English: Well, in fact, I did want to give a very uplifting view of Wales's future and how we can, for all the wonders that we've achieved in the past, as teachers and preachers, become a nation of scientists and technologists and move our nation onwards. I think that I want to describe us as an energy nation. One of the earliest ecological poems in the Welsh language, 'Torri Coed Glyn Cynon', talks of the cutting of the woods of the Cynon valley in order to feed the early industrial revolution, the medieval ironworks of that time. So, we've been an energy nation for a long period of time. But the question we must face now is: how can we be an energy nation once again and how can we become the California of the Atlantic? Because we've got the beaches, we've got the surf, we've got the film studios, some of us have got the beach bodies - [Laughter.] Definitely. I can see the Cabinet Secretary for communities nodding his head at that. But, more importantly, we have universities, we have research, we have a history of technological development that has already been alluded to in several contributions, and we have huge energy resources still, no longer underground - no longer underground in a safe and sustainable way, anyway - but in our seas, in our air, on our hills and in the sun. It's how we marry our latest understanding of technology with the challenges of things like climate change and the challenges of energy security that I think will give Wales a unique selling point for the next generations, and I think will make Wales that successful small nation, whether we labour still under devolution or become an independent nation. We can build on some of those building blocks already and I think all of us would want to see Wales become as self-sufficient as possible in terms of our use of energy, in terms of our economy, in terms of the way we develop our own skills and our own people, whether it's in medicine or in technology or in the education field. And we're way behind. Scotland already produces, for example, 32 per cent of its electricity from renewables. We are at 10 per cent. One of the countries with the most rich renewable resource, both in the sea and on land, is one of the ones that's actually lagging behind the United Kingdom in terms of production. Since the early 1970s, we've had another little revolution in Wales, because Wales is a nation of competing political narratives. One of the interesting narratives that happened in the 1970s in Wales is the small country, the small nation, kind of approach - people coming into Wales to look for self-sufficiency, living on the land, some crazy ideas and some crazy ways of living from time to time, but leading to ideas, like I said, of alternative technology and a real re-evaluation of how we produce our energy and how we go forward. So, we're at the cusp at the moment. We still have very poisonous nitrogen oxide emissions from coal-burning power stations. We still have old technology. We have old communication links and old energy grids that are actually holding us back from this new energy future. But we also have the skills and the ideas to do it. I think it turns around three things that I'd like to see us, very imminently, doing here in Wales. First of all, I would like us to examine how we can establish a Welsh energy company. The Welsh Government has been quite warm of late to this idea, which originated with Plaid Cymru, and I hope that we can work with the Welsh Government and anyone who's interested in trying to explore the ability for a Welsh energy company to be established in Wales. So, we'll make the best use and keep those skills and resources within our nation. A second thing that I think we could look at very seriously in Wales is hydrogen. The Congress in America celebrates