techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: I thank the Member for highlighting a hugely important issue for the future of healthcare in Wales and beyond today. This, of course, is a key aspect of prudent healthcare, which my immediate predecessor outlined, and that's continuing through the service. Prudent healthcare is a key aspect when looking at, for example, the NHS Wales Awards; we look for evidence of a prudent approach to running and delivering services. It's also been highlighted and reinforced in the recent parliamentary review as a key driver for our system. There are some positive things to look at here in Wales; it's not just a counsel of helplessness. If we look at Aneurin Bevan Local Health Board and Cwm Taf Local Health Board, they've both had inverse care law programmes, deliberately going out to communities with the greatest level of risk, those people who don't engage with their own health, and the results are really positive thus far as well. I think in a previous appearance before the health and social care committee - it's not called that; it's still got sport in its title - I'd indicated that I'd write to them with an update on the initial evaluation from those two programmes from both vice-chairs. I'd be happy to share that with all Members, because it does show that that practical approach is starting to have an impact. There are lessons to learn from that approach and others for our whole service to adopt across the country.
Welsh: Diolch i'r Aelod am dynnu sylw at fater pwysig iawn heddiw ar gyfer dyfodol gofal iechyd yng Nghymru a thu hwnt. Mae hyn, wrth gwrs, yn agwedd allweddol ar ofal iechyd darbodus, a amlinellwyd gan fy rhagflaenydd, ac mae hynny'n parhau drwy'r gwasanaeth. Mae gofal iechyd darbodus yn agwedd allweddol wrth edrych, er enghraifft, ar Wobrau GIG Cymru; rydym yn edrych am dystiolaeth o ffyrdd darbodus o gynnal a darparu gwasanaethau. Amlygwyd ac atgyfnerthwyd hyn hefyd yn yr adolygiad seneddol diweddar fel sbardun allweddol ar gyfer ein system. Ceir rhai pethau cadarnhaol i edrych arnynt yma yng Nghymru; nid mynegiant o anobaith yn unig ydyw. Os edrychwn ar Fwrdd Iechyd Lleol Aneurin Bevan a Bwrdd Iechyd Lleol Cwm Taf, maent ill dau wedi cyflwyno rhaglenni'r ddeddf gofal gwrthgyfartal, gan fynd allan yn fwriadol i'r cymunedau gyda'r lefel uchaf o risg, y bobl nad ydynt yn rhoi sylw i'w hiechyd eu hunain, ac mae'r canlyniadau'n gadarnhaol iawn hyd yn hyn hefyd. Mewn ymddangosiad blaenorol ger bron y pwyllgor iechyd a gofal cymdeithasol - nid dyna yw ei enw; mae chwaraeon yn dal i fod yn rhan o'i deitl - rwy'n credu fy mod wedi dweud y buaswn yn ysgrifennu atynt i roi'r wybodaeth ddiweddaraf ynglŷn â'r gwerthusiad cychwynnol o'r y ddwy raglen gan y ddau is-gadeirydd. Buaswn yn fwy na pharod i rannu hynny gyda'r holl Aelodau, gan ei fod yn dangos bod y dull ymarferol hwnnw'n dechrau cael effaith. Mae gwersi i'w dysgu o'r dull gweithredu hwnnw ac eraill i'r gwasanaeth cyfan eu mabwysiadu ledled y wlad.
English: Cabinet Secretary, such is the plentitude, if I can put it that way, of gambling opportunities that we hear today that 16 per cent of children aged 11 to 15 gambled in the past week. I do find that quite shocking. I should say that I do gamble occasionally. But we've got a real problem with gambling addiction, and now we hear from the chief medical officer that it is one of the major public health concerns that we face. Are you likely to review the current position of the Welsh Government that there's no medical intervention available to meet gambling addiction?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, mae'r toreth o gyfleoedd gamblo sydd ar gael, os caf ei roi felly, mor fawr fel ein bod yn clywed heddiw fod 16 y cant o blant rhwng 11 a 15 oed wedi gamblo yn ystod yr wythnos ddiwethaf. Mae hynny'n gryn syndod i mi. Dylwn ddweud fy mod yn gamblo o bryd i'w gilydd. Ond mae gennym broblem wirioneddol gyda chaethiwed i gamblo, ac rydym yn clywed bellach gan y prif swyddog meddygol ei fod yn un o'r pryderon iechyd cyhoeddus mwyaf sy'n ein hwynebu. A ydych yn debygol o adolygu safbwynt presennol Llywodraeth Cymru nad oes unrhyw ymyrraeth feddygol ar gael i fynd i'r afael â chaethiwed i gamblo?
