English: I take my hat off to our Chairman, Llyr Gruffydd, for saying what needed to be said - that the interim assessor does not fulfil the role at all of the kind of environmental governance that we need here in Wales. I'm pleased that the Welsh Government has chosen to accept all eight recommendations contained within the report - I guess I'd have been surprised if you hadn't. I do note that the interim assessor has promised that in relation to recommendation 3, she will publish updates on the service's rolling work programme on a quarterly basis. I also note that recommendations 6 and 7 state that the Welsh Government should commit to publishing responses to interim assessor reports no later than six weeks following receipt and that the Senedd should be notified by a written statement. I for one certainly look forward to that timetable being upheld. Certainly, during the evidence session, in my recollection - I can remember it distinctly - it became very clear to me that this role doesn't fulfil at all the level of environmental governance that is required. There needs to be this prioritisation of legislation. To be fair to the interim assessor, in her own words, she felt it wasn't her role to deal with complaints. She felt that there were certain things that she shouldn't get involved with - resource issues. I just feel that, really, the role of the interim assessor has been more of a tick-box exercise for the Welsh Government. We need a permanent framework here in Wales, especially on a subject that's so important to Wales. Dr Llewelyn Jones reported that demand on the service had been greater than anticipated during the first year, with 21 submissions received, covering a wide range of different environmental issues. According to the annual report 2021-22, this clearly demonstrates that there is a high degree of public engagement with the subject of environmental protection and that there's an appetite in Wales to ensure that the law protects the environment here. RSPB Cymru commented that the number of submissions indicates that there is a significant concern in Wales regarding the implementation of environmental law. There have also been issues with the website. Members of the environmental sector wrote to the First Minister on this with representatives criticising the interim assessor's website, even, as not easily navigable or even easy to find. RSPB Cymru said that finding the relevant Welsh Government webpage depends on people knowing what to look for online. So, Minister, could you give us some reassurances today that those matters have been addressed and that anybody wanting to seek out the interim assessor can do so? Representatives of the environmental sector also expressed frustration regarding the lack of progress towards developing the new arrangements. So far, I'm not alone in seeing this as a failing by the Welsh Government to establish strong and lasting arrangements. It even lacks a clear timeline to institute a permanent body. Stakeholders also identified a governance gap due to the narrow nature of the current measures, with the existing measures being described as a long way from what Wales needs. Again, RSPB Cymru said: 'our chief concern is that the work to develop permanent, statutory measures has stalled and there is a risk that the interim measures will be in place longer than the two years originally envisaged by the Welsh Government'. We're aware of the extension, but I suppose I'm looking for some reassurance here that you are going to move forward with something far stronger than this. They added: 