English: Canada, for one, announced this week that it will aim to ban harmful single-use plastics by 2021. To its credit - and I don't say this often - the Welsh Government has delivered some impressive recycling rates in Wales, all but for the first time in 2017-18, the total amount of recycled waste actually decreased. And, of course, Wales did take the lead on introducing the plastic bag carrier charge in 2011, but I think it is fair to say that these innovative policies have been somewhat lacking of late. Whether this is a capacity or leadership issue, that is one for the Government to answer, but it is clear to many that we need to up our game here in Wales, and that's not just the responsibility of the environment department, but all Government departments. Only yesterday, I received a note from a constituent who was alarmed at the high level of plastic waste currently witnessed across the Welsh health service, for example. We need to join up the approach right across Government with dedicated targets and strategies that leave no stone unturned. And why is that? Because plastic waste is escaping into our environment at a phenomenal rate of knots. It degrades into microplastics and this is then easily absorbed into the natural environment. The impact that this has on our wildlife, ecosystems and human health is poorly understood. We have dangerous and negative consequences for people and nature here in Wales. This shows that we must do all we can to lower the consumption of single-use plastics as we look to improve Wales's natural environment and lessen the impact of human activity on our planet. And that starts with strengthening our supply chains here in Wales to prevent the export of environmental pollution to third countries and retain public confidence. You might have seen on Monday BBC's documentary with Hugh Fearnley-Whittingstall, War on P lastic with Hugh and Anita. That uncovered shocking evidence of recyclable plastic waste from Wales that had been exported for recycling but had, in fact, been dumped in Malaysia. Amongst a raft of items from the UK, footage from the documentary showed that recycling bags from Rhondda Cynon Taf were part of the dumped waste, which, of course, brings into question the Welsh Government's supply chain and procurement strategy. A 20 ft-high pile of plastic waste in Malaysia that has been exported from other countries is a travesty and clearly unacceptable, and shows we are not dealing with our waste appropriately. The issue of the exportation of environmental pollution has been exacerbated by Malaysia sending back almost 3,000 metric tonnes of non-recyclable plastic waste to its place of origin, including the UK, whilst China has recently banned the importation of plastic waste for recycling due to environmental problems caused by the contaminated waste. It is paramount that the public has confidence in the waste management systems and that waste produced in Wales is dealt with responsibly and that waste being sent for recycling is actually being recycled. That's not too big an ambition, surely. The Welsh Government's circular economy fund is a welcome step, but like a number of announcements from your benches of late, we are lacking a significant amount of detail on how it will be implemented, monitored and assessed. Circular economy experts, WRAP Cymru, have made a number of recommendations that aim to create greater, greener transparency in the supply chain. These include achieving a fourfold growth in reprocessing capacity to around 200,000 tonnes per annum and encouraging manufacturers and importers to report how much virgin plastic and recycled plastic they use within their processes. In their view, this will reduce plastic waste exported outside of Wales for recycling to 25 per cent. As such, on these benches, we want to see the Welsh Government focus on creating a circular supply chain that places sustainability and the environment at the core of the supply chain processes, retaining materials and products, and ensuring that they're reused to limit the amount of natural resources used and carbon emissions produced. Furthermore, the exportation of waste must be limited to prevent the exportation of environmental pollution to other countries, which reduces attempts in Wales to create a greener, more equal society. This