English: We will, of course, look at all the evidence available about how to treat gambling addiction in the first place, but I want to come back to your first point about the prevalence of gambling and the ease with which gambling can take place. It's no longer, if you like, an unusual or regulated activity that people have to make an effort to physically go to. There's a challenge about online gambling in particular, and there's been a recent and well-run public debate on fixed-odds betting terminals as well. Now, we're about to have new powers under the Wales Act 2017 where we could potentially do something with our powers, up to a minimum stake of £10. You'll notice that, in the report published today, the chief medical officer recommends using our powers to their fullest extent. We need to consider also the ongoing review undertaken by the UK Government where they are talking about reducing the maximum stake down to £2. The chief medical officer has put evidence in supporting that, so we need to think about how our powers may be affected if the UK Government do take that step forward. I actually think that having that general approach across the UK would be a good thing, but I'm interested in how we use our powers in restricting gambling in a way that is sensible and proportionate, recognising the harm that takes place, and at the same time about the treatments we offer for people who are caught up in gambling addiction, because I do recognise the wide social harm it can and does cause.
Welsh: Wrth gwrs, byddwn yn ystyried yr holl dystiolaeth sydd ar gael ynglŷn â sut i drin caethiwed i gamblo yn y lle cyntaf, ond hoffwn ddychwelyd at eich pwynt cyntaf ynglŷn â'r toreth o gyfleoedd gamblo sydd ar gael a pha mor hawdd yw hi i gamblo. Nid yw bellach yn weithgaredd rheoledig neu anarferol, os hoffwch, y mae'n rhaid i bobl wneud ymdrech gorfforol i'w wneud. Mae gamblo ar-lein yn her benodol, a chafwyd dadl gyhoeddus dda yn ddiweddar ynglŷn â pheiriannau betio ods sefydlog. Nawr, rydym ar fin cael pwerau newydd o dan Ddeddf Cymru 2017 lle y gallem wneud rhywbeth, o bosibl, gyda'n pwerau, hyd at isafswm betio o £10. Byddwch yn sylwi, yn yr adroddiad a gyhoeddwyd heddiw, fod y prif swyddog meddygol yn argymell defnyddio ein pwerau hyd yr eithaf. Mae angen inni ystyried yr adolygiad parhaus sydd ar waith gan Lywodraeth y DU hefyd, lle maent yn sôn am ostwng yr uchafswm betio i £2. Mae'r prif swyddog meddygol wedi cynnwys tystiolaeth i gefnogi hynny, felly mae angen inni ystyried sut y gellid effeithio ar ein pwerau pe bai Llywodraeth y DU yn cymryd y cam hwnnw. Mewn gwirionedd, credaf y byddai'n beth da cael y dull gweithredu cyffredinol hwn ledled y DU, ond mae gennyf ddiddordeb mewn gweld sut rydym yn defnyddio ein pwerau i gyfyngu ar gamblo mewn ffordd sydd yn synhwyrol ac yn gymesur, gan gydnabod y niwed a achosir, ac ar yr un pryd, ynglŷn â'r triniaethau rydym yn eu cynnig i bobl sy'n dioddef o gaethiwed i gamblo, oherwydd rwy'n cydnabod y niwed cymdeithasol helaeth y gall ei achosi ac y mae'n ei achosi.
English: Health boards are responsible for working together and consulting the public regarding proposed changes to health services in Wales. The Welsh Government promotes good practice in engagement and consultation and supports health boards in working together with the public, their staff and others - including, of course, community health councils - to help ensure the best possible health outcomes and planning.
