English: Diolch yn fawr, Llywydd. Could I first thank Members very much for their level of interest and, indeed, their level of passion for these issues, including Assembly Members who are not members of the committee? I think their contributions were very valuable, actually, in providing balance in terms of experience of Communities First. It was very good to hear, for example, from Hefin David, Dawn Bowden and Mike Hedges - none of them members of the committee - in terms of the successes of Communities First in their areas and about how, as Hefin said, some of those successes in developing community capacity then had important benefits when it came to other projects, because that capacity was used to enable those other projects to take place and, indeed, succeed. So, I think that does give necessary balance, which I hope our report has done in any event - looking at some of the shortcomings but also all the good work that took place. I think we did try and strike that balance in our report, and I hope that we did so effectively. I think that a lot of the points made by Assembly Members, Llywydd, concentrated - and I think necessarily so - on the evidence base, evaluation, and performance management, because our report does indeed deal with those issues to quite a large extent and, indeed, they feature in a number of the recommendations. Recommendation 4, in talking about the tackling poverty strategy, talks about performance indicators, effective performance management, and setting out a broader evidence base. The recommendation 8 talks about ensuring that performance indicators are consistent across the whole of Wales, publicly available, broken down by local authority, and made available to committee to aid scrutiny. Recommendation 9 is the dashboard of poverty indicators, perhaps involving organisations such as the Bevan Foundation or Joseph Rowntree, and we talk about a longitudinal study on poverty in Wales in recommendation 10. So, I think it's clear that the committee identified those issues around evaluation, performance management and an evidence base very strongly, and I'm glad that that's been reflected by contributions today, because it has become a mantra for Welsh Government to be evidence-based, and we need to see the practical application of that in important programmes such as those that tackle poverty. A number of Members talked about the importance of the economy, Llywydd, and I think we would all recognise that. The saying that a rising tide lifts all boats is very important to tackling poverty, and we want to see the economy strengthen in Wales, but we also, alongside that, want to see bespoke programmes and initiatives to tackle poverty, including those that are place-based, again, as a number of Members mentioned. I think it is right that we should have a balance between those that are generally available and those initiatives, those projects that are geographically specific. Llywydd, I'm grateful to the Cabinet Secretary for his response. I think it is important that we have clarity in terms of legacy funding, and if that is to go into RSG, then we look forward to getting more detail as to exactly how that is going to occur and what controls and what parameters will be set around that to make sure that it does have the desired effect in tackling these issues. I think the transition team is important, and we want to see that sustained in terms of the help for lead bodies and the ability for Assembly Members to bring issues to the Cabinet Secretary, and for those to be tackled by that transition team. I think it is important that there is a cross-Government approach and, again, we recognise that, Llywydd. But what we want to see in terms of the tackling poverty action plan - and, you know, this was indeed an important recommendation - is that set out in a strategy that enables scrutiny, and which contains all the performance management and performance indicators that I started off by addressing. I think that that is a key ask for the committee, and we want to see that taken forward. Finally, as Members mentioned, in terms of the good practice and the successes, it's very, very important that they are retained. Recommendation 1 refers to statutory bodies recognising that success and taking on responsibility, and we want to ensure that that is an important part of what's taken forward for the future, and that's why it's the first recommendation.