English: Diolch, Llywydd. Can I, from the outset, make it absolutely clear that we on this side of the Chamber have no issue with Plaid Cymru filling the vacancies on the Public Accounts Committee and the Petitions Committee? We also have no issue with Neil McEvoy taking a place on the Petitions Committee as an additional Member. Indeed, we think that he should take that place. However, we believe that these changes should not take place without also changing the allocation of committee Chairs. Given that the political balance of the Assembly has changed once again, it's even clearer that the Welsh Conservative group is the largest opposition group. Therefore, I want to once again put on record this afternoon my extreme disappointment that that the current allocation of committee Chairs continues to not accurately reflect the relative sizes of each of the party groups. As the Welsh Conservative group continues to be the second largest group in this place, it's only right that that is reflected amongst the allocation of committee Chairs. Indeed, the Presiding Officer has also concluded that business managers must have regard to the need to ensure that the allocation of committee Chairs is politically balanced. As the Business Committee's report notes, and I quote: 'Whilst the Llywydd is satisfied that Business Managers have been aware of that requirement during their discussions, she does not agree with the majority view on the Committee that the current allocation is acceptable in fulfilling that requirement.' Therefore, it's my view that the Assembly should honour and respect the Presiding Officer's determination because anything else, in my view, is disrespecting the Chair. The Presiding Officer makes it absolutely clear that a situation where the Plaid Cymru group has more Chairs than the Conservative group is clearly anomalous, and so the Business Committee should abide by that. Of course, the current number of Members now stands at 12 for the Welsh Conservatives and 10 for Plaid Cymru, and yet Plaid Cymru has more committee Chairs and more committee places than the Welsh Conservatives. So, it won't surprise Members to hear that my view has not changed since we last discussed this issue in this Chamber. I believe that this is unacceptable, deeply undemocratic and frankly worrying that the National Assembly for Wales continues to operate in this manner. As a result, we, on this side of the Chamber, will be objecting to these motions as a matter of principle, given that these particular changes have taken place without changing the committee Chairs, given the Assembly's current political balance. I'm disappointed that business managers from other parties are not convinced that a change needs to be made on the basis that committee Chairs should have security of tenure. The role of Business Committee is not to keep Chairs in their positions come-what-may, but to reflect the ever-changing political landscape of the Assembly. To chair a committee is a privilege, not a given, and if the political landscape changes, surely Members must all respect that and be mature enough to reflect any new political balance. In the report, the Labour Party's business manager has raised the question of the permanence of the current balance, given that Neil McEvoy is currently suspended rather than expelled from the Plaid Cymru group, and, of course, that's ultimately a matter for Plaid Cymru to determine. Her view is that there is a possibility that the allocation of Chairs may therefore need to be revisited again by the Business Committee. Yes, that's true, but why are we making other changes if the situation isn't permanent? Surely, following that logic, we shouldn't be making any changes at all? And in any case, the Presiding Officer has determined that Neil McEvoy is no longer a member of the Plaid Cymru group and this institution should respect that determination. It is simply not right that an opposition party in this institution with fewer Members than another opposition party has more committee Chairs, and this could have serious implications in the future for this institution. In the year of the twentieth anniversary of devolution, is this really the message that the Assembly wants to send to the people of Wales? If this situation is allowed to continue, then it has become clear that the majority of this Assembly no longer supports a balanced Assembly that reflects the political balance of its Members. Therefore, Llywydd, I believe that this is yet another sad day for the National Assembly and its operations, and a sad day for our constitution. Moving forward, I sincerely hope that this Assembly will eventually deliver an outcome that reflects the political balance of this institution when co-ordinating Assembly business, so that the people of Wales can have full confidence that the Assembly is working in a fully open, transparent and democratic manner.
