English: Thank you, Dirprwy Lywydd. I'm pleased to hear the Deputy Minister emphasising the importance of the creative industries, and her commitment to providing support for more people in Wales to work in the related sectors. I also very much welcome the specific statement regarding diversity, and ensuring that there are more opportunities for people from black, Asian and minority ethnic communities to work in the film and television sector. If we wish to ensure that content reflects Wales in its entirety, then it is vital that the workforce does exactly that too. I would therefore like to ask how this will also be supported in the other creative industries beyond television and film, and whether the pilot aims to help shape a plan with a longer term focus in this regard. In considering the creative industries as a whole, I would also like to raise the issue of gender and ensuring that the workforce is representative of our society in that regard as well. If we look, for example, at the gaming industry, research from the University of Sheffield suggests that 70 per cent of employees in the gaming industry in the United Kingdom are men. Coupled with the fact that only 12 per cent of students in Welsh universities studying engineering and technology were women in 2016, this is unlikely to change without a specific strategy. So, does the Welsh Government, through Creative Wales, have a plan to ensure that the creative industries workforce is fully representative, with equal opportunities and encouragement for women and men? We must also remember, of course, that a high percentage of the people working in the creative industries, specifically film and television, do so as freelancers. As research has shown, 94 per cent of freelancers have lost work as a result of COVID, and with the end of furlough and the end of the second cultural recovery fund, if we look at the creative industries as a whole, it is a very precarious situation for many of them. I know that Creative Wales is not involved in theatres, but with regard to the Welsh Government, there is a need to look at the creative and cultural sector in its entirety in terms of skills and jobs and support, and I would therefore like to take this opportunity to ask the Deputy Minister whether there is any intention to develop a third cultural recovery fund to support the arts centres that face such an uncertain future. One of the skills that isn't mentioned in today's statement is the Welsh language, which, of course, belongs to everyone in Wales. How will Creative Wales ensure opportunities for people to work in these industries through the medium of Welsh, and in communities across Wales? Where is the Welsh language in these plans and where is support for those who don't speak Welsh and learners to develop their Welsh language skills so that they can use them in the creative industries? You also emphasise in your statement the increase in production within the screen sector, which is good to hear, and as has already been noted, in terms of Clwstwr's second report on the creative industries, south Wales is the media cluster that has been performing best outside London. But despite this, in terms of the Cardiff capital region, this is still lower in terms of productivity than the average across the United Kingdom. So, what plans do Creative Wales and the Welsh Government have to ensure that productivity increases over the coming years, increasing the number of jobs available and helping to develop Wales's economy? And, as Tom Giffard mentioned, finally, in Clwstwr's 'Screen Census 2020' report, it was noted that it isn't a lack of talent that is holding the screen industry back, rather it is a lack of a clear skills strategy that would deliver that talent pipeline from Wales. Whilst the steps outlined in the statement are a step forward for the film and television sector, and, indeed, music, do you intend to draw up a skills strategy for all creative industries, and if so, what is the timescale for such a strategy? Government support for the creative industries, as outlined today, is without doubt to be encouraged, but we must also have a strategy and we must be ambitious if we are to maximise this industry's potential in terms of our economy, and if we are to ensure that everyone in Wales, from all backgrounds, all genders, and wherever they live, have the opportunity to benefit fully from the opportunities provided.