English: I'm not going to tell everyone where I get my hair cut, we'll be here all day. COVID lockdowns have made us realise how important our local businesses are; they've been a lifeline for rural communities in my constituency. The visit to the local shop or the pub could be the only face-to-face conversation and contact that some people have every week, and I do have to declare an interest here, Deputy Llywydd, as I do still drive our delivery van from time to time, delivering prime quality venison, but other establishments are available. The need to buy local top quality produce is greater now more than ever. We need to help the environment by cutting back on transport miles and this was echoed in my colleague, Peter Fox's Bill last week. And food producers in my constituency of Brecon and Radnor do their utmost to produce high quality locally sourced food that is environmentally friendly. I've long championed the need to buy local and support local businesses on our high streets long before I came to this place, leading on growing the economy of Powys by the Powys pound scheme and many other incentives when I was going around meeting many small businesses right across Powys. The importance of our small businesses to our economy is huge and this is evident in the statistics. There are 265,000-plus micro, small and medium-sized businesses in Wales, which collectively make up 99.4 per cent of all enterprises operating in the country. SMEs turn over £46 billion a year - that's a huge amount of money - and they deliver growth and jobs in rural areas and right across Wales. But their value is more than a statistic; it's more than money. It is supporting our local communities, our friends and our neighbours who own small businesses or who work in a business or supply the business. It is our sense of identity as a country and we all know the local butcher, like W.J. George Butchers Ltd in Talgarth or the greengrocer like Grenfell's & Sons Grocers in Crickhowell and others who go above and beyond to support their communities with charity work and donations for very important events. But we have seen many village shops and pubs close across my constituency in recent years, and it has left a hole in the hearts of many of our communities, but it's so positive to see that there are communities that come together, like Llangors Shop in my community, which is working together to create a shop for that community, it's absolutely fantastic. But many businesses are not back to trading levels yet, pre pandemic. Many businesses are seeing lower footfall as a result of the introduction of the Welsh Government's COVID pass and a change to shopping habits. Business rates are the highest cost to most small businesses after rent and staff wages, and I do welcome that the Government is supporting our small and medium-sized businesses by continuing the holiday and I hope that you'll follow the UK Government in your budget and do more to support our small businesses. So, I urge everybody to think about your local businesses in your communities going forward. It may be cheaper and more convenient to do your Christmas shopping on Amazon or somewhere else, but spare a thought for the local traders and the invaluable services that they offer that go far beyond the provision of goods and services. So, this weekend, get out and support your community and support Small Business Saturday.
Welsh: Nid wyf am ddweud wrth bawb ble rwy'n cael torri fy ngwallt, byddwn yma drwy'r dydd. Mae cyfyngiadau symud COVID wedi gwneud inni sylweddoli pa mor bwysig yw ein busnesau lleol; maent wedi bod yn achubiaeth i gymunedau gwledig yn fy etholaeth. O bosibl, yr ymweliad â'r siop leol neu'r dafarn yw'r unig sgwrs a chyswllt wyneb yn wyneb y mae rhai pobl yn ei gael bob wythnos, ac mae'n rhaid imi ddatgan diddordeb yma, Ddirprwy Lywydd, gan fy mod yn dal i yrru ein fan ddosbarthu o bryd i'w gilydd, er mwyn dosbarthu cig carw o'r safon uchaf, ond mae sefydliadau eraill ar gael. Mae'r angen i brynu cynnyrch lleol o'r safon uchaf yn fwy nag erioed bellach. Mae angen inni helpu'r amgylchedd drwy leihau milltiroedd cludiant, ac adleisiwyd hyn ym Mil fy nghyd-Aelod, Peter Fox, yr wythnos diwethaf. Ac mae cynhyrchwyr bwyd yn fy etholaeth ym Mrycheiniog a Sir Faesyfed yn gwneud eu gorau glas i gynhyrchu bwyd lleol o safon uchel sy'n ecogyfeillgar. Bûm yn hyrwyddo'r angen i brynu'n lleol a chefnogi busnesau lleol ar y stryd fawr ers amser, ymhell cyn dod i'r lle hwn, gan arwain y gwaith ar dyfu economi Powys drwy gynllun punt Powys a llawer o gymelliadau eraill pan fyddwn yn mynd o gwmpas i gyfarfod â llawer o fusnesau bach ym mhob rhan o Bowys. Mae pwysigrwydd ein busnesau bach i'n heconomi yn enfawr ac mae hyn yn amlwg yn yr ystadegau. Mae mwy na 265,000 o fusnesau micro, bach a chanolig eu maint yng Nghymru, sydd gyda'i gilydd yn 99.4 y cant o'r holl fusnesau sy'n gweithredu yn y wlad. Mae busnesau bach a chanolig yn gwneud trosiant o £46 biliwn y flwyddyn - sy'n swm enfawr o arian - ac maent yn sicrhau twf a swyddi mewn ardaloedd gwledig ledled Cymru. Ond mae eu gwerth yn fwy nag ystadegyn; mae'n fwy nag arian. Mae'n ymwneud â chefnogi ein cymunedau lleol, ein ffrindiau a'n cymdogion sy'n berchen ar fusnesau bach neu sy'n gweithio mewn busnes neu'n cyflenwi'r busnes. Mae'n ymwneud â'n synnwyr o hunaniaeth fel gwlad, ac mae pob un ohonom yn adnabod y cigydd lleol, fel W.J. George Butchers Ltd yn Nhalgarth neu'r gwerthwr llysiau fel Grenfell's & Sons Grocers yng Nghrucywel ac eraill sy'n mynd y tu hwnt i'r galw i gefnogi eu cymunedau gyda gwaith elusennol a rhoddion ar gyfer digwyddiadau pwysig iawn. Ond rydym wedi gweld llawer o dafarndai a siopau pentref yn cau ar draws fy etholaeth dros y blynyddoedd diwethaf, ac mae hynny wedi gadael twll ynghanol llawer o'n cymunedau, ond mae mor gadarnhaol gweld cymunedau'n dod at ei gilydd, fel Siop Llan-gors yn fy nghymuned, sy'n gweithio gyda'i gilydd i greu siop ar gyfer y gymuned honno, mae'n hollol wych. Ond nid yw lefelau masnachu llawer o fusnesau yn ôl fel roeddent cyn y pandemig eto. Mae nifer is yn ymweld â llawer o fusnesau o ganlyniad i gyflwyno pàs COVID Llywodraeth Cymru a newid i arferion siopa. Ardrethi busnes yw'r gost uchaf i'r rhan fwyaf o fusnesau bach ar ôl rhenti a chyflogau staff, ac rwy'n croesawu'r ffaith bod y Llywodraeth yn cefnogi ein busnesau bach a chanolig drwy barhau â'r hoe rhag talu ardrethi busnes, ac rwy'n gobeithio y byddwch yn dilyn Llywodraeth y DU yn eich cyllideb ac yn gwneud mwy i gefnogi ein busnesau bach. Felly, rwy'n annog pawb i feddwl am eich busnesau lleol yn eich cymunedau yn y dyfodol. Efallai y bydd yn rhatach ac yn fwy cyfleus ichi wneud eich siopa Nadolig ar Amazon neu yn rhywle arall, ond meddyliwch am y masnachwyr lleol a'r gwasanaethau amhrisiadwy y maent yn eu cynnig sy'n mynd ymhell y tu hwnt i ddarparu nwyddau a gwasanaethau. Felly, y penwythnos hwn, ewch allan i gefnogi eich cymuned a chefnogi Dydd Sadwrn Busnesau Bach.