English: The Welsh Government has a strategic role in managing MPAs. We cannot secure favourable conditions on our own, so we will continue to work with other management authorities across Wales through the MPA management steering group to provide leadership and, where necessary, support towards collective fulfilment of our roles and responsibilities. John Griffiths asked a question around what strategies we will be bringing forward, and we will be developing an MPA management framework and that will set out our strategic vision for a well-managed network. Several Members mentioned funding, and, as part of my ongoing review of funding, right across my very broad portfolio, and aligning resources where the need is, I have made an additional allocation of funding to marine and fisheries of £0.5 million. I think it's important to work with my officials to see how we can use that to the best advantage, and, again, I want to work with the MPA management group in relation to this. It also will require, I'm sure, additional funding as we exit the EU, and, obviously, we need to continue with the assessments that we're making regarding the impact of leaving the EU. Part of the additional funding will also build on our current programme of work to ensure our MPAs maintain and, where necessary, achieve, as I say, favourable condition. I've asked my department to work with NRW and the management steering group to consider how we can use that to have the most positive impact upon the condition of the network of the marine protected areas. We need to continue to improve our understanding of the marine environment and how human activities interact with it, so we're working to enhance how we monitor to detect change and, where necessary, investigate cause and effect and scientific data to support and inform policy making and delivery. Joyce Watson raised concerns around monitoring the environmental impacts, in particular around the scallop dredging in Cardigan bay, and I think that's an absolute best example of work that was undertaken. So, we had that two-year intensity study, which had been led by Bangor University, to inform the management of the scallop fishery in Cardigan bay, which, obviously, is a special area of conservation. That work was the first of its kind, and it's really been hailed as world-leading science. So, it's really important that we continue with that and we apply it to any new management measures. So, I am continuing to look to invest in marine science in Wales. Looking ahead, we need to identify more opportunities to work with partners such as Bangor University to share those standards, to collect and collate evidence and data from a variety of sources and activities. The availability of robust data, evidence and research is absolutely vital to ensure effective management and sustainable use of our seas, and I'm very grateful for the ongoing participation of stakeholders in developing and delivering a marine and fisheries work programme in Wales. The Wales marine advisory and action group brings together a broad range of strategic interest groups to ensure effective and meaningful engagement in relation to the delivery of all marine and fisheries work through collaborative working and co-production. Sub-groups are established where there is a need to focus on subject-specific issues. We established a marine planning stakeholder reference group at the start of the marine planning process to provide us with advice, guidance and feedback on the approach, and members of the reference group have co-produced the marine plan content collaboratively. Mike Hedges said that he only really wanted one thing, most importantly, from today's debate, and that was about having the minutes published, and I did give that commitment, I think, back in the committee appearance I made. My understanding is that the minutes of the meeting of, I think it was, 30 November, will be published