English: I'm never going to avoid the opportunity to do that, Huw, so I very much hope we will be able to do that. Just to digress from my script just for a moment, I was giving evidence to the Welsh Affairs Committee this morning about the grid and the energy network for Wales, and one of the real frustrations for us is not to have all the levers that we need. So, encouraging the UK Government to work with our distribution network operators, in particular the transmission operators for energy, to translate the jargon, to make sure that the onshoring of energy in the Celtic sea, for example, comes onshore in the right way, enhances our coastal communities and then helps us with our energy network through Wales. It will be absolutely pivotal to that, so we're working closely with the UK Government and with the Crown Estate. I was making again the point this morning about the need for devolution of the Crown Estate in order to get the levers in place for us to be able to make sure that we have that balance between the planning. So, the committee asked me this morning if it was about the revenue, and I said, 'Well, of course the revenue would be lovely', but actually it's much more about having control of the planning levers to make sure that we can get the rounds of leasing and licensing quite right for Wales in exactly the right place, in exactly the right way. So, I think that's an important intervention, Huw, which allowed me to make that point. Coming back to my script, we do actually have, of course, as everyone has acknowledged, the Wales national marine plan, and it is the first time - I introduced it in 2019 - that we've had that strategic policy framework to guide the sustainable management of our seas. I agree with everyone who's set out the need for a spatial plan for Wales for the seas. Everyone will know that I'm very keen on spatial planning for land, and the sea is no exception. The fact that we can't see what's going on underneath it makes it all the more important that we have that kind of strategic plan. So, the plan sets a framework for development that respects the environment and already established activity and it sets an agenda to secure lasting benefit from the opportunities. Our focus is on implementing the plan and, later this year, I will lay the first three-year annual report on the performance of the plan. To ensure a range of voices are heard, we are currently undertaking a stakeholder survey to inform the report that reports on the plan for that first three years. It's obviously been a very odd three years, with the pandemic and everything else, so I hope we'll be able to build on that. Taking that spatial approach to marine planning, including identification of strategic resource areas, will help guide the right development to the right place, supporting our ambition for a thriving marine biodiversity alongside those renewables. And as everyone has said, the urgency of addressing climate change is clear; nobody is arguing with that. The deep dive into renewable energy reaffirmed our commitment to developing sustainable renewable marine energy. I've just started the biodiversity deep dive, which will be looking at the whole issue of what protection means - so, the point that Joyce Watson made about what does it actually mean, a 'marine protection zone' or a 'marine conservation zone' or a 'highly protected marine area'? What does that actually mean? Does that mean that you can or can't do certain things in it? What does it mean for bottom trawling and so on? So, the review will be helping me to come to some conclusions on that. We will obviously need to take our stakeholders along with us. We've tried before; we really didn't get it right last time. It's important to get those communities on board as part of this and to make sure they understand it.
