English: Welsh further education colleges are critical players in the economy of Wales. As ColegauCymru have reminded us, their annual economic impact on the local business community is no less than £4 billion. And in addition to this contribution, they undoubtedly have a crucial strategic role to play in futureproofing the economy in Wales. In 'Prosperity for All', the Welsh Government sets out how it will build an economy based on strong foundations, focusing on the industries of the future and empowered regions, and how inclusive growth will be used to narrow ingrained inequalities as our wealth and well-being improves. But, as the Minister for Welsh Language and Lifelong Learning reminded us just yesterday, for the Welsh Government to build an economy that works for everyone, the FE sector must be at the heart of this agenda. And it's easy to see that in terms of a whole range of challenges Wales faces, the FE sector provides the answers and solutions. For example, around a month ago we debated the economy committee's report on the future of the Welsh economy. During this inquiry, we took evidence that low-skilled workers, and women in particular, are likely to be at risk from automation and artificial intelligence. In consequence, we recommended that retraining and upskilling should be at the heart of the Government's lifelong learning policy. This is an area where the FE sector is well placed to make that central contribution and, moreover, one where it can help shape what the nature of that future should be. As Professor Richard Davies suggested, we need to develop a triangular system of exchange between FE, employers and HE. This could involve the sector having to make some difficult decisions. They may not be popular ones. For example, colleges may have to decide to focus on the ICT skills that we desperately need for the future, and the expansion of areas of teaching like Coleg y Cymoedd's really exciting work around sustainable construction. These could be at the expense of other popular teaching areas, but in choosing which courses to focus upon and prioritise, we really must bear in mind the best interests of the economy and of our country. So, I welcome the Minister's comments yesterday that her officials have been working to better align provision with regional skills partnerships. This is key to clear employment progression, escaping low-paid work and ensuring that provision meets the needs of local employers. Adult community learning is another area where the FE sector has an important part to play. Much good work is already taking place, but I would like to see more partnership working with adult community education, more outreach to the most challenging communities, and more liaising at the coal face to ensure the hardest to reach are brought into the learning environment. I know that the Minister spoke about changes in terms of part-time provision, which may be especially important here. Of course, achieving these goals relies on FE being properly funded. In the new twenty-first century Coleg y Cymoedd campus in Aberdare, there is a very visible symbol of the Welsh Government's commitment to this. The Minister referred yesterday to additional money being made available to the sector. Of course, none of this can be delivered without a supportive workforce who, in turn, feel supported and valued. From this perspective, I welcome the announcement from the Welsh Government yesterday on pay. It's an important step forward and welcome news that funding will be provided so that FE lecturers will receive a pay award equivalent to school teachers. Importantly, this will also be extended to those crucial supporting staff, like technicians and instructor demonstrators too. This is a crucial intervention, I think, from Welsh Government. Along with my colleagues Mick Antoniw and Hefin David, I have been in discussions with University and College Union members at Coleg y Cymoedd and I would hope this action would go some way to showing staff involved just how much they are valued; how respected their work and contribution is. Of course, we cannot undo the impact on the sector of the austerity obsession of the UK Government. Wales is effectively £4 billion worse off as a result of the UK Government's austerity agenda and there's no doubt that funding for FE has suffered as a result. But we can work together with the sector to achieve our shared goals, and we can only achieve prosperity for all if we continue investing in FE.
