English: We already have several fire stations in Wales that typically deal with less than one emergency call-out to a fire every month, and many that see only a few dozen a year. We understand that this is not sustainable and it makes recruiting, motivating and retaining firefighters very difficult indeed. But nor should such stations be closed, as that would leave large parts of the country with no fire service at all. So, the future depends on realising the potential to do more in collaboration with other agencies. To achieve that and secure a future that is viable, the service needs to be governed and funded in a modern, accountable and sustainable way. At present it is not. There are other growing challenges too. People are living longer and staying independently in their homes, which is exactly what we want to see. However, older people are at greater risk of fires in their homes. At the same time, the lessons of the Grenfell Tower tragedy still have to be fully learned and applied. Climate change will increase the risks of flooding and wildfires, and public finances are extremely constrained - a situation that is only likely to worsen in the aftermath of Brexit. Again, this calls for the highest standards of leadership and transparency, ensuring the service has the resources it needs, but also placing that in a wider context of other public services. The current governance and funding arrangements are not fit for this new purpose. They mean the service is run by what are, in effect, large committees at arm's length from all other local services and without any kind of direct democratic mandate. There isn't any real public debate or accountability about what the service does or ought to do, and insufficient engagement tools to respond to changing local needs. Yet such debate and such accountability have never been more important. Fire and rescue authorities' funding arrangements have similar flaws. They involve the authorities levying contributions from local authorities, at a level that the fire and rescue authority alone determines. There is no external control or approval at all at either the local or the national level. At a time of continuing, severe austerity across all public services, that is difficult to justify. There needs to be a sustainable source of funding for the growing range of non-fire responsibilities that I have already described this afternoon. Deputy Presiding Officer, the current arrangements date from the mid-1990s. Whilst they may well have been adequate at that time, the service and the demands placed upon it have changed significantly since. No-one should see this as any kind of criticism of the current fire and rescue authority members, managers or staff. We know that they have done their best within the flawed system, but that system itself now needs to change. The White Paper I am publishing today sets out our preferred approach to reform. This is grounded firmly in the need to enhance local control of the service, and to generate effective leadership and real accountability at that local level. That will mean fire and rescue authority membership becoming more streamlined and more transparent, with greater capacity and capability to provide strategic and political leadership and to build connections with other services and agencies. I also want to see effective challenge at that level from non-executive members. Fire and rescue authorities' budgets also need proper scrutiny and approval. That role should rest with local authorities, which provide the great majority of fire and rescue authority funds. We appreciate emergency services can neither manage nor predict demand, so that must be reflected in their resourcing. If there were any threat to that or the service standards we enjoy, the Welsh Government would not hesitate to step in. Most of these changes can happen relatively soon, without the need for primary legislation. In the longer term, I am keen to explore