English: I agree we need to act on advice and the advice that's given, but I do direct the Cabinet Secretary to the health committee's report into this particular data-collection exercise that the health committee in the third Assembly undertook, and took extensive evidence from the Royal British Legion, from veterans and from families. The health committee did actually offer a route forward for the Government at that time, and I do believe - I think it was Edwina Hart who was the Minister who responded to that report - indicated a clear willingness to progress that agenda. So, I do hope that, obviously, we will not, at year 5 of this Assembly, be continuing to debate some of these points that really do find consensus around the Chamber, and I do hope that the Minister in his reply will be more forthcoming in acknowledging the support that can be given via those four initiatives that are contained in the motion. I also do want to spend some of my contribution this afternoon reflecting on the commemorations that have been undertaken around the events of the first world war. Neil Hamilton, the leader of UKIP, and the leader of Plaid Cymru, and, indeed, the First Minister and the Presiding Officer, attended a very moving service last week at Mametz. To have sat there with the 800 plus, I would say, people who attended that service really was a huge privilege, to actually sit at an event that commemorated, I would suggest, an atrocity that happened, where young men were thrown forward time and time again in futile waves against machine guns to achieve so little, emphasised the bravery, the courage, of the individuals who were participating in the battle of the Somme, but actually the futility of some of the orders and directions that were coming down. It is most probably wrong, in some respects, as we stand here today, to try and measure ourselves against what the actions were 100 years ago, but, clearly, many, many families and many individuals and communities suffered a horrendous loss of life, and it is perfectly fitting and right that we do commemorate such events as Mametz, and we never ever forget the sacrifice that was made, not just in the first world war, but the second world war, and, indeed, the sacrifices of our armed services. Wales has always had a very noble tradition of providing recruits in all three sections of our armed services. We do have to pay tribute to the role that - in modern engagement, very often it is humanitarian and peacekeeping roles that our armed forces undertake in many theatres across the whole of the world. Not just, obviously, in the European theatre, but across the world, their expertise is called for and is greatly received in humanitarian and peacekeeping missions. I do hope that this Cabinet Secretary will enlighten us as to some of the initiatives, via education and promotion, that the Government will engage with schools and youth organisations, so that, instead of just being an event on the calendar, many of these commemorative events can actually come to life and the next generation can feel an attachment and an affinity to support that memory and that legacy that so many people left. But, above all, I do want to hear, importantly, from the Cabinet Secretary today what he'll be doing, working with the Cabinet Secretary for health, in the support around mental health issues that will be available to veterans in our communities, wherever they might live. We cannot afford to have a postcode lottery. I'm very pleased that it was the Vale of Glamorgan Council that first started the process of the military covenant being adopted by local authorities. Councillor Janet Charles, at the time, was the lead member for that. It was a Conservative-led council that did that. I do believe that that covenant has been greatly attractive to many local authorities in the way that they bring forward the help and support that they offer in their local areas. But you have to link up what the local authorities are doing with what the local health board is doing, and indeed the initiatives of the Welsh Government. I do pay tribute to Darren Millar, to my side here, who has chaired the all-party group on the armed services here in the Assembly. That work, hopefully, greatly informs Members about what is undertaken in our name by our service personnel, wherever they might be serving. So, I do hope that the Minister will reflect on the amendment that has been put down in the Government's name today, and I do hope that he might just consider withdrawing that amendment and supporting the motion unamended, because I do think then we can really measure the context of the support the Government is giving to a valuable section of our community.
