techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thank you for that response, Minister, and I am grateful for the support that the Welsh Government has given to a number of projects across north Wales and indeed in other parts of the country. One project that is currently under way in north Wales is being organised by Nathan Abrams and his team from Bangor University, who've been researching the history of Jewish communities in north Wales. They've already undertaken research into the Jewish history of Anglesey, Gwynedd and the Llandudno areas, and they're now moving into north-east Wales to continue with their research. This is, obviously, very important, not just to the Jewish community, but to other people in north Wales who care deeply and passionately about our faith narrative as a country. What support is the Welsh Government giving to such research projects? And if little investment is going into the research of this sort of history, can I encourage the Welsh Government to take a good look at how it might be able to facilitate these sorts of things in the future?
Welsh: Diolch am yr ymateb hwnnw, Weinidog, ac rwy'n ddiolchgar am y gefnogaeth a roddodd Llywodraeth Cymru i nifer o brosiectau ar draws gogledd Cymru ac yn wir mewn rhannau eraill o'r wlad. Mae un prosiect sydd ar y gweill yng ngogledd Cymru ar hyn o bryd yn cael ei drefnu gan Nathan Abrams a'i dîm o Brifysgol Bangor, sydd wedi bod yn ymchwilio i hanes cymunedau Iddewig yng ngogledd Cymru. Maent eisoes wedi gwneud gwaith ymchwil i hanes Iddewig ardaloedd Ynys Môn, Gwynedd a Llandudno, ac maent bellach yn symud i ogledd-ddwyrain Cymru i barhau â'u gwaith ymchwil. Mae hyn yn bwysig iawn, yn amlwg, nid yn unig i'r gymuned Iddewig, ond i bobl eraill yng ngogledd Cymru sydd â diddordeb dwfn ac angerddol yn ein naratif ffydd fel gwlad. Pa gefnogaeth y mae Llywodraeth Cymru'n ei rhoi i brosiectau ymchwil o'r fath? Ac os nad oes llawer o fuddsoddiad yn mynd tuag at ymchwilio i hanes o'r fath, a gaf fi annog Llywodraeth Cymru i edrych yn iawn ar sut y gallai hwyluso'r mathau hyn o bethau yn y dyfodol?
English: Well, I'll certainly look at the issue together with the Deputy Minister, who normally leads in this area. Of course, she is well aware of Jewish heritage, given the work that has been done in her own constituency. And I'm particularly interested in not just Jewish heritage within the city of Cardiff, which I represent a good chunk of, but also the reality that it still plays an important role in the lives of many people, not just at festival time. So, I recognise that the history of faith communities is part of social history and what it means for the future. So, I'm more than happy to commit to having a discussion with the Deputy Minister to understand more about both the project and what the Welsh Government can do to be broadly supportive.
Welsh: Wel, yn sicr fe edrychaf ar y mater gyda'r Dirprwy Weinidog, sydd fel arfer yn arwain yn y maes hwn. Wrth gwrs, mae hi'n ymwybodol iawn o'r dreftadaeth Iddewig, o ystyried y gwaith a wnaed yn ei hetholaeth ei hun. Ac mae gennyf ddiddordeb arbennig yn nhreftadaeth Iddewig dinas Caerdydd, y cynrychiolaf ran dda ohoni, a hefyd yn y realiti ei bod yn dal i chwarae rhan bwysig ym mywydau llawer o bobl, nid yn unig adeg gŵyl. Felly, rwy'n cydnabod bod hanes cymunedau ffydd yn rhan o hanes cymdeithasol a'r hyn y mae'n ei olygu ar gyfer y dyfodol. Felly, rwy'n fwy na pharod i ymrwymo i gael trafodaeth gyda'r Dirprwy Weinidog i ddeall mwy am y prosiect a'r hyn y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i'w gefnogi yn gyffredinol.
