English: But what I would like to say this afternoon is to respond in more general terms about the importance of physical activity, and to turn this short debate, as Rhianon has already done, to some sort of appeal that each and every one of us in Wales should learn the importance of regular physical activities for both of physical and mental health, and the benefits that they provide. As has already been stated, exercise reduces the risk of ill-health and it is a means of managing existing conditions. The evidence is clear, as it the importance of regular physical activity. If physical activity were a drug, it would be considered to be miraculous - a miracle cure for our health - because it can prevent and assist with so many conditions. But, as well as being good for individual health, as you said, Rhianon, physical exercise is also a means of bringing individuals together to enjoy activities in a social context. It strengthens community ethos too, and this is exactly what it does when runners come together. This is what it does, too, when individual runners simply pass each other on a daily basis as they jog. People get to know each other because they share physical activity as an interest. Feelings of loneliness and isolation in society are increasing, and participating in physical activity in public, with the appropriate attire, obviously, and with the appropriate footwear, too, which is very important as one grows older - . I won't advertise a particular shop in Cardiff where I buy running shoes regularly, but it's important that we have comfortable and safe footwear. And the way we prepare for running is also crucially important. Unfortunately, the situation we are facing, according to the latest information we have as a Government in the national survey for Wales, is that only 53 per cent of adults - so, a little over half of Welsh adults - say that they undertook 150 minutes of physical activity in the previous week. I don't want to sound like a nonconformist preacher - although we have an excellent nonconformist preacher listening to us, and thank you for doing so - and I don't want to condemn this, but it is something that people should reconsider. What is particularly worrying is that men are more likely to exercise than women and that people living in more deprived areas and people over the age of 75 are also less likely to be undertaking any sort of physical activity than any other part of the population. So, that is contrary to what one would hope to see in terms of the value of exercise. So, increasing physical activity rates is a priority for the Welsh Government, and I, as Deputy Minister in this role, have a particular responsibility in this area, and it's a responsibility I take very seriously indeed. We are committed to increasing levels of physical activity and, in order to deliver that, we have established a physical activity partnership for Wales. This was one of the most constructive meetings that I have attended, having been in this role for almost two years, in that officials and leaders at Public Health Wales, Sport Wales and Natural Resources Wales have come together, along with Welsh Government officials, to encourage and support collaboration on all levels. I think this is the way forward in this area, namely that the public bodies that work on our behalf in various different spheres - Public Health Wales in health, Sport Wales from the point of view of my department, and NRW from the point of view of the department responsible for the environment - come together and work together. I am pleased to announce that there will be a national summit in the spring for these bodies to come together to develop an action plan.
