English: I'm grateful to you, Deputy Presiding Officer. I'm also grateful to all the Members who've taken part in the debate this afternoon. I think the number of Members wishing to play a part in the debate and the contributions we've heard demonstrate the importance of the Government bringing forward these debates to enable us to have a conversation here in the National Assembly about the way in which the Government is responding to all the challenges facing us. I'm also glad that this hasn't been a debate that we've seen in the past, where Members have simply picked up off-the-peg speeches and rehearsed all the challenges facing us, because the people of the Valleys want more than sterile debates about what has been. The people of the Valleys want more than politicians who will simply quote statistic after statistic after statistic without fully understanding those stats or being able to articulate what the future holds as a consequence of facing up to those challenges. All too often - and I think Adam Price explained this very well - what we've seen has been public relations launches, with little or no substance and certainly no results and consequences. I think that's a fair criticism of many of the initiatives that we've seen in the past, and I accept that. I would also hope that he'd accept his party's role in one of those as well. But let me say this: we need to ensure that we articulate very serious ambitions and objectives and visions for the future of our communities across the whole of the Valleys of south Wales. And that means taking seriously the challenges facing us. Not simply making a speech on a Tuesday afternoon and walking away on Tuesday evening, but recognising what those challenges are and recognising how we then address the fundamental parts of the economy and the communities to enable us to overcome those challenges. What we've seen this afternoon in this debate has been a whole range of different initiatives, of different ideas, of different contributions, all of which want to be able to contribute to that positive vision of the future. I wholly agree with the points that Jenny Rathbone made about housing and the construction industry, and the way in which housing can be used in order to deliver improved standards in quality of living, but also investments in our economy. And the points that Hefin David made about a typical Valleys community are absolutely right. When I speak at meetings - I spoke at a meeting with Huw Irranca in Maesteg town hall, and I think that for three hours we stood and spoke and debated and discussed with people there. I was speaking as somebody from Tredegar, looking at the Valleys from my perspective in Blaenau Gwent and Tredegar, and the perspective, of course, of somebody living in the Llynfi valley or Maesteg is wholly and completely different. And the same debates and discussions that we had have been right across the whole of the Valleys, where people have invested time in talking, debating and discussing what they want to see for their communities. It's been one of the most enriching experiences of my political lifetime, and it's something that I will always value. And what I have learned from all of those meetings is probably more important to me than all the different texts that I've learned at other times, because what we've had is real conversations with people about their homes, their communities, their families, their hopes, their determination to create and recreate the communities for the future. But we also have to be very, very serious about how we do this, addressing the foundational economy, delivering business support that is agile and flexible, able to look at the businesses that Hefin David quoted in Caerphilly, and also able then to scale up the support that those businesses require to grow and succeed into the future. In terms of the challenges that Mick Antoniw outlined to us, the conversation we had before Christmas in Pontypridd I think was an example of how I would like to see this Valleys taskforce moving forward, bringing people together, acting as a catalyst, a vision for change, a vision for the future. Certainly, all the points that you made are points that I would want to reiterate as well. Rhianon, I've taken my children on the Cwmcarn forest drive and I wholly agree with the points that you made. Yes, we can meet and discuss issues around Islwyn in particular, but also let's meet and discuss how your vision about tourism can actually contribute to the whole of the Valleys as well. Because one of the things that I hope we can do is to bring people together from all parts of this Chamber in order to deliver for the future.
