English: Diolch. In November of each year we rightly take the opportunity to honour and mark the debt of gratitude we owe to the fallen, to our veterans and to our armed forces communities across Wales as part of the annual remembrance period. The year 2019 sees a number of significant anniversaries. In June we commemorated the seventy-fifth anniversary of D-Day, a momentous moment that we now know marked the beginning of the end of war in Europe. Major commemorations took place both here in the UK and along the Normandy coast, as communities and countries reflected, recognised and remembered. My own great-uncle Tommy - Thomas Edward Oldfield of the Royal Army Service Corps - served in Belgium and France before D-Day. He was at Arromanches during the landings where he saw his uncle Arthur Brockley getting off a boat onto the shore. His uncle asked him, 'What are you doing here?' and he replied, 'The same thing as you.' Now aged 83, Tommy still attends his local cenotaph annually on Remembrance Sunday. Last month also marked the seventy-fifth anniversary of the liberation of 's-Hertogenbosch by 53rd (Welsh) Division. The First Minister represented Wales during commemorative events there on 26 and 27 October. A hundred and forty six Welsh soldiers were lost during that one engagement. This August also marked the fiftieth anniversary of the UK armed forces' deployment on operations in Northern Ireland - the longest continuous operation in British military history. This year, the Royal British Legion is inviting communities across Britain to 'Remember Together' the service, the sacrifice, friendship and collaboration of the men and women of Britain, the Commonwealth and allied nations who fought together in 1944.
Welsh: Diolch. Yn flynyddol ym mis Tachwedd rydym ni, yn briodol iawn, yn manteisio ar y cyfle i anrhydeddu a nodi'r ddyled sydd arnom i'r rhai a fu farw, i'n cyn-filwyr a chymdeithasau ein lluoedd arfog ledled Cymru fel rhan o gyfnod blynyddol y cofio. Mae'r flwyddyn 2019 yn nodi sawl pen-blwydd pwysig. Ym mis Mehefin, roeddem ni'n coffáu pymtheng mlynedd a thrigain ers D-Day, y diwrnod tyngedfennol yr ydym ni erbyn hyn yn ei ystyried yn ddechrau diwedd y rhyfel yn Ewrop. Cynhaliwyd digwyddiadau mawr i goffáu, yma yn y DU ac ar hyd arfordir Normandi, wrth i gymunedau a gwledydd fyfyrio, cydnabod a chofio. Bu fy hen ewythr Tommy - Thomas Edward Oldfield o Gorfflu Gwasanaeth y Fyddin Frenhinol - yn filwr yng Ngwlad Belg ac yn Ffrainc cyn D-Day. Bu yn Arromanches yn ystod y glaniadau lle gwelodd ei ewythr ei hun, Arthur Brockley, yn glanio o'r cwch ar y traeth. Fe ofynnodd ei ewythr iddo, 'Be' wyt ti'n ei wneud yn y fan hon?' ac fe atebodd ef, 'Yr un peth â thithau.' Yn 83 mlwydd oed erbyn hyn, mae Tommy yn parhau i fynychu ei senotaff lleol yn flynyddol ar Sul y Cofio. Roedd y mis diwethaf hefyd yn nodi saith deg a phump o flynyddoedd ers rhyddhau 's-Hertogenbosch gan y 53ed Adran (Cymru). Roedd y Prif Weinidog yn cynrychioli Cymru yn ystod digwyddiadau coffáu ar 26 a 27 o fis Hydref. Fe gollwyd 146 o filwyr o Gymru yn ystod yr un frwydr honno. Roedd mis Awst hefyd yn nodi hanner canmlwyddiant anfon lluoedd arfog y DU i ymgyrchoedd yng Ngogledd Iwerddon - yr ymgyrch barhaus hwyaf erioed yn hanes milwrol Prydain. Eleni, mae'r Lleng Brydeinig Frenhinol yn gwahodd cymunedau ledled Prydain i 'Gofio gyda'i Gilydd' am y gwasanaeth, yr aberth, y cyfeillgarwch a'r cydweithrediad ymysg dynion a menywod o Brydain, y Gymanwlad a'r cymheiriaid a fu'n ymladd ar yr un ochr ym 1944.