'we are extremely concerned that in Wales there is still no clear timeline' for legislation to establish a permanent oversight body. And despite continuous calls from the committee for the Welsh Government to prioritise legislation to establish a statutory oversight body, there will be no Bill in year 2 of the legislative programme. As our committee makes clear, 'The First Minister's vague assurance that "the Bill is on its way" does nothing to address our concernthat the statutory oversight body, promised by the Welsh Government in the Fifth Senedd, is still years away.' This is simply not good enough to meet our environmental commitments, and it does put us behind every other UK nation in failing to have implemented a statutory oversight body. Nineteen months on from the establishment of an interim assessor, it simply doesn't appear that this time has been put to as good a use as it could have been in developing a more lasting framework. I won't mention all of the committee's eight recommendations, but I would like to highlight some of them and actions that I wish to see. Firstly, that the Welsh Government should clarify - I suppose I'm asking you, now, Minister, to do this - whether it intends to reappoint the interim - . Oh, well, we've done that. If this is the plan, we need concrete steps to ensure a permanent framework will be in place by then. And also on what merits or criteria did you decide to extend this? The interim assessor should work towards improving the public awareness of the service; the Welsh Government should undertake an urgent review of the resources available to the assessor, and in doing so, it must satisfy itself that the interim assessor is sufficiently resourced, has the right powers to carry out their role and responsibilities effectively -
Welsh: Rwy'n codi fy het i'n Cadeirydd, Llyr Gruffydd, am ddweud beth oedd angen ei ddweud - nad yw'r asesydd interim yn cyflawni swyddogaeth y math o lywodraethu amgylcheddol sydd ei angen arnom yma yng Nghymru. Rwy'n falch fod Llywodraeth Cymru wedi dewis derbyn yr wyth argymhelliad sydd yn yr adroddiad - rwy'n tybio y byddwn wedi synnu pe na baech chi wedi gwneud hynny. Rwy'n nodi bod yr asesydd interim wedi addo y bydd hi'n cyhoeddi diweddariadau ar raglen waith dreigl y gwasanaeth bob chwarter mewn perthynas ag argymhelliad 3. Rwyf hefyd yn nodi bod argymhellion 6 a 7 yn nodi y dylai Llywodraeth Cymru ymrwymo i gyhoeddi ymatebion i adroddiadau aseswyr interim heb fod yn hwyrach na chwe wythnos ar ôl eu cael ac y dylai'r Senedd gael ei hysbysu gan ddatganiad ysgrifenedig. Rwyf fi, yn sicr, yn edrych ymlaen at weld yr amserlen honno yn cael ei chadw. Yn sicr, yn ystod y sesiwn dystiolaeth, o'r hyn rwy'n ei gofio - gallaf ei gofio'n iawn - daeth yn amlwg iawn i mi nad yw'r swyddogaeth hon yn cyflawni'r lefel o lywodraethu amgylcheddol sydd ei hangen o gwbl. Mae angen blaenoriaethu deddfwriaeth. I fod yn deg â'r asesydd interim, yn ei geiriau ei hun, roedd hi'n teimlo nad ei swyddogaeth hi oedd ymdrin â chwynion. Roedd hi'n teimlo bod rhai pethau na ddylai hi ymwneud â hwy - materion adnoddau. Rwy'n teimlo, mewn gwirionedd, fod swyddogaeth yr asesydd interim wedi bod yn fwy o ymarfer ticio bocsys i Lywodraeth Cymru. Mae angen fframwaith parhaol yma yng Nghymru, yn enwedig ar bwnc sydd mor bwysig i Gymru. Dywedodd Dr Llewelyn Jones fod y galw ar y gwasanaeth wedi bod yn fwy na'r disgwyl yn ystod y flwyddyn gyntaf, gyda 21 o gyflwyniadau wedi'u derbyn, gan gwmpasu ystod eang o faterion amgylcheddol gwahanol. Yn ôl adroddiad blynyddol 2021-22, mae hyn yn dangos yn glir