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. A gaf fi yn gyntaf ddiolch yn fawr iawn i'r Aelodau am eu lefel o ddiddordeb ac yn wir, eu lefel o angerdd ynghylch y materion hyn, gan gynnwys Aelodau'r Cynulliad nad ydynt yn aelodau o'r pwyllgor? Rwy'n credu bod eu cyfraniadau'n werthfawr iawn, mewn gwirionedd, o ran darparu cydbwysedd mewn perthynas â phrofiad o Cymunedau yn Gyntaf. Roedd yn dda iawn clywed gan Hefin David, Dawn Bowden a Mike Hedges er enghraifft - nid oes yr un ohonynt yn aelodau o'r pwyllgor - ynghylch llwyddiannau Cymunedau yn Gyntaf yn eu hardaloedd ac ynglŷn â sut y mae rhai o'r llwyddiannau hynny o ran datblygu capasiti cymunedol, fel y dywedodd Hefin, yn sicrhau manteision pwysig mewn perthynas â phrosiectau eraill, gan fod y capasiti yn cael ei ddefnyddio i alluogi'r prosiectau eraill hynny i ddigwydd ac yn wir, i lwyddo. Felly, credaf fod hynny'n rhoi cydbwysedd angenrheidiol, ac rwy'n gobeithio bod ein hadroddiad wedi gwneud hynny beth bynnag - edrych ar rai o'r diffygion, ond hefyd yr holl waith da a ddigwyddodd. Rwy'n credu ein bod wedi ceisio sicrhau'r cydbwysedd hwnnw yn ein hadroddiad, ac rwy'n gobeithio ein bod wedi gwneud hynny'n effeithiol. Credaf fod llawer o'r pwyntiau a wnaed gan Aelodau'r Cynulliad, Llywydd, wedi canolbwyntio - ac o reidrwydd rwy'n meddwl - ar y sylfaen dystiolaeth, gwerthuso, a rheoli perfformiad, gan fod ein hadroddiad yn wir yn ymdrin â'r materion hynny i raddau eithaf helaeth ac yn wir, maent yn ymddangos mewn nifer o'r argymhellion. Mae argymhelliad 4, wrth siarad am y strategaeth trechu tlodi, yn sôn am ddangosyddion perfformiad, rheoli perfformiad effeithiol, a gosod sylfaen dystiolaeth ehangach. Mae argymhelliad 8 yn sôn am sicrhau bod dangosyddion perfformiad yn gyson ar draws Cymru gyfan, ar gael i'r cyhoedd, fesul awdurdod lleol, ac ar gael i'r pwyllgor i gynorthwyo'r broses o graffu. Argymhelliad 9 yw'r dangosfwrdd o ddangosyddion tlodi, gan gynnwys sefydliadau megis Sefydliad Bevan neu Joseph Rowntree efallai, a soniwn am astudiaeth hydredol ar dlodi yng Nghymru yn argymhelliad 10. Felly, credaf ei bod yn amlwg fod y pwyllgor wedi nodi'r materion sy'n ymwneud â gwerthuso, rheoli perfformiad a sylfaen dystiolaeth yn gadarn iawn, ac rwy'n falch fod hynny wedi cael ei adlewyrchu yn y cyfraniadau heddiw, gan fod yr angen i fod yn seiliedig ar dystiolaeth wedi dod yn fantra i Lywodraeth Cymru, ac mae angen i ni weld hynny ar waith yn ymarferol mewn rhaglenni pwysig fel y rhai sy'n mynd i'r afael â thlodi. Mae nifer o'r Aelodau wedi siarad am bwysigrwydd yr economi, Llywydd, ac rwy'n meddwl y buasai pawb ohonom yn cydnabod hynny. Mae'r ymadrodd fod llanw sy'n codi yn codi pob cwch yn bwysig iawn mewn perthynas â threchu tlodi, ac rydym am weld yr economi'n cryfhau yng Nghymru, ond rydym hefyd, ochr yn ochr â hynny, am weld rhaglenni a mentrau pwrpasol ar gyfer trechu tlodi, gan gynnwys y rhai sy'n seiliedig ar leoedd, unwaith eto, fel y mae nifer o'r Aelodau wedi ei grybwyll. Rwy'n credu ei bod yn iawn y dylem gael cydbwysedd rhwng y rhai sydd ar gael yn gyffredinol a'r mentrau, y prosiectau, sy'n ddaearyddol benodol. Llywydd, rwy'n ddiolchgar i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ymateb. Credaf ei bod yn bwysig ein bod yn cael eglurder ynglŷn â chyllid etifeddol, ac os yw hwnnw'n mynd i'r grant cynnal refeniw, yna edrychwn ymlaen at gael mwy o fanylion ynglŷn â sut yn union y mae hynny'n mynd i ddigwydd a pha reolaeth a pha baramedrau a gaiff eu gosod o gwmpas hynny er mwyn gwneud yn siŵr ei fod yn cael yr effaith a ddymunir wrth fynd i'r afael â'r materion hyn. Rwy'n meddwl bod y tîm pontio'n bwysig, ac rydym yn awyddus i weld hynny'n parhau o ran y cymorth i gyrff arweiniol a gallu Aelodau'r Cynulliad i gyflwyno materion i Ysgrifennydd y Cabinet, ac i'r rhieni gael eu trin gan y tîm pontio. Rwy'n credu ei bod yn bwysig fod yna ddull gweithredu traws-Lywodraethol ac unwaith eto, rydym yn cydnabod hynny, Llywydd. Ond yr hyn rydym am ei weld o ran y cynllun gweithredu ar gyfer trechu tlodi - ac roedd hwn, wyddoch chi, yn bendant yn argymhelliad pwysig - yw bod hwnnw, o'i osod mewn strategaeth, yn ei gwneud hi'n bosibl craffu, ac yn cynnwys yr holl ddangosyddion rheoli perfformiad a pherfformiad y soniais amdanynt ar y cychwyn. Rwy'n meddwl bod hwnnw'n ofyniad allweddol i'r pwyllgor, ac rydym yn awyddus i'w weld yn cael ei ddatblygu. Yn olaf, fel y crybwyllodd yr Aelodau, o ran yr arferion da a'r llwyddiannau, mae'n bwysig tu hwnt eu bod yn cael eu cadw. Mae argymhelliad 1 yn cyfeirio at gyrff statudol yn cydnabod y llwyddiant hwnnw ac yn ysgwyddo cyfrifoldeb, ac rydym am sicrhau bod hynny'n rhan bwysig o'r hyn sy'n mynd i gael ei ddatblygu ar gyfer y dyfodol, a dyna pam ei fod yn argymhelliad cyntaf.