English: Diolch yn fawr, Siân. And can I say thank you for recognising the efforts of teachers in achieving these results today? As you went on to say, we are in the midst of the largest reform of education anywhere in the United Kingdom, so we're already asking an awful lot of the profession to engage in those reforms, especially in the curriculum, and therefore to be able to achieve these results is a real testament to their ability not only to engage in those reforms, but to carry on with the day-to-day job of teaching our children. And we are asking a lot of them. Can I also agree with you that we need to use the data wisely? Sometimes, it feels that, having participated in the PISA tests, we just wait for today, we see the raw scores, and that's the end of that. Actually, there is a wealth of information here that we need to analyse carefully, not just in relation to our own schools, but to look at international trends and to really engage in that narrative, so that we can get the full meaning out of participating in the PISA tests. You're absolutely right: today, we have seen the best ever scores for maths and for reading since we participated in 2006. Our science scores haven't got back there yet, and I was very clear outside of Government, as I was clear last time, when we had the results for 2015, that nobody could describe those intervening years as good years and scores that any of us wanted to see. And that's why we've engaged in this process of education reform. But what these results demonstrate is that decline is not inevitable - we can do better, and we must do better. How will we achieve that? Well, we will achieve it by focusing on the four core enabling objectives within our national mission. And we're focusing on those not because we need to hit a PISA target of 500, but because we know that, by focusing on those objectives, we will develop and deliver raised standards, we'll close the attainment gap, and we will deliver that education system that is a source of national pride. So, what will we do? We will continue to invest in our teaching profession, by ensuring that we will give them the resources necessary to engage in professional learning. We will focus on the well-being of our children. We know that children with higher levels of well-being, on average, do better academically. So, we will need to continue our focus on ensuring that our children can make the most of their opportunities in school by addressing issues of well-being. We do need an accountability and assessment regime that drives the right sort of behaviours in our schools. When we look at an accountability regime that gave equal weighting to certain science qualifications, as opposed to GCSE science qualifications, understandably - quite understandably - we saw a huge drive towards those particular types of qualifications. And then we look at our decline in science scores and we wonder what happened. We've changed that accountability marker, and what we have seen is a significant, over 50 per cent, increase in the number of students studying triple science GCSEs, and those students doing well in them. So, getting the accountability regime that drives the right sort of behaviours in schools, not just academically, but also measuring well-being and how schools are addressing well-being, is absolutely clear. And what we've also been very clear about is that we have neglected the important point of leadership within the education system, and, too often, we have not been there to stand alongside our school leaders to provide them with the professional opportunity and the support that they need to be the best they can be. So, a focus - professional learning, well-being, accountability and assessment and leadership is