English: There are 460,000 people living in Wales in the private rented sector, and I believe that they should not be in constant fear of being evicted without good reason. They need to be able to sleep easy in their homes. When we talk about people living in the private rented sector, we're not just talking about young people who want the freedom to up sticks and move at short notice. We're now talking about families who need a solid base so that they can get their children into schools and single parents who need to find local work. The private rented sector has changed enormously, and now it is widespread and many families need it. Imagine the disruption and cost of having to move at the landlord's whim. Imagine you've just painted the children's bedroom and they're enjoying their new school, imagine you've just finally found a good part-time job that fits in with school hours, and then the landlord decides to evict you, which they can do without giving a reason. Assured shorthold contracts can be either fixed periods or periodic rolling contracts from month to month. A landlord cannot bring section 21 possession proceedings during the first six months of the tenancy or during a fixed contractual term. Where the fixed term is about to expire or the tenancy is periodic, section 21 allows a landlord to serve a two-month notice to quit. If the tenant does not vacate, so long as the notice is correct, a court must order possession. No reason for requiring possession has to be given. Whether the tenant is at fault is not investigated, and there is no weighing up of the tenant's need against the landlord's. And, lest we forget, we are speaking of people's homes, described in the case of Uratemp Ventures Limited against Collins as where a person 'lives and to which he returns and which forms the centre of his existence.' This inequality of bargaining power has led to significant abuse and severe hardships. Landlords have been able to serve notice capriciously without restraint by the court, with tenants made homeless at short notice with all the attendant costs and distress this causes. In a recent Shelter Cymru survey, 22 per cent said that having to move had pushed them into debt - credit card, overdraft, pay-day loan, bank loan - and the average cost of moving was £1,100-plus. Originally, maybe this private rented sector was seen as a vehicle for young single professionals or childless couples, but, increasingly, as well as housing families with children, it's older people and people with vulnerabilities who are in the private rented sector. The Housing (Wales) Act 2014 allows local authorities to discharge their homelessness duty via an assured shorthold, but this minimum security of tenure can result in a housing merry-go-round, with children and their education or vulnerable adults needing a close support network becoming the victims. For parents employed in part-time jobs, it becomes a nightmare, and not only because of the logistics of delivering and collecting children to from school. This causes stress on relationships and contributes to family break-up. Stable housing is fundamental to improving well-being and its fundamental to relationships and self-development. It's at the heart of family life, allowing people to integrate and become part of a community, build social relationships, build a sense of identity and plan and envision their future. And, of course, there is evidence that section 21 disproportionately impacts women, who are more likely to have dependent children, rely on means-tested benefits, have rolling monthly contracts, experience poor housing conditions and fear revenge eviction if they complain. Now, does it have to be like this? Quite simply, no. For most of the twentieth century, private