techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank the First Minister for that reply. Will he join me in congratulating Elly Neville who's aged nine years old and has raised £109,500 for the support of work in ward 10 in Withybush hospital, where her father was treated for cancer? Although I acknowledge that the Welsh Government has been doing a great deal to try to reduce waiting times in hospitals for cancer treatment, we're still missing the 62-day target by quite a bit, and that produces inevitable problems, like my other constituent whose wife is battling cancer for the second time and has had her application for treatment rejected both by the NHS in Wales and by London specialists and has gone to be treated privately, and instead of being given no hope, as she was by the NHS in Wales, has been given the information now that her cancer is capable of being treated. I know that this is an inevitable problem with limited resources, but if we can provide the resources that are needed to treat all such sad cases, we're never going to be faced with these difficult decisions in the first place, which is going to be to everybody's advantage. So, can the First Minister perhaps give us a forward view of what he hopes his Government will be able to achieve in relation to cutting these waiting times and treatment decisions for cancer in the coming years of this Assembly?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ateb yna. A wnaiff ef ymuno â mi i longyfarch Elly Neville sy'n naw mlwydd oed ac sydd wedi codi £109,500 i gynorthwyo gwaith ar ward 10 yn ysbyty Llwynhelyg, lle cafodd ei thad driniaeth ar gyfer canser? Er fy mod i'n cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi bod yn gwneud llawer iawn i geisio lleihau amseroedd aros mewn ysbytai am driniaeth canser, rydym ni'n dal i fethu'r targed 62 diwrnod o gryn dipyn, ac mae hynny'n creu problemau anochel, fel fy etholwr arall y mae ei wraig yn brwydro canser am yr ail dro ac y mae ei chais am driniaeth wedi cael ei wrthod am yr ail dro gan y GIG yng Nghymru a chan arbenigwyr yn Llundain ac sydd wedi mynd i gael ei thrin yn breifat, ac yn hytrach na chael dim gobaith, fel a ddigwyddodd â'r GIG yng Nghymru, mae wedi cael y wybodaeth nawr bod modd trin ei chanser. Gwn fod hon yn broblem anochel gydag adnoddau cyfyngedig, ond os gallwn ni ddarparu'r adnoddau sydd eu hangen i drin pob achos trist o'r fath, nid ydym ni byth yn mynd i gael ein hwynebu gan y penderfyniadau anodd hyn yn y lle cyntaf, sy'n mynd i fod o fantais i bawb. Felly, a all y Prif Weinidog roi cipolwg i'r dyfodol i ni efallai o ran yr hyn y mae'n gobeithio y bydd ei Lywodraeth yn gallu ei gyflawni o ran lleihau'r amseroedd aros hyn a phenderfyniadau triniaeth ar gyfer canser yn ystod blynyddoedd nesaf y Cynulliad hwn?
English: Three things: first of all, in Powys, for example, the performance against the 62-day pathway has been 100 per cent on five occasions in the last 12 months. In Hywel Dda, more than 90 per cent of patients on the 62-day pathway were seen within target - it's been about 90 per cent on six occasions in the past 12 months. With regard to his constituent's case, it's very difficult for me to comment without knowing more about it. He's welcome, of course, to write on his constituent's behalf if he feels that that is appropriate. Elly I've met, so I know how enthusiastic and energetic she is, and she's a great credit to her parents and indeed to Pembrokeshire and to Wales.
Welsh: Tri pheth: yn gyntaf oll, ym Mhowys, er enghraifft, mae'r perfformiad yn erbyn y llwybr 62 diwrnod wedi bod yn 100 y cant ar bum achlysur yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Yn Hywel Dda, gwelwyd mwy na 90 y cant o gleifion ar y llwybr 62 diwrnod yn unol â'r targed - mae wedi bod oddeutu 90 y cant ar chwe achlysur yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. O ran achos ei etholwr, mae'n anodd iawn i mi wneud sylwadau heb wybod mwy amdano. Mae croeso iddo, wrth gwrs, ysgrifennu ar ran ei etholwr os yw'n teimlo bod hynny'n briodol. Rwyf wedi cyfarfod Elly, felly rwy'n gwybod pa mor frwdfrydig ac egnïol yw hi, ac mae hi'n glod mawr i'w rhieni ac yn wir i Sir Benfro ac i Gymru.