Welsh: Ond, beth sydd gen i i'w ddweud y prynhawn yma yw ymateb yn fwy cyffredinol ynglŷn â phwysigrwydd symud ac ymarfer corfforol, ac i droi'r ddadl fer yma, fel, yn wir, mae Rhianon wedi gwneud yn barod, yn rhyw fath o apêl ar i bawb ohonom ni yng Nghymru ddysgu gwers pwysigrwydd ymarfer corff yn rheolaidd a'r manteision i iechyd corfforol a meddyliol sy'n dod yn sgil hynny. Fel y dywedwyd, mae ymarfer yn gostwng y risg o ddioddef afiechydon, ac mae'n ffordd o reoli cyflyrau sydd gyda ni eisoes. Mae'r dystiolaeth yn amlwg ac mae pwysigrwydd gweithgaredd corfforol rheolaidd bob dydd yn glir. Pe bai ymarfer corff yn gyffur, fe fyddai'n cael ei ystyried yn rhyw fath o ffisig neu driniaeth wyrthiol - moddion gwyrthiol ar gyfer iechyd - gan fod modd iddo atal a helpu cymaint o afiechydon. Yn ogystal â bod yn dda ar gyfer iechyd yr unigolyn, fel y dywedaist ti, Rhianon, mae ymarfer corff hefyd yn ffordd o ddod ag unigolion at ei gilydd i fwynhau gweithgareddau ar y cyd. Mae o'n ffordd o gryfhau ysbryd cymunedol, a dyma'n union y mae'n ei wneud pan fydd yna gymaint o redwyr yn dod at ei gilydd, a dyna mae o'n ei wneud hefyd pan fydd rhedwyr unigol hyd yn oed yn pasio'i gilydd ar lwybrau yn ddyddiol, wrth redeg. Mae pobl yn dod i adnabod ei gilydd gan eu bod nhw'n rhannu ymarfer corfforol. Ac mae teimladau o unigrwydd ac o fod yn ynysig mewn cymdeithas yn deimladau, dŷn ni'n deall, sydd yn cynyddu ac mae cymryd rhan mewn gweithgaredd corfforol yn gyhoeddus gyda'r wisg briodol, yn amlwg, a gyda'r esgidiau priodol - mae hynny'n bwysig iawn, yn enwedig pan fydd rhywun yn mynd yn hŷn - . Af i ddim i hysbysebu siop arbennig yng Nghaerdydd lle byddaf i'n mynd i adnewyddu fy esgidiau rhedeg, ond mae o'n beth pwysig iawn i ni gael esgidiau cyfforddus a diogel bob amser, ac mae'r ffordd dŷn ni'n gwisgo a'r ffordd dŷn ni'n paratoi ar gyfer rhedeg yn allweddol. Yn anffodus, mae'r sefyllfa rydym ni ynddi hi, yn ôl y wybodaeth ddiweddaraf sydd gyda ni fel Llywodraeth yn arolwg cenedlaethol Cymru, yn datgelu mai dim ond 53 y cant o oedolion - hynny yw, ychydig dros hanner oedolion Cymru - sydd yn dweud iddyn nhw wneud 150 o funudau o ymarfer corff yn yr wythnos flaenorol. Dwi ddim eisiau swnio fel rhyw bregethwr anghydffurfiol - er bod gen i bregethwr anghydffurfiol ardderchog yn y gynulleidfa'n gwrando arnaf i, a diolch yn fawr i ti - drwy ddweud ein bod ni'n condemnio hyn, ond mae o yn rhywbeth y dylai pobl ei ailystyried. A beth sydd yn arbennig o boenus ydy bod dynion yn fwy tebygol o ymarfer na menywod, bod pobl ddifreintiedig o ardaloedd llai breintiedig a phobl dros 75 oed yn llai tebygol o wneud unrhyw fath o ymarfer nag unrhyw ran arall o'r boblogaeth. Hynny yw, mae hwnna, mewn gwirionedd, yn groes i beth fyddai rhywun yn gobeithio amdano fo o ran gwerth ymarfer. Felly, mae codi graddfeydd gweithgaredd corfforol yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, ac mae gen i, fel Dirprwy Weinidog yn y swydd yma, gyfrifoldeb penodol ynglŷn â hyn ac mae o'n gyfirfoldeb yr ydw i'n ei gymryd o ddifrif. Rydyn ni wedi ymrwymo i godi lefelau gweithgarwch corfforol. Er mwyn cyflawni hynny, dŷn ni wedi sefydlu Partneriaeth Gweithgarwch Corfforol Cymru. Dyma un o'r cyfarfodydd mwyaf adeiladol dwi wedi bod ynddo, a dwi wedi bod yn y swydd yma bron i ddwy flynedd erbyn hyn, gan fod Iechyd Cyhoeddus Cymru, Chwaraeon Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru yn dod at ei gilydd, yn swyddogion a phenaethiaid, a swyddogion Llywodraeth Cymru, i ysgogi a chefnogi cydweithio o bob math. A dyma, dwi'n meddwl, ydy'r ffordd ymlaen yn y maes yma, sef bod y cyrff cyhoeddus sydd gyda ni yn gweithio drosom ni mewn gwahanol gyfeiriadau - Iechyd Cyhoeddus Cymru ar yr ochr iechyd, Chwaraeon Cymru o ran fy adran i, a Chyfoeth Naturiol Cymru o ran yr adran sydd yn gyfrifol ynglŷn â'r amgylchedd - yn dod at ei gilydd. Ac mi fydd yna, mae'n dda gen i gyhoeddi, gynhadledd genedlaethol yn y gwanwyn i'r rhanddeiliaid yma ddod at ei gilydd i ddatblygu cynllun gweithredu.