English: Thank you, Deputy Presiding Officer. I move the motion. I'm extremely disappointed to have to address the precision breeding Bill today. This Bill lifts certain types of gene-editing technologies out of the current definition of genetically modified organisms and the associated legal requirements. Although an England-only Bill, it will create unavoidable consequences for Wales and will undermine the devolution settlement. When exploring this policy, the UK Government could have engaged the framework process, which was set up to facilitate four-nation collaboration and co-operation after our exit from the European Union. They chose not to. Instead, they pressed ahead with the Bill without acknowledging the implications for Wales and other devolved countries. Members will see in the memorandum we laid that we recommend withholding consent. Members will also note that the Welsh Government's view is that the entire Bill requires Senedd consent due to the effect of the United Kingdom Internal Market Act 2020. At this point, I would like to say that I'm grateful for the important work done by the Legislation, Justice and Constitution Committee to scrutinise the LCM and the Bill, despite the limited time for consideration. I note that in its report, the LJC committee questions whether this Bill is suitable for consideration under Standing Order 29. For the reasons I will outline today, it's the Welsh Government's view that this Bill does make relevant provision in relation to Wales. It is a relevant Bill for the purposes of the consent process. However, more broadly, I support their call for review of the Standing Orders to ensure they are clear and fit for purpose. The Bill and the operation of the UK Internal Market Act does mean, in some cases, that provisions of this Bill will displace Welsh law. I want to now examine the proposed policy objectives of the Bill. According to the UK Government, the Bill will modernise the genetic modification regulatory framework. They argue it will reduce regulatory and financial burdens and it will make it easier to use new genetic technologies to develop new plants and animals in response to the dual emergencies of climate change and biodiversity loss. These are laudable aims and the Welsh Government has always supported scientific research. It is right to review our laws in response to scientific advancements and new evidence. However, a headlong rush to deregulate, without consulting the other UK nations, is not the right approach. Policy that has significant long-term consequences should be made in a measured and considered way, and we should follow the principles set out in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. The Bill sets out a new regulatory framework for gene-edited organisms - so-called precision-bred organisms. If the Bill is passed, it will be easier to release precision-bred plants and animals into the environment. It will be easier to market them and to use them in food. What does this mean for Wales? The UK Internal Market Act will apply to sales of precision-bred organisms across Great Britain. We've been working to understand the complex way the precision breeding Bill will interact with UKIMA. There are still many important, unanswered questions. However, it is clear that precision-bred products produced in England will be allowed on the Welsh market without needing to comply with the GM requirements set out in Welsh law. This totally undermines devolution. The Bill will establish a new regulatory framework for the authorisation of precision-bred organisms and safety assessment of precision-bred foods. In practical terms, this will create a dual enforcement approach in Wales, which both businesses and enforcement bodies will need to navigate. I want to set out the specific arguments for not recommending consent. Firstly, Welsh law restricts the marketing of GM plants and animals. However, as I've already set out, UKIMA means Welsh law will not apply to precision-bred plants and animals when they are brought into Wales from England. So, a precision-bred tomato could be sold in your local shop or your supermarket, and precision-bred animals in your local pet shop. It is very clear to me that Welsh law will be undermined and displaced, and I note the LJC Committee agreed with our analysis of the effects of UKIMA in its report. In its report, the committee also questions whether our analysis of the effects of UKIMA on this Bill is different to that of the Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Bill. Although these Bills are different, our approach is consistent. Where the Senedd legislates, they do so free of UKIMA, so primary Senedd legislation in a devolved area can be made free from the requirements of UKIMA. This means the Senedd could correct