English: In addition to the questions that have already been raised, I think it is important to underline that Caldey is a place of pilgrimage and sanctuary, which has been in the Christian tradition for over 1,600 years in Wales and people will continue to go there. And the current monks, although they're not directly involved in this scandal, are the inheritors of the tradition there and are therefore the keepers, quite literally the keepers, of the flame, in terms of the standards that need to be upheld on the island. What concerns me from what I've heard and read in the press, and your reply today, is that even at the time that the original complaint was made, the rules in place then - even then; you've talked about the improvements since, but even then - meant that that complaint should have been referred to the police. It wasn't, and the then abbot - not the current, but the then abbot - in effect covered it up. That is a pattern of behaviour that we've seen wider, not in the Catholic Church only, but in church institutions - in all institutions, let's be honest; it's an institutional thing. So, although in reply to other Members you've talked about the children's commissioner writing to ascertain that procedures are in place, what I'd like to hear from you today is that the Welsh Government will do that, and, ideally, that you can give assurances here to the Chamber today that you have either seen or have had assurances about the protection procedures for not just children, but vulnerable adults as well, on Caldey Island, and that these procedures are ones that are not only in place, but are actively followed, and that the right training has been put in place to ensure that the situation would be resolved if anything were to happen today. It's not just historic, it's not that the procedures were bad in the past; they weren't even followed. There was a deliberate cover up, and it's not that long ago, and we must be assured that it can't happen again.
Welsh: Yn ychwanegol at y cwestiynau a godwyd eisoes, credaf ei bod yn bwysig tanlinellu bod Ynys Bŷr yn fan pererindod ac yn noddfa, sydd wedi bod yn rhan o'r traddodiad Cristnogol ers dros 1,600 o flynyddoedd yng Nghymru, a bydd pobl yn parhau i fynd yno. A'r mynaich sydd yno ar hyn o bryd, er nad ydynt wedi chwarae rhan uniongyrchol yn y sgandal, sy'n etifeddu'r traddodiad yno ac felly hwy yw ceidwaid y fflam, yn llythrennol, o ran y safonau sydd angen eu cynnal ar yr ynys. Yr hyn sy'n peri pryder i mi o'r hyn a glywais ac a ddarllenais yn y wasg, a'ch ymateb heddiw, yw bod y rheolau a oedd ar waith bryd hynny, hyd yn oed ar yr adeg y cafodd y gŵyn wreiddiol ei gwneud - bryd hynny hyd yn oed; rydych wedi sôn am y gwelliannau ers hynny, ond bryd hynny hyd yn oed - yn golygu y dylai'r gŵyn fod wedi ei chyfeirio at yr heddlu. Ni ddigwyddodd hynny, a chafodd y mater ei guddio gan yr abad ar y pryd i bob pwrpas - nid yr abad cyfredol, ond yr abad ar y pryd. Mae hwn yn batrwm o ymddygiad rydym wedi'i weld yn ehangach, nid yn yr Eglwys Gatholig yn unig, ond mewn sefydliadau eglwysig - ym mhob sefydliad, gadewch i ni fod yn onest; mae'n beth sefydliadol. Felly, er eich bod wrth ymateb i Aelodau eraill wedi sôn am y comisiynydd plant yn ysgrifennu i sicrhau bod gweithdrefnau ar waith, yr hyn yr hoffwn ei glywed gennych heddiw yw y bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud hynny, ac yn ddelfrydol, eich bod yn gallu rhoi sicrwydd yma yn y Siambr heddiw eich bod naill ai wedi gweld neu wedi cael sicrwydd ynglŷn â'r gweithdrefnau amddiffyn, nid yn unig ar gyfer plant, ond oedolion agored i niwed hefyd, ar Ynys Bŷr, a bod y gweithdrefnau hyn nid yn unig ar waith, ond eu bod yn cael eu dilyn yn weithredol, a bod yr hyfforddiant cywir wedi'i roi ar waith i sicrhau y buasai'r sefyllfa'n cael ei datrys pe bai unrhyw beth yn digwydd heddiw. Nid mater hanesyddol yn unig ydyw, nid yw'n ymwneud â'r ffaith bod y gweithdrefnau'n wael yn y gorffennol; ni chawsant eu dilyn hyd yn oed. Cafodd pethau eu cuddio'n fwriadol, ac nid oedd mor bell â hynny'n ôl, ac mae'n rhaid i ni gael sicrwydd na all ddigwydd eto.