where we need to focus, which is what will drive our education journey onwards. Properly resourced schools are important. The OECD says that, but it also goes on to say that simply spending more and more and more money is not necessarily directly linked to better and better results. It's how you spend the resources available that does make a difference. And that is, of course, why we have engaged Luke Sibieta to carry out our independent evaluation of education spend in Wales - yes, to look at the global sum that we as a Welsh Government make available to education, but also to really interrogate how that money is then used within our system, and is it being used to best effect. So, I'm not running away from the situation that are we absolutely confident that every single penny is being used to the best it can be, and that's why we have somebody outside of Government that is looking at that issue. Well-being: the results of the well-being section of PISA I'm sure are of concern to all of us. Any of us who have our own children, or grandchildren, nieces, nephews, or just have a general interest in the well-being of the children of our nation, will want to understand what lies behind some of that question. Notwithstanding what the First Minister said in answers in FMQs, we do need to have a look at those results, and we need to see what more we can do. Of course, we are already beginning to address this, I believe, in the work of our whole-school approach, which we have begun since the publication of the Children, Young People and Education Committee's report, and that work is progressing really well. My feet, and those of Vaughan Gething, are held to the fire at every meeting by Lynne Neagle - and, believe me, she doesn't wait for meetings to happen either to hold my feet to the fire on those issues. So, we are continuing to see the whole-school approach work that the Government is undertaking to address that. Of course, health and well-being will be one of the six areas of learning and experience within our new curriculum. But we also, Siân - and I hope you would agree with me - need to look outside our education system at what might be some of the factors that are driving that - so how can we work with our youth service, especially at these critical adolescent teenage years, how can we make sure our youth service - . We have seen a significant increase in investment this financial year in our youth services; I have had significant and long discussions with the finance Minister about our ability to keep that investment in youth services going. But we also have to look at issues, which were raised, again, in First Minister's questions, around poverty. If you're a child who is living in poverty, I daresay that you'll answer those surveys by saying that you feel miserable. If you're watching your mum and dad struggle, if you don't know whether there will be heating when you get home, if you are going with your parent down to the food bank, because that's the only way that you know your family will be fed this week, I daresay that affects your well-being. And, therefore, there is a responsibility across Welsh Government to take action to address these issues. So, yes, schools have a role to play - of course they do. But wider Government, and, indeed, wider society, has a role to play as well to ensure that our children have a better sense of well-being; it cannot be just the job of schools alone.
