techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you for that answer, Minister. The question, really, is: you're saying that there's a consultation ongoing at the moment - fair enough, there's a consultation. However, bullying in schools isn't a new issue. This has been a devolved matter for a long time now. Why is it only now that you're coming up, or only relatively recently coming up, with a consultation? Are you going to propose that there is statutory recording of bullying? Are you going to treat bullying in the same way as other incidents?
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Y cwestiwn, mewn gwirionedd, yw: dywedwch fod ymgynghoriad parhaus yn mynd rhagddo ar hyn o bryd - mae hynny'n ddigon teg, mae ymgynghoriad ar waith. Fodd bynnag, nid yw bwlio mewn ysgolion yn fater newydd. Mae hwn wedi bod yn fater datganoledig ers tro byd bellach. Pam mai yn awr, neu'n gymharol ddiweddar, y rhoddwyd ymgynghoriad ar waith gennych? A ydych yn mynd i argymell y dylid cofnodi bwlio'n statudol? A fyddwch yn trin bwlio yr un ffordd â digwyddiadau eraill?
English: Clearly, there is a current Welsh Government anti-bullying strategy and anti-bullying guidance that is issued to schools - that exists at the moment. I believe that that is unwieldy. I believe that it is not helpful to schools, and we have not made it easy for schools to deal effectively with this very important issue. That's why we're carrying out the consultation now, at this very moment, to improve the support that is available to schools. Young people, schools and anybody with an interest - I would urge them to respond to that consultation. This work also sits alongside the work that we are doing to ensure that schools become institutions where the well-being of all pupils and staff is at the forefront of that work. So, this is just one of a number of streams where we want to ensure that Welsh schools are happy places to work and learn in, because what we do know is that unless we address children's well-being, we cannot expect them to excel academically.
Welsh: Yn amlwg, mae gan Lywodraeth Cymru strategaeth wrthfwlio gyfredol a chanllawiau gwrthfwlio a roddir i ysgolion - mae hynny'n digwydd eisoes. Credaf fod hynny'n anhylaw. Credaf nad yw'n ddefnyddiol i ysgolion, ac nad ydym wedi gwneud pethau'n hawdd i ysgolion ymdrin yn effeithiol â'r mater tra phwysig hwn. Dyna pam ein bod yn cynnal yr ymgynghoriad yn awr, ar yr union adeg hon, i wella'r cymorth sydd ar gael i ysgolion. Pobl ifanc, ysgolion ac unrhyw un sydd â diddordeb - buaswn yn eu hannog i ymateb i'r ymgynghoriad hwnnw. Mae'r gwaith hwn hefyd yn sefyll ochr yn ochr â'r gwaith a wnawn i sicrhau bod ysgolion yn dod yn sefydliadau lle y mae lles yr holl ddisgyblion a'r staff yn ganolog i'r gwaith hwnnw. Felly, mae hon yn un o nifer o ffrydiau lle rydym am sicrhau bod ysgolion Cymru yn lleoedd hapus i weithio ac i ddysgu ynddynt, oherwydd oni bai ein bod yn rhoi sylw i les plant, gwyddom na allwn ddisgwyl iddynt ragori'n academaidd.
English: Thank you for that answer, Minister. Well, you've thought about statutory recording of incidents of racism in schools and you've thought about paper tests for reading and other assessments. At the same time, one in 10 learners in Welsh secondary state schools suffer bullying every week. That means that there are more children being bullied than there are children not hitting literacy or numeracy targets. I've not read any news stories about a child killing themselves because they were slightly behind in their reading, but we do keep getting reports of suicides following bullying. Isn't it time that you actually - never mind about consulting about it - treated this in the same way as other things, and actually took it really, really seriously and required schools to record all incidents of bullying, and not cop out to a consultation?
