English: This Thursday will mark Holocaust Memorial Day 2022, and, on this day, we remember those who lost their lives during the Holocaust and in the genocides that have followed. The theme for Holocaust Memorial Day this year is 'One Day'. The Holocaust Memorial Day Trust has highlighted the different ways we can interpret this theme, such as: learning from past events to build a better future, where one day there will be no genocide; focusing on one day in history and learning about the events of that particular day; or remembering those whose lives were an unimaginable struggle during horrific periods of history, where people could only take one day at a time in the hope that the next day would be better. We support Holocaust Memorial Day not only to remember the direct victims and survivors, but also to remember vital lessons from history. Hate and prejudice are not issues confined to the past. Genocides do not typically begin with mass murder. They begin with an incremental undermining of personal freedoms and the rule of law and an inexorable othering of sections of society. We have a vision for Wales to be a place where everyone is respected and diversity is celebrated. We want to drive out hatred and provide a warm welcome to all, and I want to reiterate that hate has no home in Wales. On Thursday morning, the Wales ceremony will be broadcast on Cardiff Council's YouTube channel. The First Minister will take part in the ceremony, alongside Holocaust survivor Eva Clarke. Eva moved to Wales after the second world war and found safety and happiness here. We owe a great deal of gratitude to Eva and other survivors of the Holocaust and all genocides who spend countless hours sharing their stories in our communities. Their stories provide a stark warning of the dangers of hateful and divisive narratives and what can happen when people and communities are targeted and dehumanised, just because of who they are. The UK ceremony for Holocaust Memorial Day 2022 will be streamed online on Thursday evening, and the Holocaust Memorial Day Trust is inviting people across the UK to light a candle at 8 p.m. and place it in the window to remember those who lost their lives during genocide. As part of this effort to light the darkness, buildings across Wales will be lit up purple, including the Wales Millennium Centre, Castell Coch and the Senedd. Once again, the Welsh Government has provided funding to the Holocaust Memorial Day Trust to support organisations across Wales with planning their commemoration events for Holocaust Memorial Day this year. In the run-up to the day, the trust has engaged with a diverse mix of organisations across Wales, including third sector organisations, businesses, places of worship, schools, student unions, museums and prisons. The trust has confirmed that some of the Welsh organisations taking part this year include the Josef Herman Art Foundation Cymru, African Community Centre Wales and the Olive Trust. Local authorities are also playing their part, making statements of commitment to Holocaust Memorial Day and sponsoring exhibitions and events. It is encouraging to see the level of engagement and the eagerness to commemorate such an important occasion. It demonstrates a commitment from Wales to always remember those lost during genocide. The Welsh Government continues to fund the Holocaust Educational Trust to run the Lessons from Auschwitz programme in Wales. The trust has adapted to the challenges of the COVID-19 pandemic by developing a groundbreaking, interactive, digital platform to deliver its learning programme. The programme includes interactive online live sessions, led by experts in the history of the Holocaust, live survivor testimony, and also provides the opportunity to experience the Auschwitz-Birkenau memorial and museum through virtual reality technology. The programme will again be delivered digitally in 2022, with an enhanced learning platform to include digitally rendered artefacts from the Auschwitz-Birkenau