English: I'd like to start by publicly congratulating and thanking the commissioner and her team for all the valuable work over the past year, and indeed over the last six years. The commissioner has earned the respect and trust of older people right across Wales, and in the last 12 months alone, the commissioner and her team have met with 169 groups and 3,300 individuals. This extensive engagement has allowed the commissioner to speak with an informed and confident voice about how we can all work together to create resilient communities and become a nation where everyone can look forward to growing old. I thank Paul Davies for the first amendment tabled, to introduce a Bill of rights for older people, but I oppose this amendment. Now, I agree with Paul that we must empower older people to speak up when their rights are not being fulfilled, but I disagree that new, further legislation, such as a Bill of rights for older people, is necessary. In fact, we've been working closely with the outgoing commissioner to agree an alternative to legislation that will make rights real for older people. The commissioner has indeed spoken out that she has been pleased with our commitment to the rights agenda, and she strongly welcomed our proposals at the launch of her legacy report last week. So, the actions we've agreed with the commissioner include but are not exclusively these: building on the clear statutory rights and entitlements that we've put in place under the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 by co-producing practical guidance - practical guidance - that demonstrates how to make those United Nations principles real for older people; revising the guidance relating to escalating concerns on care home closures, which I know will be of interest to some Members here; building the narrative of human rights into care home inspection reports; and taking advice from the NHS Centre for Equality and Human Rights on how to place rights at the core of our NHS Wales. But our initial focus will be on safeguarding and advocacy, as we agree with the commissioner that these are the areas we need to get right if we are to support all older people to make decisions about their care and the quality of their lives.
Welsh: Hoffwn ddechrau drwy longyfarch a diolch yn gyhoeddus i'r comisiynydd a'i thîm am yr holl waith gwerthfawr dros y flwyddyn ddiwethaf, ac yn wir dros y chwe blynedd diwethaf. Mae'r comisiynydd wedi ennill parch a ffydd pobl hŷn ledled Cymru, ac yn ystod y 12 mis diwethaf yn unig, mae'r comisiynydd a'i thîm wedi cwrdd â 169 grwpiau a 3,300 o unigolion. Mae'r ymgysylltu helaeth hwn wedi caniatáu i'r comisiynydd siarad yn wybodus a hyderus ynghylch sut y gallwn ni i gyd gydweithio i greu cymunedau cydnerth a bod yn genedl lle gall pawb edrych ymlaen at heneiddio. Diolch i Paul Davies am y gwelliant cyntaf a gyflwynwyd, i gyflwyno Bil hawliau ar gyfer pobl hŷn, ond rwy'n gwrthwynebu'r gwelliant hwn. Nawr, rwy'n cytuno â Paul fod yn rhaid inni rymuso pobl hŷn i siarad pan nad yw eu hawliau yn cael eu bodloni, ond rwy'n anghytuno bod angen deddfwriaeth newydd, ychwanegol, fel Bil hawliau ar gyfer pobl hŷn. Mewn gwirionedd, rydym ni wedi bod yn gweithio'n agos gyda'r comisiynydd sy'n ymadael i gytuno ar ddewis amgen i ddeddfwriaeth a fydd yn gwireddu hawliau i bobl hŷn. Yn wir, mae'r comisiynydd wedi dweud y bu hi'n falch o'n hymrwymiad i'r agenda hawliau, ac roedd hi'n croesawu'n gryf ein cynigion yn lansiad ei hadroddiad etifeddiaeth yr wythnos diwethaf. Felly, mae'r camau gweithredu yr ydym ni wedi cytuno arnyn nhw gyda'r comisiynydd yn cynnwys ond nid yn gyfyngedig i'r canlynol: datblygu'r hawliau statudol clir yr ydym ni wedi eu rhoi ar waith o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 drwy gyd-gynhyrchu canllawiau ymarferol - canllawiau ymarferol - sy'n dangos sut i wireddu egwyddorion y Cenhedloedd Unedig i bobl hŷn; diwygio'r canllawiau sy'n ymwneud â phryderon cynyddol ynglŷn â chau cartrefi gofal, a fydd, rwy'n gwybod, o ddiddordeb i rai Aelodau yn y fan yma; cynnwys y naratif hawliau dynol yn adroddiadau arolygu cartrefi gofal; a chael cyngor gan Ganolfan Cydraddoldeb a Hawliau Dynol y GIG ynglŷn â sut i sicrhau bod hawliau wrth wraidd ein GIG yng Nghymru. Ond bydd ein pwyslais cychwynnol ar ddiogelu ac eirioli, gan ein bod yn cytuno â'r comisiynydd bod y rhain yn feysydd y mae angen inni eu cael yn iawn os ydym ni i gefnogi'r holl bobl hŷn i wneud penderfyniadau am eu gofal ac ansawdd eu bywydau.