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Dwi'n falch o glywed y Dirprwy Weinidog yn pwysleisio pwysigrwydd y diwydiannau creadigol, a'i hymrwymiad o ran sicrhau cefnogaeth i fwy o bobl yng Nghymru weithio yn y sectorau cysylltiedig. Dwi hefyd yn croesawu yn fawr y datganiad penodol o ran amrywiaeth, a sicrhau bod mwy o gyfleoedd i bobl ddu, Asiaidd ac ethnig leiafrifol weithio yn sector ffilm a theledu yn benodol. Os ydym eisiau sicrhau bod y cynnwys yn adlewyrchu Cymru yn ei holl gyfanrwydd, yna mae'n angenrheidiol bod y gweithlu hefyd. Hoffwn ofyn felly sut y bydd hyn hefyd yn cael ei gefnogi o ran y diwydiannau creadigol eraill tu hwnt i deledu a ffilm, ac ai bwriad y peilot yw helpu i siapio cynllun mwy hirdymor o ran hyn. O ystyried y diwydiannau creadigol yn eu cyfanrwydd, hoffwn hefyd godi'r cwestiwn o ran rhywedd a sicrhau bod y gweithlu yn gynrychioladol o'n cymdeithas o ran hynny hefyd. Os edrychwn, er enghraifft, ar y diwydiant gemau, mae ymchwil o Brifysgol Sheffield yn awgrymu bod 70 y cant o weithwyr yn y diwydiant gemau yn y Deyrnas Unedig yn ddynion. O gyplysu hyn â'r ffaith mai dim ond 12 y cant o fyfyrwyr mewn prifysgolion Cymru oedd yn astudio peirianneg a thechnoleg oedd yn ferched yn 2016, nid yw hyn yn debygol o newid heb strategaeth benodol. Oes gan Lywodraeth Cymru, drwy Cymru Greadigol, gynllun i sicrhau bod gweithlu'r diwydiannau creadigol yn llwyr gynrychioladol, gyda chyfleoedd ac anogaeth cyfartal i ddynion a merched? Rhaid cofio hefyd, wrth gwrs, fod canran uchel iawn o'r bobl sydd yn gweithio yn y diwydiannau creadigol, ac yn benodol ffilm a theledu, yn llawrydd. Fel y dengys ymchwil, roedd 94 y cant o bobl lawrydd wedi colli gwaith yn sgil COVID, a gyda diwedd ffyrlo a diwedd yr ail gronfa adferiad diwylliannol, os edrychwn ar y diwydiannau creadigol yn eu cyfanrwydd, mae hi'n sefyllfa fregus dros ben i nifer ohonynt. Gwn nad yw Cymru Greadigol yn ymwneud â theatrau ond, o ran Llywodraeth Cymru, mae angen edrych ar y sector creadigol a diwylliannol yn ei gyfanrwydd o ran sgiliau a swyddi a chefnogaeth, a hoffwn gymryd y cyfle felly i ofyn i'r Dirprwy Weinidog os oes bwriad i ddatblygu trydedd gronfa adferiad diwylliannol i gefnogi'r canolfannau celfyddydol sydd yn wynebu dyfodol ansicr dros ben. Un o'r sgiliau sydd ddim yn cael eu crybwyll yn natganiad heddiw yw'r iaith Gymraeg, sydd, wrth gwrs, yn perthyn i bawb yng Nghymru. Sut bydd Cymru Greadigol yn sicrhau cyfleoedd i bobl weithio yn y diwydiannau hyn drwy'r Gymraeg, ac mewn cymunedau ledled Cymru? Ble mae'r Gymraeg yn y cynlluniau hyn a'r gefnogaeth i'r di-Gymraeg a dysgwyr hefyd i ddatblygu eu sgiliau yn y Gymraeg er mwyn eu defnyddio yn y diwydiannau creadigol? Rydych hefyd yn pwysleisio yn eich datganiad y cynnydd mewn cynhyrchu o fewn y sector sgrin, sydd yn dda i'w glywed, ac fel sydd eisoes wedi'i nodi, o ran ail adroddiad Clwstwr ar y diwydiannau creadigol, de Cymru yw'r clwstwr cyfryngau sydd wedi bod yn perfformio orau y tu allan i Lundain. Ond serch hynny, o ran rhanbarth prifddinas Caerdydd, mae hyn yn dal yn is o ran cynhyrchiant na'r cyfartaledd ar draws y Deyrnas Unedig. Pa gynlluniau, felly, sydd gan Cymru Greadigol a Llywodraeth Cymru i sicrhau bod cynhyrchiant yn cynyddu dros y blynyddoedd nesaf, gan gynyddu'r nifer o swyddi ar gael ynghyd â helpu i ddatblygu economi Cymru? Fel y soniodd Tom Giffard, yn olaf, o ran adroddiad 'Cyfrifiad Sgrin 2020' Clwstwr, fe nodwyd mai nid diffyg talent sydd yn dal y diwydiant sgrin yn ôl ond yn hytrach y diffyg strategaeth sgiliau clir a fyddai'n sicrhau ffrwd o dalent o Gymru. Tra bod y camau a amlinellir yn y datganiad yn gam ymlaen o ran y sector ffilm a theledu, a cherddoriaeth, oes bwriad creu strategaeth sgiliau ar gyfer yr holl ddiwydiannau creadigol, ac os felly, beth yw'r amserlen? Mae cefnogaeth gan y Llywodraeth i'r diwydiannau creadigol, fel a amlinellir heddiw, heb os i'w chefnogi, ond rhaid hefyd cael strategaeth ac uchelgais os ydym am fanteisio yn llawn ar botensial y diwydiant hwn o ran ein heconomi, a sicrhau bod pawb yng Nghymru, o bob cefndir, pob rhyw, a lle bynnag y maent yn byw, yn cael y cyfle i fanteisio yn llawn ar y cyfleoedd a gynigir.