techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Llywydd, I respond to the first group by referring them to the advice of the Chief Dental Officer for Wales, who is the person best equipped - a good deal better equipped than the Member will be - to provide people with expert advice in the dental field, and the continuing discussions that she will have with the profession in Wales. That's how decisions should be made - by proper professional discussion and professional leadership, and I refer them to the leader of their profession here in Wales. As to the points made by staff at Glyndŵr university, I would be very pleased to recruit and co-opt them into the efforts that we make as a Welsh Government to make clear what the rules are here in Wales, and to put right any confusion caused by his colleagues across our border.
Welsh: Lywydd, rwy'n ymateb i'r grŵp cyntaf drwy eu cyfeirio at gyngor Prif Swyddog Deintyddol Cymru, sef yr unigolyn sydd yn y sefyllfa orau - sefyllfa well o lawer na'r Aelod - i roi cyngor arbenigol i bobl yn y maes deintyddol, a'r trafodaethau parhaus y bydd yn eu cael gyda'r proffesiwn yng Nghymru. Dyna sut y dylid gwneud penderfyniadau - drwy drafodaeth broffesiynol briodol ac arweinyddiaeth broffesiynol, ac fe'u cyfeiriaf at arweinydd eu proffesiwn yma yng Nghymru. O ran y pwyntiau a wnaed gan staff ym mhrifysgol Glyndŵr, byddwn yn fwy na pharod i'w recriwtio a'u cyfethol i'r ymdrechion a wnawn fel Llywodraeth Cymru i egluro beth yw'r rheolau yma yng Nghymru, ac i egluro unrhyw ddryswch a achoswyd gan ei gyd-bleidwyr dros y ffin.
English: First Minister, can I welcome the fact that, at the last review of the COVID regulations, the Welsh Government were able to ensure that apprentices can return to college in order to complete their practical studies, and therefore complete their qualifications? That's great news for those young people, and we hope, of course, that it will benefit the economy, too. However, I do fear the scale of problems that could face young people in the months ahead. In my own constituency, the youth unemployment claimant count is currently running at about 11 per cent. So, do you agree that, in seeking to address this in the longer term, we should scale up on existing successes like the Aspire programme at Merthyr college, and perhaps look to see if this apprenticeship model could be applied in more sectors and beyond STEM students, benefitting young people and local employers in a wider variety of settings?
Welsh: Brif Weinidog, yn yr adolygiad diwethaf o'r rheoliadau COVID, a gaf fi groesawu'r ffaith bod Llywodraeth Cymru wedi gallu sicrhau y gall prentisiaid ddychwelyd i'r coleg i gwblhau eu hastudiaethau ymarferol, ac felly i gwblhau eu cymwysterau? Mae hynny'n newyddion gwych i'r bobl ifanc hynny, a gobeithiwn, wrth gwrs, y bydd o fudd i'r economi hefyd. Fodd bynnag, mae graddau'r problemau y gallai pobl ifanc eu hwynebu dros y misoedd i ddod yn fy nychryn. Yn fy etholaeth i, mae nifer y bobl sy'n hawlio budd-daliadau diweithdra ieuenctid oddeutu 11 y cant ar hyn o bryd. Felly, a ydych yn cytuno, wrth geisio mynd i'r afael â hyn yn y tymor hwy, y dylem adeiladu ar lwyddiannau blaenorol fel rhaglen Anelu'n Uchel yng ngholeg Merthyr Tudful, ac efallai edrych i weld a ellid defnyddio'r model prentisiaeth hwn mewn mwy o sectorau a thu hwnt i fyfyrwyr STEM, er budd pobl ifanc a chyflogwyr lleol mewn amrywiaeth ehangach o leoliadau?
