English: The number of market homes being built in Wales continues to broadly align with our estimates of housing need and demand. So, this suggests we are building approximately the necessary amount. But we must acknowledge that they're not always being built in the right places, and that is something we are working on. And we undoubtedly need to build more social homes for rent in Wales, and we've made a clear commitment to build 20,000 new low-carbon homes for affordable rent. Our target goes beyond estimates of housing need, and it's right that it does. It will also build on the strong foundations laid during the last term of our Government, building homes for the future - well-built, climate-secure homes. As a Government, we are proud of the steps we have taken in the previous Senedd term to protect existing social housing stock and to build new homes. We exceeded the target we set to build 20,000 homes, delivering, in fact, 23,061 homes. And unlike in England, we ended the right to buy, to give landlords the confidence to invest in new social housing without the fear it will be sold from under their feet within a short time, and this is not something that we're looking to reinstate. But, while social housing is the priority, we will ensure developments deliver genuinely mixed tenure across the whole spectrum of tenures, from owner-occupying housing and shared ownership to social sector homes for rent that people can afford. And we've been clear that our support for market housing is an important part of our toolkit, but that it is in addition to our support for social housing. And this target is challenging, and there are several factors that could impact its delivery. These include increased costs of building materials and a lengthened supply chain for a number of imported construction materials. We have worked, I'm pleased to say, and continue to work with registered social landlords, local authorities and contractors to mitigate these risks, and we've provided additional funding to help meet the unprecedented increase in material costs. In fact, we've matched our commitment to deliver 20,000 new low-carbon homes for rent with a record budget of £250 million to the social housing grant for this financial year, doubling the budget from the year before. And our final three-year budget, published on St David's Day, further underpins this with record levels of funding allocations of £310 million in the next financial year, £330 million in 2023-24, and £325 million in 2024-25. Now, we rely on social housing partners to deliver the homes Wales needs, and to the standards we can be proud of, and I want to build on the strong working relationships that have flourished under our joint commitment to deliver social housing in the last two Senedd terms, and discussions are ongoing to finalise a tripartite agreement - the housing pact - with sector-representative bodies to support our ambitious target. As we all know, housing is a multifaceted area, and we are taking a number of broader actions that will support house building in Wales. Through our co-operation agreement with Plaid Cymru, we have confirmed our ambition to establish a national construction company, Unnos, to support our councils and social landlords to improve the supply of social and affordable housing. And we've also committed to the publication of a White Paper on proposals on fair rents and a right to adequate housing. We recognise there are instances where rent controls have not worked as intended. There's a need to consider, of course, proposals on rent control very carefully and ensure any proposals are consulted upon widely, and we'll be engaging with partners fully on the White Paper later in the Senedd term. Fast-paced action has also been taken in line with our three-pronged approach to second homes - taxation, system change and practical support. We've announced the changes we intend to make in the upper limits of discretionary council tax premiums for second homes and long-term empty properties, an area Members rightly highlighted as being of concern to us all, as well as to the thresholds for non-domestic rates. These will help ensure a fair contribution is made through taxation, and for holiday lets - that they make a clear contribution to their local economies. Our consultation on groundbreaking proposals for the planning system has recently closed, drawing an extremely large response rate, as did the consultation for the Welsh language communities housing plan. And we are also consulting on local variation of land transaction tax - together, a bold and radical package that promises to deliver far-reaching change. Over the last nine months, Dirprwy Lywydd, I believe that, as a Government, we have demonstrated our appetite to take clear steps to tackle one of the biggest problems we face here in Wales. And while we reject the opposition motion, tabled by the Conservatives, we are open genuinely to work with Members across the Senedd to provide homes that the people of Wales need and deserve. Diolch.
