English: Thank you, Deputy Presiding Officer. This morning, I laid a copy of the Welsh Government's progress report on tackling child poverty. The results make difficult reading. The headline figure - and the one I'm sure that Members today will all want to focus on - shows that child poverty in Wales has risen. This inescapable fact is something that should concern each and every one of us. In a rich, developed country like the UK, almost a third of children are living in poverty. It is a sobering statistic and a sad indictment of the inequality that has been allowed to take root across the UK over the last decade. There is no doubt that child poverty is rising in Wales because of the actions taken by the UK Government over the last decade. A decade of austerity cuts that have reduced the funding available for vital public services and a decade of cruel welfare cuts that have transformed what should be a safety net into a punishment system for those who rely on the state to help them in their hour of need. Reforms that have withdrawn child support from a third child, that have wrongly judged the disabled and long-term sick to be well enough to work, and created a sanctions regime that has driven unknown numbers to suicide. Reforms that have forced people to pay for having the luxury of a spare bedroom and have seen the use of food banks mainstreamed for millions. Deputy Presiding Officer, when we look more closely at this report, it shows that where the Welsh Government has taken direct action to influence the lives of families and children throughout Wales, our policies are having a positive impact on the root causes of poverty and inequality. Our economic inactivity rate has fallen by five percentage points - double the rate for the UK since devolution. The number of workless households in Wales has fallen by more than 18 per cent. The employment rate here in Wales is now higher than the UK as a whole, and the percentage of working adults with no qualifications is falling. The evidence shows that key Welsh Government programmes are making a difference by mitigating the impact of poverty, helping people to find and stay in work, and are providing support through the social wage, worth £2,000 a year to some households. But with 29 per cent of children in poverty in Wales, the action we can take can only ever mitigate what has become a deliberate policy intention of this and former UK Conservative Governments to increase inequality across the UK. The independent Resolution Foundation has projected that by 2022, the UK Government's policies will lead to 37 per cent of children in the UK living in poverty. This is higher than in any other period since the second world war. This is a shameful epitaph to be placed on the record of the UK Government. We won't stop working to make families' lives better in Wales, and we will use every lever we have to build greater resilience to support people and communities. As a Welsh Government, we can make a real difference to those families living in poverty in Wales, but we cannot undo this fundamental inequality that is being imposed on us from beyond our borders. We will look again at everything we are doing as a Government - our activities, our policies and our priorities - to ensure that we do everything within our powers to support our most vulnerable citizens in these most uncertain of times. As part of this work, we have asked the Wales Centre for Public Policy to explore the case for the devolved administration of aspects of the benefits system. In taking this forward, we will look at the recent work by the Equalities, Local Government and Communities Committee about the future of welfare benefits in Wales. We've already started to outline some core principles for change, including compassion, fairness, dignity and understanding, with the aim of taking a more citizen-centred, humane