English: Well, of course we recognise that lockdown comes with harms as well as benefits, and we've been very upfront about that in statements made by myself, by the First Minister and by the evidence papers that we've published from our technical advisory group, and, indeed, the statements published by our chief medical officer. So, this isn't a new factor for us to take into account. It's always a balance between the harm that a lockdown can cause in terms of the greater sense of isolation, the dislocation between different people and the impact on children and young people, and that's why we've been so keen to try to maintain face-to-face learning for as long as possible; it's why it's our first significant priority, as we've always said, in terms of being able to come out of level 4 lockdown measures as they currently stand today. So, we recognise the longer term impact of the lockdown measures we're taking, together with the significant benefits that lockdown is providing in helping to reduce infection rates, and helping to prevent people acquiring COVID and the harm that would cause. We've already seen eye-watering and shocking statistics on the number of people who are in hospital now, the number of people who've lost their lives and the percentage of excess deaths, matching and exceeding the excess deaths that we've not seen since the second world war. These are extraordinary times we live through and lockdown is an extraordinary set of measures. The recovery will need to be economic, and people's loss of work produces health harms as well. We know there'll be physical harm to recover and to account for, and not just in conditions like stroke and cancer, but also a significant challenge in terms of mental health and well-being as well. So, we recognise that the health recovery will be long and significant, but I am confident that our NHS will stand up to that challenge. It will require our support, it will require our understanding and it will require us to make choices about the budgets we have available to us. The next year, though, even though it will be difficult - the next term of this Senedd, even though it will be full of COVID-related challenges - is a much more optimistic one to look forward to with that sense of recovery, as opposed to the last 10 or 11 months we've just gone through. So, I think all of us can have confidence our NHS will still be here and fit for purpose, as long as we make choices about how we support it as elected Members here in the Senedd.
Welsh: Wel, wrth gwrs, rydym yn cydnabod bod cyfyngiadau symud yn achosi niwed yn ogystal â manteision, ac rydym wedi bod yn onest iawn ynglŷn â hynny mewn datganiadau a wnaed gennyf fi, gan y Prif Weinidog a chan y papurau tystiolaeth rydym wedi'u cyhoeddi gan ein grŵp cynghori technegol, ac yn wir, y datganiadau a gyhoeddwyd gan ein prif swyddog meddygol. Felly, nid yw hyn yn ffactor newydd i ni ei ystyried. Mae bob amser yn gydbwysedd rhwng y niwed y gall cyfyngiadau symud ei achosi ar ffurf mwy o arwahanrwydd, y dadleoli rhwng gwahanol bobl a'r effaith ar blant a phobl ifanc, a dyna pam ein bod wedi bod mor awyddus i geisio cynnal dysgu wyneb yn wyneb cyhyd ag y bo modd; dyna pam mai hon yw ein blaenoriaeth arwyddocaol gyntaf, fel rydym wedi'i ddweud bob amser, o ran gallu dod allan o gyfyngiadau symud lefel 4 fel y maent heddiw. Felly, rydym yn cydnabod effaith mwy hirdymor y cyfyngiadau symud rydym yn eu rhoi ar waith, ynghyd â'r manteision sylweddol y mae cyfyngiadau symud yn eu darparu i helpu i leihau cyfraddau heintio, a helpu i atal pobl rhag dal COVID a'r niwed y byddai hynny'n ei achosi. Rydym eisoes wedi gweld ystadegau brawychus ac ofnadwy ar nifer y bobl sydd yn yr ysbyty ar hyn o bryd, nifer y bobl sydd wedi colli eu bywydau a chanran y marwolaethau ychwanegol, sy'n gymaint ac yn fwy nag unrhyw ganran o farwolaethau ychwanegol a welwyd ers yr ail ryfel byd. Rydym yn byw drwy gyfnod eithriadol ac mae cyfyngiadau symud yn set eithriadol o fesurau. Bydd angen i'r adferiad fod yn economaidd, ac mae colli gwaith yn creu niwed i iechyd pobl hefyd. Gwyddom y bydd niwed corfforol i wella ohono ac i roi cyfrif amdano, ac nid yn unig ar ffurf cyflyrau fel strôc a chanser, ond bydd her sylweddol hefyd o ran iechyd meddwl a llesiant. Felly, rydym yn cydnabod y bydd yr adferiad iechyd yn hir ac yn sylweddol, ond rwy'n hyderus y bydd ein GIG yn goresgyn yr her honno. Fe fydd arno angen ein cefnogaeth, bydd arno angen ein dealltwriaeth a bydd arno angen inni wneud dewisiadau am y cyllidebau sydd ar gael i ni. Er y bydd y flwyddyn nesaf yn anodd - tymor nesaf y Senedd hon, er y bydd yn llawn o heriau sy'n gysylltiedig â COVID - fe fydd yn flwyddyn lawer mwy optimistaidd i edrych ymlaen ati gyda'r ymdeimlad hwnnw o adferiad, yn hytrach na'r 10 neu 11 mis diwethaf rydym newydd ddod drwyddynt. Felly, credaf y gall pob un ohonom fod yn hyderus y bydd ein GIG yn dal i fod yma ac yn addas at y diben, cyhyd â'n bod yn gwneud dewisiadau ynglŷn â sut rydym yn ei gefnogi fel Aelodau etholedig yma yn y Senedd.