Welsh: Diolch am eich ateb, Weinidog. Wel, rydych wedi meddwl am gofnodi statudol mewn perthynas ag achosion o hiliaeth mewn ysgolion ac rydych wedi meddwl am brofion papur ar gyfer darllen ac asesiadau eraill. Ar yr un pryd, mae un o bob 10 dysgwr yn ysgolion uwchradd gwladol Cymru yn dioddef bwlio bob wythnos. Golyga hynny fod mwy o blant yn cael eu bwlio nag sy'n methu cyrraedd targedau llythrennedd neu rifedd. Nid wyf wedi darllen unrhyw storïau newyddion am blant yn lladd eu hunain oherwydd eu bod ychydig ar ei hôl hi gyda'u darllen, ond rydym yn parhau i glywed adroddiadau am achosion o hunanladdiad yn dilyn bwlio. Ni waeth am ymgynghori yn ei gylch, onid yw'n bryd i chi drin hyn yn yr un modd â phethau eraill, a bod yn wirioneddol o ddifrif yn ei gylch, a'i gwneud yn ofynnol i ysgolion gofnodi pob achos o fwlio, heb ddefnyddio ymgynghoriad yn esgus?
English: Presiding Officer, I thought it was good practice, accepted across this Chamber that before Governments change their policy and impose what some people in this Chamber would regard as bureaucratic rules on schools, that we actually consult with those - [ Interruption.] - we actually consult - [ Interruption.] - we actually consult with those that will be responsible for ensuring that all of our children are able to ensure that schools are free from any kind of anti-social behaviour or bullying in this way. That's why we carry out the consultation. Any child - every child - should feel safe and happy in school, and any child that is not requires - deserves - proper support. As regards those parents that have lost a child, only today I met with such a parent to engage their help to ensure that our strategy is as good as it could be.
Welsh: Lywydd, cyn i Lywodraethau newid eu polisi a gosod yr hyn y byddai rhai pobl yn y Siambr hon yn eu hystyried yn rheolau biwrocrataidd ar ysgolion, roeddwn yn meddwl ei fod yn arfer da sy'n cael ei dderbyn ar draws y Siambr hon, ein bod yn ymgynghori â'r rheini - [ Torri ar draws.] - ein bod yn ymgynghori - [ Torri ar draws.] - ein bod yn ymgynghori â'r rheini a fydd yn gyfrifol am sicrhau bod ein holl blant yn gallu sicrhau bod ysgolion yn rhydd o unrhyw fath o ymddygiad gwrth-gymdeithasol neu fwlio yn y modd hwn. Dyna pam ein bod yn cynnal yr ymgynghoriad. Dylai unrhyw blentyn - pob plentyn - deimlo'n ddiogel ac yn hapus yn yr ysgol, ac mae unrhyw blentyn nad yw'n teimlo felly angen - yn haeddu - cymorth priodol. O ran rhieni sydd wedi colli plentyn, cyfarfûm heddiw â rhiant yn y sefyllfa honno i gael eu cymorth er mwyn sicrhau bod ein strategaeth cystal ag y gall fod.
English: Thank you, Vikki. I am delighted that, as part of the final budget for 2019-20, we have made an additional £400,000 available for this programme, bringing the total for 2019-20 to £900,000. This will enable local authorities and partners to support even more families this summer.
Welsh: Diolch, Vikki. Rwy'n falch iawn, fel rhan o'r gyllideb derfynol ar gyfer 2019-20, ein bod yn darparu £400,000 yn ychwanegol ar gyfer y rhaglen hon, gan ddod â'r cyfanswm ar gyfer 2019-20 i £900,000. Bydd hyn yn galluogi awdurdodau lleol a phartneriaid i gefnogi hyd yn oed mwy o deuluoedd dros yr haf hwn.
English: Thank you, Minister, and one of the key roles of this enrichment programme is obviously to tackle holiday hunger. What discussions have you had with the new First Minister about how he plans to use educational schemes such as this to fulfil his campaign pledge to eliminate holiday hunger in Wales?
Welsh: Diolch, Weinidog, ac un o rolau allweddol y rhaglen wella hon, yn amlwg, yw mynd i'r afael â newyn gwyliau. Pa drafodaethau a gawsoch gyda'r Prif Weinidog newydd ynglŷn â sut y mae'n bwriadu defnyddio cynlluniau addysgol fel hyn i gyflawni addewid ei ymgyrch i ddileu newyn gwyliau yng Nghymru?
