English: It is clear that the common agricultural policy is responsible for 80 per cent of farm incomes in Wales, and £274 million a year in direct payments, so it is hugely important to get the succession and the transition right after Brexit, and that is why the Welsh Government has repeatedly petitioned the UK Government to match current levels of EU funding. That is what the 'leave' campaign promised, after all, including MPs who now sit in the Cabinet, or is that another promise that got lost at the depot? But let's park that bus for now, because this debate is about where and how, and to what extent, that money should be spent post Brexit. It's clear to me that the guiding principles must be that public money must deliver public good. And it's equally clear to me that the current system could do better to achieve that test as far as the environmental goods are concerned. For example, in 2016, the 'State of Nature 2016' report showed that 52 per cent of monitored farmland species have declined since the 1970s, that soil quality across all habitats, apart from woodland, has deteriorated, and 63 per cent of all freshwater bodies are not achieving 'good' status. And, last year, we saw record levels of pollution, and I've raised that in this Chamber time and time again, that we're seeing increasing levels of ammonia from agriculture, and that is affecting air quality. Now, I want to be clear here, because I'm not suggesting for one single moment that all farmers are polluters, but there are issues in the farming practices and the money that is being received compounding this. So, the fact is that the CAP has created an inherently unfair system that does benefit one group of land managers and excludes others. Even within food production, there are blatant anomalies, and horticulture is ineligible for support, and that's just one example. So, what we want to see moving forward is that we reverse some of the figures that I have just quoted, that we do equally support and we are mindful to support the needs of the smallholding, which have been mentioned here repeatedly, that we do prevent intensive farming, because that could be a consequence of a changing system, and that we do protect the needs of the hill farms, and I agree with a lot that's been said here this morning. So, I do ask the Cabinet Secretary if the Welsh Government will pursue proposals for a new land management programme in that vein. And I hope that we can have some agreement that the system should be open to all land managers but that there is a clear system underneath that that does achieve the aims that are hoped for. I do recognise what has been said here this afternoon, of course, that we don't dilute what could potentially be a shrinking pot so that we don't end up having the outcomes that we are hoping for. And, ultimately, one of those outcomes will be the need to produce food efficiently but at the same time we do need to develop new income streams that protect and maintain our natural heritage.
Welsh: Mae'n amlwg fod y polisi amaethyddol cyffredin yn gyfrifol am 80 y cant o incwm ffermydd yng Nghymru, a £274 miliwn y flwyddyn mewn taliadau uniongyrchol, felly mae'n bwysig dros ben ein bod yn cael yr olyniaeth a'r pontio'n iawn ar ôl Brexit, a dyna pam y mae Llywodraeth Cymru dro ar ôl tro wedi gofyn i Lywodraeth y DU ddarparu'r lefelau cyfredol o gyllid yr UE. Dyna a addawodd yr ymgyrch dros adael wedi'r cyfan, gan gynnwys ASau sydd bellach yn eistedd yn y Cabinet, neu a oedd hwnnw hefyd yn addewid arall a aeth ar goll yn y depo? Ond beth am barcio'r bws hwnnw am y tro, gan fod y ddadl hon yn ymwneud â ble a sut, ac i ba raddau y dylid gwario'r arian hwnnw ar ôl Brexit. Mae'n amlwg i mi mai'r egwyddorion sylfaenol o anghenraid yw bod yn rhaid i arian cyhoeddus gyflawni budd cyhoeddus. Ac mae hi yr un mor glir i mi y gallai'r system bresennol wneud yn well i sicrhau'r prawf hwnnw o ran y nwyddau amgylcheddol. Er enghraifft, yn 2016, dangosodd adroddiad 'Cyflwr Natur 2016' fod 52 y cant o'r rhywogaethau tir fferm a gâi eu monitro wedi gweld gostyngiad ers y 1970au, fod ansawdd pridd ar draws yr holl gynefinoedd, ar wahân i goetir, wedi dirywio, ac nad yw 63 y cant o'r holl ddŵr croyw yn cyrraedd statws 'da'. A llynedd, gwelsom y lefelau uchaf erioed o lygredd, ac rwyf wedi codi hynny yn y Siambr hon dro ar ôl tro, ein bod yn gweld lefelau cynyddol o amonia o amaethyddiaeth, ac mae hynny'n effeithio ar ansawdd aer. Nawr, rwyf am fod yn glir yma, oherwydd nid wyf yn awgrymu am un funud fod pob ffermwr yn llygrwr, ond mae yna faterion yn codi o ran arferion ffermio a'r arian sy'n cael ei dderbyn sy'n gwaethygu'r sefyllfa hon. Felly, y ffaith amdani yw bod y PAC wedi creu system sy'n sylfaenol annheg ac sydd o fudd i un grŵp o reolwyr tir ac yn eithrio eraill. Hyd yn oed ym maes cynhyrchu bwyd, ceir anghysonderau amlwg, ac nid yw garddwriaeth yn gymwys i gael cymorth, ac un enghraifft yn unig yw honno. Felly, yr hyn y dymunwn ei weld wrth symud ymlaen yw ein bod yn gwrthdroi rhai o'r ffigurau rwyf newydd eu dyfynnu, ein bod yn yr un modd yn cefnogi ac yn ymwybodol o anghenion tyddynnod, sydd wedi'u crybwyll yma dro ar ôl tro, ein bod yn atal ffermio dwys, oherwydd gallai hynny fod yn un o ganlyniadau system sy'n newid, a'n bod yn diogelu anghenion ffermydd mynydd, ac rwy'n cytuno â llawer sydd wedi'i ddweud yma y bore yma. Felly, rwy'n gofyn i Ysgrifennydd y Cabinet a fydd Llywodraeth Cymru yn mynd ar drywydd cynigion ar gyfer rhaglen rheoli tir newydd o'r math hwnnw. Ac rwy'n gobeithio y gallwn gael rhywfaint o gytundeb y dylai'r system fod yn agored i bob rheolwr tir ond bod system glir o dan hynny sy'n cyrraedd y nodau y gobeithir amdanynt. Rwy'n cydnabod yr hyn a ddywedwyd yma y prynhawn yma, wrth gwrs, ac nad ydym yn gwanhau pot a allai fod yn lleihau fel na chawn y canlyniadau y gobeithiwn amdanynt. Ac yn y pen draw, un o'r canlyniadau hynny fydd yr angen i gynhyrchu bwyd yn effeithlon ond ar yr un pryd, mae angen inni ddatblygu ffrydiau incwm newydd sy'n amddiffyn ac yn cynnal ein treftadaeth naturiol.