Welsh: Diolch yn fawr, Siân. Ac a gaf i ddiolch am gydnabod ymdrechion athrawon i gyflawni'r canlyniadau hyn heddiw? Fel yr aethoch chi ymlaen i'w ddweud, rydym ynghanol y diwygiad mwyaf o addysg yn unman yn y Deyrnas Unedig, felly rydym yn gofyn llawer iawn gan ein proffesiwn eisoes wrth gymryd rhan yn y diwygiadau hynny, yn enwedig yn y cwricwlwm. O ganlyniad, mae gallu cyflawni'r canlyniadau hyn yn tystio'n wirioneddol i'w gallu nhw nid yn unig i gymryd rhan yn y diwygiadau hynny, ond i barhau â'r gwaith beunyddiol o addysgu ein plant ni. Ac rydym ni'n gofyn llawer iawn ganddyn nhw. A gaf i gytuno â chi hefyd bod angen inni ddefnyddio'r data'n ddoeth? Weithiau, ar ôl cymryd rhan yn y profion PISA, mae'n teimlo fel ein bod yn aros am heddiw, pan rydym yn gweld y sgoriau crai, a dyna ddiwedd y stori. A dweud y gwir, mae toreth o wybodaeth yma y mae angen inni ei dadansoddi'n ofalus, nid yn unig o ran ein hysgolion ein hunain, ond ar gyfer edrych ar dueddiadau rhyngwladol a chymryd rhan wirioneddol yn y naratif hwnnw, fel y gallwn weld beth yn union y mae'n ei olygu i gymryd rhan yn y profion PISA. Rydych chi yn llygad eich lle: heddiw, rydym wedi gweld y sgoriau gorau erioed ar gyfer mathemateg a darllen ers i ni gymryd rhan yn 2006. Nid yw ein sgoriau gwyddoniaeth wedi cyrraedd yno eto, ac roeddwn i'n glir iawn y tu allan i'r Llywodraeth, fel yr oeddwn i'n glir y tro diwethaf, pan gawsom ni'r canlyniadau ar gyfer 2015, na allai neb ddisgrifio'r blynyddoedd cyfamserol hynny fel blynyddoedd da na'r sgoriau'n rhai y byddai unrhyw un ohonom ni'n dymuno eu gweld. A dyna pam yr ydym ni wedi cymryd rhan yn y broses hon o ddiwygio addysg. Ond yr hyn y mae'r canlyniadau hyn yn ei ddangos yw nad yw dirywiad yn anochel - fe allwn ni wneud yn well, ac mae'n rhaid inni wneud yn well. Sut y gallwn ni gyflawni hynny? Wel, fe wnawn ni hynny drwy ganolbwyntio ar y pedwar amcan craidd ar gyfer galluogi o fewn ein cenhadaeth genedlaethol. Ac rydym yn canolbwyntio ar y rhain nid oherwydd bod angen cyrraedd targed PISA o 500, ond oherwydd ein bod ni'n gwybod, drwy ganolbwyntio ar yr amcanion hynny, y byddwn ni'n datblygu ac yn cyflenwi safonau dyrchafedig, fe fyddwn ni'n cau'r bwlch cyrhaeddiad, ac fe fyddwn ni'n cyflwyno'r system addysg honno a fydd yn ffynhonnell balchder cenedlaethol. Felly, beth fyddwn ni'n ei wneud? Fe fyddwn ni'n parhau i fuddsoddi yn ein proffesiwn addysgu, drwy sicrhau y cânt yr adnoddau sydd eu hangen i ymgymryd ag addysg broffesiynol. Fe fyddwn ni'n canolbwyntio ar lesiant ein plant. Fe wyddom fod plant sydd â lefelau uwch o lesiant, ar gyfartaledd, yn gwneud yn well yn academaidd. Felly, fe fydd angen inni barhau i ganolbwyntio ar sicrhau y gall ein plant fanteisio i'r eithaf ar eu cyfleoedd nhw yn yr ysgol drwy fynd i'r afael â materion llesiant. Mae angen cyfundrefn atebolrwydd ac asesu arnom sy'n ysgogi'r mathau cywir o ymddygiad yn ein hysgolion ni. Pan edrychwn ar drefn atebolrwydd sy'n rhoi'r un pwysoliad i rai cymwysterau gwyddoniaeth penodol, yn hytrach na chymwysterau gwyddoniaeth TGAU, a hynny'n ddealladwy - yn ddealladwy iawn - fe welsom ymgyrch enfawr tuag at y mathau penodol hynny o gymwysterau. Ac yna rydym ni'n edrych ar ein dirywiad ni o ran sgoriau gwyddoniaeth ac rydym ni'n gofyn tybed beth ddigwyddodd. Rydym wedi newid y marciwr atebolrwydd hwnnw, ac mae'r hyn yr ydym ni wedi ei weld yn gynnydd sylweddol, o dros 50 y cant, yn nifer y myfyrwyr sy'n astudio tri phwnc gwyddoniaeth TGAU, a'r myfyrwyr hynny sy'n gwneud yn dda ynddyn nhw. Felly, mae ysgogi trefn atebolrwydd sy'n gyrru'r mathau cywir o ymddygiad mewn ysgolion, nid yn academaidd yn unig, ond gan fesur llesiant hefyd a sut mae ysgolion yn mynd i'r afael â llesiant, yn gwbl eglur. Rydym wedi bod yn glir iawn hefyd ein bod wedi esgeuluso'r pwynt pwysig o arweinyddiaeth yn y system addysg ac, yn rhy aml o lawer, nid ydym wedi bod yno yn sefyll gyda'n harweinwyr ysgol i roi cyfle proffesiynol iddyn nhw a'r cymorth sydd ei angen arnyn nhw i wneud y gorau y gallan nhw. Felly, canolbwyntio - dysgu proffesiynol, llesiant, atebolrwydd