a more radical reform that would fully support the changing role of the service and would enable proper professional leadership of it, with appointed members remaining in an oversight role. I also want to explore options for sustainable and transparent funding for the range of responsibilities we expect the service to discharge. We must focus on the outcomes of reform than merely on the means. I would, therefore, also be happy to consider other options for reform through the consultation process that would clearly meet the criteria that the White Paper demands. However, let me be very clear that under no circumstances am I prepared to transfer control of the service to police and crime commissioners, as is happening in England. I do not either intend to alter the current pattern of three fire and rescue authorities or amend their existing boundaries. As we have seen across the border, those approaches create more problems than they would resolve. I also want to reassure our firefighters that reform is concerned solely with how the fire and rescue authorities operate at the corporate level, and not with front-line delivery. I want to provide the service with clearer, more accountable leadership and fairer, more sustainable funding. There is nothing here that will affect the numbers of firefighters, the training regimes, appliances, fire stations or other operational matters. Deputy Presiding Officer, change is all too often a response to failure and creates even more burdens on an organisation in difficulty. That is not the case here. I want to build on the successes that we have seen and to sustain the successes that the service has enjoyed to ensure that we do have in the future a service on which we can all continue to rely.
Welsh: Mae gennym ni eisoes nifer o orsafoedd tân yng Nghymru sydd fel arfer yn ymdrin â llai nag un alwad brys i ddiffodd tân bob mis, a llawer sy'n gweld dim ond ambell ddwsin y flwyddyn. Rydym ni'n deall nad yw hyn yn gynaliadwy a'i fod yn gwneud recriwtio, ysgogi a chadw diffoddwyr tân yn anodd iawn. Ond ni ddylid cau gorsafoedd o'r fath chwaith, oherwydd byddai hynny'n gadael rhannau helaeth o'r wlad heb wasanaeth tân o gwbl. Felly, mae'r dyfodol yn dibynnu ar wireddu'r potensial i wneud mwy trwy gydweithio ag asiantaethau eraill. I gyflawni hynny ac i sicrhau dyfodol sy'n hyfyw, mae angen i'r gwasanaeth gael ei lywodraethu a'i ariannu mewn ffordd fodern, atebol a chynaliadwy. Ar hyn o bryd nid dyna'r achos. Ceir heriau cynyddol eraill hefyd. Mae pobl yn byw'n hwy ac yn aros yn annibynnol yn eu cartrefi, a dyna'n union beth yr ydym ni eisiau ei weld. Fodd bynnag, mae pobl hŷn mewn mwy o berygl o gael tanau yn eu cartrefi. Ar yr un pryd, mae angen i'r gwersi o drychineb Tŵr Grenfell gael eu dysgu a'u cymhwyso'n llawn o hyd. Bydd newid yn yr hinsawdd yn cynyddu'r peryglon o lifogydd a thanau gwyllt, ac mae cyllid cyhoeddus yn hynod gyfyngedig - sefyllfa nad yw ond yn debygol o waethygu yn sgil Brexit. Unwaith eto, mae hyn yn galw am y safonau uchaf o arweinyddiaeth ac eglurder, gan sicrhau fod gan y gwasanaeth yr adnoddau y mae eu hangen, ond gan roi hynny hefyd yng nghyd-destun ehangach gwasanaethau cyhoeddus eraill. Nid yw'r trefniadau llywodraethu ac ariannu presennol yn addas at y diben newydd hwn. Maen nhw'n golygu y caiff y gwasanaeth ei redeg gan yr hyn sydd, i bob pwrpas, yn bwyllgorau mawr sydd led braich o'r holl wasanaethau lleol eraill a heb unrhyw fath o fandad democrataidd uniongyrchol. Nid oes unrhyw drafod cyhoeddus gwirioneddol nac atebolrwydd ynglŷn â'r hyn y mae'r gwasanaeth yn ei wneud neu'r hyn y dylai ei wneud, ac mae diffyg mecanweithiau ymgysylltu i ymateb i anghenion lleol sy'n newid. Eto i gyd, ni fu trafodaeth o'r fath ac atebolrwydd o'r fath erioed yn fwy pwysig. Mae diffygion tebyg yn nhrefniadau ariannu awdurdodau tân ac achub. Mae'n rhaid i'r awdurdodau godi cyfraniadau ar ffurf ardoll gan awdurdodau lleol, gyda'r awdurdod tân ac achub a neb