English: Leader of the house, you'll no doubt be aware that the ARCH project and the Swansea bay city deal look to develop Swansea and south-west Wales as a regional centre of excellence in health, building on the success of the postgraduate medical school. Now, current discussions around a major trauma centre for south Wales will potentially undermine all that. Reports last week suggested that Cardiff is set to be recommended as south Wales's major trauma centre, with Morriston Hospital in Swansea set to be designated as a major trauma unit as part of a wider network. Now, there's history here, of course, of centralisation of services in Cardiff. The leader of the house and I were, both significantly younger, involved in past battles in terms of trying to protect paediatric neurosurgery, lost from Morriston to Cardiff, and, later on, trying to protect adult neurosurgery, lost from Morriston to Cardiff. People in Swansea and south-west Wales are therefore concerned at what appears to be potentially yet more centralisation of key health services in Cardiff. Strong arguments have been made that Morriston is better located to become a major trauma centre, with a greater proportion of the south Wales population living within an hour's travelling time, and with mid and west Wales being Swansea's natural hinterland. Also, Morriston has a well-established burns and plastic surgery unit, which serves Wales and the south-west of England and is a leading unit nationwide. Given the concerns in Swansea, and competing views, I would be grateful if the Cabinet Secretary for health would bring forward a statement on this topic. Diolch yn fawr.
Welsh: Arweinydd y tŷ, byddwch heb os yn ymwybodol bod prosiect ARCH a bargen ddinesig Bae Abertawe â'r bwriad o ddatblygu Abertawe a'r de-orllewin fel canolfan ranbarthol ar gyfer rhagoriaeth mewn iechyd, gan adeiladu ar lwyddiant yr ysgol feddygol ôl-raddedig. Nawr, bydd trafodaethau cyfredol yn ymwneud â chanolfan trawma mawr i dde Cymru yn tanseilio hynny i gyd o bosibl. Awgrymodd adroddiadau yr wythnos diwethaf fod Caerdydd ar fin cael ei argymell fel y ganolfan trawma mawr ar gyfer de Cymru, a bod Ysbyty Treforys yn Abertawe am gael ei ddynodi yn uned trawma mawr yn rhan o rwydwaith ehangach. Nawr, mae hanes yn y fan yma, wrth gwrs, o ganoli gwasanaethau yng Nghaerdydd. Roedd arweinydd y tŷ a minnau yn sylweddol iau, pryd y gwnaethom ni gymryd rhan mewn brwydrau i geisio amddiffyn niwrolawdriniaeth bediatrig, a gollwyd o Dreforys i Gaerdydd, ac, yn nes ymlaen, pan wnaethom geisio amddiffyn niwrolawdriniaeth i oedolion, a gollwyd o Dreforys i Gaerdydd. Felly, mae pobl yn Abertawe a'r de-orllewin yn poeni am yr hyn sy'n ymddangos i fod o bosibl yn broses o ganoli hyd yn oed mwy o wasanaethau iechyd allweddol yng Nghaerdydd. Cyflwynwyd dadleuon cryf bod Treforys mewn gwell lleoliad i fod yn ganolfan trawma mawr, gyda chyfran uwch o boblogaeth de Cymru yn byw o fewn awr mewn amser teithio, ac mae'r canolbarth a'r gorllewin yn gefnwlad naturiol i Abertawe. Hefyd, mae gan Dreforys uned losgiadau a llawdriniaeth blastig wedi eu hen sefydlu, sy'n gwasanaethu Cymru a de-orllewin Lloegr ac sy'n uned flaenllaw ar gyfer pob rhan o'r wlad. O ystyried y pryderon yn Abertawe, a'r safbwyntiau sy'n cystadlu, byddwn i'n ddiolchgar pe byddai Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd yn cyflwyno datganiad ar y pwnc hwn. Diolch yn fawr.