English: Diolch, Dirprwy Llywydd. Can I say that I'm extremely pleased to open this debate on behalf of the Petitions Committee? This the second debate that has been held since the Petitions Committee agreed to consider referring any petition that gathers more than 5,000 signatures for a debate in the Plenary. The petitioners, led by Victoria Griffiths, are seeking to oppose the development of a new, so-called superprison on land owned by the Welsh Government in Baglan, Port Talbot. I would like to begin by thanking the petitioners for bringing this petition forward and to congratulate them on running a passionate and eye-catching campaign. I remember it was certainly a vibrant occasion when the petitioners came to the Senedd to hand the petition over to the committee back in October. I know that the petitioners have also worked closely with their local Assembly Members on this issue, and I'm sure that a number of Members will be seeking to contribute during the debate this afternoon. The petition in front of us collected 8,791 signatures using a combination of the Assembly's website and a local paper petition. This and the turnout at the Senedd indicate that there is a significant degree of local opposition to the possibility of a prison in Port Talbot, and I'm sure that this is not news to anyone here today. The petitioners have told the committee that they have a number of concerns with the Ministry of Justice's proposal to build a prison on the site, and, before I outline these, it is perhaps worth covering a bit of background about the proposals and their current status. In March 2017, the UK Government announced that four potential sites for new prisons in England and Wales had been identified by the Ministry of Justice. We understand that, prior to this, the Welsh Government had provided a list of 20 possible sites in Wales to the Ministry of Justice. The Ministry of Justice has stated that it undertook a comprehensive evaluation of the 20 sites, and that Port Talbot was selected as the best potential site for a new category C prison build in Wales. As a result, Port Talbot was the only site in Wales chosen to proceed to a planning application. In the same announcement in March 2017, the then Secretary of State for Justice indicated that considerations over value for money and affordability would be part of the Ministry of Justice's final decision over whether to proceed with a new prison on the site. In answers given at Westminster on this subject in September, the prisons Minister indicated that Port Talbot was chosen for a number of reasons. These include the capacity of local infrastructure to support the prison and the potential for benefits to the local community. It is clear from the petition that large parts of the community dispute both of these statements. Media reports have stated that the proposed category C prison would have a capacity of 1,600 prisoners when it is fully operational, though I understand that this has not been confirmed by the Ministry of Justice. The UK Government has also stated that there are currently insufficient prison places available and, specifically, that there are not enough category C prison places in south Wales. In their response to the committee's initial correspondence about the petition, the Welsh Government confirmed that they received an approach from the Ministry of Justice and provided a list of 20 possible sites in response. The Government also reiterated that the decision over whether to proceed is a matter for the Ministry of Justice and that any planning applications would be considered locally by Neath Port Talbot County Borough Council. However, as I previously stated, the petition calls on the Welsh Government - which owns the land involved - not to sell to the Ministry of Justice for the purposes of development. During a previous discussion on this subject in Plenary in September, the then Cabinet Secretary for Communities and Children stated that no agreement has been made with the UK Government regarding the sale of the land, and no discussions over its value have taken place. Given that justice is not a devolved subject area, and that a decision whether or not to proceed with the development of a prison will be taken by the UK Government, it is the issue of the sale of the land that the Petitions Committee will primarily be considering going forward. However, we have written to the prisons Minister to make him aware of this