Welsh: Ni wnaf osgoi'r cyfle i wneud hynny byth, Huw, felly rwy'n gobeithio'n fawr y byddwn yn gallu gwneud hynny. Gan grwydro o fy sgript am eiliad, roeddwn yn rhoi tystiolaeth i'r Pwyllgor Materion Cymreig y bore yma am y grid a rhwydwaith ynni Cymru, ac un o'r rhwystredigaethau gwirioneddol i ni yw nad yw'r holl ddulliau sydd eu hangen arnom yn ein dwylo ni. Felly, annog Llywodraeth y DU i weithio gyda'n gweithredwyr rhwydwaith dosbarthu, yn enwedig y gweithredwyr trosglwyddo ynni, i gyfieithu'r jargon, i wneud yn siŵr fod yr ynni sy'n dod o'r môr Celtaidd, er enghraifft, yn dod i'r tir yn y ffordd gywir, yn gwella ein cymunedau arfordirol ac yna'n ein helpu gyda'n rhwydwaith ynni drwy Gymru. Bydd yn gwbl ganolog i hynny, felly rydym yn gweithio'n agos gyda Llywodraeth y DU a chydag Ystad y Goron. Roeddwn yn gwneud y pwynt eto y bore yma am yr angen i ddatganoli Ystad y Goron er mwyn cael y dulliau ar waith inni allu sicrhau bod y cydbwysedd hwnnw gennym mewn perthynas â chynllunio. Felly, gofynnodd y pwyllgor imi y bore yma a oedd yn ymwneud â'r refeniw, a dywedais, 'Wel, wrth gwrs, byddai'r refeniw'n hyfryd', ond mewn gwirionedd mae'n ymwneud lawer mwy â chael rheolaeth dros y dulliau cynllunio i allu sicrhau bod y rowndiau lesio a thrwyddedu yn hollol iawn i Gymru yn yr union le iawn, yn yr union ffordd gywir. Felly, rwy'n credu bod hwnnw'n ymyriad pwysig, Huw, i ganiatáu imi wneud y pwynt hwnnw. I ddychwelyd at fy sgript, fel y mae pawb wedi'i gydnabod wrth gwrs, mae gennym gynllun morol cenedlaethol Cymru, a dyma'r tro cyntaf - fe'i cyflwynais yn 2019 - i ni fod â'r fframwaith polisi strategol hwnnw i lywio'r gwaith o reoli ein moroedd yn gynaliadwy. Rwy'n cytuno â phawb sydd wedi nodi'r angen am gynllun gofodol i Gymru ar gyfer y moroedd. Bydd pawb yn gwybod fy mod yn hoff iawn o gynlluniau gofodol ar gyfer tir, ac nid yw'r môr yn eithriad. Mae'r ffaith na allwn weld beth sy'n digwydd oddi tano'n golygu ei bod yn bwysicach fyth fod gennym y math hwnnw o gynllun strategol. Felly, mae'r cynllun yn gosod fframwaith ar gyfer datblygu sy'n parchu'r amgylchedd a gweithgarwch sydd eisoes wedi'i sefydlu ac mae'n gosod agenda i sicrhau budd parhaol o'r cyfleoedd. Mae ein ffocws ar weithredu'r cynllun ac yn ddiweddarach eleni, byddaf yn cyflwyno'r adroddiad blynyddol tair blynedd cyntaf ar berfformiad y cynllun. Er mwyn sicrhau bod amrywiaeth o leisiau'n cael eu clywed, rydym wrthi'n cynnal arolwg rhanddeiliaid i lywio'r adroddiad sy'n adrodd ar y cynllun ar gyfer y tair blynedd gyntaf. Yn amlwg, mae wedi bod yn dair blynedd ryfedd iawn, gyda'r pandemig a phopeth arall, felly rwy'n gobeithio y byddwn yn gallu adeiladu ar hynny. Bydd mabwysiadu'r dull gofodol hwnnw o gynllunio morol, gan gynnwys nodi ardaloedd adnoddau strategol, yn helpu i lywio'r datblygiad cywir i'r lle cywir, gan gefnogi ein huchelgais ar gyfer bioamrywiaeth forol ffyniannus ochr yn ochr â'r ffynonellau ynni adnewyddadwy hynny. Ac fel y dywedodd pawb, mae'r brys i fynd i'r afael â newid hinsawdd yn glir; nid oes neb yn dadlau ynghylch hynny. Mae'r archwiliad dwfn i ynni adnewyddadwy wedi ailbwysleisio ein hymrwymiad i ddatblygu ynni morol adnewyddadwy cynaliadwy. Rwyf newydd ddechrau'r archwiliad dwfn i fioamrywiaeth a fydd yn edrych ar yr hyn y mae diogelu'n ei olygu - felly, y pwynt a wnaeth Joyce Watson am yr hyn y mae'n ei olygu mewn gwirionedd, 'parth diogelwch morol' neu 'barth cadwraeth morol' neu 'ardal forol warchodedig iawn'? Beth y mae hynny'n ei olygu mewn gwirionedd? A yw hynny'n golygu y gallwch ac na allwch wneud pethau penodol ynddynt? Beth y mae'n ei olygu ar gyfer treillrwydo môr-waelodol ac yn y blaen? Felly, bydd yr adolygiad yn fy helpu i ddod i rai casgliadau ar hynny. Yn amlwg, bydd angen inni ddod â'n rhanddeiliaid gyda ni. Rydym wedi rhoi cynnig arni o'r blaen; ni wnaethom lwyddo i'w gael yn iawn o gwbl y tro diwethaf. Mae'n bwysig bod y cymunedau hynny'n rhan o hyn ac mae'n bwysig sicrhau eu bod yn ei ddeall.