by the end of this month. Early engagement with stakeholders has been a key priority for the Welsh Government to ensure we identify the implications and opportunities of exiting the EU on our sectors. Members will be aware I established a stakeholder roundtable and a number of sub-groups straight after the referendum back in June 2016 - I'm trying to think now. One of the stakeholder sub-groups relates specifically to our seas and coasts and it includes broad representation from the relevant sectors, so the seas and coasts sub-group plays a key role in helping us identify our priorities for managing our seas in a sustainable way, following our exit from the EU. I think it will also help us to develop a set of strategic priorities, including reaffirming our commitment to the sustainable management of our marine natural resources, a fairer deal for the fishing industry and our coastal communities, and a plan-led approach to driving blue growth. My department and I continue to meet with counterparts from right across the UK to discuss the issues arising from our exit from the EU and, of course, marine and fisheries are part of those discussions. And I am absolutely committed to safeguarding our rural, environmental and marine interests, and I think, by working together, we can explore every opportunity to benefit all of our sectors. I've also been very clear there will be no reduction in our environmental protection in Wales when we leave the EU. An ecologically coherent and well-managed network of marine protected areas is a key part not just of our day one readiness, but also of the management and resilience of our seas for years to come. So, my focus remains on continuing to deliver key economic, social and environmental benefits to Wales. Thank you.
Welsh: Mae gan Lywodraeth Cymru rôl strategol i reoli ardaloedd morol gwarchodedig. Ni allwn sicrhau cyflwr ffafriol ar ein pen ein hunain, felly byddwn yn parhau i weithio gydag awdurdodau rheoli eraill ar draws Cymru drwy'r grŵp llywio ar reoli ardaloedd morol gwarchodedig er mwyn sicrhau arweinyddiaeth a chymorth lle bo angen i allu cyflawni ein rolau a'n cyfrifoldebau gyda'n gilydd. Gofynnodd John Griffiths gwestiwn ynglŷn â pha strategaethau y byddwn yn eu cyflwyno, a byddwn yn datblygu fframwaith rheoli ardaloedd morol gwarchodedig a fydd yn nodi ein gweledigaeth strategol ar gyfer rhwydwaith wedi'i reoli'n dda. Soniodd sawl Aelod am arian, ac fel rhan o fy adolygiad parhaus o'r cyllid, ar draws fy mhortffolio eang iawn, a chan ddarparu adnoddau lle bo'u hangen, rwyf wedi rhoi dyraniad ychwanegol o £0.5 miliwn tuag at y môr a physgodfeydd. Rwy'n credu ei bod yn bwysig gweithio gyda fy swyddogion i weld sut y gallwn ddefnyddio'r arian hwnnw er mwyn sicrhau'r budd gorau, ac unwaith eto, rwyf am weithio gyda grŵp rheoli'r ardaloedd morol gwarchodedig mewn perthynas â hyn. Bydd hefyd yn galw, rwy'n siŵr, am arian ychwanegol wrth inni adael yr UE, ac yn amlwg, mae angen inni barhau â'r asesiadau rydym yn eu gwneud ar effaith gadael yr Undeb Ewropeaidd. Bydd rhan o'r arian ychwanegol hefyd yn adeiladu ar ein rhaglen waith gyfredol i sicrhau bod ein hardaloedd morol gwarchodedig yn parhau mewn cyflwr ffafriol, a lle bo angen, fel rwy'n dweud, yn cyflawni cyflwr ffafriol. Rwyf wedi gofyn i fy adran weithio gyda Cyfoeth Naturiol Cymru a'r grŵp llywio ar reoli i ystyried sut y gallwn ei ddefnyddio er mwyn sicrhau'r effaith fwyaf cadarnhaol ar gyflwr y rhwydwaith o ardaloedd morol gwarchodedig. Mae angen inni barhau i wella ein dealltwriaeth o'r amgylchedd morol a sut y mae gweithgareddau dynol yn rhyngweithio â'r amgylchedd, felly rydym yn gweithio i wella'r modd yr ydym yn monitro i ganfod newid a lle bo angen, yn ymchwilio i achos ac effaith a data gwyddonol i gefnogi a llywio polisïau a chyflawniad. Roedd Joyce Watson yn mynegi pryderon ynglŷn â monitro effeithiau amgylcheddol, yn enwedig o amgylch y treillio am gregyn bylchog