petition and the debate today. I am sure that local Members will wish to outline the views of the local community in more detail during their contributions, so I will limit my further comments to the concerns raised directly with the Petitions Committee. The petitioners have outlined a number of concerns, most of which relate to the capacity of Port Talbot and the surrounding areas to accommodate a prison. These include the availability of health services and the capacity of local roads both during the construction of the prison and once it is operational. The petitioners have also questioned the impact it could have on local employment levels and the prospects for local people looking for jobs. This is due to the potential for the prison to operate as a rehabilitation centre, with inmates potentially allowed limited day release for training placements for work experience, which the petitioners fear will take opportunities away from local people. They have also raised concerns over local housing availability, which could be put under increased pressure if inmates choose to stay in the area following their release. Finally, the petitioners have highlighted that the land identified is an enterprise zone and is, apparently, subject to a covenant on its use. Schedules to this covenant have been quoted that state that the land should be used for the purpose of an industrial park and not for other purposes. Due to a recognition that it was important to proceed with this debate in a timely manner, the committee has not had time to investigate any of these concerns or claims in detail at this stage. We will return to consider the petition again at a future committee meeting. In doing so, I hope we will be able to also consider the reaction of the petitioners to the points raised today and the answers provided. As a result, the committee is presenting this petition to the Assembly without drawing conclusions or making recommendations in any particular direction at this stage. However, we feel that this is an important debate to have, and we hope that it will provide everyone who signed the petition with further information and answers to the concerns that they hold.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf fi ddweud fy mod yn falch iawn o agor y ddadl hon ar ran y Pwyllgor Deisebau? Dyma'r ail ddadl i gael ei chynnal ers i'r Pwyllgor Deisebau gytuno i ystyried cyfeirio unrhyw ddeiseb sy'n casglu mwy na 5,000 o lofnodion ar gyfer dadl yn y Cyfarfod Llawn. Mae'r deisebwyr, a arweinir gan Victoria Griffiths, am wrthwynebu datblygu carchar mawr newydd, archgarchar fel y'i gelwir, ar dir sy'n eiddo i Lywodraeth Cymru ym Maglan, Port Talbot. Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i'r deisebwyr am gyflwyno'r ddeiseb hon, a'u llongyfarch ar gynnal ymgyrch angerddol a thrawiadol. Cofiaf ei fod yn achlysur bywiog, yn bendant, pan ddaeth y deisebwyr i'r Senedd i gyflwyno'r ddeiseb i'r pwyllgor yn ôl ym mis Hydref. Gwn fod y deisebwyr hefyd wedi cydweithio'n agos â'u Haelodau Cynulliad lleol ar y mater hwn, ac rwy'n siŵr y bydd nifer o'r Aelodau am gyfrannu yn ystod y ddadl y prynhawn yma. Casglodd y ddeiseb sydd o'n blaenau 8,791 o lofnodion gan ddefnyddio cyfuniad o wefan y Cynulliad a deiseb gan bapur newydd lleol. Mae hyn a nifer y rhai a ddaeth i'r Senedd yn dangos bod cryn dipyn o wrthwynebiad lleol i'r posibilrwydd o gael carchar ym Mhort Talbot, ac rwy'n siŵr nad yw hynny'n newyddion i unrhyw un yma heddiw. Mae'r deisebwyr wedi dweud wrth y pwyllgor fod ganddynt nifer o bryderon ynghylch argymhelliad y Weinyddiaeth Gyfiawnder i adeiladu carchar ar y safle, ac felly, cyn i mi amlinellu'r rhain, efallai ei bod yn werth rhoi ychydig o gefndir y cynigion a'u statws ar hyn o bryd. Ym mis Mawrth 2017, cyhoeddodd Llywodraeth y DU fod pedwar safle posibl ar gyfer carchardai newydd yng Nghymru a Lloegr wedi'u nodi gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder. Cyn hyn, deallwn fod Llywodraeth Cymru wedi darparu rhestr o 20 safle posibl yng Nghymru i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder. Mae'r Weinyddiaeth Gyfiawnder wedi datgan ei bod wedi cynnal gwerthusiad cynhwysfawr o 20 safle, a bod Port Talbot wedi'i ddewis fel y safle posibl gorau ar gyfer adeiladu carchar categori C newydd yng Nghymru. O ganlyniad, Port Talbot oedd yr unig safle yng Nghymru a ddewiswyd ar gyfer bwrw ymlaen i wneud cais cynllunio. Yn yr un cyhoeddiad ym mis Mawrth 2017, nododd yr Ysgrifennydd