English: Llywydd, I thank Dawn Bowden for that, and we were very glad to be able to support the FE sector in their wish to enable young people with practical examinations to complete those so that they weren't disadvantaged compared to young people receiving more conventional academic qualifications who'd already been catered for here in Wales. I thank Dawn Bowden for drawing attention to the success of the Aspire scheme. As she will know, it's an example of a shared apprenticeship scheme where young people get an opportunity to gain experience in a variety of different settings, and where small employers, in particular, who may not have the capacity to take on a whole apprentice full time, are still able to have the benefit of an apprentice working as part of their workforce. And, Llywydd, Dawn's suggestion was to build on success and to spread it further. She will know that the Aspire scheme began in Blaenau Gwent where we put 80 young people working as part of the Aspire scheme there, and was then moved to take place in Merthyr as well. And I think that's a very good practical example of exactly the point Dawn Bowden was making; it was a success, we're doing more of it, and we've extended the funding for it in Merthyr and Blaenau Gwent for another 12 months. As we move into the difficult days ahead where unemployment is going to be increasing, and the impact we know that that has on young people's lives, then building on the things that we've done already and know can succeed will be a very, very important part of our armoury.
Welsh: Lywydd, diolch i Dawn Bowden am hynny, ac roeddem yn falch iawn o allu cefnogi'r sector addysg bellach yn eu hawydd i alluogi pobl ifanc i gwblhau arholiadau ymarferol fel nad oeddent dan anfantais o gymharu â phobl ifanc sy'n cael cymwysterau academaidd mwy confensiynol y darparwyd ar eu cyfer eisoes yma yng Nghymru. Diolch i Dawn Bowden am dynnu sylw at lwyddiant cynllun Anelu'n Uchel. Fel y gŵyr, mae'n enghraifft o gynllun rhannu prentisiaeth lle mae pobl ifanc yn cael cyfle i ennill profiad mewn amrywiaeth o wahanol leoliadau, a lle mae cyflogwyr bach, yn enwedig, nad oes ganddynt y capasiti, o bosibl, i gyflogi prentis cyfan amser llawn, yn dal i allu elwa o brentis yn gweithio fel rhan o'u gweithlu. A Lywydd, awgrym Dawn oedd adeiladu ar lwyddiant a'i ledaenu ymhellach. Fe fydd yn ymwybodol fod cynllun Anelu'n Uchel wedi cychwyn ym Mlaenau Gwent, lle bu gennym 80 o bobl ifanc yn gweithio yno fel rhan o gynllun Anelu'n Uchel, ac yna fe'i symudwyd i weithredu ym Merthyr Tudful hefyd. A chredaf fod honno'n enghraifft ymarferol dda iawn o'r union bwynt roedd Dawn Bowden yn ei wneud; roedd yn llwyddiant, rydym yn gwneud mwy ohono, ac rydym wedi ymestyn y cyllid ar ei gyfer ym Merthyr Tudful a Blaenau Gwent am 12 mis arall. Wrth inni agosáu at y dyddiau anodd o'n blaenau lle bydd diweithdra'n cynyddu, a'r effaith y gwyddom y mae hynny'n ei chael ar fywydau pobl ifanc, bydd adeiladu ar y pethau rydym wedi'u gwneud eisoes ac yn gwybod y gallant lwyddo yn arf eithriadol o bwysig.
English: A week ago, I was calling on the Welsh Government to make a recommendation that people should wear a face mask in certain circumstances, and may I say that I am pleased that the Government has now taken action on that. But I wanted to pursue issues of dentistry in COVID-19. I've had a number of dentists contacting me following an announcement on how dental services are to be restored in Wales. One was very supportive of the fact that that was going to be very gradual, and emphasised the very real risk of infection in a dental situation, and said that England, in their recent announcement on dental services, had caught up with Wales in terms of the re-introduction of certain services already provided here. But I have to say that most of those dentists were concerned - concerned that Wales was moving far more slowly in re-introducing services than most other nations, certainly looking throughout Europe; concern that failure to provide fundamental services like fillings meant that crucial preventative services couldn't happen, and the detrimental impact that that could have on the dental health of the population. Others emphasised that dental services are well used to dealing with cross-infection -
