techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: My apologies - I wonder if you could ask me that again. [Laughter.]
Welsh: Rwy'n ymddiheuro - tybed a wnewch chi ofyn hynny i mi eto. [Chwerthin.]
English: The case we put to the Supreme Court at the hearing on 8 December is that an Act of Parliament is required to authorise the UK Government to serve notice under article 50. Such a fundamental change to the devolution settlement can only be made by Parliament and must not be allowed to bypass the Sewel convention. As the Member is probably aware, judgment is expected imminently.
Welsh: Yr achos a gyflwynwyd gennym gerbron y Goruchaf Lys yn y gwrandawiad ar 8 Rhagfyr oedd bod angen Deddf Seneddol i awdurdodi Llywodraeth y DU i roi hysbysiad o dan erthygl 50. Y Senedd yn unig all wneud newid mor sylfaenol i'r setliad datganoli, a rhaid i newid o'r fath ystyried confensiwn Sewel. Fel y gŵyr yr Aelod yn ôl pob tebyg, disgwylir y dyfarniad cyn bo hir.
English: I thank the Counsel General for that response. I was hoping that the judgment would have been made by the time I asked this question, but may I welcome the fact that the Welsh Government has spent £84,000 to protect the interests of this place and democracy in Wales? I think it was worth every penny. I compare that expenditure with the expenditure by the Westminster Government to challenge Assembly legislation in the past, specifically the agricultural wages Bill - the expenditure of one Government is acceptable while that of another Government is not. For me, it's more than acceptable that the Counsel General has approved this expenditure. Without the expenditure and without this case, and without being part of the case in the Supreme Court, I doubt whether we would have got the wording that we had in the statement and speech made by the Prime Minister, Theresa May, yesterday, when she made it clear that consultation was required with the Welsh Parliament and Government before we proceed with the process of leaving the European Union. So, I do think that this place has been protected in this case. Now, assuming that there will be a court case, and that the Westminster Government believes that the court's decision will go against them, what practical steps does the Counsel General consider to be appropriate for this Parliament to take as we proceed and respond to the triggering of article 50?
Welsh: Diolch i'r cwnsler am ei ateb. Roeddwn i wedi hanner gobeithio y byddai'r dyfarniad wedi dod erbyn imi ofyn y cwestiwn yma, ond a gaf i groesawu'r ffaith bod Llywodraeth Cymru wedi gwario £84,000 i amddiffyn buddiannau'r Cynulliad hwn a democratiaeth yng Nghymru? Rydw i'n meddwl yr oedd pob ceiniog yn werth ei gwario, ac rwy'n cymharu'r gwariant yna â'r gwariant gan Lywodraeth San Steffan i herio deddfwriaeth gan y Cynulliad yn y gorffennol, ac yn benodol y Bil ynglŷn â thaliadau cyflogau amaeth - mae gwariant gan un Llywodraeth yn dderbyniol ond ddim gan Lywodraeth arall. Wel, i fi, mae'n dderbyniol iawn bod y cwnsler cyffredinol wedi awdurdodi'r gwariant yma. Heb y gwariant a heb yr achos yma, a heb fod yn rhan o'r achos yn y Goruchaf Lys, rwy'n tybied a fyddem ni wedi cael cystal geiriad yn natganiad ac araith y Prif Weinidog, Theresa May, ddoe, pan y'i gwnaeth hi'n glir bod angen ymgynghori â'r Senedd a Llywodraeth Cymru cyn symud ymlaen â'r broses o ymadael â'r Undeb Ewropeaidd. Felly, rydw i'n meddwl bod amddiffyniad wedi bod o'r Senedd hon yn yr achos yma. Gan fwrw y bydd yna achos llys, a gan fwrw bod Llywodraeth San Steffan yn credu y bydd achos llys yn mynd yn eu herbyn nhw, beth fydd y camau ymarferol y mae'r cwnsler cyffredinol yn eu hystyried yn briodol i'r Senedd yma eu gwneud wrth symud ymlaen ac ymateb i 'trigger-o' erthygl 50?
