English: Diolch, Llywydd. The world's scientists are telling us in very clear terms that we urgently need to cut our greenhouse gas emissions. Since 1990, Welsh emissions have fallen by 31 per cent, but to reach our statutory target of net zero by 2050 we need to do much more. As the UK Climate Change Committee reminded us last week, if we're going to keep temperature rises within safe limits, in the next 10 years we need to more than double all the cuts we've managed over the last 30 years. To hit the 2050 target, the Climate Change Committee has told us we need to cut emissions in the next decade by 63 per cent, and by 2040 they need to fall by 89 per cent. On our current trajectory, we will not achieve net zero until around 2090. The challenge is stark and will require everyone, including the Government, to consider the impact of their choices. Transport makes up some 17 per cent of our total emissions and so must play its part. Earlier this year I published the Welsh Government's new Wales transport strategy, 'Llwybr Newydd'. It sets out a bold vision for transport in Wales over the next two decades. It included, for the first time, a modal shift target, which requires us to aim for 45 per cent of journeys to be by sustainable forms of transport by 2045, up from 32 per cent currently. To achieve these targets we need a shift away from spending money on projects that encourage more people to drive, and invest in real alternatives that give people a meaningful choice. Our programme for government commits to introducing a far-reaching bus Bill in this Senedd term to make it easier to integrate the timetables of buses and trains. Bus operators have said that the main barrier to increasing patronage is reliability and journey times, so we will take action to give buses greater priority on our roads and we will look too at bus fares. This year we'll be spending more than any other part of the UK per head on active travel investment to encourage people to walk or cycle for local journeys. Two out of three journeys in Wales are under five miles in length. With the right investment, and with encouragement, there's huge potential to get most people using sustainable transport for most everyday journeys - not all journeys, not all people, but the majority. It's do-able, and there are many countries where it is already done. Understanding the data in relation to transport also gives us headroom to make choices, and, as the data and the science change, the choices we have to make alter. We must use the headroom we have wisely if we are to meet our climate change targets. To this end, we are announcing a pause on all new road schemes while we review our existing commitments. Officials are in the final stages of establishing a roads review panel, which will include some of the UK's leading experts on transport and climate change. The panel will consider setting tests for when new roads are the right solutions for transport problems, in line with the new Wales transport strategy. And I want the review to consider how we can shift spending towards better maintaining our existing roads, rather than building new ones, as was recommended by the cross-party Economy, Infrastructure and Skills Committee in the last Senedd. We'll publish the full terms of reference for the review and the full membership in due course. It'll be for the panel to review all of our proposed road investments, whether funded directly by the Welsh Government on the strategic road network, or indirectly, by grants, on the local road network, so that all future projects align with the three priorities of the new transport strategy: to reduce the need to travel, to allow people and goods to move more easily from door to door by sustainable forms of transport, and to encourage people to make the change. The new Wales transport strategy embeds the use of sustainable transport planning hierarchy, and the panel will use this to make sure we are encouraging travelling by walking, cycling and public transport ahead of private motor vehicles. To make sure this approach is fully embedded in our investment decisions and those taken by other delivery partners, we're also reviewing Welsh transport appraisal guidance, our decision-making framework for transport projects, so that it is consistent with 'Llwybr Newydd' and uses the five ways of working set out in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. The review will provide an initial report to Ministers within three months of appointment, setting out how it'll go about its task, and the final report shall be provided within nine months of that, setting out the findings of the review. All parties in this Senedd have committed to taking the threat posed by climate change seriously, and that means acting now to reduce emissions. This will not always be comfortable or easy, Llywydd, but it's what the science requires us to do and what future generations demand of us. Diolch.