Welsh: Wythnos yn ôl, mi oeddwn i'n galw ar Lywodraeth Cymru i wneud argymhelliad i bobl wisgo gorchuddion wyneb mewn rhai sefyllfaoedd, ac mi fuaswn i'n licio dweud i ddechrau fy mod i yn falch bod y Llywodraeth rŵan wedi gweithredu ar hynny. Ond eisiau mynd ar ôl materion deintyddiaeth a COVID-19 ydw i. Dwi wedi cael nifer o ddeintyddion yn cysylltu efo fi yn dilyn cyhoeddiad ynglŷn â sut mae gwasanaethau deintyddol yn mynd i fod yn cael eu hadfer yng Nghymru. Mi oedd un yn gefnogol iawn i'r ffaith bod yr adferiad hwnnw yn mynd i fod yn raddol iawn, yn pwysleisio'r risg gwirioneddol sydd yna o heintiad mewn sefyllfa ddeintyddol. Roedd yn dweud bod Lloegr yn eu cyhoeddiad diweddar nhw ar wasanaethau deintyddol wedi dal i fyny efo Cymru o ran ailgyflwyno rhai gwasanaethau a oedd eisoes yn cael eu gwneud yma. Ond mae'n rhaid dweud mai pryder oedd gan y rhan fwyaf ohonyn nhw - pryder bod Cymru i'w weld yn dilyn trywydd llawer arafach i ailgyflwyno gwasanaethau na'r rhan fwyaf o wledydd, yn sicr yn edrych drwy Ewrop; pryder y byddai peidio â gallu gwneud rhai triniaethau mor sylfaenol â fillings, ac ati, yn golygu bod gwaith ataliol allweddol yn methu â digwydd, a'r effaith andwyol y gall hynny ei gael ar iechyd deintyddol y boblogaeth. Roedd eraill yn pwyntio allan bod deintyddiaeth fel proffesiwn wedi hen arfer gweithio efo risgiau cross-infection cymhleth. Maen nhw hefyd yn poeni bod y prif swyddog deintyddol -
English: I will come to my question immediately. [ Continues.] - and they also said that there's been an opportunity taken to change dental contracts, and I don't think that this is the right time to do this. So, I ask the First Minister, does he hear those concerns and is he willing to work with the profession to find an alternative way forward?
Welsh: Mi ddof i at gwestiwn yn syth, rŵan. [ Yn Parhau.] - wedi defnyddio'r cyfle yma i wneud newidiadau i gontractau deintyddol, a dwi ddim yn meddwl mai dyma'r amser i wneud hynny. Felly, gaf i ofyn i'r Prif Weinidog, ydy o'n clywed y pryderon hynny ac ydy o'n barod i weithio efo'r proffesiwn i chwilio am ffordd wahanol ymlaen?
English: If I could say at the outset, Llywydd, of course we as a Government are eager to see more services being provided in primary care, and that is true of dentistry, of course it is. But we must do it in a way in which we can care for those working in dentistry, and for their patients too. I know that Rhun ap Iorwerth will be aware, having heard from people in the sector, that there are challenges in that sector.
Welsh: I ddweud i ddechrau, Llywydd, wrth gwrs rŷm ni'n awyddus fel Llywodraeth i weld mwy o wasanaethau yn y maes sylfaenol yn tyfu, ac mae hwnna'n wir am y maes deintyddiaeth, wrth gwrs. Ond mae'n rhaid i ni wneud e mewn ffordd sy'n gallu gofalu am bobl sy'n gweithio yn y maes, ac am gleifion hefyd. Bydd Rhun ap Iorwerth dwi'n siŵr yn ymwybodol ar ôl clywed oddi wrth bobl ei bod yn heriol yn y maes yna.
English: It's quite impossible to practice dentistry at a 2m distance, and the use of aerosols, which is an intrinsic part of dental practice, poses particular risks when it comes to this virus. So, we are keen, of course, to see dentistry resume, as with other primary care services, but it's got to be done in a way that protects the health of workers and of patients. That's what the advice of the chief dental officer was designed to deliver in a phased resumption of dental practice. She remains in close conversation with the profession. If it is safe to do more more quickly, that is exactly what we would want to see. But the word 'safe' has to mean something, and it has to mean something that we can all rely on, otherwise patients won't come. That's why it's in the interest of the profession to make sure that they can confidently communicate to patients that the services they will be offering have been approved by the leaders of their profession as being ones that are now safe to resume.
