English: Whole-system change is already under way in dentistry in Wales. We need clinical teams in health boards to collaboratively agree on what to deliver and how to measure excellence in primary care dentistry. New approaches to contracting with more meaningful measurement is already allowing patient need, practice-level quality, team workforce and access to be better understood. This is more than making a few tweaks with the contract. Dentists, dental care professionals, health boards and academics are working together to shape and deliver transformation in line with 'A Healthier Wales' by removing financial disincentives so dental teams can focus on prevention and make use of the skills of the whole team. The dental reform programme is focused on quality, prevention and access. From this month, a further 36 practices are joining the existing 94 participating dental practices in contract reform. That represents about a third of all dental practices in Wales who are taking part. In contrast, in England, just over 1 per cent of dental practices are taking part in their contract reform programme. However, we want the pace of change to quicken even further so that more dental practices can work in new ways. I expect over half of all practices to be part of the reform programme by October 2020, leading to a full roll-out of contract reform in 2021. The broader set of monitoring measures and the removal of low-value UDAs under contract reform will help to reduce the need for health boards to recover funding from dental contractors. I have asked health boards to report on any resources recovered, and I expect them to provide year-round support to dental providers who experience difficulty in meeting targets. We know recruitment and retention in the dental workforce causes difficulty in a number of areas of Wales. There is more to do to address the multifactorial issues involved. So, Health Education and Improvement Wales are looking at training numbers, ways to help develop the workforce, and are considering alternative workforce models to support delivery, enhance recruitment and incentivise retention following training. In addition, the All-Wales Faculty for Dental Care Professionals being established at Bangor University, which I expect to visit in the new year, will contribute to career opportunities for the dental care professional workforce. The dental e-referral management system mentioned yesterday covers all dental specialties, including orthodontics, and has been successfully rolled out nationally. We are the first country in the UK to implement a fully electronic system for all dental referrals in all dental clinical specialties. That now means that the source, complexity, and volume of referrals for dental specialties will be known by health boards. And in turn, that supports evidence-informed workforce planning and paves the way to service redesign, with a shift out of secondary care for procedures that can, and should, be delivered within primary care. And, of course, a fortnight ago, we celebrated the tenth anniversary of Designed to Smile, our population child oral health improvement programme. This has made, and continues to make, a significant contribution to reducing dental disease levels, and we're committed to continuing our support for the programme. There is, of course, more to be done. I'll happily respond again to the committee with a range of the points made that there isn't time to respond to today, however significant steps have already been taken in reforming dental services and improving the oral health for the most vulnerable members of our communities. I hope the clear programme of dental contract reform that I set out to be completed by 2021 will provide the assurance Members are plainly looking for. But I will continue to keep Members updated on our progress in addressing all of the recommendations made in the report.