English: This is a shared priority for both myself and the new First Minister. We know that the food and fun clubs do indeed play an important role in tackling the issue of food hunger, but they also have an important role in preventing learning loss, which is a real issue for many children, especially those from poorer backgrounds, that can occur over the long six-week summer holiday. I'm delighted to say that we will hopefully move from a situation where we had 53 schemes operating last summer to a situation where we will have 83 schemes operating in this summer to come. And also we've been able as a Welsh Government - recognising the pressure that is on local authority budgets, we've been able to change the intervention rates. So, Welsh Government is picking up more of the bill to alleviate some of the financial pressures that are on local authorities, and I do hope that that means that the six local authorities that to date have not offered the food and fun programme in the summer holidays will be incentivised to come forward and will want to enable that this service is available to their citizens come the summer holidays.
Welsh: Mae hon yn flaenoriaeth a rennir gennyf fi a'r Prif Weinidog newydd. Gwyddom fod y clybiau bwyd a hwyl yn chwarae rhan bwysig yn mynd i'r afael â phroblem newyn bwyd, ond mae ganddynt rôl bwysig i'w chwarae hefyd yn atal colli dysgu, sy'n broblem go iawn i lawer o blant, yn enwedig plant o gefndiroedd tlotach, ac sy'n gallu digwydd dros y gwyliau hir o chwe wythnos yn yr haf. Rwy'n falch o ddweud y byddwn, gobeithio, yn symud o sefyllfa lle'r oedd gennym 53 o gynlluniau ar waith yr haf diwethaf i sefyllfa lle y bydd gennym 83 o gynlluniau'n gweithredu dros yr haf sydd i ddod. Ac rydym hefyd wedi gallu, fel Llywodraeth Cymru - gan gydnabod y pwysau sydd ar gyllidebau awdurdodau lleol, rydym wedi gallu newid y cyfraddau ymyrryd. Felly, mae Llywodraeth Cymru yn ysgwyddo mwy o'r gost er mwyn lleddfu rhywfaint ar y pwysau ariannol ar awdurdodau lleol, ac rwy'n gobeithio bod hynny'n golygu y bydd y chwe awdurdod lleol nad ydynt, hyd yma, wedi cynnig y rhaglen fwyd a hwyl yn ystod gwyliau'r haf yn cael eu cymell i wneud hynny ac y byddant yn awyddus i sicrhau bod y gwasanaeth hwn ar gael i'w trigolion erbyn gwyliau'r haf.
English: Minister, I too am concerned about learning loss, which has long been identified as an issue, particularly in deprived areas, where children who have made great progress in catching up on some key skills - for instance, numeracy and literacy - then lose out during the summer period. I know, when Cardiff University reviewed this programme in 2016, they said it was very important that there should be continual evaluation of the scheme and its impact, and I wonder how core the learning component is to these schemes now, and what your ambition is for it to be common and pervasive throughout them all.
Welsh: Weinidog, rwyf innau hefyd yn bryderus ynglŷn â cholli dysgu, sydd wedi'i nodi fel problem ers peth amser, yn enwedig mewn ardaloedd difreintiedig, lle y mae plant sydd wedi gwneud cynnydd gwych yn dal i fyny ar sgiliau allweddol - er enghraifft, llythrennedd a rhifedd - ar eu colled wedyn yn ystod yr haf. Pan adolygodd Prifysgol Caerdydd y rhaglen hon yn 2016, gwn eu bod wedi dweud ei bod yn bwysig iawn cynnal gwerthusiadau parhaus o'r cynllun a'i effaith, a tybed pa mor greiddiol yw'r elfen ddysgu i'r cynlluniau hyn bellach, a beth yw eich uchelgais i'r elfen honno fod yn gyffredin ac yn dreiddiol ym mhob un ohonynt.
English: You're absolutely right, David. As I said to Vikki Howells, the scheme provides two very important roles - to tackle the issue of holiday hunger, but, from an education Minister's point of view, of course, I'm primarily interested in educational attainment. And we do know, for some of these children, that learning loss is a real problem, and that those children returning to school in the September term can take many, many weeks to catch up to where they were before the summer holidays. That's why this scheme is delivered in our schools rather than in a more generic setting and also why we take the opportunity during the scheme to insist that parents come in - parents and carers come in - at least once a week, because another important role that the scheme plays is actually bringing parents into school to develop those relationships, because that also has a profound effect on the learning outcomes for those children. And, of course, as we move forward with more local authorities taking part in the scheme, we are carrying out close evaluation so that we have the evidence to demonstrate that this is money that is being well invested. As I said, to date, there are six local authorities that have not participated in the scheme. I hope that, with the greater flexibility and the greater intervention weight that Welsh Government has put forward, more local authorities will be able to feel they can take part.
