English: Today's legislative consent motion represents the latest step on a convoluted and complicated devolution journey for Wales. Plaid Cymru accepts that the Wales Bill gives with one hand but takes away with another. We are of the view that the very basis of this Bill is flawed. It gives us one step forward whilst restricting our ability to legislate, which is a significant step backwards in our view. I acknowledge the good faith with which a majority of Assembly Members are supporting this LCM, and I'm not here today to criticise anyone who votes in favour. The blame for the flaws in this Bill lies clearly with Westminster and with Whitehall. We welcome those aspects of the Bill that enable the future devolution of income tax, control of our own elections and the provisions over energy and fracking. But let there be no doubt: we in Plaid Cymru want to go much, much further than what is on offer here. I also want to note that our reasons for voting against this LCM are the polar opposite to those held by others in this Chamber voting against, those who don't want Wales to have any extra powers at all. Plaid Cymru did not approach the process of drawing up this Wales Bill with a view to rejecting whatever was offered. We've always been willing to support incremental progress towards a more democratic and self-governing Wales. But this Bill has been a lesson in how not to write a constitution. As leader of the Party of Wales, I've been involved in the process of developing this Bill from the start. I participated in good faith in the St David's process, as did my Members of Parliament. We wanted the process to end up with a Wales Bill that could command widespread support, end confusion, and we wanted it to build on the 2011 referendum result. But the process was a failure. It's resulted in the most substandard piece of legislation since the advent of devolution. It was a process that was disrespectful to Wales and to the 2011 referendum result, which this Bill now undermines. We were not subjected to an open debate about autonomy and democracy, but to a line-by-line veto from Whitehall departments. It was a lowest common denominator approach. We were told that a reserved-powers model would be delivered, and this has been one of the key demands for Plaid Cymru for many, many years, yet it quickly became apparent that the list of reserved powers would contain more than 200 reservations, and that anything relating to that list could be out of bounds by this Assembly in the future. Compared to the conferred-powers model, that represents a roll-back of our powers, and in our judgment it would therefore represent a roll-back on the 2011 referendum result. The politics of this are clear to me. Following its Supreme Court defeat on the agricultural wages Bill, the UK Government wanted to remodel the Welsh constitution to avoid further defeats. Am I being sceptical to suggest that the good and positive elements within this Bill are there to increase the chances of getting this defensive measure through? I don't think I am. The politics behind this Bill aren't about generosity or fairness or what is right or sensible, and this dishonest approach on the part of the UK Government has caused a dilemma. This LCM will pass, but I am keen that those of us who want to protect the Welsh legislative position can move quickly now with any Bills that could be implemented before the new reserved-powers model kicks in. And Plaid Cymru would be willing to support any action along those lines, and we look forward to seeing how the Welsh Government will bring forward legislation in this important period ahead of us. Some excellent scrutiny has taken place, both here and in Westminster, and I commend the members of the Constitutional and Legislative Affairs Committee in particular for their work, as well as those who have scrutinised the Bill in the two chambers as Westminster. The members of the committee found that the Bill would increase tape and complexity, and that the promise of a more accountable and clear devolution settlement would in fact result in new uncertainties being introduced into the system. I was also struck by the words