arall yn penderfynu ar y swm hwnnw. Nid oes unrhyw reolaeth neu gymeradwyaeth allanol o gwbl yn lleol nac yn genedlaethol. Ar adeg o gyni llym parhaus ym mhob gwasanaeth cyhoeddus, mae hynny'n anodd ei gyfiawnhau. Mae angen ffynhonnell gynaliadwy o arian ar gyfer yr amrywiaeth gynyddol o gyfrifoldebau amgenach na diffodd tân a ddisgrifiais i eisoes y prynhawn yma. Dirprwy Lywydd, mae'r trefniadau presennol yn dyddio o ganol y 1990au. Er y buont efallai yn ddigonol ar y pryd, mae'r gwasanaeth a'r gofynion a roddir arno wedi newid yn sylweddol ers hynny. Ni ddylai unrhyw un weld hyn fel unrhyw fath o feirniadaeth ar aelodau, rheolwyr neu staff presennol yr awdurdod tân ac achub. Rydym ni'n gwybod eu bod nhw wedi gwneud eu gorau yn y system ddiffygiol sydd ohoni, ond mae angen newid y system honno ei hun bellach. Mae'r Papur Gwyn yr wyf yn ei gyhoeddi heddiw yn nodi sut yr hoffem ni ddiwygio'n ddelfrydol. Mae hyn wedi ei seilio'n gadarn ar yr angen i wella'r ffordd y caiff y gwasanaeth ei reoli'n lleol, ac i sicrhau bod arweiniad effeithiol a gwir atebolrwydd ar y lefel leol honno. Bydd hynny'n golygu y bydd aelodaeth awdurdodau tân ac achub yn dod yn symlach ac yn fwy tryloyw, gyda mwy o gapasiti a gallu i ddarparu arweinyddiaeth strategol a gwleidyddol ac i ddatblygu cysylltiadau gyda gwasanaethau ac asiantaethau eraill. Hoffwn i hefyd weld aelodau anweithredol ar y lefel honno yn herio'n effeithiol. Mae angen craffu'n briodol a chymeradwyo cyllidebau awdurdodau tân ac achub hefyd. Dylai'r swyddogaeth honno fod yn un i awdurdodau lleol, sy'n darparu'r mwyafrif sylweddol o gyllid awdurdodau tân ac achub. Rydym ni'n sylweddoli na all y gwasanaethau brys reoli na chwaith ragweld galw, felly mae'n rhaid adlewyrchu hynny wrth ddarparu adnoddau ar eu cyfer. Pe bai unrhyw fygythiad i hynny neu i safonau'r gwasanaeth yr ydym ni'n eu mwynhau, ni ddylai Llywodraeth Cymru oedi cyn ymyrryd. Gall y rhan fwyaf o'r newidiadau hyn ddigwydd yn gymharol fuan, heb yr angen am ddeddfwriaeth sylfaenol. Yn y tymor hwy, rwy'n awyddus i archwilio diwygio mwy radical a fyddai'n llwyr gefnogi swyddogaeth gyfnewidiol y gwasanaeth ac yn sicrhau bod ganddo'r arweinyddiaeth broffesiynol briodol, gyda'r aelodau'n parhau i gael eu penodi i oruchwylio. Hoffwn i hefyd edrych ar y dewisiadau o ran ariannu'r ystod o gyfrifoldebau yr ydym ni'n disgwyl i'r gwasanaeth eu cyflawni mewn modd cynaliadwy a thryloyw. Rhaid inni ganolbwyntio ar ganlyniadau'r diwygio yn hytrach na dim ond ar y ffordd o wneud hynny. Rwyf, felly, yn hapus hefyd i ystyried dewisiadau eraill ar gyfer diwygio drwy'r broses ymgynghori a fyddai'n amlwg yn bodloni'r meini prawf y mae'r Papur Gwyn yn galw amdanynt. Fodd bynnag, gadewch imi fod yn glir iawn nad wyf i o dan unrhyw amgylchiadau yn barod i drosglwyddo rheolaeth dros y gwasanaeth i gomisiynwyr heddlu a throseddu, fel sy'n digwydd yn Lloegr. Nid wyf i chwaith yn bwriadu newid y patrwm cyfredol o gael tri awdurdod tân ac achub na diwygio eu ffiniau presennol. Fel yr ydym ni wedi gweld dros y ffin, mae mynd ati fel yna yn creu mwy o broblemau nag y bydden nhw'n eu datrys. Hefyd, fe hoffwn i sicrhau ein diffoddwyr tân fod diwygio ynglŷn â dim ond sut mae awdurdodau tân ac achub yn gweithredu yn gorfforaethol, ac nid ynglŷn â darpariaeth rheng flaen. Rwyf eisiau sicrhau y caiff y gwasanaeth ei arwain mewn modd cliriach a mwy atebol, a'i ariannu mewn ffordd decach, fwy cynaliadwy. Nid oes a wnelo hyn o gwbl ag unrhyw beth a fydd yn effeithio ar nifer y diffoddwyr tân, y cyfundrefnau hyfforddiant, offer, gorsafoedd tân neu faterion gweithredol eraill. Dirprwy Lywydd, mae newid yn rhy aml o lawer yn ymateb i fethiant ac yn creu hyd yn oed mwy o bwysau ar sefydliad sydd mewn anhawster. Nid yw hynny'n wir yn yr achos hwn. Rwyf eisiau adeiladu ar y llwyddiannau yr ydym ni wedi'u gweld a chynnal y llwyddiannau a gafodd y gwasanaeth er mwyn sicrhau bod gennym ni wasanaeth yn y dyfodol y gallwn ni i gyd barhau i ddibynnu arno.