ac asesu ac arweinyddiaeth yw'r meysydd y mae angen inni ganolbwyntio arnyn nhw, a dyna fydd yn sbarduno ein taith ni ymlaen o ran addysg. Mae rhoi'r adnoddau priodol i ysgolion yn bwysig. Mae'r OECD yn dweud hynny, ond mae'n mynd yn ei flaen hefyd i ddweud nad yw gwario mwy a mwy o arian o reidrwydd yn cysylltu'n uniongyrchol â chanlyniadau gwell a gwell. Y ffordd yr ydych chi'n gwario'r adnoddau sydd ar gael sy'n gwneud y gwahaniaeth. A dyna pam, wrth gwrs, yr ydym wedi cyflogi Luke Sibieta i gynnal ein gwerthusiad annibynnol o wariant ar addysg yng Nghymru - ie, i edrych ar y swm cyfan yr ydym ni yn Llywodraeth Cymru yn ei ddarparu ar gyfer addysg, ond hefyd i ystyried yn wirioneddol sut y defnyddir yr arian hwnnw yn ein system ni wedi hynny, ac a yw'n cael ei defnyddio yn y ffordd fwyaf effeithiol. Felly, nid wyf i'n ceisio ffoi oddi wrth y sefyllfa, pan ydym yn gwbl hyderus bod pob ceiniog yn cael ei defnyddio i'r eithaf, a dyna pam mae gennym rywun o'r tu allan i'r Llywodraeth yn edrych ar y mater hwnnw. Llesiant: mae canlyniadau adran llesiant PISA yn peri pryder i bob un ohonom ni, rwy'n siŵr. Fe fydd unrhyw un ohonom sydd â phlant, neu wyrion, nithod, neiod, neu sydd â diddordeb cyffredinol yn llesiant plant ein cenedl ni, yn awyddus i ddeall beth sydd wrth wraidd y mater hwnnw. Er gwaethaf yr hyn a ddywedodd y Prif Weinidog yn ei atebion i'r cwestiynau i'r Prif Weinidog, mae angen edrych ar y canlyniadau hyn, ac mae angen gweld beth arall y gallwn ni ei wneud. Wrth gwrs, rydym yn dechrau mynd i'r afael â hynny eisoes, yn fy marn i, yn y gwaith ar ein dull ysgol gyfan, yr ydym ni wedi dechrau arno ers cyhoeddi adroddiad y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac addysg, ac mae'r gwaith hwnnw'n mynd rhagddo'n dda iawn. Fe gaiff Vaughan Gething a minnau fy nal i gyfrif ym mhob cyfarfod gan Lynne Neagle - a chredwch chi fi, nid yw hi'n aros tan i'r cyfarfodydd ychwaith cyn fy nal i gyfrif ynglŷn â'r materion hynny. Felly, rydym yn dal i weld y gwaith ar y dull ysgol gyfan y mae'r Llywodraeth yn ymgymryd ag ef i fynd i'r afael â hynny. Wrth gwrs, bydd iechyd a llesianr yn un o'r chwe maes addysg a phrofiad o fewn ein cwricwlwm newydd. Ond mae angen inni hefyd, Siân - ac rwy'n gobeithio y byddech chi'n cytuno â mi - edrych y tu allan i'n system addysg ni ac ar rai o'r ffactorau sy'n gyrru hynny o bosib - felly sut gallwn ni weithio gyda'n gwasanaeth ieuenctid, yn enwedig yn y blynyddoedd allweddol hyn i bobl ifanc yn eu harddegau, sut y gallwn ni sicrhau bod ein gwasanaeth ieuenctid - . Rydym wedi gweld cynnydd sylweddol mewn buddsoddiad yn y flwyddyn ariannol hon yn ein gwasanaethau ieuenctid; rwyf wedi cael trafodaethau sylweddol a hir gyda'r Gweinidog Cyllid ynghylch ein gallu ni i barhau i fuddsoddi yn y gwasanaethau ieuenctid. Ond mae'n rhaid inni edrych hefyd ar faterion, a godwyd, eto, yn y cwestiynau i'r Prif Weinidog, ynghylch tlodi. Os ydych chi'n blentyn sy'n byw mewn tlodi, mae'n siŵr y byddwch chi'n rhoi ateb yn yr arolygon hynny eich bod chi'n teimlo'n ddigalon. Os ydych chi'n gwylio eich mam a'ch tad yn cael trafferthion, os nad ydych yn gwybod a fydd gwres yno wedi ichi gyrraedd adref, os ydych yn mynd gyda'ch rhiant i lawr i'r banc bwyd, oherwydd dyna'r unig ffordd y gwyddoch chi y bydd bwyd i'ch teulu chi'r wythnos honno, mae'n siwr y byddai hynny'n effeithio ar eich llesiant chi. Ac, felly, mae cyfrifoldeb ar draws Llywodraeth Cymru i gymryd camau i fynd i'r afael â'r materion hyn. Felly, oes, mae gan ysgolion ran i'w chwarae - wrth gwrs eu bod nhw'n gwneud hynny. Ond mae gan y Llywodraeth yn fwy eang ac, yn wir, y gymdeithas yn fwy eang, ran i'w chwarae hefyd i sicrhau bod ein plant ni'n cael ymdeimlad gwell o lesiant; nid dim ond gwaith i'r ysgolion yn unig yw hyn.