English: As the Chair of the committee has said, it's absolutely crucial that the Assembly promotes a culture of dignity and respect for all its Members and staff so that anyone who has a complaint or grievance against another person has the opportunity to declare it in a safe and secure environment. Therefore, I'm pleased to be a member of the standards committee for this inquiry and work with Members across the political spectrum to implement a system that works for everyone involved with the Assembly. It's pretty evident from the evidence received to the consultation that people feel that the current system needs improving and that the Assembly needs to change the way that it handles complaints and allegations in the future. Of course, the committee's aware of the work done by the UK parliamentary working group on this matter, and so my first question to the Chair is whether she will agree with me that, whilst we can look at the work of other Parliaments, it's crucial that we develop a system that is bespoke to the Assembly and responds to its needs rather than just being a carbon copy of actions taken from other legislatures. Of course, any new system must also sit alongside political party processes and those systems must complement, not conflict with one another and it's evident from the evidence that we've already heard that this is a particular concern for some stakeholders. Therefore, perhaps the Chair can tell us whether she intends for us, as a committee, to engage with political party representatives, either through evidence sessions or through written correspondence, to gauge their views on how any new system can work with their current party complaints processes. The evidence that the committee has received indicates the need to implement a whole new change of culture at the Assembly. Perhaps there's scope here to extend this thinking by delivering training to members of staff to help better understand and prevent harassment from taking place in the workplace. The Equality and Human Rights Commission rightly raised that ongoing discussion in the workplace is one of the steps that can be taken to prevent harassment and therefore any new system must be flexible and under constant monitoring to ensure its continued effectiveness. Therefore, I believe that there is scope here for the Assembly to look at training modules for members and staff in this area, and I wonder if the Chair would agree with me that this is something that could also be rolled out as well as introducing this as part of any induction processes for members and staff as well as providing ongoing communication around any new harassment policies. Naturally, any new system must keep anonymity at the centre of it in order to protect all individuals concerned and so I'd be grateful if the Chair could perhaps share her initial thoughts on the way in which that anonymity can actually be protected. Sadly, we now live in a world that is dominated by social media. Members are all too aware of instances of individuals being abused on social media. Indeed, the committee has already heard how harassment on social media is quite quickly becoming the norm, and so any new system or new approach must also include dealing with inappropriate behaviour online. I'm sure the Chair would agree with me that the scale of the problem is quite alarming and so I'd be grateful if she could share her initial thoughts on how we, as a committee, can start dealing with inappropriate behaviour online. Finally, Llywydd, I'd like to briefly touch on the monitoring of any new policies and procedures and encourage the Chair to ensure that this is fully considered throughout the inquiry. It's my view that any new system is only as good as its enforcement, and so it's crucial that we ensure the robustness of new policies by monitoring them effectively, and so perhaps the Chair could also share her views on how any new system could be monitored in the future. Therefore, in closing, Llywydd, can I thank the Chair for her statement this afternoon? And I agree with her that it takes commitment, time and persistence to achieve meaningful cultural change. I really can't understate how important this inquiry is, and I look forward to working with the Chair and the other Members of the inquiry to help deliver a system that fosters a much more inclusive workplace, where people are not deterred from coming forward with complaints and where all individuals involved are protected throughout the investigation process. Diolch.
