English: As with others in this debate, before coming to the Assembly, I had direct experience of the criminal justice system having been a solicitor in a legal aid practice dealing with criminal law, amongst other matters. So I do have direct experience, seeing people who were accused in my office, in police stations, in prisons and, obviously, representing them in court. I must say that I would echo much of what I've heard here today in terms of criticism of the system. I do believe that it's unproductive, wrong-headed and, indeed, immoral in the way that it operates. Our First Minister said that we would do things, were we to have devolution, differently and better, and I'm absolutely convinced that that would be the case. I believe that it would, in fact, be difficult not to do things better than the current system, and I have full confidence that we would obviously go far beyond that yardstick in delivering criminal justice differently here in Wales. I think Leanne Wood made a very strong case. I was going to mention many of the matters that Leanne did in terms of who is at the receiving end of the inadequacies and the failings of the criminal justice system. I believe, in terms of social class, in terms of ethnicity, in terms of gender, we see people who are disadvantaged suffering further disadvantage through the way that the system operates. I think it's a widely held view that we could do much, much better. It's crazy, isn't it, for Wales to be imprisoning more of its people than virtually any other part of western Europe? What that does is brutalise people; it ruins their life chances when they're incarcerated unnecessarily, it leads to more victims of crime because of that brutalisation and a lack of effective rehabilitation given the state of our prisons, which are so overcrowded and the people in there are struggling to deliver a service, struggling to rehabilitate and doing that in conditions that make it very, very problematic indeed. So it really is nothing short of a horror story and we really could do so much better. That would be such a benefit to people unnecessarily imprisoned, their families, our communities and, of course, victims of crime, because if people are not being rehabilitated properly because the service cannot operate within the conditions that exist, then there are going to be future victims of crime and many more victims than need be the case. We also know, don't we, that many of the people in our prisons have mental health problems, they have substance misuse problems - illegal drugs and alcohol. Many of them are illiterate and innumerate; their skills are very low. These are people who are being failed by the system and are then, in some cases, imposing further misery on society in general because of that system failure. I think, given that sort of background, Llywydd, it really is difficult to perceive of a devolved system that would not lead to very substantial and meaningful improvements. And, of course, a compelling case is made by the justice commission and Lord Thomas in terms of how we could operate so much more effectively. So, I think with that background and what we've heard from most of our contributors to this debate today, we badly need devolution of justice in Wales. If we're not to achieve that in the short term, indeed, then we're going to see these failings replayed endlessly with all the misery and suffering that is involved for our communities. The case is strong and, I would say, unanswerable, and I'm just really impatient, as I know many others are here today, Llywydd, to see progress on this report and to see implementation of the recommendations, even if it is in terms of those that are more immediately deliverable in the short term, to be followed by further progress thereafter. We need to see this change and we need to see it as quickly as possible.