Welsh: Mae'r byrddau iechyd yn gyfrifol am gydweithio ac ymgynghori â'r cyhoedd ynghylch newidiadau arfaethedig i wasanaethau iechyd yng Nghymru. Mae Llywodraeth Cymru yn hyrwyddo arferion da o ran ymgysylltu ac ymgynghori ac yn cynorthwyo'r byrddau iechyd i weithio gyda'r cyhoedd, eu staff ac eraill - gan gynnwys, wrth gwrs, y cynghorau iechyd cymuned - i helpu i sicrhau'r canlyniadau a'r cynlluniau iechyd gorau posibl.
English: Thank you for that answer, Cabinet Secretary. I'm sure, as you agree, it's very important that they do engage with the public. AMBU has recently gone through three, or is going through three, public consultations - thoracic surgery prior to Christmas, and it's currently going through the major trauma network consultation and the boundary changes. I'm hearing that, in fact, the take-up by the public in some of these public meetings is very, very small. Surely it's important that health boards, when they recognise that there are not many people attending, become proactive and actually go back out to the people to get the consultation. Otherwise, there's a report saying very little because people haven't been attending. People may not attend because they don't know. Many of my constituents didn't know these consultations were going on. We need to get them out there. They have to get engaged with the people. They have to recognise that, if they're not talking to them, if they're not attending - go back out and start again so that consultation becomes meaningful and not lip service.
Welsh: Diolch am eich ateb, Ysgrifennydd y Cabinet. Rwy'n siŵr, fel y cytunwch, ei bod yn bwysig iawn eu bod yn ymgysylltu â'r cyhoedd. Yn ddiweddar, mae AMBU wedi cynnal tri, neu wrthi'n cynnal tri ymgynghoriad cyhoeddus - llawdriniaethau thorasig cyn y Nadolig, ac ar hyn o bryd maent yn cynnal ymgynghoriad ar y rhwydwaith trawma mawr a'r newidiadau i'r ffiniau. Yn ôl yr hyn a glywaf, mewn gwirionedd, ychydig iawn o aelodau'r cyhoedd sy'n mynychu'r cyfarfodydd cyhoeddus hyn. 'Does bosibl nad yw'n bwysig fod y byrddau iechyd, pan fyddant yn cydnabod nad oes llawer o bobl yn mynychu, yn bod yn rhagweithiol ac yn mynd yn ôl at y bobl er mwyn cynnal yr ymgynghoriad. Fel arall, ceir adroddiad sy'n dweud fawr ddim gan nad oes pobl wedi bod yn mynychu. Efallai nad yw pobl yn mynychu oherwydd nad ydynt yn gwybod. Roedd llawer o fy etholwyr heb gael gwybod fod yr ymgynghoriadau hyn yn mynd rhagddynt. Mae angen inni roi gwybod amdanynt. Mae'n rhaid iddynt ymgysylltu â'r bobl. Mae'n rhaid iddynt gydnabod, os nad ydynt yn siarad â hwy, os nad ydynt yn mynychu - ewch yn ôl a dechreuwch eto fel y gall ymgynghoriad fod yn ystyrlon yn hytrach na geiriau gwag.
English: My engagement with my health board is going to be a lot more difficult after the events of the last 24 hours, I have to say, now I know information will be shared willy-nilly with the Government for the purpose of traducing engagement with the health board. So, just to confirm that I hope the Cabinet Secretary can confirm today what other information the Welsh Government has around Assembly Members' own engagement with their health boards. What he has in front of him in his little file there would be useful to know. But, from the point of view of the public, for them to get engaged in health board consultations, they have to believe that the consultation proposals are credible. Now, one of the proposals in the Hywel Dda health board area, which is likely to be put out in March, is one of a brand new hospital, somewhere in west Wales, to replace Glangwili and Withybush. For that to be a credible proposal, to be taken credibly in a consultation exercise, to be responded to credibly by the public, he has to tell this Chamber here today that the Welsh Government will provide the capital funding if a brand new hospital for west Wales is proposed. Will he do that, so that any consultation has some credibility around it?
