techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank the First Minister for that reply. I wonder if he ever has any sleepless nights about the impact upon the lives of ordinary people of climate change policies of the UK Government and the Welsh Government. Figures for fuel poverty in Wales were published recently - that is, people spending more than 10 per cent of their income on keeping warm - 130,000 vulnerable households spend more than 10 per per cent on keeping warm; 32,000 households spend more than 20 per cent of their income on keeping warm. And yet it's the policy of UK Government and Welsh Government to make fuel more expensive in order, supposedly, to save the planet. The carbon zero by 2050 commitment, which Theresa May made as a parting shot to us all before she left office, has been estimated by her own Chancellor, Philip Hammond, to cost more than £1 trillion, and the UK Committee on Climate Change has estimated that to reach this target will cost us between 1 to 2 per cent of our gross domestic product every single year between now and 2050, which for Wales amounts to something like £2.5 billion a year. That's about a sixth or so of the entire Welsh budget. If this is going to be funded by putting imposts upon the price of electricity, that will directly affect the poorest and most vulnerable in society. So, where does that leave the Government's anti-poverty programme, and indeed its commitment to eradicate fuel poverty in Wales, on which it has spectacularly failed so far?
Welsh: Diolchaf i'r Prif Weinidog am yr ateb yna. Tybed a yw ef byth yn cael unrhyw nosweithiau di-gwsg ynghylch effaith polisïau newid yn yr hinsawdd Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru ar fywydau pobl gyffredin. Cyhoeddwyd ffigurau ar dlodi tanwydd yng Nghymru yn ddiweddar - hynny yw, pobl sy'n gwario mwy na 10 y cant o'u hincwm ar gadw'n gynnes - mae 130,000 o aelwydydd agored i niwed yn gwario mwy na 10 y cant ar gadw'n gynnes; mae 32,000 o aelwydydd yn gwario mwy nag 20 y cant o'u hincwm ar gadw'n gynnes. Ac eto polisi Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru yw gwneud tanwydd yn ddrutach er mwyn, yn ôl y sôn, achub y blaned. Amcangyfrifwyd y byddai'r ymrwymiad di-garbon erbyn 2050 a wnaed gan Theresa May wrth ffarwelio â ni i gyd, gan ei Changhellor ei hun, Philip Hammond, yn costio mwy nag £1 triliwn, ac mae Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd wedi amcangyfrif y bydd cyrraedd y targed hwn yn costio rhwng 1 a 2 y cant o'n cynnyrch mewnwladol gros i ni bob un blwyddyn rhwng nawr a 2050, sy'n cyfateb i rywbeth tebyg i £2.5 miliwn y flwyddyn yng Nghymru. Mae hynny tua un rhan o chwech o holl gyllideb Cymru. Os yw hyn yn mynd i gael ei ariannu drwy gyflwyno trethi ar bris trydan, bydd hynny'n effeithio'n uniongyrchol ar y tlotaf a'r mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas. Felly, ble mae hynny'n gadael rhaglen wrthdlodi'r Llywodraeth, ac yn wir ei hymrwymiad i ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru, y mae wedi methu'n llwyr â'i wneud hyd yn hyn?
English: Llywydd, what does keep me awake at night is the impact of the climate change emergency upon this planet, upon those who will come after us, who will live with the consequences of any failure on our part to take the actions that we can take during the time that we have that opportunity, and will make those long-term differences that will allow this fragile planet to go on providing a home for future generations. And every time that somebody tries to place obstacles in the path of the necessary actions, it's an obstacle in the path of that major ambition of this Government. We will do all the things that lie in our hands to tackle the decline in biodiversity, the impact of climate change here in Wales, and sometimes those will be difficult and sometimes they will be unpopular, but what they will overwhelmingly be is right.
