English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. I think this has been a really valuable discussion, actually, and can I first of all thank the Minister for those words, when he said that he is coming close to establishing, hopefully, a body that will encourage and promote publicly owned energy in Wales? That sounds very much to me that Plaid Cymru's long-standing campaign to establish an ynni Cymru, an energy Wales body, has come to fruition and I'm delighted that it sounds as if Welsh Government is about to put something very, very similar to that in place. And I think that that's something very, very positive, because it's a means, I think, to have a real focus on the kind of energy developments that we want in Wales. Thanks for the contributions. Yes, some interesting ideas, not just community benefits; Janet Finch-Saunders talking about even environmental benefits that we can gain from renewable energy projects, enhancing marine biodiversity, even. But we're talking today about the community benefits - I'm pleased that in Vikki Howells's constituency, she's happy that the benefits are coming - but you said yourself that they're voluntary, and that is the point here: we need mechanisms to ensure that they flow automatically from such projects, and whilst no, the motion doesn't mention community and co-operative energy, I'm sure you will have picked up on the fact that that is at the very heart of the kind of vision that I certainly have and I think most Members here have too. Just a special mention to Alun Davies and his contribution: exactly the kind of vision that I have, and in saying that 'community' is a word that has largely been forgotten from energy policy and it needs to be reinstated there, that is exactly the point, I think, that I'm trying to make today. We can have all sorts of bold visions in terms of reaching our climate change goals, which absolutely we need to pursue with vigour, but we have to remember that many of the projects take place within, and affect directly, communities where people actually live, and it has to be a symbiosis. So, the Minister said in opening his words that there is a lot of consensus here today, and I think that's very, very important. I didn't quite pick up on whether Government is going to be voting for the motion as it stands today; I do certainly hope that the Senedd today will back this motion. The Minister said that we have to bring communities with us. Local ownership absolutely has to be the aim, but as it stands, Welsh Government has enabled and empowered the large multinationals to pick on parts of Ynys Môn and other parts of Wales as areas where they think they have an automatic, almost, right to pursue their developments. That can't be the case, and I will gladly work with Government to be a bridge between my communities and Government in putting forward the case that somehow, those multinational companies have to go beyond the voluntary, have to go beyond the lowest possible threshold they think they can get away with when it comes to local benefits, and hopefully, we can work towards strong regulation at the very least, and I think legislation also to make sure that our communities don't become victims of renewable and other energy developments, but become real partners in them, too. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Credaf fod hon wedi bod yn drafodaeth wirioneddol werthfawr, ac a gaf fi ddiolch yn gyntaf oll i'r Gweinidog am ei eiriau, pan ddywedodd ei fod yn dod yn agos at sefydlu, gobeithio, corff a fydd yn annog ac yn hyrwyddo ynni cyhoeddus yng Nghymru? Mae hynny'n swnio i mi fel pe bai ymgyrch hirfaith Plaid Cymru i sefydlu ynni Cymru, corff ynni i Gymru, wedi dwyn ffrwyth, ac rwy'n falch iawn ei bod yn swnio fel pe bai Llywodraeth Cymru ar fin rhoi rhywbeth tebyg iawn i hynny ar waith. A chredaf fod hynny'n rhywbeth cadarnhaol tu hwnt gan y credaf ei fod yn fodd o ganolbwyntio'n iawn ar y math o ddatblygiadau ynni yr hoffem eu gweld yng Nghymru. Diolch am y cyfraniadau. Ie, rhai syniadau diddorol, nid budd cymunedol yn unig; Janet Finch-Saunders yn siarad am fudd amgylcheddol hyd yn oed yn sgil prosiectau ynni adnewyddadwy, a gwella bioamrywiaeth morol hyd yn oed. Ond rydym yn sôn heddiw am y budd cymunedol - rwy'n falch, yn etholaeth Vikki Howells, ei bod yn hapus fod y budd yn dod - ond fe ddywedoch chi eich hun eu bod yn wirfoddol, a dyna'r pwynt yma: mae angen mecanweithiau arnom i sicrhau eu bod yn llifo'n awtomatig o brosiectau o'r fath, ac er nad yw'r cynnig yn sôn am ynni cymunedol ac ynni cydweithredol, rwy'n siŵr y byddwch wedi sylwi bod hynny wrth wraidd y math o weledigaeth sydd gennyf fi, yn sicr, yn ogystal â'r rhan fwyaf o'r Aelodau yma hefyd, rwy'n credu. Hoffwn roi sylw arbennig i Alun Davies a'i gyfraniad: yr un fath o weledigaeth ag sydd gennyf innau, ac wrth ddweud bod 'cymuned' yn air sydd wedi'i anghofio i raddau helaeth mewn polisi ynni, a bod angen ei adfer, credaf mai dyna'r union bwynt rwy'n ceisio'i wneud heddiw. Gallwn gael pob math o weledigaethau beiddgar ar gyfer cyflawni ein nodau newid hinsawdd, ac mae'n rhaid inni fynd ati'n ddygn i gyflawni'r rheini, ond mae'n rhaid inni gofio bod llawer o'r prosiectau'n digwydd mewn cymunedau, ac yn effeithio'n uniongyrchol ar gymunedau lle mae pobl yn byw, ac mae'n rhaid i hyn fod yn symbiosis. Felly, dywedodd y Gweinidog yn ei sylwadau agoriadol fod cryn dipyn o gonsensws yma heddiw, a chredaf fod hynny'n bwysig iawn. Nid wyf yn siŵr a fydd y Llywodraeth yn pleidleisio dros y cynnig fel y mae heddiw; rwy'n sicr yn gobeithio y bydd y Senedd yn cefnogi'r cynnig hwn heddiw. Dywedodd y Gweinidog fod yn rhaid inni fynd â chymunedau gyda ni. Mae'n rhaid i berchnogaeth leol fod yn nod, ond fel y mae pethau ar hyn o bryd, mae Llywodraeth Cymru wedi galluogi a grymuso cwmnïau rhyngwladol mawr i ddewis rhannau o Ynys Môn a rhannau eraill o Gymru fel ardaloedd lle credant fod ganddynt hawl awtomatig, bron, i fwrw ymlaen â'u datblygiadau. Ni all hynny ddigwydd, a byddaf yn falch o weithio gyda'r Llywodraeth i fod yn bont rhwng fy nghymunedau a'r Llywodraeth i gyflwyno'r achos fod yn rhaid i'r cwmnïau rhyngwladol hynny fynd y tu hwnt i'r gwirfoddol rywsut, rhaid iddynt fynd y tu hwnt i'r trothwy isaf posibl y credant y gallant ei gael mewn perthynas â budd lleol, a gobeithio y gallwn weithio tuag at reoleiddio cadarn o leiaf, yn ogystal â deddfwriaeth, rwy'n credu, i sicrhau nad yw ein cymunedau'n dioddef yn sgil datblygiadau ynni adnewyddadwy a datblygiadau ynni eraill, ond yn dod yn bartneriaid go iawn ynddynt hefyd. Diolch.