English: The Counsel General, and, indeed, the Welsh Government in general, consistently say that they respect the judgment of the Welsh people in voting to leave the European Union on 23 June last year in the referendum. Will he accept that the purported use of the royal prerogative to trigger article 50 in this case is qualitatively different from all previous exercises of the royal prerogative because this is in pursuance of the decision of the British people in that referendum, and therefore, triggering article 50 would be to fulfil the express wish of the British people rather than to frustrate it, and any attempt by the Welsh Government to stand in the way of the judgment of the Welsh people is to be deprecated?
Welsh: Mae'r Cwnsler Cyffredinol, a Llywodraeth Cymru yn gyffredinol yn wir, yn dweud yn gyson eu bod yn parchu barn pobl Cymru o ran pleidleisio dros adael yr Undeb Ewropeaidd yn y refferendwm ar 23 Mehefin y llynedd. A fydd yn derbyn bod y defnydd honedig o'r uchelfraint frenhinol i sbarduno erthygl 50 yn yr achos hwn yn ansoddol wahanol i bob defnydd blaenorol o'r uchelfraint frenhinol gan fod hyn yn unol â phenderfyniad pobl Prydain yn y refferendwm hwnnw, ac felly, y byddai sbarduno erthygl 50 yn cyflawni dymuniad clir pobl Prydain yn hytrach na'i lesteirio, ac na ddylid cymeradwyo unrhyw ymgais gan Lywodraeth Cymru i sefyll yn ffordd barn pobl Cymru?
English: Well, the fundamental point that the Member just does not get, does not understand, no matter in how much detail it was explained in the Supreme Court, is that the argument is that there is no royal prerogative to replace laws and to undermine the role of Parliament. That was the whole point. There is no royal prerogative. If it ever existed, it was abolished by the bill of rights and by a series of decisions in the courts. That was the fundamental point. The Government could not rely on a prerogative that just did not exist. Parliament is sovereign. We operate under a system of sovereign parliamentary democracy. That was the fundamental point. The unfortunate point is that the Member seems to want to play fast and loose with the rule of law. And where that has happened in the past in other countries, it has led to an undermining of the rule of law. It is a very dangerous road to go down.
Welsh: Wel, y pwynt sylfaenol nad yw'r Aelod yn ei ddeall, waeth pa mor fanwl yr eglurwyd y peth yn y Goruchaf Lys, yw mai'r ddadl yw nad oes uchelfraint frenhinol i ddisodli cyfreithiau a thanseilio rôl y Senedd. Dyna oedd yr holl bwynt. Nid oes unrhyw uchelfraint frenhinol. Os yw wedi bodoli erioed, fe'i diddymwyd gan y ddeddf hawliau a chan gyfres o benderfyniadau yn y llysoedd. Dyna oedd y pwynt sylfaenol. Ni allai'r Llywodraeth ddibynnu ar uchelfraint nad oedd yn bodoli. Mae'r Senedd yn sofran. Rydym yn gweithredu o dan system o ddemocratiaeth seneddol sofran. Dyna oedd y pwynt sylfaenol. Yn anffodus, ymddengys bod yr Aelod yn dymuno bod yn esgeulus â rheolaeth y gyfraith. A lle y mae hynny wedi digwydd yn y gorffennol mewn gwledydd eraill, mae wedi arwain at danseilio rheolaeth y gyfraith. Mae'n llwybr peryglus iawn i fynd ar hyd-ddo.
English: Well, Members, and the Member in particular, will know that this answer is subject to the established law officers' convention. The Wales Bill today will be receiving its third reading in the House of Lords.
Welsh: Wel, fe ŵyr yr Aelodau, a'r Aelod yn arbennig, fod yr ateb hwn yn amodol ar gonfensiwn sefydledig swyddogion y gyfraith. Bydd Bil Cymru yn cael ei drydydd darlleniad yn Nhŷ'r Arglwyddi heddiw.
