English: I've got a very positive sign on this. I believe we're starting the fourth industrial revolution - not as expected, as people were talking about, with artificial intelligence, but with homeworking and shopping. It's a completion of the circle from people moving into cities to work in factories to people leaving offices to work at home. We've seen over recent years changes in the way that people work and shop. The movement towards homeworking, online meetings and online shopping was taking place pre COVID, but what COVID has done is turbocharge it. Some people have said it moved five years forward, other people have said it moved 10 years forward. I don't know, but I can tell you what, it's moved forward a huge amount over the last 12 months. When we come out of this, it is not a return to March 2020. I've heard some frightening discussions about the roads we need to get people travelling exactly as they were before. That is not the world we're moving into. Thirty years ago, I was telling my students about how video-conferencing was the way forward, and then 15 years ago, I was still telling my students how video-conferencing was the way forward and there was no need for travel. I've now seen, as I've spent most of the last 12 months on Zoom and Teams, that especially where high-speed broadband is available, it certainly saves a lot of travel. I wish luck to anybody who wants to get finance directors to fund them to travel long distances to meetings, especially short meetings. I know it's the Welsh Government's policy to have 30 per cent homeworking, but the Welsh Government have got very little control over it. I always think back to if the Government in 1900 decided how much they were going to cut horses by. Well, they didn't have any control over it; it was controlled by events taking place outside their control. The Welsh Government can control the people they employ, and I hope they will use this to control the people they employ and get more people working from home. The private sector will do what works for individual companies, and collectively, that will affect the direction of the travel. Can I just say I do not relish spending two hours a day travelling up the M4 from Swansea to my office and back? I'm not sure if many other people do. But my journey is not abnormal in south Wales, to have that level of travel. It's certainly given me an extra six hours a week. I think what you're going to see is, because office costs are so expensive in Cardiff, you may well find companies saying how much they can save by having people working at home. But also, you'll have competitive recruitment; people will want to work at home because it gives them huge advantages, and they won't have a two-hour commute a day. But more importantly, they don't have to live near the M4 or an A road or near a motorway or near a railway station; they can actually live where they like. I think we'll see a lot of movement of people because of this. Homeworking is really going to be made by lots of individual decisions. We've had it over the last 12 months in what can only be described as suboptimal conditions, where we've seen people having to work at home as well as look after children, whereas, if they didn't have that, their productivity would increase. But what we've actually seen is no substantial drop in productivity; no-one has found any of that. What we have seen is improved productivity with some. I think this is the direction we've been going in, and we've got there. Also, we've seen it in shopping. How many people are now happy to buy clothes, toys, home styling and other items sitting on their sofa at any time of day and night from an iPad, a phone