English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. I'm pleased that the motion and the Cabinet Secretary referred to the 'Energy Generation in Wales 2017' report, because that tells us a great deal of the story: namely, that 48 per cent of the electricity that we use in Wales comes from renewable energy, and that's increased by 5 per cent. That's positive, of course. What's less positive is that only 751 MW of capacity of installed renewable energy is actually locally owned by the community. Clearly that's an area where some work needs to be done, because not only are we eager to see the development of renewable energy, but we also want to ensure that the ownership of that energy is in the right hands. Sixty-three thousand renewable energy projects are under local ownership in one sense, but 94 per cent of those are solar PV schemes on domestic roofs. That's positive, of course, but it does show how much work remains to be done. As we've already heard, we do have the natural resources, we have the natural capital in Wales, to be a world leader in terms of renewable energy. The question therefore is: why aren't we leading the world? What's holding us back? I would argue that both amendments that we've put forward this afternoon try to highlight those issues. In the first place we need the powers to achieve that potential and to deliver it. Secondly, we need the political will, but also the means to deliver that potential, too. We're calling for full devolution of all energy powers. Nobody would be surprised about that, I'm sure, but it is striking that the Westminster agenda in energy is moving in one direction and the political will here in Wales is going in a very different direction. We've already heard reference to fracking, which is one clear example of that. The absence of those powers holds us back. Look at the Swansea bay tidal lagoon: if the responsibility for energy had been devolved, I have no doubt that it would happen. It would either have happened already or it would be being constructed as we speak. So, if we are serious about achieving much of our potential, then we do have to take ownership of the powers in order to deliver that ourselves.
Welsh: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Rydw i'n falch bod y cynnig ac anerchiad yr Ysgrifennydd Cabinet wedi cyfeirio at adroddiad 'Cynhyrchu Ynni yng Nghymru 2017', oherwydd mae hynny yn dweud llawer o'r stori wrthym ni: yn amlwg, bod 48 y cant o'r trydan yr ydym ni'n ei ddefnyddio yng Nghymru yn dod o ynni adnewyddadwy, a bod hynny wedi cynyddu 5 y cant. Mae hynny'n ddigon positif, wrth gwrs. Beth sy'n llai positif yw mai dim ond 751 MW o gapasiti ynni adnewyddadwy sy'n installed sydd wedi'i berchnogi yn lleol, gan y gymuned, sydd yn amlwg yn faes lle mae angen cryn waith arno fe, oherwydd nid yn unig yn awyddus i weld datblygiad ynni adnewyddadwy yr ŷm ni, ond rŷm ni eisiau gwneud yn siŵr bod perchnogaeth yr ynni yna yn y dwylo iawn. Mae 63,000 o brosiectau ynni adnewyddadwy o dan berchnogaeth leol ar un wedd, oes, ond wrth gwrs mae 94 y cant o'r rheini yn brosiectau solar PV ar doeon domestig. Nawr, mae hynny'n bositif, ond mae'n dangos cymaint o waith sydd ar ôl i'w wneud. Mae gennym ni, fel rŷm ni wedi clywed, yr adnoddau naturiol, mae gennym ni'r cyfalaf naturiol yng Nghymru i fod yn un o'r gwledydd sy'n arwain y byd ar ynni adnewyddadwy. Y cwestiwn felly yw: pam nad ŷm ni'n arwain y byd? Beth sy'n ein dal ni nôl? Byddwn i'n dadlau bod y ddau welliant rŷm ni wedi rhoi gerbron y prynhawn yma yn trio tynnu sylw at hynny. Yn y lle cyntaf mae angen pwerau, wrth gwrs, i weithredu'r potensial hwnnw. Yn ail, mae angen yr ewyllys gwleidyddol, ond hefyd y modd a'r cyfrwng i wireddu'r potensial hwnnw. Rŷm ni'n galw am ddatganoli pwerau llawn dros ynni. Ni fyddai neb yn synnu ynglŷn â hynny, rydw i'n siŵr, ond mae e'n drawiadol bod agenda San Steffan yn y maes ynni yn symud i un cyfeiriad, ac ewyllys gwleidyddol y fan hyn yng Nghymru yn mynd i gyfeiriad gwahanol iawn. Rŷm ni wedi clywed cyfeiriad at ffracio, er enghraifft, sydd yn un enghraifft glir o hynny. Mae'r diffyg pwerau yna yn ein dal ni nôl. Edrychwch chi ar forlyn llanw bae Abertawe: petai'r cyfrifoldebau dros ynni wedi'u datganoli, nid oes gen i ddim amheuaeth y byddai fe'n digwydd. Mae'n debyg y byddai naill ai wedi digwydd neu y byddai wrthi'n cael ei adeiladu ar hyn o bryd. Felly, os ydym ni o ddifri ynglŷn â gwireddu llawer o'n potensial, yna mae'n rhaid inni feddiannu'r pwerau i weithredu hynny ein hunain.