sector tenants enjoyed significantly greater security of tenure. Will ending section 21 result in landlords being unable to easily regain possession of their property? Again, no. Landlords can recover possession via section 8 of the 1988 Act, whether within a fixed term or not, provided they can establish a ground, for example where anti-social behaviour or rent arrears or damage to property are alleged. And, even under the rent Acts, landlords have been able to recover possession of premises for use for themselves or their sons and daughters so long as that's a reality, not a pretence. In Scotland, where the equivalent of section 21 has been repealed, landlords who need to sell up are able to recover possession to facilitate a sale. In terms of justice and fairness, is it not infinitely preferable that the landlord must establish a ground, that the tenant has a chance to defend himself or herself against allegations, and that the court brings to bear its independent judgment? Now, will landlords baulk at a change and invest elsewhere? That was the warning issued when plans for Rent Smart Wales were introduced, but it didn't happen. Between 2013 and 2014, until 2015-16, the sector actually grew by almost 7,000 dwellings. Greater security of tenure does not restrict a landlord's ability to earn a reasonable return. Moreover, as the Residential Landlords Association observed, landlords themselves do not want to see tenancy end as empty properties mean lost rent and increased costs for themselves. In Shelter Cymru's recent survey, 64 per cent of tenants said that, with a five-year tenancy, they would be more likely to make home improvements themselves. Greater security for tenants would promote a more professional approach. In Wales, the Renting Homes (Wales) Act 2016 will shortly replace assured shortholds with a standard contract. Instead of section 21, we shall have section 173, but, broadly, with restrictions on landlords in default on tenancy information or security or deposit requirements, the section 21 regime above is replicated in the 2016 Act, except for a new retaliation defence under section 217. This gives the court a discretion to refuse an order where the tenant can show that the landlord served the notice to quit to avoid repairing or fitness for human habitation obligations, but this is a narrow defence to be raised when proceedings are under way, with the burden of proof on the tenant. So, to conclude, tenants want more security. They end up having to move when they don't want to. Moving home is costly. Lack of security of tenure is undermining family life, children's education and networks of support. Absence of security of tenure means that tenants don't get a fair hearing in court. There is no evidence that a change will lead to the private rented sector drying up. In the last 12 months, tenants' demands have become increasingly louder. Scotland have made the change and, in England, Labour has recognised that the minimum six months' security of tenure afforded by section 21 is wholly inadequate, and pledged in the last general election to raise this to three years, and I don't see the issue resting there. I do believe that this Assembly will have to address this inequality, and I very much hope that Wales will go ahead and get rid of section 21, because we do have, actually, the power to do this. If tenants are left in this state of insecurity and we have the power, surely we have the duty to move ahead and take this action. So, thank you very much, Deputy Presiding Officer, for hearing my case. I now hand over to my colleagues.
