English: Diolch. Based on official statistics, the British Deaf Association believe that 7,200 people in Wales use BSL, of whom 4,000 are Deaf. In October 2018, calls were made at the North Wales 'Lend me your ears' 2018 conference for British Sign Language legislation in Wales, looking at the 2015 British Sign Language (Scotland) Act, and their national BSL plan, published in October 2017, establishing a national advisory group including up to 10 deaf people who use BSL as their preferred or first language. Although the Wales Act 2017 reserves equal opportunities to the UK Government, Senedd lawyers have confirmed that a BSL (Wales) Bill would be compliant if it related to the exceptions listed in it. The BSL (Scotland) Act was passed on 17 December 2015, marking a new era in the deaf community's campaign for the legal recognition of BSL across the UK. The Northern Ireland Assembly has also recently recommenced preliminary legislative work on both British and Irish sign languages. My proposed BSL Bill for Wales seeks to ensure that the deaf community and people with hearing loss have a voice in the design and delivery of services to ensure they meet the needs of service users, with actions including the establishment of a BSL national advisory group in Wales. The British Deaf Association have told me that my proposed Bill is very important for their deaf members and supporters in Wales, who've been campaigning for a BSL Act in Wales for several years. Although they've been commissioned by the Welsh Government to develop a new BSL charter for Wales, they tell me that my, quote, 'planned BSL Bill is an enormous step forward, and if it's anything like the BSL Bill in Scotland, will receive unanimous and total support of all the parties.' 'It's a win-win', they said. They added their hope that this motion will be warmly received by the Senedd and convince the Welsh Government to establish a cross-party working group, where this coming together and working together was a critical factor in the success of the BSL Bill in Scotland. My proposed Bill would make provision to encourage the use of BSL in Wales and improve access to education and services in BSL. In 2019, Deffo!, Wales's deaf youth forum, submitted a petition to the Senedd to improve access to education and services in BSL. They state their disappointment that nothing has happened since then and that one of the most important things is that BSL starts in early years and is continued through the whole of educational development. On National Deaf Children's Society - or NDCS - Cymru's advice, the Welsh Government established an advisory group on access to the new curriculum for BSL users and to develop guidance, which is currently out for consultation. However, an independent review of opportunities for families of young deaf children to learn sign language, published by the Welsh Government, confirmed NDCS's view that opportunities are far too limited, and that many families of deaf children want to learn to sign to aid communication with their deaf child, but feel unable to do so. The Royal National Institute for Deaf People state that weaknesses in the 2011 census resulted in many people who use BSL not being captured. They say that experience from Scotland has shown that their national advisory group have struggled to get local authorities to engage with and develop their BSL plans, suggesting that any future BSL legislation in Wales must place duties on local authorities and be sufficiently enforced. As they state, a BSL Bill would not be a means to an end in itself, but act as a platform to ensure improved services for the deaf community and people with hearing loss, and improve the support currently offered, so people can fully engage in things like employment and education. As they also state, the Bill should be seen as a piece of enabling legislation, to