approach. I am leading a review of the programmes and services we fund to ensure that they have maximum impact on the lives of children living in poverty. This work will help to inform how we prioritise our funding to support programmes going forward. This review will take place alongside the planning of our budget priorities for 2020-21 through a poverty lens. Throughout the review process, we will ensure that the voices of those with a lived experience of poverty will inform the options going forward. It will also be informed by the findings and recommendations of a range of stakeholders, and through working closely with the Children's Commissioner for Wales, the Bevan Foundation, the End Child Poverty Network and Chwarae Teg. We will take on board research and analysis by organisations such as the Equality and Human Rights Commission, Oxfam and the Organisation for Economic Co-operation and Development. The final report will include proposals for a future programme of activity and a timetable for that delivery based on the recommendations, and I will make a further announcement once the review is complete in the spring. It is more important than ever that we focus the collective impact of our devolved powers to deliver on our priority of tackling poverty. We know this will not be easy. I welcome this progress report, despite the difficult messages it contains. It sets out our achievements as well as the scale of the challenge that we still face in Wales, and shows the continued commitment of the Welsh Government to make a difference. Importantly, it will act as a benchmark for measuring our renewed efforts for ensuring that all children in Wales have the opportunity to live enriched lives and reach their full potential. I commend this report to the Assembly. Diolch.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Y bore yma, cyflwynais gopi o adroddiad cynnydd Llywodraeth Cymru ar fynd i'r afael â thlodi plant. Mae'r canlyniadau'n anodd ei darllen. Mae'r prif ffigur - a'r un yr wyf yn siŵr yr hoffai'r Aelodau heddiw i gyd ganolbwyntio arno - yn dangos bod tlodi plant yng Nghymru wedi codi. Mae'r ffaith anochel hon yn rhywbeth a ddylai fod yn destun pryder i bob un ohonom ni. Mewn gwlad gyfoethog, ddatblygedig fel y DU, mae bron i draean o blant yn byw mewn tlodi. Mae'n ystadegyn sobreiddiol ac yn gondemniad trist o'r anghydraddoldeb sydd wedi cael cyfle i wreiddio ar draws y DU dros y degawd diwethaf. Nid oes amheuaeth bod tlodi plant yn cynyddu yng Nghymru oherwydd gweithredoedd Llywodraeth y DU dros y degawd diwethaf. Degawd o doriadau cyni sydd wedi lleihau'r cyllid sydd ar gael ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus hanfodol a degawd o doriadau lles creulon sydd wedi gweddnewid yr hyn a ddylai fod yn rhwyd ddiogelwch, i fod yn system i gosbi'r rhai sy'n dibynnu ar y wladwriaeth i'w helpu yn ystod adegau anodd. Diwygiadau sydd wedi eithrio'r trydydd plentyn rhag cael cymorth plant, sydd wedi barnu'n anghywir bod pobl anabl a phobl sy'n hirdymor wael yn ddigon iach i weithio, ac wedi creu cyfundrefn sancsiynau sydd wedi gwthio niferoedd anhysbys o bobl i gyflawni hunanladdiad. Diwygiadau sydd wedi gorfodi pobl i dalu am foethusrwydd ystafell wely sbâr a lle mae defnyddio banciau bwyd yn beth arferol i filiynau. Dirprwy Lywydd, pan fyddwn yn edrych yn fanylach ar yr adroddiad hwn, mae'n dangos, lle mae Llywodraeth Cymru wedi gweithredu'n uniongyrchol i ddylanwadu ar fywydau teuluoedd a phlant ledled Cymru, bod ein polisïau'n cael effaith gadarnhaol ar achosion sylfaenol tlodi ac anghydraddoldeb. Mae ein cyfradd anweithgarwch economaidd wedi gostwng pum pwynt canran - dwywaith y gyfradd yn y DU ers datganoli. Mae nifer yr aelwydydd heb waith yng Nghymru wedi gostwng mwy na 18 y cant. Mae'r gyfradd gyflogaeth yma yng Nghymru bellach yn uwch na'r DU yn gyffredinol, ac mae canran yr oedolion sy'n gweithio heb