museum and a new piece of virtual reality focused on the town of Oświęcim, which became known as Auschwitz when invaded by the Nazis in 1939. It will enable participants to further their understanding of the pre-war Jewish community that existed in this town as well as the devastating impact that the rise of Nazism had on the local population. We take our responsibilities in supporting minority communities seriously because we know the loss of human potential inequality causes, as well as the risks of divided communities. Through our various action plans, we are seeking to eliminate inequalities, whether in relation to race or nationality, sexual orientation, sex or gender identity, or disability. This includes the development of the race equality action plan, amongst others, to help us meet our vision of an anti-racist Wales. We continue to tackle hate crime where it occurs through funding the national hate crime report and support centre, the hate crime in schools project, and our community cohesion programme. Our anti-hate crime campaign, Hate Hurts Wales, aims to portray the devastating effect of hate crime, but also encourage people to report it and get support. The most recent hate crime statistics, published in October 2021, showed a 16 per cent rise in recorded hate crimes in Wales when compared to the previous year. I want to encourage victims of hate and witnesses to come forward and report these incidents to the police or to the national hate crime report and support centre, which is run on our behalf by Victim Support Cymru. There is support and it will be taken seriously. Dirprwy Lywydd, we need to continue to challenge hate, wherever we find it, so that one day we can truly honour genocide victims and say with confidence that the lessons of genocide have been learned. Diolch yn fawr.
Welsh: Bydd dydd Iau yma yn nodi Diwrnod Cofio'r Holocost 2022, ac, ar y diwrnod hwn, rydym yn cofio'r rhai a gollodd eu bywydau yn ystod yr Holocost ac yn yr hil-laddiadau sydd wedi dilyn. Y thema ar gyfer Diwrnod Cofio'r Holocost eleni yw 'Un Diwrnod'. Mae Ymddiriedolaeth Diwrnod Cofio'r Holocost wedi tynnu sylw at y gwahanol ffyrdd y gallwn ddehongli'r thema hon, megis: dysgu o ddigwyddiadau'r gorffennol i adeiladu dyfodol gwell, lle na fydd hil-laddiad un diwrnod; canolbwyntio ar un diwrnod mewn hanes a dysgu am ddigwyddiadau'r diwrnod penodol hwnnw; neu gofio'r rhai yr oedd eu bywydau'n frwydr unigryw yn ystod cyfnodau erchyll o hanes, lle na allai pobl ond cymryd un diwrnod ar y tro yn y gobaith y byddai'r diwrnod nesaf yn well. Rydym yn cefnogi Diwrnod Cofio'r Holocost nid yn unig i gofio'r dioddefwyr a'r goroeswyr uniongyrchol, ond hefyd i gofio gwersi hanfodol o hanes. Nid yw casineb a rhagfarn yn faterion sydd wedi'u cyfyngu i'r gorffennol. Nid yw hil-laddiadau fel arfer yn dechrau gyda llofruddiaeth dorfol. Maen nhw'n dechrau gyda thanseilio rhyddid personol a rheolaeth y gyfraith yn raddol a'r ffordd y mae rhannau o gymdeithas yn cael eu haralleiddio'n anochel. Mae gennym weledigaeth i Gymru fod yn fan lle mae pawb yn cael eu parchu a bod amrywiaeth yn cael ei dathlu. Rydym ni eisiau rhoi blaen troed i gasineb a rhoi croeso cynnes i bawb, ac fe hoffwn i ailadrodd nad oes lle yng Nghymru i gasineb. Fore Iau, bydd seremoni Cymru yn cael ei darlledu ar sianel YouTube Cyngor Caerdydd. Bydd Prif Weinidog Cymru yn cymryd rhan yn y seremoni, ochr yn ochr â goroeswr yr Holocost Eva Clarke. Symudodd Eva i Gymru ar ôl yr ail ryfel byd a chanfod diogelwch a hapusrwydd yma. Rydym yn ddiolchgar iawn i Eva a goroeswyr eraill yr Holocost a phob hil-laddiad sy'n treulio oriau di-rif yn rhannu eu straeon yn ein cymunedau. Mae eu straeon yn rhoi rhybudd llwm o beryglon naratifau atgas a chynhennus a'r hyn sy'n gallu digwydd pan fydd pobl a chymunedau'n cael eu targedu a'u dad-ddynoli, dim ond oherwydd pwy ydyn nhw. Bydd seremoni'r DU ar gyfer Diwrnod Cofio'r Holocost 2022 yn cael ei ffrydio ar-lein nos Iau, ac mae Ymddiriedolaeth Diwrnod Cofio'r Holocost yn