Welsh: Rwy'n cytuno bod angen i ni weithredu ar gyngor a'r cyngor sy'n cael ei roi, ond cyfeiriaf Ysgrifennydd y Cabinet at adroddiad y pwyllgor iechyd ar yr ymarfer casglu data penodol hwn a gynhaliwyd gan y pwyllgor iechyd yn y trydydd Cynulliad, a chasglodd dystiolaeth helaeth gan y Lleng Brydeinig Frenhinol, gan gyn-filwyr a chan deuluoedd. Mewn gwirionedd, fe gynigiodd y pwyllgor iechyd ffordd ymlaen i'r Llywodraeth ar y pryd, ac rwy'n credu - rwy'n meddwl mai Edwina Hart oedd y Gweinidog a ymatebodd i'r adroddiad - ei fod wedi nodi parodrwydd clir i symud ymlaen â'r agenda honno. Felly, rwy'n gobeithio wrth gwrs na fyddwn, ym mhumed flwyddyn y Cynulliad hwn, yn parhau i ddadlau rhai o'r pwyntiau hyn sy'n ennyn consensws go iawn o amgylch y Siambr, ac rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn ei ymateb yn fwy parod i gydnabod y gefnogaeth y gellir ei roi drwy'r pedair menter sydd wedi'u cynnwys yn y cynnig. Rwyf hefyd yn awyddus i dreulio peth o fy nghyfraniad y prynhawn yma yn myfyrio ar y digwyddiadau coffa sydd wedi eu cynnal i gofio am ddigwyddiadau'r Rhyfel Byd Cyntaf. Mynychodd Neil Hamilton, arweinydd UKIP, ac arweinydd Plaid Cymru, ac yn wir, y Prif Weinidog a'r Llywydd, wasanaeth teimladwy iawn yr wythnos diwethaf ym Mametz. Roedd eistedd yno gyda'r 800 a mwy, buaswn yn dweud, o bobl a fynychodd y gwasanaeth hwnnw yn fraint enfawr iawn. Roedd eistedd mewn digwyddiad a oedd yn coffáu, buaswn yn awgrymu, erchylltra a ddigwyddodd, lle y cafodd dynion ifanc eu taflu ymlaen dro ar ôl tro mewn tonnau ofer yn erbyn gynnau peiriant i gyflawni cyn lleied, yn pwysleisio dewrder yr unigolion a gymerodd ran ym mrwydr y Somme, a hefyd mewn gwirionedd oferedd rhai o'r gorchmynion a'r cyfarwyddiadau a oedd yn dod i lawr. Mwy na thebyg na ddylem, mewn rhai ffyrdd, wrth i ni eistedd yma heddiw, geisio mesur ein hunain yn erbyn y camau a gymerwyd 100 mlynedd yn ôl, ond yn amlwg, dioddefodd llawer iawn o deuluoedd a llawer o unigolion a chymunedau golledion erchyll, ac mae'n gwbl briodol ac yn iawn ein bod yn coffáu digwyddiadau megis Mametz, ac ni fyddwn byth yn anghofio'r aberth a wnaed, nid yn unig yn y Rhyfel Byd Cyntaf, ond yn yr Ail Ryfel Byd, ac yn wir, aberth ein gwasanaethau arfog. Mae Cymru bob amser wedi meddu ar draddodiad bonheddig iawn o ddarparu recriwtiaid i dair rhan ein lluoedd arfog. Rhaid i ni roi teyrnged i'r rôl - mewn rhyfeloedd modern, yn aml iawn y rolau dyngarol a chadw'r heddwch a wneir gan ein lluoedd arfog mewn llawer o fannau ledled y byd - . Nid yn Ewrop yn unig wrth gwrs, ond ar draws y byd, mae galw am eu harbenigedd a gwneir defnydd mawr ohono mewn ymgyrchoedd dyngarol a chadw'r heddwch. Rwy'n gobeithio y gwnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ein goleuo ynglŷn â rhai o'r mentrau, drwy addysg a hyrwyddo, y bydd y Llywodraeth yn eu cyflwyno i ysgolion a sefydliadau ieuenctid, fel bod modd i'r digwyddiadau coffa hyn ddod yn fyw mewn gwirionedd, yn hytrach na bod yn ddim mwy na digwyddiad ar galendr, a gall y genhedlaeth nesaf deimlo cysylltiad i gynnal y cof hwnnw a'r etifeddiaeth a adawyd ar ôl gan gynifer o bobl. Ond yn anad dim, rwy'n awyddus i glywed, yn bwysig, gan Ysgrifennydd y Cabinet heddiw yr hyn y bydd yn ei wneud, gan weithio gydag Ysgrifennydd y Cabinet dros iechyd, mewn perthynas â chymorth gyda phroblemau iechyd meddwl a fydd ar gael i gyn-filwyr yn ein cymunedau, lle bynnag y maent yn byw. Ni allwn fforddio cael loteri cod post. Rwy'n falch iawn mai Cyngor Bro Morgannwg oedd y cyntaf i ddechrau'r broses o fabwysiadau'r cyfamod milwrol gan awdurdodau lleol. Y Cynghorydd Janet Charles, ar y pryd, oedd yr aelod arweiniol ar hynny. Cyngor dan arweiniad y Ceidwadwyr a wnaeth hynny. Rwy'n credu bod y cyfamod wedi bod yn ddeniadol iawn i lawer o awdurdodau lleol o ran y ffordd y maent yn cyflwyno'r cymorth a'r gefnogaeth a gynigir ganddynt yn eu hardaloedd lleol. Ond rhaid i chi gysylltu'r hyn y mae'r awdurdodau lleol yn ei wneud â'r hyn y mae'r bwrdd iechyd lleol yn ei wneud, a mentrau Llywodraeth Cymru yn wir. Rwy'n rhoi teyrnged i Darren Millar, wrth fy ymyl yma, sydd wedi cadeirio'r grŵp hollbleidiol ar y lluoedd arfog yma yn y Cynulliad. Mae'r gwaith hwnnw, gobeithio, yn rhoi llawer o wybodaeth i'r Aelodau am yr hyn sy'n cael ei wneud yn ein henw gan bersonél y lluoedd arfog, ble bynnag y gallent fod yn gwasanaethu. Felly, rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn ystyried y gwelliant a nodwyd yn enw'r Llywodraeth heddiw, ac rwy'n gobeithio y gallai ystyried tynnu'r gwelliant hwnnw yn ôl a chefnogi'r cynnig heb ei ddiwygio, gan fy mod yn meddwl y gallwn, drwy wneud hynny, fynd ati o ddifrif i fesur cyd-destun y gefnogaeth y mae'r Llywodraeth yn ei rhoi i ran werthfawr o'n cymuned.