hydrogen cell day. Why are they celebrating hydrogen cell day? Because they say that they produced the hydrogen cell economy - particularly in California, as it happens. It originated in 1838, here in Swansea - in Swansea, with William Grove, an absolute genius, if you examine his history: a barrister who became a scientist, and a leading scientist at that, and developed the hydrogen cell technology that is still, in principle, that which can drive our trains now, our public transport, commercial vehicles, and, perhaps more for the private vehicles and private cars, looking at where we develop an infrastructure around electric cars and electric vehicles. These two go very well together. These technologies - electric vehicles and hydrogen technology - go very well together with renewable energy, because it's a storage system that you can use in your transport system that helps smooth out the infrequencies that we get, particularly in renewable energy, and particularly with wind. But, of course, the other thing that we can do - the third thing - has already been alluded to. It is the tidal lagoon. So, we turn to Swansea once again, where, instead of losing, as we did 150 years ago, that technology that was originated in Swansea and ended up in California, let's make sure that this technology, which can be trialled in Swansea as the pathfinder project, as recommended by the Hendry review, isn't lost to us and does become the technology that we now take forward and learn from, and use the skills from. So, to conclude, as is traditional on this day, with some words of Dewi Sant, when he told us, 'gwnewch y pethau bychain - do ye the little things in life', and to say that's a load of rubbish. Like the Californians say, don't sweat the small things. Let's do the big things - let's do the lagoon, hydrogen and electricity.
Welsh: Wel, mewn gwirionedd, roeddwn am roi golwg galonogol iawn o ddyfodol Cymru a sut y gallwn, er yr holl ryfeddodau a gyflawnwyd gennym yn y gorffennol fel athrawon a phregethwyr, ddod yn genedl o wyddonwyr a thechnolegwyr a symud ein cenedl ymlaen. Rwy'n meddwl fy mod am ein disgrifio fel cenedl ynni. Mae un o'r cerddi ecolegol cynharaf yn yr iaith Gymraeg, 'Torri Coed Glyn Cynon', yn sôn am dorri coed cwm Cynon er mwyn bwydo'r chwyldro diwydiannol cynnar, gwaith haearn canoloesol y cyfnod hwnnw. Felly, rydym wedi bod yn genedl ynni ers amser maith. Ond y cwestiwn sy'n rhaid i ni ei wynebu yn awr yw hwn: sut y gallwn fod yn genedl ynni unwaith eto a sut y gallwn ddod yn Galiffornia yr Iwerydd? Oherwydd mae gennym y traethau, mae gennym ewyn y don, mae gennym y stiwdios ffilm, mae gan rai ohonom gyrff ar gyfer y traeth - [Chwerthin.] Yn bendant. Gallaf weld Ysgrifennydd y Cabinet dros gymunedau yn nodio'i ben ar hynny. Ond yn bwysicach, mae gennym brifysgolion, mae gennym ymchwil, mae gennym hanes o ddatblygiad technolegol y cyfeiriwyd ato eisoes mewn sawl cyfraniad, ac mae gennym adnoddau ynni enfawr o hyd, nid o dan y ddaear mwyach - nid o dan y ddaear mwyach mewn modd diogel a chynaliadwy, beth bynnag - ond yn ein moroedd, yn ein hawyr, ar ein bryniau ac yn yr haul. Dyna sut y cyplyswn ein dealltwriaeth ddiweddaraf o dechnoleg â heriau pethau fel newid yn yr hinsawdd a heriau diogelwch ynni y credaf y byddant yn darparu pwynt gwerthu unigryw i Gymru dros y cenedlaethau nesaf, ac rwy'n meddwl y bydd yn gwneud Cymru yn wlad fach lwyddiannus, pa un a fyddwn yn ymlafnio o hyd o dan ddatganoli neu'n dod yn genedl annibynnol. Gallwn adeiladu ar rai o'r blociau adeiladu hynny eisoes ac rwy'n meddwl y byddai pob un ohonom am weld Cymru'n dod mor hunangynhaliol â phosibl o ran ein defnydd o ynni, o ran ein heconomi, o ran y ffordd y datblygwn ein sgiliau ein hunain a'n pobl ein hunain, boed mewn meddygaeth neu mewn technoleg neu