Welsh: Rydych yn llygad eich lle, David. Fel y dywedais wrth Vikki Howells, mae'r cynllun yn darparu dwy rôl bwysig iawn - trechu newyn gwyliau, ond fel Gweinidog addysg, wrth gwrs, fy mhrif ddiddordeb yw cyrhaeddiad addysgol. Ac i rai o'r plant hyn, gwyddom fod colli dysgu yn broblem wirioneddol, ac y gall plant sy'n dychwelyd i'r ysgol ym mis Medi gymryd wythnosau lawer i gyrraedd lle'r oeddent cyn gwyliau'r haf. Dyna pam y darperir y cynllun hwn yn ein hysgolion yn hytrach nag mewn lleoliad mwy generig, a pham hefyd ein bod yn manteisio ar y cyfle yn ystod y cynllun i fynnu bod rhieni'n dod i mewn - rhieni a gofalwyr yn dod i mewn - o leiaf unwaith yr wythnos, gan mai rôl bwysig arall a gyflawnir gan y cynllun yw dod â rhieni i mewn i'r ysgol i ddatblygu'r berthynas honno, gan fod hynny hefyd yn cael effaith ddwys ar ganlyniadau dysgu'r plant hynny. Ac wrth gwrs, wrth inni symud ymlaen gyda mwy o awdurdodau lleol yn cymryd rhan yn y cynllun, rydym yn cynnal gwerthusiad manwl er mwyn sicrhau bod gennym y dystiolaeth i ddangos bod yr arian hwn yn cael ei fuddsoddi'n dda. Fel y dywedais, hyd yma, mae chwe awdurdod lleol heb gymryd rhan yn y cynllun. Gyda'r hyblygrwydd ychwanegol a phwysau'r ymyrraeth ychwanegol a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru, rwy'n gobeithio y bydd mwy o awdurdodau lleol yn teimlo y gallant gymryd rhan.
English: I'm delighted about the extra money for food and fun and also the hope that all local authorities will take part in this important holiday scheme. I just wondered if you can have a look at the 'Appetite for Life' guidelines to ensure that what children are offered in school is what - you know, is being effective at ensuring that children are eating healthily in school. This is so important in the context of children consuming twice the sugar intake that they should be consuming - we've seen evidence of that earlier. So, the 'Appetite for Life' guidelines need to be adhered to in the spirit and the letter of the guidelines and I have some concerns that that is not happening.
Welsh: Rwy'n falch iawn ynglŷn â'r arian ychwanegol ar gyfer bwyd a hwyl yn ogystal â'r gobaith y bydd pob awdurdod lleol yn cymryd rhan yn y cynllun gwyliau pwysig hwn. Tybed a allwch edrych ar y canllawiau 'Blas am Oes' i sicrhau mai'r hyn a gynigir i blant yn yr ysgol yw - wyddoch chi, ei fod yn effeithiol o ran sicrhau bod plant yn bwyta'n iach yn yr ysgol. Mae hyn mor bwysig yng nghyd-destun y ffaith bod plant yn bwyta dwywaith cymaint o siwgr ag y dylent - gwelsom dystiolaeth o hynny yn gynharach. Felly, mae angen cadw at ganllawiau 'Blas am Oes' mewn ysbryd ac yn llythrennol ac rwy'n bryderus braidd nad yw hynny'n digwydd.
English: Well, if the Member has concerns then I'm obviously willing to look at that. The meals that are provided at the food and fun club are ones that are prepared and delivered by existing school catering staff. If the chicken curry that I had last year in a school in Ely in Cardiff is anything to go by, the children are very lucky indeed; it was delicious.
Welsh: Wel, os oes gan yr Aelod bryderon, rwy'n amlwg yn fwy na pharod i edrych ar hynny. Caiff y prydau bwyd a ddarperir yn y clwb bwyd a hwyl eu paratoi a'u darparu gan staff arlwyo presennol yr ysgol. Os yw'r cyrri cyw iâr a gefais y llynedd mewn ysgol yn Nhrelái yng Nghaerdydd yn enghraifft, mae'r plant yn ffodus iawn; roedd yn flasus tu hwnt.