the position caused by this Bill by making new primary legislation here in Wales. However, we should not need to do so, and our existing law should be respected. Secondly, the UK is choosing not to mandate labelling of precision-bred organisms. Research by the Food Standards Agency clearly shows most consumers want to know if they are purchasing food containing precision-bred ingredients. However, this is only possible with mandated labelling. Welsh consumers should be able to choose whether to buy these products, but this view is not shared by the UK Government. Furthermore, without labelling or traceability, it would be very difficult for enforcement bodies to enforce the appropriate regulatory regime here in Wales. Thirdly, I am concerned about the effect that Bill will have on organic producers and international trade. Welsh food and drink exports were worth £640 million in 2021. In that year, Wales had the largest year-on-year percentage increase in the value of food and drink exports when compared with England, Scotland and Northern Ireland. This is something to be celebrated, and I'm sure all colleagues will agree that Welsh food and drink has gone from strength to strength over the last decade. However, this Bill may bring about practical challenges and costs for businesses exporting precision-bred products. Once precision-bred organisms are in full circulation, how will businesses know and how will they be able to demonstrate their products are free of GM? Finally, key parts of the Bill - including the regulation of precision-bred animals - are to be set out in future secondary legislation. This makes it very difficult to know how these powers will be exercised and what the further effect will be on Wales. Worryingly, this includes welfare standards for precision-bred animals. Animal welfare is devolved, and these animals could be sold in Wales. However, we will have very little influence on those welfare standards. I'm also concerned with the lack of scrutiny to which this secondary legislation may be subject, and the extent to which we will be able to object to UK legislation that falls within Senedd competence. I therefore ask Members to withhold consent for this Bill.
Welsh: Diolch. Rwy'n cynnig y cynnig. Rwy'n hynod siomedig o orfod ymdrin â'r Bil bridio manwl heddiw. Mae'r Bil hwn yn codi rhai mathau o dechnolegau golygu genynnau o'r diffiniad cyfredol o organebau a addaswyd yn enetig a'r gofynion cyfreithiol cysylltiedig. Er ei fod yn Fil ar gyfer Lloegr yn unig, bydd yn creu canlyniadau anochel i Gymru ac fe fydd yn tanseilio'r setliad datganoli. Wrth archwilio'r polisi hwn, gallai Llywodraeth y DU fod wedi ymgysylltu â'r broses fframwaith, a sefydlwyd i hwyluso cydweithio a chydweithredu rhwng y pedair gwlad ar ôl i ni adael yr Undeb Ewropeaidd. Fe ddewison nhw beidio. Yn hytrach, fe wnaethon nhw fwrw ymlaen â'r Bil heb gydnabod y goblygiadau i Gymru a gwledydd datganoledig eraill. Bydd aelodau yn gweld yn y memorandwm a gyflwynwyd gennym ni ein bod yn argymell atal cydsyniad. Bydd aelodau hefyd yn gweld mai barn Llywodraeth Cymru yw bod angen cydsyniad y Senedd ar y Bil i gyd oherwydd effaith Deddf Marchnad Fewnol y Deyrnas Unedig 2020. Ar y pwynt hwn, hoffwn ddweud fy mod yn ddiolchgar am y gwaith pwysig a wnaed gan y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad i graffu ar y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol a'r Bil, er gwaethaf yr amser cyfyngedig i'w ystyried. Nodaf, yn ei adroddiad, fod y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad yn cwestiynu a yw'r Bil hwn yn addas i'w ystyried o dan Reol Sefydlog 29. Am y rhesymau y byddaf yn eu hamlinellu heddiw, barn Llywodraeth Cymru yw bod y Bil hwn yn gwneud darpariaeth berthnasol mewn cysylltiad â Chymru. Mae'n Fil perthnasol at ddibenion y broses gydsynio. Fodd bynnag, yn ehangach, rwy'n cefnogi eu cais i adolygu'r Rheolau Sefydlog er mwyn sicrhau eu bod yn glir ac yn addas i'r diben. Mae'r Bil a gweithrediad Deddf Marchnad Fewnol y DU yn golygu, mewn rhai achosion, y bydd darpariaethau'r Bil hwn yn disodli cyfraith Cymru. Rwyf nawr eisiau archwilio amcanion polisi arfaethedig y Bil. Yn ôl Llywodraeth y DU, bydd y Bil yn moderneiddio'r fframwaith rheoleiddio addasu genetig. Maen nhw'n dadlau y bydd yn lleihau baich rheoleiddio ac ariannol ac y bydd yn ei gwneud hi'n haws defnyddio technolegau genetig newydd i ddatblygu planhigion ac anifeiliaid newydd mewn ymateb i argyfyngau deuol newid hinsawdd a cholli bioamrywiaeth. Dyma nodau canmoladwy ac mae Llywodraeth Cymru wastad wedi cefnogi ymchwil wyddonol. Mae'n iawn adolygu ein cyfreithiau mewn ymateb i ddatblygiadau gwyddonol a thystiolaeth newydd. Fodd bynnag, nid rhuthr penrhydd i ddadreoleiddio, heb ymgynghori â chenhedloedd eraill y DU, yw'r dull cywir. Dylid