strategy should outline steps to reduce waste creation within the supply chain, promote more sustainable supply chain processes, and reduce the exportation of waste and other environmental issues to restore public confidence. As Welsh Conservatives, I am proud of the fact that we led way back in 2015, calling for a bottle deposit-return scheme. Regrettably, some four years on, we haven't seen as much progress in this area as we'd like to have seen, and on these benches, it is now imperative that the Government come forward with greater ambition. We need to move away from being the throwaway society and clean up our streets and environment, our beaches and our rivers. A deposit-return scheme will have a widescale impact on increasing recycling rates, reducing emissions and helping to reduce the unsustainable exploitation of natural resources and materials. And I hope the Welsh Government will continue to work with colleagues in Westminster and other devolved parliaments and assemblies to help eliminate avoidable waste by also ensuring the ban on the supply of plastic straws, but exempting individuals with disabilities; preventing the supply of plastic-stem cotton buds, except for scientific use; and banning drink stirrers. As a Conservative, the word 'ban' often gives me the shivers, but we are reaching a breaking point. We can no longer tinker around the edges. Urgent and decisive action is needed from the Government to tackle plastic pollution and protect our environment. We need to lead and we need to take the public with us, and large public bodies and industry need to buy into this. Plastic items are often used for just a few minutes but take hundreds of years to break down, ending up in our seas and our oceans and harming our precious marine life. We can no longer do nothing. So, I call on Members to support the motion before them this evening and support what we are seeking to do, which is hand on a better environment to the next generation than we inherited.
Welsh: Cyhoeddodd Canada yr wythnos hon y bydd yn anelu i wahardd plastigion untro niweidiol erbyn 2021. Er clod iddi - ac nid wyf yn aml yn dweud hyn - mae Llywodraeth Cymru wedi sicrhau rhai cyfraddau ailgylchu trawiadol yng Nghymru, ond am y tro cyntaf yn 2017-18, gostyngodd cyfanswm y gwastraff a ailgylchwyd mewn gwirionedd. Ac wrth gwrs, fe wnaeth Cymru gymryd yr awenau drwy gyflwyno'r tâl am fagiau siopa plastig yn 2011, ond credaf ei bod yn deg dweud bod y polisïau arloesol hyn wedi bod braidd yn brin yn ddiweddar. Y Llywodraeth sy'n gwybod p'un a yw'n fater sy'n ymwneud â gallu neu arweinyddiaeth, ond mae'n amlwg i lawer fod angen inni wella yma yng Nghymru, ac nid cyfrifoldeb adran yr amgylchedd yn unig yw hynny, ond holl adrannau'r Llywodraeth. Ddoe ddiwethaf, cefais nodyn gan etholwr a oedd wedi dychryn ynglŷn â'r lefel uchel o wastraff plastig a welir ar hyn o bryd ar draws y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, er enghraifft. Mae angen i ni gydgysylltu'r dull o weithredu ar draws y Llywodraeth gyda thargedau a strategaethau pwrpasol nad ydynt yn gadael dim heb ei wneud. A pham hynny? Oherwydd bod gwastraff plastig yn dianc i'n hamgylchedd yn gyflym iawn. Mae'n diraddio'n ficroblastigion a chaiff hyn ei amsugno'n hawdd wedyn i'r amgylchedd naturiol. Ni cheir dealltwriaeth dda o'r effaith a gaiff hyn ar ein bywyd gwyllt, ein hecosystemau a'n hiechyd dynol. Mae'r canlyniadau'n beryglus a negyddol i bobl a natur yma yng Nghymru. Dengys hyn fod yn rhaid i ni wneud popeth a allwn i leihau'r defnydd o blastigion untro wrth i ni geisio gwella amgylchedd naturiol Cymru a lleihau effaith gweithgarwch dynol ar ein planed. Ac mae hynny'n dechrau gyda chryfhau ein cadwyni cyflenwi yma yng Nghymru er mwyn atal llygredd amgylcheddol rhag cael ei allforio i drydydd gwledydd a chadw hyder y cyhoedd. Efallai eich bod wedi gweld rhaglen ddogfen y BBC ddydd Llun gyda Hugh Fearnley-Whittingstall, War on Plastic with Hugh and Anita. Datgelodd dystiolaeth frawychus am wastraff plastig ailgylchadwy o Gymru a oedd wedi'i allforio i'w ailgylchu ond a gafodd ei ddympio ym Malaysia mewn gwirionedd. Ymhlith llu o eitemau o'r DU, dangosodd darllediadau o'r rhaglen ddogfen fod bagiau ailgylchu o Rondda Cynon Taf yn rhan o'r gwastraff a gafodd ei ddympio, sydd wrth gwrs yn codi cwestiynau ynglŷn â chadwyn