techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you very much, Jack. As you are aware, currently the full package of student support is only available for students who study in the United Kingdom, either full-time, part-time, or at undergraduate or postgraduate level. However, I recognise the benefits some students have from pursuing a period of study abroad. That's why I'm very keen that students should continue to have access to the Erasmus͏+ programme. With regard to the recommendations in the Diamond review that said the Welsh Government should look at what kind of support can be made available for overseas students, I hope to be able to make an announcement to this Chamber this term about a pilot in that regard, but I have to be very clear that that will be for a period of study in a foreign country, not for the entirety of a course.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Jack. Fel y gwyddoch, ar hyn o bryd, nid yw'r pecyn cymorth llawn ond ar gael i fyfyrwyr sy'n astudio yn y Deyrnas Unedig, naill ai ar sail amser llawn, rhan-amser, neu ar lefel israddedig neu ôl-raddedig. Fodd bynnag, rwy'n cydnabod manteision cyfnod o astudio dramor i rai myfyrwyr. Dyna pam rwy'n awyddus iawn i sicrhau bod myfyrwyr yn parhau i gael mynediad at raglen Erasmus͏+. O ran yr argymhellion yn adolygiad Diamond a ddywedai y dylai Llywodraeth Cymru ystyried pa fath o gefnogaeth y gellir ei darparu i fyfyrwyr sy'n mynd dramor, rwy'n gobeithio gallu gwneud cyhoeddiad i'r Siambr hon yn ystod y tymor hwn ynglŷn â chynllun peilot yn y cyswllt hwn, ond mae'n rhaid imi ddweud yn glir iawn mai ar gyfer cyfnod o astudio mewn gwlad dramor fydd hynny, nid ar gyfer cwrs yn ei gyfanrwydd.
English: Thank you, David. 'Education in Wales: Our national mission' sets out our approach to ensure our young people are digitally competent and evolve into enterprising, creative and critical thinkers. These skills will feature strongly in our new curriculum and are already embedded in everything a learner does in school through our digital competence framework.
Welsh: Diolch, David. Mae 'Addysg yng Nghymru: Cenhadaeth Ein Cenedl' yn nodi ein dull o sicrhau bod ein pobl ifanc yn ddigidol gymwys ac yn datblygu'n feddylwyr beirniadol mentrus a chreadigol. Bydd y sgiliau hyn yn nodwedd gryf yn ein cwricwlwm newydd ac maent eisoes wedi'u gwreiddio ym mhob dim y bydd y dysgwr yn ei wneud yn yr ysgol drwy ein fframwaith cymhwysedd digidol.
English: Cabinet Secretary, you may have seen a recent report that said the Welsh technology industry is growing faster than any other area except London. During 2016, the number of digital companies launching in Wales grew from 3,000 to 3,275, or a growth of 9.1 per cent, and Cardiff and Swansea are now the leaders in this technological drive. It is very, very important that this is reflected in the curriculum so that our young people can take advantage of these opportunities and indeed create them, and should you need a special adviser, can I recommend my eight-year-old nephew, who advises me very well in this area?
Welsh: Ysgrifennydd y Cabinet, efallai eich bod wedi gweld adroddiad diweddar sy'n dweud bod diwydiant technoleg Cymru yn tyfu'n gyflymach nag yn unrhyw ardal arall ac eithrio Llundain. Yn 2016, tyfodd nifer y cwmnïau digidol a lansiwyd yng Nghymru o 3,000 i 3,275, neu dwf o 9.1 y cant, ac mae Caerdydd ac Abertawe bellach yn arwain y cynnydd technolegol hwn. Mae'n bwysig iawn inni adlewyrchu hyn yn y cwricwlwm fel y gall ein pobl ifanc fanteisio ar y cyfleoedd hyn, a'u creu yn wir, ac os oes angen cynghorydd arbennig arnoch, a gaf fi argymell fy nai wyth mlwydd oed, sy'n rhoi cyngor da iawn i mi yn y maes hwn?
