techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you. I visited the Agriculture Research Centre at Gelli Aur twice myself to hear about the amazing work that's under way, and it was good to see so much progress had been made between my two visits. I very much welcome the research that's been undertaken there. I can see great promise to enable our farms to utilise the nutrients from manures much more efficiently. Slurry separation and the management of the separated nutrients really do provide an opportunity, I think, particularly in light of high fertiliser prices, which we've certainly seen over the last year or so, and that really ensures that valuable nutrients are able to be added to nutrient-deficient areas so that they can increase their resilience and reduce the reliance on manufactured fertilisers. The work being done on the nutrient management plans with the precision spreading of the separated materials I think will also help ensure the right nutrient application at the right time, and, of course, that's essential if we want to reduce the risk of pollution.
Welsh: Diolch. Bûm yn ymweld â'r Ganolfan Ymchwil Amaethyddiaeth yn Gelli Aur ddwywaith fy hun i glywed am y gwaith anhygoel sydd ar y gweill, ac roedd yn braf gweld cymaint o gynnydd wedi'i wneud rhwng fy nau ymweliad. Rwy'n croesawu'r ymchwil sydd wedi'i wneud yno yn fawr. Gallaf weld addewid mawr i alluogi ein ffermydd i ddefnyddio'r maethynnau a geir mewn tail yn llawer mwy effeithlon. Mae gwahanu slyri a rheoli'r maethynnau sydd wedi'u gwahanu yn rhoi cyfle, rwy'n credu, yn enwedig yng ngoleuni'r prisiau gwrtaith uchel a welsom dros y flwyddyn neu ddwy ddiwethaf, ac mae hynny'n sicrhau y gellir ychwanegu maethynnau gwerthfawr at dir lle ceir prinder maethynnau fel y gallant gynyddu ei wytnwch a lleihau'r ddibyniaeth ar wrteithiau wedi'u gweithgynhyrchu. Rwy'n credu y bydd y gwaith a wneir ar y cynlluniau rheoli maethynnau, gyda gwasgariad manwl y deunyddiau sydd wedi'u gwahanu, hefyd yn helpu i sicrhau bod y maethynnau cywir yn cael eu gwasgaru ar yr adeg gywir, ac wrth gwrs, mae hynny'n hanfodol os ydym am leihau'r risg o lygredd.
English: A team Wales approach is taken to protect threatened wildlife. On 10 January, my colleague the Minister for Climate Change announced measures to support a wide range of wildlife species, including many that are threatened. These measures include direct stewardship and enhancements to the habitats and ecosystems that support our wildlife.
Welsh: Defnyddir dull tîm Cymru i ddiogelu bywyd gwyllt sydd dan fygythiad. Ar 10 Ionawr, cyhoeddodd fy nghyd-Aelod, y Gweinidog Newid Hinsawdd, fesurau i gefnogi ystod eang o rywogaethau bywyd gwyllt, gan gynnwys nifer o rywogaethau dan fygythiad. Mae'r mesurau hyn yn cynnwys stiwardiaeth uniongyrchol a gwelliannau i'r cynefinoedd a'r ecosystemau sy'n cynnal ein bywyd gwyllt.
English: Thank you. Trees provide numerous environmental, social and economic benefits, and tree planting is widely considered to be one of the most important ways to combat climate change and poor air quality. However, the decline in the curlew is strongly associated with increased amounts of woodland near breeding sites. Although the iconic curlew is our most pressing bird conservation priority, it will be extinct as a breeding population within a decade without intervention. However, woodland continues to be seen as a public good, even when it provides an ideal habitat for the apex predators whose predation of nests and chicks is a primary cause of curlew breeding failure. As the Welsh Government Minister responsible for the protection of management of wildlife, what specific action are you taking to ensure that the Welsh Government's target for woodland planting in Wales takes account of this, and that, although the snares of yesteryear are not acceptable, modern humane cable restraints are recognised as holding devices not killing devices, with a key ole to play amongst the range of urgent intervention measures needed to prevent imminent curlew extinction and to reverse biodiversity loss?
