English: Can I apologise for being a few moments late? I hadn't clocked the move-around in this afternoon's agenda. Apologies, Minister. Can I thank you, Minister, also, for bringing forward today's constructive statement on the local government elections, which took place last week? I'd like to join you in thanking all of those who were involved in the smooth operation of last week's election, right from those monitoring officers through to those counters at the counting stations. I'm sure that many Members today in the Chamber also attended those counts last week and have been impressed with the whole overall electoral process, seeing at first-hand the exceptional work and dedication of all those in making the process such a success. I'd also like to join the Minister in thanking all those who stood in last week's elections, including those, of course, who were lucky enough to succeed in representing local communities, but also those who stood and were unsuccessful, sadly. It's really important that we have a range of people standing for election so that democracy can be active, and, of course, candidates putting their heads above the parapet, which is not always an easy thing to do. As you outlined in your statement, Minister, in last week's election, we saw pilots for the flexible voting taking place across four authorities, and, as you say, early indications show that they have worked well. However, for Caerphilly County Borough Council elections, I understand that around only 180 people took advantage of those early elections over 68 wards. If this is correct, that would indicate that just three people per ward took advantage of this. Initially, to me, this doesn't seem good value for money for the investment required to make that happen. And as you state, you look forward to the Electoral Commission's independent evaluation in the coming months on this, but I'm just wondering whether you'd give us some more insight today on how these pilots went and whether you anticipate that they may be used in future council elections. Secondly, Minister, in your statement you mentioned that the Welsh Government is taking steps to ensure that candidates and elected members' addresses do not have to be in the public domain. Of course, this is welcome in safeguarding the candidates and councillors, and this is an area we've discussed previously in the Chamber. In addition to this, I welcome your continued work with the WLGA to promote the importance and benefits of being a local councillor. Nevertheless, we did see 74 uncontested seats in last week's elections, which does continue to show that people are worried about putting themselves up for election due to sometimes, frankly, abuse and bullying that faces candidates in elections. So, I'm just wondering what particular action you're planning to take to reduce this abuse and bullying and how you will work with the ombudsman to ensure that their powers are sufficient to deal with tackling this issue as well. And finally, Minister, something not raised in your statement today is the turnout of last week's elections. As we know, turnout continues to be low at council elections. Some of this could be attributed to people not fully, perhaps, understanding the extensive role that councils and councillors play in delivering our vital services. So, what assessment have you made of the turnout for the elections and what action do you think can be taken to enable more of our citizens in Wales to engage in these really important elections in the future? Diolch yn fawr iawn.