of Lord Elystan-Morgan, when he described the Bill as imperial and regressive, and as unworthy of the people of Wales. Plaid Cymru has made every possible attempt to improve this Bill by tabling amendments in both chambers at Westminster. Where possible, we co-operated with other parties on those amendments, but it's an unfortunate fact that that support was not always available from Labour MPs, even when the position we were pushing was Labour policy. But there were some amendments that were backed by both of our parties. Through the parliamentary process our support could have been earned. There could have been movement on a statutory justice commission, for example, there could have been movement on air passenger duty, progress was promised on water and on substantially reducing the overall number of reservations. But in the end, the UK Government would not move on justice, or on those other points, and we were not able to improve the Bill sufficiently in order to win our support. On the fiscal framework and the removal of the need for an income tax referendum, we in Plaid Cymru support what has been negotiated. When the opportunity arises to trigger the devolution of those income tax powers, Plaid Cymru will offer our support. But the UK Government did not have to tie the fiscal framework to a Bill that would restrict our ability to make laws. The public finances of Wales should not be conditional on accepting a worsened legislative framework. We would also welcome the overall control over our electoral arrangements and on the size of the Assembly, which will be devolved by this Bill. Some significant progress can be made if those powers are transferred, and Plaid Cymru would approach those new responsibilities with a view to improving the capacity of this Assembly to hold the Government to account But we cannot vote for an LCM that allows us to increase our capacity, but risks limiting our capability. Now, Llywydd, there are some in this Chamber who would vote against this LCM for the opposite reasons to Plaid Cymru. When Plaid Cymru says that we don't want to accept crumbs from the table of Westminster, we know that one of the political parties here would be happy to hand powers back to Westminster if given a chance, and that would be a backward step in our view. Instead of looking backwards, we need to look to the future. Professor Glyn Watkin, speaking to the Constitutional and Legislative Affairs Committee, argued that this settlement - if we can even use that word - will last no more than four or five years. It could be argued that it's already out of date, that there's already a need for a new Wales Bill. Depending on how the process for leaving the European Union unfolds, there may well be opportunities to accelerate the pace of change here. The next steps have to be the devolution of justice, and we should be pushing for that with immediate effect. We also need to be pushing for welfare devolution and to grasp those opportunities that have already been made available to Scotland. In advance of any further legislation, I want to endorse a line from the CLAC report on the Bill. Addressing the process as to how this Bill was developed, the report says: 'This cannot be allowed to happen again on a Bill of such constitutional importance.' That message has to be conveyed to Westminster today. This is not the way to legislate, and it should never be repeated. Plaid Cymru will therefore vote against today's LCM, and we will do so with a heavy heart. We never want to see Wales backed into a corner like this ever, ever again. For the future, we in Plaid Cymru will now redouble our efforts to secure positive self-determination for Wales, and it is people here who should decide our next steps, not politicians in Westminster. Decisions about Wales should be made in Wales. Changes are afoot throughout these islands, and this Bill, as it proceeds, will not and cannot be the final chapter in the development of Welsh democracy, and Plaid Cymru will make sure of that.