Welsh: Mae yna 460,000 o bobl yn byw yn y sector rhentu preifat yng Nghymru, a chredaf na ddylent fod mewn ofn cyson o gael eu troi allan heb reswm da. Mae angen iddynt allu cysgu'n dawel yn eu cartrefi. Pan fyddwn yn sôn am bobl sy'n byw yn y sector rhentu preifat, nid siarad yn unig a wnawn am bobl ifanc sydd am gael y rhyddid i godi pac a symud ar fyr rybudd. Rydym yn sôn yn awr am deuluoedd sydd angen sylfaen solet i allu cael eu plant i ysgolion a rhieni sengl sydd angen dod o hyd i waith yn lleol. Mae'r sector rhentu preifat wedi newid yn aruthrol, ac erbyn hyn mae'n gyffredin ac mae llawer o deuluoedd ei angen. Dychmygwch y tarfu a'r gost o orfod symud ar fympwy'r landlord. Dychmygwch mai newydd beintio ystafell wely'r plant rydych chi a'u bod yn mwynhau eu hysgol newydd, dychmygwch eich bod newydd ddod o hyd i swydd ran-amser dda o'r diwedd sy'n cyd-fynd ag oriau ysgol, ac yna mae'r landlord yn penderfynu eich troi allan, a gallant wneud hynny heb roi rheswm. Gall contractau byrddaliol sicr fod yn gontractau am gyfnodau sefydlog neu gyfnodau treigl cyfnodol o fis i fis. Ni all landlord ddwyn achos adennill meddiant dan adran 21 yn ystod chwe mis cyntaf y denantiaeth neu yn ystod cyfnod contract sefydlog. Pan fo'r cyfnod sefydlog ar fin dod i ben neu fod y denantiaeth yn gyfnodol, mae adran 21 yn caniatáu i landlord gyflwyno rhybudd o ddau fis i adael. Os nad yw'r tenant yn gadael, cyhyd â bod yr hysbysiad yn gywir, mae'n rhaid i lys orchymyn meddiant. Nid oes rhaid rhoi unrhyw reswm dros fynnu meddiant. Ni archwilir i weld a yw'r tenant ar fai, ac ni chaiff angen y tenant ei fesur yn erbyn angen y landlord. A rhag inni anghofio, rydym yn siarad am gartrefi pobl, fel y'u disgrifir yn achos Uratemp Ventures Limited yn erbyn Collins fel y lle mae'r unigolyn yn byw a lle y mae'n dychwelyd iddo ac sy'n ffurfio canolbwynt ei fodolaeth. Mae anghydraddoldeb pŵer bargeinio wedi arwain at gam-drin sylweddol a chaledi difrifol. Mae landlordiaid wedi gallu cyflwyno hysbysiadau'n fympwyol a heb eu hatal gan y llys, gyda thenantiaid yn cael eu gwneud yn ddigartref ar fyr rybudd gyda'r holl gostau a gofid y mae hyn yn eu hachosi. Mewn arolwg diweddar gan Shelter Cymru, dywedodd 22 y cant fod gorfod symud wedi eu gwthio i ddyled - cerdyn credyd, gorddrafft, benthyciadau diwrnod cyflog, benthyciad banc - ac roedd cost gyfartalog symud yn £1,100 a mwy. Yn wreiddiol, efallai bod y sector rhentu preifat yn cael ei weld fel cyfrwng i weithwyr proffesiynol ifanc sengl neu barau heb blant, ond yn gynyddol, yn ogystal â bod yn dai i deuluoedd â phlant, pobl hŷn a phobl agored i niwed sydd yn y sector rhentu preifat. Mae Deddf Tai (Cymru) 2014 yn caniatáu i awdurdodau lleol gyflawni eu dyletswydd ddigartrefedd drwy gyfrwng byrddaliad sicr, ond gall y sicrwydd deiliadaeth lleiaf hwn arwain at symud o un tŷ i'r llall, gyda phlant a'u haddysg neu oedolion sy'n agored i niwed ac sydd angen rhwydwaith cymorth agos yn dod yn ddioddefwyr. I rieni a gyflogir mewn swyddi rhan-amser, daw'n hunllef, ac nid yn unig oherwydd logisteg cludo plant i'r ysgol a'u casglu oddi yno. Mae hyn yn peri straen ar berthynas pobl â'i gilydd ac yn cyfrannu at chwalu teuluoedd. Mae tai sefydlog yn hanfodol i wella lles ac yn hanfodol i berthynas pobl â'i gilydd a hunanddatblygiad. Mae'n greiddiol i fywyd teuluol, gan alluogi pobl i integreiddio a dod yn rhan o gymuned, adeiladu cysylltiadau cymdeithasol, adeiladu ymdeimlad o hunaniaeth a chynllunio a rhagweld eu dyfodol. Ac wrth gwrs, ceir tystiolaeth fod adran 21 yn cael effaith anghymesur ar fenywod, sy'n fwy tebygol o fod â phlant dibynnol, o ddibynnu ar fudd-daliadau prawf modd, o fod ar gontractau treigl misol, o ddioddef tai mewn cyflwr gwael ac o fod ofn cael eu troi allan yn ddialgar os ydynt yn cwyno. Nawr, a oes rhaid iddi fod fel hyn? Yn syml iawn, nac oes. Am y rhan fwyaf o'r ugeinfed ganrif, roedd tenantiaid y sector preifat yn mwynhau mwy o