English: Thank you, Counsel General. Of course, I was expecting that kind of answer. One of the things that we discussed yesterday in approving the LCM, even by those who voted in favour of that motion, was the concern about the use of the words - in English, because the Bill is only in English - 'relates to', and that that could be a means of restricting the devolution that's taken place in the past. On the other hand, there were many here, particularly on the Conservative benches, who stated that sufficient clarity had been provided by Ministers of the Crown in Westminster to demonstrate that this wasn't going to be used to restrict or limit democracy. So, insofar as you can give advice or comments in this Chamber, I'd like to know whether you're of the view that the Bill has now found the right balance between the reserved-powers model and the fact that Ministers of the Crown still have this right to intervene in relation to the 'relates to' test?
Welsh: Diolch, Gwnsler Cyffredinol. Wrth gwrs, roeddwn yn disgwyl ateb tebyg i hwnnw. Un o'r pethau y gwnaethom eu trafod ddoe wrth gymeradwyo'r cynnig cydsyniad deddfwriaethol, hyd yn oed gan y bobl a oedd yn pleidleisio o blaid y cynnig hwnnw, oedd y pryder ynglŷn â'r defnydd o'r geiriau - yn Saesneg, achos mae Bil Cymru ond yn Saesneg, am wn i - 'relates to', neu 'perthyn i', a bod hynny'n ffordd efallai o gyfyngu ar y datganoli sydd wedi digwydd yn y gorffennol. Ar y llaw arall, roedd nifer o bobl yma, yn enwedig ar feinciau'r Ceidwadwyr, yn dweud bod eglurhad digonol wedi'i dderbyn gan Weinidogion y Goron yn San Steffan i ddangos nad yw hwn yn mynd i gael ei ddefnyddio mewn ffordd i gyfyngu neu dorri ar ddemocratiaeth. Felly, mor bell ag y gallwch chi roi eich cyngor neu sylwadau yn y Siambr hon, hoffwn wybod a ydych o'r farn bod y Bil erbyn hyn wedi taro'r cydbwysedd iawn rhwng y model pwerau a gedwir yn ôl a'r ffaith bod - o hyd - Gweinidogion y Goron â'r hawl yma i ymyrryd yn y maes yma o 'perthyn i'?
English: The next item on our agenda is the statement by the Cabinet Secretary for Finance and Local Government on the Trade Unions (Wales) Bill. I call on the Cabinet Secretary to make his statement - Mark Drakeford.
Welsh: Yr eitem nesaf ar ein hagenda ni yw'r datganiad gan yr Ysgrifennydd Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol ar Fil yr Undebau Llafur (Cymru). Rwy'n galw ar yr Ysgrifennydd Cabinet i wneud ei datganiad - Mark Drakeford.
English: Thank you very much, Sian Gwenllian, for those comments. I acknowledge, of course, that Plaid Cymru was part of the opposition to the original Bill in Westminster and here on the floor of the Assembly too. And the things that Plaid Cymru said at that point focused on partnership and the way in which we try to approach things here in Wales. I fully remember standing outside Ferodo in Caernarfon with the last First Minister, Rhodri Morgan, talking to the people who were suffering from what was going on at that factory. In my view, if we can proceed in a cross-party manner, that will be of great assistance in supporting the Bill and supporting the steps that we want to take here in Wales to make progress in the successful way that we have developed here in Wales, and to keep that for the future.
Welsh: Diolch yn fawr i Sian Gwenllian am y sylwadau yna. Rwy'n cydnabod, wrth gwrs, fod Plaid Cymru yn rhan o'r gwrthwynebiad i'r Bil gwreiddiol yn San Steffan ac yma ar lawr y Cynulliad hefyd. Ac roedd y pethau roedd Plaid Cymru yn eu dweud ar y pryd yn canolbwyntio ar bartneriaeth a'r ffordd rydym yn trio gwneud pethau yma yng Nghymru. Rwy'n cofio'n llawn sefyll tu fas i Ferodo yng Nghaernarfon gyda'r Prif Weinidog diwethaf, Rhodri Morgan, yn siarad â'r bobl a oedd yn dioddef o'r pethau a oedd yn mynd ymlaen yn y ffatri yna. Yn fy marn i, os ydym yn gallu bwrw ymlaen mewn ffordd drawsbleidiol, bydd hynny yn help mawr i gefnogi'r Bil ac i gefnogi y camau rydym eisiau eu defnyddio yma yng Nghymru i fwrw ymlaen yn y ffordd lwyddiannus rydym wedi ei datblygu yma yng Nghymru, ac i gadw hynny am y dyfodol.