English: Upskilling and employment provide the most sustainable route out of poverty. In Wales, we have a number of programmes to help those in greatest need of our support and aiding access to lifelong learning opportunities. We work closely with our further education sector to ensure the success of all of those programmes.
Welsh: Uwchsgilio a chyflogaeth sy'n darparu'r llwybr mwyaf cynaliadwy allan o dlodi. Yng Nghymru, mae gennym nifer o raglenni i helpu'r rheini sydd angen ein cymorth fwyaf, ac i gefnogi mynediad at gyfleoedd dysgu gydol oes. Rydym yn gweithio'n agos â'n sector addysg bellach i sicrhau llwyddiant pob un o'r rhaglenni hynny.
English: Minister, thank you for that answer. I welcome the fact that you're now looking after FE as well as the other aspects and your comments earlier today indicate that you're keen to ensure that FE remains the jewel in one of the crowns of the education sector in Wales. But, clearly, many of those programmes and access to lifelong learning, which provides opportunities for people to go further on in either education, training or employment, are funded by the EU. Now, as a consequence of that, and the possibility of a 'no deal' Brexit coming on 29 March, will you be having urgent discussions with FE institutions and your colleagues in Welsh Government to look at how we can actually continue delivering those programmes, working with FE colleges, so our people do not lose out on the opportunities that they offer?
Welsh: Weinidog, diolch am eich ateb. Croesawaf y ffaith eich bod bellach yn edrych ar ôl addysg bellach yn ogystal â'r agweddau eraill ac mae eich sylwadau yn gynharach heddiw yn awgrymu eich bod yn awyddus i sicrhau bod addysg bellach yn parhau i fod yn un o brif drysorau'r sector addysg yng Nghymru. Ond yn amlwg, mae llawer o'r rhaglenni hynny a mynediad at ddysgu gydol oes, sy'n darparu cyfleoedd i bobl gamu ymlaen ymhellach naill ai mewn addysg, hyfforddiant neu gyflogaeth, yn cael eu hariannu gan yr UE. Nawr, o ganlyniad i hynny, a'r posibilrwydd o Brexit 'dim bargen' ar 29 Mawrth, a fyddwch yn cael trafodaethau brys gyda sefydliadau addysg bellach a'ch cydweithwyr yn Llywodraeth Cymru i edrych ar sut y gallwn barhau i ddarparu'r rhaglenni hynny, gan weithio gyda cholegau addysg bellach, fel nad yw ein pobl yn colli'r cyfleoedd y maent yn eu cynnig?
English: The Member, Presiding Offer, identifies a real risk to this particular agenda. Not only will I be working closely with FE colleges to mitigate that risk and to ensure that we can continue to provide these very important programmes, I hope the Member will be as pleased as I am that, in the new agreement between myself and the new First Minister, we have a commitment to exploring the right to - exploring the provision of a right to lifelong learning for everybody here in Wales. I think this is a really exciting proposition and I'm keen to work with colleagues in FE to make that a reality.
Welsh: Lywydd, mae'r Aelod yn nodi risg wirioneddol i'r agenda benodol hon. Nid yn unig y byddaf yn gweithio'n agos gyda cholegau addysg bellach i liniaru'r risg honno ac i sicrhau y gallwn barhau i ddarparu'r rhaglenni tra phwysig hyn, rwy'n gobeithio y bydd yr Aelod mor falch â minnau fod gennym ymrwymiad yn y cytundeb newydd rhyngof fi a'r Prif Weinidog newydd i archwilio'r hawl i - archwilio darpariaeth yr hawl i ddysgu gydol oes i bawb yma yng Nghymru. Credaf fod hwn yn gynnig cyffrous iawn ac rwy'n awyddus i weithio gyda chydweithwyr ym maes addysg bellach i'w wireddu.
English: Minister, I'm interested to explore the right for lifelong learning that you said, obviously, you've signed up to with the new First Minister. I met the FE colleges the other day and they made the point that their average age of learner is about 25, it is, rather than someone who's 16 or 17, and, through the modern workplace, it is about constant evaluation and constant challenge. What do you imagine your proposals might look like - because, obviously, to sign the agreement, you must have an understanding of where you want this journey to go - and when might we see some of these proposals actually become a reality, because it is a huge issue for people to train on the job today here in Wales?