gwahodd pobl ledled y DU i oleuo cannwyll am 8 p.m. a'i gosod yn y ffenestr i gofio'r rhai a gollodd eu bywydau oherwydd hil-laddiad. Fel rhan o'r ymdrech hon i oleuo'r tywyllwch, bydd adeiladau ledled Cymru yn cael eu goleuo'n borffor, gan gynnwys Canolfan Mileniwm Cymru, Castell Coch a'r Senedd. Unwaith eto, mae Llywodraeth Cymru wedi darparu cyllid i Ymddiriedolaeth Diwrnod Cofio'r Holocost i gefnogi sefydliadau ledled Cymru i gynllunio eu digwyddiadau coffáu ar gyfer Diwrnod Cofio'r Holocost eleni. Yn y cyfnod yn arwain at y diwrnod, mae'r ymddiriedolaeth wedi ymgysylltu â chymysgedd amrywiol o sefydliadau ledled Cymru, gan gynnwys sefydliadau'r trydydd sector, busnesau, addoldai, ysgolion, undebau myfyrwyr, amgueddfeydd a charchardai. Mae'r ymddiriedolaeth wedi cadarnhau bod rhai o sefydliadau Cymru sy'n cymryd rhan eleni yn cynnwys Sefydliad Celf Josef Herman Cymru, Canolfan Gymunedol Affricanaidd Cymru a'r Olive Trust. Mae awdurdodau lleol hefyd yn chwarae eu rhan, gan wneud datganiadau o ymrwymiad i Ddiwrnod Cofio'r Holocost a noddi arddangosfeydd a digwyddiadau. Mae'n galonogol gweld faint o ymgysylltu a fu a'r awydd i goffáu achlysur mor bwysig. Mae'n dangos ymrwymiad gan Gymru i gofio o hyd y rhai a gollwyd yn ystod hil-laddiad. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i ariannu Ymddiriedolaeth Addysgol yr Holocost i gynnal y rhaglen Gwersi o Auschwitz yng Nghymru. Mae'r ymddiriedolaeth wedi addasu i heriau pandemig COVID-19 drwy ddatblygu llwyfan digidol arloesol, rhyngweithiol i gyflwyno ei rhaglen ddysgu. Mae'r rhaglen yn cynnwys sesiynau byw rhyngweithiol ar-lein, dan arweiniad arbenigwyr ar hanes yr Holocost, tystiolaeth gan oroeswyr sy'n dal yn fyw, ac mae hefyd yn rhoi cyfle i ymweld â chofeb ac amgueddfa Auschwitz-Birkenau drwy dechnoleg rithwir. Bydd y rhaglen unwaith eto'n cael ei chyflwyno'n ddigidol yn 2022, gyda llwyfan dysgu gwell i gynnwys arteffactau ar ffurf ddigidol o amgueddfa Auschwitz-Birkenau a darn newydd o realiti rhithwir yn canolbwyntio ar dref Oświęcim, a alwyd wedyn yn Auschwitz pan ymosododd y Natsïaid arni yn 1939. Bydd yn galluogi cyfranogwyr i ddatblygu eu dealltwriaeth o'r gymuned Iddewig cyn y rhyfel a fodolai yn y dref hon yn ogystal â'r effaith ddinistriol a gafodd y cynnydd yn Natsïaeth ar y boblogaeth leol. Rydym yn cymryd ein cyfrifoldebau o ddifrif o ran cefnogi cymunedau lleiafrifol oherwydd gwyddom am y colli potensial y gall anghydraddoldeb ei wneud i bobl, yn ogystal â pheryglon cymunedau rhanedig. Drwy ein cynlluniau gweithredu amrywiol, rydym yn ceisio dileu anghydraddoldebau, boed hynny mewn perthynas â hil neu genedligrwydd, cyfeiriadedd rhywiol, hunaniaeth rhyw neu ryw, neu anabledd. Mae hyn yn cynnwys datblygu'r cynllun gweithredu cydraddoldeb hiliol, ymhlith eraill, i'n helpu i gyflawni ein gweledigaeth o Gymru wrth-hiliol. Rydym yn parhau i fynd i'r afael â throseddau casineb lle maen nhw'n digwydd drwy ariannu'r ganolfan genedlaethol adrodd am droseddau casineb a chymorth, y prosiect troseddau casineb mewn ysgolion, a'n rhaglen cydlyniant cymunedol. Nod ein hymgyrch troseddau gwrth-gasineb, Mae Casineb yn Brifo Cymru, yw portreadu effaith ddinistriol troseddau casineb, ond hefyd annog pobl i roi gwybod am y cyfryw droseddau a chael cefnogaeth. Dangosodd yr ystadegau troseddau casineb diweddaraf, a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2021, gynnydd o 16 y cant mewn troseddau casineb a gofnodwyd yng Nghymru o'i gymharu â'r flwyddyn flaenorol. Hoffwn annog dioddefwyr casineb a thystion i ddod ymlaen ac adrodd am y digwyddiadau hyn i'r heddlu neu i'r ganolfan genedlaethol adrodd am droseddau casineb a chymorth, sy'n cael ei rhedeg ar ein rhan gan Cymorth i Ddioddefwyr Cymru. Mae cefnogaeth ar gael a chaiff unrhyw honiadau eu cymryd o ddifrif. Dirprwy Lywydd, mae angen inni barhau i herio casineb, lle bynnag y down ni ar ei draws, fel y gallwn ni, un diwrnod, anrhydeddu dioddefwyr hil-laddiad a dweud yn ffyddiog bod gwersi hil-laddiad wedi'u dysgu. Diolch yn fawr.