English: Thank you, Dirprwy Lywydd, and can I begin by thanking the committee Chair, Russell George, and its members for its work producing both incredibly valuable reports? And I'd also like to thank those who were able to provide evidence via video link in what has become, of course, the new norm for holding meetings at present. Of course, ordinarily, the Welsh Government would have formally responded to committee reports ahead of debates, but I recognise that the will to debate these important reports ahead of recess means that the Government will not be able to formally respond until next month, as requested. There are 42 recommendations in total across both reports, so, unfortunately, I'll be unable to cover every one of them but, Deputy Presiding Officer, what I would say is that I think it's valuable reading both reports alongside the recently published UK Treasury Committee report on the UK Government's support for businesses and the economy, because there is some parallel concern across all three reports. Dirprwy Lywydd, and committee members, what I can say regarding the two reports that have been produced by the EIS committee is that we have acted swiftly and decisively to help protect Welsh businesses from the impact of coronavirus. Our £1.7 billion business support package - it's the equivalent of 2.6 per cent of our gross value added - complements other UK schemes, and it means that companies in Wales have access to the most generous offer of help anywhere in the United Kingdom, as Huw Irranca-Davies identified. We deliberately designed our Wales-only £500 million economic resilience fund to plug the gaps left by the UK Government's package of business support, and this is because we want to support as many businesses, as many jobs, as we can possibly do so during this incredibly challenging time. We also know that our approach is working. Data from a recent Office for National Statistics survey indicates that, of all of the UK nations, Wales has by far - by far - the highest percentage of businesses to have applied for and accessed coronavirus-related business grants. The survey found that the figure for businesses accessing support in Wales is 32 per cent of the 260,000 businesses that we have. That contrasts with just 14 per cent of businesses accessing direct Government support in England, 21 per cent in Scotland and 24 per cent in Northern Ireland. So, as a result of the £0.5 billion economic resilience fund, including, of course, Development Bank of Wales support, we've been able to help close to 8,000 businesses with more than £200 million of support that simply wouldn't have been available elsewhere, and that has led to tens of thousands of jobs being saved. Now, on Monday, we reopened the next phase of the economic resilience fund, providing more opportunities for microbusinesses, small and medium-sized enterprises and large businesses to apply for funding. We'll also be extending our support to non-VAT-registered companies and businesses that started after March 2019.
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd, ac a gaf i ddechrau drwy ddiolch i Gadeirydd y pwyllgor, Russell George, a'i aelodau am ei waith i gynhyrchu y ddau adroddiad hynod werthfawr? A hoffwn i hefyd ddiolch i'r rhai y bu'n bosibl iddyn nhw roi tystiolaeth drwy gyswllt fideo yn yr hyn sydd, wrth gwrs, wedi dod yn norm newydd ar gyfer cynnal cyfarfodydd ar hyn o bryd. Wrth gwrs, fel arfer, byddai Llywodraeth Cymru wedi ymateb yn ffurfiol i adroddiadau'r pwyllgor cyn y dadleuon, ond rwy'n cydnabod bod yr ewyllys i drafod yr adroddiadau pwysig hyn cyn y toriad yn golygu na fydd y Llywodraeth yn gallu ymateb yn ffurfiol tan fis nesaf, yn unol â'r cais. Ceir cyfanswm o 42 o argymhellion rhwng y ddau adroddiad, felly, yn anffodus, ni fyddaf yn gallu ymdrin â phob un ohonyn nhw, ond, Dirprwy Lywydd, yr hyn y byddwn i yn ei ddweud yw fy mod i'n credu ei bod yn werthfawr darllen y ddau adroddiad ochr yn ochr â'r hyn a gyhoeddwyd yn ddiweddar gan Bwyllgor Trysorlys y DU am gymorth Llywodraeth y DU ar gyfer busnesau a'r economi, oherwydd mae rhai pryderon cyffelyb yn y tri adroddiad. Dirprwy Lywydd, ac aelodau'r pwyllgor, yr hyn y gallaf i ei ddweud ynglŷn â'r ddau adroddiad sydd wedi'u llunio gan bwyllgor yr economi, seilwaith a sgiliau yw ein bod wedi gweithredu'n gyflym ac yn bendant i helpu i amddiffyn busnesau Cymru rhag effaith y coronafeirws. Mae ein pecyn cymorth i fusnesau gwerth £1.7 miliwn - mae'n cyfateb i 2.6 y cant o'n gwerth ychwanegol crynswth - yn ategu cynlluniau eraill yn y DU, ac mae'n golygu bod cwmnïau yng Nghymru yn gallu cael at y cynnig mwyaf hael o gymorth yn unrhyw le yn y Deyrnas Unedig, fel y nododd Huw Irranca-Davies. Aethom ati yn fwriadol i gynllunio ein cronfa cadernid economaidd gwerth £500 miliwn ar gyfer Cymru yn unig i lenwi'r bylchau a adawyd gan becyn cymorth busnes Llywodraeth y DU, ac mae hyn oherwydd ein bod yn dymuno cefnogi cynifer o fusnesau, cynifer o swyddi, ag y gallwn yn ystod y cyfnod hynod heriol hwn. Gwyddom hefyd fod ein dull yn gweithio. Mae data o arolwg diweddar gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol yn dangos, o holl wledydd y DU, mai yng Nghymru o bell ffordd - o bell ffordd - y mae'r ganran uchaf o fusnesau sydd wedi gwneud cais am grantiau busnes sy'n gysylltiedig â'r coronafeirws, a'u cael. Canfu'r arolwg mai'r ffigur ar gyfer busnesau sy'n cael cymorth yng Nghymru yw 32 y cant o'r 260,000 o fusnesau sydd gennym ni. Mae hynny'n cyferbynnu â dim ond 14 y cant o fusnesau sy'n cael cymorth uniongyrchol gan y Llywodraeth yn Lloegr, 21 y cant yn yr Alban a 24 y cant yng Ngogledd Iwerddon. Felly, o ganlyniad i'r gronfa cadernid economaidd gwerth £0.5 biliwn, gan gynnwys, wrth gwrs, cymorth gan Fanc Datblygu Cymru, rydym wedi gallu helpu yn agos i 8,000 o fusnesau gyda mwy na £200 miliwn o gymorth na fyddai wedi bod ar gael yn un man arall, ac mae hynny wedi arwain at arbed degau o filoedd o swyddi. Nawr, ddydd Llun, fe wnaethom ailagor cam nesaf y gronfa cadernid economaidd, gan roi mwy o gyfleoedd i ficrofusnesau, busnesau bach a chanolig ac i fusnesau mawr wneud cais am arian. Byddwn hefyd yn ymestyn ein cymorth i gwmnïau a busnesau nad ydynt wedi'u cofrestru ar gyfer TAW a ddechreuodd ar ôl mis Mawrth 2019.