Welsh: Bydd fy ymgysylltiad â fy mwrdd iechyd yn llawer mwy anodd ar ôl digwyddiadau'r 24 awr diwethaf, mae'n rhaid i mi ddweud, gan fy mod yn gwybod bellach y bydd gwybodaeth yn cael ei rhannu'n rhydd â'r Llywodraeth, gyda'r bwriad o ddifenwi ymgysylltiad â'r bwrdd iechyd. Felly, hoffwn gadarnhau fy mod yn gobeithio bod Ysgrifennydd y Cabinet yn gallu cadarnhau heddiw pa wybodaeth arall sydd gan Lywodraeth Cymru mewn perthynas ag ymgysylltiad Aelodau'r Cynulliad â'u byrddau iechyd. Byddai'n ddefnyddiol gwybod beth sydd ganddo o'i flaen yn ei ffeil fach. Ond o safbwynt y cyhoedd, er mwyn iddynt hwy gymryd rhan mewn ymgynghoriadau bwrdd iechyd, mae'n rhaid iddynt gredu bod y cynigion yn yr ymgynghoriad yn gredadwy. Nawr, un o'r cynigion yn ardal bwrdd iechyd Hywel Dda, sy'n debygol o gael ei gyflwyno ym mis Mawrth, yw cynnig am ysbyty newydd sbon, rywle yn y gorllewin, i gymryd lle Ysbyty Glangwili ac Ysbyty Llwynhelyg. Er mwyn i hwnnw fod yn gynnig credadwy, i'w gymryd o ddifrif mewn ymarfer ymgynghori, ac ennyn ymateb credadwy gan y cyhoedd, mae'n rhaid iddo ddweud wrth y Siambr yma heddiw y bydd Llywodraeth Cymru yn darparu'r arian cyfalaf os argymhellir ysbyty newydd sbon ar gyfer gorllewin Cymru. A fydd yn gwneud hynny, fel bod gan unrhyw ymgynghoriad rywfaint o hygrededd ynghlwm wrtho?
English: I think there are two broad points there. The first is on the points you made about traducing Assembly Members and their efforts to engage in local health boards. I think it's really important that every Assembly Member engages with their local health board around the future of health services. We've just had a parliamentary review that set out again that the current way that services are organised have served us well in the past but they're not fit for our future. So, we need to change them. And that's the national challenge that faces us. I think every Assembly Member should be properly engaged in that conversation. Again, the maturity that led to the parliamentary review needs to continue in that continuing debate. And I think that when it comes to a debate in this place, of course, there will be to and fro in the Chamber. It's not as if Ministers - [ Interruption.]
Welsh: Credaf fod dau bwynt cyffredinol yno. Mae'r cyntaf mewn perthynas â'r pwyntiau a wnaethoch am ddifenwi Aelodau'r Cynulliad a'u hymdrechion i ymgysylltu â byrddau iechyd lleol. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn fod pob Aelod Cynulliad yn ymgysylltu â'u bwrdd iechyd lleol ynglŷn â dyfodol gwasanaethau iechyd. Rydym newydd gael adolygiad seneddol sy'n nodi, unwaith eto, fod y ffordd y mae gwasanaethau yn cael eu trefnu ar hyn o bryd wedi gweithio'n dda i ni yn y gorffennol ond nad ydynt yn addas ar gyfer y dyfodol. Felly, mae angen i ni eu newid. A dyna'r her genedlaethol sy'n ein hwynebu. Credaf y dylai pob Aelod Cynulliad gymryd rhan briodol yn y sgwrs honno. Unwaith eto, mae angen i'r aeddfedrwydd a arweiniodd at yr adolygiad seneddol barhau yn y ddadl barhaus honno. Ac rwy'n credu, pan fo dadl yn y lle hwn, wrth gwrs, bydd cryn dipyn o ddadlau yn y Siambr. Nid yw fel pe bai Gweinidogion - [ Torri ar draws.]
