English: A few months ago - and I think I might have mentioned this more than once already, so apologies - colleagues and I went to see the large hadron collider at CERN in Geneva. The facility is vast, but less than a speck in the story of the universe. The work, of course, to which thousands of our brightest people from all over the world are dedicated. It's expensive work in which countries are eager to participate, and which has transcended war and claims on national purses at times of recession. It's also, of course, the home of the development of the worldwide web, and that first iteration is still there. You can see it; it's like the warehouse in the Indiana Jones movie where those top men are hiding the ark of the covenant, and that was just the baby internet. It is entirely understandable that when we consider the risks to children using the internet, we are completely daunted by the enormity of the task. It is not just the recognition that this will probably need a full global response, as Darren said, but the recognition that for every step that we can take at any level, from personal to international, there is someone who can outrun us or outfox us. Well, I don't think that is a good enough excuse. If the world can collaborate to find the god particle, it can collaborate to protect its children from online dangers. And article 4 of the United Nations Convention on the Rights of the Child demands it, with parties under a duty to undertake all appropriate legislative, administrative and other measures for the implementation of the rights recognised in the present convention. There is a growing body of worldwide research on how states might achieve this - far too much to go into today - but the Conservative Government's ratification of the Convention on Cybercrime in 2011, on behalf of us all, incidentally, I think that was a declaration of intent to take action. The fact that we are just one state when UNICEF observes that many legal jurisdictions are not taking anything like adequate action shouldn't stop us aiming to make Britain the safest country in the world for children and young people to be online. There's a UK Green Paper due in the summer. It's an area that, I think, commands our attention and certainly scrutiny from us all. Jayne Bryant, I agree with you that this is something we should all be looking at and something that the UK Government might still be able to do more on. I hope, actually, we find time to debate its principles here in the Assembly. Even though the legislation is coming from another place, this really is something for all of us. But I have to say that with legislation, I find this quite a tricky one actually, because I get a bit queasy at the thought of the state coming into my home. But, I was researching this online last night, looking at some of the adverts that have been put out there by various charities warning young people against grooming and online abuse, and to be honest, that made me feel a lot, lot queasier. I actually found myself agreeing with Claire Perry, the MP whose parliamentary online child protection report came out fairly recently, which advocates default barring of adult content, opt-in filters rather than opt-out, and for households, the simplest one-click parental control. I think you can have some control over access to content in your home, but outside the home we seem to be relying very, very heavily on educating children and young people, and indeed adults, on how to recognise danger, to avoid it and how to report it. I've been in a class, a junior-age class, in Dyffryn Cellwen, in my region, to see what it looks like in that school and it was excellent - completely age-appropriate. But Gareth Bennett is right. For some teenagers who may, in fact, absolutely understand the dangers of texting and bullying and date