English: First Minister, radium-223 is a vital tool in fighting stage 4 prostate cancer. It is National Institute for Health and Care Excellence approved and has been implemented, I think via the new treatment fund, so far in north Wales. However, there is real drag here in the south. Neither Velindre hospital nor Singleton are yet ready to offer this. It is a nuclear medicine so it does require particular set-ups. However, I am told that when and if Velindre are able to offer it, it will then be available to the people in south-east Wales but not able to take on board patients who will be coming up from mid and west Wales. Of course, I'm deeply concerned about that, because a significant number of my constituents also suffer from prostate cancer. At the moment, everyone in south Wales has to go to Bristol to have this treatment - that doesn't save a life, but it prolongs a life, and if it's your life I'm sure that's beyond important. Could you please, First Minister, review this? Could you look at how north Wales have managed to implement this very vital strand of medicine, why it's not happening in south Wales, what we can do to make sure that Velindre and/or Singleton get the opportunity to offer it, and that when it is here in south Wales it is offered equitably to every single constituent in Wales, no matter where they live?
Welsh: Prif Weinidog, mae radiwm-223 yn offeryn hanfodol wrth ymladd canser y brostad cam 4. Mae wedi ei gymeradwyo gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Rhagoriaeth Gofal ac wedi cael ei gyflwyno, rwy'n meddwl drwy'r gronfa triniaeth newydd, hyd yn hyn yn y gogledd. Fodd bynnag, ceir llaesu dwylo gwirioneddol yma yn y de. Nid yw ysbyty Felindre na Singleton yn barod i gynnig hyn eto. Mae'n feddyginiaeth niwclear, felly mae'n gofyn am baratoadau penodol. Fodd bynnag, dywedir wrthyf, pan ac os bydd Felindre yn gallu ei gynnig, y bydd ar gael wedyn i bobl yn y de-ddwyrain, ond ni fydd yn gallu derbyn cleifion a fydd yn dod o'r canolbarth a'r gorllewin. Wrth gwrs, rwy'n bryderus iawn am hynny, oherwydd mae nifer sylweddol o'm hetholwyr hefyd yn dioddef o ganser y brostad. Ar hyn o bryd, mae'n rhaid i bawb yn y de fynd i Fryste i gael y driniaeth hon - nid yw honno'n achub bywyd, ond mae'n ymestyn bywyd, ac os mai eich bywyd chi yw hwnnw, rwy'n siŵr bod hynny y tu hwnt i fod yn bwysig. A wnewch chi adolygu hyn os gwelwch yn dda, Prif Weinidog? A wnewch chi ystyried sut y mae'r gogledd wedi llwyddo i gyflwyno'r ffrwd hynod hanfodol hon o feddygaeth, pam nad yw'n digwydd yn y de, yr hyn y gallwn ei wneud i wneud yn siŵr bod Felindre a/neu Singleton yn cael y cyfle i'w gynnig, a phan fydd yma yn y de ei fod yn cael ei gynnig yn deg i bob un etholwr yng Nghymru, ni waeth ble mae'n byw?
English: There will be no question of people not being offered a treatment in one part of Wales if it's available in other parts of Wales via the new treatment fund. That's what the fund is designed to eradicate - the postcode lottery. Implementation of the fund is going well, but it's not as consistent as I want it to be at the moment. Instructions have been given by the Cabinet Secretary to the health boards that he expects the situation to be consistent, certainly by the end of the summer, and then we will be at the point where the postcode lottery has been completely eradicated. It's on the way to that happening now, but the health boards have been told very clearly that this is something that the Government will see done.