English: Diolch, Llywydd. Good afternoon, Minister. This is my last opportunity to question you before Cymru begin their historic first world cup campaign in 64 years. I wanted to highlight though what Nasser Al Khater, the chief executive of Qatar 2022, recently said in a media interview. He suggested that Governments should focus on the football and leave it at that. We all know that Qatar has, at best, a patchy record when it comes to human rights and its treatment of the LGBT community. And we have a duty, I think, to highlight these issues to fans making the trip to Qatar and not prejudiced for just being themselves. They've even suggested that Welsh captain, Gareth Bale, doesn't wear the rainbow OneLove armband. I know that you, the First Minister and the Deputy Minister for Arts and Sport all plan on going to Qatar to watch Wales's group games, so I wanted to give you the opportunity to respond to those comments by the chief executive of Qatar 2022 world cup before you go. And can I also ask you whether you'll be raising the issues regarding LGBT rights and human rights more generally whilst you're out there?
Welsh: Diolch, Lywydd. Prynhawn da, Weinidog. Dyma fy nghyfle olaf i'ch holi cyn i Gymru ddechrau ar eu hymgyrch hanesyddol gyntaf yng nghwpan y byd mewn 64 mlynedd. Roeddwn eisiau tynnu sylw at yr hyn a ddywedodd Nasser Al Khater, prif weithredwr Qatar 2022, mewn cyfweliad â'r cyfryngau yn ddiweddar. Awgrymodd y dylai Llywodraethau ganolbwyntio ar y pêl-droed a'i gadael ar hynny. Rydym i gyd yn ymwybodol fod gan Qatar, ar y gorau, hanes bratiog o ran hawliau dynol a'r ffordd y mae'n trin y gymuned LHDT. Ac mae gennym ddyletswydd, rwy'n credu, i dynnu sylw at y materion hyn i'r cefnogwyr sy'n teithio i Qatar a sicrhau nad ydynt yn dioddef rhagfarn am fod yn hwy eu hunain. Maent hyd yn oed wedi awgrymu na ddylai capten Cymru, Gareth Bale, wisgo band braich enfys OneLove. Gwn eich bod chi, y Prif Weinidog a Dirprwy Weinidog y Celfyddydau a Chwaraeon i gyd yn bwriadu mynd i Qatar i wylio gemau grŵp Cymru, felly roeddwn am roi cyfle i chi ymateb i'r sylwadau hynny gan brif weithredwr cwpan y byd Qatar 2022 cyn ichi fynd. Ac a gaf fi ofyn i chi hefyd, a fyddwch yn codi'r materion ynglŷn â hawliau LHDT a hawliau dynol yn fwy cyffredinol tra byddwch chi yno?
English: Thank you, Minister. I'm grateful to you for making that clear and I think the Senedd stands united in distancing us from those comments as well. As you say, sport and politics are intertwined and it's very important that we make that very clear to those travelling Cymru fans who will be going out to Qatar as well. It's my first opportunity also to question you as the Minister responsible for tourism since you took on the role 18 months ago. Since that time, the Minister for finance has made four statements here in the Senedd on tourism; you've made none. Why?
Welsh: Diolch, Weinidog. Rwy'n ddiolchgar ichi am wneud hynny'n glir ac rwy'n credu bod y Senedd yn sefyll fel un wrth ymbellhau oddi wrth y sylwadau hynny hefyd. Fel y dywedwch, mae chwaraeon a gwleidyddiaeth yn cydblethu ac mae'n bwysig iawn ein bod yn gwneud hynny'n glir iawn i'r cefnogwyr o Gymru a fydd yn teithio i Qatar hefyd. Dyma fy nghyfle cyntaf hefyd i'ch holi fel y Gweinidog sy'n gyfrifol am dwristiaeth ers ichi ymgymryd â'r rôl 18 mis yn ôl. Ers hynny, mae'r Gweinidog cyllid wedi gwneud pedwar datganiad yma yn y Senedd ar dwristiaeth; nid ydych chi wedi gwneud unrhyw ddatganiad. Pam?