Welsh: Diolch. Mae coed yn darparu nifer o fanteision amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd, ac mae plannu coed yn cael ei ystyried yn eang fel un o'r ffyrdd pwysicaf o fynd i'r afael â newid hinsawdd ac ansawdd aer gwael. Fodd bynnag, mae cysylltiad rhwng dirywiad yn niferoedd gylfinirod a mwy o goetir ger safleoedd bridio. Er mai'r gylfinir eiconig yw ein blaenoriaeth fwyaf o ran cadwraeth adar, bydd yn ddiflannu fel poblogaeth nythu o fewn degawd os na wnawn ymyrryd. Fodd bynnag, mae coetir yn parhau i gael ei ystyried yn fudd cyhoeddus, hyd yn oed pan fo'n darparu cynefin delfrydol i'r prif ysglyfaethwyr sy'n rheibio nythod a chywion ac sy'n bennaf gyfrifol am fethiant gylfinirod i nythu. Fel y Gweinidog Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am ddiogelu rheoli bywyd gwyllt, pa gamau penodol rydych yn eu cymryd i sicrhau bod targed Llywodraeth Cymru ar gyfer plannu coetiroedd yng Nghymru yn ystyried hyn, ac er nad yw maglau'r hen ddyddiau yn dderbyniol, mae atalyddion cebl modern trugarog yn cael eu cydnabod fel dyfeisiau dal, yn hytrach na dyfeisiau lladd, gyda rôl allweddol i'w chwarae ymhlith yr ystod o fesurau ymyrraeth frys sydd eu hangen i atal difodiant buan y gylfinir ac i wrthdroi colli bioamrywiaeth?
English: Thank you. You're quite right, the curlew is an iconic farmland and moorland bird. I am pleased that you continue to champion it. I was due to meet Curlew Wales and, unfortunately, I had to postpone the meeting. I can't remember quite why, but I will make sure that I reschedule that meeting, because I'm certainly very interested to hear what they have to say. You're quite right about trees and, certainly, if we're going to meet our net-zero commitments, we have been told in very clear terms by the UK Committee for Climate Change we need to significantly increase our woodland planting targets. You refer to humane cable restraints and, as you know, we're looking to ban snare and humane cable restraints in the Agriculture (Wales) Bill 2022, and that really is about preventing inhumane methods being used, and it doesn't prevent other more humane methods of control.
Welsh: Diolch. Rydych yn llygad eich lle, mae'r gylfinir yn aderyn tir fferm a rhostir eiconig. Rwy'n falch eich bod yn parhau i'w hyrwyddo. Roeddwn i fod i gyfarfod â Gylfinir Cymru ac yn anffodus bu'n rhaid imi ohirio'r cyfarfod. Ni allaf gofio'n iawn pam, ond fe wnaf yn siŵr fy mod yn aildrefnu'r cyfarfod hwnnw, oherwydd yn sicr mae gennyf ddiddordeb mawr mewn clywed beth sydd ganddynt i'w ddweud. Rydych yn hollol gywir am goed ac yn sicr os ydym am gyflawni ein hymrwymiadau sero net, rydym wedi cael gwybod mewn termau clir iawn gan Bwyllgor Newid Hinsawdd y DU fod angen inni gynyddu ein targedau plannu coetiroedd yn sylweddol. Rydych yn cyfeirio at atalyddion cebl trugarog ac fel y gwyddoch, rydym yn ceisio gwahardd maglau ac atalyddion cebl trugarog ym Mil Amaethyddiaeth (Cymru) 2022, ac mae hynny mewn gwirionedd yn ymwneud ag atal y defnydd o ddulliau creulon, ac nid yw'n atal y defnydd o ddulliau eraill sy'n fwy trugarog.
English: Diolch. I have regular engagement with the Minister for Climate Change on a range of portfolio issues. Regarding farmers improving energy efficiency, our sustainable farming scheme will offer future support to help farmers decarbonise and, currently, we offer farmers energy efficiency support through our small grants efficiency scheme, which opened two days ago.
Welsh: Diolch. Rwy'n ymgysylltu'n rheolaidd â'r Gweinidog Newid Hinsawdd ar amrywiaeth o faterion portffolio. Ar fater ffermwyr yn gwella effeithlonrwydd ynni, bydd ein cynllun ffermio cynaliadwy yn cynnig cefnogaeth yn y dyfodol i helpu ffermwyr i ddatgarboneiddio, ac ar hyn o bryd, rydym yn cynnig cymorth effeithlonrwydd ynni i ffermwyr drwy ein cynllun effeithlonrwydd grantiau bach, a agorodd ddeuddydd yn ôl.
