English: We're pleased as a committee that the Welsh Government has accepted the first three of our recommendations, which relate to the immediate action required to review the effectiveness of the winter fuel support scheme, to maximise the benefits of the VAT cut for energy-saving materials and insulation. Is the Welsh Government in a position to now share the outcome of its review of the winter fuel support scheme? We all need to know which local authorities and other stakeholders have the most effective strategy for maximising take-up as we face even more critical problems this winter. The Welsh Government has invested an additional £4 million in the Fuel Bank Foundation, which provides people with pre-payment meter top-ups and a heat fund for the pre-purchase of heating oil for low-income households who are off the gas grid. That's very welcome, and it would be good to know whether the Government thinks that is going to be sufficient to meet the demand this winter. There has already been a large number of public, private and voluntary organisations offering to set up warm hubs this winter so people aren't shivering at home. What role does the Welsh Government envisage, in partnership with the fuel poverty advisory panel and others, to ensure that these excellent initiatives will marshal the immediate resources required in the very poorest communities to prevent people literally freezing to death? While the Warm Homes programme made a positive difference to some 67,000 households who received its support, its shortcomings ranged from the size and scale of the programme to restrictive eligibility criteria and a poorly designed grant cap, which stifled more holistic whole-house approaches. Nest and Arbed became, in essence, gas boiler replacement schemes, prioritising carbon-emitting heating systems over other interventions. The emphasis placed on replacing boilers without complementary works to insulate homes was described by one of our stakeholders as 'buying a teapot with cracks in it.' The figures for 2020-21 show that nearly all the measures installed by Nest in that year were for central heating systems rather than insulation schemes, which means that they were continuing to build in carbon-emitting systems. Our report, alongside the auditor general's, sets out in black and white the lessons that must be learnt from the flaws of the current Warm Homes programme. Recommendation 6 from our report in particular encapsulates the need for the next programme to be bigger in scale, smarter in who it targets and greener in its interventions. Now that the Senedd has resumed its normal business for this autumn term, we look forward to the launch of the next Warm Homes programme. Can the Minister highlight, either now or in writing to the committee, the ways in which our specific points regarding the successor programmes have or have not been addressed? Specifically, you say that 'the next iteration will be responsive to market and supply chain conditions, balancing demand with available capacity.' Wise words, given the level of disruption Wales and the world are experiencing. In the long term, tackling fuel poverty and ensuring our energy security relies on effective decarbonisation across all homes, and that includes improved energy efficiency. Wales has come a long way in generating over half the energy it currently consumes from renewable resources. The challenge for the Welsh Government is how that can translate into a fair, just, green transition in the context of the way the UK energy market is currently rigged to the most expensive cost of gas. Switching to renewables is key and it's urgent. You have accepted the committee's eighteenth recommendation for a clear, long-term strategy for decarbonisation to give industry the confidence to invest in skills, technology and people. We know that the net zero skills plan is needed now, so hopefully there will be no slippage on the projected December publication date. The transition to net zero will need to look at Welsh housing stock of all ages and tenures. The greatest number of fuel-poor households are in the private rented sector and in rural areas, and specific steps are needed to address these. The challenges for tenants in the private rented sector are particularly acute. Not only have very few privately renting tenants benefited from the existing programme, research highlighted in our report found little correlation between the energy efficiency of a property and market rental rates. Both Welsh and UK Governments therefore need to address this through a combination of incentives for landlords, more rigorous standards and engagement across the board. So, specifically in relation to recommendation 22, can the Minister indicate whether it plans to urge the UK Government to act on proposals to increase the minimum energy efficiency standards to energy performance certificate C for all rented properties by 2028? And if the UK Government is unwilling to act, would the Welsh Government go ahead with implementing these higher minimum energy efficiency standards in Wales only? I look forward to Members' comments and the Minister's response.
