English: Such things as travelling abroad as part of a team and playing some of the world's most renowned orchestral music, had a very tangible, positive impact on me, in ways that I am still benefiting from today. And I can't listen to Mahler 1 without remembering fond memories of my last national youth orchestra course. As such, I am passionate about ensuring that every child in Wales has the opportunity to seize what was such a valuable part of my own education. The time has come to not paper over the cracks, but to come up with radical solutions in the face of continuous and prolonged cuts to these services, with Wrexham being the latest in a long line of cuts, of local-authority-led cuts in this area. As I mentioned earlier, this inquiry arose out of a public poll, through which we asked the Welsh public what our next inquiry should be. This was the first time an Assembly committee handed such a decision directly to the people of Wales. I would like to thank all those who took part in what, for us as a committee, was a very worthwhile exercise, so worthwhile, in fact, that we decided to do it again over the summer on a different topic altogether. There is no doubt in my mind that music services in Wales are facing, or will be facing, a crisis if we don't act now. Unless urgent action is taken, we're looking at further degradation of these vital services. Only recently, in a paper to the Equalities, Local Government and Communities Committee, the Welsh Local Government Association, summarising the potential impact of the Welsh Government's draft budget, stated that 'smaller services like music will cease'. Of course, that is only if they have not ceased already. Two of the main themes presented throughout the inquiry centred on equality of access and equality of provision. We were consistently told that the level of services available was heavily dependent on the area in which a pupil lives, with local authorities offering vastly different levels of service. In some areas, the cost of tuition is being passed entirely onto parents, resulting in those pupils from poorer backgrounds being afforded far fewer opportunities than those whose parents can afford it. This situation is entirely unacceptable. Sufficient funding for these services is clearly a major issue. However, we have heard from the sector that it suffered from a lack of strategic direction - so it's not all about the money - and that this has also contributed to the variable nature of the services on offer. We have, as a result, called on the Government to provide this strategic direction. So, the central recommendation of our report is that the Welsh Government transfer responsibility for the delivery of music services to an arm's-length national body. What that could look like is, of course, to be debated. While the committee is sympathetic to the principle of local decision making, and that would still need to factor in any of this, the current system, put simply, just does not work. Music services, being non-statutory, are crumbling under the pressure of reduced local authority budgets. I'm very pleased to see that the Cabinet Secretary has accepted this recommendation in principle, pending the outcome of a feasibility study. However - and there is a 'however' - giving the final decision on the outcome of this exercise to local authorities, which already have a vested interest in this - as stated in the Cabinet Secretary's response to us as a committee - is, in my view, not something that we would desire. I believe that it's time for the Government to take hold of this situation centrally to determine the best way forward and to implement it as quickly as possible. The committee considered other options. We discussed the ring-fencing of funding for music at length, I would say, within local authority budgets, or making the delivery of services a statutory obligation. We came to the conclusion that we wanted to offer different ideas for a solution that would be long-standing for the future. The funding issues are clearly a major concern. Unless funding is addressed, issues such as the variable nature of provision are likely to remain. This is why we have called on the Government to provide the proposed national body with the necessary funding to maintain equality of access and provision on an all-Wales level. Whatever the outcome of the Cabinet Secretary's feasibility study, we expect any new system to be funded sufficiently and to have dedicated core funding from the Welsh Government.