Gwladol dros Gyfiawnder ar y pryd y byddai ystyriaethau ynglŷn â gwerth am arian a fforddiadwyedd yn rhan o benderfyniad terfynol y Weinyddiaeth Gyfiawnder ynglŷn ag a ddylid bwrw ymlaen â carchar newydd ar y safle. Mewn atebion a roddwyd yn San Steffan ar y pwnc hwn ym mis Medi, nododd y Gweinidog carchardai fod Port Talbot wedi'i ddewis am nifer o resymau. Mae'r rhain yn cynnwys capasiti seilwaith lleol i gynnal y carchar a'r potensial ar gyfer manteision i'r gymuned leol. Mae'n amlwg o'r ddeiseb fod rhannau mawr o'r gymuned yn anghytuno â'r ddau ddatganiad. Mae adroddiadau yn y cyfryngau wedi datgan y byddai gan y carchar categori C arfaethedig gapasiti i ddal 1,600 o garcharorion pan fydd yn gwbl weithredol, er y deallaf na chadarnhawyd hyn gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder. Mae Llywodraeth y DU hefyd wedi datgan nad oes digon o leoedd carchar ar gael ar hyn o bryd ac yn benodol, nad oes digon o leoedd carchar categori C yn ne Cymru. Yn eu hymateb i ohebiaeth gychwynnol y pwyllgor ynglŷn â'r ddeiseb, cadarnhaodd Llywodraeth Cymru eu bod wedi derbyn cais gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder ac wedi darparu rhestr o 20 safle posibl mewn ymateb i hynny. Hefyd, ailadroddodd y Llywodraeth mai mater i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder yw'r penderfyniad i fwrw ymlaen ai peidio ac y byddai unrhyw geisiadau cynllunio'n cael eu hystyried yn lleol gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot. Fodd bynnag, fel y dywedais o'r blaen, mae'r ddeiseb yn galw ar Lywodraeth Cymru - sy'n berchen ar y tir dan sylw - i beidio â gwerthu i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder at ddibenion datblygu. Yn ystod trafodaeth flaenorol ar y pwnc hwn yn y Cyfarfod Llawn ym mis Medi, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant ar y pryd na chafwyd unrhyw gytundeb â Llywodraeth y DU ynglŷn â gwerthu'r tir, ac nad oes unrhyw drafodaethau ynglŷn â'i werth wedi digwydd. O gofio nad yw cyfiawnder yn faes sydd wedi'i ddatganoli, ac mai mater i Lywodraeth y DU fydd penderfynu a ddylid bwrw ymlaen i ddatblygu carchar ai peidio, mater gwerthu'r tir fydd yn cael prif sylw'r Pwyllgor Deisebau wrth symud ymlaen. Fodd bynnag, rydym wedi ysgrifennu at y Gweinidog carchardai i roi gwybod iddo am y ddeiseb hon a'r ddadl heddiw. Rwy'n siŵr y bydd yr Aelodau lleol am amlinellu barn y gymuned leol yn fwy manwl yn ystod eu cyfraniadau, felly rwyf am gyfyngu fy sylwadau pellach i'r pryderon a dynnwyd i sylw'r Pwyllgor Deisebau yn uniongyrchol. Mae'r deisebwyr wedi amlinellu nifer o bryderon, ac mae'r rhan fwyaf ohonynt yn ymwneud â chapasiti Port Talbot a'r ardaloedd cyfagos i ddarparu ar gyfer carchar. Mae'r rhain yn cynnwys argaeledd gwasanaethau iechyd a chapasiti ffyrdd lleol yn ystod y gwaith o adeiladu'r carchar a phan ddaw'n weithredol. Mae'r deisebwyr hefyd wedi cwestiynu'r effaith y gallai ei chael ar lefelau cyflogaeth lleol a'r rhagolygon i bobl leol sy'n chwilio am swyddi. Deillia hyn o'r posibilrwydd y bydd y carchar yn gweithredu fel canolfan adsefydlu, gyda'r carcharorion o bosibl yn cael eu rhyddhau am gyfnodau cyfyngedig yn y dydd i fanteisio ar leoliadau hyfforddi ar gyfer profiad gwaith, ac mae'r deisebwyr yn ofni y bydd yn mynd â chyfleoedd oddi wrth bobl leol. Maent hefyd wedi mynegi pryderon ynglŷn ag argaeledd tai lleol, a allai fod o dan bwysau cynyddol os yw carcharorion yn dewis aros yn yr ardal ar ôl eu rhyddhau. Yn olaf, mae'r deisebwyr wedi nodi bod y tir a glustnodwyd yn ardal fenter ac yn ddarostyngedig, mae'n debyg, i gyfamod ar ei ddefnydd. Dyfynnwyd atodlenni i'r cyfamod sy'n datgan y dylid defnyddio'r tir at ddiben parc diwydiannol ac nid at ddibenion eraill. Oherwydd cydnabyddiaeth ei bod yn bwysig bwrw ymlaen â'r ddadl hon mewn modd amserol, nid yw'r pwyllgor wedi cael amser i ymchwilio i unrhyw un o'r pryderon neu'r honiadau hyn yn fanwl ar hyn o bryd. Byddwn yn dychwelyd i ystyried y ddeiseb eto mewn cyfarfod o'r pwyllgor yn y dyfodol. Wrth wneud hynny, rwy'n gobeithio y gallwn ystyried ymateb y deisebwyr i'r pwyntiau a godwyd heddiw a'r atebion a roddir. O ganlyniad, mae'r pwyllgor yn cyflwyno'r ddeiseb hon i'r Cynulliad heb ddod i gasgliadau na gwneud argymhellion mewn unrhyw gyfeiriad penodol ar hyn o bryd. Fodd bynnag, teimlwn fod hon yn ddadl bwysig i'w chael, ac rydym yn gobeithio y bydd yn rhoi rhagor o wybodaeth i bawb sydd wedi llofnodi'r ddeiseb, ac atebion i'r pryderon sydd ganddynt.