yn y maes addysg. Ac rydym ymhell ar ei hôl hi. Mae'r Alban eisoes yn cynhyrchu, er enghraifft, 32 y cant o'i thrydan o ffynonellau adnewyddadwy. Rydym ni ar 10 y cant. Un o'r gwledydd sydd â'r adnoddau adnewyddadwy mwyaf cyfoethog yn y môr ac ar y tir yw un o'r rhai sy'n llusgo ar ôl y Deyrnas Unedig o ran cynhyrchu mewn gwirionedd. Ers y 1970au cynnar, rydym wedi cael rhyw fath o chwyldro bach arall yng Nghymru, oherwydd mae Cymru yn genedl o naratifau gwleidyddol sy'n cystadlu. Un o'r naratifau diddorol a ddigwyddodd yn y 1970au yng Nghymru yw'r cysyniad o'r wlad fach, y genedl fach - pobl yn dod i Gymru i geisio bod yn hunangynhaliol, yn byw ar y tir, rhai syniadau gwallgof a rhai ffyrdd gwallgof o fyw o bryd i'w gilydd, ond yn arwain at syniadau, fel y dywedais, am dechnoleg amgen ac ailwerthusiad go iawn o'r modd yr ydym yn cynhyrchu ein hynni a sut yr ydym yn symud ymlaen. Felly, rydym ar fin newid ar hyn o bryd. Mae'n dal i fod gennym allyriadau nitrogen ocsid gwenwynig iawn o orsafoedd pŵer sy'n llosgi glo. Mae'n dal i fod gennym hen dechnoleg. Mae gennym hen gysylltiadau cyfathrebu a hen gridiau ynni sy'n ein dal yn ôl mewn gwirionedd rhag y dyfodol ynni newydd hwn. Ond hefyd mae gennym sgiliau a syniadau i'w wneud. Rwy'n credu ei fod yn ymwneud â thri pheth yr hoffwn ein gweld yn eu gwneud yma yng Nghymru yn fuan iawn. Yn gyntaf oll, hoffwn i ni archwilio sut y gallwn sefydlu cwmni ynni i Gymru. Yn ddiweddar, mae Llywodraeth Cymru wedi cynhesu at y syniad hwn, a darddodd gyda Phlaid Cymru, ac rwy'n gobeithio y gallwn weithio gyda Llywodraeth Cymru ac unrhyw un sydd â diddordeb mewn ceisio archwilio'r gallu i sefydlu cwmni ynni i Gymru. Felly, byddwn yn gwneud y defnydd gorau ac yn cadw'r sgiliau a'r adnoddau hynny yn ein gwlad. Ail beth y credaf y gallem edrych arno o ddifrif yng Nghymru yw hydrogen. Mae'r Gyngres yn America yn dathlu diwrnod y gell hydrogen. Pam y maent yn dathlu diwrnod y gell hydrogen? Am eu bod yn dweud mai hwy a gynhyrchodd economi'r gell hydrogen - yn enwedig yng Nghaliffornia, fel y mae'n digwydd. Tarddodd yn 1838, yma yn Abertawe - yn Abertawe, gyda William Grove, athrylith digamsyniol, os edrychwch ar ei hanes: bargyfreithiwr a ddaeth yn wyddonydd, a gwyddonydd blaenllaw ar hynny, a datblygodd dechnoleg celloedd hydrogen sy'n dal, mewn egwyddor, i fod yr hyn a all yrru ein trenau, ein trafnidiaeth gyhoeddus, ein cerbydau masnachol yn awr, ac efallai'n fwy o ran y cerbydau preifat a cheir preifat, gan edrych ar ble rydym yn datblygu seilwaith o gwmpas ceir trydan a cherbydau trydan. Mae'r ddau'n mynd yn dda iawn gyda'i gilydd. Mae'r technolegau hyn - cerbydau trydan a thechnoleg hydrogen - yn mynd yn dda iawn gyda'i gilydd gydag ynni adnewyddadwy, oherwydd mae'n system storio y gallwch ei defnyddio yn eich system drafnidiaeth sy'n helpu i lyfnhau'r anamleddau a gawn, yn enwedig mewn ynni adnewyddadwy, a chyda gwynt yn arbennig. Ond wrth gwrs, cyfeiriwyd eisoes at y peth arall y gallwn ei wneud - y trydydd peth, sef y morlyn llanw. Felly, rydym yn troi at Abertawe unwaith eto, ac yn lle colli'r dechnoleg a darddodd o Abertawe a chyrraedd Califfornia, fel y gwnaethom 150 mlynedd yn ôl, gadewch i ni wneud yn siŵr nad ydym yn colli'r dechnoleg hon y gellir ei threialu yn Abertawe ar ffurf prosiect braenaru, fel yr argymhellwyd gan adolygiad Hendry, a'i bod yn dod yn dechnoleg yr ydym yn ei datblygu yn awr ac yn dysgu oddi wrthi, ac yn defnyddio'r sgiliau ohoni. Felly, i gloi, fel sy'n draddodiadol ar y diwrnod hwn, gyda rhai o eiriau Dewi Sant, pan ddywedodd wrthym, 'gwnewch y pethau bychain mewn bywyd', a dweud mai rwtsh llwyr yw hynny. Fel y bydd pobl Califfornia'n dweud, peidiwch â chwysu dros y pethau bychain. Gadewch i ni wneud y pethau mawr - gadewch i ni wneud y môr-lynnoedd llanw, yr hydrogen a'r trydan.