English: Recently, I had an opportunity to visit a new centre on the site of an old factory in the Nantlle valley, which is decarbonisation hub or centre in Tŷ Gwyrddfai in Penygroes, which brings a number of partners together with a core aim of improving energy efficiency of people's homes, not just in Arfon, but across north Wales and further afield. An important part of this work will be innovation with new methods of improving housing stock, and Bangor University is part of this work. I believe that the agricultural community has an important contribution to make to this agenda, and one example is the use of wool as an insulation material in homes. So, what is the Government doing to harness the innovative potential of the agricultural community to improve energy efficiency in Wales?
Welsh: Yn ddiweddar, mi ges i gyfle i ymweld â chanolfan newydd sbon ar safle hen ffatri yn nyffryn Nantlle yn fy etholaeth i. Canolfan neu hwb datgarboneiddio ydy Tŷ Gwyrddfai ym Mhenygroes, sy'n dod â nifer o bartneriaid ynghyd efo'r nod ganolog o wella effeithlonrwydd ynni cartrefi pobl nid yn unig yn Arfon, ond ar draws y gogledd a thu hwnt. Un agwedd bwysig o'r gwaith yma fydd arloesi efo dulliau newydd o wella'r stoc tai, ac mae Prifysgol Bangor yn rhan o'r gwaith yma. Dwi'n credu bod gan y gymuned amaethyddol gyfraniad pwysig i'w wneud i'r agenda yma, ac un enghraifft ydy defnyddio gwlân i inswleiddio cartrefi. Felly, beth mae'r Llywodraeth yn ei wneud i harneisio potensial arloesol y gymuned amaethol ar gyfer gwella effeithlonrwydd ynni yng Nghymru?
English: Thank you. You make a very important point about the role that our agriculture sector and our farmers can make in relation to energy efficiency. I met with the British Wool Council - it's probably 18 months ago now - where we discussed the use of Welsh wool, obviously, particularly from my point of view, in relation to insulation, for instance. They believe that there are more - probably 'worth while' is the wrong term - more efficient uses of British wool than just insulation, but I think what we need to look at is all the technology that's available, all the innovation that's available to help us with energy efficiency. I mentioned that we just open the window for the small grants efficiency scheme. I really want that scheme to be able to offer direct support to our farmers so that they can invest in new technology and equipment to really enhance the technical and financial and environmental performance of their business.
Welsh: Diolch. Rydych yn gwneud pwynt pwysig iawn am y rôl y gall ein sector amaethyddiaeth a'n ffermwyr ei chwarae mewn perthynas ag effeithlonrwydd ynni. Cyfarfûm â Chyngor Gwlân Prydain - 18 mis yn ôl bellach, mae'n debyg - ac fe wnaethom drafod y defnydd o wlân Cymreig, yn amlwg, yn enwedig o'm safbwynt i, mewn perthynas ag insiwleiddio, er enghraifft. Maent yn credu bod yna ddefnydd mwy - mae'n debyg nad 'gwerth chweil' yw'r term cywir - mwy effeithlon i wlân Prydain nag insiwleiddio yn unig, ond rwy'n credu mai'r hyn sydd angen inni edrych arno yw'r holl dechnoleg sydd ar gael, yr holl arloesedd sydd ar gael i'n helpu gydag effeithlonrwydd ynni. Soniais ein bod newydd agor y cynllun effeithlonrwydd grantiau bach. Rwy'n awyddus iawn i'r cynllun hwnnw allu cynnig cymorth uniongyrchol i'n ffermwyr fel y gallant fuddsoddi mewn technoleg ac offer newydd i wella perfformiad technegol ac ariannol ac amgylcheddol eu busnes.
English: Thank you. The egg industry has been impacted by cost inflation rising through 2021 and latterly by avian influenza. These are common factors across the UK, with Welsh egg producers and packers integrated into UK-wide supply chains. We anticipate UK-level Government-industry discussion to consider means to bring stability to producer contracts.