English: Well, actually, you have had opportunities to ask questions on tourism, and you simply directed them to the Deputy Minister. I'm glad you've rediscovered the ministerial responsibility sheet. [ Laughter.] Look, when it comes to statements and work, the statements we make in the Chamber are about work as we're progressing it and I am working closely with the Minister for finance on some of the measures that we're looking at around our tourism sector, in particular on delivering our manifesto commitment around a visitor levy. I have regular engagement with the sector and it is an important sector for me. In fact, yesterday, I was at the British tourist board's meeting in Wales at the International Convention Centre, making points to VisitBritain that it's important that, in their work, they promote all parts of the tourist offer we have within the United Kingdom. The merger between VisitBritain and VisitEngland is something that I still think is challenging and doesn't necessarily give all of the right messages. But we have a unique offer within Wales - the culture, the linguistic heritage, our own history, where we are today with smaller cities to visit than some parts of England, for example. There is lots and lots that we have to offer and lots that we do discuss, both with those strategic national bodies on how they're presenting Britain to the wider world as well as within Britain and indeed directly with the sector here itself, which I recognise is one of the largest private sector employers within the economy.
Welsh: Wel, mewn gwirionedd, rydych wedi cael cyfleoedd i ofyn cwestiynau ar dwristiaeth, ac fe wnaethoch eu cyfeirio at y Dirprwy Weinidog. Rwy'n falch eich bod wedi ailddarganfod y ddalen cyfrifoldebau gweinidogol. [ Chwerthin.] Edrychwch, ar ddatganiadau a gwaith, mae'r datganiadau a wnawn yn y Siambr yn ymwneud â gwaith wrth inni ei ddatblygu ac rwy'n gweithio'n agos gyda'r Gweinidog cyllid ar rai o'r mesurau yr ydym yn edrych arnynt yn ymwneud â'n sector twristiaeth, yn arbennig ar gyflawni ein hymrwymiad maniffesto ynghylch ardoll ymwelwyr. Rwy'n ymgysylltu'n rheolaidd â'r sector ac mae'n sector pwysig i mi. Yn wir, ddoe, roeddwn yng nghyfarfod bwrdd twristiaeth Prydain yng Nghymru yn y Ganolfan Gynadledda Ryngwladol, yn gwneud pwyntiau i VisitBritain ei bod yn bwysig eu bod, yn eu gwaith, yn hyrwyddo pob rhan o'r arlwy i dwristiaid sydd gennym o fewn y Deyrnas Unedig. Mae'r uno rhwng VisitBritain a VisitEngland yn rhywbeth rwy'n dal i feddwl sy'n heriol ac nad yw o reidrwydd yn rhoi'r holl negeseuon cywir. Ond mae gennym arlwy unigryw o fewn Cymru - y diwylliant, y dreftadaeth ieithyddol, ein hanes ein hunain, lle rydym arni heddiw gyda dinasoedd llai i ymweld â hwy na rhai rhannau o Loegr, er enghraifft. Mae llawer iawn gennym i'w gynnig a llawer o bethau yr ydym yn eu trafod, a hynny gyda'r cyrff cenedlaethol strategol hynny ynghylch sut y maent yn cyflwyno Prydain i weddill y byd yn ogystal ag o fewn Prydain, ac yn wir, yn uniongyrchol gyda'r sector ei hun yma, ac rwy'n cydnabod ei fod yn un o'r cyflogwyr sector preifat mwyaf yn yr economi.
English: I'm afraid I have to disagree with you, Minister. The fact that you're the Minister responsible for tourism, but haven't really had anything proactive to say on the topic, whilst the finance Minister has been introducing tourism taxes and changes to self-catering holiday properties, tells us that this is a Government that doesn't see tourism as something to be promoted or enhanced - that you see it as something to tax instead. Frankly, I think that this is a Welsh Labour Government that has run out of ideas when it comes to tourism in Wales. So, Minister, how about committing to a Welsh Conservative idea instead? If the Welsh Government is going to implement a tourism tax - [ Interruption.]