ym mae Ceredigion, ac rwy'n credu bod honno'n enghraifft wirioneddol wych o'r gwaith a wnaed. Felly, cawsom yr astudiaeth honno o ddwysedd dros ddwy flynedd dan arweiniad Prifysgol Bangor i lywio'r broses o reoli pysgodfeydd cregyn bylchog ym mae Ceredigion, sydd wrth gwrs yn ardal cadwraeth arbennig. Y gwaith hwnnw oedd y cyntaf o'i fath, ac mae wedi cael ei ganmol fel enghraifft o wyddoniaeth sy'n arwain y byd. Felly, mae'n bwysig iawn ein bod yn parhau â hynny a'n bod yn ei gymhwyso ar gyfer unrhyw fesurau rheoli newydd. Felly, rwy'n parhau i ystyried buddsoddi mewn gwyddoniaeth forol yng Nghymru. Wrth edrych ymlaen, mae angen inni nodi mwy o gyfleoedd i weithio gyda phartneriaid megis Prifysgol Bangor i rannu'r safonau hynny, i gasglu a choladu tystiolaeth a data o amrywiaeth o ffynonellau a gweithgareddau. Mae argaeledd data, tystiolaeth ac ymchwil gadarn yn gwbl hanfodol i sicrhau rheolaeth effeithiol a defnydd cynaliadwy o'n moroedd, ac rwy'n ddiolchgar iawn am gyfranogiad parhaus rhanddeiliaid wrth ddatblygu a darparu rhaglen waith ar y môr a physgodfeydd yng Nghymru. Mae grŵp cynghori a gweithredu Cymru ar faterion morol yn dwyn ynghyd ystod eang o grwpiau diddordeb strategol er mwyn sicrhau ymgysylltiad effeithiol ac ystyrlon mewn perthynas â darparu'r holl waith ar y môr a physgodfeydd drwy weithio cydweithredol a chydgynhyrchu. Sefydlwyd is-grwpiau lle mae angen canolbwyntio ar bynciau penodol. Sefydlwyd grŵp cyfeirio ar gynllunio morol i randdeiliaid ar ddechrau'r broses gynllunio morol er mwyn darparu cyngor, arweiniad ac adborth ar y dull o weithredu, ac mae cyd-aelodau o'r grŵp cyfeirio wedi cydweithio i gydgynhyrchu cynnwys y cynllun morol. Dywedodd Mike Hedges mai un peth y dymunai ei gael yn fwy na dim o'r ddadl heddiw oedd gweld y cofnodion yn cael eu cyhoeddi, a rhoddais yr ymrwymiad hwnnw, rwy'n credu, pan ymddangosais gerbron y pwyllgor. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, bydd cofnodion y cyfarfod ar 30 Tachwedd, rwy'n credu mai dyna pryd ydoedd, yn cael eu cyhoeddi erbyn diwedd y mis hwn. Mae ymgysylltiad cynnar â rhanddeiliaid wedi bod yn flaenoriaeth allweddol i Lywodraeth Cymru er mwyn sicrhau ein bod yn nodi'r goblygiadau a'r cyfleoedd a ddaw yn sgil gadael yr UE i'n sectorau. Bydd yr Aelodau'n gwybod fy mod wedi sefydlu cyfarfodydd o gwmpas y bwrdd i randdeiliaid a nifer o is-grwpiau yn syth ar ôl y refferendwm yn ôl ym mis Mehefin 2016 - rwy'n ceisio meddwl nawr. Mae un o'r is-grwpiau rhanddeiliaid yn ymwneud yn benodol â'n moroedd a'n harfordiroedd ac mae'n cynnwys cynrychiolaeth eang o'r sectorau perthnasol, felly mae'r is-grŵp moroedd ac arfordiroedd yn chwarae rhan allweddol yn ein helpu i nodi ein blaenoriaethau ar gyfer rheoli ein moroedd yn gynaliadwy ar ôl inni adael yr UE. Credaf y bydd hefyd yn ein helpu i ddatblygu set o flaenoriaethau strategol, gan gynnwys ailgadarnhau ein hymrwymiad i reoli adnoddau naturiol y môr yn gynaliadwy, bargen decach i'n diwydiant pysgota a'n cymunedau arfordirol, a dull o weithredu wedi ei arwain gan gynlluniau o ysgogi twf glas. Mae fy adran a minnau'n parhau i gyfarfod â'n cymheiriaid ar draws y DU i drafod y materion sy'n deillio o adael yr UE ac wrth gwrs, mae'r môr a physgodfeydd yn rhan o'r trafodaethau hynny. Rwy'n gwbl ymrwymedig i ddiogelu ein buddiannau morol, amgylcheddol a gwledig, ac rwy'n credu y gallwn, drwy weithio gyda'n gilydd, archwilio pob cyfle i sicrhau budd i bob un o'n sectorau. Hefyd, rwyf wedi dweud yn glir iawn na fydd unrhyw leihad yn y modd y gwarchodwn yr amgylchedd yng Nghymru pan fyddwn yn gadael yr UE. Mae rhwydwaith cydlynol yn ecolegol o ardaloedd morol gwarchodedig wedi ei reoli'n dda yn rhan allweddol, nid yn unig o fod yn barod o'r cychwyn cyntaf, ond hefyd o reoli a gwydnwch ein moroedd am flynyddoedd i ddod. Felly, erys fy ffocws ar barhau i ddarparu manteision economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol allweddol i Gymru. Diolch.