Welsh: Mae cynnig cydsyniad deddfwriaethol heddiw yn cynrychioli'r cam diweddaraf ar daith ddatganoli astrus a chymhleth Cymru. Mae Plaid Cymru yn derbyn bod Bil Cymru yn rhoi ag un llaw ond yn cymryd i ffwrdd â'r llall. Rydym ni o'r farn bod union sail y Bil hwn yn ddiffygiol. Mae'n rhoi un cam ymlaen inni gan gyfyngu ar ein gallu i ddeddfu, sy'n gam sylweddol tuag at yn ôl yn ein barn ni. Rwy'n cydnabod y ffaith bod y mwyafrif o Aelodau'r Cynulliad yn cefnogi'r cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn yn ddidwyll, ac nid wyf i yma heddiw i feirniadu unrhyw un sy'n pleidleisio o'i blaid. Yn amlwg, San Steffan a Whitehall sydd ar fai am y diffygion yn y Bil hwn. Rydym yn croesawu'r agweddau hynny ar y Bil sy'n ein galluogi, yn y dyfodol, i ddatganoli treth incwm, rheoli ein hetholiadau ein hunain a'r darpariaethau sy'n ymwneud ag ynni a ffracio. Ond heb unrhyw amheuaeth, hoffem ni ym Mhlaid Cymru fynd yn llawer, llawer ymhellach na'r hyn sydd ar gael yma. Hoffwn hefyd nodi bod ein rhesymau dros bleidleisio yn erbyn y cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn yn gwbl groes i resymau'r bobl eraill yn y Siambr hon sy'n pleidleisio yn erbyn, y rheini nad ydynt eisiau i Gymru gael unrhyw bwerau ychwanegol o gwbl. Ni ddaeth Plaid Cymru at y broses o lunio'r Bil Cymru hwn gyda'r bwriad o wrthod beth bynnag a gâi ei gynnig. Rydym bob amser wedi bod yn barod i gefnogi cynnydd cynyddrannol tuag at Gymru fwy democrataidd a hunanlywodraethol. Ond mae'r Bil hwn wedi bod yn wers mewn sut i beidio ag ysgrifennu cyfansoddiad. Fel arweinydd Plaid Cymru, rwyf wedi bod yn cymryd rhan yn y broses o ddatblygu'r Bil hwn o'r cychwyn. Cymerais ran yn ddidwyll yn y broses Gŵyl Dewi, fel y gwnaeth fy Aelodau Seneddol. Roeddem yn awyddus i'r broses ddiweddu â Bil Cymru a allai ennyn cefnogaeth eang, rhoi terfyn ar ddryswch, ac roeddem eisiau iddo adeiladu ar ganlyniad refferendwm 2011. Ond roedd y broses yn fethiant. Mae wedi arwain at y darn mwyaf is-safonol o ddeddfwriaeth ers dyfodiad datganoli. Roedd yn broses a oedd yn amharchus i Gymru ac i ganlyniad refferendwm 2011; mae'r Bil hwn nawr yn tanseilio'r canlyniad hwnnw. Ni chawsom drafodaeth agored am ymreolaeth a democratiaeth, ond feto llinell wrth linell gan adrannau Whitehall. Roedd yn ddull nodweddion cyffredin. Dywedwyd wrthym y byddai model cadw pwerau yn cael ei ddarparu, ac mae hyn wedi bod yn un o ofynion allweddol Plaid Cymru ers blynyddoedd lawer, ac eto daeth i'r amlwg yn gyflym y byddai'r rhestr o bwerau a gadwyd yn ôl yn cynnwys mwy na 200 o faterion a gadwyd yn ôl, ac y gallai unrhyw beth sy'n ymwneud â'r rhestr honno fod yn waharddedig i'r Cynulliad hwn yn y dyfodol. O'i gymharu â'r model rhoi pwerau, mae hynny'n gyfystyr â lleihau ein pwerau, ac yn ein barn ni byddai felly'n gyfystyr â throi'n ôl ar ganlyniad refferendwm 2011. Mae gwleidyddiaeth hyn yn eglur imi. Ar ôl ei methiant yn y Goruchaf Lys ar y Bil cyflogau amaethyddol, roedd Llywodraeth y DU yn awyddus i ailfodelu cyfansoddiad Cymru i osgoi methiannau pellach. A wyf yn bod yn sgeptig i awgrymu bod yr elfennau da a chadarnhaol yn y Bil hwn yno i gynyddu'r siawns yr aiff y mesur amddiffynnol hwn drwodd? Nid wyf yn meddwl fy mod. Nid yw'r wleidyddiaeth y tu ôl i'r Bil hwn yn ymwneud â haelioni na thegwch na beth sy'n iawn neu'n synhwyrol, ac mae'r ymagwedd anonest hon ar ran Llywodraeth y DU wedi achosi penbleth. Bydd y cynnig cydsyniad deddfwriaethol yn pasio, ond rwy'n awyddus bod y rhai hynny ohonom sydd yn awyddus i amddiffyn sefyllfa ddeddfwriaethol Cymru yn gallu symud yn gyflym yn awr ag unrhyw Filiau y gellid eu rhoi ar waith cyn i'r model cadw pwerau newydd gychwyn. A byddai Plaid Cymru yn fodlon cefnogi unrhyw gamau o'r fath, ac rydym yn edrych ymlaen at weld sut y bydd Llywodraeth Cymru yn cyflwyno deddfwriaeth yn y cyfnod pwysig sydd o'n blaenau. Mae gwaith craffu rhagorol wedi ei wneud, yma ac yn San Steffan, ac rwy'n cymeradwyo gwaith aelodau'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol yn arbennig, yn ogystal â'r rhai hynny sydd wedi craffu ar y Bil yn y ddwy siambr fel San Steffan. Canfu aelodau'r pwyllgor y byddai'r Bil yn cynyddu biwrocratiaeth a chymhlethdod, ac y byddai addewid o setliad datganoli mwy atebol a chlir mewn gwirionedd yn arwain at gyflwyno ansicrwydd newydd i mewn i'r system. Cefais hefyd fy