English: Thank you, Llywydd, and I move the Welsh Government amendment in the name of Rebecca Evans. I'd like to thank Plaid Cymru for choosing this topic for a brief debate today, as it allows me to reiterate the clear view of the Welsh Government on NHS pay, and the direct contrast between ourselves and the UK Conservative Government. As many of you have said, we regularly say how much we value our NHS staff for their dedication and their compassion, especially in the face of this terrible, unforgiving virus. The last year has been relentless. The pandemic continues to have a significant impact on patients and staff. I recognise the incredible physical and emotional demands faced by our workforce as a result. They have put themselves in harm's way to keep all of us safe. We painted rainbows, we gave thanks and we clapped in the streets. And the response from the UK Conservative Government to recognise that extraordinary service is an attempt to limit the NHS pay rise to 1 per cent. It beggars belief. The UK Conservative Government can find taxpayers' money to spray over private consultants on test and trace in England; the unanswered questions on PPE and the VIP lane; a team of photographers for the Prime Minister; and the new media briefing room we've already heard about today. Yet, when it comes to the NHS, the coffers are bare. Nobody should underestimate the sense of anger and betrayal from our NHS staff. It is a kick in the teeth from the Tories. I understand the strength of feeling from staff and their trade union representatives. I met trade unions, as I regularly do, on the Friday after the UK Government's announcement, and I heard first hand their unified dismay, hurt and disappointment. I have been very clear since that Tory announcement that this Welsh Labour-led Government has not set an arbitrary cap on NHS pay. I wrote to the NHS pay review bodies on 11 March to confirm that we have not set a cap on NHS pay. We want independent advice from pay review bodies on a fair and affordable uplift for NHS workers here in Wales, in line with the remit that I set in January. The pay review bodies are due to report in May, and NHS staff and the public will have to decide if they want to endorse Tory contempt for our NHS at the ballot box. The contrast with Welsh Labour priorities and action could not be clearer. And the bonus payments announced today are in addition to, not instead of, a fair pay award. I was proud to confirm this payment today after weeks of work with our stakeholders, and it is plainly laughable to suggest that the bonus was somehow a last-minute response to this motion. I'm equally proud that NHS Wales is a living-wage employer, and Dawn Bowden outlined her role as a trade union officer in negotiating that with a Welsh Labour-led Government, and I have recently decided to implement the new real living wage rate of £9.50 an hour for our NHS staff from 1 April. Welsh Government funding to achieve this is an interim measure whilst we wait on the new pay review body recommendations. We have a long-established commitment to the real living wage as the minimum rate of pay for our social care workforce. Yesterday, I set out our work on paying for care and our priority for raising the pay of social care staff. We're committed to bringing about long-term improvements to the sector that includes pay progression and that goes beyond this minimum. Social care is complex, with over 1,000 employers and services across the private, third and public sector. Introducing long-term improvements means that we do need to work in partnership, and that's why we established the social care fair work forum. Pay is a key consideration for social care, but so too are good contractual arrangements, terms and conditions, in creating a stable sector where people feel valued. We don't want improved pay to be introduced that is then offset by poorer terms and conditions. The majority of care and support is commissioned, and the current arrangements tend to result in low, minimum wages for our front-line workforce. That's why we propose a new approach in our 'Rebalancing care and support' White Paper. And in that we set out how a new national framework will ensure that quality and value, rather than price, should become the key determinants of success in a market of care provision. I ask Members to support the Government amendment today and to send a clear message of how much we value our staff, and a clear message to the Conservative Party as well.
