English: I have great pleasure in speaking in this debate this afternoon. South Wales East is the gateway to Wales. The purpose of the gateway is to allow the passage of goods and services inwards and outwards. It follows, therefore, that good transport links are vital in increasing a growing and thriving economy. The M4 is Wales's strategic gateway to the rest of the United Kingdom and to Europe. It is the main artery that pumps the lifeblood of the Welsh economy, but this artery, too often, is clogged and congested. The fact is that we are serviced by a sub-standard dual carriageway that fails to meet modern motorway standards. Congestion on the M4 hits our major towns and cities hard. Our economy alone - . Cardiff loses out on £134 million a year; Swansea, £62 million; and Newport, £44 million a year. In the last few years, this stretch of road has been forced to close over 100 times. One hundred thousand vehicles travel on the M4 around Newport every day. This increases when major events, such as concerts, rugby, football or cricket take place in Cardiff, Newport or Swansea. Constrained by the oldest motorway tunnels in the United Kingdom, this stretch of road causes increased vehicle emissions, poor air quality and accidents. An M4 relief road was first proposed way back in 1991. The case for a relief road for the M4 around Newport is even stronger than ever before. The National Assembly's own planning inspector spent more than a year considering the case for a new M4 route south of Newport. He gives the proposal his overwhelming backing. In his report, he details the economic, environmental and health benefits of the project. He said that the M4 project would provide - and this is his quote - 'a healthy rate of return for the investment of public funds.' For every pound invested, Wales would receive £1.50 in return, yet, his recommendation was rejected by the First Minister - a decision taken unilaterally. I hope he will answer one day what was the real reason to reject this great opportunity, which, day by day, is not only going to increase the cost of the motorway, but also there are other reasons, which I'm going to mention now. This rejection was met by dismay, anger and frustration by industry and business groups in Wales. Ninety businesses and organisations, including Admiral, Tata and SA Brain signed a joint statement calling on Welsh Government to deliver an M4 relief road. The CBI in Wales said, 'This is a dark day for the Welsh economyCongestion and road pollution around Newport can only increase. Economic growth will be stifled, confidence in the region will weaken and the cost of an eventual relief road will rise.' The Freight Transport Association also said, 'The M4 is a vital stretch of infrastructure with international economic importance, yet it is blighted by heavy congestion.' It is the infrastructure and the opportunity to deliver this essential investment into south Wales that have been missed. This situation can only get worse, Presiding Officer. The Welsh Government accepts that there are severe operational problems on junctions around Newport, especially between junctions 23 and 28. The removal of the Severn bridge toll, although set to inject over £100 million of economic activities into Wales, has increased congestion enormously. Between 2011 and 2016, the traffic on the M4 rose by over 12 per cent. Projection by the Department for Transport shows that traffic alone on the M4 is set to increase by nearly 38 per cent over the next 30 years. Failure to act is simply not the option, Presiding Officer. The people of Wales have waited long enough for this problem to be addressed. While the Welsh Government dither and delay, the traffic increases and the situation worsens. We need action now. I call on the Welsh Government to deliver an M4 relief road as a matter of urgency. Thank you.