Welsh: Diolch. Mae'r diwydiant wyau wedi cael ei effeithio gan chwyddiant costau'n codi drwy 2021 ac yn ddiweddar gan ffliw adar. Mae'r rhain yn ffactorau cyffredin ledled y DU, gyda chynhyrchwyr wyau a phacwyr o Gymru wedi'u hintegreiddio mewn cadwyni cyflenwi ledled y DU. Rydym yn rhagweld trafodaeth rhwng y Llywodraeth a'r diwydiant ar lefel y DU i ystyried ffordd o sicrhau sefydlogrwydd i gontractau cynhyrchwyr.
English: Thank you for that response, Minister. I'm very pleased that you do recognise the pressures that are out there in the egg industry. As you will know, Wales is the biggest producer of free-range eggs in Europe, and that is something that means that this is a particularly important issue for Wales, perhaps more so than any other part of the United Kingdom. But those pressures on producers are becoming all the more acute. We've seen shortages of eggs in our supermarkets, with some supermarkets actually rationing them in recent months. And we've seen significant rises, of course, for consumers. In terms of the retail price, they've gone up by about £1 a dozen, and yet the producer costs have gone up by 40p a dozen, and, unfortunately, the increase in the payments by the supermarkets per dozen is just 25p. So, lots of egg producers are actually now facing losses as a result of those shifting prices. Can I ask you, Minister, will you convene a summit between the supermarkets and egg producers in order that we can get fair prices for our egg farmers here in Wales, in order to protect this industry for the future?
Welsh: Diolch am yr ateb hwnnw, Weinidog. Rwy'n falch iawn eich bod yn cydnabod y pwysau sydd ar y diwydiant wyau. Fel y gwyddoch, Cymru sy'n cynhyrchu fwyaf o wyau maes yn Ewrop, ac mae hynny'n golygu bod hwn yn fater arbennig o bwysig i Gymru, yn fwy felly efallai nag unrhyw ran arall o'r Deyrnas Unedig. Ond mae'r pwysau ar gynhyrchwyr yn dod yn fwy difrifol. Rydym wedi gweld prinder wyau yn ein harchfarchnadoedd, gyda rhai archfarchnadoedd hyd yn oed yn eu dogni yn ystod y misoedd diwethaf. Ac rydym wedi gweld cynnydd sylweddol mewn prisiau i ddefnyddwyr wrth gwrs. Mae'r pris manwerthu wedi codi tua £1 y dwsin, ac eto mae costau cynhyrchwyr wedi codi 40c y dwsin, ac yn anffodus, dim ond 25c yw'r cynnydd yn yr hyn y mae'r archfarchnadoedd yn ei dalu am ddwsin o wyau. Felly, mae llawer o gynhyrchwyr wyau bellach yn wynebu colledion o ganlyniad i'r newidiadau yn y prisiau. A gaf fi ofyn i chi, Weinidog, a wnewch chi gynnull uwchgynhadledd rhwng yr archfarchnadoedd a chynhyrchwyr wyau er mwyn inni sicrhau prisiau teg i'n ffermwyr wyau yma yng Nghymru, er mwyn diogelu'r diwydiant ar gyfer y dyfodol?
English: Thank you. I think you make a very important point, and I think it's really important to highlight that it's not just avian influenza that's impacting on our egg producers. There is a series of issues that have brought together a bit of a perfect storm. I think any such summit would need to be at a UK level, for the reasons I outlined in my original answer. I have written to Mark Spencer, the Minister for farming, fisheries and food, and we've got an inter-ministerial group on Monday, and certainly egg production will be on the agenda. If it's not, I'll bring it up under 'any other business'. He brought forward a round-table, which unfortunately other Ministers weren't invited to. My officials were there, so I'm not saying we weren't involved. But I think it would be good for Ministers to be able to meet with the egg supply chain, with producers, with retailers, with packers, with all the trade bodies, which is what he did with officials there. So, I have written to him, asking for an update. I only wrote on 15 December, so, obviously, with Christmas, I haven't had a response as yet. But I do think it does need a UK-wide - . I could certainly meet with the supermarkets, and I do meet with the supermarkets regularly, where we do have discussions, but I think if we're going to have a summit of the type I think you're referring to, it would be better to do that on a UK-wide level.