English: Thank you, Cabinet Secretary. We appreciate that trade unions are valuable institutions in British society, and that many dedicated trade unionists have a strong history of working hard to represent their members, campaigning for improved safety at work and providing support to their members where needed. However, it is only fair that the rights of unions are balanced equally with the rights of our hard-working taxpayers, who rely so heavily on the delivery of our key public services. The aim of the UK Trade Union Act 2016 is to rebalance the interest of employers, employees and the public with the freedom of trade unions to strike. It has moved public services away from the threat - the threat - [Interruption.]
Welsh: Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet. Rydym yn derbyn bod undebau llafur yn sefydliadau gwerthfawr yng nghymdeithas Prydain, a bod gan lawer o undebwyr llafur ymroddedig hanes cadarn o weithio'n galed i gynrychioli eu haelodau, ymgyrchu am well diogelwch yn y gwaith a darparu cymorth i'w haelodau pan fo angen. Fodd bynnag, nid yw ond yn deg fod hawliau undebau yn gytbwys â hawliau ein trethdalwyr gweithgar sydd mor ddibynnol ar ein gwasanaethau cyhoeddus allweddol. Nod Deddf Undebau Llafur y DU 2016 yw ailgydbwyso buddiannau cyflogwyr, gweithwyr a'r cyhoedd â rhyddid undebau llafur i streicio. Mae wedi gwarchod gwasanaethau cyhoeddus rhag y bygythiad - y bygythiad - [Torri ar draws.]
English: Sorry, Janet. Can I just ask that the counter-argument, possibly, to this statement be allowed to be made and to be heard? Diolch, Janet.
Welsh: Mae'n ddrwg gennyf, Janet. A gaf fi ofyn i'r wrth-ddadl yn erbyn y datganiad hwn, o bosibl, gael ei gwneud a'i chlywed? Diolch, Janet.
English: I have a long list of speakers wanting to ask questions of the Cabinet Secretary within the hour. Lead spokespeople of parties have now contributed, so with succinct questions from Members, I hope to get through all requests. This is a statement, not a debate. Bethan Jenkins.
Welsh: Mae gennyf restr hir o siaradwyr sy'n dymuno gofyn cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet o fewn yr awr. Mae prif lefarwyr y pleidiau bellach wedi cyfrannu, felly gyda chwestiynau cryno gan yr Aelodau, gobeithiaf fynd drwy bob un o'r ceisiadau. Datganiad yw hwn, nid dadl. Bethan Jenkins.
English: I entirely agree with the last point that the Member made, and it's an important point to get on the record. I agree with her as well - the fact that there was a vote allowed here on an LCM in the previous Assembly, and the fact that political parties across the Assembly took part in it, suggests that those political parties agreed that there was a competence issue at stake here. Her first question was about whether the Bill will be superseded by the Wales Bill. Just to be clear, as Members here will know, this Bill begins under the devolution settlement we have today, provided that we can complete Stage 1 before the Wales Bill comes into force. Then it will continue under our current settlement. We're very confident that we've timed it so that we're able to do that. Her second question though is a more difficult question, isn't it? Because, in the end, as we know, the House of Commons retains the ability to overturn anything we do, whatever the argument of competence might be. I simply say that it would be a democratic outrage if this Assembly were to debate this Bill, were to agree to this Bill, were to put it on the statute book for public services, entirely devolved here in Wales, for a body outside of this Assembly to seek to overturn it.