Welsh: Diolch, Llywydd. Mae gwyddonwyr y byd yn dweud wrthym mewn termau clir iawn fod angen inni leihau ein hallyriadau nwyon tŷ gwydr ar frys. Er 1990, mae allyriadau Cymru wedi gostwng 31 y cant, ond er mwyn cyrraedd ein targed statudol o sero net erbyn 2050 mae angen inni wneud llawer mwy. Fel yr atgoffodd Pwyllgor Newid Hinsawdd y DU ni yr wythnos diwethaf, os ydym ni am gadw'r cynnydd mewn tymheredd o fewn terfynau diogel, mae angen i ni, yn ystod y 10 mlynedd nesaf, fwy na dyblu'r holl doriadau yr ydym wedi llwyddo i'w cyflawni dros y 30 mlynedd diwethaf. Er mwyn cyrraedd targed 2050, mae'r Pwyllgor Newid Hinsawdd wedi dweud wrthym fod angen inni leihau allyriadau yn y degawd nesaf 63 y cant, ac erbyn 2040 mae angen iddyn nhw ostwng 89 y cant. Ar ein llwybr presennol, ni fyddwn yn cyflawni sero net tan tua 2090. Mae'r her yn amlwg a bydd angen i bawb, gan gynnwys y Llywodraeth, ystyried effaith eu dewisiadau. Trafnidiaeth yw tua 17 y cant o gyfanswm ein hallyriadau ac felly mae'n rhaid iddi chwarae ei rhan. Yn gynharach eleni cyhoeddais strategaeth drafnidiaeth newydd Llywodraeth Cymru ar gyfer Cymru, 'Llwybr Newydd'. Mae'n nodi gweledigaeth feiddgar ar gyfer trafnidiaeth yng Nghymru dros y ddau ddegawd nesaf. Yr oedd yn cynnwys, am y tro cyntaf, darged newid dulliau teithio, sy'n ei gwneud yn ofynnol inni anelu at 45 y cant o deithiau i fod drwy ddulliau cynaliadwy o deithio erbyn 2045, i fyny o 32 y cant ar hyn o bryd. Er mwyn cyflawni'r targedau hyn mae angen inni symud oddi wrth wario arian ar brosiectau sy'n annog mwy o bobl i yrru, a buddsoddi mewn dewisiadau amgen go iawn sy'n rhoi dewis ystyrlon i bobl. Mae ein rhaglen lywodraethu yn ymrwymo i gyflwyno Bil bysiau pellgyrhaeddol yn nhymor y Senedd hon i'w gwneud yn haws integreiddio amserlenni bysiau a threnau. Mae gweithredwyr bysiau wedi dweud mai'r prif rwystr i gynyddu nawdd yw dibynadwyedd ac amseroedd teithio, felly byddwn yn cymryd camau i roi mwy o flaenoriaeth i fysiau ar ein ffyrdd a byddwn yn edrych hefyd ar docynnau bws. Eleni byddwn ni'n gwario mwy nag unrhyw ran arall o'r DU y pen ar fuddsoddiad teithio llesol i annog pobl i gerdded neu feicio ar gyfer teithiau lleol. Mae dwy o bob tair taith yng Nghymru o dan bum milltir o hyd. Gyda'r buddsoddiad cywir, a gydag anogaeth, mae potensial enfawr i gael y rhan fwyaf o bobl i ddefnyddio trafnidiaeth gynaliadwy ar gyfer y rhan fwyaf o deithiau bob dydd - nid pob taith, nid pawb, ond y mwyafrif. Mae'n rhywbeth y gallwn ni ei wneud, ac mae llawer o wledydd lle mae eisoes yn cael ei wneud. Mae deall y data yn gysylltiedig â thrafnidiaeth hefyd yn rhoi cyfle i ni wneud dewisiadau, ac, wrth i'r data a'r wyddoniaeth newid, bydd y dewisiadau y mae'n rhaid i ni eu gwneud yn newid. Mae'n rhaid inni ddefnyddio'r cyfle sydd gennym yn ddoeth os ydym am gyrraedd ein targedau newid hinsawdd. I'r perwyl hwn, rydym yn cyhoeddi oedi ar bob cynllun ffordd newydd wrth i ni adolygu ein hymrwymiadau presennol. Mae swyddogion yng nghamau olaf sefydlu panel adolygu ffyrdd, a fydd yn cynnwys rhai o brif arbenigwyr y DU ar drafnidiaeth a newid hinsawdd. Bydd y panel yn ystyried gosod profion ar gyfer penderfynu pryd mai ffyrdd newydd yw'r atebion cywir ar gyfer problemau trafnidiaeth, yn unol â strategaeth drafnidiaeth newydd Cymru. Ac rwyf yn dymuno i'r adolygiad ystyried sut y gallwn ni symud gwariant tuag at gynnal a chadw ein ffyrdd presennol yn well, yn hytrach nag adeiladu rhai newydd, fel yr argymhellwyd gan Bwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau trawsbleidiol yn y Senedd ddiwethaf. Byddwn ni'n cyhoeddi cylch gorchwyl llawn yr adolygiad a'r aelodaeth lawn maes o law. Mater i'r panel fydd adolygu ein holl fuddsoddiadau arfaethedig mewn ffyrdd, boed hynny'n uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru ar y rhwydwaith ffyrdd strategol, neu'n anuniongyrchol, drwy grantiau, ar y rhwydwaith ffyrdd lleol, fel bod pob prosiect yn y dyfodol yn cyd-fynd â thair blaenoriaeth y strategaeth drafnidiaeth newydd: lleihau'r angen i deithio, caniatáu i bobl a nwyddau symud yn haws o ddrws i ddrws drwy fathau cynaliadwy o drafnidiaeth, ac annog pobl i wneud y newid. Mae strategaeth drafnidiaeth newydd Cymru yn ymgorffori'r defnydd o hierarchaeth cynllunio trafnidiaeth gynaliadwy, a bydd y panel yn defnyddio hyn i sicrhau ein bod yn annog teithio drwy gerdded, beicio a thrafnidiaeth gyhoeddus cyn cerbydau modur preifat. Er mwyn sicrhau bod y dull hwn wedi'i ymgorffori'n llawn yn ein penderfyniadau buddsoddi a'r rhai a wneir gan bartneriaid cyflawni eraill, rydym hefyd yn adolygu canllawiau arfarnu trafnidiaeth Cymru, ein fframwaith gwneud penderfyniadau ar gyfer prosiectau trafnidiaeth, fel ei fod yn gyson â 'Llwybr Newydd' ac yn defnyddio'r pum ffordd o weithio a nodir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Bydd yr adolygiad yn darparu adroddiad cychwynnol i'r Gweinidogion o fewn tri mis i'w benodi, gan nodi sut y bydd yn mynd ati i gyflawni ei dasg, a darperir yr adroddiad terfynol o fewn naw mis i hynny, gan nodi canfyddiadau'r adolygiad. Mae pob plaid yn y Senedd hon wedi ymrwymo i gymryd y bygythiad a achosir gan newid hinsawdd o ddifrif, ac mae hynny'n golygu gweithredu nawr i leihau allyriadau. Ni fydd hyn bob amser yn gyfforddus nac yn hawdd, Llywydd, ond dyna y mae'r wyddoniaeth yn gofyn i ni ei wneud a dyna y mae cenedlaethau'r dyfodol yn ei fynnu gennym. Diolch.