apps and even those less obvious dangers of online gaming, in the moment, it all goes out of the window in the face of a compliment or a dare. I think we might also need to face up to what's becoming the addictive nature of social media. That idea that parents are all sitting down around a table to discuss things with their children is disappearing when we're now looking at families, even if they're all in the same room, all on their individual devices, all with their individual things in their ears and all in their individual worlds. Like all addictions, it has the propensity to alienate you, to distance you, from the people who can offer perspective and safety. So, I approve of all these soap operas and dramas that are running storylines on the dangers to raise awareness, but for every oversharer who posts a picture of, you know, children's birthdays or sport's days or school concerts, they're opening up those children, potentially, to risks, simply from connection with those innocent posts. Of course, that runs alongside the type of things we've been talking about: the access to un-moderated extremist ideas, gambling, the unusual sexual content, if you like, and of course, the malignancy of the charming new cyber friend who makes you feel so very, very special. That space between the screen and the young brain is small, it is intimate and it is secret, and I don't think it's one that's necessarily reached by parental awareness. So, I certainly support what the UK Government is doing at the moment. I urge the Welsh Government, in the area where it has competence, to treat its powers as duties and maybe to look at its own emphasis on digital interaction as maybe a route into reaching the young people who are in that secret space. Thank you.
Welsh: Ychydig fisoedd yn ôl - ac rwy'n meddwl efallai fy mod wedi sôn am hyn fwy nag unwaith yn barod, felly ymddiheuriadau - euthum gyda chyd-Aelodau i weld y peiriant gwrthdaro hadronau mawr yn CERN yn Genefa. Mae'r cyfleuster yn enfawr, ond yn llai na brycheuyn yn hanes y bydysawd. Mae'r gwaith, wrth gwrs, y mae miloedd o'n pobl ddisgleiriaf o bob cwr o'r byd wedi ymrwymo iddo yn waith drud y mae gwledydd yn awyddus i gymryd rhan ynddo, ac mae wedi goresgyn rhyfeloedd a galwadau ar byrsiau cenedlaethol ar adegau o ddirwasgiad. Dyna gartref datblygiad y we fyd-eang hefyd wrth gwrs, ac mae'r fersiwn gyntaf ohoni'n dal i fod yno. Gallwch ei gweld; mae fel y warws yn y ffilm Indiana Jones lle mae'r dynion blaenllaw hynny'n cuddio yn arch y cyfamod, a'r rhyngrwyd gynnar oedd honno. Mae'n gwbl ddealladwy pan fyddwn yn ystyried y risgiau y mae plant yn eu hwynebu wrth ddefnyddio'r rhyngrwyd ein bod yn digalonni'n llwyr wrth ystyried anferthedd y dasg. Nid yn unig ei fod yn fater o gydnabod y bydd angen ymateb byd-eang llawn yn ôl pob tebyg, fel y dywedodd Darren, ond y gydnabyddiaeth y bydd rhywun, ar bob cam y gallwn ei gymryd ar unrhyw lefel, o'r personol i'r rhyngwladol, bydd yna rywun sy'n gallu symud yn gyflymach na ni neu sy'n fwy cyfrwys na ni. Wel, nid wyf yn credu bod hwnnw'n esgus digon da. Os yw'r byd yn gallu cydweithio i ddod o hyd i foson Higgs, gall gydweithio i ddiogelu ei blant rhag peryglon ar-lein. Ac mae erthygl 4 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn yn mynnu hynny, gyda'r ddyletswydd ar bartïon i gyflawni'r holl fesurau deddfwriaethol a gweinyddol a mesurau eraill sy'n briodol ar gyfer gweithredu'r hawliau a gydnabyddir yn y Confensiwn presennol. Ceir corff cynyddol o ymchwil byd-eang ar sut y gallai gwladwriaethau gyflawni hyn - llawer gormod i'w drafod heddiw - ond ar ran pob un ohonom fel mae'n digwydd, rwy'n credu bod cadarnhad y Llywodraeth Geidwadol o'r Confensiwn ar Seiberdrosedd yn 2011 yn ddatganiad o fwriad i weithredu. Ni ddylai'r ffaith mai un wladwriaeth ydym pan fo UNICEF yn nodi nad yw llawer