English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I very much welcome the opportunity to debate this important subject today, and I'd like to thank Simon Thomas for bringing forward this report. I'd also like to reiterate what Russell George said; I think this is an exemplar use of research budgets. This is a superb research report and I welcome it very much. I think it's fair to say that the future, in many ways, does belong to those who are open, rather than closed; those who are open to new ideas; those who are open to challenge; those who are open to new technology; and, crucially, those who are open to change. I think, as Simon said, we need to look at hydrogen's role in decarbonising transport within the wider and integrated context of the role that it has to play in decarbonising our entire economy and our communities under the Environment (Wales) Act 2016. Taking forward the commitments under the environment Act, we'll be launching a consultation next month on our decarbonisation pathways to 2030 and beyond, and we'll be seeking views on those actions that should be priorities for Wales. As only 5 per cent of hydrogen is currently green, we need to ensure that, in moving to hydrogen, we do not inadvertently restrict our ability to decarbonise, and I think this is something that everybody recognises. So, in order to do this, the Welsh Government is considering how we could produce hydrogen using excess renewable generation alongside carbon capture utilisation and storage to decarbonise transport, alongside heat, industry and power. We are outcome specific in our commitment to moving to a decarbonised transport sector in Wales. However, we remain technology neutral on the role of different fuels and technologies in achieving this aim, including the role of hydrogen. The current trend is towards hybrid and electric vehicles, but there is a growing interest in hydrogen and hydrogen fuel cell propulsion, which we are already supporting. The £2 million support for Riversimple is indicative of our support for the shift to a low-carbon economy and transport sector. We funded this aspirational and inspirational project at a time when many considered it highly unlikely to become a viable enterprise, and we're now helping Monmouthshire County Council to explore opportunities to build on the hydrogen Riversimple trial taking place in their area in terms of sustainable fuels and smarter mobility. It's an extremely exciting piece of work, particularly given that it's in a rural environment. Our Sêr Cymru programme is funding research at Swansea University into hydrogen fuel for vehicles and at Cardiff University, who are researching technology for green hydrogen generation. Our £5 billion investment in the new rail service for Wales includes a major commitment to decarbonisation. We explored fully the option of hydrogen technology with bidders for the Wales and borders rail service during the procurement exercise, and we will continue to look for innovation on the network in the future. Our aim, as outlined in - [ Interruption.] Yes, of course, yes.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'n fawr y cyfle i drafod y pwnc pwysig hwn heddiw, a diolch i Simon Thomas am gyflwyno'r adroddiad hwn. Hefyd, hoffwn ailadrodd yr hyn a ddywedodd Russell George; credaf fod hwn yn ddefnydd campus o gyllidebau ymchwil. Mae'n adroddiad ymchwil gwych ac rwy'n ei groesawu'n fawr iawn. Credaf ei bod yn deg dweud bod y dyfodol, mewn llawer o ffyrdd, yn perthyn i'r meddyliau agored, yn hytrach na'r rhai caeedig; y rhai sy'n agored i syniadau newydd; y rhai sy'n agored i her; y rhai sy'n agored i dechnoleg newydd; ac yn hollbwysig, y rhai sy'n agored i newid. Fel y dywedodd Simon, rwy'n credu bod angen inni edrych ar rôl hydrogen yn y broses o ddatgarboneiddio trafnidiaeth o fewn cyd-destun ehangach ac integredig y rôl sydd gan hynny i'w chwarae yn datgarboneiddio ein heconomi gyfan, a'n cymunedau o dan Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016. Wrth ddatblygu'r ymrwymiadau o dan Ddeddf yr amgylchedd, byddwn yn lansio ymgynghoriad fis nesaf ar ein llwybrau datgarboneiddio hyd at 2030 a thu hwnt, a byddwn yn gofyn am farn ar y camau gweithredu y dylid eu blaenoriaethau ar gyfer Cymru. Gan mai 5 y cant yn unig o hydrogen sy'n wyrdd ar hyn o bryd, mae angen inni sicrhau, wrth symud tuag at hydrogen, nad ydym drwy amryfusedd yn cyfyngu ar ein gallu i ddatgarboneiddio, a chredaf fod hyn yn rhywbeth y mae pawb yn ei gydnabod. Felly, er mwyn gwneud hyn, mae Llywodraeth Cymru yn ystyried sut y gallwn gynhyrchu hydrogen gan ddefnyddio cynhyrchiant ynni adnewyddadwy dros ben ochr yn ochr â defnyddio dal a storio carbon ar gyfer datgarboneiddio trafnidiaeth, ochr yn ochr â gwres, diwydiant a phŵer. Rydym yn canolbwyntio ar ganlyniadau penodol yn ein hymrwymiad i symud tuag at sector trafnidiaeth di-garbon yng Nghymru. Fodd bynnag, rydym yn parhau i fod yn niwtral ynghylch rôl gwahanol danwyddau a thechnolegau ar gyfer cyflawni'r nod hwn, gan gynnwys rôl hydrogen. Mae'r duedd bresennol tuag at gerbydau trydan a hybrid, ond ceir diddordeb cynyddol mewn hydrogen a gyriant celloedd tanwydd hydrogen, ac rydym eisoes yn eu cefnogi. Mae'r cymorth gwerth £2 filiwn i Riversimple yn arwydd o'n cefnogaeth i'r newid i economi a sector trafnidiaeth carbon isel. Ariannwyd y prosiect uchelgeisiol ac ysbrydoledig hwn gennym ar adeg pan oedd llawer o'r farn ei fod yn annhebygol iawn o ddod yn fusnes hyfyw, ac rydym bellach yn helpu Cyngor Sir Fynwy i archwilio cyfleoedd i adeiladu ar y treial hydrogen Riversimple sy'n digwydd yn eu hardal mewn perthynas â thanwyddau cynaliadwy a symudedd doethach. Mae'n waith hynod o gyffrous, yn enwedig o ystyried ei fod mewn amgylchedd gwledig. Mae ein rhaglen Sêr Cymru yn ariannu ymchwil ym Mhrifysgol Abertawe i danwydd hydrogen ar gyfer cerbydau ac ym Mhrifysgol Caerdydd, sy'n ymchwilio i dechnoleg ar gyfer cynhyrchu hydrogen gwyrdd. Mae ein buddsoddiad o £5 biliwn yn y gwasanaeth rheilffyrdd newydd ar gyfer Cymru yn cynnwys ymrwymiad mawr i ddatgarboneiddio. Ystyriwyd yr opsiwn o dechnoleg hydrogen yn llawn gyda'r rhai a gynigiodd am wasanaeth rheilffordd Cymru a'r gororau yn ystod yr ymarfer caffael, a byddwn yn parhau i edrych am arloesedd ar y rhwydwaith yn y dyfodol. Ein nod, fel yr amlinellwyd yn - [ T orri ar draws.] Ie, wrth gwrs, iawn.