Welsh: Diolch, Lywydd, ac rwy'n cynnig gwelliant Llywodraeth Cymru yn enw Rebecca Evans. Hoffwn ddiolch i Blaid Cymru am ddewis y pwnc hwn ar gyfer dadl fer heddiw, gan ei bod yn caniatáu i mi ailadrodd barn glir Llywodraeth Cymru ar gyflogau'r GIG, a'r gwrthgyferbyniad uniongyrchol rhyngom ni a Llywodraeth Geidwadol y DU. Fel y mae llawer ohonoch wedi sôn, rydym yn dweud yn rheolaidd gymaint y gwerthfawrogwn staff ein GIG am eu hymroddiad a'u tosturi, yn enwedig yn wyneb y feirws ofnadwy a diymwared hwn. Mae'r flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn ddi-baid. Mae'r pandemig yn parhau i effeithio'n sylweddol ar gleifion a staff. Rwy'n cydnabod y gofynion corfforol ac emosiynol anhygoel a wynebir gan ein gweithlu o ganlyniad. Maent wedi wynebu niwed er mwyn cadw pob un ohonom yn ddiogel. Fe wnaethom beintio enfysau, fe wnaethom ddiolch ac fe wnaethom guro dwylo yn y strydoedd. Ac ymateb Llywodraeth Geidwadol y DU i gydnabod y gwasanaeth eithriadol hwnnw yw ymgais i gyfyngu codiad cyflog y GIG i 1 y cant. Mae'n anghredadwy. Gall Llywodraeth Geidwadol y DU ddod o hyd i arian trethdalwyr i'w chwistrellu dros ymgynghorwyr preifat ar brofi ac olrhain yn Lloegr; y cwestiynau heb eu hateb ar gyfarpar diogelu personol a'r llwybr i'r breintiedig; tîm o ffotograffwyr ar gyfer y Prif Weinidog; ac ystafell newydd ar gyfer briffio'r cyfryngau rydym eisoes wedi clywed amdani heddiw. Ac eto, o ran y GIG, mae'r coffrau'n wag. Ni ddylai neb fychanu'r ymdeimlad o ddicter a brad y mae staff y GIG yn ei deimlo. Mae'n gic yn y dannedd gan y Torïaid. Rwy'n deall cryfder teimladau staff a'u cynrychiolwyr yn yr undebau llafur. Cyfarfûm ag undebau llafur, fel y gwnaf yn rheolaidd, ddydd Gwener ar ôl cyhoeddiad Llywodraeth y DU, a chlywais drosof fy hun pa mor siomedig a chlwyfedig y teimlant. Rwyf wedi bod yn glir iawn ers y cyhoeddiad hwnnw gan y Torïaid nad yw'r Llywodraeth hon o dan arweiniad Llafur Cymru wedi gosod cap mympwyol ar gyflogau'r GIG. Ysgrifennais at gyrff adolygu cyflogau'r GIG ar 11 Mawrth i gadarnhau nad ydym wedi gosod cap ar gyflogau'r GIG. Rydym am gael cyngor annibynnol gan gyrff adolygu cyflogau ar godiad teg a fforddiadwy i weithwyr y GIG yma yng Nghymru, yn unol â'r cylch gorchwyl a osodais ym mis Ionawr. Mae'r cyrff adolygu cyflogau i fod i adrodd ym mis Mai, a bydd yn rhaid i staff y GIG a'r cyhoedd benderfynu a ydynt am gymeradwyo dirmyg y Torïaid tuag at ein GIG yn y blwch pleidleisio. Ni allai'r gwrthgyferbyniad â blaenoriaethau a gweithredoedd Llafur Cymru fod yn gliriach. A gwneir y taliadau bonws a gyhoeddwyd heddiw yn ychwanegol at ddyfarniad cyflog teg, nid i gymryd lle hynny. Roeddwn yn falch o gadarnhau'r taliad hwn heddiw ar ôl wythnosau o waith gyda'n rhanddeiliaid, ac mae'n amlwg yn chwerthinllyd i awgrymu bod y bonws rywsut yn ymateb munud olaf i'r cynnig hwn. Rwyf yr un mor falch bod GIG Cymru yn gyflogwr cyflog byw, ac amlinellodd Dawn Bowden ei rôl fel swyddog undeb llafur yn negodi hynny gyda Llywodraeth dan arweiniad Llafur Cymru, ac yn ddiweddar rwyf wedi penderfynu gweithredu'r gyfradd cyflog byw gwirioneddol newydd o £9.50 yr awr ar gyfer staff ein GIG o 1 Ebrill. Mesur dros dro yw cyllid Llywodraeth Cymru i gyflawni hyn wrth i ni aros am argymhellion y corff adolygu cyflogau newydd. Mae gennym ymrwymiad ers amser maith i'r cyflog byw gwirioneddol fel lleiafswm cyfradd gyflog ar gyfer ein gweithlu gofal cymdeithasol. Ddoe, nodais ein gwaith ar dalu am ofal a'n blaenoriaeth i godi cyflogau staff gofal cymdeithasol. Rydym wedi ymrwymo i sicrhau gwelliannau hirdymor i'r sector sy'n cynnwys datblygiad cyflog ac mae hwnnw'n mynd y tu hwnt i'r lleiafswm hwn. Mae gofal cymdeithasol yn gymhleth, gyda dros 1,000 o gyflogwyr a gwasanaethau ar draws y sector preifat, y trydydd sector a'r sector cyhoeddus. Mae cyflwyno gwelliannau hirdymor yn golygu bod angen i ni weithio mewn partneriaeth, a dyna pam y gwnaethom sefydlu fforwm gwaith teg gofal cymdeithasol. Mae cyflog yn ystyriaeth allweddol ar gyfer gofal cymdeithasol, ond felly hefyd y mae trefniadau, telerau ac amodau cytundebol da yn y broses o greu sector sefydlog lle mae pobl yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi. Nid ydym am weld cyflwyno cyflog gwell a gaiff ei wrthbwyso wedyn gan delerau ac amodau gwaeth. Comisiynir y rhan fwyaf o'r gofal a'r cymorth, ac mae'r trefniadau presennol yn tueddu i arwain at gyflogau isel, lleiafswm cyflog ar gyfer ein gweithlu rheng flaen. Dyna pam ein bod yn cynnig dull gweithredu newydd yn ein Papur Gwyn, 'Ailgydbwyso gofal a chymorth'. Ac ynddo, rydym yn nodi sut y bydd fframwaith cenedlaethol newydd yn sicrhau y dylai ansawdd a gwerth, yn hytrach na phris, ddod yn benderfynyddion llwyddiant allweddol mewn marchnad sy'n darparu gofal. Gofynnaf i'r Aelodau gefnogi gwelliant y Llywodraeth heddiw ac anfon neges glir i ddangos faint rydym yn gwerthfawrogi ein staff, a neges glir i'r Blaid Geidwadol hefyd.