English: Wales has some of the highest rates of looked-after children in the United Kingdom. More than 6,800 children aged up to 18 years old are currently looked after by local authorities in Wales. It is a stark fact that over the last 15 years, the number of looked-after children has risen by 34 per cent. The figure is far higher than in England or Northern Ireland. By the end of March 2019, Wales had 109 looked-after children per 10,000 people. This compares, on the latest figures available, to 65 per 10,000 in England and 71 per 10,000 in Northern Ireland. The Commission on Justice in Wales commented on this last year and said, 'What is striking is the marked and continual increase in the rate in Wales and the widening gap with England.' Another aspect of this issue is that the rate varies wildly between local authorities. In Carmarthenshire, figures show that there are 49 looked-after children per 10,000 people. In Torfaen, the figure is 216. Studies show that there is a clear social gradient where children in the 10 per cent most deprived areas were found to be 16 times more likely to be subject to child welfare interventions than those in the 10 per cent least deprived areas. The Wales Centre for Public Policy concluded that there were four main contributing factors to the number of children in care. One of the factors identified is deprivation. This is important because outcomes for young people in care are generally poor - poorer than those for children outside the care system. Educational outcomes are also of particular concern. Just 59 per cent of looked-after children achieve the core subject indicator of key stage 2, compared to a Wales average of nearly 88 per cent. At key stage 4, fewer than 11 per cent achieve the core subject indicator, compared to an overall figure of roughly 60 per cent. Those Welsh young people who have left care - 23 per cent have no qualification whatsoever. Estyn's chief inspector has also noted that the poverty gap has not narrowed. Differences in attainment and attendance between pupils from advantaged and disadvantaged backgrounds have not closed over the last decade. We need to break this cycle of deprivation as a matter of urgency, Presiding Officer. Over the last 10 years, the Welsh Government has implemented numerous programmes to prevent children entering the care system. The Flying Start scheme targeted children up to the age of four at a cost of more than £690 million since 2006 and £290 million was spent on Families First since 2012. Neither of these programmes have managed to stem the increase in looked-after children. The budget for 2020-21 has proposed extra resources to address this problem. It allocates £2.3 million from extra health funding into the adoption service, as well as £900,000 on exploratory work on an integrated approach to supporting looked-after children in education. While this is a good start, we believe that the Welsh Government needs to go further to support those children in care. We would introduce a looked-after children pupil premium to support - [ Interruption. ] - to support the children who are already facing huge gaps in educational attainment. Presiding Officer - [ Interruption. ] If you want to ask something, Kirsty, you're very welcome. Deputy Presiding Officer, looked-after children and care leavers are amongst the most vulnerable in our society. I call on the Welsh Government to ensure that looked-after children have the same life chances as those who have not suffered adverse childhood experiences. We all have children. Children need safe, healthy - to have an opportunity in their future lives, so that they become law-abiding citizens of the country. That not only creates the best society, but it also creates the best economy. We all are working towards it. I hope that this Government listens and makes sure that our children are looked after properly by everybody who cares for them. Thank you.