Welsh: Llywydd, yr hyn sy'n fy nghadw i'n effro yn y nos yw effaith yr argyfwng newid yn yr hinsawdd ar y blaned hon, ac ar y rhai a fydd yn dod ar ein holau. Byddan nhw'n byw gyda chanlyniadau unrhyw fethiant ar ein rhan ni i gymryd y camau y gallwn ni eu cymryd yn ystod y cyfnod y mae'r cyfle hwnnw gennym ni, ac a fydd yn gwneud y gwahaniaethau hirdymor hynny a fydd yn caniatáu i'r blaned fregus hon barhau i gynnig cartref i genedlaethau'r dyfodol. A phob tro y bydd rhywun yn ceisio gosod rhwystrau ar lwybr y camau angenrheidiol, mae'n rhwystr ar lwybr uchelgais mawr y Llywodraeth hon. Byddwn yn gwneud popeth o fewn ein gallu i fynd i'r afael â'r dirywiad i fioamrywiaeth, effaith newid yn yr hinsawdd yma yng Nghymru, ac weithiau bydd y rheini'n anodd ac weithiau byddan nhw'n amhoblogaidd, ond heb os nac oni bai, byddan nhw'n iawn.
English: The next item is the business statement and announcement from the Trefnydd. And I call on the Trefnydd to make the statement - Rebecca Evans.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r datganiad a chyhoeddiad busnes gan y Trefnydd. A dwi'n galw ar y Trefnydd i wneud y datganiad - Rebecca Evans.
English: Diolch, Llywydd. There are four changes to this week's business. I will shortly move a motion to suspend the relevant Standing Order to allow a debate on Brexit to be held as the last item of business today. As a result, the oral statement - update on Brexit - has been withdrawn. Additionally, the Deputy Minister for Culture, Sport and Tourism will make a statement on priorities for the visitor economy 2020-25. Finally, the debate under Standing Order 25.15 on the Government of Wales Act 2006 (Amendment) Order 2019 has been postponed. Draft business for the next three sitting weeks is set out on the business statement and announcement, which can be found amongst the meeting papers available to Members electronically.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae pedwar newid i fusnes yr wythnos hon. Cyn bo hir, byddaf yn gwneud cynnig i atal y Rheol Sefydlog berthnasol er mwyn caniatáu ar gyfer cynnal dadl ar Brexit fel yr eitem olaf o fusnes heddiw. O ganlyniad, mae'r datganiad llafar - y diweddaraf am Brexit - wedi'i dynnu'n ôl. Yn ogystal â hyn, bydd y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth yn gwneud datganiad ar y blaenoriaethau ar gyfer yr economi ymwelwyr 2020-25. Yn olaf, gohiriwyd y ddadl o dan Reol Sefydlog 25.15 ar Orchymyn Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (Diwygio) 2019. Mae'r busnes drafft ar gyfer y tair wythnos nesaf o gyfarfodydd wedi'i nodi yn y datganiad a chyhoeddiad busnes, sydd i'w weld ymhlith papurau'r cyfarfodydd sydd ar gael i'r Aelodau'n electronig.
English: Minister, may I ask for a statement from the Minister for health on the new eye care measures? The Royal National Institute of Blind People, RNIB Cymru, has expressed its concern at the results of the first three months of data collected since the introduction of new eye care measures. In that time, not a single health board has hit the Welsh Government target. Secondly, all health boards have seen an increase in the number of patients waiting beyond their target dates. And finally, the highest risk patients are waiting beyond targets and longer than is clinically safe. Minister, eyesight is precious. It is unforgivable that people should be at risk of irreversible harm because they are not treated quickly enough. May we have a statement on what action is being taken to ensure people with rapid eyesight loss receive the treatment they need within the specified timescales in Wales?
