English: Well, Llywydd, I think we have to encourage people in the sector who work so hard when we see a 24-consecutive-month decrease in new herd incidence, when we see that number being the lowest for 15 years, and in the first quarter of this year, the lowest in any quarter since figures began to be collected. So, it's important we encourage those people in the sector who are doing everything they can, including farmers, of course, to deal with this dreadful disease by demonstrating that the actions they are taking are having a positive impact, and that is exactly what the Minister was trying to do. TB is a dreadful disease in cattle, and its impact on those farms who've had to see whole herds slaughtered is devastating, on people who've invested so much in those herds over so many years. The only way of tackling it is by tackling it on every front, through accurate testing, through high biosecurity standards, through individual herd action plans and investing in the science as we do at the TB centre of excellence at Aberystwyth. Those are actions that every part of the sector has to take some responsibility for implementing. The Member said in her supplementary question to me that it was scandalous - the number of new cases that we are seeing in low-TB areas. But she will know that 82 per cent of new cases in those low areas are traced to cattle that are bought and brought into those areas, bringing TB with them. That's why high biosecurity standards, accurate testing and the other measures that I have mentioned all have their part to play, and in that way, we will succeed together in eliminating this dreadful disease from Wales.
Welsh: Wel, Llywydd, rwy'n credu bod yn rhaid i ni annog pobl yn y sector sy'n gweithio mor galed pan fyddwn ni'n gweld gostyngiad i nifer yr achosion newydd mewn buchesi 24 mis yn olynol, pan fyddwn ni'n gweld mai'r nifer honno yw'r isaf ers 15 mlynedd, ac yn chwarter cyntaf eleni, yr isaf mewn unrhyw chwarter ers dechrau casglu ffigurau. Felly, mae'n bwysig ein bod ni'n annog y bobl hynny yn y sector sy'n gwneud popeth yn eu gallu, gan gynnwys ffermwyr, wrth gwrs, i ymdrin â'r clefyd ofnadwy hwn drwy ddangos bod y camau y maen nhw'n eu cymryd yn cael effaith gadarnhaol, a dyna'n union yr oedd y Gweinidog yn ceisio ei wneud. Mae TB yn glefyd echrydus mewn gwartheg, ac mae ei effaith ar y ffermydd hynny sydd wedi gorfod gweld buchesi cyfan yn cael eu lladd yn ofnadwy, ar bobl sydd wedi buddsoddi cymaint yn y buchesi hynny dros gynifer o flynyddoedd. Yr unig ffordd o fynd i'r afael ag ef yw drwy fynd i'r afael ag ef ym mhob agwedd, drwy brofion cywir, drwy safonau bioddiogelwch uchel, drwy gynlluniau gweithredu buchesi unigol a buddsoddi yn yr wyddoniaeth fel yr ydym ni'n ei wneud yn y ganolfan ragoriaeth TB yn Aberystwyth. Mae'r rheini yn gamau y mae'n rhaid i bob rhan o'r sector gymryd rhywfaint o gyfrifoldeb am eu gweithredu. Dywedodd yr Aelod yn ei chwestiwn atodol i mi ei bod hi'n gywilyddus - nifer yr achosion newydd yr ydym ni'n eu gweld mewn ardaloedd TB isel. Ond bydd hi'n gwybod bod 82 y cant o achosion newydd yn yr ardaloedd isel hynny yn cael eu holrhain i wartheg sy'n cael eu prynu a'u symud i mewn i'r ardaloedd hynny, gan ddod â TB gyda nhw. Dyna pam mae gan safonau bioddiogelwch uchel, profion cywir a'r mesurau eraill yr wyf i wedi sôn amdanyn nhw i gyd eu rhan i'w chwarae, ac yn y modd hwnnw, byddwn yn llwyddo gyda'n gilydd i ddileu'r clefyd ofnadwy hwn o Gymru.