Welsh: Mae arnaf ofn fod rhaid imi anghytuno â chi, Weinidog. Mae'r ffaith mai chi yw'r Gweinidog sy'n gyfrifol am dwristiaeth, ond nad ydych wedi bod ag unrhyw beth rhagweithiol i'w ddweud am y pwnc mewn gwirionedd, tra bod y Gweinidog cyllid wedi bod yn cyflwyno trethi twristiaeth a newidiadau i eiddo gwyliau hunanddarpar, yn dweud wrthym mai Llywodraeth yw hon nad yw'n gweld twristiaeth fel rhywbeth i'w hyrwyddo neu ei gwella - yn hytrach, eich bod yn ei gweld fel rhywbeth i'w drethu. A bod yn onest, rwy'n credu bod hon yn Lywodraeth Lafur Cymru sy'n brin o syniadau ynglŷn â thwristiaeth yng Nghymru. Felly, Weinidog, beth am ymrwymo i syniad gan y Ceidwadwyr Cymreig yn lle hynny? Os yw Llywodraeth Cymru yn mynd i weithredu treth dwristiaeth - [ Torri ar draws. ]
English: I can't hear the questioner. Can we hear Tom Giffard in a bit of silence, please? We need to hear what he has to say.
Welsh: Ni allaf glywed y sawl sy'n holi. A gawn ni glywed Tom Giffard mewn ychydig o dawelwch, os gwelwch yn dda? Mae angen inni glywed beth sydd ganddo i'w ddweud.
English: Diolch, Llywydd. If the Welsh Government is going to implement a tourism tax - and I sincerely hope you don't - what we're calling for is for the Welsh Government to exempt those with disabilities and armed forces personnel, at a minimum, from paying a tourism charge. Is this something you'll commit to today?
Welsh: Diolch, Lywydd. Os yw Llywodraeth Cymru yn mynd i weithredu treth dwristiaeth - ac rwy'n gobeithio'n fawr na wnewch chi - yr hyn y galwn amdano yw i Lywodraeth Cymru eithrio'r rhai sydd ag anableddau a phersonél y lluoedd arfog o leiaf rhag talu tâl twristiaeth. A yw hyn yn rhywbeth y gwnewch chi ymrwymo iddo heddiw?
English: Diolch, Llywydd. Yesterday, I raised with the First Minister the crisis facing the energy-intensive industries. I asked about whether the Welsh Government are planning on introducing further support, specifically around helping to reduce energy bills, through supporting businesses like breweries in producing their own green energy, as well as looking at voltage optimisation. I'll put the same question to you, Minister, as it was unclear yesterday from the First Minister's answer. The reality is that current support isn't sufficient, and most energy-intensive businesses, especially breweries, have spent a lot of, if not all of, their reserves surviving COVID, and now find themselves in a position where many don't see themselves lasting beyond winter.
Welsh: Diolch, Lywydd. Ddoe, codais yr argyfwng sy'n wynebu'r diwydiannau ynni-ddwys gyda'r Prif Weinidog. Gofynnais a yw Llywodraeth Cymru yn bwriadu cyflwyno cymorth pellach, yn benodol ynghylch helpu i leihau biliau ynni, drwy gynorthwyo busnesau fel bragdai i gynhyrchu eu hynni gwyrdd eu hunain, yn ogystal ag edrych ar optimeiddio foltedd. Rwy'n rhoi'r un cwestiwn i chi, Weinidog, gan nad oedd yn glir ddoe o ateb y Prif Weinidog. Y gwir amdani yw nad yw'r gefnogaeth bresennol yn ddigon, ac mae'r rhan fwyaf o fusnesau ynni-ddwys, yn enwedig bragdai, wedi gwario llawer, os nad y cyfan, o'u harian wrth gefn ar oroesi COVID, ac erbyn hyn maent mewn sefyllfa lle mae llawer ohonynt yn rhagweld na fyddant yn para y tu hwnt i'r gaeaf.
English: Thank you. Newport boasts heritage sites of international importance, from the Roman period through to our recent industrial past. The Welsh Government will continue to promote and enhance Newport's unique heritage for its residents and visitors from around the globe.