Welsh: Mae newid i'r system gyfan eisoes ar y gweill ym maes deintyddiaeth yng Nghymru. Mae arnom angen timau clinigol mewn byrddau iechyd i gytuno ar yr hyn y dylid ei gyflawni a sut i fesur rhagoriaeth ym maes deintyddiaeth gofal sylfaenol. Mae dulliau newydd o gontractio gyda ffyrdd mwy ystyrlon o fesur eisoes yn caniatáu i ni ddeall yn well beth yw anghenion cleifion, ansawdd lefel practis, gweithlu tîm a mynediad. Mae hyn yn golygu mwy na gwneud ychydig o newidiadau bach i'r contract. Mae deintyddion, gweithwyr gofal deintyddol proffesiynol, byrddau iechyd ac academyddion yn gweithio gyda'i gilydd i gyflawni a sicrhau trawsnewid yn unol â 'Cymru iachach' drwy ddileu datgymhelliad ariannol fel y gall timau deintyddol ganolbwyntio ar atal a gwneud defnydd o sgiliau'r tîm cyfan. Mae'r rhaglen ddiwygio deintyddol yn canolbwyntio ar ansawdd, atal a mynediad. O'r mis hwn ymlaen, mae 36 o bractisau eraill yn ymuno â'r 94 o bractisau deintyddol sy'n cymryd rhan yn y broses o ddiwygio contractau. Mae hynny'n golygu bod oddeutu traean o'r holl bractisau deintyddol yng Nghymru yn cymryd rhan. I gyferbynnu â hynny, yn Lloegr, ychydig dros 1 y cant o bractisau deintyddol sy'n cymryd rhan yn eu rhaglen ddiwygio contractau. Fodd bynnag, rydym am weld y newid yn cyflymu ymhellach er mwyn i fwy o bractisau deintyddol allu gweithio mewn ffyrdd newydd. Rwy'n disgwyl i dros hanner yr holl bractisau fod yn rhan o'r rhaglen ddiwygio erbyn mis Hydref 2020, gan arwain at gyflwyno'r diwygiadau contract yn llawn yn 2021. Bydd y set ehangach o fesurau monitro a dileu unedau gweithgarwch deintyddol gwerth isel o dan y diwygiadau contract yn helpu i leihau'r angen i fyrddau iechyd adennill cyllid gan gontractwyr deintyddol. Rwyf wedi gofyn i'r byrddau iechyd gyflwyno adroddiadau ar unrhyw adnoddau a adenillir, a disgwyliaf iddynt ddarparu cymorth drwy gydol y flwyddyn i ddarparwyr deintyddol sy'n ei chael hi'n anodd cyrraedd targedau. Gwyddom fod recriwtio a chadw staff yn y gweithlu deintyddol yn achosi anhawster mewn sawl ardal yng Nghymru. Mae mwy i'w wneud i fynd i'r afael â'r materion aml-ffactor dan sylw. Felly, mae Addysg a Gwella Iechyd Cymru yn edrych ar y niferoedd sy'n hyfforddi, ffyrdd o helpu i ddatblygu'r gweithlu, ac maent yn ystyried modelau amgen ar gyfer y gweithlu i gefnogi'r ddarpariaeth, gwella recriwtio a chymell staff i aros yn y proffesiwn ar ôl hyfforddi. Yn ogystal, bydd Cyfadran Cymru Gyfan ar gyfer Gweithwyr Proffesiynol Gofal Deintyddol sy'n cael ei sefydlu ym Mhrifysgol Bangor, ac y disgwyliaf ymweld â hi yn y flwyddyn newydd, yn cyfrannu at gyfleoedd gyrfaol i'r gweithlu gofal deintyddol proffesiynol. Mae'r system reoli e-atgyfeirio deintyddol a grybwyllwyd ddoe yn cwmpasu pob arbenigedd deintyddol, gan gynnwys orthodonteg, ac fe'i cyflwynwyd yn llwyddiannus yn genedlaethol. Ni yw'r wlad gyntaf yn y DU i weithredu system gwbl electronig ar gyfer pob atgyfeiriad deintyddol ym mhob arbenigedd clinigol deintyddol. Mae hynny'n golygu bellach y bydd y byrddau iechyd yn gwybod beth yw ffynhonnell, cymhlethdod, a nifer yr atgyfeiriadau ar gyfer arbenigeddau deintyddol. Yn ei dro, mae hynny'n cefnogi gwaith ar gynllunio'r gweithlu ar sail tystiolaeth ac yn paratoi'r ffordd ar gyfer ailgynllunio gwasanaethau, gan symud allan o ofal eilaidd ar gyfer triniaethau y gellid ac y dylid eu darparu mewn gofal sylfaenol. Ac wrth gwrs, bythefnos yn ôl, buom yn dathlu dengmlwyddiant Cynllun Gwên, ein rhaglen wella lefel poblogaeth ar iechyd y geg i blant. Mae hon wedi gwneud cyfraniad sylweddol tuag at leihau lefelau clefyd deintyddol, ac mae'n parhau i wneud hynny, ac rydym wedi ymrwymo i barhau i gefnogi'r rhaglen. Wrth gwrs, mae mwy i'w wneud. Byddaf yn falch o ymateb eto i'r pwyllgor gydag ystod o'r pwyntiau a wnaed nad oes amser i ymateb iddynt heddiw, ond cymerwyd camau sylweddol eisoes i ddiwygio gwasanaethau deintyddol a gwella iechyd y geg i'r aelodau mwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. Rwy'n gobeithio y bydd y rhaglen eglur o ddiwygiadau i'r contract deintyddol y cynlluniais iddi gael ei chwblhau erbyn 2021 yn rhoi'r sicrwydd y mae'r Aelodau yn chwilio amdano. Ond byddaf yn parhau i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am ein cynnydd wrth ymdrin â'r holl argymhellion a wneir yn yr adroddiad.