Welsh: A gaf i ymddiheuro am fod ychydig funudau yn hwyr yn cyrraedd? Doeddwn i ddim wedi sylweddoli bod trefn agenda'r prynhawn yma wedi cael ei newid. Ymddiheuriadau, Gweinidog. A gaf i ddiolch i chi, Gweinidog, hefyd, am gyflwyno datganiad adeiladol heddiw ynglŷn â'r etholiadau llywodraeth leol, a ddigwyddodd yr wythnos diwethaf? Fe hoffwn innau ymuno â chi i ddiolch i bawb a fu â rhan yng ngweithrediad rhwydd etholiadau'r wythnos diwethaf, o'r swyddogion hynny a fu'n monitro hynny i'r rhai hynny a fu'n cyfrif yn y gorsafoedd cyfrif. Rwy'n siŵr bod llawer o Aelodau yn y Siambr heddiw wedi bod yn bresennol yn y cyfrifiadau hynny'r wythnos diwethaf ac fe gefais i argraff dda ar y broses etholiadol yn gyffredinol, gan weld gwaith ac ymroddiad eithriadol pawb a fu'n gwneud y broses yn llwyddiant mor fawr. Fe hoffwn i ymuno â'r gweinidog i ddiolch i bob un hefyd a fu'n sefyll mewn etholiad, gan gynnwys y rhai, wrth gwrs, a fu'n ddigon ffodus i gael mandad i gynrychioli cymunedau lleol, a hefyd, y rhai a safodd ond heb fod yn llwyddiannus, yn anffodus. Mae hi'n bwysig iawn bod amrywiaeth o bobl gennym ni'n sefyll mewn etholiad er mwyn cael democratiaeth sy'n weithredol, ac, wrth gwrs, ymgeiswyr yn ddigon dewr i leisio barn, rhywbeth nad yw'n hawdd ei wneud bob amser. Fel gwnaethoch chi amlinellu yn eich datganiad chi, Gweinidog, yn etholiad yr wythnos diwethaf, fe welsom ni gynlluniau treialu ar gyfer pleidlais hyblyg yn digwydd mewn pedair ardal awdurdod, ac, fel yr ydych chi'n dweud, fe geir argoel fod hynny wedi gweithio yn dda. Eto i gyd, ar gyfer etholiadau Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili, rwy'n deall mai dim ond tua 180 o bobl a fanteisiodd ar yr etholiadau cynnar hynny mewn 68 o wardiau. Os yw hynny'n gywir, fe fyddai'n dangos mai dim ond tri o bobl fesul ward a fanteisiodd ar hyn. I ddechrau, yn fy marn i, nid yw hi'n ymddangos bod hynny'n cynnig gwerth da am arian o ran y buddsoddiad angenrheidiol i'w weithredu. Ac fel yr ydych chi'n dweud, rydych chi'n edrych ymlaen at werthusiad annibynnol y Comisiwn Etholiadol yn ystod y misoedd nesaf yn hyn o beth, ond tybed a fyddech chi'n rhoi mwy o ddealltwriaeth i ni heddiw ynglŷn â sut yr aeth y cynlluniau treialu hyn ac a ydych chi'n rhagweld y gellir eu defnyddio nhw mewn etholiadau i'r cynghorau yn y dyfodol. Yn ail, Gweinidog, yn eich datganiad chi roeddech chi'n sôn bod Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i sicrhau nad oes rhaid i gyfeiriadau ymgeiswyr nac aelodau etholedig fod ar gael i'r cyhoedd. Wrth gwrs, mae hyn i'w groesawu o ran diogelu'r ymgeiswyr a'r cynghorwyr, ac mae hwn yn faes y gwnaethom ni ei drafod yn y Siambr yn flaenorol. Yn ogystal â hynny, rwy'n croesawu eich gwaith parhaus chi gyda CLlLC i hyrwyddo urddas a manteision bod yn gynghorydd lleol. Serch hynny, fe welsom ni 74 o seddi heb ymgeiswyr yn etholiadau'r wythnos diwethaf, sy'n dangos bod pobl yn poeni o hyd am gyflwyno eu hunain i'w hethol oherwydd weithiau, a dweud y gwir, mae gwawdio a bwlio yn wynebu ymgeiswyr mewn etholiadau. Felly, tybed pa gamau penodol yr ydych chi'n bwriadu eu cymryd i leihau gwawdio a bwlio fel hyn a sut ydych chi am weithio gyda'r ombwdsmon i sicrhau bod eu pwerau nhw'n ddigonol i fynd i'r afael â'r mater hwn hefyd. Ac yn olaf, Gweinidog, rhywbeth na wnaethoch chi ei godi yn eich datganiad chi heddiw yw'r niferoedd a fu'n pleidleisio yn etholiadau'r wythnos diwethaf. Fel y gwyddom ni, mae'r niferoedd sy'n pleidleisio yn dal i fod yn isel iawn mewn etholiadau cyngor. Fe ellid priodoli rhywfaint o hynny i bobl nad ydyn nhw'n deall, efallai, holl swyddogaethau cynghorau a chynghorwyr yn narpariaeth ein gwasanaethau hanfodol ni. Felly, pa asesiad a wnaethoch chi o'r niferoedd a bleidleisiodd yn yr etholiadau a pha gamau yr ydych chi o'r farn y gellir eu cymryd i ganiatáu i fwy o'n dinasyddion ni yng Nghymru fod â rhan yn yr etholiadau pwysig iawn hyn yn y dyfodol? Diolch yn fawr iawn.