English: I thank the chief medical officer for his latest annual report. Dr Atherton has highlighted several health challenges facing our nation. I want to focus my contribution on two of those challenges. Two challenges to our nation's health that, if left unchecked, could do untold damage to the well-being of Wales. Those challenges are antimicrobial resistance and the spread of the 'anti-vax' movement. I welcome that, as highlighted by the chief medical officer, there has been progress made in reducing inappropriate use of antibiotics in health settings. However, we can't tackle antimicrobial resistance by just reducing the number of antibiotics handed out by our GPs. We have been overusing broad-spectrum antibiotics for decades. When we take an antibiotic, a percentage of it ends up going down the toilet, and a result, a large amount of antibiotics ends up in our waste streams, our rivers and oceans. This pharmaceutical pollution does not only have an adverse impact upon wildlife; it also adds to the pool of microorganisms that are drug resistant. We also must consider the impact that agricultural use of antibiotics is having. Concentrations of antibiotics in soil can approach the therapeutic doses given to livestock because of overuse. We have seen several cases around the world during the last few years were bacterial infections were resistant to every antibiotic in the arsenal. Infections for which there is no cure is a clear and present danger to human life. We must act to reduce opportunities for these microbes to become resistant and to find alternatives, and that means that as well as reducing human use of antibiotics, we also must tackle overuse in agriculture and stamp out pharmaceutical pollution. We must also invest in research into alternatives to antibiotics such as bacteriophages. As well as the threats we face from bacteria, we are seeing a growing threat from viruses that were once under control. Again, it is human behaviour that is the driving force behind the threat. This time it's not the arsenal that is failing. Lies and misinformation have led many to abandon the arsenal altogether. The growth of the 'anti-vax' movement has skyrocketed thanks to social media. While the social media companies are finally acting, it's too little, too late. Too many parents have listened to the lies spread by the likes of disgraced former doctor Andrew Wakefield and American actress Jenny McCarthy. The end result of those lies is the death of children from measles. The number of measles outbreaks has increased in recent years and we are seeing more than 10 per cent of children failing to receive two doses of the MMR vaccine. We must actively combat the spread of 'anti-vax' propaganda online with our own stark messages. Unvaccinated children may die because some person online convinced a parent that vaccines cause autism. Vaccines prevent death from disease. We all have a role to play in highlighting this, and I thank Dr Atherton for including the threat from vaccine-preventable disease in his annual report. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch i'r prif swyddog meddygol am ei adroddiad blynyddol diweddaraf. Mae Dr Atherton wedi tynnu sylw at sawl her iechyd sy'n wynebu ein cenedl. Rwyf i eisiau canolbwyntio yn fy nghyfraniad i ar ddwy o'r heriau hynny. Dwy her i iechyd ein cenedl a allai, o'u gadael heb eu harchwilio, wneud niwed aruthrol i les Cymru. Yr heriau hynny yw ymwrthedd gwrthficrobaidd a lledaeniad y mudiad 'gwrth frechu'. Rwy'n croesawu, fel mae'r prif swyddog meddygol wedi tynnu sylw ato, y bu cynnydd o ran lleihau'r defnydd amhriodol o wrthfiotigau mewn lleoliadau iechyd. Fodd bynnag, ni allwn ni fynd i'r afael ag ymwrthedd gwrthficrobaidd drwy ddim ond lleihau nifer y gwrthfiotigau sy'n cael eu dosbarthu gan ein meddygon teulu. Rydym ni wedi bod yn gorddefnyddio gwrthfiotigau sbectrwm eang ers degawdau. Pan fyddwn ni'n cymryd gwrthfiotig, mae canran yn mynd i lawr y tŷ bach, ac o ganlyniad, mae llawer iawn o wrthfiotigau'n llifo i'n ffrydiau gwastraff, i'n hafonydd a'n cefnforoedd. Mae'r llygredd fferyllol hwn nid yn unig yn cael effaith andwyol ar fywyd gwyllt; mae hefyd yn ychwanegu at y gronfa o ficro-organebau sy'n gwrthsefyll cyffuriau. Mae'n rhaid inni hefyd ystyried effaith defnyddio gwrthfiotigau mewn amaethyddiaeth. Gall crynodiadau o wrthfiotigau mewn pridd gyrraedd lefelau'r dosau therapiwtig a roddir i dda byw oherwydd gorddefnydd. Rydym ni wedi gweld sawl achos ledled y byd yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf lle'r oedd heintiau bacterol yn gallu ymwrthod â phob gwrthfiotig a oedd ar gael. Ar hyn o bryd, mae heintiau nad oes modd eu gwella yn berygl amlwg i fywyd dynol. Mae'n rhaid inni weithredu i leihau'r cyfleoedd i'r microbau hyn allu ymwrthod â gwrthfiotigau ac i ganfod dewisiadau eraill, ac mae hynny'n golygu, yn ogystal â lleihau defnydd dynol o wrthfiotigau, fod yn rhaid inni hefyd fynd i'r afael â gorddefnyddio mewn amaethyddiaeth a chael gwared ar lygredd fferyllol. Mae'n rhaid i ni hefyd fuddsoddi mewn ymchwil i ddewisiadau eraill, fel bacterioffagau, yn lle gwrthfiotigau. Yn ogystal â'r bygythiadau yr ydym ni'n eu hwynebu gan facteria, rydym ni'n gweld bygythiad cynyddol gan firysau a oedd unwaith dan reolaeth. Unwaith eto, ymddygiad dynol yw'r grym y tu ôl i'r bygythiad. Y tro hwn nid y dulliau diogelu sy'n methu. Mae celwyddau a gwybodaeth gyfeiliornus wedi peri i lawer roi'r gorau i'r dulliau diogelu yn gyfan gwbl. Mae twf y mudiad 'gwrth frechu' wedi cynyddu'n aruthrol, diolch i'r cyfryngau cymdeithasol. Er bod y cwmnïau cyfryngau cymdeithasol yn gweithredu o'r diwedd, mae'r difrod eisoes wedi ei wneud. Mae gormod o rieni wedi gwrando ar y celwyddau sydd wedi'u lledaenu gan bobl fel y cyn-feddyg cywilyddus Andrew Wakefield a'r actores Americanaidd Jenny McCarthy. Canlyniad y celwyddau hynny yw marwolaeth plant o'r frech goch. Mae nifer yr achosion o'r frech goch wedi cynyddu dros y blynyddoedd diwethaf, ac rydym ni'n gweld mwy na 10 y cant o blant yn methu â chael dau ddos o'r brechlyn MMR. Mae'n rhaid inni fynd ati i wrthsefyll lledaeniad propaganda 'gwrth frechu' ar-lein gyda'n negeseuon di flewyn ar dafod ein hunain. Gallai plant heb eu brechu farw oherwydd bod rhyw berson ar-lein wedi darbwyllo rhiant bod brechlynnau yn achosi awtistiaeth. Mae brechlynnau'n atal marwolaethau oherwydd clefydau. Mae gan bob un ohonom ni ran i'w chwarae wrth dynnu sylw at hyn, ac rwy'n diolch i Dr Atherton am gynnwys bygythiad clefydau y gellir eu hatal gan frechlynnau yn ei adroddiad blynyddol. Diolch yn fawr.