Welsh: Gweinidog, a gaf i ofyn am ddatganiad gan y Gweinidog iechyd ar y mesurau gofal llygaid newydd? Mae Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol y Deillion, RNIB Cymru, wedi mynegi ei bryder ynghylch canlyniadau'r tri mis cyntaf o ddata a gasglwyd ers cyflwyno mesurau gofal llygaid newydd. Yn y cyfnod hwnnw, nid oes yr un bwrdd iechyd wedi cyrraedd targed Llywodraeth Cymru. Yn ail, mae pob bwrdd iechyd wedi gweld cynnydd yn nifer y cleifion sy'n aros y tu hwnt i'w dyddiadau targed. Ac yn olaf, mae'r cleifion risg uchaf yn aros y tu hwnt i dargedau ac yn hwy na'r hyn sy'n ddiogel yn glinigol. Gweinidog, mae'r golwg yn synnwyr gwerthfawr. Mae'n anfaddeuol y dylai pobl fod mewn perygl o niwed na ellir ei wrthdroi oherwydd nad ydynt yn cael eu trin yn ddigon cyflym. A gawn ni ddatganiad ynghylch pa gamau sy'n cael eu cymryd i sicrhau bod pobl sydd wedi colli eu golwg yn gyflym yn cael y driniaeth sydd ei hangen arnynt o fewn yr amserlenni penodedig yng Nghymru?
English: Thank you very much for raising the issue of the new eye care measures in the Chamber this afternoon. I know that when those eye care standards were introduced, they were warmly welcomed by RNIB and others who saw the potential that they could have in terms of preventing eyesight loss for people in Wales. I'll be happy to ask the Minister to write to you with an update as to how those new standards and measures are being implemented within the first three months, but also to set out how he envisages the improvements to be demonstrated in the longer period ahead.
Welsh: Diolch yn fawr iawn ichi am godi mater y mesurau gofal llygaid newydd yn y Siambr y prynhawn yma. Pan gyflwynwyd y safonau gofal llygaid hynny, gwn iddynt gael croeso cynnes gan RNIB ac eraill a welai'r potensial y gallent ei gael o ran atal pobl rhag colli eu golwg yng Nghymru. Byddaf yn fwy na pharod i ofyn i'r Gweinidog ysgrifennu atoch gyda'r wybodaeth ddiweddaraf ynghylch sut y mae'r safonau a'r mesurau newydd hyn yn cael eu gweithredu o fewn y tri mis cyntaf, ond hefyd i amlinellu sut y mae'n rhagweld y bydd y gwelliannau'n cael eu dangos yn y cyfnod hirach sydd o'n blaenau.
English: Presiding Officer, I think that the First Minister did answer some of these questions during his exchange with the leader of Plaid Cymru this afternoon. But, just to repeat, the stock to which Leanne Wood refers will be phased out early in the new year. They're being kept on the lines at the moment to maintain capacity. And, of course, there are rolling stock across the whole of the UK; this isn't an issue which is particularly confined to Wales. And the First Minister also set out the future proposals in terms of the reduction of fares across Wales as well.
Welsh: Llywydd, credaf fod y Prif Weinidog wedi ateb rhai o'r cwestiynau hyn yn ystod ei drafodaeth ag arweinydd Plaid Cymru y prynhawn yma. Ond, i ailadrodd, bydd y stoc y mae Leanne Wood yn cyfeirio ato yn cael ei ddileu'n raddol yn gynnar yn y flwyddyn newydd. Maen nhw'n cael eu cadw ar y cledrau ar hyn o bryd er mwyn cynnal capasiti. Ac wrth gwrs, mae cerbydau ar draws y DU i gyd; nid yw hwn yn fater sydd wedi'i gyfyngu'n benodol i Gymru. A nododd y Prif Weinidog hefyd y cynigion ar gyfer y dyfodol o ran gostwng prisiau tocynnau ar draws Cymru hefyd.
English: I thank Jenny Rathbone for raising the issues this afternoon. We do welcome the report on primary care services, which has been produced by the Wales office, and that will certainly help inform the wider work that is being undertaken to achieve the vision that we set out in 'A Healthier Wales', where people have access to the care and support that they need, and remain independent for as long as possible. The national director for primary care has established a strategic programme, designed to support the local implementation of the primary care model. And I know that the Minister, Vaughan Gething, made a statement not too long ago on primary care services here in Wales. But I know that he'll be interested to hear particularly about the experiences of your constituents in Pentwyn surgery, so it would be great if you could write to him and set out those particular issues. On the matter of Tomlinsons Dairies, we have been working closely with Tomlinsons Dairies over the last 18 months to try and help them resolve the ongoing business issues that they're facing. We've now established a taskforce to work directly with the staff affected by the closure, and we're in discussions with farming unions and other stakeholders to consider what support is required at this time. I think it's really positive that M&S has paid the suppliers, and I would hope, certainly, that Sainsbury's will take a similar approach.