Welsh: Ni fydd unrhyw gwestiwn o bobl yn peidio â chael cynnig triniaeth mewn un rhan o Gymru os yw ar gael mewn rhannau eraill o Gymru drwy'r gronfa driniaeth newydd. Dyna y bwriedir i'r gronfa gael gwared arno - y loteri cod post. Mae'r gwaith o gyflwyno'r gronfa yn mynd rhagddo yn dda, ond nid yw mor gyson ag yr wyf yn dymuno iddo fod ar hyn o bryd. Rhoddwyd cyfarwyddiadau gan Ysgrifennydd y Cabinet i'r byrddau iechyd ei fod yn disgwyl i'r sefyllfa fod yn gyson, yn sicr erbyn diwedd yr haf, ac yna byddwn ar y pwynt lle bydd y loteri cod post wedi cael ei ddileu yn gyfan gwbl. Mae ar y ffordd i hynny digwydd nawr, ond dywedwyd wrth y byrddau iechyd yn eglur iawn bod hyn yn rhywbeth y bydd y Llywodraeth yn sicrhau ei fod yn cael ei wneud.
English: It was published in 2013, after wide public consultation. It made Wales an early adopter of the EU's smart specialisation approach to innovation, and is regularly referenced by the independent Innovation Advisory Council for Wales.
Welsh: Cafodd ei chyhoeddi yn 2013, yn dilyn ymgynghoriad cyhoeddus eang. Fe wnaeth Cymru yn fabwysiadwr cynnar o ddull arbenigo clyfar yr UE o arloesi, a chyfeirir ati'n rheolaidd gan Gyngor Cynghorol annibynnol Cymru ar Arloesi.
English: Thank you, First Minister. The market disruption that's accompanying what's widely called the fourth industrial revolution does give us an opportunity to reimagine the Welsh economy and make it more resilient to the challenges being unleashed by global forces. The current Innovation Wales strategy does need updating and it does need greater ambition in the face of this. Would the First Minister agree to a radical review of where future opportunities lie, looking particularly at emerging markets and not just existing ones, and looking beyond infrastructure investment and concentrating on more intangible ways of boosting growth in this vital area?
Welsh: Diolch yn fawr, Prif Weinidog. Mae'r tarfu ar y farchnad sy'n cyd-fynd â'r hyn a elwir yn eang y pedwerydd chwyldro diwydiannol yn rhoi cyfle i ni ail-ddychmygu economi Cymru a'i gwneud yn fwy cydnerth i'r heriau sy'n cael eu rhyddhau gan rymoedd byd-eang. Mae angen diweddaru strategaeth gyfredol Arloesedd Cymru ac mae angen mwy o uchelgais arni yn wyneb hyn. A wnaiff y Prif Weinidog gytuno i gynnal adolygiad sylfaenol ar ble y ceir cyfleoedd yn y dyfodol, gan edrych yn benodol ar farchnadoedd sy'n dod i'r amlwg ac nid y rhai presennol yn unig, ac edrych y tu hwnt i fuddsoddi mewn seilwaith a chanolbwyntio ar ffyrdd mwy anniriaethol o hybu twf yn y maes hollbwysig hwn?
English: Regular reviews are important, because we know that technology changes so quickly that things can move on at a rapid rate. We talk about innovation 4.0 - that would have been unknown in 2012, for example, so he is right that there need to be reviews. He is right that we need to look at new ways of creating jobs. I have to say that the infrastructure is important, although we must define infrastructure in the broadest way possible, and that means, for example, including, as I always have done, broadband in infrastructure - that's a way of ensuring that jobs can remain, for example, in rural communities, where otherwise they would have disappeared. Certainly, as a Government, we are committed to regularly reviewing Innovation Wales in order to make sure that the plan is as up to date as it can be.
Welsh: Mae adolygiadau rheolaidd yn bwysig, gan ein bod ni'n gwybod bod technoleg yn newid mor gyflym fel y gall pethau symud ymlaen yn gyflym iawn. Rydym ni'n sôn am arloesedd 4.0 - ni fyddai neb wedi gwybod am hynny yn 2012, er enghraifft, felly mae e'n iawn fod angen cael adolygiadau. Mae e'n iawn fod angen i ni edrych ar ffyrdd newydd o greu swyddi. Mae'n rhaid i mi ddweud bod y seilwaith yn bwysig, er bod yn rhaid i ni ddiffinio seilwaith yn y ffordd ehangaf bosibl, ac mae hynny'n golygu, er enghraifft, cynnwys, fel yr wyf wedi ei wneud bob amser, band eang mewn seilwaith - mae honno'n ffordd o sicrhau y gall swyddi aros, er enghraifft, mewn cymunedau gwledig, lle byddent wedi diflannu fel arall. Yn sicr, fel Llywodraeth, rydym ni wedi ymrwymo i adolygu Arloesedd Cymru yn rheolaidd i wneud yn siŵr bod y cynllun mor gyfredol ag y gall fod.