Welsh: Mae'n amhosibl ymarfer deintyddiaeth o bellter o 2m, ac mae defnyddio aerosolau, sy'n rhan annatod o ymarfer deintyddol, yn peri risgiau penodol mewn perthynas â'r feirws hwn. Felly, rydym yn awyddus, wrth gwrs, i weld deintyddiaeth yn ailddechrau, yn yr un modd â gwasanaethau gofal sylfaenol eraill, ond mae'n rhaid i hynny ddigwydd mewn ffordd sy'n diogelu iechyd gweithwyr a chleifion. Dyna y cynlluniwyd cyngor y prif swyddog deintyddol i'w gyflawni wrth i ymarfer deintyddol ailgychwyn yn raddol. Mae hi'n dal i gael trafodaethau agos gyda'r proffesiwn. Os yw'n ddiogel gwneud hyn yn gyflymach, dyna'n union y byddem am ei weld. Ond mae'n rhaid i'r gair 'diogel' olygu rhywbeth, ac mae'n rhaid iddo olygu rhywbeth y gall pob un ohonom ddibynnu arno, neu fel arall, ni fydd y cleifion yn mynychu. Dyna pam y byddai'n talu i'r proffesiwn sicrhau eu bod yn gallu dweud yn hyderus wrth y cleifion fod y gwasanaethau y byddant yn eu cynnig wedi cael eu cymeradwyo gan arweinwyr eu proffesiwn fel rhai sydd bellach yn ddiogel i'w hailddechrau.
English: The chair of Care Forum Wales has publicly criticised Public Health Wales for not engaging with care professionals before implementing the new 28-day COVID-free policy restrictions. This could potentially close half of the care homes in Wales due to the financial implications of this and the voids. Could you explain, First Minister, why those in our care sector were not consulted prior to the issuing of this letter? Also, not all COVID-19 test results are being received in the vital 48-hour window; some are taking up to three days. What effect will this have on the new policy of weekly care home testing? As of 1 June, only 22 of 68 homes had been mass tested locally. So, how can we be confident that all homes now will reach that milestone of mass testing, and more so, how are you going to carry out the retesting weekly in our care homes? And, finally, will you urgently review the impact of 1,400 discharges to care homes in March and April, and the effect that that has on our infection rates, given that some of those were not tested before they left hospital? Diolch yn fawr.
Welsh: Mae cadeirydd Fforwm Gofal Cymru wedi beirniadu Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gyhoeddus am beidio ag ymgysylltu â gweithwyr gofal proffesiynol cyn gweithredu'r cyfyngiadau polisi rhydd rhag COVID 28 diwrnod newydd. Mae perygl y gallai hyn gau hanner y cartrefi gofal yng Nghymru oherwydd y goblygiadau ariannol a'r bylchau. A allwch egluro, Brif Weinidog, pam nad ymgynghorwyd â'r rheini yn ein sector gofal cyn cyhoeddi'r llythyr hwn? Hefyd, nid yw'r holl ganlyniadau profion COVID-19 yn cael eu dychwelyd o fewn y ffenestr 48 awr hanfodol; mae rhai ohonynt yn cymryd hyd at dri diwrnod. Pa effaith y bydd hyn yn ei chael ar y polisi newydd o gynnal profion wythnosol mewn cartrefi gofal? Ar 1 Mehefin, 22 yn unig o'r 68 cartref a oedd wedi cael profion torfol yn lleol. Felly, sut y gallwn fod yn hyderus y bydd pob cartref bellach yn cyrraedd y garreg filltir o gael profion torfol, ac yn bwysicach fyth, sut rydych yn mynd i ailbrofi'n wythnosol yn ein cartrefi gofal? Ac yn olaf, a wnewch chi gynnal adolygiad brys o effaith rhyddhau 1,400 o bobl i gartrefi gofal ym mis Mawrth a mis Ebrill, ac effaith hynny ar ein cyfraddau heintio, o gofio na chafodd rhai o'r bobl hynny brawf cyn iddynt adael yr ysbyty? Diolch yn fawr.