English: I suspect all Members in this Chamber have the equivalent of your eight-year-old nephew who assists them in these matters. I know I certainly do. The Member is absolutely right to draw our attention to the importance of ensuring that our children are well equipped to take advantage of these economic opportunities that are becoming increasingly available. That's why we have invested £1.3 million in the teaching of coding in our schools. That's why the digital competence framework is the first part of our new curriculum to be made available to our educational establishments, and I'm delighted that we have been able to work with the Higher Education Council for Wales to establish the Institute of Coding, which will allow Cardiff and Swansea universities to become even more active members of that very important consortium. We are also working collaboratively with the higher education sector to broaden the computer science skills we have at all levels in our communities, so that whether you're a schoolchild, whether you're a student at FE or HE, or indeed the adult learners that Eluned Morgan talked about earlier, access to digital skills continues to be a priority.
Welsh: Rwy'n tybio bod gan bob Aelod yn y Siambr rywun tebyg i'ch nai wyth mlwydd oed sy'n eu cynorthwyo gyda'r materion hyn. Yn sicr, rwy'n gwybod bod gennyf fi. Mae'r Aelod yn llygad ei le yn tynnu ein sylw at bwysigrwydd sicrhau bod ein plant wedi'u paratoi'n dda i fanteisio ar y cyfleoedd economaidd hyn wrth i fwy a mwy ohonynt ymddangos. Dyna pam rydym wedi buddsoddi £1.3 miliwn mewn addysgu codio yn ein hysgolion. Dyna pam mai'r fframwaith cymhwysedd digidol yw'r rhan gyntaf o'n cwricwlwm newydd i fod ar gael i'n sefydliadau addysgol, ac rwy'n falch iawn ein bod wedi gallu gweithio gyda Chyngor Addysg Uwch Cymru ar sefydlu'r Sefydliad Codio, a fydd yn caniatáu i brifysgolion Caerdydd ac Abertawe ddod yn aelodau hyd yn oed yn fwy gweithgar o'r consortiwm pwysig iawn hwnnw. Rydym hefyd yn gweithio ar y cyd gyda'r sector addysg uwch i ehangu'r sgiliau cyfrifiadureg sydd gennym ar bob lefel yn ein cymunedau, felly pa un a ydych yn blentyn ysgol, yn fyfyriwr mewn addysg bellach, neu'n wir, yn un o'r oedolion sy'n ddysgwyr y soniodd Eluned Morgan amdanynt yn gynharach, mae mynediad at sgiliau digidol yn parhau i fod yn flaenoriaeth.
English: The next item is questions to the Cabinet Secretary for Health and Social Services, and the first question is from Mandy Jones.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Ysgrifennydd Cabinet dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Mandy Jones.
English: Thank you. I've set out clear expectations for the health board to meet to be considered for de-escalation in the special measures improvement framework. I will make an oral statement on Betsi Cadwaladr University Local Health Board's progress on 6 November.
Welsh: Diolch. Rwyf wedi nodi disgwyliadau clir i'r bwrdd iechyd eu cyflawni er mwyn cael eu hystyried ar gyfer eu hisgyfeirio yn fframwaith gwella'r mesurau arbennig. Byddaf yn gwneud datganiad llafar ar gynnydd Bwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Betsi Cadwaladr ar 6 Tachwedd.
English: Thank you for that answer. Cabinet Secretary, the north Wales health board has been in special measures since June 2015. At that time, we were told that the action taken reflected serious and outstanding concerns about the leadership, governance and progress of the health board. Cabinet Secretary, I'm grateful for the update you provided around the three-year anniversary of special measures, but what I struggle to assess is the trajectory of improvement and when the health board will be delivering the quality of services that my constituents deserve. Cabinet Secretary, if the health board is getting there, as you state, when will it have reached its final destination?
