English: Llywydd, the leader of the opposition has mentioned dairy farming, fishing, tourism, sole traders - I think there was another one in there too. I think all he is doing is illustrating the astonishing economic challenge that there is as a result of coronavirus. Haulage, I'm sorry, was another that he mentioned. All of those sectors, I know, are facing real challenges, and we could've added to that list many times over, I'm sure. The Welsh Government's resources are limited. We are squeezing everything we can out of our existing budgets. We are passing on every penny of additional help that comes our way through the UK Government, and we are doing our best to design the additional help that we can provide in a way that is complementary to the help that the UK Government's schemes are offering to businesses here in Wales. I'm, of course, very happy to put on record our recognition of everything that is being done by the farming community here in Wales and to recognise the particular challenges that dairy farmers are facing. Lesley Griffiths welcomed, on Friday of last week, the temporary lifting of some competition laws in the dairy industry to allow for a more planned way in which the milk that is being produced in the dairy industry can be used for places where milk is needed. In the meantime, we've produced guidance for dairy farmers in Wales, helping them to make sure that if, as a last resort, they have to dispense with the milk that they have without it going into the food chain, they can do that in the safest way possible. As for the changes we have made to self-catering accommodation, I'm perfectly happy to say that we'll keep it under review, because it was a review of the evidence that led to Julie James announcing the changes that we have made. What the changes mean is that a tourist business, even a small-scale one, has to demonstrate that it is letting property for 140 days in a year. I really don't think that if that is the income that you are depending upon, it is unreasonable for you to show that for 140 days of the year that property is being occupied for tourism purposes, and then you have to demonstrate that the income you get represents a reasonable proportion of your total income. The anxiety was - and I know Paul Davies will know this, because it's been raised by local authorities in south-west and north-west Wales - that a lot of public money was at risk of going into the pockets of people for whom this is a small and supplementary part of their income, not the income that they rely on to make their business a success. So, I think we have done the right thing, but I'm very happy to say that we will keep the evidence under review. And if fine-tuning is required, then we will return to that, and that is true of a number of the other things that Paul Davies mentioned. The fishing industry, for example - we've announced a scheme to make sure we can assist our fishing industry in Wales. If it needs to be fine-tuned, we'll need the evidence and we will look at that. I'm very alert to the points that the leader of the opposition made about tourism in Wales. I know we've rehearsed it here before that the pattern in the tourism industry is that people invest in the winter and recoup those costs and make their businesses successful in the summer, and, as the weeks go by, that is putting a very particular strain on that business model. We are working hard alongside the tourism industry to try to do what we can to help. On microbusinesses and the other points that Paul Davies ended with, in many ways those are gaps in the UK Government's schemes, and they have the major responsibilities here. We continue to engage with UK Ministers, and the Chancellor has shown the willingness to introduce new schemes and new measures where gaps in the original provision have emerged. Sole traders, microbusinesses: they remain an area where we need the UK Government to step in and offer the support that is needed.