o awdurdodaethau cyfreithiol yn gweithredu'n ddigonol o gwbl ein hatal rhag anelu at sicrhau mai Prydain yw'r wlad fwyaf diogel yn y byd i blant a phobl ifanc fod ar-lein. Mae Papur Gwyrdd i ddod yn y DU yn yr haf. Mae'n faes y credaf ei fod yn mynnu ein sylw, a chraffu ar ran pawb ohonom yn sicr. Jayne Bryant, rwy'n cytuno â chi fod hyn yn rhywbeth y dylem i gyd fod yn edrych arno ac yn rhywbeth y gallai Llywodraeth y DU barhau i allu gwneud mwy yn ei gylch. Rwy'n gobeithio, mewn gwirionedd, y cawn amser i drafod ei egwyddorion yma yn y Cynulliad. Er bod y ddeddfwriaeth yn dod o le arall, mae hyn yn bendant yn rhywbeth i bob un ohonom. Ond mae'n rhaid i mi ddweud, o ran deddfwriaeth, fy mod yn ystyried hwn yn fater eithaf anodd mewn gwirionedd gan fy mod yn teimlo ychydig yn sâl wrth feddwl am y wladwriaeth yn dod i mewn i fy nghartref. Ond roeddwn yn ymchwilio hyn ar-lein neithiwr, yn edrych ar rai o'r hysbysebion sydd wedi cael eu rhoi allan yno gan wahanol elusennau'n rhybuddio pobl ifanc rhag meithrin perthynas amhriodol ar-lein a cham-drin ar-lein, ac i fod yn onest, gwnaeth hynny i mi deimlo'n llawer iawn salach. Cefais fy hun yn cytuno gyda Claire Perry, yr AS y cyhoeddwyd ei hadroddiad seneddol ar ddiogelu plant ar-lein yn weddol ddiweddar, adroddiad sy'n argymell gwaharddiad diofyn ar gynnwys i oedolion, hidlwyr optio i mewn yn hytrach nag optio allan, ac ar gyfer cartrefi, y dull rheoli symlaf un clic ar gyfer rhieni. Rwy'n meddwl y gallwch gael rhywfaint o reolaeth dros fynediad at gynnwys yn eich cartref, ond y tu allan i'r cartref mae'n ymddangos ein bod yn dibynnu'n helaeth iawn ar addysgu plant a phobl ifanc, ac oedolion yn wir, ar sut i adnabod perygl, sut i'w osgoi a sut i roi gwybod amdano. Bûm mewn dosbarth, dosbarth o blant iau, yn Nyffryn Cellwen yn fy rhanbarth i weld sut olwg sydd arno yn yr ysgol honno ac roedd yn wych - yn gwbl briodol i'w hoedran. Ond mae Gareth Bennett yn iawn. I rai pobl ifanc yn eu harddegau a allai fod mewn gwirionedd yn deall yn iawn beth yw peryglon negeseuon testun a bwlio ac apiau trefnu oed, a pheryglon llai amlwg gemau ar-lein hyd yn oed, ar y pryd mae'r cyfan yn mynd yn angof yn wyneb gair o ganmoliaeth neu her. Rwy'n credu y gallai fod angen i ni wynebu'r hyn sy'n dod yn natur gaethiwus cyfryngau cymdeithasol hefyd. Mae'r syniad fod pob rhiant yn eistedd wrth y bwrdd i drafod pethau gyda'u plant yn diflannu pan edrychwn ar deuluoedd yn awr, hyd yn oed os ydynt i gyd yn yr un ystafell, pob un ar eu dyfeisiau unigol, pob un a'i bethau unigol yn eu clustiau a phob un yn ei fyd ei hun. Fel pob dibyniaeth, mae'n tueddu i'ch gelyniaethu, i'ch pellhau oddi wrth y bobl sy'n gallu cynnig persbectif a diogelwch. Felly, rwy'n cymeradwyo'r holl operâu sebon a dramâu sy'n cyflwyno straeon am y peryglon i godi ymwybyddiaeth, ond am bob un sy'n gor-rannu sy'n postio llun, wyddoch chi, o ben-blwyddi plant neu ddiwrnodau chwaraeon neu gyngherddau ysgol, mae'n bosibl eu bod yn gwneud y plant hynny'n agored i risgiau, yn syml drwy gysylltiad â'r deunydd diniwed hwnnw. Wrth gwrs, daw hynny ochr yn ochr â'r math o bethau yr ydym wedi bod yn siarad amdanynt: mynediad at syniadau eithafol heb eu cymedroli, gamblo, cynnwys rhywiol anarferol, os mynnwch, ac wrth gwrs, malais y seibergyfaill newydd dengar sy'n gwneud i chi deimlo mor hynod o arbennig. Mae'r gofod rhwng y sgrin a'r ymennydd ifanc yn fach, mae'n agos atoch ac mae'n gyfrinachol, ac nid wyf yn credu ei fod yn un y gall ymwybyddiaeth rhieni ei gyrraedd o reidrwydd. Felly, rwy'n sicr yn cefnogi'r hyn y mae Llywodraeth y DU yn ei wneud yn awr. Rwy'n annog Llywodraeth Cymru, yn y maes lle mae ganddi gymhwysedd, i drin ei phwerau fel dyletswyddau ac edrych efallai ar ei phwyslais ei hun ar ryngweithio digidol o bosibl fel llwybr i gyrraedd y bobl ifanc sydd yn y gofod cyfrinachol hwnnw. Diolch.