nharo gan eiriau'r Arglwydd Elystan-Morgan, pan ddisgrifiodd y Bil fel un imperialaidd ac atchweliadol, ac fel un sy'n annheilwng o bobl Cymru. Mae Plaid Cymru wedi gwneud pob ymdrech bosibl i wella'r Bil hwn drwy gyflwyno gwelliannau yn y ddwy siambr yn San Steffan. Pan fu'n bosibl, buom yn cydweithio â phleidiau eraill ar y gwelliannau hynny, ond mae'n ffaith anffodus nad oedd y cymorth hwnnw bob amser ar gael gan ASau Llafur, hyd yn oed pan oeddem yn hybu safbwynt a oedd yn bolisi Llafur. Ond roedd yna rai gwelliannau a gafodd eu cefnogi gan y ddwy blaid. Drwy gydol y broses seneddol, gellid bod wedi ennill ein cefnogaeth. Gellid bod wedi symud ar gomisiwn cyfiawnder statudol, er enghraifft, gellid bod wedi symud ar dreth teithwyr awyr, addawyd cynnydd ar ddŵr ac ar leihau'n sylweddol cyfanswm nifer y materion a gadwyd yn ôl. Ond yn y diwedd, nid oedd Llywodraeth y DU yn fodlon symud ar gyfiawnder, nac ar y pwyntiau eraill hynny, ac nid oeddem yn gallu gwella'r Bil yn ddigonol iddo ennill ein cefnogaeth. O ran y fframwaith cyllidol a chael gwared ar yr angen am refferendwm treth incwm, rydym ni ym Mhlaid Cymru o blaid yr hyn a drafodwyd. Pan ddaw'r cyfle i sbarduno datganoli'r pwerau treth incwm hynny, bydd Plaid Cymru yn cynnig ein cefnogaeth. Ond nid oedd yn rhaid i Lywodraeth y DU glymu'r fframwaith cyllidol â Bil a fyddai'n cyfyngu ar ein gallu i wneud deddfau. Ni ddylai cyllid cyhoeddus Cymru fod yn amodol ar dderbyn fframwaith deddfwriaethol gwaeth. Byddem hefyd yn croesawu rheolaeth gyffredinol dros ein trefniadau etholiadol ac ar faint y Cynulliad, a fydd yn cael eu datganoli gan y Bil hwn. Gellir gwneud cynnydd sylweddol os caiff y pwerau hynny eu trosglwyddo, a byddai Plaid Cymru yn mynd at y cyfrifoldebau newydd hynny gyda golwg ar wella gallu'r Cynulliad hwn i ddwyn y Llywodraeth i gyfrif. Ond ni allwn bleidleisio dros gynnig cydsyniad deddfwriaethol sy'n caniatáu i ni gynyddu ein capasiti, ond sy'n creu risg o gyfyngu ar ein gallu. Nawr, Lywydd, mae rhai yn y Siambr hon a fyddai'n pleidleisio yn erbyn y cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwn am resymau sydd y gwrthwyneb i resymau Plaid Cymru. Pan fo Plaid Cymru yn dweud nad ydym eisiau derbyn briwsion o fwrdd San Steffan, rydym yn gwybod y byddai un o'r pleidiau gwleidyddol yma yn hapus i roi pwerau yn ôl i San Steffan pe byddent yn cael y cyfle, a byddai hynny'n gam yn ôl yn ein barn ni. Yn hytrach nag edrych yn ôl, mae angen inni edrych tua'r dyfodol. Dadleuodd yr Athro Glyn Watkin, wrth siarad â'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, na wnaiff y setliad hwn - os gallwn hyd yn oed ddefnyddio'r gair hwnnw - bara dim mwy na phedair neu bum mlynedd. Gellid dadlau ei fod eisoes yn hen, bod angen Bil Cymru newydd eisoes. Gan ddibynnu ar sut y bydd y broses ar gyfer gadael yr Undeb Ewropeaidd yn datblygu, mae'n bosibl iawn y cawn gyfleoedd i gyflymu cyflymder y newid yn y fan yma. Mae'n rhaid i'r camau nesaf gynnwys datganoli cyfiawnder, a dylem fod yn gwthio am hynny ar unwaith. Mae angen inni hefyd wthio am ddatganoli lles a chymryd y cyfleoedd hynny sydd eisoes ar gael i'r Alban. Cyn unrhyw ddeddfwriaeth bellach, hoffwn gymeradwyo llinell o adroddiad CLAC ar y Bil. Wrth sôn am y broses o ran sut y cafodd y Bil hwn ei ddatblygu, dywed yr adroddiad: Ni ellir caniatáu i hyn ddigwydd eto ar Fil o bwys cyfansoddiadol o'r fath. Mae'n rhaid cyfleu'r neges honno i San Steffan heddiw. Nid dyma'r ffordd i ddeddfu, ac ni ddylid byth ei ailadrodd. Felly, bydd Plaid Cymru yn pleidleisio yn erbyn cynnig cydsyniad deddfwriaethol heddiw, a byddwn yn gwneud hynny gyda chalon drom. Nid ydym byth eisiau gweld Cymru'n cael ei gwthio i gornel fel hyn byth, byth eto. Ar gyfer y dyfodol, byddwn ni ym Mhlaid Cymru nawr yn cynyddu ein hymdrechion i sicrhau ymreolaeth gadarnhaol i Gymru, a'r bobl yn y fan yma ddylai benderfynu ar ein camau nesaf, nid gwleidyddion yn San Steffan. Dylai penderfyniadau am Gymru gael eu gwneud yng Nghymru. Mae newidiadau ar y gweill ledled yr ynysoedd hyn, ac ni all, ac ni chaiff, y Bil hwn, wrth iddo fynd yn ei flaen, fod y bennod olaf yn natblygiad democratiaeth Cymru, a bydd Plaid Cymru yn gwneud yn siŵr o hynny.