English: Everyone in this Chamber will agree with the objective of this Bill. This Bill makes provisions for meeting the needs of children and adults with autism spectrum conditions. It protects and promotes the rights of some 34,000 people living with autism in Wales. In fact, many autism sufferers do not receive the support they need to help them to get into life. They face challenges when they try to access employment, education, health, housing and other services in life. This makes it increasingly difficult to lead independent lives for those people. The Welsh Government has recognised this and published its refreshed autism spectrum disorder strategic action plan - it's a bit of a long one, Deputy Presiding Officer, but that is the plan they have issued. But, many believe that statutory backing is required to secure the change that we all want to see in this country. An autism Act for Wales would provide that statutory backing, protect the rights of autistic people and raise awareness of complex conditions, which is a necessity here. With a focus on giving autism greater recognition, the law could ensure timely diagnosis through statutory means and regular data reviewing. It would ensure access to services and support for people living with the condition, whether adults or children. An Act would also ensure that public services provided operate with support for autistic people and their families in mind. It would place a duty on society to better accept and understand autism and would provide real opportunity for autistic people to reach their full potential in life. With a legislative commitment to regularly review the progress of services, people with autism can expect a consistent level of care from service providers. Sadly, this has not always happened in the past. The lack of understanding about autism is not just present among the general public; it also exists among some professionals in our public services. From education to health services, families and adults with autism are not adequately supported as a result of poor understanding. Local authorities are unaware of how many autistic people are living in their areas, which makes it problematic to plan for appropriate support for those families and those people. Parents and carers often go through a distressing experience prior to obtaining a referral due to this lack of understanding. There are huge inconsistencies in referral-to-assessment waiting times. A consultation conducted by ASD Info Wales found that 19 per cent of families with potential referrals had been referred for assessment within six months of concern first being raised, but 22 per cent waited over four years. The duration of diagnostic assessment also greatly varies, from less than six months for some families to more than two years for others. Some families received a diagnosis from just one clinician -
Welsh: Bydd pawb yn y Siambr yn cytuno gyda nod y Bil hwn. Mae'r Bil yn gwneud darpariaethau ar gyfer ateb anghenion plant ac oedolion sydd â chyflyrau ar y sbectrwm awtistig. Mae'n diogelu ac yn hyrwyddo hawliau oddeutu 34,000 o bobl sy'n byw gydag awtistiaeth yng Nghymru. Yn wir, nid yw llawer o ddioddefwyr awtistiaeth yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt i'w helpu i gamu ymlaen mewn bywyd. Maent yn wynebu heriau pan fyddant yn ceisio cael mynediad at waith, addysg, iechyd, tai a gwasanaethau eraill mewn bywyd. Mae hyn yn ei gwneud yn gynyddol anodd i'r bobl hynny fyw bywydau annibynnol. Mae Llywodraeth Cymru wedi cydnabod hyn ac wedi cyhoeddi ei chynllun gweithredu strategol diwygiedig ar gyfer anhwylderau'r sbectrwm awtistig - mae'n enw braidd yn hir, Dirprwy Lywydd, ond dyna'r cynllun y maent wedi'i gyhoeddi. Ond mae llawer yn credu bod angen cefnogaeth statudol i sicrhau'r newid y mae pawb ohonom am ei weld yn y wlad hon. Byddai Deddf awtistiaeth i Gymru yn darparu'r gefnogaeth statudol honno, yn diogelu hawliau pobl awtistig ac yn codi ymwybyddiaeth o gyflyrau cymhleth, sy'n angenrheidiol yma. Gyda ffocws ar roi mwy o gydnabyddiaeth i awtistiaeth, gallai'r gyfraith sicrhau diagnosis prydlon drwy ddulliau statudol ac adolygu data rheolaidd. Byddai'n sicrhau mynediad at wasanaethau a chymorth i bobl sy'n byw gyda'r cyflwr, boed yn oedolion neu'n blant. Byddai Deddf hefyd yn sicrhau bod gwasanaethau cyhoeddus a ddarperir yn gweithredu gyda chefnogaeth i bobl awtistig a'u teuluoedd mewn cof. Byddai'n gosod dyletswydd ar gymdeithas i dderbyn a deall awtistiaeth yn well a byddai'n rhoi cyfle go iawn i bobl awtistig gyrraedd eu potensial llawn mewn bywyd. Gydag ymrwymiad deddfwriaethol i adolygu cynnydd gwasanaethau'n rheolaidd, gall pobl ag awtistiaeth ddisgwyl lefel gyson o ofal gan ddarparwyr gwasanaethau. Yn anffodus, nid yw hyn wedi digwydd bob amser yn y gorffennol. Mae diffyg dealltwriaeth ynglŷn ag awtistiaeth yn bresennol, nid yn unig ymhlith y cyhoedd yn gyffredinol, mae hefyd yn bodoli ymhlith rhai gweithwyr proffesiynol yn ein gwasanaethau cyhoeddus. O'r byd addysg i wasanaethau iechyd, nid yw teuluoedd ac oedolion ag awtistiaeth yn cael eu cefnogi'n ddigonol o ganlyniad i ddiffyg dealltwriaeth. Nid yw awdurdodau lleol yn ymwybodol o faint o bobl awtistig sy'n byw yn eu hardaloedd, sy'n ei gwneud yn broblematig i gynllunio cymorth priodol ar gyfer y teuluoedd a'r bobl hynny. Mae rhieni a gofalwyr yn aml yn mynd drwy brofiad gofidus cyn cael eu hatgyfeirio oherwydd diffyg dealltwriaeth o'r fath. Ceir anghysondeb mawr yn yr amseroedd aros rhwng atgyfeirio ac asesiad. Canfu ymgynghoriad a gynhaliwyd gan ASD Info Cymru fod 19 y cant o deuluoedd ag atgyfeiriadau posibl wedi cael eu hatgyfeirio i gael asesiad o fewn chwe mis i leisio pryder am y tro cyntaf, ond bu'n rhaid i 22 y cant aros dros bedair blynedd. Mae hyd yr asesiad diagnostig yn amrywio'n fawr hefyd, o lai na chwe mis i rai teuluoedd i dros ddwy flynedd i eraill. Cafodd rhai teuluoedd ddiagnosis gan un clinigydd yn unig -