English: Good morning, First Minister. Last night, I was one of many people who took part in a UK-wide discussion on the Co-operative Party's new report 'Owning the Future', about how we can rebuild co-operatively after coronavirus. And the report found that only one in 10 people feel that the UK-wide economy before coronavirus prioritised sharing wealth fairly, and that seven out of 10 people think that the coronavirus recovery should give communities more of a say in how businesses and the economy are run. And, again, seven out of 10 want to keep that renewed sense of community that we found during the crisis. Now, in Wales, we're fortunate, we've long had a Government that understands and supports co-operative principles, and has acted upon these, year after year after year. But all of us in the Welsh Labour and Co-operative group of Members of the Senedd would ask you, First Minister: will you continue to put those co-operative principles into action, as we rebuild from coronavirus, to grow our collective stake in owning our own future in Wales, as well as right across the UK?
Welsh: Bore da, Brif Weinidog. Neithiwr, roeddwn yn un o'r nifer o bobl a gymerodd ran mewn trafodaeth ledled y DU ar adroddiad newydd y Blaid Gydweithredol, 'Owning the Future', ynglŷn â sut y gallwn ailadeiladu'n gydweithredol ar ôl y coronafeirws. A chanfu'r adroddiad mai dim ond un o bob 10 o bobl sy'n teimlo bod yr economi ledled y DU cyn y coronafeirws wedi blaenoriaethu rhannu cyfoeth yn deg, a bod saith o bob 10 o bobl yn credu y dylai'r broses o adfer wedi'r coronafeirws roi mwy o lais i gymunedau o ran sut y caiff busnesau a'r economi eu rhedeg. Ac unwaith eto, mae saith o bob 10 am gadw'r ymdeimlad newydd o gymuned a welsom yn ystod yr argyfwng. Nawr, yng Nghymru, rydym yn ffodus, rydym wedi cael Llywodraeth ers peth amser sy'n deall ac yn cefnogi egwyddorion cydweithredol, ac sydd wedi gweithredu arnynt, flwyddyn ar ôl blwyddyn ar ôl blwyddyn. Ond byddai pob un ohonom yn y grŵp Llafur Cymru a Chydweithredol o Aelodau o'r Senedd yn gofyn i chi, Brif Weinidog: a wnewch chi barhau i roi'r egwyddorion cydweithredol hynny ar waith, wrth i ni ailadeiladu wedi'r coronafeirws, er mwyn tyfu ein cyfran gyfunol yn ein perchnogaeth ar ein dyfodol ein hunain yng Nghymru, yn ogystal â ledled y DU?
English: Llywydd, can I thank Huw Irranca-Davies for that question, drawing attention to the very important 'Owning the Future' report, which I've enjoyed reading? And it has that outstanding merit of the co-operative movement, which is that it has a whole series of practical proposals at the end - it is not just a report that analyses the problem; it's a report that then gives you seven, as it happens in this case, intensely practical ways in which you can help to shape the future, as the report suggests. And I'm not in the least surprised at that finding in the report, because people in Wales have done so much co-operatively together over the past three months that it's no wonder that they want a greater collective and co-operative approach to shaping that future. And the things we've done as a Government over the years have always seemed to me to be with the grain of the way that people in Wales think about these matters. So, I'm absolutely happy to recommit to continuing to do that over the rest of this Assembly term, as we begin to move out of, and hopefully beyond, the pandemic. I'm looking forward very much to being part myself of the Wales Co-op Party annual conference, held virtually over the coming weekend, and an opportunity to discuss there practical ways in which we can work together to shape a future in which we all have a stake and the contributions of all Welsh citizens are properly valued and celebrated.