Welsh: Cafodd pethau fel teithio dramor yn rhan o dîm a chwarae peth o gerddoriaeth gerddorfaol enwocaf y byd effaith bendant a chadarnhaol arnaf, mewn ffyrdd rwy'n dal i elwa ohonynt heddiw. Ac ni allaf wrando ar Mahler 1 heb gael atgofion melys iawn o fy nghwrs cerddorfa ieuenctid cenedlaethol diwethaf. Fel y cyfryw, rwy'n teimlo'n angerddol ynglŷn â sicrhau bod pob plentyn yng Nghymru yn cael cyfle i fanteisio ar yr hyn a oedd yn rhan mor werthfawr o fy addysg fy hun. Mae'r amser wedi dod i beidio â phapuro dros y craciau, ond i feddwl am atebion radical yn wyneb toriadau parhaus a hirsefydlog i'r gwasanaethau hyn, a Wrecsam yw'r diweddaraf mewn cyfres hir o doriadau a arweinir gan awdurdodau lleol yn y maes hwn. Fel y soniais yn gynharach, deilliodd yr ymchwiliad o arolwg barn cyhoeddus a ddefnyddiwyd gennym i ofyn i'r cyhoedd yng Nghymru beth ddylai ein hymchwiliad nesaf fod. Hwn oedd y tro cyntaf i bwyllgor Cynulliad drosglwyddo penderfyniad o'r fath yn uniongyrchol i bobl Cymru. Hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd ran yn yr hyn a oedd, i ni fel pwyllgor, yn ymarfer gwerthfawr iawn, mor werthfawr, yn wir, fel ein bod wedi penderfynu ei wneud eto dros yr haf ar bwnc hollol wahanol. Nid oes unrhyw amheuaeth yn fy meddwl bod gwasanaethau cerddoriaeth yng Nghymru yn wynebu, neu'n mynd i wynebu, argyfwng os na weithredwn yn awr. Oni roddir camau brys ar waith, rydym yn edrych ar ddiraddio'r gwasanaethau hanfodol hyn ymhellach. Yn ddiweddar, mewn papur at y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol, dywedodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, gan grynhoi effaith bosibl cyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru, bydd gwasanaethau llai o faint fel cerddoriaeth yn dod i ben. Os nad ydynt wedi dod i ben eisoes wrth gwrs. Roedd dwy o'r prif themâu a gyflwynwyd trwy gydol yr ymchwiliad yn canolbwyntio ar gydraddoldeb mynediad a darpariaeth gyfartal. Dywedwyd wrthym yn gyson fod lefel y gwasanaethau sydd ar gael yn ddibynnol iawn ar yr ardal y mae'r disgybl yn byw ynddi, gydag awdurdodau lleol yn cynnig lefelau gwasanaeth gwahanol tu hwnt. Mewn rhai ardaloedd, trosglwyddir cost hyfforddiant yn gyfan gwbl i rieni, gan arwain at sefyllfa lle mae'r disgyblion o gefndiroedd tlotach yn cael cynnig llawer llai o gyfleoedd na'r rhai y mae eu rhieni'n gallu ei fforddio. Mae'r sefyllfa'n gwbl annerbyniol. Mae sicrhau digon o arian ar gyfer y gwasanaethau hyn yn amlwg yn fater pwysig. Fodd bynnag, clywsom gan y sector ei fod yn dioddef o ddiffyg cyfeiriad strategol - felly nid yw'n ymwneud yn gyfan gwbl ag arian - a bod hyn hefyd wedi cyfrannu at natur amrywiol y gwasanaethau sydd ar gael. O ganlyniad, rydym wedi galw ar y Llywodraeth i ddarparu'r cyfeiriad strategol hwn. Felly, argymhelliad canolog ein hadroddiad yw bod Llywodraeth Cymru'n trosglwyddo cyfrifoldeb am ddarparu gwasanaethau cerddoriaeth i gorff cenedlaethol hyd braich. Gellid trafod sut beth fyddai hwnnw, wrth gwrs. Er bod y pwyllgor yn gefnogol i'r egwyddor o wneud penderfyniadau'n lleol, ac y byddai angen i hynny fod yn ffactor, nid yw'r system bresennol, o'i roi'n syml, yn gweithio. Mae gwasanaethau cerddoriaeth, o fod yn anstatudol, yn dadfeilio o dan bwysau cyllidebau awdurdodau lleol sy'n lleihau. Rwy'n falch iawn o weld bod Ysgrifennydd y Cabinet wedi derbyn yr argymhelliad hwn mewn egwyddor, yn amodol ar ganlyniad astudiaeth ddichonoldeb. Fodd bynnag - ac mae yna 'fodd bynnag' - nid yw rhoi penderfyniad terfynol ar ganlyniad yr ymarfer hwn i awdurdodau lleol, sydd eisoes â budd yn hyn - fel y nodir yn ymateb Ysgrifennydd y Cabinet i ni fel pwyllgor - yn rhywbeth y byddem yn awyddus i'w weld yn fy marn i. Credaf ei bod yn bryd i'r Llywodraeth gymryd rheolaeth ar y sefyllfa hon yn ganolog er mwyn penderfynu ar y ffordd orau ymlaen a'i rhoi ar waith cyn gynted â phosibl. Bu'r pwyllgor yn ystyried opsiynau eraill. Buom yn trafod llawer ar glustnodi cyllid ar gyfer cerddoriaeth o fewn cyllidebau awdurdodau lleol, neu wneud darparu gwasanaethau'n rhwymedigaeth statudol. Daethom i'r casgliad ein bod eisiau cynnig syniadau gwahanol yn ateb a fyddai'n hirsefydlog ar gyfer y dyfodol. Mae'n amlwg fod ariannu'n bryder mawr. Oni bai ein bod yn mynd i'r afael ag ariannu, bydd problemau megis natur amrywiol y ddarpariaeth yn debygol o barhau. Dyma pam y galwasom ar y Llywodraeth i roi'r cyllid angenrheidiol i'r corff cenedlaethol arfaethedig allu cynnal mynediad a darpariaeth gyfartal ar lefel Cymru gyfan. Beth bynnag fydd canlyniadau astudiaeth ddichonoldeb Ysgrifennydd y Cabinet, rydym yn disgwyl i unrhyw system newydd gael ei hariannu'n ddigonol ac i gael cyllid craidd wedi'i glustnodi gan Lywodraeth Cymru.