Welsh: Diolch am eich ateb. Ysgrifennydd y Cabinet, mae bwrdd iechyd gogledd Cymru wedi bod yn destun mesurau arbennig ers mis Mehefin 2015. Ar y pryd, dywedwyd wrthym fod y camau a gymerwyd yn adlewyrchu pryderon difrifol a pharhaus ynghylch arweinyddiaeth, llywodraethiant a chynnydd y bwrdd iechyd. Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n ddiolchgar am y newyddion diweddaraf a ddarparwyd gennych wedi tair blynedd o fesurau arbennig, ond yr hyn rwy'n ei chael hi'n anodd asesu yw trywydd y gwelliant a phryd y bydd y bwrdd iechyd yn darparu'r gwasanaethau o ansawdd y mae fy etholwyr yn eu haeddu. Ysgrifennydd y Cabinet, os yw'r bwrdd iechyd wedi gwneud peth cynnydd fel y dywedwch, pryd y bydd yn cyrraedd ei nod terfynol?
English: It's a question that Members will continue to ask until we see real and lasting improvement in the delivery of the areas that are in special measures. We've seen progress on maternity. We have not seen adequate progress on mental health. We've some progress on out-of-hours. We've seen some progress on leadership. Mental health has always been the most challenging area of activity, and so the health board has made progress on having a strategy, but it can't simply be a case, for the convenience of politicians, certainly for me, to set an artificial time frame. That's why the special measures framework has the chief exec of NHS Wales, together with Healthcare Inspectorate Wales, our regulator, together with the Wales Audit Office, to make sure this is not a process that is driven by what is convenient for me or anybody else in the Government, but a real and honest assessment of the progress that a health board has made. So, the improvement plan I set out is the plan for them to adhere to, to get out of special measures. There will be an honest and upfront report on their progress, both on 6 November and in the future. Members and the public should take the reassurance that there is a genuine independent oversight on the progress that is or is not being made.
Welsh: Mae'n gwestiwn y bydd yr Aelodau'n parhau i'w ofyn hyd nes y byddwn yn gweld gwelliant gwirioneddol a pharhaol yn narpariaeth yr ardaloedd sy'n destunau mesurau arbennig. Rydym wedi gweld cynnydd mewn perthynas â mamolaeth. Nid ydym wedi gweld cynnydd digonol ar iechyd meddwl. Rydym wedi rhywfaint o gynnydd ar wasanaeth y tu allan i oriau. Rydym wedi gweld rhywfaint o gynnydd ar arweinyddiaeth. Iechyd meddwl yw'r maes gweithgarwch sydd bob amser wedi bod fwyaf heriol, ac felly mae'r bwrdd iechyd wedi gwneud cynnydd drwy gael strategaeth, ond i mi yn sicr, ni all fod yn fater o osod amserlen artiffisial er hwylustod gwleidyddion. Dyna pam fod gan y fframwaith mesurau arbennig brif weithredwr GIG Cymru, ynghyd ag Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru, ein rheoleiddiwr, a Swyddfa Archwilio Cymru, i sicrhau nad yw hon yn broses sy'n cael ei gyrru gan yr hyn sy'n gyfleus i mi neu unrhyw un arall yn y Llywodraeth, ond yn hytrach, ei bod yn asesiad real a gonest o'r cynnydd a wneir gan fwrdd iechyd. Felly, y cynllun gwella a amlinellais yw'r cynllun y dylent lynu wrtho, er mwyn dod allan o fesurau arbennig. Cyflwynir adroddiad gonest ac agored ar eu cynnydd ar 6 Tachwedd ac yn y dyfodol. Dylai'r Aelodau a'r cyhoedd gael eu sicrhau bod yna drosolwg annibynnol go iawn ar y cynnydd a wneir, neu fel arall.
English: One of the difficulties that the health board finds difficulty in tackling is in the transfer of care, and I don't know if you can explain to me how we saw a situation that we saw in Chirk hospital recently, where it took 368 days to transfer one patient, according the community health council. Now, not only is that bad for the patient, but it's also bad for the hospital and anyone else who needed use of that bed. So, when are we going to see health and community care services co-ordinated effectively in north Wales?