Welsh: Lywydd, mae arweinydd yr wrthblaid wedi sôn am ffermio llaeth, pysgota, twristiaeth, unig fasnachwyr - credaf fod un arall yno hefyd. Credaf mai'r unig beth y mae'n ei wneud yw dangos yr her economaidd ryfeddol y mae coronafeirws yn ei chreu. Roedd cludo nwyddau, mae'n ddrwg gennyf, yn un arall y soniodd amdano. Gwn fod pob un o'r sectorau hynny'n wynebu heriau go iawn, ac rwy'n siŵr y gallem fod wedi ychwanegu sawl un arall at y rhestr honno. Mae adnoddau Llywodraeth Cymru yn gyfyngedig. Rydym yn gwasgu popeth y gallwn o'n cyllidebau presennol. Rydym yn trosglwyddo pob ceiniog o gymorth ychwanegol a ddaw i ni gan Lywodraeth y DU, ac rydym yn gwneud ein gorau i lunio'r cymorth ychwanegol y gallwn ei ddarparu mewn ffordd sy'n ategu'r cymorth y mae cynlluniau Llywodraeth y DU yn ei gynnig i fusnesau yma yng Nghymru. Rwy'n fwy na pharod, wrth gwrs, i gofnodi ein bod yn cydnabod popeth a wneir gan y gymuned ffermio yma yng Nghymru ac yn cydnabod yr heriau penodol y mae ffermwyr llaeth yn eu hwynebu. Ddydd Gwener diwethaf, croesawodd Lesley Griffiths y ffaith bod rhai deddfau cystadleuaeth yn y diwydiant llaeth wedi eu diddymu dros dro i ganiatáu i'r llaeth sy'n cael ei gynhyrchu yn y diwydiant llaeth gael ei ddefnyddio mewn ffordd fwy cynlluniedig ar gyfer y lleoedd lle mae angen llaeth. Yn y cyfamser, rydym wedi cynhyrchu canllawiau i ffermwyr llaeth yng Nghymru i'w helpu i sicrhau, os bydd yn rhaid iddynt, fel dewis olaf, gael gwared ar y llaeth sydd ganddynt heb iddo fynd i'r gadwyn fwyd, y gallant wneud hynny yn y ffordd fwyaf diogel sy'n bosibl. O ran y newidiadau rydym wedi'u gwneud i lety hunanddarpar, rwy'n fwy na pharod i ddweud y byddwn yn parhau i adolygu hynny, gan mai adolygiad o'r dystiolaeth a arweiniodd at gyhoeddiad Julie James ynglŷn â'r newidiadau a wnaethom. Yr hyn y mae'r newidiadau yn ei olygu yw bod yn rhaid i fusnes twristiaeth, hyd yn oed un bach, ddangos ei fod yn gosod eiddo am 140 diwrnod o'r flwyddyn. Os mai dyna'r incwm rydych yn dibynnu arno, ni chredaf ei bod yn afresymol i chi ddangos bod eiddo'n cael ei feddiannu at ddibenion twristiaeth am 140 diwrnod o'r flwyddyn, ac yna mae'n rhaid i chi ddangos bod yr incwm a gewch yn gyfran resymol o gyfanswm eich incwm. Y pryder oedd - a gwn y bydd Paul Davies yn gwybod hyn, gan ei fod yn rhywbeth a godwyd gan awdurdodau lleol yn ne-orllewin a gogledd-orllewin Cymru - fod perygl y byddai llawer o arian cyhoeddus yn mynd i bocedi'r bobl y mae hyn yn rhan fach ac atodol o'u hincwm, nid yr incwm y maent yn dibynnu arno i sicrhau bod eu busnes yn llwyddiant. Felly, credaf ein bod wedi gwneud y peth iawn, ond rwy'n fwy na pharod i ddweud y byddwn yn parhau i adolygu'r dystiolaeth. Ac os oes angen mireinio, byddwn yn dychwelyd at hynny, ac mae hynny'n wir am nifer o'r pethau eraill y soniodd Paul Davies amdanynt. Y diwydiant pysgota, er enghraifft - rydym wedi cyhoeddi cynllun i sicrhau y gallwn gynorthwyo ein diwydiant pysgota yng Nghymru. Os oes angen ei fireinio, bydd angen y dystiolaeth arnom a byddwn yn edrych ar hynny. Rwy'n ymwybodol iawn o'r pwyntiau a wnaed gan arweinydd yr wrthblaid ynglŷn â thwristiaeth yng Nghymru. Gwn ein bod wedi sôn yma eisoes mai'r patrwm yn y diwydiant twristiaeth yw bod pobl yn buddsoddi yn y gaeaf ac yn adennill y costau hynny ac yn gwneud eu busnesau'n llwyddiannus yn yr haf, ac wrth i'r wythnosau fynd heibio, mae hynny'n rhoi cryn dipyn o bwysau ar y model busnes hwnnw. Rydym yn gweithio'n galed ochr yn ochr â'r diwydiant twristiaeth i geisio gwneud yr hyn a allwn i gynorthwyo. Ar ficrofusnesau a'r pwyntiau eraill a nododd Paul Davies wrth gloi, mewn sawl ffordd, mae'r rheini'n fylchau yng nghynlluniau Llywodraeth y DU, a chanddynt hwy y mae'r prif gyfrifoldebau yn hynny o beth. Rydym yn parhau i ymgysylltu â Gweinidogion y DU, ac mae'r Canghellor wedi nodi parodrwydd i gyflwyno cynlluniau newydd a mesurau newydd lle mae bylchau wedi dod i'r amlwg yn y ddarpariaeth wreiddiol. Unig fasnachwyr, microfusnesau: maent yn parhau i fod yn faes lle mae angen i Lywodraeth y DU gamu i'r adwy a chynnig y cymorth sydd ei angen.