English: Let's allow the Minister to be heard. Carry on, Cabinet Secretary.
Welsh: Gadewch i ni ganiatáu i'r Gweinidog gael ei glywed. Parhewch, Ysgrifennydd y Cabinet.
English: I call on the party spokespeople now. The Conservative spokesperson, Suzy Davies.
Welsh: Galwaf ar lefarwyr y pleidiau nawr. Llefarydd y Ceidwadwyr, Suzy Davies.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. Minister, Social Care Wales has been leading the way in producing a new set of qualifications for care workers. And as well as simplifying the system, this is an opportunity to respond to some new issues that aren't reflected in existing qualifications. There's more public awareness, for example, about sepsis, and while care workers are likely to receive some training about recognising the signs of a stroke, they don't get that training for signs of sepsis at the moment, generally speaking. Bearing in mind that some people with comorbidities are more likely to develop sepsis than others, and that the signs can be confused with other conditions, would you ask Social Care Wales to consider including sepsis awareness training as part of the curriculum for the qualifications for care workers?
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Weinidog, mae Gofal Cymdeithasol Cymru wedi bod yn arwain y ffordd yn llunio cyfres newydd o gymwysterau ar gyfer gweithwyr gofal. Ac yn ogystal â symleiddio'r system, mae hwn yn gyfle i ymateb i faterion newydd nad ydynt yn cael eu hadlewyrchu yn y cymwysterau sy'n bodoli eisoes. Ceir mwy o ymwybyddiaeth gyhoeddus, er enghraifft, mewn perthynas â sepsis, ac er bod gweithwyr gofal yn debygol o gael rhywfaint o hyfforddiant mewn perthynas ag adnabod arwyddion o strôc, nid ydynt yn cael yr hyfforddiant hwnnw ar gyfer arwyddion o sepsis ar hyn o bryd, yn gyffredinol. O gofio bod rhai pobl sydd â chyflyrau cydafiachus yn fwy tebygol o ddatblygu sepsis nag eraill, ac y gellid drysu rhwng yr arwyddion ag arwyddion o gyflyrau eraill, a wnewch chi ofyn i Gofal Cymdeithasol Cymru ystyried cynnwys hyfforddiant ymwybyddiaeth o sepsis fel rhan o'r cwricwlwm ar gyfer cymwysterau gweithwyr gofal?
English: Thank you for that answer. That was my point, really, because I'm aware, of course, that hospital workers get this training, but social care workers don't necessarily. And that's why I'd like to see it mainstreamed in the curriculum for the qualifications. Moving on to something else now, the Cabinet Secretary confirmed to me in a written answer - last year it was - that the money that Welsh Government put towards the social care workforce development programme is match funded by local authorities. However, you went on to say in the same response that for every £1 spend by Welsh Government, 44p is spent by local Government. I have to say that that doesn't quite sound like match funding to me. While I accept that councils are strapped for cash, I do remember that your predecessor made available additional moneys for councils conditional on evidence that it was being spend on social care improvement objectives. [ Interruption.] I'm afraid, yes, you did. I have the questions and the answers to prove it. As the fund is now overseen by Social Care Wales, do they have the power to ask local authorities for greater contributions to the fund and do they have a remit letter from you about the outcomes that you might expect from it, not least whether Social Care Wales is to perhaps limit its own administration costs when administering that fund?