Welsh: Mae gan Gymru rai o'r cyfraddau uchaf o blant sy'n derbyn gofal yn y Deyrnas Unedig. Mae dros 6,800 o blant hyd at 18 mlwydd oed yn derbyn gofal gan awdurdodau lleol yng Nghymru ar hyn o bryd. Mae'n ffaith ofnadwy fod nifer y plant sy'n derbyn gofal wedi codi 34 y cant dros y 15 mlynedd diwethaf. Mae'r ffigur yn llawer uwch nag yn Lloegr neu Ogledd Iwerddon. Erbyn diwedd mis Mawrth 2019, roedd gan Gymru 109 o blant yn derbyn gofal ym mhob 10,000 o bobl. Mae hyn yn cymharu, ar y ffigurau diweddaraf sydd ar gael, i 65 ym mhob 10,000 yn Lloegr a 71 ym mhob 10,000 yng Ngogledd Iwerddon. Gwnaeth y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru sylwadau ar hyn y llynedd a dywedodd, 'Yr hyn sy'n nodedig yw'r cynnydd sylweddol a pharhaus yn y gyfradd yng Nghymru a'r ffaith bod y bwlch rhwng Cymru a Lloegr yn tyfu.' Agwedd arall ar y mater hwn yw bod y gyfradd yn amrywio'n helaeth rhwng awdurdodau lleol. Yn Sir Gaerfyrddin, mae'r ffigurau'n dangos bod 49 o blant yn derbyn gofal ym mhob 10,000 o bobl. Yn Nhorfaen, 216 yw'r ffigur. Dengys astudiaethau fod graddiant cymdeithasol amlwg yn bodoli lle canfuwyd bod plant yn y 10 y cant o ardaloedd mwyaf difreintiedig 16 gwaith yn fwy tebygol o fod yn destun ymyriadau lles plant na'r rhai yn y 10 y cant o ardaloedd lleiaf difreintiedig. Daeth Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru i'r casgliad fod pedwar prif ffactor yn cyfrannu at nifer y plant mewn gofal. Un o'r ffactorau a nodwyd yw amddifadedd. Mae hyn yn bwysig gan fod canlyniadau i bobl ifanc mewn gofal yn wael yn gyffredinol - yn waeth na'r canlyniadau i blant y tu allan i'r system ofal. Mae canlyniadau addysgol hefyd yn peri pryder arbennig. Dim ond 59 y cant o'r plant sy'n derbyn gofal sy'n cyflawni dangosydd pynciau craidd cyfnod allweddol 2, o'i gymharu â chyfartaledd Cymru o bron i 88 y cant. Yng nghyfnod allweddol 4, mae llai nag 11 y cant yn cyflawni'r dangosydd pynciau craidd, o'i gymharu â ffigur cyffredinol o tua 60 y cant. O'r Cymry ifanc sydd wedi gadael gofal, nid oes gan 23 y cant ohonynt unrhyw gymhwyster o gwbl. Mae prif arolygydd Estyn hefyd wedi nodi nad yw'r bwlch tlodi wedi lleihau. Nid yw gwahaniaethau o ran cyrhaeddiad a phresenoldeb rhwng disgyblion o gefndiroedd breintiedig a difreintiedig wedi cau dros y degawd diwethaf. Mae angen inni dorri'r cylch amddifadedd hwn fel mater o frys, Lywydd. Dros y 10 mlynedd diwethaf, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi nifer o raglenni ar waith i atal plant rhag mynd i mewn i'r system ofal. Targedai cynllun Dechrau'n Deg blant hyd at bedair oed am gost o fwy na £690 miliwn ers 2006 a gwariwyd £290 miliwn ar Teuluoedd yn Gyntaf ers 2012. Nid oes yr un o'r rhaglenni hyn wedi llwyddo i atal y cynnydd yn nifer y plant sy'n derbyn gofal. Mae'r gyllideb ar gyfer 2020-21 wedi argymell adnoddau ychwanegol i fynd i'r afael â'r broblem. Mae'n dyrannu £2.3 miliwn o gyllid iechyd ychwanegol i'r gwasanaeth mabwysiadu, yn ogystal â £900,000 ar waith archwilio ar ddull integredig o gefnogi plant sy'n derbyn gofal mewn addysg. Er ei fod yn ddechrau da, credwn fod angen i Lywodraeth Cymru fynd ymhellach i gefnogi plant mewn gofal. Byddem yn cyflwyno premiwm disgyblion ar gyfer plant sy'n derbyn gofal i gefnogi - [ T orri ar draws. ] - i gefnogi'r plant sydd eisoes yn wynebu bylchau enfawr yn eu cyrhaeddiad addysgol. Lywydd - [ T orri ar draws. ] Os ydych chi eisiau gofyn rhywbeth, Kirsty, mae croeso i chi wneud hynny. Ddirprwy Lywydd, mae plant sy'n derbyn gofal a'r rhai sy'n gadael gofal ymhlith y rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas. Galwaf ar Lywodraeth Cymru i sicrhau bod plant sy'n derbyn gofal yn cael yr un cyfleoedd mewn bywyd â'r rhai nad ydynt wedi cael profiadau niweidiol yn ystod plentyndod. Mae gennym ni i gyd blant. Mae plant angen cyfle diogel ac iach - cyfle yn eu bywydau yn y dyfodol, i ddod yn ddinasyddion y wlad hon sy'n parchu'r gyfraith. Dyna sy'n creu'r gymdeithas orau, a dyna sy'n creu'r economi orau hefyd. Rydym i gyd yn gweithio tuag at hynny. Rwy'n gobeithio y bydd y Llywodraeth yn gwrando ac yn sicrhau bod ein plant yn cael gofal priodol gan bawb sy'n gofalu amdanynt. Diolch.