help focus efforts to improve BSL skills within public services and address communication support, so costs are not borne by the people who need additional help to tackle the barriers faced by D/deaf people and those with hearing loss, when the cost of BSL classes is so high. RNID staff want to see improved access to education and lifelong learning, employment, volunteering, media and news and arts, culture and leisure. It is the view of Senedd legal services that a Bill about British Sign Language similar to Scotland's British Sign Language (Scotland) Act 2015 would be within the Senedd's legislative competence, and the wording of my legislative proposal has been drafted with them to achieve this. The only potential issue will be whether this Bill would fall under the equal opportunities reservation under paragraph 187, Schedule 7A of the Government of Wales Act 2006. In January 2004, the Welsh Government recognised BSL as a language in its own right. The exclusion of language in the definition of equal opportunities reserved to the UK Government in the 2006 Government of Wales Act suggests that the equal opportunities reservation would not apply. Scotland is also subject to the equal opportunities reservation, and the Scottish BSL Act provides a good precedent for Wales, where Senedd legal services are not aware of any legal challenge to the Act by the courts. As a D/deaf constituent told me, 'This BSL Bill is important. BSL is a language in its own right, with its own grammar and vocabulary, which enables many of our deaf, deafblind, and hard-of-hearing citizens to learn, work, be creative, live life to the full and make their contribution to our culture and our economy.' I hope Members will support my proposal accordingly. Thank you.
Welsh: Diolch. Yn seiliedig ar ystadegau swyddogol, mae Cymdeithas Pobl Fyddar Prydain yn credu bod 7,200 o bobl yng Nghymru yn defnyddio BSL, a bod 4,000 ohonynt yn fyddar. Ym mis Hydref 2018, cafwyd galwadau yng nghynhadledd 'Clust i wrando' gogledd Cymru 2018 am ddeddfwriaeth Iaith Arwyddion Prydain yng Nghymru, gan edrych ar Ddeddf Iaith Arwyddion Prydain (Yr Alban) 2015, a'u cynllun BSL cenedlaethol, a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2017, yn sefydlu grŵp cynghori cenedlaethol gan gynnwys hyd at 10 o bobl fyddar sy'n defnyddio BSL fel eu dewis iaith neu eu hiaith gyntaf. Er bod Deddf Cymru 2017 yn cadw cyfle cyfartal yn ôl i Lywodraeth y DU, mae cyfreithwyr y Senedd wedi cadarnhau y byddai Bil BSL (Cymru) yn cydymffurfio pe bai'n ymwneud â'r eithriadau a restrir ynddi. Pasiwyd Deddf BSL (Yr Alban) ar 17 Rhagfyr 2015, gan nodi cyfnod newydd yn ymgyrch y gymuned fyddar i gydnabod BSL yn gyfreithiol ledled y DU. Mae Cynulliad Gogledd Iwerddon hefyd wedi ailddechrau gwaith deddfwriaethol rhagarweiniol yn ddiweddar ar ieithoedd arwyddion Prydain ac Iwerddon. Mae fy Mil BSL arfaethedig i Gymru yn ceisio sicrhau bod gan y gymuned fyddar a phobl drwm eu clyw lais yn y gwaith o gynllunio a darparu gwasanaethau i sicrhau eu bod yn diwallu anghenion defnyddwyr gwasanaethau, gyda chamau gweithredu yn cynnwys sefydlu grŵp cynghori cenedlaethol BSL yng Nghymru. Mae Cymdeithas Pobl Fyddar Prydain wedi dweud wrthyf fod fy Mil arfaethedig yn bwysig iawn i'w haelodau byddar a'u cefnogwyr yng Nghymru sydd wedi bod yn ymgyrchu dros Ddeddf BSL yng Nghymru ers sawl blwyddyn. Er eu bod wedi cael eu comisiynu gan Lywodraeth Cymru i ddatblygu siarter BSL newydd i Gymru, maent yn dweud wrthyf fod fy Mil BSL arfaethedig, rwy'n dyfynnu, 'yn gam enfawr ymlaen, ac os yw'n unrhyw beth tebyg i'r Bil BSL yn yr Alban, fe fydd yn cael cefnogaeth unfrydol a llwyr yr holl bleidiau.' 