Welsh: Mae'n bleser mawr gennyf siarad yn y ddadl hon y prynhawn yma. Dwyrain De Cymru yw'r porth i Gymru. Diben y porth yw caniatáu i nwyddau a gwasanaethau fynd i mewn ac allan. Mae'n gwneud synnwyr, felly, fod cysylltiadau trafnidiaeth da yn hanfodol wrth ehangu economi sy'n tyfu ac yn ffynnu. Yr M4 yw porth strategol Cymru i weddill y Deyrnas Unedig ac i Ewrop. Dyma'r brif rydweli sy'n pwmpio gwaed economi Cymru, ond mae'r rhydweli hon, yn rhy aml, yn cael ei gorlenwi a'i thagu. Y gwir amdani yw ein bod yn cael ein gwasanaethu gan ffordd ddeuol is-safonol nad yw'n bodloni safonau traffordd fodern. Mae tagfeydd ar yr M4 yn effeithio'n andwyol ar ein trefi a'n dinasoedd mawr. Mae ein heconomi yn unig - . Mae Caerdydd ar ei cholled o £134 miliwn y flwyddyn; Abertawe, £62 miliwn; a Chasnewydd, £44 miliwn y flwyddyn. Yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf, gorfodwyd y darn hwn o ffordd i gau dros 100 o weithiau. Mae can mil o gerbydau yn teithio ar yr M4 o amgylch Casnewydd bob dydd. Mae hyn yn cynyddu pan fydd digwyddiadau mawr, fel cyngherddau, rygbi, pêl-droed neu griced yn cael eu cynnal yng Nghaerdydd, Casnewydd neu Abertawe. Wedi'i gyfyngu gan y twneli traffordd hynaf yn y Deyrnas Unedig, mae'r darn hwn o ffordd yn achosi mwy o allyriadau gan gerbydau, ansawdd aer gwael a damweiniau. Argymhellwyd ffordd liniaru'r M4 am y tro cyntaf yn ôl ym 1991. Mae'r achos dros ffordd liniaru ar gyfer yr M4 o amgylch Casnewydd hyd yn oed yn gryfach nag erioed o'r blaen. Treuliodd arolygydd cynllunio'r Cynulliad Cenedlaethol fwy na blwyddyn yn ystyried yr achos dros lwybr M4 newydd i'r de o Gasnewydd. Mae'n rhoi cefnogaeth gyfan gwbl i'r cynnig. Yn ei adroddiad, mae'n manylu ar fuddion economaidd, amgylcheddol ac iechyd y prosiect. Dywedodd y byddai prosiect yr M4 yn darparu - a dyma'i ddyfyniad - 'cyfradd adennill iach ar gyfer y buddsoddiad o gyllid cyhoeddus.' Am bob punt a fuddsoddir, byddai Cymru'n derbyn £1.50 yn ôl, ond serch hynny, gwrthodwyd ei argymhelliad gan y Prif Weinidog - penderfyniad a wnaed yn unochrog. Rwy'n gobeithio y bydd yn ateb rhyw ddydd beth oedd y gwir reswm dros wrthod y cyfle gwych hwn a fydd, o ddydd i ddydd, nid yn unig yn cynyddu cost y draffordd, ond mae rhesymau eraill hefyd, ac rwyf am sôn amdanynt yn awr. Arweiniodd y gwrthodiad hwn at siom, dicter a rhwystredigaeth ym myd diwydiant a grwpiau busnes yng Nghymru. Llofnododd 90 o fusnesau a sefydliadau, gan gynnwys Admiral, Tata ac SA Brain ddatganiad ar y cyd yn galw ar Lywodraeth Cymru i adeiladu ffordd liniaru'r M4. Dywedodd CBI Cymru, Mae hwn yn ddiwrnod tywyll i economi CymruNi all tagfeydd a llygredd ffyrdd o amgylch Casnewydd ond cynyddu. Bydd twf economaidd yn cael ei fygu, bydd hyder yn y rhanbarth yn gwanhau a bydd cost ffordd liniaru yn y pen draw yn codi. Dywedodd y Sefydliad Trafnidiaeth Cludo Nwyddau hefyd, Mae'r M4 yn ddarn hanfodol o seilwaith sydd â phwysigrwydd economaidd rhyngwladol, ond mae tagfeydd trwm yn ei ddifetha. Y seilwaith a'r cyfle i ddarparu'r buddsoddiad hanfodol hwn yn ne Cymru sydd wedi eu colli. Ni all y sefyllfa hon ond gwaethygu, Lywydd. Mae Llywodraeth Cymru'n derbyn bod problemau gweithredol difrifol ar gyffyrdd o amgylch Casnewydd, yn enwedig rhwng cyffyrdd 23 a 28. Mae cael gwared ar dollau pont Hafren, er y bydd hynny'n darparu chwistrelliad o dros £100 miliwn o weithgarwch economaidd i Gymru, wedi cynyddu tagfeydd yn aruthrol. Rhwng 2011 a 2016, cynyddodd y traffig ar yr M4 dros 12 y cant. Mae rhagamcanion gan yr Adran Drafnidiaeth yn dangos y bydd traffig yn unig ar yr M4 yn cynyddu bron i 38 y cant dros y 30 mlynedd nesaf. Nid yw peidio â gweithredu yn opsiwn, Lywydd. Mae pobl Cymru wedi aros yn ddigon hir i'r broblem hon gael sylw. Tra bo Llywodraeth Cymru'n tin-droi ac yn oedi, mae'r traffig yn cynyddu ac mae'r sefyllfa'n gwaethygu. Mae angen gweithredu ar unwaith. Galwaf ar Lywodraeth Cymru i ddarparu ffordd liniaru'r M4 ar frys. Diolch.