English: I'd like to start my contribution to this debate by stating that I believe that representative democracy should be just that - who we elect should reflect our society in all of its diversity. Given that we make up more than 50 per cent of the population, gender balance in our democracy is vital. But we must also take an intersectional approach to this and make sure that we do whatever we can to increase representation of women from all backgrounds: women of colour, gay and trans, disabled, young and older women, working-class women and so on. I'm supportive of quotas to achieve this balance, but I also recognise that there are practical difficulties as well as the disagreement on the committee, and that's why we weren't able to make a recommendation along those lines. There are significant barriers to overcome if we are to see a more diverse range of councillors, and not the same old grey, white and male caricature that has become the default image of a councillor for many people. And that's not to disregard the great work that's done by many councillors across Wales who work tirelessly for their communities. But it is important to highlight this issue at its core. Women, LGBTQ+ people, BAME people, working-class and disabled people are all under-represented, and we can't remedy this under-representation without tackling sexism, racism, homophobia, transphobia, ableism, and all the other prejudices that are, unfortunately, still very prevalent in our society. Austerity and poverty are additional barriers to encouraging diversity in local government. I do hope, therefore, that the Government will look to implement the suggestions that are in this committee report. We must look at those barriers that stop people from standing in the first place, and this can be done by addressing several issues such as accessible meetings, making technology more widely used so that members can attend meetings perhaps via the phone or by Skype, as well as accommodating members with childcare commitments through providing childcare at the meetings, or allowing job sharing, amongst other measures. A more nuanced approach would focus on eliminating the underlying interconnecting barriers that face people in getting nominated for elected office and conducting successful campaigns. Some obstacles are in the system itself. So, for example, women fare better under proportional representation than they do in the first-past-the-post system, and that's been highlighted by the World Economic Forum. At the last local government election, 98 per cent of the candidates were white, 94 per cent were heterosexual and 34 per cent were women. After the election, only 26 per cent of councillors were women. Further again, disabled people are significantly disadvantaged from standing for office as some may not be able to knock the doors in the same way that some Members here and I can. Another deterrent for people who want to stand in local government elections is the abuse that people can get on social media. I'm aware that many Members in this Chamber will have experienced this sort of abuse, so we know all too well the kind of effect that that can have. I know of some incredibly talented people who would make very good local representatives, but because of the lack of support and protection for individuals at a local level as well as in the social media world, they are entirely put off. If we want the best representatives, we have to help and encourage them. Therefore, I welcome the recommendation made by this report that the Government must press the UK to ensure strong and robust legislation to tackle social media abuse, bullying and harassment. We can't escape the fact that change needs to start at the top and we need Government to lead by example. Of Welsh Government appointments between October 2017 and March 2019, all 170 appointments were white. Government should be leading by example. There's a long way to go before we achieve a true and equally represented society, but I hope that the Government will see this opportunity as a start, take this report seriously, and enact all of its recommendations.