Welsh: Un o'r trafferthion mae'r bwrdd iechyd yn ei chael yn anodd mynd i'r afael â hi, wrth gwrs, yw'r oedi mewn trosglwyddo gofal cleifion, ac nid wyf yn gwybod os gallwch chi esbonio i fi sut y gallem ni fod wedi gweld sefyllfa fel ag a welwyd yn ysbyty'r Waun yn ddiweddar, lle cymerodd hi 368 o ddyddiau i drosglwyddo un claf, yn ôl y cyngor iechyd cymunedol. Nawr, nid yn unig bod hynny'n ddrwg i'r claf, mae yn sicr yn ddrwg i'r ysbyty ac i unrhyw un arall oedd am neu oedd angen defnydd o'r gwely hwnnw. Felly, pryd rydym ni yn mynd i weld gwasanaethau iechyd a gwasanaethau gofal yn y gymuned yn cydlynu'n effeithiol yn y gogledd?
English: Thank you for the question. We have actually seen significant progress made on reducing delayed transfers of care right across our health service, including within north Wales. I and the Minister look at the figures every single month and where there is a falling back between health boards we absolutely make sure that action is taken and questions are asked. So, there's no lack of oversight or interest from Ministers in this Government about the progress that we've made, or complacency. That progress will be continued. It's only partly about resources: much of it is about working relationships, and, since I came into the department as a then deputy Minister, I can say there has been a significant improvement in relationships between health and local government, and that has led to an improvement in performance as well. In the individual case you mentioned, whilst I can't comment on the individual circumstances, I can broadly say that where a delay of that length has taken place it is almost always because there is a complex care package that is not available for that person. What I would be interested in, though, is if you'd write to me, and either I or the Minister will investigate and come back to you with the detail in that matter.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Rydym wedi gweld cynnydd sylweddol ar leihau nifer yr achosion o oedi wrth drosglwyddo gofal ar draws ein gwasanaeth iechyd, gan gynnwys yng ngogledd Cymru. Mae'r Gweinidog a minnau yn edrych ar y ffigurau bob mis a phan fo byrddau iechyd yn llusgo ar ôl, rydym yn gwneud yn siŵr fod camau'n cael eu cymryd a chwestiynau'n cael eu gofyn. Felly, nid oes diffyg goruchwyliaeth neu ddiffyg diddordeb gan Weinidogion y Llywodraeth mewn perthynas â'r cynnydd rydym wedi'i wneud, na hunanfodlonrwydd. Bydd y cynnydd hwnnw'n parhau. Nid yw ond yn ymwneud yn rhannol ag adnoddau: mae llawer ohono'n ymwneud â'r berthynas waith, ac ers i mi ddod i'r adran, fel Dirprwy Weinidog ar y pryd, gallaf ddweud bod gwelliant sylweddol wedi bod yn y berthynas rhwng iechyd a llywodraeth leol, ac mae hynny wedi arwain at wella perfformiad hefyd. Yn yr achos unigol a grybwyllwyd gennych, er na allaf wneud sylwadau ar yr amgylchiadau unigol, gallaf ddweud yn fras, pan fo cymaint o oedi wedi digwydd, y rheswm am hynny bron bob amser yw oherwydd bod yr unigolyn angen pecyn gofal cymhleth nad yw ar gael ar ei gyfer. Fodd bynnag, hoffwn pe baech yn ysgrifennu ataf, a byddaf fi neu'r Gweinidog yn ymchwilio ac yn dod yn ôl atoch gyda manylion y mater hwnnw.
English: Thank you for the question. Neither I, nor my officials, have had any formal discussions with Vertex about Orkambi. I have, though, reminded Vertex that a medicine must be appraised and recommended by the National Institute for Health and Care Excellence or the All Wales Medicines Strategy Group before it can be routinely provided by NHS Wales. It is Vertex's responsibility to comply with the appraisal process, which they are both aware of and fully understand.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Nid wyf fi, na fy swyddogion, wedi cael unrhyw drafodaethau ffurfiol gyda Vertex ynglŷn ag Orkambi. Er hynny, rwyf wedi atgoffa Vertex fod yn rhaid i feddyginiaeth gael ei harfarnu a'i hargymell gan Y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal neu Grŵp Strategaeth Meddyginiaethau Cymru Gyfan cyn y gall GIG Cymru ei darparu'n rheolaidd. Cyfrifoldeb Vertex yw cydymffurfio â'r broses arfarnu ac maent yn ymwybodol ohoni ac yn ei deall yn iawn.