English: Would the First Minister reconsider how the Innovation Wales strategy supports a digital cluster in south-east Wales, and, in particular, review what more could be done to support cross-border research and development, given the increasing importance of the Bristol economy in digital technology?
Welsh: A wnaiff y Prif Weinidog ailystyried sut y mae strategaeth Arloesedd Cymru yn cefnogi clwstwr digidol yn y de-ddwyrain, ac, yn arbennig, adolygu beth arall y gellid ei wneud i gefnogi ymchwil a datblygu trawsffiniol, o ystyried pwysigrwydd cynyddol economi Bryste ym maes technoleg ddigidol?
English: Well, clusters tend to emerge in those areas where there are already skills to support them and also where there are already businesses that exist in that area. That doesn't mean, of course, they can't be created elsewhere, but they are more difficult to create in areas where those skills are not as available. Nevertheless, we'd want to ensure that the clusters that are created are sustainable - that they are specialised - and, of course, we'd promote cross-border working. Indeed, we'd promote working across Europe and across the world, because in that way, of course, we can tap in to the best research and also the best advice as we look to develop the Welsh economy.
Welsh: Wel, mae clystyrau yn tueddu i ymddangos yn yr ardaloedd hynny lle ceir sgiliau i'w cefnogi eisoes, a hefyd lle mae busnesau sy'n bodoli yn yr ardal honno eisoes. Nid yw hynny'n golygu, wrth gwrs, na ellir eu creu mewn mannau eraill, ond maen nhw'n fwy anodd eu creu mewn ardaloedd lle nad yw'r sgiliau hynny ar gael i'r un graddau. Er hynny, byddem eisiau sicrhau bod y clystyrau sy'n cael eu creu yn gynaliadwy - eu bod nhw'n arbenigol - ac, wrth gwrs, byddem yn hyrwyddo gweithio trawsffiniol. Yn wir, byddem yn hyrwyddo gweithio ar draws Ewrop ac ar draws y byd, oherwydd yn y ffordd honno, wrth gwrs, gallwn fanteisio ar y gwaith ymchwil gorau a'r cyngor gorau hefyd wrth i ni geisio datblygu economi Cymru.
English: Two reports have been in Ministers' hands for almost a year now, from Professor Kevin Morgan and others suggesting the creation of a national innovation body for Wales, similar to what the Scandinavian nations have. I understand that the suggestion being made now is that innovation should be given as a responsibility to the new tertiary education body. The risk with that is that the higher education dimension gets its proper place, but at the expense of the kind of broader economic issues that Lee Waters referred to.
Welsh: Mae yna ddau adroddiad wedi bod gerbron Gweinidogion ers dros flwyddyn nawr, rwy'n credu, gan yr Athro Kevin Morgan ac eraill yn awgrymu creu corff arloesedd cenedlaethol i Gymru, yn debyg i'r hyn sydd gan y gwledydd Sgandinafaidd. Rwy'n deall mai'r awgrym nawr sy'n cael ei ledu yw bod arloesedd yn hytrach yn cael ei roi fel cyfrifoldeb i'r corff addysg drydyddol newydd. Y perig gyda hynny, wrth gwrs, yw bod y dimensiwn addysg uwch yn cael ei briod le, ond hynny ar draul y math o faterion economaidd ehangach yr oedd Lee Waters yn cyfeirio atyn nhw.
English: We have to ensure that there is balance. We know that skills in the higher education sector are extremely important, particularly with, for example, Wylfa Newydd. Further education is also important in order for people to have the skills - practical skills - in order for them to secure jobs. We do understand that that balance is important, and, of course, this will be part of the way in which we consider this ultimately.