Welsh: Diolch, Llywydd. A gaf fi, o'r cychwyn, ei gwneud hi'n gwbl glir nad oes gennym ni ar yr ochr hon i'r Siambr unrhyw broblem gyda Phlaid Cymru yn llenwi'r seddi gwag ar y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a'r Pwyllgor Deisebau? Nid oes gennym unrhyw broblem ychwaith gyda Neil McEvoy yn cael lle ar y Pwyllgor Deisebau fel Aelod ychwanegol. Yn wir, rydym yn credu y dylai gael y lle hwnnw. Fodd bynnag, credwn na ddylai'r newidiadau hyn ddigwydd heb newid dyraniad y Cadeiryddion pwyllgorau hefyd. O ystyried bod cydbwysedd gwleidyddol y Cynulliad wedi newid unwaith eto, mae hi hyd yn oed yn gliriach mai grŵp y Ceidwadwyr Cymreig yw'r grŵp gwrthbleidiol mwyaf. Felly, rwyf am gofnodi unwaith eto y prynhawn yma fy siom llwyr fod dyraniad presennol y Cadeiryddion pwyllgorau yn parhau i fethu adlewyrchu maint cymharol pob un o grwpiau'r pleidiau'n gywir. Gan fod grŵp y Ceidwadwyr Cymreig yn parhau i fod yr ail grŵp mwyaf yn y lle hwn, nid yw ond yn iawn fod hynny'n cael ei adlewyrchu yn nyraniad y Cadeiryddion pwyllgorau. Yn wir, mae'r Llywydd hefyd wedi dod i'r casgliad fod yn rhaid i reolwyr busnes roi sylw i'r angen i sicrhau bod dyraniad Cadeiryddion pwyllgorau'n wleidyddol gytbwys. Fel y mae adroddiad y Pwyllgor Busnes yn ei nodi, ac rwy'n dyfynnu: 'Er bod y Llywydd yn fodlon bod Rheolwyr Busnes yn ymwybodol o'r gofyniad hwnnw yn ystod eu trafodaethau, nid yw'n cytuno â barn y mwyafrif ar y Pwyllgor fod y dyraniad presennol yn dderbyniol o safbwynt cyflawni'r gofyniad hwnnw.' Felly, fy safbwynt i yw y dylai'r Cynulliad anrhydeddu a pharchu penderfyniad y Llywydd gan y byddai unrhyw beth arall, yn fy marn i, yn amharchu'r Gadair. Mae'r Llywydd yn ei gwneud yn gwbl glir fod sefyllfa lle y mae gan grŵp Plaid Cymru fwy o Gadeiryddion na'r grwp Ceidwadol yn amlwg yn afreolaidd, ac felly dylai'r Pwyllgor Busnes gadw at hynny. Wrth gwrs, mae nifer presennol yr Aelodau bellach yn 12 i'r Ceidwadwyr Cymreig a 10 i Blaid Cymru, ac eto mae gan Blaid Cymru fwy o Gadeiryddion pwyllgorau a mwy o seddi ar bwyllgorau na'r Ceidwadwyr Cymreig. Felly, ni fydd yn syndod i'r Aelodau glywed nad yw fy marn wedi newid ers i ni drafod y mater hwn yn y Siambr hon ddiwethaf. Credaf fod hyn yn annerbyniol, yn hynod o annemocrataidd ac yn destun pryder a bod yn onest fod Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn parhau i weithredu yn y modd hwn. O ganlyniad, byddwn ni, ar yr ochr hon i'r Siambr, yn gwrthwynebu'r cynigion hyn fel mater o egwyddor, o ystyried bod y newidiadau penodol hyn wedi digwydd heb newid y Cadeiryddion pwyllgorau, o ystyried cydbwysedd gwleidyddol presennol y Cynulliad. Rwy'n siomedig nad oedd rheolwyr busnes o bleidiau eraill yn argyhoeddedig fod angen gwneud newid ar y sail y dylai Cadeiryddion pwyllgorau gael sicrwydd daliadaeth. Nid rôl y Pwyllgor Busnes yw cadw Cadeiryddion yn eu swyddi doed a ddêl, ond yn hytrach, adlewyrchu tirlun gwleidyddol y Cynulliad sy'n newid yn gyson. Mae cadeirio pwyllgor yn fraint, nid yn rhywbeth i'w gymryd yn ganiataol, ac os bydd y dirwedd wleidyddol yn newid, yn sicr mae'n rhaid i'r Aelodau i gyd barchu hynny a bod yn ddigon aeddfed i adlewyrchu unrhyw gydbwysedd gwleidyddol newydd. Yn yr adroddiad, mae rheolwr busnes y Blaid Lafur wedi gofyn cwestiwn ynghylch parhauster y cydbwysedd presennol, o gofio bod Neil McEvoy wedi ei atal ar hyn o bryd yn hytrach na'i ddiarddel o grŵp Plaid Cymru, ac wrth gwrs, mater i Blaid Cymru ei benderfynu yw hynny yn y pen draw. Ei barn hi yw bod yna bosibilrwydd y gall fod angen i'r Pwyllgor Busnes ailedrych ar ddyraniad y Cadeiryddion eto. Ydy, mae hynny'n wir, ond pam y gwnawn newidiadau eraill os nad yw'r sefyllfa'n barhaol? Yn sicr, o ddilyn y rhesymeg honno, ni ddylem fod yn gwneud unrhyw newidiadau o gwbl? A beth bynnag, mae'r Llywydd wedi penderfynu nad yw Neil McEvoy yn aelod o grŵp Plaid Cymru ac y dylai'r sefydliad hwn barchu'r penderfyniad hwnnw. Nid yw'n iawn fod gan wrthblaid yn y sefydliad hwn sydd â llai o Aelodau na gwrthblaid arall fwy o Gadeiryddion pwyllgorau, a gallai hyn greu goblygiadau difrifol yn y dyfodol i'r sefydliad hwn. Ym mlwyddyn ugeinfed pen-blwydd datganoli, ai dyma'r neges y mae'r Cynulliad yn awyddus i'w hanfon at bobl Cymru mewn gwirionedd? Os caniateir i'r sefyllfa barhau, daeth yn amlwg nad yw'r rhan fwyaf o'r Cynulliad hwn yn cefnogi Cynulliad cytbwys sy'n adlewyrchu cydbwysedd gwleidyddol ei Aelodau mwyach. Felly, Llywydd, rwy'n credu bod hwn yn ddiwrnod trist arall eto i'r Cynulliad Cenedlaethol a'i weithrediadau, ac yn ddiwrnod trist i'n cyfansoddiad. Gan symud ymlaen, rwy'n mawr obeithio y bydd y Cynulliad hwn yn y pen draw yn cyflwyno canlyniad sy'n adlewyrchu cydbwysedd gwleidyddol y sefydliad hwn wrth gydlynu busnes y Cynulliad, fel y gall pobl Cymru fod yn gwbl hyderus fod y Cynulliad yn gweithio mewn modd cwbl agored, tryloyw a democrataidd.