English: It is regrettable, Cabinet Secretary, that you haven't had direct conversations with them, although you do point out that you had some discussion about their responsibilities. In other parts of the United Kingdom, this drug is available for cystic fibrosis sufferers and, regrettably, it's not available here in Wales, as I understand it. Why has there been so little progress in making that drug available here in Wales? As I understand it, other health departments have come to arrangements with the pharmaceutical company to make it available. Will you commit to working with the pharmaceutical company to make this drug available here in Wales, because the benefits have been proven and are clear to cystic fibrosis sufferers? Sadly, cystic fibrosis is a condition that is lifelong - it's not something that comes to you as you progress through life - and, so, therefore, the better the treatment we can offer, the longer the life, and the quality of life is improved for the individual. So, I'm asking you: please will you commit, as the Minister and the department, to engage positively to make this drug available here in Wales?
Welsh: Mae'n anffodus, Ysgrifennydd y Cabinet, nad ydych wedi cael sgyrsiau uniongyrchol gyda hwy, er eich bod yn nodi eich bod wedi cael rhywfaint o drafodaeth ynglŷn â'u cyfrifoldebau. Mewn rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig, mae'r cyffur hwn ar gael ar gyfer dioddefwyr ffeibrosis systig a deallaf nad yw ar gael yma yng Nghymru yn anffodus. Pam fod cyn lleied o gynnydd wedi'i wneud ar sicrhau bod y cyffur ar gael yma yng Nghymru? Deallaf fod adrannau iechyd eraill wedi gwneud trefniadau gyda'r cwmni fferyllol i sicrhau y bydd ar gael. A wnewch chi ymrwymo i weithio gyda'r cwmni fferyllol i sicrhau bod y cyffur hwn ar gael yma yng Nghymru, oherwydd mae'r manteision wedi'u profi ac yn glir i ddioddefwyr ffeibrosis systig? Yn anffodus, mae ffeibrosis systig yn gyflwr gydol oes: nid yw'n rhywbeth sy'n digwydd i chi wrth i chi fynd ar eich taith drwy fywyd, ac felly, y gorau yw'r driniaeth y gallwn ei chynnig, yr hiraf a'r gorau fydd ansawdd bywyd yr unigolyn. Felly, rwy'n gofyn i chi: os gwelwch yn dda, a wnewch chi, fel Gweinidog ac fel adran, ymrwymo i weithredu'n gadarnhaol er mwyn sicrhau bod y cyffur hwn ar gael yma yng Nghymru?
English: I too have had discussions with Vertex, and I've made representations to you about a particular constituent of mine, who I know is very concerned that her daughter, who's only about seven years old, can have access to this drug. But, in my discussions with Vertex, I've been, like you, hugely frustrated - they seem to understand what the process is, but, for whatever reason, are not engaging in the way that they know that they have to. But my question to you is: if those proper processes were followed by Vertex, and Orkambi was to meet all the tests of both NICE and the All Wales Medicines Strategy Group, would it then be eligible under the new treatment fund?
Welsh: Rwyf innau hefyd wedi cael trafodaethau â Vertex, ac rwyf wedi gwneud sylwadau ynglŷn ag un o fy etholwyr y gwn ei bod yn awyddus iawn i'w merch, nad yw ond tua saith oed, gael mynediad at y cyffur hwn. Ond yn fy nhrafodaethau â Vertex, rwyf wedi bod yn teimlo'n rhwystredig iawn, fel chi - ymddengys eu bod yn deall beth yw'r broses, ond am ba reswm bynnag, nid ydynt wedi dilyn y broses yn y ffordd y gwyddant ei bod yn rhaid iddynt ei wneud. Ond fy nghwestiwn i chi yw hwn: pe bai Vertex yn dilyn y prosesau priodol, a phe bai Orkambi yn bodloni holl brofion NICE a Grŵp Strategaeth Meddyginiaethau Cymru Gyfan, a fyddai'n gymwys wedyn o dan y gronfa triniaethau newydd?