Welsh: Mae'n rhaid sicrhau bod yna gydbwysedd. Rŷm ni'n gwybod bod sgiliau yn y byd addysg uwch yn hollbwysig, yn enwedig, er enghraifft, gyda Wylfa Newydd. Hefyd, wrth gwrs, mae addysg bellach yn bwysig er mwyn bod y sgiliau - y sgiliau ymarferol - ar gael gan bobl er mwyn iddyn nhw allu cael swyddi. Rŷm ni yn deall bod y cydbwysedd hwnnw yn bwysig, ac, wrth gwrs, bydd hwn yn rhan o'r ffordd rŷm ni'n ystyried hwn yn y pen draw.
English: The national transport finance plan, published in 2015, sets out investment for transport and infrastructure and services for 2015-20 across all parts of Wales.
Welsh: Mae'r cynllun cyllid trafnidiaeth cenedlaethol, a gyhoeddwyd yn 2015, yn nodi buddsoddiad ar gyfer trafnidiaeth a seilwaith a gwasanaethau ar gyfer 2015-20 ar draws pob rhan o Gymru.
English: First Minister, a number of constituents have recently contacted me about the inadequacy of public transport links between the Cynon valley and Cardiff on Sundays, with, for example, infrequent services making it difficult for them to access employment opportunities, both within the capital and simply further down the Cynon valley itself. Under the south Wales metro, or any future revised rail franchise, how can we make sure that this is not the case and that there are appropriate opportunities to use public transport on Sundays?
Welsh: Prif Weinidog, mae nifer o etholwyr wedi cysylltu â mi'n ddiweddar am annigonolrwydd cysylltiadau cludiant cyhoeddus rhwng Cwm Cynon a Chaerdydd ar y Sul, gydag, er enghraifft, gwasanaethau anaml yn ei gwneud hi'n anodd iddyn nhw gael mynediad at gyfleoedd cyflogaeth, yn y brifddinas a dim ond ymhellach i lawr Cwm Cynon ei hun. O dan metro de Cymru, neu unrhyw fasnachfraint reilffyrdd ddiwygiedig yn y dyfodol, sut gallwn ni wneud yn siŵr nad yw hyn yn wir a bod cyfleoedd priodol ar gael i ddefnyddio cludiant cyhoeddus ar y Sul?
English: It's hugely important that we start to think of Sunday as a day that is not exactly like any other day, of course, but similar in terms of people's work patterns. We are no longer a Sabbatarian nation and people do travel on Sundays, and, quite often, the public transport networks don't reflect that. It is something that we will reflect on as part of the franchise negotiations. It's hugely important that people are able to travel to work on a Sunday, as many people do now work, particularly in the retail sector, on a Sunday. So, this is something that we will consider as part of the roll-out of the metro and as part of the franchise.
Welsh: Mae'n hynod bwysig ein bod ni'n dechrau meddwl am y Sul fel diwrnod nad yw'n union fel unrhyw ddiwrnod arall, wrth gwrs, ond tebyg o ran patrymau gwaith pobl. Nid ydym yn wlad Sabathyddol mwyach ac mae pobl yn teithio ar y Sul, ac, yn aml iawn, nid yw'r rhwydweithiau cludiant cyhoeddus yn adlewyrchu hynny. Mae'n rhywbeth y byddwn yn myfyrio arno yn rhan o'r trafodaethau masnachfraint. Mae'n hynod bwysig bod pobl yn gallu teithio i'r gwaith ar y Sul, gan fod llawer o bobl yn gweithio erbyn hyn, yn enwedig yn y sector manwerthu, ar y Sul. Felly, mae hyn yn rhywbeth y byddwn yn ei ystyried yn rhan o'r broses o gyflwyno'r metro ac yn rhan o'r fasnachfraint.
English: First Minister, the frequency and reliability of services is crucial, and in terms of Arriva's services, I really think that we need to see a dramatic improvement in such practices as cancelling services or stopping a service half way up the valley. If you want to get to Aberdare, it stops in Mountain Ash and you have to get off and wait for the next train. These are really important tests of a service, and I do not think that sort of service is acceptable.
Welsh: Prif Weinidog, mae amlder a dibynadwyedd gwasanaethau yn hanfodol, ac o ran gwasanaethau Arriva, rwyf i wir yn meddwl bod angen i ni weld gwelliant sylweddol i arferion fel canslo gwasanaethau neu derfynu gwasanaeth hanner ffordd i fyny'r cwm. Os ydych chi eisiau mynd i Aberdâr, mae'n stopio yn Aberpennar ac mae'n rhaid i chi ddod oddi ar y trên ac aros am y trên nesaf. Mae'r rhain yn brofion pwysig iawn o wasanaeth, ac nid wyf yn credu bod y math hwnnw o wasanaeth yn dderbyniol.
