English: Diolch, Deputy Presiding Officer. Can I thank the Minister for her statement today? I agree with much of what's been said in the Minister's contribution. In the past few years, due to the fantastic work conducted by scientists and healthcare workers, we have seen HIV transmission significantly reduced, which has helped, of course, limit the detrimental impact the virus has had on a person's life. Figures show that HIV cases have dropped by 15 per cent in Wales since 2018, and this is testament, of course, to the expanded HIV testing and the effectiveness of HIV treatments. However, I did notice also that the numbers of those in Wales who are diagnosed late is well above the UK average, so of course, I welcome the HIV action plan that the Minister's outlined but I wonder if the Minister can provide some information on how the Government plans to address late diagnosis, in Wales in particular. I think thanks to the amazing work over a number of decades, people living with HIV can do exactly that: they can live, and those with HIV can now live long and healthy lives with the medication even making it possible to reduce the disease to where it is non-transmissible. But as the Minister's pointed out in her statement today, there's still the issue of stigma around HIV, and I wonder if the Minister can perhaps just talk a little bit more in terms of the action plan in that regard, because it's certainly been my view from the small amount of research that I've done here that the stigma issue should be a central part of that plan, so I wonder if the Minister would agree with that position. One of the key learnings of the COVID-19 pandemic is the importance, of course, of rapid access to effective treatment and new technologies. People living with HIV should be able to access any new innovation and technology in a rapid and a safe manner in order to help improve their quality of life, and it's great to see the new treatment I think that the Minister outlined in her statement today. I think it's an injectable treatment for HIV-1 infections in adults, if I've got that right; I think that's being rolled out soon, as I understand it, which means patients will be able to stop taking daily medications. I don't know if the Minister knows more about that, but it would be useful to know if with that new treatment, how often the injections have to be given, and will the treatment be open to every HIV positive adult in Wales. Good to know a bit more about the development of the plan as well; the Minister mentioned in her comments about the Terrence Higgins Trust and Fast-Track Cities. Are these organisations going to be part of developing that plan? A bit more information in that regard. And of course, finally, we know that we've got a large vacancy rate in terms of nurses in Wales - 1,700 nurse vacancies - so of course, we want to help those living with HIV in Wales to live long and healthy lives, so we need to maintain a workforce to facilitate that. So, I wonder if the Minister will commit to developing a strategy in this regard for recruitment and retention of the HIV workforce, in particular in clinical settings, local government and the voluntary sector. Diolch, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. A gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei datganiad heddiw? Rwy'n cytuno â llawer o'r hyn a ddywedwyd yng nghyfraniad y Gweinidog. Yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf, oherwydd y gwaith gwych a wnaed gan wyddonwyr a gweithwyr gofal iechyd, rydym wedi gweld trosglwyddo HIV yn lleihau'n sylweddol, sydd wedi helpu, wrth gwrs, i gyfyngu ar yr effaith andwyol y mae'r feirws wedi'i chael ar fywyd person. Mae ffigurau'n dangos bod achosion o HIV wedi gostwng 15 y cant yng Nghymru ers 2018, ac mae hyn yn dyst, wrth gwrs, i'r profion HIV estynedig ac effeithiolrwydd triniaethau HIV. Fodd bynnag, sylwais hefyd fod nifer y rhai yng Nghymru sy'n cael diagnosis hwyr yn llawer uwch na chyfartaledd y DU, felly wrth gwrs, rwy'n croesawu'r cynllun gweithredu HIV a amlinellwyd gan y Gweinidog ond tybed a all y Gweinidog roi rhywfaint o wybodaeth am sut y mae'r Llywodraeth yn bwriadu mynd i'r afael â diagnosis hwyr, yng Nghymru yn benodol. Rwy'n credu, diolch i'r gwaith anhygoel dros nifer o ddegawdau, y gall pobl sy'n byw gyda HIV wneud yn union hynny: gallan nhw fyw, a gall y rhai sydd â HIV bellach fyw bywydau hir ac iach gyda'r feddyginiaeth hyd yn oed yn ei wneud yn bosibl lleihau'r clefyd i sefyllfa lle nad yw'n cael ei drosglwyddo. Ond fel y nododd y Gweinidog yn ei datganiad heddiw, mae stigma o hyd ynghylch HIV, a tybed a all y Gweinidog efallai siarad ychydig yn fwy ar y cynllun gweithredu yn hynny o beth, oherwydd yn sicr fy marn i o'r ychydig ymchwil yr wyf i wedi'i wneud yn y fan yma yw y dylai'r mater o stigma fod yn rhan ganolog o'r cynllun hwnnw, felly tybed a fyddai'r Gweinidog yn cytuno â'r safbwynt hwnnw. Un o'r pethau allweddol a ddysgwyd o bandemig COVID-19 yw pwysigrwydd, wrth gwrs, y gallu i gael triniaeth effeithiol a thechnolegau newydd yn gyflym. Dylai pobl sy'n byw gyda HIV allu cael gafael ar unrhyw arloesedd a thechnoleg newydd mewn modd cyflym a diogel er mwyn helpu i wella ansawdd eu bywyd, ac mae'n wych gweld y driniaeth newydd a amlinellwyd gan y Gweinidog yn ei datganiad heddiw. Rwy'n credu mai triniaeth chwistrelladwy ydyw ar gyfer heintiau HIV-1 mewn oedolion, os wyf yn iawn ar hynny; rwy'n credu bod hynny'n cael ei gyflwyno'n fuan, fel yr wyf yn ei ddeall, sy'n golygu y bydd cleifion yn gallu rhoi'r gorau i gymryd meddyginiaethau dyddiol. Ni wn a yw'r Gweinidog yn gwybod mwy am hynny, ond byddai'n ddefnyddiol gwybod os, gyda'r driniaeth newydd honno, pa mor aml y mae'n rhaid rhoi'r pigiadau, ac a fydd y driniaeth yn agored i bob oedolyn sydd â HIV yng Nghymru. Byddai'n dda gwybod ychydig mwy am ddatblygiad y cynllun hefyd; soniodd y Gweinidog yn ei sylwadau am Ymddiriedolaeth Terrence Higgins a Fast-Track Cities. A yw'r sefydliadau hyn yn mynd i fod yn rhan o ddatblygu'r cynllun hwnnw? Ychydig mwy o wybodaeth yn hynny o beth. Ac wrth gwrs, yn olaf, gwyddom fod gennym gyfradd swyddi gwag fawr o ran nyrsys yng Nghymru - 1,700 o swyddi nyrsio gwag - felly wrth gwrs, rydym ni eisiau helpu'r rhai sy'n byw gyda HIV yng Nghymru i fyw bywydau hir ac iach, felly mae angen i ni gynnal gweithlu i hwyluso hynny. Felly, tybed a fydd y Gweinidog yn ymrwymo i ddatblygu strategaeth yn hyn o beth ar gyfer recriwtio a chadw'r gweithlu HIV, yn enwedig mewn lleoliadau clinigol, llywodraeth leol a'r sector gwirfoddol. Diolch, Dirprwy Lywydd.