English: Our motion calls for ensuring that school meal debt doesn't negatively impact a pupil, be that through stress, stigma or even having to go without food, as we have heard in some cases. Consideration should always be given to why school meal debt could have accrued. The reason is never within the control of the child, the child that it affects and harms. The child should therefore never suffer the consequences of that debt. This needs to go beyond guidance. This should be put on a statutory footing, as well as the financial sustainability of school catering services ensured. Beyond the expansion of free school meals, some helpful initiatives to help pupils are, of course, already in place. But their effectiveness is sometimes held back due to the low take-up of numbers of those entitled to that help. This is an area where the Government could really make a difference. Targeted entitlements to meet the education costs of children and young people, like the pupil deprivation grant access grant and the EMA, the education maintenance allowance, help increase income, are key to addressing poverty. But research shows that not every eligible family receives what they are entitled to, either through a lack of awareness or because of the nature of the application process. One parent's words, contained in the Child Poverty Action Group report, sums this up well: 'I wish that there was a handout listing the places that we could get help but I feel that because we both work we wouldn't qualify for the help anyway.' There is therefore a common misconception that children are automatically ineligible for support such as free school meals and PDGA if their parents or carers are in any form of paid employment. It is also important to note that three quarters of children in poverty already live in a household where someone is in work. The Child Poverty Action Group estimates that around 55,000 children in poverty are not eligible for free school meals, meaning that they are unable to access PDGA as well. Especially given the cost-of-living crisis, it is crucial that all families are receiving all the benefits to which they are entitled. Measures such as the employment of advice workers at schools, or adopting automatic registration and application-free passporting of entitlements would remove barriers and ensure uptake. In adopting the new curriculum, schools should be required to ensure that no pupil need buy materials or equipment to take part in certain subjects. We need to reduce or remove these costs for all pupils. Education should be all-inclusive. You shouldn't have to pay to learn any subject at school. The new curriculum blends many subjects into each other, meaning that costs and charges for resources could appear in subjects that used to be more affordable. The new curriculum and the commitment to universal free school meals in primary school present a golden opportunity to create a truly inclusive education system, but only if we face up to the issues and the barriers that are currently affecting children of families on low incomes. I look forward to hearing the contributions of Members across the Chamber on this important issue, and urge every Member to support our motion. No child or young person should feel left out because of the economic pressures on their families. We must act to reduce the impact that poverty clearly has on learning and opportunities. Diolch.
Welsh: Mae ein cynnig yn galw am sicrhau nad yw dyled prydau ysgol yn cael effaith negyddol ar ddisgybl, boed hynny drwy straen, stigma neu hyd yn oed orfod mynd heb fwyd, fel y clywsom mewn rhai achosion. Dylid ystyried bob amser pam y gallai dyled prydau ysgol fod wedi cronni. Nid yw'r rheswm byth o fewn rheolaeth y plentyn y mae'n effeithio arno ac yn ei niweidio. Felly, ni ddylai'r plentyn byth ddioddef canlyniadau'r ddyled honno. Mae angen i hyn fynd y tu hwnt i ganllawiau. Mae angen rhoi'r mater ar sail statudol, yn ogystal â sicrhau cynaliadwyedd ariannol gwasanaethau arlwyo ysgolion. Y tu hwnt i ehangu prydau ysgol am ddim, mae rhai mentrau defnyddiol i helpu disgyblion eisoes ar waith wrth gwrs. Ond weithiau caiff eu heffeithiolrwydd ei lesteirio am nad oes llawer o bobl sydd â hawl i'r cymorth yn manteisio arno. Mae hwn yn faes lle y gallai'r Llywodraeth wneud gwahaniaeth go iawn. Mae hawliau wedi'u targedu i dalu costau addysg plant a phobl ifanc, fel y grant amddifadedd disgyblion - mynediad, a'r lwfans cynhaliaeth addysg, yn helpu i gynyddu incwm ac yn allweddol i fynd i'r afael â thlodi. Ond dengys ymchwil nad yw pob teulu cymwys yn cael yr hyn y mae ganddynt hawl iddo, naill ai oherwydd diffyg ymwybyddiaeth neu oherwydd natur y broses ymgeisio. Mae geiriau un rhiant, sydd wedi'u cynnwys yn adroddiad y Grŵp Gweithredu ar Dlodi Plant, yn crynhoi hyn yn dda: 'Hoffwn pe bai yna daflen yn rhestru'r lleoedd y gallem gael cymorth ond rwy'n teimlo, oherwydd bod y ddau ohonom yn gweithio, na fyddem yn gymwys i gael y cymorth beth bynnag.' Felly, ceir camsyniad cyffredin nad yw plant yn gymwys i gael cymorth fel prydau ysgol am ddim a'r grant datblygu disgyblion - mynediad os yw eu rhieni neu eu gofalwyr mewn unrhyw fath o gyflogaeth â thâl. Mae hefyd yn bwysig nodi bod tri chwarter y plant sy'n byw mewn tlodi eisoes yn byw ar aelwyd lle mae rhywun mewn gwaith. Mae'r Grŵp Gweithredu ar Dlodi Plant yn amcangyfrif nad yw tua 55,000 o blant sy'n byw mewn tlodi yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim, sy'n golygu na allant gael y grant datblygu disgyblion - mynediad chwaith. Yn enwedig o ystyried yr argyfwng costau byw, mae'n hanfodol fod pob teulu'n cael yr holl fudd-daliadau y mae ganddynt hawl iddynt. Byddai mesurau fel cyflogi gweithwyr cynghori mewn ysgolion, neu fabwysiadu proses gofrestru awtomatig a phasbortio hawliau heb orfod gwneud cais yn dileu rhwystrau ac yn sicrhau bod pawb sy'n gymwys i'w cael yn eu cael. Wrth fabwysiadu'r cwricwlwm newydd, dylai fod yn ofynnol i ysgolion sicrhau nad oes angen i unrhyw ddisgybl brynu deunyddiau neu offer i allu cymryd rhan mewn pynciau penodol. Mae angen inni ostwng neu ddileu'r costau hyn i bob disgybl. Dylai addysg fod yn hollgynhwysol. Ni ddylech orfod talu i ddysgu unrhyw bwnc yn yr ysgol. Mae'r cwricwlwm newydd yn cyfuno llawer o bynciau â'i gilydd, sy'n golygu y gallai costau a thaliadau am adnoddau ymddangos mewn pynciau a oedd yn arfer bod yn fwy fforddiadwy. Mae'r cwricwlwm newydd a'r ymrwymiad cyffredinol i brydau ysgol am ddim i bawb yn yr ysgol gynradd yn gyfle euraidd i greu system addysg wirioneddol gynhwysol, cyn belled â'n bod yn wynebu'r problemau a'r rhwystrau sy'n effeithio ar blant teuluoedd ar incwm isel ar hyn o bryd. Edrychaf ymlaen at glywed cyfraniadau'r Aelodau ar draws y Siambr ar y mater pwysig hwn, ac rwy'n annog pob Aelod i gefnogi ein cynnig. Ni ddylai unrhyw blentyn na pherson ifanc deimlo eu bod wedi'u gadael allan oherwydd y pwysau economaidd ar eu teuluoedd. Mae'n rhaid inni weithredu i leihau'r effaith y mae tlodi yn amlwg yn ei chael ar ddysgu a chyfleoedd. Diolch.