fod yna lawer iawn o ymgysylltiad â'r cyhoedd yn digwydd ar fater diogelu'r amgylchedd a bod awydd yng Nghymru i sicrhau bod y gyfraith yn gwarchod yr amgylchedd yma. Dywedodd RSPB Cymru bod nifer y cyflwyniadau'n dangos bod pryder sylweddol yng Nghymru ynghylch gweithredu cyfraith amgylcheddol. Cafwyd problemau gyda'r wefan hefyd. Ysgrifennodd aelodau o'r sector amgylcheddol at y Prif Weinidog ynglŷn â hyn gyda chynrychiolwyr yn beirniadu gwefan yr asesydd interim hyd yn oed fel un nad yw'n hawdd ei defnyddio na hyd yn oed yn hawdd dod o hyd iddi. Dywedodd RSPB Cymru fod dod o hyd i dudalen we berthnasol Llywodraeth Cymru yn dibynnu ar fod pobl yn gwybod beth i chwilio amdano ar-lein. Felly, Weinidog, a wnewch chi roi sicrwydd i ni heddiw fod y materion hynny wedi cael sylw a bod unrhyw un sydd eisiau chwilio am yr asesydd interim yn gallu gwneud hynny? Fe wnaeth cynrychiolwyr o'r sector amgylcheddol fynegi rhwystredigaeth hefyd ynglŷn â'r diffyg cynnydd tuag at ddatblygu'r trefniadau newydd. Hyd yn hyn, nid fi yw'r unig un sy'n gweld hyn fel methiant gan Lywodraeth Cymru i sefydlu trefniadau cryf a pharhaol. Nid oes ganddi linell amser glir hyd yn oed ar gyfer sefydlu corff parhaol. Hefyd, nododd rhanddeiliaid fwlch llywodraethu oherwydd natur gul y mesurau cyfredol, gyda'r mesurau presennol yn cael eu disgrifio fel rhai pell o'r hyn sydd ei angen ar Gymru. Unwaith eto, dywedodd RSPB Cymru mai: 'ei brif bryder yw bod y gwaith i ddatblygu mesurau parhaol a statudol wedi arafu a bod risg y bydd y mesurau interim yn eu lle yn hirach na'r ddwy flynedd a ragwelwyd yn wreiddiol gan Lywodraeth Cymru.' Rydym yn ymwybodol o'r estyniad, ond mae'n debyg fy mod i'n chwilio am sicrwydd yma eich bod chi'n mynd i symud ymlaen gyda rhywbeth llawer cryfach na hyn. Roeddent yn ychwanegu eu bod: 'yn hynod bryderus nad oes amserlen glir yng Nghymru o hyd' ar gyfer deddfwriaeth i sefydlu corff goruchwylio parhaol. Ac er gwaethaf galwadau parhaus gan y pwyllgor ar Lywodraeth Cymru i flaenoriaethu deddfwriaeth i sefydlu corff goruchwylio statudol, ni cheir Bil ym mlwyddyn 2 y rhaglen ddeddfwriaethol. Fel y mae ein pwyllgor yn dweud yn glir, 'Nid yw sicrwydd annelwig y Prif Weinidog fod "y Bil ar ei ffordd" yn gwneud dim i fynd i'r afael â'n pryder ni fod y corff goruchwylio statudol, a addawyd gan Lywodraeth Cymru yn y Bumed Senedd, flynyddoedd i ffwrdd o hyd.' Yn syml, nid yw hyn yn ddigon da i gyflawni ein hymrwymiadau amgylcheddol, ac mae'n ein rhoi y tu ôl i bob gwlad arall yn y DU wrth inni fethu gweithredu corff goruchwylio statudol. Aeth 19 mis heibio ers sefydlu asesydd interim, ac nid yw'n ymddangos bod yr amser wedi'i ddefnyddio cystal ag y gallai fod ar ddatblygu fframwaith mwy parhaol. Ni wnaf sôn am bob un o wyth argymhelliad y pwyllgor, ond hoffwn dynnu sylw at rai ohonynt a chamau gweithredu yr hoffwn eu gweld. Yn gyntaf, y dylai Llywodraeth Cymru egluro - mae'n debyg fy mod yn gofyn i chi, nawr, Weinidog, i wneud hyn - a yw'n bwriadu ailbenodi'r asesydd interim - . O, wel, rydym wedi gwneud hynny. Os mai dyma'r cynllun, mae angen camau pendant arnom i sicrhau y bydd fframwaith parhaol yn ei le erbyn hynny. A hefyd yn rhinwedd beth, neu yn ôl pa feini prawf y gwnaethoch chi benderfynu ymestyn hyn? Dylai'r asesydd interim weithio tuag at wella ymwybyddiaeth y cyhoedd o'r gwasanaeth; dylai Llywodraeth Cymru gynnal adolygiad brys o'r adnoddau sydd ar gael i'r asesydd, ac wrth wneud hynny, rhaid iddi fodloni ei hun fod digon o adnoddau gan yr asesydd interim, fod ganddynt y pwerau cywir i gyflawni eu swyddogaeth a'u cyfrifoldebau'n effeithiol -