Welsh: Diolch i Jenny Rathbone am godi'r materion hyn y prynhawn yma. Rydym yn croesawu'r adroddiad ar wasanaethau gofal sylfaenol, a gynhyrchwyd gan swyddfa Cymru, a bydd hynny'n sicr yn helpu i lywio'r gwaith ehangach sy'n cael ei wneud i wireddu'r weledigaeth a nodwyd gennym yn 'Cymru Iachach', lle mae gan bobl fynediad at ofal a chymorth sydd ei angen arnynt, ac yn parhau'n annibynnol gyhyd ag y bo modd. Mae cyfarwyddwr cenedlaethol gofal sylfaenol wedi sefydlu rhaglen strategol, gyda'r nod o gefnogi'r broses o roi'r model gofal sylfaenol ar waith yn lleol. A gwn fod y Gweinidog, Vaughan Gething, wedi gwneud datganiad heb fod yn rhy bell yn ôl ar wasanaethau gofal sylfaenol yma yng Nghymru. Ond rwy'n gwybod y bydd diddordeb ganddo i glywed yn benodol am brofiadau eich etholwyr ym meddygfa Pentwyn, felly byddai'n wych pe gallech ysgrifennu ato a nodi'r materion penodol hynny. Ar fater Tomlinsons Dairies, rydym wedi bod yn gweithio'n agos gyda Tomlinsons Dairies dros y 18 mis diwethaf i geisio'u helpu i ddatrys y problemau busnes sy'n parhau i'w hwynebu. Rydym bellach wedi sefydlu tasglu i weithio'n uniongyrchol gyda'r staff a effeithir, ac rydym mewn trafodaethau gydag undebau'r ffermwyr a rhanddeiliaid eraill i ystyried pa gymorth sydd ei angen ar hyn o bryd. Rwy'n credu ei bod yn gadarnhaol iawn bod M&S wedi talu'r cyflenwyr, a byddwn yn gobeithio, yn sicr, y bydd Sainsbury's yn mynd ati mewn ffordd debyg.
English: Trefnydd, as the constituency AM, you will be aware of the recent decision by the UK Government to grant development consent for 300 MW gas-fired power station on land at Abergelli, north of Swansea. Now, clearly, the Welsh Government has made a number of policy announcements over recent months that are relevant to this application, none more so than becoming the first Parliament in the world to vote in favour of the declaration of a climate emergency. The Welsh Government has also specifically committed to cross-governmental action on decarbonisation to reach net zero by 2050. Now, the decision by the UK Government to grant development consent for the gas-fired power station at Abergelli, therefore, flies in the face of Welsh Government policy in this area. We know that the UK Government has already made a number of major infrastructure decisions that have resulted in a significant amount of additional fossil fuel generation being located in Wales, whilst at the same time rejecting renewable energy projects such as the Swansea bay tidal lagoon. Despite developing Wales-specific policy on this front, the current deficit in the devolution settlement means that the UK Government can ride roughshod and simply ignore it, as is the case here in Abergelli. So, will the Welsh Government, therefore, bring forward a statement on the issue of the UK Government ignoring Welsh Government objectives in this way and how it intends to challenge this type of behaviour going forward?
