English: Well, Members, I think we're standing on the threshold of something really rather significant. I think it takes a certain level of courage to face global political shifts and then to determine to bring good from them. Sometimes, drawing out that good can be seismic in itself, and that's an adoption of new thinking. Now, with some of my colleagues, I've just come back from CERN in Geneva - an exceptional institution that brings unique opportunity to that part of the world. It began in 1954 when scientists from 12 countries left behind the first half of the twentieth century and embarked on the first step in breaking through the limits of engineering, computing, and physics. In a tunnel 100m down and 27 km long, built for an earlier, costly project, the £2.8 billion Large Hadron Collider today is just part of a phenomenal but also expensive story that attracts investment from twice as many countries as it did 60 years ago. I bet many Governments have questioned the cost of their contributions over the years, but do we now wonder: could there have been a cheaper way to discover the God particle? Might the development of the worldwide web have been achieved for less? Now, neither of these particular revolutions would have been foreseen in 1954. What those Governments invested in, decade after decade, was the moving frontier - the acknowledgement that looking forward, thinking forward, spending forward, is the only hope of being ready for those genuinely global challenges. We're already doing it to a degree with climate change, for example, or global water and food resources, the global economy, even - all inter-related, of course, but requiring a new outlook. This is why I say we are on the threshold of something significant, although it may seem small, because tidal lagoons are, in part, a new answer to the question of future energy production. Burning fossil fuels: that's cheap, but cheap energy isn't value for money when resources are finite, security of supply is uncertain, and the cost of pollution and poor health are taken into account. Wind energy: cheapish to produce, but often unpopular, unreliable, and needing expensive back-up - value for money? Nuclear: not especially expensive when the cost is set off over a lifetime. It's reliable, but very high risk in terms of cost of security breach. Is that value for money? And lagoons: not especially expensive when the cost is set off over a lifetime, reliable technology, but not tested - is that value for money?
Welsh: Wel, Aelodau, rwy'n meddwl ein bod yn sefyll ar drothwy rhywbeth gwirioneddol arwyddocaol. Rwy'n meddwl bod angen dewrder neilltuol i wynebu newidiadau gwleidyddol byd-eang ac wedyn penderfynu dod â rhywbeth da ohonynt. Weithiau, gall dod â'r peth da hwnnw allan fod yn seismig ynddo ei hun, gan fabwysiadu ffordd newydd o feddwl. Nawr, gyda rhai o fy nghydweithwyr, rwyf newydd ddod yn ôl o CERN yn Genefa - sefydliad eithriadol sy'n dod â chyfle unigryw i'r rhan honno o'r byd. Dechreuodd yn 1954 wrth i wyddonwyr o 12 o wledydd symud ymlaen o hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif a chymryd y cam cyntaf i dorri drwy derfynau peirianneg, cyfrifiadureg, a ffiseg. Mewn twnnel 100m i lawr a 27 km o hyd, a adeiladwyd ar gyfer prosiect cynharach, costus, mae'r Peiriant Gwrthdaro Hadron Mawr gwerth £2.8 biliwn erbyn heddiw yn un rhan o stori anhygoel, ond stori ddrud hefyd sy'n denu buddsoddiad gan ddwywaith cymaint o wledydd ag a wnaeth 60 mlynedd yn ôl. Rwy'n siŵr bod llawer o Lywodraethau wedi cwestiynu cost eu cyfraniadau dros y blynyddoedd, ond a ydym nawr yn meddwl: a fyddai wedi bod ffordd ratach o ddarganfod y gronyn Duw? A allem ni fod wedi llwyddo i ddatblygu'r we fyd-eang am lai? Nawr, fyddai neb wedi rhagweld y naill na'r llall o'r chwyldroadau penodol hyn yn 1954. Yr hyn yr oedd y Llywodraethau hynny'n buddsoddi ynddo, ddegawd ar ôl degawd, oedd y ffin symudol - y gydnabyddiaeth mai edrych ymlaen, meddwl ymlaen, gwario ymlaen, yw'r unig obaith o fod yn barod am yr heriau gwirioneddol fyd-eang hynny. Rydym eisoes yn gwneud hynny i raddau gyda newid yn yr hinsawdd, er enghraifft, neu adnoddau dŵr a bwyd byd-eang, yr economi fyd-eang, hyd yn oed - maent i gyd yn rhyng-gysylltiedig, wrth gwrs, ond mae angen edrych o'r newydd arnynt. Dyma pam yr wyf yn dweud ein bod ar drothwy rhywbeth arwyddocaol, hyd yn oed os yw'n ymddangos yn fach, oherwydd bod morlynnoedd llanw, yn rhannol, yn ateb newydd i gwestiwn cynhyrchu ynni yn y dyfodol. Llosgi tanwyddau ffosil: mae hynny'n rhad, ond nid yw ynni rhad yn rhoi gwerth am arian os yw'r adnoddau'n gyfyngedig, diogelwch y cyflenwad yn ansicr, a chost llygredd ac iechyd gwael yn cael eu hystyried. Ynni gwynt: eithaf rhad i'w gynhyrchu, ond yn aml yn amhoblogaidd, annibynadwy, ac angen offer wrth gefn drud - gwerth am arian? Niwclear: ddim yn arbennig o ddrud wrth wrthbwyso'r gost dros oes. Mae'n ddibynadwy, ond mae'r risg yn uchel iawn o ran cost methiant diogelwch. A yw hynny'n werth am arian? A lagwnau: ddim yn arbennig o ddrud wrth wrthbwyso'r gost dros oes, technoleg ddibynadwy, ond heb ei phrofi - a yw hynny'n werth am arian?