sicrwydd deiliadaeth. A fydd rhoi diwedd ar adran 21 yn golygu y bydd landlordiaid yn methu adennill meddiant ar eu eiddo'n hawdd? Unwaith eto, na fydd. Gall landlordiaid adennill meddiant drwy adran 8 o Ddeddf 1988, boed o fewn cyfnod sefydlog neu beidio, ar yr amod y gallant sefydlu sail, er enghraifft lle y ceir honiadau o ymddygiad gwrthgymdeithasol neu ôl-ddyledion rhent neu ddifrod i eiddo. A hyd yn oed dan y Ddeddf rhenti, mae landlordiaid wedi gallu adennill meddiant ar safle i'w ddefnyddio eu hunain neu i'w meibion a'u merched cyhyd â bod hynny'n wir, ac nid yn esgus. Yn yr Alban, lle y diddymwyd yr hyn sy'n cyfateb i adran 21, mae landlordiaid sydd angen gwerthu yn gallu adennill meddiant i hwyluso gwerthiant. O ran cyfiawnder a thegwch, onid yw'n llawer gwell fod yn rhaid i'r landlord sefydlu sail, fod y tenant yn cael cyfle i amddiffyn ei hun rhag honiadau, a bod y llys yn rhoi ei ddyfarniad annibynnol? Nawr, a fydd landlordiaid yn ymwrthod rhag newid ac yn buddsoddi mewn mannau eraill? Dyna oedd y rhybudd a roddwyd pan gyflwynwyd cynlluniau ar gyfer Rhentu Doeth Cymru, ond ni wnaeth hynny ddigwydd. Rhwng 2013 a 2014, tan 2015-16, daeth bron 7,000 o anheddau i mewn i'r sector mewn gwirionedd. Nid yw mwy o sicrwydd deiliadaeth yn cyfyngu ar allu landlord i ennill elw rhesymol. At hynny, fel y dywedodd y Gymdeithas Landlordiaid Preswyl, nid yw landlordiaid eu hunain am weld diwedd ar y denantiaeth gan fod eiddo gwag yn golygu colli rhent a chostau uwch iddynt eu hunain. Yn arolwg diweddar Shelter Cymru, dywedodd 64 y cant o denantiaid y byddent yn fwy tebygol o wneud gwelliannau i'r cartref eu hunain o gael tenantiaeth am bum mlynedd. Byddai mwy o sicrwydd i denantiaid yn hyrwyddo dull mwy proffesiynol o weithredu. Yng Nghymru, bydd y Ddeddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 yn gosod contract safonol yn lle tenantiaethau byrddaliol sicr cyn bo hir. Yn lle adran 21, bydd gennym adran 173, ond yn gyffredinol, gyda chyfyngiadau ar landlordiaid sy'n methu rhoi gwybodaeth am denantiaethau neu ofynion diogelwch neu ofynion blaendal, ailadroddir trefn adran 21 uchod yn Neddf 2016, ac eithrio amddiffyniad newydd o ddial o dan adran 217. Mae hwn yn rhoi disgresiwn i'r llys wrthod gorchymyn lle y gall y tenant ddangos bod y landlord wedi cyflwyno'r rhybudd i adael er mwyn osgoi atgyweirio neu rwymedigaethau addasrwydd i bobl fyw ynddo, ond amddiffyniad cul iawn yw hwn i'w roi pan fydd achos ar y gweill, gyda'r baich prawf ar y tenant. Felly, i gloi, mae angen mwy o ddiogelwch ar denantiaid. Yn y pen draw, maent yn gorfod symud pan nad ydynt eisiau gwneud hynny. Mae symud cartref yn gostus. Mae diffyg sicrwydd deiliadaeth yn tanseilio bywyd teuluol, addysg plant a rhwydweithiau cymorth. Mae diffyg sicrwydd deiliadaeth yn golygu nad yw tenantiaid yn cael gwrandawiad teg yn y llys. Nid oes unrhyw dystiolaeth y bydd newid yn arwain at grebachu'r sector rhentu preifat. Yn y 12 mis diwethaf, mae galwadau tenantiaid wedi tyfu'n fwyfwy croch. Mae'r Alban wedi gwneud y newid, ac yn Lloegr, mae Llafur wedi cydnabod bod y chwe mis gofynnol o sicrwydd deiliadaeth a roddir gan adran 21 yn gwbl annigonol, ac mae wedi gwneud ymrwymiad yn yr etholiad cyffredinol diwethaf i godi hyn i dair blynedd, ac nid wyf yn gweld pethau'n gorffen yno. Rwy'n credu y bydd yn rhaid i'r Cynulliad fynd i'r afael â'r anghydraddoldeb, ac rwy'n mawr obeithio y bydd Cymru yn bwrw ymlaen i gael gwared ar adran 21, oherwydd mae gennym bŵer i wneud hyn mewn gwirionedd. Os gadewir tenantiaid yn yr ansicrwydd hwn a bod gennym y pŵer, yn sicr mae'n ddyletswydd arnom i symud ymlaen a rhoi'r camau hyn ar waith. Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd, am wrando ar fy achos. Rwy'n trosglwyddo'r awenau i fy nghyd-Aelodau yn awr.