Welsh: Trefnydd, fel AC yr etholaeth, byddwch yn ymwybodol o'r penderfyniad diweddar gan Lywodraeth y DU i roi caniatâd datblygu ar gyfer 300 gorsaf bŵer llosgi nwy MW ar dir yn Abergelli, i'r gogledd o Abertawe. Nawr, yn amlwg, mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud nifer o gyhoeddiadau polisi dros y misoedd diwethaf sy'n berthnasol i'r cais hwn, dim mwy felly na bod y Senedd gyntaf yn y byd i bleidleisio o blaid datgan argyfwng hinsawdd. Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi ymrwymo'n benodol i weithredu traws-lywodraethol ar ddatgarboneiddio i gyrraedd sero net erbyn 2050. Nawr, mae penderfyniad Llywodraeth y DU i roi caniatâd datblygu ar gyfer yr orsaf bŵer nwy yn Abergelli, felly, yn mynd yn groes i bolisi Llywodraeth Cymru yn y maes hwn. Rydym yn gwybod bod Llywodraeth y DU eisoes wedi gwneud nifer o benderfyniadau seilwaith mawr sydd wedi arwain at leoli llawer iawn o danwydd ffosil ychwanegol yng Nghymru, tra ar yr un pryd yn gwrthod prosiectau ynni adnewyddadwy fel y morlyn llanw Bae Abertawe. Er gwaethaf datblygu polisi sy'n benodol i Gymru yn y cyswllt hwn, mae'r diffyg presennol yn y setliad datganoli'n golygu y gall Llywodraeth y DU blesio ei hun a'n hanwybyddu ni, fel sy'n wir yma yn Abergelli. Felly, a wnaiff Llywodraeth Cymru gyflwyno datganiad ar y mater bod Llywodraeth y DU yn anwybyddu amcanion Llywodraeth Cymru yn y ffordd hon a sut y mae'n bwriadu herio'r math hwn o ymddygiad wrth symud ymlaen?
English: As Dai Lloyd says, I'm familiar with the particular case in hand through my constituency role, and I understand that the gas-powered energy facility is a facility that will deal with energy surges, rather than being a full-time energy plant, as it were. I'll certainly ask the Minister with responsibility for energy to give some consideration to this particular case, and explore what discussions have been had with the UK Government to ensure that we do have access to reliable energy but also as much renewable energy as is possible.
Welsh: Fel y dywed Dai Lloyd, rwy'n gyfarwydd â'r achos penodol sydd ar y gweill drwy fy swyddogaeth yn yr etholaeth, a deallaf fod y cyfleuster ynni a yrrir gan nwy yn gyfleuster a fydd yn ymdrin ag ymchwydd mewn ynni, yn hytrach na bod yn waith ynni llawn amser, fel petai. Byddaf yn sicr yn gofyn i'r Gweinidog sy'n gyfrifol am ynni roi rhywfaint o ystyriaeth i'r achos penodol hwn, ac archwilio pa drafodaethau sydd wedi'u cynnal gyda Llywodraeth y DU i sicrhau bod gennym fynediad at ynni dibynadwy ond hefyd gymaint o ynni adnewyddadwy â phosibl.
English: Well, consultation on the new home education statutory guidance commenced at the end of July and closed yesterday, but I'm sure that if you write to the Minister with the specific concerns that you've raised in the Chamber this afternoon she'd be pleased to look at them as part of the consideration of the responses to the consultation.
Welsh: Wel, dechreuwyd ymgynghori ar y canllawiau statudol newydd ar addysg yn y cartref ddiwedd Gorffennaf gan ddod i ben ddoe. Ond rwy'n siŵr, os ysgrifennwch at y Gweinidog gyda'r pryderon penodol yr ydych wedi eu codi yn y Siambr y prynhawn yma y byddai'n falch o edrych arnynt fel rhan o'r broses o ystyried yr ymatebion i'r ymgynghoriad.