English: Yes, and I think that's quite helpful, because, whilst I am frustrated that there hasn't been a meaningful engagement in the process, if they did, this is exactly what the new treatment fund is for. So, when new treatments become available that are NICE approved - so, they are proven to be effective and safe and cost-effective - there is often a challenge in getting those drugs in an equitable manner into our system. It is exactly what the new treatment fund is designed for, and I can say, yes, this would be eligible for support within the new treatment fund to make it available on a rapid and consistent basis. And, as we know, that means that, here in Wales, effective medication, with an evidence base behind it, is available more quickly here than in any other UK nation, and I am very proud of that.
Welsh: Byddai, ac mae hynny'n eithaf defnyddiol, oherwydd, er fy mod yn rhwystredig nad ydynt wedi dilyn y broses yn ystyrlon, pe baent yn gwneud hynny, dyma yw union ddiben y gronfa triniaethau newydd. Felly, pan fydd triniaethau newydd yn dod ar gael ar ôl eu cymeradwyo gan NICE - hynny yw, eu bod wedi'u profi'n effeithiol ac yn ddiogel ac yn gosteffeithiol - yn aml mae'n her i sicrhau bod y cyffuriau hynny'n cael eu cynnwys yn ein system mewn ffordd deg. Dyna yw union ddiben y gronfa triniaethau newydd, a gallaf ddweud y byddai'n gymwys i gael cymorth o fewn y gronfa triniaethau newydd er mwyn sicrhau ei fod ar gael ar sail gyflym a chyson. Ac fel y gwyddom, mae hynny'n golygu bod meddyginiaethau effeithiol sydd â sylfaen dystiolaeth y tu cefn iddynt ar gael yn gynt yma yng Nghymru nag yn unrhyw wlad arall yn y DU, ac rwy'n falch iawn o hynny.
English: I think if it's the case that people are not informed, then that's why people are raising it here, so that they can get information from you as Cabinet Secretary, and I think that that would be something that we should be mindful of here. I understand, from speaking with Vertex, that there was some frustration in dealing with all-Wales medical procurement, which resulted in significant delays in this process. Perhaps it was an isolated incident - and I hope it was - but it's something that should be looked into in relation to this particular case. Could I ask you whether there are any plans to amend processes to permit the assessment of a portfolio of medicines, showing the flexibility needed for these types of medicines for rare diseases? Now, we've been here before with Kalydeco, and had a change of mind from the Minister at the time. A portfolio of types of medicines for rare diseases would be something that would be welcomed for you to look at, at least, and I'm sure not only Vertex would welcome that, but us as directly elected representatives also.
Welsh: Os yw'n wir nad yw pobl yn cael eu hysbysu, credaf mai dyna pam fod pobl yn codi'r mater yma, er mwyn iddynt gael y wybodaeth gennych chi fel Ysgrifennydd y Cabinet, a chredaf fod hynny'n rhywbeth y dylem fod yn ymwybodol ohono yma. O siarad â Vertex, rwy'n deall bod rhywfaint o rwystredigaeth wedi bod wrth ymdrin â chaffael meddygol ar sail Cymru gyfan, a arweiniodd at oedi sylweddol yn y broses hon. Mae'n bosibl mai un digwyddiad ydoedd - ac rwy'n gobeithio mai dyna ydoedd - ond mae'n rhywbeth y dylid edrych arno mewn perthynas â'r achos penodol hwn. A gaf fi ofyn i chi, a oes unrhyw gynlluniau i ddiwygio prosesau i ganiatáu asesiadau o bortffolio o feddyginiaethau, gan ddangos yr hyblygrwydd sydd ei angen ar gyfer y mathau hyn o feddyginiaethau at glefydau prin? Nawr, rydym wedi bod yn y sefyllfa hon o'r blaen gyda Kalydeco, ac roedd gennym safbwynt gwahanol i'r Gweinidog ar y pryd. Byddai portffolio o fathau o feddyginiaethau at glefydau prin yn rhywbeth y gellid ei groesawu i chi edrych arno o leiaf, ac rwy'n siŵr nad Vertex yn unig fyddai'n croesawu hynny, ond ninnau hefyd fel cynrychiolwyr a etholwyd yn uniongyrchol.