Welsh: Diolch. Credaf eich bod yn gwneud pwynt pwysig iawn, a chredaf ei bod yn bwysig iawn tynnu sylw at y ffaith nad ffliw adar yn unig sy'n effeithio ar ein cynhyrchwyr wyau. Mae cyfres o broblemau wedi creu storm berffaith. Credaf y byddai angen i unrhyw uwchgynhadledd o'r fath fod ar lefel y DU, am y rhesymau a amlinellais yn fy ateb gwreiddiol. Rwyf wedi ysgrifennu at Mark Spencer, y Gweinidog ffermio, pysgodfeydd a bwyd, ac mae gennym grŵp rhyngweinidogol ddydd Llun, ac yn sicr, bydd cynhyrchiant wyau ar yr agenda. Os nad yw, byddaf yn ei godi o dan 'unrhyw fusnes arall'. Trefnodd gyfarfod bwrdd crwn, ac yn anffodus, ni wahoddwyd Gweinidogion eraill iddo. Roedd fy swyddogion yno, felly nid wyf yn dweud na wnaethom gymryd rhan. Ond credaf y byddai'n dda pe gallai'r Gweinidogion gyfarfod â'r gadwyn gyflenwi wyau, â chynhyrchwyr, â manwerthwyr, â phacwyr, â'r holl gyrff masnach, sef yr hyn y gwnaeth yntau gyda'r swyddogion yno. Felly, rwyf wedi ysgrifennu ato i ofyn am y wybodaeth ddiweddaraf. Ar 15 Rhagfyr yr ysgrifennais ato, felly, yn amlwg, gyda'r Nadolig, nid wyf wedi cael ateb hyd yma. Ond credaf fod angen ymagwedd ar lefel y DU gyfan - . Yn sicr, gallwn gyfarfod â'r archfarchnadoedd, ac rwy'n cyfarfod â'r archfarchnadoedd yn rheolaidd, lle rydym yn cael trafodaethau, ond os ydym yn mynd i gael uwchgynhadledd o'r math y credaf eich bod yn cyfeirio ato, credaf y byddai'n well gwneud hynny ar lefel y DU gyfan.
English: Thank you to the Minister. All tabled questions answered well within allocated time - it's making me think we should go back to 15 questions being allowed to be tabled, with that record. Thank you to the Minister.
Welsh: Diolch i'r Gweinidog. Atebwyd pob cwestiwn a gyflwynwyd o fewn yr amser a neilltuwyd - mae'n gwneud imi feddwl y dylem fynd yn ôl i ganiatáu i 15 cwestiwn gael eu cyflwyno, gyda'r amser hwnnw. Diolch i'r Gweinidog.
English: Item 3 is next, the topical question. The question is to be asked by James Evans, and is to be answered by the Minister for education. James Evans.
Welsh: Eitem 3 sydd nesaf, a'r cwestiwn amserol yw hwnnw. Mae'r cwestiwn i'w ofyn gan James Evans, and to be answered, i'w ateb, gan y Gweinidog addysg. James Evans.
English: I'll be meeting with teacher and head unions tomorrow, along with local authorities, who are the employers, to discuss the outcome of ballots and discuss next steps. I am committed to working with partners to secure a resolution to the dispute, and this tripartite meeting will help explore ways of addressing teachers' concerns.
Welsh: Byddaf yn cyfarfod ag undebau athrawon a phenaethiaid yfory, ynghyd ag awdurdodau lleol, sef y cyflogwyr, i drafod canlyniad pleidleisiau a thrafod y camau nesaf. Rwyf wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid i sicrhau datrysiad i'r anghydfod, a bydd y cyfarfod teirochrog yn helpu i archwilio ffyrdd o fynd i'r afael â phryderon athrawon.
English: I'd like to thank you for that answer, Minister. The Welsh Government do hold all the levers here to prevent the strikes, and it's time that the Welsh Government did take some responsibility for this, by, for example, not cutting the education budget in real terms and rising it in line with inflation. Under Welsh Labour, children in Wales are being left behind. Not only did they miss more school days than anyone else in the UK due to lockdowns, not only are they getting less money spent on them than their counterparts in England, but now they have to deal with these strikes and potentially missing more lesson time, when I'm sure, Minister, you should agree with me that it's better that our teachers are in the classroom, educating our young people for the future. I do have a suggestion that perhaps the Minister goes back to his Cabinet colleagues and asks them to free up more hundreds of millions of pounds earmarked for vanity projects that aren't in his portfolio, like the expansion of this Senedd, the owning of Gilestone Farm, owning an airport that is losing money. And if the Government gets its priorities in order, I'm sure you, Minister, would have more money to spend on our teachers. So, Minister, given my suggestion, will you stop passing the buck, as you did on tv, and stop using the same old Welsh Government line of blaming Westminster? And what constructive options will you be taking to the table this week for preventing school closures, because this one is surely your responsibility?
