English: I welcome and support this legislative proposal. In listing many of the steps that could be taken, it started to sound like the Plaid Cymru manifesto back in 2016, but certainly I am very pleased to see that the ambition of seeing Wales being a world leader in this area is one that's included within the motion. Because, I have to say, we haven't seen enough done by the Welsh Government on this to date, and this joint working with the Westminster Government - well, they are not in a particularly good place at the moment. I think they are slightly too dysfunctional to be operating at the pace that we would like to see them operating at. In the meantime, we see Scotland forging ahead to implement some of these ideas. So, I think there is a lesson for us in that regard. Now, the climate change committee has been looking at this area and has called for a 10-year strategy to reduce the use of plastics and, however we do that, it's important we look at particular sectors, be that social care, agriculture, tourism, construction or health. I noticed this week that the NHS in England had pledged to cut 100 million items of plastic per year from English hospitals, including straws, cutlery, cups and so on. So, where are we in Wales? Why don't we share those same ambitions? Now, a deposit-return scheme is something that we in this party have said needs to be implemented for years. 10 per cent of waste comes from plastic bottles and cans that could be recycled through such a scheme. Extended producer responsibility - we have to shift the cost from the taxpayer to the producer of dealing with this waste, and, if we do that, then it won't be long until they do respond by taking action and working differently and producing less of this waste in the first instance. We heard of the possible contribution of different levies and I agree - we need to look at things such as clothes that include plastics, we need to look at balloons, we need to look at single-use pens. One of the things that angers me is receiving all of this packaging in the post. We do have to be far less content to accept these situations. We need to look at exemptions for zero-waste shops. And another thing we've been calling for consistently over the years is that we need to change planning regulations for licensing festivals and public events, which means that, if there is any use of single-use plastic, then that event can't happen. It can be done, so come on, Welsh Government - where is the momentum? Where is the enthusiasm? Because time is not in our favour and my patience is starting to run out.
Welsh: Dwi'n codi i groesawu ac i gefnogi'r cynnig deddfwriaethol yma. Wrth restru'r holl gamau - y nifer o gamau - y byddai modd i'w cymryd, roedd e'n dechrau swnio fel maniffesto Plaid Cymru nôl yn 2016, ond yn sicr dwi yn falch iawn o weld bod yr uchelgais o gael Cymru yn arwain y byd yn y maes yma yn un sydd yn y cynnig. Oherwydd mae'n rhaid imi ddweud dŷn ni ddim wedi gweld digon o symud gan Lywodraeth Cymru ar hyn hyd yma, ac mae'r gweithio ar y cyd yma gyda Llywodraeth San Steffan - wel, dŷn nhw ddim mewn lle da ar hyn o bryd. Dwi'n ofni eu bod nhw braidd yn rhy dysfunctional i fod, efallai, yn gweithredu ar y cyflymder y byddwn ni'n hoffi eu gweld nhw yn gweithredu arno fe. Yn y cyfamser, rŷn ni'n gweld yr Alban, wrth gwrs, yn mynd ymlaen i weithredu rhai o'r syniadau yma. Felly, dwi'n meddwl bod yna wersi inni yn hynny o beth. Nawr, mae'r pwyllgor newid hinsawdd, wrth gwrs, wedi bod yn edrych ar y maes yma, ac wedi galw am strategaeth 10 mlynedd er mwyn lleihau'r defnydd o blastig, ac, sut bynnag rŷn ni'n ei gwneud hi, mae'n bwysig edrych ar sectorau yn benodol, boed yn ofal cymdeithasol, yn amaethyddiaeth, yn dwristiaeth, adeiladu neu iechyd. Roeddwn i'n sylwi'r wythnos yma bod yr NHS yn Lloegr wedi addo torri 100 miliwn o eitemau plastig y flwyddyn o ysbytai Lloegr, yn cynnwys gwellt a chwpanau, cytleri ac yn y blaen. Wel, lle ŷm ni yng Nghymru, felly, nad ŷm ni yn rhannu'r un uchelgais? Mae cynllun dychweled ernes yn rhywbeth rŷn ni, ers blynyddoedd, yn y blaid yma wedi dweud mae angen ei weithredu. Mae 10 y cant o'r holl wastraff yn dod o boteli plastig a chaniau y byddai modd eu hailgylchu yn y modd yna. Cyfrifoldeb estynedig i gynhyrchwyr - mae'n rhaid inni symud y gost o'r trethdalwr i'r cynhyrchwyr i ddelio â'r gwastraff yma, ac, os gwnawn ni hynny, fydd e ddim yn hir nes bod nhw'n ymateb drwy weithredu mewn ffordd wahanol iawn a chynhyrchu llai o'r gwastraff yma yn y lle cyntaf. Mi glywon ni am gyfraniad posib levies gwahanol, a dwi'n cytuno - hynny yw, mae eisiau edrych ar bethau fel dillad sydd yn cynnwys plastigau, mae angen edrych ar falŵns, mae angen edrych ar pens un defnydd, mae angen - . Un o'r pethau sydd yn fy ngwylltio i yw derbyn yr holl becynnau yma yn y post sydd â phob math o becynnau yn berthyn iddyn nhw. Mae'n rhaid inni fod yn llawer llai bodlon i dderbyn sefyllfaoedd o'r fath. Mae eisiau edrych ar eithrio o dreth siopau di-wastraff, zero-waste shops. Ac, wrth gwrs, rhywbeth arall rŷn ni wedi bod yn galw amdano fe yn gyson dros y blynyddoedd yw bod angen newid y rheoliadau cynllunio ar gyfer trwyddedu gwyliau a digwyddiadau cyhoeddus, sy'n golygu, os oes unrhyw ddefnydd o blastig defnydd un tro, yna dyw'r digwyddiad yn ddim yn cael digwydd. Mae'n bosibl i'w wneud e, felly come on, Llywodraeth Cymru - lle mae'r momentwm? Lle mae'r brwdfrydedd? Achos dyw amser ddim o'n plaid ni, ac felly mae fy amynedd i yn dechrau rhedeg yn brin hefyd.