'n unig oedd diben datgan argyfwng hinsawdd - yn amlwg, fel Llywodraeth, mae angen inni edrych ar ein cynlluniau a'n polisïau. Felly, bydd y rheini'n drafodaethau sy'n mynd rhagddynt.
English: Okay. Well, we'll await any specific changes. I will suggest one thing to you. I remember when the previous Government was eager to oppose fracking in Wales. The Government at that time had no powers in rejecting it specifically, but the planning system was used, you may recall, as a means of creating some sort of moratorium. Now, some of us disagreed as to whether it was really a moratorium, but we won't follow that up at the moment. But, certainly, there was a desire in the previous Government, although it didn't have the powers, to try and use the levers it had to prevent fracking. Now, you'll be aware of the recent application for seismic testing in Cardigan bay, which is being used by gas and oil companies to find the best locations for drilling. That is non-devolved; that is still the responsibility of the UK Government, but, of course, licences can only be given if NRW are satisfied. So, shouldn't the Welsh Government state, exactly as they did with fracking and the planning system, that NRW, for example, wouldn't be satisfied in licensing any similar plans in the future as a clear message to the sector that they are not welcome, because, of course, that would not be in keeping with the climate emergency that we have in Wales and, of course, we should be keeping fossil fuels in the ground?
Welsh: Iawn. Wel, mi arhoswn ni eto i glywed unrhyw newidiadau penodol. Fe wnaf i awgrymu un peth ichi, efallai. Dwi'n cofio pan oedd y Llywodraeth ddiwethaf yn awyddus i wrthwynebu ffracio yng Nghymru. Doedd gan y Llywodraeth bryd hynny, wrth gwrs, ddim pwerau dros yr hawl i wrthod yn benodol, ond mi ddefnyddiwyd y system gynllunio, os cofiwch chi, fel ffordd i drio creu rhyw fath o foratoriwm. Nawr, roedd rhai ohonom ni'n anghytuno ei fod e'n foratoriwm mewn gwirionedd, ond awn ni ddim ar ôl yr sgwarnog yna. Ond yn sicr mi oedd yna ewyllys gan y Llywodraeth ddiwethaf, er nad oedd ganddi'r pwerau, i drio defnyddio'r hyn oedd ganddi i atal cynlluniau ffracio. Nawr, byddwch chi'n ymwybodol o gais diweddar am brofion seismig ym mae Ceredigion, sy'n cael ei ddefnyddio, wrth gwrs, gan gwmnïoedd olew a nwy i ddod o hyd i'r lleoliadau gorau i ddrilio. Dyw hwnna ddim wedi ei ddatganoli; mae hwnna'n dal i fod yn gyfrifoldeb Llywodraeth y Deyrnas Unedig, ond, wrth gwrs, gall trwyddedau ddim ond cael eu rhoi os yw Cyfoeth Naturiol Cymru wedi cael eu boddhau. Felly, oni ddylai Llywodraeth Cymru ddatgan, yn yr un modd ag y gwnaethpwyd gyda ffracio a'r system gynllunio, na fyddai Cyfoeth Naturiol Cymru, er enghraifft, yn bodloni i drwyddedu unrhyw gynlluniau tebyg yn y dyfodol fel neges glir i'r sector nad oes croeso iddyn nhw, oherwydd, wrth gwrs, y byddai hynny'n anghydnaws â'r argyfwng hinsawdd sydd gennym ni yng Nghymru, ac, wrth gwrs, dylem ni fod yn cadw tanwydd ffosil yn y ddaear?
English: Yes, absolutely, and you'll be aware that that particular licence that you referred to has been suspended, but I certainly made my views very clear to the UK Government. I've had a lot of correspondence - and I'm sure there are some Members in the Chamber, including the Presiding Officer, who I've also written to regarding that, setting out that very stance that you've just described. So, we need to do - . We certainly need to look at how we can strengthen that so people are very aware of our view. But you're quite right: it would have to come to us at some point along the chain, even though it's a reserved matter, and I think I've made it very clear in my correspondence that that's the case.
Welsh: Yn bendant, a byddwch yn gwybod bod y drwydded benodol y cyfeirioch chi ati wedi cael ei hatal, ond yn sicr, gwneuthum fy marn yn glir iawn i Lywodraeth y DU. Rwyf wedi cael llawer o ohebiaeth - ac rwy'n siŵr fy mod wedi ysgrifennu at Aelodau yn y Siambr, gan gynnwys y Llywydd, ynglŷn â hynny, i amlinellu'r union safbwynt rydych newydd ei ddisgrifio. Felly, mae angen inni - . Yn sicr, mae angen inni edrych ar sut y gallwn gryfhau hynny fel bod pobl yn ymwybodol iawn o'n barn. Ond rydych chi'n llygad eich lle: byddai'n rhaid iddo ddod atom ar ryw bwynt yn y gadwyn, er ei fod yn fater a gadwyd yn ôl, ac rwy'n credu fy mod wedi dweud hynny'n glir iawn yn fy llythyr.