unrhyw gymwysterau yn gostwng. Mae'r dystiolaeth yn dangos bod rhaglenni allweddol Llywodraeth Cymru yn gwneud gwahaniaeth drwy liniaru effaith tlodi, helpu pobl i ddod o hyd i waith ac aros mewn gwaith, ac yn darparu cymorth drwy'r cyflog cymdeithasol, gwerth £2,000 y flwyddyn i rai aelwydydd. Ond gyda 29 y cant o blant mewn tlodi yng Nghymru, ni all yr hyn y gallwn ei wneud dim ond lliniaru'r hyn sydd wedi dod yn amcan polisi bwriadol gan y Llywodraeth bresennol a chyn-lywodraethau Ceidwadol y DU i gynyddu anghydraddoldeb ledled y DU. Mae'r Resolution Foundation, sefydliad annibynnol, wedi rhagamcanu y bydd 37 y cant o blant yn y DU yn byw mewn tlodi erbyn 2022 oherwydd polisïau Llywodraeth y DU. Mae hyn yn uwch nag mewn unrhyw gyfnod arall ers yr ail ryfel byd. Mae hwn yn warthnod ar enw Llywodraeth y Deyrnas Unedig. Ni fyddwn yn rhoi'r gorau i weithio i wella bywydau teuluoedd yng Nghymru, a byddwn yn gwneud popeth a allwn ni i feithrin mwy o gadernid i gefnogi pobl a chymunedau. Gallwn ni, Llywodraeth Cymru, wneud gwahaniaeth gwirioneddol i'r teuluoedd hynny sy'n byw mewn tlodi yng Nghymru, ond ni allwn ni ddadwneud yr anghydraddoldeb sylfaenol hwn sy'n cael ei orfodi arnom o'r tu hwnt i'n ffiniau. Byddwn yn edrych eto ar bopeth yr ydym yn ei wneud fel Llywodraeth - ein gweithgareddau, ein polisïau a'n blaenoriaethau - i sicrhau ein bod yn gwneud popeth y gallwn ni i gefnogi ein dinasyddion mwyaf agored i niwed yn y cyfnod hwn o ansicrwydd digynsail. Yn rhan o'r gwaith hwn, rydym ni wedi gofyn i Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru gloriannu'r ddadl dros ddatganoli agweddau ar y system fudd-daliadau. Wrth fwrw ymlaen â hyn, byddwn yn edrych ar waith diweddar Y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol ynghylch dyfodol budd-daliadau lles yng Nghymru. Rydym ni eisoes wedi dechrau amlinellu rhai egwyddorion craidd ar gyfer newid, gan gynnwys tosturi, tegwch, urddas a dealltwriaeth, gyda'r nod o fod yn drugarog a rhoi mwy o sylw i'r dinesydd. Rwy'n arwain adolygiad o'r rhaglenni a'r gwasanaethau yr ydym yn eu hariannu er mwyn sicrhau eu bod yn cael yr effaith fwyaf posib ar fywydau plant sy'n byw mewn tlodi. Bydd y gwaith hwn yn helpu i lywio sut yr ydym yn blaenoriaethu ein cyllid i gefnogi rhaglenni yn y dyfodol. Cynhelir yr adolygiad hwn ar y cyd â chynllunio blaenoriaethau ein cyllideb ar gyfer 2020-21 o safbwynt tlodi. Drwy gydol y broses adolygu, byddwn yn sicrhau y bydd lleisiau'r rhai sydd â phrofiad o beth yw byw mewn tlodi, yn cyfrannu at y dewisiadau wrth fwrw ymlaen. Bydd hefyd yn cael ei lywio gan ganfyddiadau ac argymhellion amrywiaeth o randdeiliaid, a thrwy weithio'n agos gyda Chomisiynydd Plant Cymru, Sefydliad Bevan, y Rhwydwaith Dileu Tlodi Plant a Chwarae Teg. Byddwn yn ystyried gwaith ymchwil a dadansoddi gan sefydliadau megis y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, Oxfam a'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd. Bydd yr adroddiad terfynol yn cynnwys cynigion ar gyfer rhaglen o weithgareddau ar gyfer y dyfodol ac amserlen ar gyfer cyflawni hynny yn seiliedig ar yr argymhellion, a byddaf yn gwneud cyhoeddiad pellach unwaith y bydd yr adolygiad wedi'i gwblhau yn y gwanwyn. Mae'n bwysicach nag erioed ein bod yn canolbwyntio ar sicrhau bod effaith ein pwerau datganoledig, gyda'i gilydd, yn cyflawni ein blaenoriaeth o fynd i'r afael â thlodi. Gwyddom na fydd hyn yn hawdd. Rwy'n croesawu'r adroddiad cynnydd hwn, er gwaethaf y negeseuon anodd y mae'n eu cynnwys. Mae'n nodi ein cyflawniadau yn ogystal â maint yr her sy'n ein hwynebu o hyd yng Nghymru, ac mae'n dangos ymrwymiad parhaus Llywodraeth Cymru i wneud gwahaniaeth. Yn bwysig ddigon, bydd yn feincnod ar gyfer mesur ein hymdrechion o'r newydd i sicrhau bod pob plentyn yng Nghymru yn cael y cyfle i fyw bywyd cyfoethocach a chyrraedd ei lawn botensial. Cymeradwyaf yr adroddiad hwn i'r Cynulliad. Diolch.