English: First of all, Trefnydd, I appreciate that we have a statement from the Minister for housing this afternoon, and I hope that she does have the opportunity to address those questions raised by Andrew R.T. Davies regarding building regulations - the primary responsibility, of course, being the builders', but also there's a question for the vulnerability of local authorities on their building inspectorates. There is an issue, of course, that breaches of building regulations cease to become actionable after a certain period of time, and I'd be grateful if she could at least make some preliminary comments on that. The second - Mark Reckless raised this point earlier on - we've heard recently, this week, from the future generations commissioner with the report 'Education fit for the Future', and, of course, the First Minister mentioned the Youth Parliament report on life skills. Bearing in mind that we have a draft Bill fairly imminent now on the curriculum and also PISA results due out by the end of the year, I wonder if I could ask the education Minister, who explained that she is seeing both the Youth Parliament and the future generations commissioner this week, to bring forward an urgent response to both those reports, which will help us scrutinise her plans in the new year. Thank you.
Welsh: Yn gyntaf oll, Trefnydd, gwerthfawrogaf fod gennym ddatganiad gan y Gweinidog tai y prynhawn yma, a gobeithiaf y bydd yn cael cyfle i fynd i'r afael â'r cwestiynau hynny a godwyd gan Andrew R.T. Davies ynghylch rheoliadau adeiladu - cyfrifoldeb yr adeiladwr yn bennaf wrth gwrs, ond hefyd mae cwestiwn i'r awdurdodau lleol fod yn agored i niwed ar eu harolygiaethau adeiladu. Mae yna broblem, wrth gwrs, fod achosion o dorri rheoliadau adeiladu yn peidio â bod yn weithredol ar ôl cyfnod penodol o amser, a byddwn yn ddiolchgar pe gallai o leiaf wneud rhai sylwadau rhagarweiniol ar hynny. Yr ail - cododd Mark Reckless y pwynt hwn yn gynharach - clywsom yn ddiweddar, yr wythnos hon, gan gomisiynydd cenedlaethau'r dyfodol gyda'r adroddiad 'Addysg yn addas i'r Dyfodol', ac wrth gwrs, soniodd y Prif Weinidog am adroddiad y Senedd Ieuenctid ar sgiliau bywyd. O gofio bod gennym Fil drafft ar fin cael ei gyflwyno nawr ar y cwricwlwm a hefyd ganlyniadau PISA erbyn diwedd y flwyddyn, tybed a gaf i ofyn i'r Gweinidog Addysg, a eglurodd ei bod yn gweld y Senedd Ieuenctid a Chomisiwn Cenedlaethau'r Dyfodol yr wythnos hon, gyflwyno ymateb brys i'r ddau adroddiad hynny, a fydd yn ein helpu i graffu ar ei chynlluniau yn y flwyddyn newydd. Diolch.
English: Building safety is certainly a very complex area. I think we've already had that demonstrated in the contributions from yourself and from Andrew R.T. Davies. And there are many, many partners with different responsibilities, and I think that that is one of the things that the Minister has been seeking to address in terms of having a more coherent look at building safety, and of course we'll hear more about that this afternoon. But, again, if there are specific cases, perhaps a letter to the Minister would be very useful in terms of setting out particular concerns. And the education Minister, of course, is here to hear your request for a statement or some other response to the recent reports and ideas that have been set out for us.
Welsh: Mae diogelwch adeiladau yn sicr yn faes cymhleth iawn. Rwy'n credu ein bod eisoes wedi clywed hynny'n glir yn y cyfraniadau gennych chi ac Andrew R.T. Davies. Mae llawer iawn o bartneriaid sydd â gwahanol gyfrifoldebau, a chredaf fod hynny'n un o'r pethau y mae'r Gweinidog wedi bod yn ceisio mynd i'r afael ag ef o ran cael golwg fwy cydlynol ar ddiogelwch adeiladau, ac wrth gwrs byddwn yn clywed mwy am hynny'r prynhawn yma. Ond, eto, os oes achosion penodol, efallai y byddai llythyr at y Gweinidog yn ddefnyddiol iawn o ran nodi pryderon penodol. Ac mae'r Gweinidog Addysg, wrth gwrs, yma i glywed eich cais am ddatganiad neu ryw ymateb arall i'r adroddiadau a'r syniadau diweddar sydd wedi cael eu cyflwyno i ni.