English: Thank you, Deputy Presiding Officer; thank you for calling me to speak on this draft dementia strategy. I welcome it and I welcome the public consultation that's taking place. I'm very pleased that people who are actually experiencing dementia will be consulted, and their families. I was very pleased to see that the importance of the wider community is recognised in the draft strategy and I think it's absolutely essential that people suffering from dementia and their families and carers are enabled to still play a vital role in society, and that there needs to be a range of support outside the statutory services to ensure that people can maintain a good quality of life. I think it's very good that it also recognises that this support doesn't have to take the form of dementia-specific activities, because I think some of the most innovative ideas come from communities themselves and the best ones encourage non-dementia sufferers to mix with people who've got dementia, in the way that we're talking about dementia-friendly communities, and we've obviously talked about what they actually are. Before Christmas I was very privileged to attend a concert in my constituency by the Forget-me-Not Chorus. I'm sure many other Members have experienced the Forget-me-Not Chorus, and I found it an absolutely inspiring occasion, because the Forget-me-Not Chorus is made up of people who have got dementia and their carers, and they participate in pairs. They gave an absolutely unforgettable performance, where many people suffering from dementia who were unable to speak in everyday conversation, a song came back to them. In the same way as the Cabinet Secretary spoke about language coming back to people, the power of song was so strong that - . It was an unforgettable occasion. It seemed to me that that sort of activity - . It was done in conjunction with the Welsh National Opera, so the standard of singing was very high, but that is the sort of activity that I think we should be encouraging in a widespread sort of way, because it is a way for people and the carers and the relatives to participate, and you could see the joy it gave. It just seemed to me an example of the sort of provision that we could encourage, and I was very pleased that there is a choir practising in Thornhill - and there is one in the Cabinet Secretary's own constituency and in Newport - and it's really quite exhilarating that this is happening. I think most of the other points that I wanted to make have been covered by all the points that have been made today. But I just thought and wondered if you could comment on that sort of activity and what we can do to encourage that.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd; diolch am fy ngalw i siarad am y strategaeth ddementia ddrafft. Rwy'n ei chroesawu ac rwy'n croesawu'r ymgynghoriad cyhoeddus sy'n digwydd. Rwy'n falch iawn y byddwn yn ymgynghori â phobl sydd mewn gwirionedd yn profi dementia, a'u teuluoedd. Roeddwn yn falch iawn o weld bod y strategaeth ddrafft yn cydnabod pwysigrwydd y gymuned ehangach ac rwy'n meddwl ei bod yn hollol hanfodol bod pobl sy'n dioddef o ddementia a'u teuluoedd a'u gofalwyr yn cael eu galluogi i ddal i chwarae rhan hanfodol yn y gymdeithas, a bod angen ystod o gymorth y tu allan i'r gwasanaethau statudol i sicrhau bod pobl yn gallu cynnal ansawdd bywyd da. Rwy'n credu ei bod yn dda iawn ei bod hefyd yn cydnabod nad oes rhaid i'r gefnogaeth hon fod ar ffurf gweithgareddau dementia-benodol, oherwydd rwy'n credu bod rhai o'r syniadau mwyaf arloesol yn dod o gymunedau eu hunain a bod y rhai gorau yn annog pobl nad ydynt yn ddioddefwyr ddementia i gymysgu gyda phobl â dementia, yn y ffordd yr ydym yn sôn am gymunedau dementia gyfeillgar, ac yn amlwg rydym wedi sôn am beth ydynt mewn gwirionedd. Cyn y Nadolig cefais y fraint fawr o fynd i gyngerdd yn fy etholaeth gan y Côr Forget-me-Not. Rwy'n siŵr bod llawer o Aelodau eraill wedi clywed y Côr Forget-me-Not, ac roedd yn achlysur hollol ysbrydoledig i mi, gan fod aelodau'r Côr Forget-me-Not yn bobl â dementia a'u gofalwyr, ac maent yn cymryd rhan mewn parau. Rhoesant berfformiad hollol fythgofiadwy, lle'r oedd llawer o bobl yn dioddef o ddementia ac yn methu â siarad mewn sgwrs bob dydd, ond roedd cân yn dod yn ôl iddynt. Yn yr un modd ag y siaradodd Ysgrifennydd y Cabinet am iaith yn dod yn ôl i bobl, roedd pŵer y gân mor gryf - . Roedd yn achlysur bythgofiadwy. Roedd yn ymddangos i mi bod y math hwnnw o weithgaredd - . Cafodd ei wneud ar y cyd â chwmni Opera Cenedlaethol Cymru, felly roedd safon y canu yn uchel iawn, ond dyna'r math o weithgarwch yr wyf yn meddwl y dylem fod yn ei annog mewn ffordd eang, gan ei fod yn ffordd i bobl a'r gofalwyr a'r perthnasau i gymryd rhan, a gallech weld y llawenydd yr oedd yn ei roi. Roedd yn ymddangos i mi fel enghraifft o'r math o ddarpariaeth y gallem ei hannog, ac roeddwn yn falch iawn bod côr yn ymarfer yn Thornhill - ac mae un yn etholaeth Ysgrifennydd y Cabinet ei hun ac yng Nghasnewydd - ac mae'n wirioneddol gyffrous bod hyn yn digwydd. Rwy'n meddwl bod y rhan fwyaf o'r pwyntiau eraill yr oeddwn am eu gwneud wedi cael eu cwmpasu gan yr holl bwyntiau sydd wedi eu gwneud heddiw. Ond roeddwn yn meddwl tybed a allech chi roi sylwadau am y math hwnnw o weithgaredd a'r hyn y gallwn ei wneud i annog hynny.