llunio polisi sydd â chanlyniadau hirdymor sylweddol mewn ffordd bwyllog ac ystyriol, a dylem ddilyn yr egwyddorion a nodir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae'r Bil yn nodi fframwaith rheoleiddio newydd ar gyfer organebau yr addesir eu gennynnau - organebau a fridiwyd yn fanwl, fel y'i gelwir. Os caiff y Bil ei basio, bydd yn haws rhyddhau planhigion ac anifeiliaid a fridiwyd yn fanwl i'r amgylchedd. Bydd hi'n haws eu marchnata nhw a'u defnyddio mewn bwyd. Beth mae hyn yn ei olygu i Gymru? Bydd Deddf Marchnad Fewnol y DU yn berthnasol i werthiant organebau a fridiwyd yn fanwl ar draws Prydain Fawr. Rydyn ni wedi bod yn gweithio i ddeall y ffordd gymhleth y bydd y Bil bridio manwl yn rhyngweithio ag UKIMA. Mae llawer o gwestiynau pwysig, heb eu hateb o hyd. Fodd bynnag, mae'n amlwg y caniateir cynhyrchion bridio manwl, sydd wedi'u cynhyrchu yn Lloegr, ar y farchnad Gymreig heb orfod cydymffurfio â'r gofynion addasu genynol a nodir yng nghyfraith Cymru. Mae hyn yn tanseilio datganoli yn llwyr. Bydd y Bil yn sefydlu fframwaith rheoleiddio newydd ar gyfer awdurdodi organebau a fridiwyd yn fanwl ac asesiad diogelwch i fwydydd a fridiwyd yn y modd hwn. Yn ymarferol, bydd hyn yn creu dull gorfodi deuol yng Nghymru, y bydd angen i fusnesau a chyrff gorfodi ymdopi ag ef. Hoffwn nodi'r dadleuon penodol dros beidio argymell cydsyniad. Yn gyntaf, cyfraith Cymru sy'n cyfyngu ar farchnata planhigion ac anifeiliaid wedi eu haddasu yn enetig. Fodd bynnag, fel yr wyf eisoes wedi'i nodi, mae UKIMA yn golygu na fydd cyfraith Cymru yn berthnasol i blanhigion ac anifeiliaid a fridiwyd yn fanwl pan gânt eu cludo i Gymru o Loegr. Felly, gellid gwerthu tomatos a fridiwyd yn fanwl yn eich siop leol neu eich archfarchnad, ac anifeiliaid a fridiwyd yn fanwl yn eich siop anifeiliaid anwes lleol. Mae'n amlwg iawn i mi y bydd cyfraith Cymru yn cael ei thanseilio a'i dadleoli, a nodaf i'r Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad gytuno â'n dadansoddiad o effeithiau UKIMA yn ei adroddiad. Yn ei adroddiad, mae'r pwyllgor hefyd yn cwestiynu os yw ein dadansoddiad o effeithiau UKIMA ar y Bil hwn yn wahanol i'r Bil Diogelu'r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru). Er bod y Biliau hyn yn wahanol, mae ein hymagwedd yn gyson. Pan fo'r Senedd yn deddfu, maen nhw'n gwneud hynny'n rhydd o UKIMA, felly gellir gwneud deddfwriaeth Senedd sylfaenol mewn maes datganoledig yn rhydd o ofynion UKIMA. Mae hyn yn golygu y gallai'r Senedd gywiro safbwynt y Bil hwn drwy wneud deddfwriaeth sylfaenol newydd yma yng Nghymru. Fodd bynnag, ni ddylai fod angen i ni wneud hynny, a dylid parchu ein cyfraith bresennol. Yn ail, mae'r DU yn dewis peidio â gorfodi labelu organebau a fridiwyd yn fanwl. Mae ymchwil gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd yn dangos yn glir bod y rhan fwyaf o ddefnyddwyr eisiau gwybod a ydyn nhw'n prynu bwyd sy'n cynnwys cynhwysion a fridiwyd yn fanwl. Fodd bynnag, dim ond gyda labelu gorfodol y mae hyn yn bosibl. Dylai defnyddwyr o Gymru allu dewis a ddylid prynu'r cynhyrchion hyn, ond nid yw Llywodraeth y DU yn rhannu'r farn hon. Ymhellach, heb labelu nac olrhain, byddai'n anodd iawn i gyrff gorfodi orfodi'r drefn reoleiddio briodol yma yng Nghymru. Yn drydydd, rwy'n pryderu am effaith y Bil ar gynhyrchwyr organig a masnach ryngwladol. Roedd allforion bwyd a diod o Gymru werth £640 miliwn yn 2021. Yn y flwyddyn honno, Cymru oedd â'r cynnydd canrannol mwyaf flwyddyn ar ôl blwyddyn yng ngwerth allforion bwyd a diod o gymharu â Lloegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon. Mae hyn yn rhywbeth i'w ddathlu, ac rwy'n siŵr y bydd pob cyd-Aelod yn cytuno bod bwyd a diod o Gymru wedi mynd o nerth i nerth dros y ddegawd ddiwethaf. Fodd bynnag, gall y Bil hwn arwain at heriau a chostau ymarferol i fusnesau sy'n allforio cynhyrchion a fridiwyd yn fanwl. Unwaith y bydd organebau a fridiwyd yn fanwl mewn cylchrediad llawn, sut bydd busnesau'n gwybod a sut y byddant yn gallu dangos nad yw eu cynhyrchion wedi eu haddasu yn enetig? Yn olaf, mae rhannau allweddol o'r Bil - gan gynnwys rheoleiddio anifeiliaid a fridiwyd yn fanwl - i'w nodi mewn is-ddeddfwriaeth yn y dyfodol. Mae hyn yn ei gwneud hi'n anodd iawn gwybod sut y caiff y pwerau hyn eu harfer a beth fydd yr effaith bellach ar Gymru. Yn bryderus, mae hyn yn cynnwys safonau lles ar gyfer anifeiliaid a fridiwyd yn fanwl. Mae lles anifeiliaid wedi'i ddatganoli, a gallai'r anifeiliaid hyn gael eu gwerthu yng Nghymru. Fodd bynnag, ychydig iawn o ddylanwad a gawn ar y safonau lles hynny. Rwyf hefyd yn bryderus ynghylch y diffyg craffu y gallai'r is-ddeddfwriaeth hon fod yn destun iddo, ac i ba raddau y byddwn yn gallu gwrthwynebu deddfwriaeth y DU sy'n dod o fewn cymhwysedd y Senedd. Felly, rwy'n gofyn i Aelodau atal cydsyniad ar gyfer y Bil hwn.