English: It's hugely important that people are able to travel on a reliable service and in comfort. There are many occasions where Members have drawn attention to a breakdown in that service over the years. From next year, of course, it is the responsibility of the Welsh Government, and we accept that. He should count himself lucky he was not in London yesterday, where I travelled back and fore on a Great Western train where there was no air conditioning at all. If I'd taken a rubber plant with me, it would have prospered in what were mid-30s temperatures - that is, centigrade - on the train itself. That was wholly unacceptable by Great Western. It's wholly unacceptable for any train company to operate in that way. That's why it's so important with the new franchises, as they are allocated, that we look not just at frequency, but that we also look at the comfort that passengers experience when they're on the trains, in order to make sure that more people use the trains.
Welsh: Mae'n hynod bwysig bod pobl yn gallu teithio ar wasanaeth dibynadwy ac yn gyfforddus. Ceir llawer o achlysuron lle mae Aelodau wedi tynnu sylw at fethiant yn y gwasanaeth hwnnw dros y blynyddoedd. O'r flwyddyn nesaf, wrth gwrs, cyfrifoldeb Llywodraeth Cymru fydd hyn, ac rydym ni'n derbyn hynny. Dylai gyfrif ei hun yn ffodus nad oedd yn Llundain ddoe, lle y teithiais yn ôl ac ymlaen ar drên Great Western lle nad oedd unrhyw aerdymheru o gwbl. Pe byddwn i wedi mynd â phlanhigyn rwber gyda mi, byddai wedi ffynnu mewn tymheredd a oedd yn y 30au canol - canradd, hynny yw - ar y trên ei hun. Roedd hynny'n gwbl annerbyniol gan Great Western. Mae'n gwbl annerbyniol i unrhyw gwmni trenau weithredu yn y modd hwnnw. Dyna pam mae mor bwysig gyda'r masnachfreintiau newydd, wrth iddynt gael eu neilltuo, ein bod ni'n ystyried nid yn unig amlder, ond ein bod ni hefyd yn ystyried y cyfforddusrwydd y mae teithwyr yn ei brofi pan eu bod ar y trenau, er mwyn gwneud yn siŵr bod mwy o bobl yn defnyddio'r trenau.
English: Diolch, Llywydd. There are several changes to business this week. The Business Committee has agreed to schedule a motion to allocate committee Chairs to political groups immediately after the business statement. The Cabinet Secretary for Communities and Children will then make a statement on fire safety in Wales, the steps being taken following the Grenfell Tower fire. After this the First Minister will make a statement on 'Brexit and Devolution: Securing Wales' Future'. The Business Committee has also scheduled two motions tomorrow to seek the Assembly's agreement of updated finance procedures and a new budget protocol. Business for the next three weeks is as shown on the business statement and announcement, found in the meeting papers that are available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Llywydd. Ceir sawl newid i fusnes yr wythnos hon. Mae'r Pwyllgor Busnes wedi cytuno i drefnu cynnig i neilltuo Cadeiryddion pwyllgorau i grwpiau gwleidyddol yn syth ar ôl y datganiad busnes. Bydd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant yn gwneud datganiad wedyn ar ddiogelwch rhag tân yng Nghymru, y camau sy'n cael eu cymryd yn dilyn tân Tŵr Grenfell. Wedi hynny, bydd y Prif Weinidog yn gwneud datganiad ar 'Brexit a Datganoli: Sicrhau Dyfodol Cymru'. Mae'r Pwyllgor Busnes hefyd wedi trefnu dau gynnig yfory i geisio cytundeb y Cynulliad ar weithdrefnau cyllid wedi'u diweddaru a phrotocol cyllideb newydd. Mae'r busnes ar gyfer y tair wythnos nesaf fel y'i dangosir ar y datganiad a chyhoeddiad busnes, a welir yn y papurau cyfarfod sydd ar gael i'r Aelodau'n electronig.