Welsh: Hoffwn ddechrau fy nghyfraniad i'r ddadl hon drwy ddweud fy mod yn credu y dylai democratiaeth gynrychioliadol fod yn union hynny - dylai pwy a etholwn adlewyrchu ein cymdeithas yn ei holl amrywiaeth. O gofio ein bod yn fwy na 50 y cant o'r boblogaeth, mae cydbwysedd rhwng y rhywiau yn ein democratiaeth yn hanfodol. Ond rhaid i ni hefyd fabwysiadu dull gweithredu rhyngadrannol yn hyn o beth a gwneud yn siŵr ein bod yn gwneud beth bynnag y gallwn i gynyddu cynrychiolaeth menywod o bob cefndir: menywod duon ac Asiaidd, hoyw a thrawsrywiol, menywod anabl, menywod ifanc a hŷn, menywod dosbarth gweithiol ac yn y blaen. Rwy'n cefnogi cwotâu er mwyn sicrhau'r cydbwysedd hwn, ond rwyf hefyd yn cydnabod bod anawsterau ymarferol yn ogystal â'r anghytundeb ar y pwyllgor, a dyna pam na lwyddasom i wneud argymhelliad i'r perwyl hwnnw. Mae rhwystrau sylweddol i'w goresgyn os ydym am weld ystod fwy amrywiol o gynghorwyr, ac nid yr un hen fath o garicatur llwydwallt, gwyn a gwrywaidd sydd wedi dod yn ddelwedd ddiofyn o gynghorydd i lawer o bobl. Ac nid yw hynny'n diystyru'r gwaith gwych a wneir gan lawer o gynghorwyr ar draws Cymru sy'n gweithio'n ddiflino dros eu cymunedau. Ond mae'n bwysig tynnu sylw at y broblem hon yn ei hanfod. Ni cheir cynrychiolaeth ddigonol o fenywod, pobl LHDTQ+, pobl dduon ac Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig, pobl ddosbarth gweithiol a phobl anabl, ac ni allwn gywiro'r methiant hwn i sicrhau cynrychiolaeth ddigonol heb drechu rhywiaeth, hiliaeth, homoffobia, trawsffobia, rhagfarn ar sail anabledd, a'r holl ragfarnau eraill sydd, yn anffodus, yn dal yn gyffredin iawn yn ein cymdeithas. Mae cyni a thlodi yn rhwystrau ychwanegol i annog amrywiaeth mewn llywodraeth leol. Rwy'n gobeithio, felly, y bydd y Llywodraeth yn ceisio gweithredu'r awgrymiadau sydd yn yr adroddiad pwyllgor hwn. Rhaid inni edrych ar y rhwystrau sy'n atal pobl rhag sefyll yn y lle cyntaf, a gellir gwneud hyn drwy fynd i'r afael â sawl mater megis cyfarfodydd hygyrch, gan sicrhau bod technoleg yn cael ei defnyddio'n fwy helaeth er mwyn i aelodau allu mynychu cyfarfodydd drwy gyfrwng ffôn neu Skype efallai, yn ogystal â darparu ar gyfer aelodau sydd ag ymrwymiadau gofal plant drwy gynnig gofal plant yn y cyfarfodydd, neu ganiatáu rhannu swydd, ymysg mesurau eraill. Byddai dull mwy hyblyg o weithredu'n canolbwyntio ar ddileu'r rhwystrau rhyng-gysylltiol sylfaenol sy'n wynebu pobl rhag cael eu henwebu ar gyfer swydd etholedig a chynnal ymgyrchoedd llwyddiannus. Mae rhai rhwystrau yn y system ei hun. Felly, er enghraifft, mae menywod yn gwneud yn well o dan gynrychiolaeth gyfrannol nag y gwnânt mewn system y cyntaf i'r felin, ac mae hynny wedi'i amlygu gan Fforwm Economaidd y Byd. Yn yr etholiad llywodraeth leol diwethaf, roedd 98 y cant o'r ymgeiswyr yn wyn, 94 y cant yn heterorywiol a 34 y cant yn fenywod. Ar ôl yr etholiad, dim ond 26 y cant o gynghorwyr oedd yn fenywod. Yn ogystal â hynny, mae pobl anabl o dan anfantais sylweddol wrth sefyll etholiad gan ei bod yn bosibl na fydd rhai'n gallu curo ar ddrysau yn yr un ffordd ag y gall ambell Aelod yma a minnau. Rhwystr arall i bobl sydd am sefyll etholiadau llywodraeth leol yw'r cam-drin y gall pobl ei hwynebu ar gyfryngau cymdeithasol. Rwy'n ymwybodol y bydd llawer o Aelodau yn y Siambr hon wedi profi'r math hwn o gam-drin, felly rydym yn gwybod yn iawn beth yw'r math o effaith y gall hynny ei chael. Gwn am rai pobl anhygoel o dalentog a fyddai'n gwneud cynrychiolwyr lleol da iawn, ond oherwydd diffyg cefnogaeth ac amddiffyniad i unigolion ar lefel leol yn ogystal ag ym myd y cyfryngau cymdeithasol, maent yn ymatal rhag gwneud hynny. Os ydym am gael y cynrychiolwyr gorau, rhaid inni eu helpu a'u hannog. Felly, rwy'n croesawu'r argymhelliad a wnaed yn yr adroddiad hwn fod yn rhaid i'r Llywodraeth bwyso ar y DU i sicrhau deddfwriaeth gref a chadarn i fynd i'r afael â cham-drin, bwlio ac aflonyddu ar y cyfryngau cymdeithasol. Ni allwn ddianc rhag y ffaith bod angen i newid ddechrau ar y brig ac mae angen i'r Llywodraeth arwain drwy esiampl. O'r penodiadau a wnaed gan Lywodraeth Cymru rhwng mis Hydref 2017 a mis Mawrth 2019, roedd pob un o'r 170 penodiad yn wyn. Dylai'r Llywodraeth arwain drwy esiampl. Mae ffordd bell i fynd cyn ein bod yn sicrhau cymdeithas a gynrychiolir yn wirioneddol gyfartal, ond rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth o ddifrif ynghylch yr adroddiad hwn, yn gweld y cyfle hwn fel man cychwyn, ac yn gweithredu'r holl argymhellion.