'Mae'n fuddugoliaeth ym mhob ffordd', dywedant. Roeddent yn ychwanegu eu gobaith y bydd y Senedd yn croesawu'r cynnig hwn yn wresog ac yn argyhoeddi Llywodraeth Cymru i sefydlu gweithgor trawsbleidiol, gan fod dod at ei gilydd a chydweithio yn y ffordd hon yn ffactor hollbwysig yn llwyddiant y Bil BSL yn yr Alban. Byddai fy Mil arfaethedig yn gwneud darpariaeth i annog defnydd o BSL yng Nghymru ac yn gwella mynediad at addysg a gwasanaethau mewn BSL. Yn 2019, cyflwynodd Deffo!, fforwm ieuenctid byddar Cymru, ddeiseb i'r Senedd i wella mynediad at addysg a gwasanaethau mewn BSL. Maent yn datgan eu siom nad oes dim wedi digwydd ers hynny ac mai un o'r pethau pwysicaf yw bod BSL yn dechrau yn y blynyddoedd cynnar ac yn parhau drwy'r holl ddatblygiad addysgol. Ar gyngor y gymdeithas genedlaethol i blant byddar - neu NDCS - Cymru, sefydlodd Llywodraeth Cymru grŵp cynghori ar fynediad at y cwricwlwm newydd i ddefnyddwyr BSL a datblygu canllawiau, sy'n destun ymgynghoriad ar hyn o bryd. Fodd bynnag, roedd adolygiad annibynnol o'r cyfleoedd i deuluoedd plant ifanc byddar ddysgu iaith arwyddion, a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru, yn cadarnhau barn yr NDCS fod y cyfleoedd yn llawer rhy gyfyngedig, a bod llawer o deuluoedd plant byddar am ddysgu iaith arwyddion i'w cynorthwyo i gyfathrebu â'u plentyn byddar, ond eu bod yn teimlo na allant wneud hynny. Mae Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol Pobl Fyddar (RNID) yn dweud bod gwendidau yng nghyfrifiad 2011 wedi golygu na chafodd llawer o bobl sy'n defnyddio BSL mo'u cyfrif. Maent yn dweud bod profiad o'r Alban wedi dangos bod eu grŵp cynghori cenedlaethol wedi ei chael hi'n anodd cael awdurdodau lleol i ymgysylltu â'u cynlluniau BSL a'u datblygu, gan awgrymu bod yn rhaid i unrhyw ddeddfwriaeth BSL yng Nghymru yn y dyfodol osod dyletswyddau ar awdurdodau lleol a chael ei gorfodi'n ddigonol. Fel y dywedant, ni fyddai Bil BSL yn fodd i gyrraedd y nod ynddo'i hun, ond byddai'n gweithredu fel llwyfan i sicrhau gwell gwasanaethau i'r gymuned fyddar a phobl drwm eu clyw, ac yn gwella'r cymorth a gynigir ar hyn o bryd, fel y gall pobl chwarae rhan lawn mewn pethau fel cyflogaeth ac addysg. Fel y dywedant hefyd, dylai'r Bil gael ei ystyried yn ddeddfwriaeth alluogi, er mwyn helpu i ganolbwyntio ymdrechion ar wella sgiliau BSL mewn gwasanaethau cyhoeddus a mynd i'r afael â chymorth cyfathrebu, fel nad yw'r bobl sydd angen help ychwanegol i oresgyn y rhwystrau a wynebir gan bobl F/fyddar a thrwm eu clyw yn gorfod ysgwyddo'r costau, pan fo cost dosbarthiadau BSL mor uchel. Mae staff RNID am weld gwell mynediad at addysg a dysgu gydol oes, cyflogaeth, gwirfoddoli, y cyfryngau a newyddion a'r celfyddydau, diwylliant a hamdden. Mae'r Senedd o'r farn y byddai Bil ar Iaith Arwyddion Prydain yn debyg i Ddeddf Iaith Arwyddion Prydain (Yr Alban) 2015 o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd, ac mae geiriad fy nghynnig deddfwriaethol wedi'i ddrafftio gyda hwy i gyflawni hyn. Yr unig broblem bosibl fydd p'un a fyddai'r Bil hwn yn dod o dan gyfle cyfartal a gadwyd yn ôl o dan baragraff 187, Atodlen 7A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006. Ym mis Ionawr 2004, cydnabu Llywodraeth Cymru BSL fel iaith yn ei hawl ei hun. Mae hepgor iaith yn y diffiniad o gyfle cyfartal a gadwyd yn ôl i Lywodraeth y DU yn Neddf Llywodraeth Cymru 2006 yn awgrymu na fyddai cyfle cyfartal fel mater a gadwyd yn ôl yn berthnasol. Mae'r Alban hefyd yn ddarostyngedig i gyfle cyfartal fel mater a gadwyd yn ôl, ac mae Deddf BSL yr Alban yn darparu cynsail da i Gymru, lle nad yw gwasanaethau cyfreithiol y Senedd yn ymwybodol o unrhyw her gyfreithiol i'r Ddeddf gan y llysoedd. Fel y dywedodd etholwr B/byddar wrthyf, 'Mae'r Bil BSL hwn yn bwysig. Mae BSL yn iaith yn ei hawl ei hun, gyda'i gramadeg a'i geirfa ei hun, sy'n galluogi llawer o'n dinasyddion byddar, byddar a dall, a thrwm eu clyw i ddysgu, gweithio, bod yn greadigol, byw bywyd i'r eithaf a gwneud eu cyfraniad i'n diwylliant a'n heconomi.' Gobeithio y bydd yr Aelodau'n cefnogi fy nghynnig yn unol â hynny. Diolch.