English: Well, Llywydd, I agree with what the Member says about the very tough time that faces so many communities here in Wales, particularly over this winter. The general background is not as bleak as he would portray it. I answered a question earlier this afternoon about the census, and, if you look at some of the figures in the latest releases from the census, it shows that household deprivation has fallen significantly in Wales over that decade. The census analyses deprivation against four areas. It looks at employment, education, health and disability, and housing. In 2011, 61 per cent of all Welsh households experienced at least one of those four dimensions of deprivation. By 2021, that had fallen to 54 per cent, and the biggest falls were in parts of the Member's own region. The biggest falls were in Blaenau Gwent, for example. So, while I'm agreeing with him about the challenges that are faced in the here and now and over this winter, I don't think it is fair to portray the whole of what has happened, either since I became First Minister or previously, as not having had a positive effect, because that is exactly what the census figures demonstrate. And as to his point about a strategy, I'll repeat what I've said many times now, Llywydd, that what I want our civil service colleagues and those we work with to be focused on are those practical actions that make a difference in the lives of Welsh citizens. Writing strategies is not something that is going to put food on anybody's table or help anybody to meet their fuel bills this winter. We will publish a refreshed child poverty strategy next year, but, for me, in a cost-of-living crisis, what do I think the Welsh Government should be doing: writing more strategy documents or delivering the fuel bank to every community in Wales; delivering the winter fuel payment, uniquely here in Wales; making sure that we can invest in the discretionary assistance fund, available only here in Wales? For me, the focus of people's actions, the energy we have, the money we have, the time we have available, is better focused on those practical things that make a difference, and we will come to a renewed strategy when the immediate difficulties of this winter have begun to recede.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n cytuno â'r hyn mae'r Aelod yn ei ddweud am y cyfnod caled iawn y mae cynifer o gymunedau yma yng Nghymru yn ei wynebu, yn enwedig dros y gaeaf hwn. Nid yw'r cefndir cyffredinol mor llwm ag y byddai'n ei bortreadu. Atebais gwestiwn yn gynharach y prynhawn yma am y cyfrifiad, ac, os edrychwch chi ar rai o'r ffigurau yn y cyhoeddiadau diweddaraf o'r cyfrifiad, mae'n dangos bod amddifadedd aelwydydd wedi gostwng yn sylweddol yng Nghymru dros y degawd hwnnw. Mae'r cyfrifiad yn dadansoddi amddifadedd o'i gymharu â phedwar maes. Mae'n edrych ar gyflogaeth, addysg, iechyd ac anabledd, a thai. Yn 2011, fe wnaeth 61 y cant o holl aelwydydd Cymru ddioddef o leiaf un o'r pedwar dimensiwn hynny o amddifadedd. Erbyn 2021, roedd hynny wedi gostwng i 54 y cant, ac roedd y gostyngiadau mwyaf mewn rhannau o ranbarth yr Aelod ei hun. Roedd y gostyngiad mwyaf ym Mlaenau Gwent, er enghraifft. Felly, er fy mod i'n cytuno ag ef am yr heriau a wynebir nawr a thros y gaeaf hwn, nid wyf i'n credu ei bod hi'n deg portreadu'r cyfan o'r hyn sydd wedi digwydd, naill ai ers i mi ddod yn Brif Weinidog na chynt, fel methiant i gael effaith gadarnhaol, oherwydd dyna'n union y mae ffigurau'r cyfrifiad yn ei ddangos. Ac o ran ei bwynt am strategaeth, fe wnaf i ailadrodd yr hyn yr wyf i wedi ei ddweud lawer gwaith bellach, Llywydd, mai'r hyn yr wyf i eisiau i'n cydweithwyr yn y gwasanaeth sifil a'r rhai rydym ni'n gweithio â nhw ganolbwyntio arnyn nhw yw'r camau ymarferol hynny sy'n gwneud gwahaniaeth ym mywydau dinasyddion Cymru. Nid yw ysgrifennu strategaethau yn rhywbeth sy'n mynd i roi bwyd ar fwrdd neb na helpu neb i dalu eu biliau tanwydd y gaeaf hwn. Byddwn yn cyhoeddi strategaeth tlodi plant ar ei newydd wedd y flwyddyn nesaf, ond, i mi, mewn argyfwng costau byw, beth wyf i'n ei gredu y dylai Llywodraeth Cymru ei wneud: ysgrifennu mwy o ddogfennau strategaeth neu ddarparu'r banc tanwydd i bob cymuned yng Nghymru; darparu taliad tanwydd y gaeaf, sy'n unigryw yma yng Nghymru; gwneud yn siŵr ein bod ni'n gallu buddsoddi yn y gronfa cymorth dewisol, sydd ar gael yma yng Nghymru yn unig? I mi, mae'n well canolbwyntio gweithredoedd pobl, yr egni sydd gennym ni, yr arian sydd gennym ni, yr amser sydd gennym ni ar gael, ar y pethau ymarferol hynny sy'n gwneud gwahaniaeth, a byddwn yn dod at strategaeth newydd pan fydd anawsterau uniongyrchol y gaeaf hwn wedi dechrau cilio.