English: As an Assembly Member serving constituents for whom accessing specific services across the border is the norm, I welcome this debate and the opportunity to be able to briefly contribute. I have already raised many times in this Chamber how the north-east of Wales is economically and culturally connected to the north-west of England, and the border assists as a two-way path to prosperity, as opposed to a somewhat artificial barrier. Indeed, there should also be no such barrier when it comes to accessing specialist secondary services. For those living in parts of north Wales, accessing specialist services in the north-west is a standard practice that predates devolution. I, like many of those living in Delyn and across north-east Wales, have experienced this at first hand and seek the same as everyone else for my nearest and dearest, that is, ensuring the best possible specialist treatment as close to home as possible, whether that be heart surgery at Broadgreen Hospital in Liverpool, or cancer treatment at Clatterbridge hospital on the Wirral. I welcome the cross-border protocols put in place by the Welsh Government for the treatment of patients who have been referred across the border, but the challenge is actually how they are followed and implemented to best effect on the ground, on a day-in, day-out basis, and of course to make sure that any Wales-domiciled patients receiving treatment in the NHS in England are treated no less favourably than their England-dwelling counterparts. From the correspondence and conversations that I have had with constituents, it seems that better communication with users of cross-border health services at a primary care level is key, even at the basic level of people understanding why they are being referred for specific treatment across the border. By taking steps to build on the work of the Welsh Government in respect of cross-border healthcare, and by actually working together at all levels, we can and must ensure the provision of the best possible high-quality care for patients who access cross-border health services.
Welsh: Fel Aelod Cynulliad sy'n gwasanaethu etholwyr sydd wedi arfer defnyddio gwasanaethau penodol ar draws y ffin, croesawaf y ddadl hon a'r cyfle i allu cyfrannu'n fyr. Rwyf eisoes wedi sôn droeon yn y Siambr hon sut y mae ardal gogledd-ddwyrain Cymru wedi ei chysylltu'n economaidd ac yn ddiwylliannol â gogledd-orllewin Lloegr, ac mae'r ffin yn cynorthwyo fel llwybr dwy ffordd i ffyniant, yn hytrach na rhwystr braidd yn artiffisial. Yn wir, ni ddylai fod unrhyw rwystr o'r fath hefyd o ran defnyddio gwasanaethau eilaidd arbenigol. I'r rhai sy'n byw mewn rhannau o ogledd Cymru, mae cael mynediad at wasanaethau arbenigol yng ngogledd-orllewin Lloegr yn arfer safonol sy'n mynd yn ôl cyn datganoli. Rwyf fi, fel llawer o'r rhai sy'n byw yn Nelyn ac ar draws gogledd-ddwyrain Cymru, wedi profi hyn yn uniongyrchol ac yn ceisio'r un fath â phawb arall i fy anwyliaid, hynny yw, sicrhau'r driniaeth arbenigol orau bosibl mor agos i'w cartrefi â phosibl, boed yn llawdriniaeth ar y galon yn ysbyty Broadgreen yn Lerpwl, neu driniaeth ganser yn ysbyty Clatterbridge yng Nghilgwri. Rwy'n croesawu'r protocolau trawsffiniol a roddwyd ar waith gan Lywodraeth Cymru ar gyfer trin cleifion a atgyfeiriwyd ar draws y ffin, ond yr her mewn gwirionedd yw sut y cânt eu dilyn a'u gweithredu yn y ffordd orau ar lawr gwlad, o ddydd i ddydd ac wrth gwrs i wneud yn siŵr nad oes unrhyw gleifion sy'n byw yng Nghymru ac sy'n cael triniaeth gan y GIG yn Lloegr yn cael eu trin yn llai ffafriol na'u cymheiriaid sy'n byw yn Lloegr. O'r ohebiaeth a'r sgyrsiau a gefais gydag etholwyr, mae'n ymddangos bod gwell cyfathrebu â defnyddwyr gwasanaethau iechyd trawsffiniol ar lefel gofal sylfaenol yn allweddol, hyd yn oed ar y lefel sylfaenol fod pobl yn deall pam y cânt eu atgyfeirio i gael triniaeth benodol ar draws y ffin. Drwy gymryd camau i adeiladu ar waith Llywodraeth Cymru mewn perthynas â gofal iechyd trawsffiniol, a thrwy gydweithio mewn gwirionedd ar bob lefel, mae'n bosibl, ac mae'n rhaid i ni sicrhau bod gofal o'r ansawdd gorau posibl yn cael ei ddarparu i gleifion sy'n defnyddio gwasanaethau iechyd trawsffiniol.