gyflenwi a strategaeth gaffael Llywodraeth Cymru. Mae pentwr o wastraff plastig 20 troedfedd o uchder ym Malaysia sydd wedi'i allforio o wledydd eraill yn warth ac yn amlwg yn annerbyniol, ac mae'n dangos nad ydym yn trin ein gwastraff yn briodol. Gwaethygwyd mater allforio llygredd amgylcheddol gan y ffaith bod Malaysia yn anfon bron i 3,000 tunnell fetrig o wastraff plastig na ellir ei ailgylchu yn ôl i'r lle y tarddodd ohono, gan gynnwys y DU, tra bod Tsieina wedi gwahardd mewnforio gwastraff plastig i'w ailgylchu yn ddiweddar oherwydd problemau amgylcheddol a achosir gan y gwastraff halogedig. Mae'n hollbwysig fod gan y cyhoedd hyder yn y systemau rheoli gwastraff a bod gwastraff a gynhyrchir yng Nghymru yn cael ei drin mewn ffordd gyfrifol a bod gwastraff sy'n cael ei anfon i'w ailgylchu yn cael ei ailgylchu mewn gwirionedd. Does bosibl fod hwnnw'n uchelgais rhy fawr. Mae cronfa economi gylchol Llywodraeth Cymru yn gam i'w groesawu, ond fel nifer o gyhoeddiadau o'ch meinciau yn ddiweddar, ni chawn lawer iawn o fanylion ynglŷn â sut y caiff ei weithredu, ei fonitro a'i asesu. Mae arbenigwyr ar yr economi gylchol, WRAP Cymru, wedi gwneud nifer o argymhellion gyda'r nod o greu mwy o dryloywder gwyrddach yn y gadwyn gyflenwi. Mae'r rhain yn cynnwys sicrhau bod cynnydd pedwarplyg yn y capasiti ailbrosesu i oddeutu 200,000 tunnell y flwyddyn ac annog gweithgynhyrchwyr a mewnforwyr i ddweud faint o blastig newydd neu blastig wedi'i ailgylchu y maent yn ei defnyddio yn eu prosesau. Yn eu barn hwy, bydd hyn yn lleihau'r gwastraff plastig a allforir y tu allan i Gymru i'w ailgylchu i 25 y cant. Fel y cyfryw, ar y meinciau hyn, rydym am weld Llywodraeth Cymru'n canolbwyntio ar greu cadwyn gyflenwi gylchol sy'n gosod cynaliadwyedd a'r amgylchedd wrth wraidd prosesau'r gadwyn gyflenwi, gan gadw deunyddiau a chynhyrchion, a sicrhau eu bod yn cael eu hailddefnyddio i gyfyngu ar faint o adnoddau naturiol a ddefnyddir a'r allyriadau carbon a gynhyrchir. Ar ben hynny, rhaid cyfyngu ar allforio gwastraff er mwyn atal llygredd amgylcheddol rhag cael ei allforio i wledydd eraill, sy'n lleihau ymdrechion yng Nghymru i greu cymdeithas fwy gwyrdd a chyfartal. Dylai'r strategaeth hon amlinellu camau i leihau'r gwastraff a grëir yn y gadwyn gyflenwi, hyrwyddo prosesau mwy cynaliadwy yn y gadwyn gyflenwi, a lleihau'r broses o allforio gwastraff a materion amgylcheddol eraill er mwyn adfer hyder y cyhoedd. Fel Ceidwadwyr Cymreig, rwy'n falch o'r ffaith ein bod wedi arwain y ffordd yn ôl yn 2015, gan alw am gynllun dychwelyd blaendal ar boteli. Yn anffodus, tua phedair blynedd yn ddiweddarach, nid ydym wedi gweld cymaint o gynnydd yn y maes hwn ag yr hoffem fod wedi'i weld, ac ar y meinciau hyn, mae bellach yn hanfodol fod y Llywodraeth yn dangos mwy o uchelgais. Mae angen i ni newid o fod yn gymdeithas wastraffus a glanhau ein strydoedd a'n hamgylchedd, ein traethau a'n hafonydd. Bydd cynllun dychwelyd blaendal yn effeithio'n eang ar gynyddu cyfraddau ailgylchu, lleihau allyriadau a helpu i leihau defnydd anghynaliadwy o adnoddau a deunyddiau naturiol. Ac rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru'n parhau i weithio gyda chydweithwyr yn San Steffan a'r seneddau a chynulliadau datganoledig eraill i helpu i ddileu gwastraff y gellir ei osgoi drwy sicrhau gwaharddiad ar gyflenwi gwellt plastig, ond gan eithrio unigolion sydd ag anableddau; atal y cyflenwad o ffyn cotwm plastig, ac eithrio at ddefnydd gwyddonol; a gwahardd trowyr diodydd. Fel Ceidwadwr, mae'r gair 'gwaharddiad' yn gyrru ias i lawr fy nghefn, ond rydym yn cyrraedd pwynt na ellir troi nôl ohono. Ni allwn dincran o gwmpas yr ymylon mwyach. Mae angen i'r Llywodraeth weithredu ar frys ac yn bendant i fynd i'r afael â llygredd plastig a diogelu ein hamgylchedd. Mae angen inni arwain ac mae angen inni fynd â'r cyhoedd gyda ni, ac mae angen i gyrff cyhoeddus mawr a diwydiant gefnogi hyn. Yn aml, ni chaiff eitemau plastig eu defnyddio am fwy nag ychydig funudau'n unig, ond maent yn cymryd cannoedd o flynyddoedd i ddadelfennu, gan gyrraedd ein moroedd a'n cefnforoedd a niweidio ein bywyd morol gwerthfawr. Ni allwn fodloni ar wneud dim bellach. Felly, galwaf ar yr Aelodau i gefnogi'r cynnig sydd ger eu bron heno a chefnogi'r hyn y ceisiwn ei wneud, sef trosglwyddo amgylchedd gwell i'r genhedlaeth nesaf na'r un a etifeddwyd gennym.