Welsh: Weinidog, mae gennyf ddiddordeb mewn archwilio'r hawl i ddysgu gydol oes y dywedoch eich bod wedi ymrwymo iddi gyda'r Prif Weinidog newydd. Cyfarfûm â'r colegau addysg bellach y diwrnod o'r blaen a gwnaethant y pwynt fod oedran cyfartalog eu dysgwyr oddeutu 25, yn hytrach na rhywun sy'n 16 neu 17, a thrwy'r gweithle modern, mae'n ymwneud â gwerthuso cyson a her gyson. Sut y credwch y caiff eich cynigion eu gwireddu - oherwydd, yn amlwg, er mwyn llofnodi'r cytundeb, mae'n rhaid ichi ddeall i ble rydych am i'r daith hon fynd - a phryd y gallem weld rhai o'r cynigion hyn yn cael eu gwireddu, gan ei fod yn fater enfawr i bobl hyfforddi yn y gweithle heddiw yma yng Nghymru?
English: Andrew, you are absolutely right to point to the fact that the average age of a learner is not often what we would envisage it to be. Often, when we talk about learners in this Chamber, we think about 16-year-olds or 18-year-olds; we don't think about those who are older in age. You also clearly identified what is a very important issue: as the world of work changes, we need to be able to provide opportunities for those individuals to go in and out of education to equip themselves to be able to move as the demands of the economy move so that they too can keep themselves in meaningful employment or find a way in which they can aspire to better paid jobs in the industry they're already in. Too often, we've focused our courses on courses that are over a long-term commitment, and very, very few people can take significant breaks either from their caring responsibilities or work responsibilities to return to education full time. Therefore, it's important we've done this in higher education with our part-time support for degree programmes, but we will need to look at how we can support individuals, perhaps through an individual learning account, where people are able to use that right and resources to be able to access education at a time and in a way that suits them and gives them the skills and qualifications so that they can, as I said, secure employment, change employment, and respond to the economy they find themselves working in.
Welsh: Andrew, rydych yn llygad eich lle yn tynnu sylw at y ffaith nad yw oedran cyfartalog dysgwyr yn cyfateb i'r hyn y byddem yn ei ddisgwyl. Yn aml, pan fyddwn yn sôn am ddysgwyr yn y Siambr hon, byddwn yn meddwl am bobl 16 oed neu 18 oed; nid ydym yn meddwl am y rheini sy'n hŷn. Rydych wedi nodi mater pwysig iawn yn glir hefyd: wrth i'r byd gwaith newid, mae angen inni allu darparu cyfleoedd i'r unigolion hynny fynd i mewn ac allan o addysg er mwyn paratoi eu hunain i allu newid wrth i ofynion yr economi newid fel y gallant aros mewn cyflogaeth ystyrlon neu ddod o hyd i ffordd o ymgyrraedd at swyddi â chyflogau gwell yn y diwydiant y maent ynddo eisoes. Yn rhy aml, rydym wedi canolbwyntio ein cyrsiau ar gyrsiau sy'n cynnwys ymrwymiad hirdymor, ac ychydig iawn o bobl sy'n gallu cymryd seibiant sylweddol naill ai o'u cyfrifoldebau gofalu neu gyfrifoldebau gwaith i ddychwelyd i addysg amser llawn. Felly, mae'n bwysig ein bod wedi gwneud hyn mewn addysg uwch gyda'n cymorth rhan-amser ar gyfer rhaglenni gradd, ond bydd angen inni edrych ar sut y gallwn gefnogi unigolion, efallai drwy gyfrif dysgu unigol, lle y gall pobl ddefnyddio'r hawl a'r adnoddau hynny i allu cael mynediad at addysg ar adeg ac mewn ffordd sy'n gweddu iddynt hwy ac sy'n rhoi'r sgiliau a'r cymwysterau iddynt er mwyn iddynt allu sicrhau cyflogaeth, fel y dywedais, neu newid cyflogaeth, ac ymateb i'r economi y maent yn gweithio ynddi.