Welsh: Cytunaf yn llwyr â'r pwynt olaf a wnaeth yr Aelod, ac mae'n bwynt pwysig i'w gofnodi. Cytunaf â hi hefyd - mae'r ffaith fod pleidlais wedi'i chynnal yma ar gynnig cydsyniad deddfwriaethol yn y Cynulliad blaenorol, a'r ffaith fod pleidiau gwleidyddol ar draws y Cynulliad wedi cymryd rhan yn y bleidlais yn awgrymu bod y pleidiau gwleidyddol hynny'n cytuno bod mater cymhwysedd yn y fantol yma. Roedd ei chwestiwn cyntaf ynglŷn ag a fydd y Bil yn cael ei ddisodli gan Fil Cymru. Er eglurder, fel y gŵyr yr Aelodau yma, mae'r Bil hwn yn dechrau o dan y setliad datganoli sydd gennym heddiw, ar yr amod y gallwn gwblhau Cam 1 cyn i Fil Cymru ddod i rym. Yna, bydd yn parhau o dan ein setliad presennol. Rydym yn hyderus ein bod wedi amseru pethau i ganiatáu i ni wneud hynny. Mae ei hail gwestiwn, fodd bynnag, yn gwestiwn anoddach, onid yw? Oherwydd, yn y pen draw, fel y gwyddom, mae Tŷ'r Cyffredin yn cadw'r gallu i wrthdroi unrhyw beth a wnawn, waeth beth yw'r ddadl ynglŷn â chymhwysedd. Yr unig beth a ddywedaf yw y byddai'n warth democrataidd pe bai'r Cynulliad yn trafod y Bil hwn, yn cytuno ar y Bil hwn, yn ei roi ar y llyfr statud ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus sydd wedi'u datganoli'n llwyr yma yng Nghymru, a bod corff y tu allan i'r Cynulliad hwn yn ceisio ei wrthdroi.
English: Llywydd, I entirely agree with the point that the Member makes. Of course, facility time pays dividends for employers. It was a point made by the WLGA yesterday in the statement they put out welcoming the Bill. That is because employers recognise the work that trade union representatives up and down our public services do every day. It is a point I made in replying to the Member for Merthyr and Rhymney. In my experience, as a Minister at the time with responsibility for one of our great public services, the smooth running of those services, the solving of problems in those services, and the corralling of evidence from employees of where the service could be made better - those things were immensely improved by the availability of local representatives, absolutely dedicated to those public services and able to bring those matters to the attention of employers through sensible and effective use of facility time.
Welsh: Lywydd, cytunaf yn llwyr â phwynt yr Aelod. Wrth gwrs, mae amser cyfleuster o fudd i gyflogwyr. Gwnaed y pwynt hwnnw ddoe gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru yn eu datganiad i groesawu'r Bil. Y rheswm am hynny yw bod cyflogwyr yn cydnabod y gwaith y mae cynrychiolwyr undebau lleol yn ei wneud bob dydd ym mhob rhan o'n gwasanaethau cyhoeddus. Mae'n bwynt a wneuthum wrth ymateb i'r Aelod dros Ferthyr Tudful a Rhymni. Yn fy mhrofiad i, fel Gweinidog ar y pryd gyda chyfrifoldeb am un o'n gwasanaethau cyhoeddus pwysig, roedd sicrhau bod y gwasanaethau hynny'n gweithredu'n effeithiol, datrys problemau yn y gwasanaethau hynny, a chorlannu tystiolaeth gan weithwyr ynglŷn â sut y gellid gwella'r gwasanaeth - gwnaed y pethau hynny'n well o lawer o ganlyniad i'r ffaith fod cynrychiolwyr lleol ar gael a oedd yn gwbl ymroddedig i'r gwasanaethau cyhoeddus hyn ac a allai dynnu sylw'r cyflogwyr at y materion hynny drwy ddefnydd synhwyrol ac effeithiol o amser cyfleuster.
English: I warmly welcome the Cabinet Secretary's statement - indeed, restatement - of the Welsh Government's commitment to the individual and collective rights of public sector employees in Wales. Let's not forget that the restrictions that this Bill seeks to address were things that were too toxic even for that 1980s Conservative Government, which was uniquely hostile to trade unions, to touch. It's as well for us to bear that in mind. I'd like to touch on one of the less prominent parts, which has been touched on already, which is the question of the deduction of union subs from wage packets. It's a straightforward and accessible means for individual members to keep up with their union subs. Contrary to the implication, I think, in Suzy Davies's question, it is usually the case that unions pay the employer a percentage of those in order exactly to cover the costs, so that there isn't a cost to the public purse of providing that service. It strikes me that we have Conservatives in Westminster, and on the benches opposite who support them, who are accustomed to having money deducted for their pensions and for their gym memberships and their cycle-to-work schemes and so on, but are resisting this for individual employees in Wales, which indicates that it's a naked attempt to restrict the democratic rights of individuals to join and become members of a trade union. So, will he take this opportunity, in contrast to the UK Government, to restate the Welsh Government's position that it would want to see as many public sector employees as possible being active members of trade unions?