Welsh: Rydym yn falch fel pwyllgor fod Llywodraeth Cymru wedi derbyn ein tri argymhelliad cyntaf, sy'n ymwneud â'r camau y mae angen eu cymryd ar unwaith i adolygu effeithiolrwydd cynllun cymorth tanwydd y gaeaf, er mwyn sicrhau'r manteision mwyaf posibl yn sgil y toriad TAW ar gyfer deunyddiau arbed ynni ac inswleiddio. A yw Llywodraeth Cymru mewn sefyllfa yn awr i rannu canlyniad ei hadolygiad o gynllun cymorth tanwydd y gaeaf? Mae angen i bob un ohonom wybod pa awdurdodau lleol a rhanddeiliaid eraill sydd â'r strategaeth fwyaf effeithiol ar gyfer cynyddu'r nifer sy'n manteisio ar y cynllun wrth inni wynebu problemau mwy enbyd byth y gaeaf hwn. Mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi £4 miliwn ychwanegol yn y Sefydliad Banc Tanwydd, sy'n rhoi taliadau ychwanegol i bobl â mesuryddion talu ymlaen llaw, a chronfa wres ar gyfer prynu olew gwresogi ymlaen llaw ar gyfer aelwydydd incwm isel nad ydynt ar y grid nwy. Mae hynny i'w groesawu'n fawr, a byddai'n dda gwybod a yw'r Llywodraeth yn credu bod hynny'n mynd i fod yn ddigonol i ddiwallu'r galw y gaeaf hwn. Mae nifer fawr o sefydliadau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol eisoes wedi cynnig sefydlu hybiau cynnes y gaeaf hwn fel nad yw pobl yn crynu yn eu cartrefi. Pa rôl y mae Llywodraeth Cymru yn ei rhagweld, mewn partneriaeth â'r panel cynghori ar dlodi tanwydd ac eraill, i sicrhau y bydd y mentrau rhagorol hyn yn rheoli'r adnoddau uniongyrchol sydd eu hangen yn y cymunedau tlotaf un i atal pobl rhag rhewi i farwolaeth yn llythrennol? Er bod rhaglen Cartrefi Clyd wedi gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i oddeutu 67,000 o aelwydydd a gafodd gymorth drwyddi, roedd ei diffygion yn amrywio o faint a graddfa'r rhaglen i feini prawf cymhwysedd cyfyngol a chap grant a oedd wedi'i gynllunio'n wael, ac a oedd yn rhwystro dulliau tŷ cyfan mwy cyfannol. Daeth Nyth ac Arbed, yn eu hanfod, yn gynlluniau amnewid boeleri nwy, gan flaenoriaethu systemau gwresogi sy'n allyrru carbon dros ymyriadau eraill. Disgrifiwyd y pwyslais a roddir ar osod boeleri newydd heb waith cyflenwol i insiwleiddio cartrefi gan un o'n rhanddeiliaid fel 'prynu tebot llawn craciau.' Mae'r ffigurau ar gyfer 2020-21 yn dangos bod bron bob un o'r mesurau a roddwyd ar waith gan Nyth y flwyddyn honno yn ymwneud â systemau gwres canolog yn hytrach na chynlluniau inswleiddio, sy'n golygu eu bod yn parhau i osod systemau a oedd yn allyrru carbon. Mae ein hadroddiad, ochr yn ochr ag adroddiad yr archwilydd cyffredinol, yn nodi mewn du a gwyn y gwersi sy'n rhaid eu dysgu o ddiffygion rhaglen bresennol Cartrefi Clyd. Mae argymhelliad 6 yn ein hadroddiad, yn benodol, yn crynhoi'r angen i'r rhaglen nesaf fod yn fwy o ran maint, yn ddoethach o ran pwy y mae'n ei dargedu ac yn wyrddach yn ei hymyriadau. Gan fod y Senedd bellach wedi ailddechrau ei busnes arferol ar gyfer tymor yr hydref eleni, edrychwn ymlaen at lansiad rhaglen nesaf Cartrefi Clyd. A wnaiff y Gweinidog nodi, naill ai yn awr neu'n ysgrifenedig i'r pwyllgor, y ffyrdd yr aethpwyd i'r afael ai peidio â'n pwyntiau penodol ynglŷn â'r rhaglenni olynol? Yn benodol, rydych yn dweud 'bydd y fersiwn nesaf yn ymateb i amodau'r farchnad a'r gadwyn gyflenwi, gan gydbwyso'r galw â'r capasiti sydd ar gael.' Geiriau doeth, o ystyried lefel y tarfu yng Nghymru a'r byd. Yn y tymor hir, mae trechu tlodi tanwydd a diogelu ein ffynonellau ynni yn dibynnu ar ddatgarboneiddio pob cartref yn effeithiol, ac mae hynny'n cynnwys gwell effeithlonrwydd ynni. Mae Cymru wedi gwneud cryn dipyn o gynnydd o ran cynhyrchu dros hanner yr ynni y mae'n ei ddefnyddio ar hyn o bryd o adnoddau adnewyddadwy. Yr her i Lywodraeth Cymru yw sut y gall hynny drosi'n drawsnewidiad teg, cyfiawn a gwyrdd yng nghyd-destun y ffordd y mae marchnad ynni'r DU wedi'i rigio ar hyn o bryd i gost ddrudfawr nwy. Mae newid i ynni adnewyddadwy yn allweddol, ac mae'n fater brys. Rydych wedi derbyn deunawfed argymhelliad y pwyllgor ar strategaeth glir, hirdymor ar gyfer datgarboneiddio gyda'r nod o roi'r hyder sydd ei angen ar ddiwydiant i fuddsoddi mewn sgiliau, technoleg a phobl. Gwyddom fod angen y cynllun sgiliau sero net yn awr, felly gobeithio na fydd y dyddiad cyhoeddi a ragwelir ym mis Rhagfyr yn llithro. Bydd angen i'r newid i sero net edrych ar y stoc dai o bob oed a math o ddeiliadaeth yng Nghymru. Mae'r nifer fwyaf o aelwydydd tlawd o ran tanwydd yn y sector rhentu preifat ac mewn ardaloedd gwledig, ac mae angen camau penodol i fynd i'r afael â'r rhain. Mae'r heriau i denantiaid yn y sector rhentu preifat yn arbennig o ddifrifol. Ychydig iawn o denantiaid sy'n rhentu'n breifat a elwodd o'r rhaglen bresennol, a chanfu ymchwil a amlygwyd yn ein hadroddiad nad oedd fawr ddim cydberthynas rhwng effeithlonrwydd ynni eiddo a chyfraddau rhent y farchnad. Felly mae angen i Lywodraethau Cymru a'r DU fynd i'r afael â hyn drwy gyfuniad o gymhellion i landlordiaid, safonau mwy trwyadl ac ymgysylltu cyffredinol. Felly, yn benodol mewn perthynas ag argymhelliad 22, a wnaiff y Gweinidog nodi a yw'n bwriadu annog Llywodraeth y DU i weithredu ar gynigion i gynyddu'r safonau effeithlonrwydd ynni gofynnol i dystysgrif perfformiad ynni C ar gyfer pob eiddo rhent erbyn 2028? Ac os nad yw Llywodraeth y DU yn barod i weithredu, a wnaiff Llywodraeth Cymru fwrw ymlaen â gweithredu'r safonau gofynnol effeithlonrwydd ynni uwch hyn yng Nghymru yn unig? Edrychaf ymlaen at sylwadau'r Aelodau ac ymateb y Gweinidog.