Welsh: Diolch. Mae Casnewydd yn ymfalchïo fod ganddi safleoedd treftadaeth o bwysigrwydd rhyngwladol, o gyfnod y Rhufeiniaid hyd at ein gorffennol diwydiannol diweddar. Bydd Llywodraeth Cymru'n parhau i hyrwyddo a gwella treftadaeth unigryw Casnewydd i'w thrigolion ac i ymwelwyr o bob cwr o'r byd.
English: Thank you for that answer, Minister. As you said, from the Chartists to Tredegar House, the transporter bridge to our medieval ship, Newport is a treasure trove of historical significance. One of our jewels in our crown is the village of Caerleon and the Roman architecture that remains there today. Many here will have visited it, and if not, Minister, you are very welcome to join me and the Deputy Minister on a visit. The amphitheatre is almost 2,000 years old, but the site also contains the finest remains of Roman barracks in Europe, along with a bath house and fortifications. This is a sizeable historical offer and dwarfs other Roman remains in the UK, including Bath. There is still more to discover, and I know that the national museum and Cadw are keen to work together with others, such as the local authority, to promote Caerleon both locally and nationally. But what more can the Welsh Government do to make the most of our historical offer and ensure that it is part of our future as well as our past?
Welsh: Diolch am yr ateb hwnnw, Weinidog. Fel y dywedoch chi, o'r Siartwyr i Dŷ Tredegar, o'r bont gludo i'n llong ganoloesol, mae Casnewydd yn drysorfa o arwyddocâd hanesyddol. Un o'r tlysau yn ein coron yw pentref Caerllion a'r bensaernïaeth Rufeinig sy'n parhau i fod yno heddiw. Bydd llawer yma wedi ymweld â'r lle, ac os na, Weinidog, mae croeso mawr i chi ymuno â mi a'r Dirprwy Weinidog ar ymweliad. Mae'r amffitheatr bron yn 2,000 o flynyddoedd oed, ond mae'r safle hefyd yn cynnwys yr olion barics Rhufeinig gorau yn Ewrop, ynghyd â baddondy ac amddiffynfeydd. Mae hwn yn gynnig hanesyddol sylweddol sy'n llawer mwy nag olion Rhufeinig eraill yn y DU, gan gynnwys Caerfaddon. Mae mwy i'w ddarganfod o hyd, a gwn fod yr amgueddfa genedlaethol a Cadw yn awyddus i gydweithio gydag eraill, fel yr awdurdod lleol, i hyrwyddo Caerllion yn lleol a chenedlaethol. Ond beth arall y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i fanteisio'n llawn ar ein cynnig hanesyddol a sicrhau ei fod yn rhan o'n dyfodol yn ogystal â'n gorffennol?
English: I completely agree, and I have been to Caerleon. I visited the amphitheatre and the barracks with my son and in-laws visiting from Ireland. They were very impressed and they would happily go back again at a future point. I'm quite excited about the recent discoveries of more on that site, including what looked like the remains of a port there as well. So, there is much more to do in uncovering the history of that site and not just preserving it to tell a story, but what it means about our future as well. I definitely see heritage and history as a big part of the visitor economy, and you're right that Cadw, Newport council, and the national museum are already talking, and we're trying to get around that to make sure that we are talking about not just what we preserve, but what it means for the future. I think it's a key part of the offer of Newport and the surrounding area. The built and the ongoing heritage of the area is but a part of what makes Newport an attractive place to be, and I look forward to joining the Member on a future visit.