Welsh: Fel y dywedodd Cadeirydd y pwyllgor, mae'n gwbl hanfodol fod y Cynulliad yn hyrwyddo diwylliant o urddas a pharch ar gyfer ei holl Aelodau a'i staff fel bod unrhyw un sydd eisiau gwneud cwyn yn erbyn person arall yn cael cyfle i'w ddatgan mewn amgylchedd saff a diogel. Felly, rwy'n falch o fod yn aelod o'r pwyllgor safonau ar gyfer yr ymchwiliad hwn ac o gael gweithio gydag Aelodau ar draws y sbectrwm gwleidyddol i weithredu system sy'n gweithio i bawb sy'n gysylltiedig â'r Cynulliad. Mae'n eithaf amlwg o'r dystiolaeth a gyflwynwyd i'r ymgynghoriad fod pobl yn teimlo bod angen gwella'r system gyfredol a bod angen i'r Cynulliad newid y ffordd y mae'n ymdrin â chwynion a honiadau yn y dyfodol. Wrth gwrs, mae'r pwyllgor yn ymwybodol o'r gwaith sy'n cael ei wneud gan weithgor seneddol y DU ar y mater hwn, ac felly fy nghwestiwn cyntaf i'r Cadeirydd yw a yw hi'n cytuno â mi, er y gallwn edrych ar waith Seneddau eraill, ei bod yn hanfodol ein bod yn datblygu system bwrpasol ar gyfer y Cynulliad ac sy'n ymateb i'w anghenion yn hytrach na'i fod yn gopi carbon o'r camau a gymerwyd gan ddeddfwrfeydd eraill. Wrth gwrs, mae'n rhaid i unrhyw system newydd hefyd sefyll ochr yn ochr â phrosesau pleidiau gwleidyddol ac mae'n rhaid i'r systemau hynny ategu ei gilydd heb wrthdaro, ac mae'n amlwg yn y dystiolaeth rydym eisoes wedi'i chlywed fod hwn yn destun pryder penodol i rai rhanddeiliaid. Felly, efallai y gall y Cadeirydd ddweud wrthym a yw'n bwriadu i ni, fel pwyllgor, ymgysylltu â chynrychiolwyr y pleidiau gwleidyddol, naill ai drwy sesiynau tystiolaeth neu drwy ohebiaeth ysgrifenedig, er mwyn canfod eu barn ar sut y gall unrhyw system newydd weithio gyda'u prosesau cwyno cyfredol yn y pleidiau. Mae'r dystiolaeth y mae'r pwyllgor wedi'i chael yn dangos bod angen gweithredu newid diwylliannol llwyr yn y Cynulliad. Efallai fod lle yma i ymestyn y meddylfryd hwn drwy ddarparu hyfforddiant i aelodau o staff i'w helpu i ddeall yn well ac atal aflonyddu rhag digwydd yn y gweithle. Roedd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn iawn i ddweud bod trafodaeth barhaus yn y gweithle yn un o'r camau y gellir eu cymryd i atal aflonyddu ac felly mae'n rhaid i unrhyw system newydd fod yn hyblyg a chael ei monitro'n gyson i sicrhau ei heffeithiolrwydd parhaus. Felly, credaf fod cyfle yma i'r Cynulliad edrych ar fodiwlau hyfforddiant ar gyfer aelodau a staff yn y maes hwn, ac rwy'n meddwl tybed a fyddai'r Cadeirydd yn cytuno â mi fod hyn yn rhywbeth y gellid ei weithredu hefyd yn ogystal â'i gyflwyno yn rhan o unrhyw brosesau ymsefydlu ar gyfer aelodau a staff, yn ogystal â darparu cyfathrebiad parhaus mewn perthynas ag unrhyw bolisïau aflonyddu newydd. Yn naturiol, mae'n rhaid i anhysbysrwydd fod yn ganolog i unrhyw system newydd er mwyn diogelu pob unigolyn ac felly buaswn yn ddiolchgar pe gallai'r Cadeirydd rannu ei syniadau cychwynnol ar y ffordd y gellir diogelu'r anhysbysrwydd hwnnw mewn gwirionedd. Yn anffodus, rydym bellach yn byw mewn byd sy'n cael ei ddylanwadu gan y cyfryngau cymdeithasol. Mae'r Aelodau'n ymwybodol iawn o achosion o unigolion yn cael eu cam-drin ar y cyfryngau cymdeithasol. Yn wir, mae'r pwyllgor eisoes wedi clywed sut y mae aflonyddu ar y cyfryngau cymdeithasol yn prysur ddatblygu i fod yn norm, ac felly mae'n rhaid i unrhyw ddull newydd neu system newydd gynnwys ymdrin ag ymddygiad amhriodol ar-lein hefyd. Rwy'n siŵr y byddai'r Cadeirydd yn cytuno bod maint y broblem yn frawychus ac felly buaswn yn ddiolchgar pe gallai rannu ei syniadau cychwynnol ar sut y gallwn ni, fel pwyllgor, ddechrau mynd i'r afael ag ymddygiad amhriodol ar-lein. Yn olaf, Lywydd, hoffwn grybwyll yn fyr y modd y caiff polisïau a gweithdrefnau newydd eu monitro ac annog y Cadeirydd i sicrhau bod hyn yn cael ei ystyried yn llawn drwy gydol yr ymchwiliad. Yn fy marn i, nid yw unrhyw system newydd ond cystal â'r modd y'i gorfodir, ac felly mae'n hollbwysig ein bod yn sicrhau cadernid polisïau newydd drwy eu monitro'n effeithiol, ac felly efallai y gallai'r Cadeirydd hefyd rannu ei barn ar sut y gellid monitro unrhyw system newydd yn dyfodol. Felly, i gloi, Lywydd, a gaf fi ddiolch i'r Cadeirydd am ei datganiad y prynhawn yma? Ac rwy'n cytuno â hi fod angen ymrwymiad, amser a dyfalbarhad i sicrhau newid diwylliannol ystyrlon. Ni allaf danbrisio pwysigrwydd yr ymchwiliad hwn, ac edrychaf ymlaen at weithio gyda'r Cadeirydd ac aelodau eraill yr ymchwiliad er mwyn helpu i ddarparu system sy'n meithrin gweithle llawer mwy cynhwysol, lle nad yw pobl yn gyndyn i adrodd cwynion a lle y caiff yr holl unigolion sydd ynghlwm wrthi eu diogelu drwy gydol y broses ymchwilio. Diolch.