Welsh: Hoffwn ddiolch am eich ateb, Weinidog. Mae Llywodraeth Cymru yn meddu ar yr holl ddulliau yma i atal y streiciau, ac mae'n bryd i Lywodraeth Cymru ysgwyddo rhywfaint o gyfrifoldeb am hyn, er enghraifft drwy beidio â thorri'r gyllideb addysg mewn termau real, a'i chodi yn unol â chwyddiant. O dan Lafur Cymru, mae plant Cymru yn cael eu gadael ar ôl. Nid yn unig eu bod wedi colli mwy o ddiwrnodau ysgol na neb arall yn y DU oherwydd y cyfyngiadau symud, nid yn unig fod llai o arian yn cael ei wario arnynt na'u cymheiriaid yn Lloegr, ond nawr, mae'n rhaid iddynt ymdopi â'r streiciau hyn a cholli mwy o wersi o bosibl, er y dylech gytuno â mi. rwy'n siŵr, Weinidog, ei bod yn well fod ein hathrawon yn yr ystafell ddosbarth, yn addysgu ein pobl ifanc ar gyfer y dyfodol. Awgrymaf efallai y dylai'r Gweinidog fynd yn ôl at ei gyd-Aelodau o'r Cabinet a gofyn iddynt ryddhau rhagor o gannoedd o filiynau o bunnoedd a glustnodwyd ar gyfer prosiectau porthi balchder nad ydynt yn rhan o'i bortffolio, fel ehangu'r Senedd hon, perchnogaeth ar Fferm Gilestone, perchnogaeth ar faes awyr sy'n colli arian. A phe bai'r Llywodraeth yn cael trefn ar ei blaenoriaethau, rwy'n siŵr y byddai gennych fwy o arian i'w wario ar ein hathrawon. Felly, Weinidog, o ystyried fy awgrym, a wnewch chi roi'r gorau i drosglwyddo'r baich, fel y gwnaethoch ar y teledu, a rhoi'r gorau i ddefnyddio'r un hen ddull gan Lywodraeth Cymru o feio San Steffan? A pha opsiynau adeiladol y byddwch yn eu cynnig yr wythnos hon ar gyfer osgoi cau ysgolion, gan mai eich cyfrifoldeb chi yw hynny?
English: Well, these are serious matters that deserve better than political knock-about in this Chamber. His mischaracterisation of the education system in Wales is consistent with that of his colleagues on those benches. Unlike the Conservative Government in Westminster, we are not responding to strikes by bringing forward draconian laws that undermine people's fundamental rights. In Wales, we believe, as a Welsh Government, that the best way to resolve disputes of this sort is through discussion, respectful discussion, with our partners, with goodwill and an in attempt to reach a constructive solution, and that is very much the spirit in which we will have the discussions with unions and local authorities in Wales.
Welsh: Wel, mae'r rhain yn faterion difrifol sy'n haeddu gwell na checru gwleidyddol yn y Siambr hon. Mae ei gamddisgrifiad o'r system addysg yng Nghymru yn gyson ag un ei gyd-Aelodau ar y meinciau hynny. Yn wahanol i'r Llywodraeth Geidwadol yn San Steffan, nid ydym yn ymateb i streiciau drwy gyflwyno deddfau llym sy'n tanseilio hawliau sylfaenol pobl. Yng Nghymru, rydym ni, fel Llywodraeth Cymru, o'r farn mai'r ffordd orau o ddatrys anghydfodau o'r fath yw drwy drafodaethau, trafodaethau parchus, gyda'n partneriaid, gydag ewyllys da ac ymgais i ddod o hyd i ateb adeiladol, ac yn yr ysbryd hwnnw y byddwn yn cael y trafodaethau gydag undebau ac awdurdodau lleol yng Nghymru.