English: You'll be pleased to know the chair of the cross-party group has taken a minute out of my speech, so you'll be glad to know about that. I'm very pleased to have the opportunity to speak in this debate today. Over 200,000 people in Wales live with diabetes, with over 0.5 million people at risk of developing type 2 diabetes. On those figures alone, we should all be be taking an active interest in this area of health and introducing the changes that we need to see to reduce the burdens of the wider NHS. I was honoured to sponsor an event earlier this month for Diabetes UK Cymru to highlight the importance of delivering improvements for people with diabetes who have poor mental health and well-being. The event brought together medical professionals from across Wales and provided an opportunity for policy makers to listen to these experts and what we should be doing to address the pressures facing our national health service and helping our constituents who struggle with diabetes. The event was to launch the campaign 'From Missing to Mainstream', to call for specialist psychological support for those living with diabetes in Wales. The need for psychological services was recognised in the Welsh Government's most recent diabetes delivery plan 2016-2020, with an estimated 41 per cent of people living with diabetes in Wales believed to have poor psychological well-being due to the challenges they face on a daily basis living with diabetes. The Welsh NHS currently sets itself no measurable targets for how much psychological support is delivered to those who suffer with long-term conditions. The amount of service delivered across the country also varies hugely, and this is something that Welsh Government must address sooner rather than later. For those of you who attended the event, you will remember the poignant contribution from a sufferer of diabetes and the pressure the management of it placed on his mental health. We should listen to Diabetes Cymru, who are calling for the funding for psychological specialists for diabetes patients. The initial cost of the specialist professionals is minimal and would soon be recouped with the savings from emergency diabetes interventions and emergency medical health support for people at crisis point. Deputy Llywydd, I think it's time for us to put the patients first and ensure we invest properly in diabetes care in Wales, both to address the physical and emotional effects on people suffering with diabetes. As somebody said at that event, people are dying because we are doing nothing. So, I would urge colleagues to support the motion today, and, as I said, let's put the patient first. Diolch, Deputy Llywydd.
Welsh: Fe fyddwch yn falch o glywed bod cadeirydd y grŵp trawsbleidiol wedi mynd â munud o fy araith, felly fe fyddwch yn falch o wybod hynny. Rwy'n falch iawn o gael cyfle i siarad yn y ddadl hon heddiw. Mae dros 200,000 o bobl yng Nghymru yn byw gyda diabetes, gyda dros 0.5 miliwn o bobl mewn perygl o ddatblygu diabetes math 2. Ar y ffigurau hynny'n unig, dylem i gyd fod â diddordeb brwd yn y maes iechyd hwn ac yn cyflwyno'r newidiadau y mae angen inni eu gweld er mwyn lleihau beichiau'r GIG yn ehangach. Cefais y fraint o noddi digwyddiad yn gynharach y mis hwn i Diabetes UK Cymru a oedd yn tynnu sylw at bwysigrwydd sicrhau gwelliannau i bobl â diabetes sydd ag iechyd meddwl a llesiant gwael. Daeth y digwyddiad â gweithwyr meddygol proffesiynol o bob rhan o Gymru ynghyd a rhoddodd gyfle i lunwyr polisi wrando ar yr arbenigwyr hyn a'r hyn y dylem ei wneud i fynd i'r afael â'r pwysau sy'n wynebu ein gwasanaeth iechyd gwladol a helpu ein hetholwyr sy'n cael trafferth gyda diabetes. Bwriad y digwyddiad oedd lansio'r ymgyrch 'From Missing to Mainstream', i alw am gymorth seicolegol arbenigol i'r rhai sy'n byw gyda diabetes yng Nghymru. Cydnabuwyd yr angen am wasanaethau seicolegol yng nghynllun cyflawni diweddaraf Llywodraeth Cymru ar gyfer diabetes 2016-2020, gydag amcangyfrif fod gan 41 y cant o'r bobl sy'n byw gyda diabetes yng Nghymru lesiant seicolegol gwael oherwydd yr heriau y maent yn eu hwynebu bob dydd wrth fyw gyda diabetes. Ar hyn o bryd, nid yw GIG Cymru yn gosod targedau mesuradwy i'w hun ar gyfer faint o gymorth seicolegol a ddarperir i'r rhai sy'n dioddef o gyflyrau hirdymor. Mae nifer y gwasanaethau a ddarperir ledled y wlad hefyd yn amrywio'n fawr, ac mae hyn yn rhywbeth y mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru fynd i'r afael ag ef yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach. I'r rhai ohonoch a ddaeth i'r digwyddiad, fe fyddwch yn cofio'r cyfraniad ingol gan ddioddefwr diabetes a'r pwysau yr oedd ceisio ei reoli yn ei roi ar ei iechyd meddwl. Dylem wrando ar Diabetes Cymru, sy'n galw am gyllid ar gyfer arbenigwyr seicolegol i gleifion diabetes. Mae cost gychwynnol gweithwyr proffesiynol arbenigol yn fach iawn a byddai'n cael ei hadennill yn fuan gyda'r arbedion o ymyriadau diabetes brys a chymorth iechyd meddygol brys i bobl mewn argyfwng. Ddirprwy Lywydd, credaf ei bod yn bryd inni roi'r cleifion yn gyntaf a sicrhau ein bod yn buddsoddi'n briodol mewn gofal diabetes yng Nghymru, er mwyn mynd i'r afael â'r effeithiau corfforol ac emosiynol ar bobl sy'n dioddef o ddiabetes. Fel y dywedodd rhywun yn y digwyddiad hwnnw, mae pobl yn marw am nad ydym yn gwneud dim. Felly, hoffwn annog fy nghyd-Aelodau i gefnogi'r cynnig heddiw, ac fel y dywedais, gadewch inni roi'r claf yn gyntaf. Diolch, Ddirprwy Lywydd.