English: The plan will build approaches across a range of our environments, from the way we eat and buy food out of the home to our educational and recreational settings in order to identify how we can make the healthy choice the easy choice. However, we have to be clear: we are trying to roll back established ways of living our lives that have built up over time and are having a negative impact on our health and well-being. I will be introducing a consultation in May that will consider proposals to improve the healthy weight environment. This will include areas such as price promotions, calorie labelling, planning, licensing and banning the sale of energy drinks to children. I am committed to take this forward at pace and introducing legislation within the lifetime of this delivery plan. I am also committed to undertake work to scope options around taxation powers, which will build upon positive shifts we have seen through the sugar levy. Schools make a vital contribution to support lifelong healthy behaviours and can help reduce health inequalities. Extending the provision of free school meals to all primary school pupils, with children having access to two healthy meals a day alongside the free breakfast initiative, will help to support our aims. We will also be reviewing the school food regulations to ensure that school meals are able to take on board the latest scientific nutrition advice to provide healthier options. We know that many of us are more inactive than ever. We will continue to invest in active travel and within our natural environment to ensure that people have access to opportunities to move in their everyday lives. We will continue to invest in community facilities to increase opportunities to be active. Tackling health inequalities is at the heart of our delivery plan. Through our children and families pilot programmes taking place in Cardiff, Merthyr Tydfil and Anglesey, we will work with families directly to provide parenting support on healthy practices and setting boundaries relating to food, as well as guidance on practical food preparation. The aim of these pilot projects is to demonstrate approaches that have shown evidence of success and are scalable. A refreshed all-Wales weight management pathway will put in place equitable service provision across Wales. Investment will support health boards and partners to continue to build a multi-layered system, offering range of flexible support options for people to manage their weight. For the first time, there will be specialist level 3 children and families services, providing a multi-practitioner approach, including psychological support, to address the range of complex issues associated with obesity. In parallel to this support, there is ongoing development of services and approaches based upon early intervention, including specific approaches through maternity. We will work closely with health boards on the delivery of services that offer the greatest impact and put in place a set of data requirements to measure change. I want to take the opportunity at this point to remind us all that tangible change around obesity will take time, but I am committed to putting in the structures to make the changes required. We will also build a long-term behavioural change campaign. Work is already under way to develop an online, bilingual, trusted NHS website to provide weight management support to enable people to take more control over their own weight and health. This will align with the all-Wales weight management pathway. The steps I've outlined today are just some of the examples of the depth of work taking place. I am committed to my central leadership role to drive the change we need. I will be chairing a revised national implementation board that will oversee delivery within the plan. This board will bring together key senior leaders from across Wales to ensure that we are delivering at pace and to provide the critical analysis we need to drive progress. I am committed to drive change at all levels. We have to take a radical approach that will harness all of the levers at our disposal to help achieve the changes we need to see. Obesity is a serious threat to our nation's health that has been building for generations, and reversing this will not be an easy task. I intend to report back regularly to the Chamber on progress and am absolutely committed to working across parties to achieve our shared desire to see people live healthier, happier lives, wherever in Wales they live.