Welsh: Rwy'n croesawu datganiad - ailddatganiad yn wir - Ysgrifennydd y Cabinet am ymrwymiad Llywodraeth Cymru i hawliau unigol a chyfunol gweithwyr y sector cyhoeddus yng Nghymru. Gadewch i ni beidio ag anghofio bod y cyfyngiadau y mae'r Bil hwn yn ceisio mynd i'r afael â hwy yn bethau a oedd yn rhy wenwynig hyd yn oed i'r Llywodraeth Geidwadol honno yn y 1980au eu cyffwrdd, Llywodraeth a oedd yn eithriadol o elyniaethus tuag at yr undebau llafur. Mae'n werth i ni gadw hynny mewn cof. Hoffwn gyffwrdd ar un o'r rhannau llai amlwg, sydd wedi cael ei grybwyll yn barod, sef tynnu tanysgrifiadau undeb o becynnau cyflog. Mae'n fodd syml a hygyrch i aelodau unigol dalu eu tanysgrifiadau undeb yn amserol. Yn groes i'r awgrym yng nghwestiwn Suzy Davies, rwy'n credu, fel arfer yr undebau sy'n talu canran o'r rheini i'r cyflogwr er mwyn talu'r costau, fel nad oes cost i bwrs y wlad o ddarparu'r cyfryw wasanaeth. Mae'n fy nharo bod gennym Geidwadwyr yn San Steffan, ac ar y meinciau gyferbyn sy'n eu cefnogi, sy'n gyfarwydd â chael arian wedi'i dynnu ar gyfer eu pensiynau a'u haelodaeth o gampfa a'u cynlluniau beicio i'r gwaith ac yn y blaen, ond sy'n gwrthod hyn ar gyfer gweithwyr unigol yng Nghymru, sy'n arwydd o ymgais amlwg i gyfyngu ar hawliau democrataidd unigolion i ddod yn aelodau o undeb llafur. Felly, a wnaiff fanteisio ar y cyfle hwn, yn wahanol i Lywodraeth y DU, i ailddatgan safbwynt Llywodraeth Cymru y buasai'n dymuno gweld cymaint o weithwyr y sector cyhoeddus ag y bo modd yn aelodau gweithgar o undebau llafur?
English: I absolutely agree with Jeremy Miles. What we want to see are trade union members who take an active part in the work of their union and express their daily dedication to the public services that they provide, by making that participation part of that contribution. I agree with the point he made in the beginning as well. The 2016 trade union Act reforms the 1992 Act, which was good enough for 13 years of Conservative Governments. And I'd make the point again: it's not this Welsh Government that is seeking to change the status quo here; we simply want things that have worked successfully to go on working successfully. The change comes from those who have a very different sort of agenda.
Welsh: Cytunaf yn llwyr â Jeremy Miles. Yr hyn rydym eisiau ei weld yw aelodau o undeb llafur sy'n cymryd rhan weithredol yng ngwaith eu hundeb ac yn mynegi eu hymroddiad dyddiol i'r gwasanaethau cyhoeddus y maent yn eu darparu drwy wneud y cyfranogiad hwnnw'n rhan o'r cyfryw gyfraniad. Cytunaf â'r pwynt a wnaeth ar y dechrau hefyd. Mae Deddf undebau llafur 2016 yn diwygio Deddf 1992, a oedd yn ddigon da ar gyfer 13 mlynedd o Lywodraethau Ceidwadol. Ac rwyf am wneud y pwynt eto: nid y Llywodraeth hon yng Nghymru sy'n ceisio newid y status quo yma; yn syml, rydym eisiau i bethau sydd wedi gweithio'n llwyddiannus i barhau i weithio'n llwyddiannus. Daw'r newid gan y rhai sydd ag agenda o fath gwahanol iawn.