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb hwnnw. Dyna oedd fy mhwynt, mewn gwirionedd, oherwydd rwy'n ymwybodol, wrth gwrs, fod gweithwyr ysbytai yn cael yr hyfforddiant hwn, ond nid yw gweithwyr gofal cymdeithasol o reidrwydd yn ei gael. A dyna pam yr hoffwn ei weld yn cael ei brif-ffrydio yn y cwricwlwm ar gyfer y cymwysterau. Gan symud ymlaen at rywbeth arall yn awr, mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi cadarnhau mewn ateb ysgrifenedig i mi - y llynedd - fod awdurdodau lleol yn darparu arian cyfatebol ar gyfer yr arian a roddwyd gan Lywodraeth Cymru tuag at y rhaglen datblygu gweithlu gofal cymdeithasol. Fodd bynnag, aethoch ymlaen i ddweud yn yr un ymateb fod 44c yn cael ei wario gan Lywodraeth leol am bob £1 a werir gan Lywodraeth Cymru. Mae'n rhaid i mi ddweud nad yw hynny'n swnio fel arian cyfatebol i mi. Er fy mod yn derbyn bod cynghorau'n brin o arian, rwy'n cofio eich rhagflaenydd yn rhyddhau arian ychwanegol i gynghorau yn amodol ar dystiolaeth i ddangos ei fod yn cael ei wario ar amcanion gwella gofal cymdeithasol. [ Torri ar draws.] Mae arnaf ofn, do, fe wnaethoch. Mae gennyf y cwestiynau a'r atebion i brofi hynny. Gan fod y gronfa bellach yn cael ei goruchwylio gan Gofal Cymdeithasol Cymru, a oes ganddynt bŵer i ofyn i awdurdodau lleol am fwy o gyfraniadau i'r gronfa ac a oes ganddynt lythyr cylch gwaith oddi wrthych ynglŷn â'r canlyniadau y gallech eu disgwyl, ac yn arbennig a yw Gofal Cymdeithasol Cymru efallai yn mynd i gyfyngu ar ei gostau gweinyddu ei hun wrth weinyddu'r gronfa honno?
English: Thank you for that answer. You'll be aware, of course, that the Public Accounts Committee was talking a little bit about this on Monday. They heard evidence about how the average working life of a social worker is less than eight years, while, by comparison, a nurse could be expected to work for 16 years and a doctor 25. While that means that new social workers are constantly needing to be trained, it also means that there is a real shortage of experience that can be passed on generationally, if you like, to trainees and newly-qualified social workers. Bearing in mind what you've just said about the workforce fund, how do you expect to improve the numbers attracted to social work and stay in social work, more critically? Do you think that the new qualifications are material to that? Who determines the key performance indicators that Social Care Wales should be looking at in order to ensure progress on both those fronts?
Welsh: Diolch i chi am yr ateb hwnnw. Fe fyddwch yn ymwybodol, wrth gwrs, fod y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus wedi sôn rhywfaint am hyn ddydd Llun. Clywsant dystiolaeth fod bywyd gwaith cyfartalog gweithiwr cymdeithasol yn llai nag wyth mlynedd, tra gellid disgwyl, mewn cymhariaeth, i nyrs weithio am 16 mlynedd a meddyg am 25. Er bod hynny'n golygu bod angen hyfforddi gweithwyr cymdeithasol newydd o hyd, mae hefyd yn golygu bod prinder gwirioneddol o brofiad y gellir ei drosglwyddo i genedlaethau newydd, os mynnwch, o hyfforddeion a gweithwyr cymdeithasol sydd newydd gymhwyso. O gofio'r hyn rydych newydd ei ddweud am gronfa'r gweithlu, sut rydych yn disgwyl gwella'r niferoedd sy'n cael eu denu at waith cymdeithasol, ac i aros mewn gwaith cymdeithasol, yn fwy pwysig? A ydych yn credu bod y cymwysterau newydd yn berthnasol i hynny? Pwy sy'n penderfynu ar y dangosyddion perfformiad allweddol y dylai Gofal Cymdeithasol Cymru fod yn edrych arnynt er mwyn sicrhau cynnydd yn y ddau fater?
English: Thank you very much, Llywydd. May I ask the Minister what assessment the Welsh Government has made of the implications for Wales of the research from the British Medical Journal recently that links cuts in social care budgets to far higher rates of death in England?
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. A allaf i ofyn i'r Gweinidog ba asesiad mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud o'r goblygiadau i Gymru o'r ymchwil yn y British Medical Journal yn ddiweddar sydd yn cysylltu toriadau i gyllideb gofal cymdeithasol efo graddfeydd lawer uwch o farwolaethau yn Lloegr?