Welsh: Rwy'n cytuno'n llwyr, ac rwyf wedi bod yng Nghaerllion. Fe ymwelais â'r amffitheatr a'r barics gyda fy mab a fy mherthnasau-yng-nghyfraith a oedd yn ymweld o Iwerddon. Roeddent yn llawn edmygedd a byddent yn hapus i ddychwelyd ar ryw adeg yn y dyfodol. Rwy'n eithaf cyffrous am darganfyddiadau eraill ar y safle hwnnw yn ddiweddar, gan gynnwys yr hyn a edrychai fel olion porthladd yno hefyd. Felly, mae llawer mwy i'w wneud er mwyn datgelu hanes y safle hwnnw ac nid ei gadw i ddweud stori yn unig, ond beth a olyga ar gyfer ein dyfodol hefyd. Rwy'n bendant yn gweld treftadaeth a hanes fel rhan fawr o'r economi ymwelwyr, ac rydych yn iawn fod Cadw, cyngor Casnewydd, a'r amgueddfa genedlaethol eisoes yn trafod, ac rydym yn ceisio mynd o gwmpas hynny i wneud yn siŵr ein bod yn siarad nid yn unig am yr hyn yr ydym yn ei gadw, ond beth y mae'n ei olygu ar gyfer y dyfodol. Rwy'n meddwl ei fod yn rhan allweddol o gynnig Casnewydd a'r cyffiniau. Mae'r dreftadaeth adeiledig a threftadaeth barhaus yr ardal yn rhan o'r hyn sy'n gwneud Casnewydd yn lle deniadol i fod, ac rwy'n edrych ymlaen at ymuno â'r Aelod ar ymweliad yn y dyfodol.
English: No, no, no - not as the archaeologist said, at a minute and 40 seconds.
Welsh: Na, na, na - nid fel y dywedodd yr archaeolegydd, ar ôl munud a 40 eiliad.
English: Just one sentence - one sentence.
Welsh: Dim ond un frawddeg - un frawddeg.
English: A question.
Welsh: Cwestiwn.
English: I asked my question. That was just reiterating the question.
Welsh: Rwyf wedi gofyn fy nghwestiwn. Ailadrodd y cwestiwn oedd hynny.
English: Oh, if you've asked your question it can be answered. It's going to be answered now. Okay.
Welsh: O, os ydych wedi gofyn eich cwestiwn, fe ellir ei ateb. Fe gaiff ei ateb nawr. Iawn.
English: Yes. We'll continue to work with both the Friends of the Newport Ship and also the council, as they are committed to trying to find a permanent home for the ship, and it's a significant enterprise in conserving all 2,000 of the ship's timbers. The challenge will be in identifying a budget for a permanent home at a time when there are very real challenges for our current budget, and we'll all have to reassess what we're able to deliver after the Halloween budget is delivered. But the commitment to find a permanent home for the Newport ship remains and I recognise the significant visitor potential that it has, as well as learning about our shared past.
Welsh: Ie. Byddwn yn parhau i weithio gyda Cyfeillion Llong Casnewydd a'r cyngor hefyd, gan eu bod wedi ymrwymo i geisio dod o hyd i gartref parhaol i'r llong, ac mae'n fenter sylweddol i warchod pob un o'r 2,000 o brennau'r llong. Yr her fydd dynodi cyllideb ar gyfer cartref parhaol ar adeg pan fo heriau gwirioneddol iawn i'n cyllideb bresennol, a bydd yn rhaid i bawb ohonom ailasesu'r hyn y gallwn ei gyflawni ar ôl i'r gyllideb Calan Gaeaf gael ei chyflwyno. Ond mae'r ymrwymiad i ddod o hyd i gartref parhaol i long Casnewydd yn parhau ac rwy'n cydnabod y potensial sylweddol sydd ganddi ar gyfer ymwelwyr, yn ogystal â dysgu am ein gorffennol cyffredin.
English: Yes. The consultation closed at the end of September of this year, with over 150 written submissions being received. Analysis of consultation responses is now under way and we will continue to work with Plaid Cymru designated Members, in line with the co-operation agreement commitment, to jointly develop a new innovation strategy.
Welsh: Ie. Daeth yr ymgynghoriad i ben ddiwedd mis Medi eleni, gyda dros 150 o gyflwyniadau ysgrifenedig yn dod i law. Mae dadansoddiad o ymatebion i'r ymgynghoriad ar y gweill yn awr a byddwn yn parhau i weithio gydag Aelodau dynodedig Plaid Cymru, yn unol ag ymrwymiad y cytundeb cydweithio, i ddatblygu strategaeth arloesi newydd ar y cyd.