Welsh: Bydd y cynllun yn datblygu dulliau gweithredu ar draws amrywiaeth o'n hamgylcheddau, o'r ffordd yr ydym ni'n bwyta ac yn prynu bwyd, o'r cartref i'n lleoliadau addysgol a hamdden er mwyn nodi sut y gallwn ni wneud y dewis iach yn ddewis hawdd. Fodd bynnag, mae'n rhaid i ni fod yn glir: yr ydym ni'n ceisio newid ffyrdd sefydledig o fyw ein bywydau sydd wedi datblygu dros amser ac sy'n cael effaith negyddol ar ein hiechyd a'n llesiant. Byddaf i'n cyflwyno ymgynghoriad ym mis Mai a fydd yn ystyried cynigion i wella'r amgylchedd pwysau iach. Bydd hyn yn cynnwys meysydd fel hyrwyddo prisiau, labelu calorïau, cynllunio, trwyddedu a gwahardd gwerthu diodydd egni i blant. Rwyf i wedi ymrwymo i fwrw ymlaen â hyn yn gyflym a chyflwyno deddfwriaeth o fewn oes y cynllun cyflawni hwn. Rwyf i hefyd wedi ymrwymo i ymgymryd â gwaith i gwmpasu dewisiadau ynghylch pwerau trethu, a fydd yn datblygu newidiadau cadarnhaol yr ydym ni wedi'u gweld drwy'r ardoll siwgr. Mae ysgolion yn gwneud cyfraniad hanfodol i gefnogi ymddygiad iach gydol oes a gallan nhw helpu i leihau anghydraddoldebau iechyd. Bydd ymestyn y ddarpariaeth o brydau ysgol am ddim i bob disgybl ysgol gynradd, gyda phlant yn cael y cyfle i fanteisio ar ddau bryd iach y dydd ochr yn ochr â'r fenter brecwast am ddim, yn helpu i gefnogi ein nodau. Byddwn ni hefyd yn adolygu rheoliadau bwyd yr ysgol i sicrhau bod prydau ysgol yn gallu ystyried y cyngor maeth gwyddonol diweddaraf i ddarparu dewisiadau iachach. Rydym ni'n gwybod bod llawer ohonom ni'n fwy segur nag erioed. Byddwn ni'n parhau i fuddsoddi mewn teithio llesol ac o fewn ein hamgylchedd naturiol i sicrhau bod pobl yn cael cyfleoedd i symud yn eu bywydau bob dydd. Byddwn yn parhau i fuddsoddi mewn cyfleusterau cymunedol i gynyddu cyfleoedd i fod yn egnïol. Mae ymdrin ag anghydraddoldebau iechyd wrth wraidd ein cynllun cyflawni. Drwy ein rhaglenni treialu plant a theuluoedd sy'n cael eu cynnal yng Nghaerdydd, Merthyr Tudful ac Ynys Môn, byddwn ni'n gweithio gyda theuluoedd yn uniongyrchol i ddarparu cymorth magu plant o ran arferion iach a gosod ffiniau sy'n ymwneud â bwyd, yn ogystal â chanllawiau ymarferol ar baratoi bwyd. Nod y prosiectau treialu hyn yw dangos dulliau gweithredu sydd wedi dangos tystiolaeth eu bod yn llwyddo ac y mae modd eu hehangu. Bydd llwybr rheoli pwysau Cymru gyfan wedi'i adnewyddu yn rhoi darpariaeth gwasanaeth teg ar waith ledled Cymru. Bydd buddsoddi yn cefnogi byrddau iechyd a phartneriaid i barhau i adeiladu system aml-haen, gan gynnig amrywiaeth o ddewisiadau cymorth hyblyg i bobl reoli eu pwysau. Am y tro cyntaf, bydd gwasanaethau plant a theuluoedd lefel 3 arbenigol, gan ddarparu dull aml-ymarferydd, gan gynnwys cymorth seicolegol, i ymdrin â'r amrywiaeth o faterion cymhleth sy'n gysylltiedig â gordewdra. Ochr yn ochr â'r cymorth hwn, mae gwasanaethau a dulliau gweithredu'n parhau i gael eu datblygu yn seiliedig ar ymyrraeth gynnar, gan gynnwys dulliau penodol drwy famolaeth. Byddwn ni'n gweithio'n agos gyda byrddau iechyd i ddarparu gwasanaethau sy'n cynnig yr effaith fwyaf ac yn rhoi cyfres o ofynion data ar waith i fesur newid. Rwyf i eisiau achub ar y cyfle ar hyn o bryd i'n hatgoffa y bydd newid pendant o ran gordewdra yn cymryd amser, ond yr wyf i wedi ymrwymo i roi'r strwythurau i wneud y newidiadau sydd eu hangen. Byddwn i hefyd yn datblygu ymgyrch hirdymor ar newid ymddygiad. Mae gwaith eisoes ar y gweill i ddatblygu gwefan GIG ar-lein, ddwyieithog y mae modd ymddiried ynddi i ddarparu cymorth rheoli pwysau i alluogi pobl i gymryd mwy o reolaeth dros eu pwysau a'u hiechyd eu hunain. Bydd hyn yn cyd-fynd â llwybr rheoli pwysau Cymru gyfan. Dim ond rhai o'r enghreifftiau o ddyfnder y gwaith sy'n digwydd yw'r camau yr wyf i wedi'u hamlinellu heddiw. Rwyf i wedi ymrwymo i fy swyddogaeth arwain ganolog i sbarduno'r newid sydd ei angen arnom ni. Byddaf i'n cadeirio bwrdd gweithredu cenedlaethol diwygiedig a fydd yn goruchwylio'r gwaith o gyflawni o fewn y cynllun. Bydd y bwrdd hwn yn dwyn ynghyd uwch arweinwyr allweddol o bob rhan o Gymru i sicrhau ein bod ni'n cyflawni'n gyflym ac i ddarparu'r dadansoddiad beirniadol sydd ei angen arnom ni i sbarduno cynnydd. Rwyf i wedi ymrwymo i sbarduno newid ar bob lefel. Rhaid inni fabwysiadu dull radical a fydd yn defnyddio'r holl ysgogiadau sydd ar gael i ni i helpu i gyflawni'r newidiadau y mae angen i ni eu gweld. Mae gordewdra yn fygythiad difrifol i iechyd ein cenedl sydd wedi bod yn cynyddu ers cenedlaethau, ac ni fydd gwrthdroi hyn yn dasg hawdd. Rwy'n bwriadu adrodd yn ôl yn rheolaidd i'r Siambr ar gynnydd ac rwyf i wedi ymrwymo'n llwyr i weithio ar draws y pleidiau i gyflawni ein hawydd cyffredin i weld pobl yn byw bywydau iachach a hapusach, lle bynnag yng Nghymru y maen nhw'n byw.