Welsh: Mae nifer y cartrefi ar gyfer y farchnad sy'n cael eu hadeiladu yng Nghymru yn parhau i gyd-fynd yn fras â'n hamcangyfrifon o'r angen a'r galw am dai. Felly, mae hyn yn awgrymu ein bod yn adeiladu tua'r nifer angenrheidiol. Ond mae'n rhaid inni gydnabod nad ydynt bob amser yn cael eu hadeiladu yn y mannau iawn, ac mae hynny'n rhywbeth yr ydym yn gweithio arno. Ac mae'n sicr fod angen inni adeiladu mwy o gartrefi cymdeithasol i'w gosod ar rent yng Nghymru, ac rydym wedi gwneud ymrwymiad clir i adeiladu 20,000 o gartrefi carbon isel newydd i'w gosod ar rent fforddiadwy. Mae ein targed yn mynd y tu hwnt i amcangyfrifon o'r angen am dai, ac mae'n iawn ei fod yn gwneud hynny. Bydd hefyd yn adeiladu ar y sylfeini cadarn a osodwyd yn ystod tymor diwethaf ein Llywodraeth ar gyfer adeiladu cartrefi ar gyfer y dyfodol - cartrefi sy'n gallu gwrthsefyll newid hinsawdd ac wedi'u hadeiladu'n dda. Fel Llywodraeth, rydym yn falch o'r camau a gymerwyd gennym yn nhymor diwethaf y Senedd i ddiogelu'r stoc tai cymdeithasol bresennol ac i adeiladu cartrefi newydd. Gwnaethom ragori ar y targed a osodwyd gennym i adeiladu 20,000 o gartrefi, gan ddarparu 23,061 o gartrefi mewn gwirionedd. Ac yn wahanol i Loegr, daethom â'r hawl i brynu i ben, i roi hyder i landlordiaid fuddsoddi mewn tai cymdeithasol newydd heb ofni y cânt eu gwerthu o dan eu traed o fewn amser byr, ac nid yw'n rhywbeth y bwriadwn ei adfer. Ond er mai tai cymdeithasol yw'r flaenoriaeth, byddwn yn sicrhau bod datblygiadau'n darparu deiliadaeth wirioneddol gymysg ar draws y sbectrwm cyfan o ddeiliadaethau, o eiddo perchen-feddianwyr a rhanberchenogaeth i gartrefi'r sector cymdeithasol i'w gosod ar rent y gall pobl ei fforddio. Ac rydym wedi dweud yn glir fod ein cefnogaeth i dai ar gyfer y farchnad yn rhan bwysig o'n pecyn, ond ei fod yn ychwanegol at ein cefnogaeth i dai cymdeithasol. Ac mae'r targed hwn yn heriol, a gallai sawl ffactor effeithio ar ei gyflawniad, yn cynnwys costau uwch deunyddiau adeiladu a chadwyn gyflenwi hirach ar gyfer nifer o ddeunyddiau adeiladu a fewnforir. Rwy'n falch o ddweud ein bod wedi gweithio, ac yn parhau i weithio gyda landlordiaid cymdeithasol cofrestredig, awdurdodau lleol a chontractwyr i liniaru'r risgiau hyn, ac rydym wedi darparu cyllid ychwanegol i helpu i gyflawni'r cynnydd digynsail yng nghostau deunyddiau. Yn wir, i gyd-fynd â'n hymrwymiad i ddarparu 20,000 o gartrefi carbon isel newydd i'w gosod ar rent, rydym wedi neilltuo cyllideb fwy nag erioed o £250 miliwn ar gyfer y grant tai cymdeithasol y flwyddyn ariannol hon, gan ddyblu'r gyllideb o'r flwyddyn flaenorol. Ac mae ein cyllideb tair blynedd derfynol, a gyhoeddwyd ar Ddydd Gŵyl Dewi, yn tanategu hyn gyda'r lefelau uchaf erioed o ddyraniadau cyllid gwerth £310 miliwn yn y flwyddyn ariannol nesaf, £330 miliwn yn 2023-24, a £325 miliwn yn 2024-25. Nawr, rydym yn dibynnu ar bartneriaid tai cymdeithasol i ddarparu'r cartrefi sydd eu hangen ar Gymru, a safonau y gallwn fod yn falch ohonynt, ac rwyf am adeiladu ar y cysylltiadau gwaith cryf sydd wedi ffynnu o dan ein hymrwymiad ar y cyd i ddarparu tai cymdeithasol yn nau dymor diwethaf y Senedd, ac mae trafodaethau'n mynd rhagddynt ar gwblhau cytundeb teiran - y cytundeb tai - gyda chyrff sy'n cynrychioli'r sector i gefnogi ein targed uchelgeisiol. Fel y gwyddom i gyd, mae tai'n faes amlweddog, ac rydym yn rhoi nifer o gamau ehangach ar waith i gefnogi'r gwaith o adeiladu tai yng Nghymru. Drwy ein cytundeb cydweithio â Phlaid Cymru, rydym wedi cadarnhau ein huchelgais i sefydlu cwmni adeiladu cenedlaethol, Unnos, i gynorthwyo ein cynghorau a'n landlordiaid cymdeithasol i wella'r cyflenwad o dai cymdeithasol a thai fforddiadwy. Ac rydym hefyd wedi ymrwymo i gyhoeddi Papur Gwyn ar gynigion rhenti teg a hawl i dai digonol. Rydym yn cydnabod y ceir achosion lle nad yw rheoli rhenti wedi gweithio fel y bwriadwyd. Wrth gwrs, mae angen ystyried cynigion rheoli rhenti'n ofalus iawn a sicrhau yr ymgynghorir yn eang ar unrhyw gynigion, a byddwn yn ymgysylltu'n llawn â phartneriaid ar y Papur Gwyn yn ddiweddarach yn nhymor y Senedd. Gweithredwyd yn gyflym hefyd yn unol â'n dull tair rhan o ymdrin ag ail gartrefi - trethiant, newid system a chymorth ymarferol. Rydym wedi cyhoeddi'r newidiadau y bwriadwn eu gwneud i derfynau uchaf premiymau treth gyngor dewisol ar gyfer ail gartrefi ac eiddo gwag hirdymor, maes y tynnodd Aelodau sylw ato'n briodol fel un sy'n peri pryder i bob un ohonom, yn ogystal â'r trothwyon ar gyfer ardrethi annomestig. Bydd y rhain yn helpu i sicrhau y gwneir cyfraniad teg trwy drethiant, ac ar gyfer llety gwyliau - eu bod yn gwneud cyfraniad clir i'w heconomïau lleol. Daeth ein hymgynghoriad ar gynigion arloesol ar gyfer y system gynllunio i ben yn ddiweddar, gan ddenu cyfradd ymateb eithriadol o fawr, fel y gwnaeth yr ymgynghoriad ar gynllun tai cymunedau Cymraeg eu hiaith. Ac rydym hefyd yn ymgynghori ar amrywio'r dreth trafodiadau tir yn lleol - gyda'n gilydd, pecyn beiddgar a radical sy'n addo sicrhau newid pellgyrhaeddol. Dros y naw mis diwethaf, Ddirprwy Lywydd, credaf ein bod ni fel Llywodraeth wedi dangos ein hawydd i roi camau clir ar waith i fynd i'r afael ag un o'r problemau mwyaf a wynebwn yma yng Nghymru. Ac er ein bod yn gwrthod cynnig yr wrthblaid Geidwadol, rydym yn wirioneddol agored i weithio gydag Aelodau ar draws y Senedd i ddarparu cartrefi y mae pobl Cymru eu hangen ac yn eu haeddu. Diolch.