or a computer? I worry about the future of physical shops. And just remember, online is not just Amazon, although that's obviously become shorthand for it. Every major retailer has an online presence and all are working towards improving their online presence. We've also seen 3D printers. They didn't play a major part in the last 12 months, because they're expensive, and they're still in the development stage. This is going to change; they're going to get cheaper, they're going to get better. People remember when the first computers came out just how slow they were, and you've got in your pocket now greater computing capacity than took people to the moon in the 1960s. I'm just putting that in context. These printers are going to get better. People are going to make more. I've got a firm in my constituency that makes prosthetics on 3D printers, so you can make them as people need them. I think we're going to see a huge development of 3D production, and this will have an effect on other countries as well. If we are creating the designs in this country, if we are going to make the things, we don't have to send them off to other parts of the world to produce. We can be producing them - I won't say in our own living room, but certainly at or near our own home. These are changes that are taking place. Universities have a huge role, with underused universities in Wales. Just look at what's happening not just with Cambridge, but universities throughout Britain that have developed science parks, that have developed industries alongside them. We need to be doing the same. And just one final point -
Welsh: Mae gennyf olwg cadarnhaol iawn ar hyn. Credaf ein bod yn dechrau'r pedwerydd chwyldro diwydiannol - nid yn ôl y disgwyl, fel roedd pobl yn sôn amdano, gyda deallusrwydd artiffisial, ond gyda gweithio a siopa gartref. Mae'n cau'r cylch o fod pobl yn symud i ddinasoedd i weithio mewn ffatrïoedd, i fod pobl yn gadael swyddfeydd i weithio gartref. Dros y blynyddoedd diwethaf, rydym wedi gweld newidiadau yn y ffordd y mae pobl yn gweithio ac yn siopa. Roedd y symud tuag at weithio gartref, cyfarfodydd ar-lein a siopa ar-lein yn digwydd cyn COVID, ond yr hyn y mae COVID wedi'i wneud yw ei chwyddo. Mae rhai pobl yn dweud bod pethau wedi symud ymlaen bum mlynedd, a phobl eraill wedi dweud bod pethau wedi symud ymlaen 10 mlynedd. Nid wyf yn gwybod, ond gallaf ddweud un peth wrthych, mae pethau wedi symud ymlaen yn aruthrol dros y 12 mis diwethaf. Pan fyddwn yn cefnu ar hyn, ni fyddwn yn dychwelyd i fis Mawrth 2020. Rwyf wedi clywed trafodaethau brawychus am y ffyrdd sydd eu hangen arnom i gael pobl i deithio'n union fel roeddent yn gwneud o'r blaen. Nid dyna'r byd rydym yn symud i mewn iddo. Ddeng mlynedd ar hugain yn ôl, roeddwn yn dweud wrth fy myfyrwyr mai fideo-gynadledda oedd y ffordd ymlaen, ac yna 15 mlynedd yn ôl, roeddwn yn dal i ddweud wrth fy myfyrwyr mai fideo-gynadledda oedd y ffordd ymlaen ac nad oedd angen teithio. Rwyf bellach wedi gweld, gan fy mod wedi treulio'r rhan fwyaf o'r 12 mis diwethaf ar Zoom a Teams, yn enwedig lle mae band eang cyflym ar gael, ei fod yn sicr yn arbed llawer o deithio. Rwy'n dymuno pob lwc i unrhyw un sydd eisiau i gyfarwyddwyr cyllid eu hariannu i deithio'n bell i gyfarfodydd, yn enwedig cyfarfodydd byr. Rwy'n gwybod mai polisi Llywodraeth Cymru yw gweithio gartref 30 y cant o'r amser, ond ychydig iawn o reolaeth sydd gan Lywodraeth Cymru dros hynny. Rwyf bob amser yn meddwl beth pe bai'r Llywodraeth yn 1900 wedi penderfynu faint o geffylau roeddent am eu torri. Wel, nid oedd ganddynt unrhyw reolaeth dros y peth; fe'i rheolwyd gan ddigwyddiadau y tu hwnt i'w rheolaeth. Gall Llywodraeth Cymru reoli'r bobl y maent yn eu