Welsh: Rwy'n ddiolchgar i chi, Dirprwy Lywydd. Rwyf hefyd yn ddiolchgar i'r holl Aelodau sydd wedi cymryd rhan yn y ddadl y prynhawn yma. Credaf fod nifer yr Aelodau sy'n dymuno chwarae rhan yn y ddadl a'r cyfraniadau a glywsom ni yn dangos pa mor bwysig yw hi fod y Llywodraeth yn cyflwyno'r dadleuon hyn i'n galluogi i gael sgwrs yn y fan yma yn y Cynulliad Cenedlaethol ynghylch y ffordd y mae'r Llywodraeth yn ymateb i'r holl heriau sy'n ein hwynebu. Rwyf hefyd yn falch nad yw hon yn ddadl yr ydym ni wedi ei chael yn y gorffennol, ble mae Aelodau wedi traddodi areithiau parod, cyffredinol yn ailadrodd yr holl heriau sy'n ein hwynebu, oherwydd mae pobl y Cymoedd eisiau mwy na dadleuon di-fflach am bethau a fu. Mae pobl y Cymoedd eisiau mwy na gwleidyddion sy'n gwneud dim byd ond dyfynnu ystadegyn ar ôl ystadegyn ar ôl ystadegyn heb lawn ddeall yr ystadegau hynny neu allu mynegi beth fydd yn digwydd yn y dyfodol o ganlyniad i wynebu'r heriau hynny. Yn rhy aml - ac rwy'n credu yr eglurodd Adam Price hyn yn dda iawn - yr hyn a welsom ni oedd lansiadau cysylltiadau cyhoeddus, gyda dim neu fawr ddim sylwedd ac yn sicr dim canlyniadau. Credaf fod hynny'n feirniadaeth deg o lawer o'r mentrau a welsom yn y gorffennol, ac rwy'n derbyn hynny. Rwyf hefyd yn gobeithio y byddai'n derbyn rhan ei blaid yn un o'r rheini hefyd. Ond gadewch imi ddweud hyn: Mae angen inni sicrhau ein bod yn mynegi ein huchelgeisiau a'n hamcanion a'n gweledigaethau difrifol iawn ar gyfer dyfodol ein cymunedau ledled Cymoedd y de. Ac mae hynny'n golygu bod o ddifrif ynglŷn â'r heriau sy'n ein hwynebu. Nid dim ond gwneud araith ar brynhawn dydd Mawrth a cherdded ymaith ar nos Fawrth, ond gan gydnabod yr heriau hynny a chydnabod sut y gallwn ni fynd i'r afael wedyn â rhannau sylfaenol yr economi a'r cymunedau i'n galluogi i oresgyn yr heriau hynny. Yr hyn a welsom ni y prynhawn yma yn y ddadl hon oedd amrywiaeth eang o fentrau gwahanol, syniadau gwahanol, cyfraniadau gwahanol, bob un ohonyn nhw eisiau gallu cyfrannu at y weledigaeth gadarnhaol honno i'r dyfodol. Cytunaf yn llwyr â'r pwyntiau a wnaeth Jenny Rathbone ynghylch tai a'r diwydiant adeiladu, a'r modd y gellir defnyddio tai er mwyn gwella safonau ac ansawdd bywyd, ond hefyd buddsoddi yn ein heconomi. Ac mae'r pwyntiau a wnaeth Hefin David am gymuned nodweddiadol yn y Cymoedd yn hollol gywir. Pan fyddaf yn siarad mewn cyfarfodydd - siaradais mewn cyfarfod gyda Huw Irranca yn neuadd y dref Maesteg, a chredaf y buom am dair awr yn sefyll a siarad a thrafod a dadlau gyda'r bobl yno. Roeddwn i'n siarad fel rhywun o Dredegar, yn edrych ar y Cymoedd o'm safbwynt i ym Mlaenau Gwent a Thredegar, ac mae safbwynt rhywun sy'n byw yng Nghwm Llynfi neu Maesteg, wrth gwrs, yn gyfan gwbl ac yn hollol wahanol. Cawsom ddadleuon a thrafodaethau tebyg ledled y Cymoedd, lle mae pobl wedi buddsoddi amser i siarad, dadlau a thrafod beth maen nhw eisiau ei weld ar gyfer eu cymunedau. Bu'n un o'r profiadau mwyaf cyfoethog yn fy oes wleidyddol i, ac mae'n rhywbeth y byddaf bob amser yn ei werthfawrogi. Ac mae'n debyg bod yr hyn a ddysgais i o bob un o'r cyfarfodydd hynny yn bwysicach i mi na'r holl destunau gwahanol a ddysgais ar adegau eraill, oherwydd fe gawsom ni sgyrsiau gwirioneddol gyda phobl am eu cartrefi, eu cymunedau, eu teuluoedd, eu gobeithion, eu penderfyniad i greu ac ail-greu cymunedau ar gyfer y dyfodol. Ond mae'n rhaid inni hefyd fod yn hollol, hollol o ddifrif ynglŷn â sut i wneud hyn, gan fynd i'r afael â'r economi sylfaenol, rhoi cymorth sy'n hyblyg ac ystwyth i fusnesau, gan gallu edrych ar y busnesau y soniodd Hefin David amdanyn nhw yng Nghaerffili, a hefyd wedyn gallu cynyddu'r gefnogaeth sydd ei hangen ar y busnesau hynny i dyfu a llwyddo yn y dyfodol. O ran yr heriau a amlinellwyd i ni gan Mick Antoniw, roedd y sgwrs a gawsom ni cyn y Nadolig ym Mhontypridd rwy'n credu yn enghraifft o sut yr hoffwn i weld y tasglu hwn ar gyfer y Cymoedd yn mynd rhagddo, gan ddod â phobl ynghyd, bod yn gatalydd, cynnig gweledigaeth ar gyfer newid, gweledigaeth ar gyfer y dyfodol. Yn sicr, mae'r holl bwyntiau a wnaethoch hi yn bwyntiau y byddwn i'n dymuno eu hailadrodd hefyd. Rhianon, rwyf wedi bod am dro gyda fy mhlant i yn y car drwy goedwig Cwmcarn, a chytunaf yn llwyr â'r pwyntiau a wnaethoch chi. Wrth gwrs, gallwn gyfarfod a thrafod materion yn ymwneud ag Islwyn yn benodol, ond hefyd beth am gyfarfod a thrafod sut y gall eich gweledigaeth am dwristiaeth gyfrannu mewn gwirionedd at bob un o'r Cymoedd hefyd. Oherwydd un o'r pethau rwy'n gobeithio y gallwn ei wneud yw dod â phobl ynghyd o bob rhan o'r Siambr hon er mwyn darparu ar gyfer y dyfodol.