Welsh: Fel yn achos eraill yn y ddadl hon, cyn dod i'r Cynulliad, cefais brofiad uniongyrchol o'r system cyfiawnder troseddol ar ôl bod yn gyfreithiwr mewn practis cymorth cyfreithiol yn ymdrin â chyfraith trosedd, ymysg materion eraill. Felly, mae gennyf brofiad uniongyrchol o weld pobl a gyhuddwyd yn fy swyddfa, mewn gorsafoedd heddlu, mewn carchardai ac, yn amlwg, yn eu cynrychioli yn y llys. Mae'n rhaid imi ddweud y byddwn i'n adleisio llawer o'r hyn yr wyf wedi'i glywed yma heddiw o ran beirniadaeth o'r system. Rwy'n credu ei bod yn anghynhyrchiol, yn gyfeiliornus ac, yn wir, yn anfoesol yn y modd y mae'n gweithredu. Dywedodd ein Prif Weinidog y byddem ni'n gwneud pethau, pe byddem yn cael datganoli, yn wahanol ac yn well, ac rwy'n gwbl argyhoeddedig mai dyna fyddai'r sefyllfa. Credaf y byddai, mewn gwirionedd, yn anodd peidio â gwneud pethau'n well na'r system bresennol, ac rwyf yn gwbl ffyddiog y byddem ni'n amlwg yn mynd ymhell y tu hwnt i'r ffon fesur honno o ran cyflwyno cyfiawnder troseddol yn wahanol yma yng Nghymru. Rwy'n credu bod Leanne Wood wedi gwneud achos cryf iawn. Roeddwn i'n mynd i sôn am lawer o'r materion y soniodd Leanne amdanynt o ran pwy sy'n dioddef yn sgil diffygion a methiannau'r system cyfiawnder troseddol. Rwy'n credu, o ran dosbarth cymdeithasol, o ran ethnigrwydd, o ran rhyw, ein bod yn gweld pobl sy'n ddifreintiedig yn dioddef mwy o anfantais yn sgil y ffordd y mae'r system yn gweithredu. Rwy'n credu mai'r farn gyffredinol yw y gallem ni wneud yn well o lawer. Mae'n wallgof, onid yw, bod Cymru yn carcharu mwy o'i phobl na bron unrhyw ran arall o orllewin Ewrop? Yr hyn y mae hynny'n ei wneud yw gwneud pobl yn greulon; mae'n difetha eu cyfleoedd mewn bywyd pan gânt eu carcharu'n ddiangen, mae'n arwain at fwy o ddioddefwyr troseddau oherwydd y creulondeb hwnnw a diffyg adsefydlu effeithiol o gofio cyflwr ein carchardai, sy'n orlawn ac mae'r bobl sydd yno yn ei chael yn anodd darparu gwasanaeth, yn ei chael yn anodd adsefydlu ac maen nhw'n gwneud hynny mewn amodau sy'n achosi llawer iawn o broblemau. Felly, nid yw'n ddim byd llai na stori arswyd a gallem ni wneud cymaint yn well. Byddai hynny o fudd i bobl a garcharwyd yn ddiangen, eu teuluoedd, ein cymunedau ac, wrth gwrs, dioddefwyr troseddau, oherwydd os nad yw pobl yn cael eu hadsefydlu'n briodol oherwydd na all y gwasanaeth weithredu o fewn yr amodau sy'n bodoli, yna bydd dioddefwyr troseddau yn y dyfodol a llawer iawn mwy o ddioddefwyr nag sydd angen. Gwyddom hefyd, oni wyddom ni, fod gan lawer o'r bobl yn ein carchardai broblemau iechyd meddwl, bod ganddyn nhw broblemau camddefnyddio sylweddau - cyffuriau anghyfreithlon ac alcohol. Mae llawer ohonyn nhw'n anllythrennog ac yn anrhifog; mae eu sgiliau yn isel iawn. Mae'r rhain yn bobl sy'n cael eu hesgeuluso gan y system, ac yna, mewn rhai achosion, yn peri mwy o drallod i gymdeithas yn gyffredinol oherwydd methiant y system honno. Rwy'n credu, o ystyried y math hwnnw o gefndir, Llywydd, ei bod mewn gwirionedd yn anodd dychmygu system ddatganoledig na fyddai'n arwain at welliannau sylweddol ac ystyrlon iawn. Ac, wrth gwrs, mae achos cymhellol yn cael ei wneud gan y comisiwn ar gyfiawnder a'r Arglwydd Thomas o ran sut y gallem ni weithredu cymaint yn fwy effeithiol. Felly, rwy'n credu gyda'r cefndir hwnnw a'r hyn a glywsom gan y rhan fwyaf o'n cyfranwyr i'r ddadl hon heddiw, mae taer angen datganoli cyfiawnder arnom yng Nghymru. Os nad ydym am gyflawni hynny yn y tymor byr, yn wir, yna rydym yn mynd i weld y methiannau hyn yn cael eu hailadrodd yn ddiddiwedd gyda'r holl drallod a dioddefaint sy'n gysylltiedig ar gyfer ein cymunedau. Mae'r achos yn un cryf ac, fe ddywedwn i na ellir dadlau yn ei erbyn, ac rwy'n ddiamynedd iawn mewn gwirionedd, ac rwy'n gwybod bod llawer o rai eraill yma heddiw, Llywydd, eisiau gweld cynnydd o ran yr adroddiad hwn ac i weld gweithredu'r argymhellion, hyd yn oed os yw hynny y rhai sydd fwyaf cyflawnadwy ar unwaith yn y tymor byr, i'w dilyn gan ragor o gynnydd wedi hynny. Mae angen inni weld y newid hwn ac mae angen inni ei weld mor gyflym ag sy'n bosibl.