Welsh: Lywydd, a gaf fi ddiolch i Huw Irranca-Davies am ei gwestiwn a dynnai sylw at yr adroddiad pwysig, 'Owning the Future', y mwynheais ei ddarllen? Ac mae ganddo rinwedd ardderchog y mudiad cydweithredol, sef fod ganddo gyfres gyfan o gynigion ymarferol ar y diwedd - nid adroddiad sy'n dadansoddi'r broblem yn unig ydyw; mae'n adroddiad sydd wedyn yn nodi saith, fel mae'n digwydd yn yr achos hwn, o ffyrdd hynod ymarferol y gallwch helpu i lunio'r dyfodol, fel yr awgryma'r adroddiad. Ac nid yw'r canfyddiad hwnnw yn yr adroddiad yn peri unrhyw syndod i mi, gan fod pobl yng Nghymru wedi gwneud cymaint yn gydweithredol gyda'i gilydd dros y tri mis diwethaf fel nad oes unrhyw ryfedd eu bod yn dymuno cael ymagwedd fwy cyfunol a chydweithredol tuag at lunio'r dyfodol hwnnw. Ac mae'r pethau rydym wedi'u gwneud fel Llywodraeth dros y blynyddoedd bob amser wedi ymddangos i mi yn gydnaws â'r ffordd y mae pobl yng Nghymru yn meddwl am y materion hyn. Felly, rwy'n barod iawn i ailymrwymo i barhau i wneud hynny dros weddill tymor y Cynulliad hwn, wrth inni ddechrau symud allan o'r pandemig, a thu hwnt iddo, gobeithio. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at gymryd rhan yng nghynhadledd flynyddol Plaid Gydweithredol Cymru, a gynhelir yn rhithwir dros y penwythnos sydd i ddod, a chyfle i drafod y ffyrdd ymarferol y gallwn weithio gyda'n gilydd i lunio dyfodol y mae gan bob un ohonom gyfran ynddo, a lle caiff cyfraniadau holl ddinasyddion Cymru eu gwerthfawrogi a'u dathlu'n briodol.
English: I -
Welsh: Rwyf -
English: Thank you, Llywydd. First Minister, I entirely share your concerns, expressed in your statement, about the impact of COVID on children and young people. But as I only have a minute today, I wanted to use my time to ask about another group who are all too often voiceless. Figures released last week by the Office for National Statistics have shown a staggering 83 per cent increase in deaths from dementia, not COVID, in April. And the Alzheimer's Society has warned that the pandemic is taking a devastating toll on those living with dementia. Many of us in this Assembly are proud to be dementia friends, and we know from that how vital human contact is to those living with dementia, who have to live in the moment much of the time. Now, you've talked many times about the need to balance mental health with physical health considerations - you've said it again now in response to David Rees. But can I ask how you've specifically taken into account the devastating impact of isolation and separation from loved ones on those living with dementia in the decisions you've taken? And I'd also like to ask you for your firm commitment today that you will urgently look at the numbers of deaths of those living with dementia, and the associated Alzheimer's research, and for your commitment that you will issue a further written statement, detailing what further actions the Welsh Government will take to mitigate the impact of COVID on those living with dementia. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Brif Weinidog, rwy'n rhannu eich pryderon, a fynegwyd yn eich datganiad, am effaith COVID ar blant a phobl ifanc. Ond gan mai munud yn unig sydd gennyf heddiw, roeddwn yn awyddus i ddefnyddio fy amser i ofyn am grŵp arall sy'n rhy aml yn ddi-lais. Mae ffigurau a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi dangos cynnydd syfrdanol o 83 y cant yn nifer y marwolaethau o ddementia, nid COVID, ym mis Ebrill. Ac mae Cymdeithas Alzheimer's wedi rhybuddio bod y pandemig yn cael effaith ddinistriol ar y rheini sy'n byw gyda dementia. Mae llawer ohonom yn y Cynulliad hwn yn falch o fod yn ffrindiau dementia, a gwyddom o hynny pa mor hanfodol yw cyswllt dynol i'r rheini sy'n byw gyda dementia, sy'n gorfod byw yn y foment lawer o'r amser. Nawr, rydych wedi sôn sawl gwaith am yr angen i gydbwyso iechyd meddwl ag ystyriaethau iechyd corfforol - fe ddywedoch chi hynny eto mewn ymateb i David Rees. Ond a gaf fi ofyn sut yn benodol rydych chi wedi ystyried effaith ddinistriol unigedd a gwahanu oddi wrth anwyliaid ar y rheini sy'n byw gyda dementia yn y penderfyniadau rydych wedi eu gwneud? A hoffwn ofyn i chi hefyd am eich ymrwymiad cadarn heddiw i edrych ar frys ar nifer y marwolaethau ymhlith y rheini sy'n byw gyda dementia, a'r ymchwil gysylltiedig i glefyd Alzheimer, ac am eich ymrwymiad i gyhoeddi datganiad ysgrifenedig pellach, gan fanylu ar ba gamau pellach y bydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i liniaru effaith COVID ar y rheini sy'n byw gyda dementia. Diolch.