cyflogi, ac rwy'n gobeithio y byddant yn defnyddio hyn i reoli'r bobl y maent yn eu cyflogi a chael mwy o bobl i weithio gartref. Bydd y sector preifat yn gwneud yr hyn sy'n gweithio i gwmnïau unigol, a chyda'i gilydd, bydd hynny'n effeithio ar y cyfeiriad teithio. A gaf fi ddweud nad wyf yn mwynhau treulio dwy awr y dydd yn teithio ar hyd yr M4 o Abertawe i fy swyddfa ac yn ôl? Nid wyf yn siŵr a oes llawer o bobl eraill sy'n mwynhau hynny. Ond nid yw fy nhaith yn anarferol yn ne Cymru, y lefel honno o deithio. Mae'n sicr wedi rhoi chwe awr ychwanegol yr wythnos i mi. Oherwydd bod costau swyddfa mor ddrud yng Nghaerdydd, rwy'n credu mai'r hyn a welwch yw ei bod hi'n ddigon posibl y bydd cwmnïau'n dweud faint y gallant ei arbed drwy ofyn i bobl weithio gartref. Ond hefyd, bydd gennych recriwtio cystadleuol; bydd pobl eisiau gweithio gartref am ei fod yn rhoi manteision enfawr iddynt, ac ni fyddant yn gorfod cymudo am ddwy awr y dydd. Ond yn bwysicach na hynny, nid oes rhaid iddynt fyw ger yr M4 neu brif ffordd neu draffordd neu orsaf reilffordd; gallant fyw lle mynnant mewn gwirionedd. Rwy'n credu y byddwn yn gweld llawer o bobl yn symud oherwydd hyn. Bydd y penderfyniad i weithio gartref yn digwydd drwy lawer o benderfyniadau unigol. Rydym wedi'i weld dros y 12 mis diwethaf yn yr hyn na ellir ond ei ddisgrifio fel amodau anfoddhaol, lle rydym wedi gweld pobl yn gorfod gweithio gartref yn ogystal â gofalu am blant, ond os na fyddai'n rhaid iddynt wneud hynny, byddai eu cynhyrchiant yn cynyddu. Ond yr hyn a welsom mewn gwirionedd oedd na chafwyd gostyngiad sylweddol mewn cynhyrchiant; nid oes neb wedi gweld hynny. Rydym wedi gweld gwell cynhyrchiant gyda rhai. Rwy'n credu mai i'r cyfeiriad hwn rydym wedi bod yn mynd, ac rydym bellach wedi cyrraedd yno. Hefyd, rydym wedi'i weld gyda siopa. Faint o bobl sydd bellach yn hapus i brynu dillad, teganau, addurniadau ar gyfer y cartref ac eitemau eraill tra'n eistedd ar eu soffa ar unrhyw adeg o'r dydd a'r nos o iPad, ffôn neu gyfrifiadur? Rwy'n poeni am ddyfodol siopau ffisegol. A chofiwch, nid Amazon yn unig sydd ar-lein, er ein bod yn defnyddio'r ddau derm yn gyfnewidiol. Mae gan bob manwerthwr mawr bresenoldeb ar-lein ac mae pob un yn gweithio tuag at wella eu presenoldeb ar-lein. Rydym hefyd wedi gweld peiriannau argraffu 3D. Ni wnaethant chwarae rhan fawr yn ystod y 12 mis diwethaf, oherwydd maent yn ddrud, ac maent yn dal i fod ar y cam datblygu. Bydd hyn yn newid; byddant yn dod yn rhatach, byddant yn gwella. Mae pobl yn cofio, pan ddaeth y cyfrifiaduron cyntaf, pa mor araf oeddent, ac mae gennych chi bellach fwy o gapasiti cyfrifiadurol na'r hyn a aeth â phobl i'r lleuad yn y 1960au yn eich poced. Rwy'n rhoi hynny yn ei gyd-destun, dyna i gyd. Bydd yr argraffwyr hyn yn gwella. Bydd pobl yn gwneud mwy. Mae gennyf gwmni yn fy etholaeth sy'n gwneud cynhyrchion prosthetig ar beiriannau argraffu 3D fel y gallwch eu cynhyrchu pan fydd pobl eu hangen. Rwy'n credu y byddwn yn gweld datblygiad enfawr ym maes cynhyrchu 3D, a bydd hyn yn effeithio ar wledydd eraill hefyd. Os ydym yn creu'r dyluniadau yn y wlad hon, os ydym am wneud y pethau, nid oes rhaid i ni eu hanfon i rannau eraill o'r byd i'w cynhyrchu. Gallwn ni fod yn eu cynhyrchu - nid yn ein hystafelloedd byw ein hunain, efallai, ond yn sicr yn ein cartrefi neu'n agos atynt. Mae'r rhain yn newidiadau sy'n digwydd. Mae gan brifysgolion ran enfawr i'w chwarae, gyda phrifysgolion heb eu defnyddio'n llawn yng Nghymru. Edrychwch ar yr hyn sy'n digwydd nid yn unig gyda Chaergrawnt ond prifysgolion ledled Prydain sydd wedi datblygu parciau gwyddoniaeth, sydd wedi datblygu diwydiannau ochr yn ochr â hwy. Mae angen inni wneud yr un peth. Ac un pwynt olaf -