Welsh: Mae colegau addysg bellach Cymru yn chwarae rhan allweddol yn economi Cymru. Fel y mae ColegauCymru wedi ein hatgoffa, mae eu heffaith economaidd flynyddol ar y gymuned fusnes leol yn £4 biliwn. Ac yn ychwanegol at y cyfraniad hwn, heb os, mae ganddynt rôl strategol hanfodol i'w chwarae yn paratoi'r economi yng Nghymru ar gyfer y dyfodol. Yn 'Ffyniant i Bawb', mae Llywodraeth Cymru'n nodi sut y bydd yn adeiladu economi sy'n seiliedig ar sylfeini cadarn, gan ganolbwyntio ar ddiwydiannau'r dyfodol a rhanbarthau wedi'u grymuso, a'r modd y defnyddir twf cynhwysol i leihau anghydraddoldebau cynhenid wrth i'n cyfoeth a'n lles wella. Ond fel y cawsom ein hatgoffa gan Weinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes ddoe ddiwethaf, er mwyn i Lywodraeth Cymru adeiladu economi sy'n gweithio i bawb, rhaid i'r sector addysg bellach fod wrth wraidd yr agenda hon. Ac mae'n hawdd gweld bod y sector addysg bellach yn darparu'r atebion a'r datrysiadau mewn perthynas ag ystod eang o heriau sy'n wynebu Cymru. Er enghraifft, tua mis yn ôl, buom yn trafod adroddiad pwyllgor yr economi ar ddyfodol economi Cymru. Yn ystod yr ymchwiliad hwn, clywsom dystiolaeth fod gweithwyr heb lawer o sgiliau, a menywod yn arbennig, yn debygol o fod mewn perygl yn sgil awtomeiddio a deallusrwydd artiffisial. O ganlyniad, roeddem yn argymell y dylai ail-hyfforddi a gwella sgiliau fod yn ganolog ym mholisi dysgu gydol oes y Llywodraeth. Mae hwn yn faes lle mae'r sector addysg bellach mewn sefyllfa dda i wneud y cyfraniad canolog hwnnw ac yn fwy na hynny, mae'n un lle y gall helpu i ddylanwadu ar beth y dylai natur y dyfodol hwnnw fod. Fel yr awgrymodd yr Athro Richard Davies, mae angen inni ddatblygu system drionglog o gyfnewid rhwng addysg bellach, cyflogwyr ac addysg uwch. Gallai hyn gynnwys yr angen i'r sector wneud rhai penderfyniadau anodd. Efallai na fyddant yn rhai poblogaidd. Er enghraifft, efallai y bydd raid i golegau benderfynu canolbwyntio ar y sgiliau TGCh y mae eu taer angen arnom ar gyfer y dyfodol, ac ehangu meysydd dysgu fel gwaith gwirioneddol gyffrous Coleg y Cymoedd ar adeiladu cynaliadwy. Gallai'r rhain fod ar draul meysydd addysgu poblogaidd eraill, ond wrth ddewis pa gyrsiau i ganolbwyntio arnynt a'u blaenoriaethu, mae gwir raid inni gofio'r budd gorau i'r economi ac i'n gwlad. Felly, rwy'n croesawu sylwadau'r Gweinidog ddoe fod ei swyddogion wedi bod yn gweithio i sicrhau bod y ddarpariaeth yn cyd-fynd yn well â'r partneriaethau sgiliau rhanbarthol. Mae hyn yn allweddol i ddatblygiad cyflogaeth eglur, osgoi gwaith am gyflogau isel a sicrhau bod y ddarpariaeth yn diwallu anghenion cyflogwyr lleol. Mae dysgu oedolion yn y gymuned yn faes arall lle mae rhan bwysig gan y sector addysg bellach i'w chwarae. Mae llawer o waith da eisoes yn digwydd, ond hoffwn weld mwy o weithio mewn partneriaeth gydag addysg oedolion yn y gymuned, mwy o allgymorth i'r cymunedau mwyaf heriol, a mwy o gydgysylltu ar y rheng flaen i sicrhau bod y rhai mwyaf anodd eu cyrraedd yn cael eu dwyn i mewn i'r amgylchedd dysgu. Gwn fod y Gweinidog wedi siarad am newidiadau mewn perthynas â darpariaeth ran-amser, a gallai hynny fod yn arbennig o bwysig yma. Wrth gwrs, mae cyflawni'r nodau hyn yn dibynnu ar sicrhau bod addysg bellach yn cael ei hariannu'n briodol. Yng nghampws newydd yr unfed ganrif ar hugain yng Ngholeg y Cymoedd, Aberdâr, ceir symbol gweladwy iawn o ymrwymiad Llywodraeth Cymru i hyn. Cyfeiriodd y Gweinidog ddoe at arian ychwanegol a fydd ar gael i'r sector. Wrth gwrs, ni ellir cyflawni dim o hyn heb weithlu cefnogol sydd, yn ei dro, yn teimlo'i fod yn cael ei gefnogi a'i werthfawrogi. O'r safbwynt hwn, rwy'n croesawu cyhoeddiad Llywodraeth Cymru ddoe ynglŷn â chyflogau. Mae'n gam pwysig ymlaen ac yn newyddion i'w groesawu y caiff cyllid ei ddarparu er mwyn i ddarlithwyr addysg bellach gael dyfarniad cyflog sy'n cyfateb i un athrawon ysgol. Yn bwysig, bydd hyn hefyd yn cael ei ymestyn i gynnwys staff ategol allweddol, fel technegwyr ac arddangoswyr hyfforddi hefyd. Mae hwn yn ymyriad allweddol yn fy marn i gan Lywodraeth Cymru. Gyda fy nghyd-Aelodau Mick Antoniw a Hefin David, cefais drafodaethau gydag aelodau'r Undeb Prifysgolion a Cholegau yng Ngholeg y Cymoedd ac rwy'n gobeithio y byddai'r camau hyn yn mynd beth o'r ffordd tuag at ddangos i'r staff dan sylw cymaint y cânt eu gwerthfawrogi; faint o barch sydd i'w gwaith a'u cyfraniad. Wrth gwrs, ni allwn ddadwneud effaith obsesiwn Llywodraeth y DU â chyni. Mae Cymru £4 biliwn ar ei cholled i bob pwrpas o ganlyniad i agenda cyni Llywodraeth y DU ac nid oes unrhyw amheuaeth fod cyllid ar gyfer addysg bellach wedi dioddef o ganlyniad. Ond gallwn weithio gyda'r sector i gyflawni ein nodau cyffredin, ac ni allwn sicrhau ffyniant i bawb heb inni barhau i fuddsoddi mewn addysg bellach.