English: Thank you very much, Presiding Officer. I've agreed to give a minute of my time to Heledd Fychan. I represent a very diverse constituency, with both some of the poorest and some of the richest households in Wales. I've long been intrigued by the way different schools in Cardiff and elsewhere deal with pupils' behavioural difficulties and the efforts, or not, they've put into avoiding excluding pupils. About 10 years ago, Julie Morgan and I visited the pupil referral unit in Gabalfa, and I vividly recall listening to one girl describe the hot meals with pudding she had enjoyed in primary school. It was clear to me that she had not had a hot meal in the three years since, either in school or at home, and I often wonder what happened to her and how her life might have been different if she'd had better support to thrive in school. We have long judged schools on the proportion of pupils who achieve five A to Cs at GCSE and higher qualifications that get them into the university or training place of their choice. Attainment is very important. Society needs the next generation to have the ability to save our lives if we get run over on our roads, or to re-engineer our homes, our transport and our food system in response to our climate obligations, or, indeed, to make the wealth we need to meet the needs of future generations. But merely focusing on attainment is a blunt tool for measuring how well schools are educating all their pupils. Children are not born equal, and some children arrive in reception with several adverse childhood experiences already under their belt, and few words to communicate their feelings, whilst others will already have learnt to write their name and express themselves clearly. The new curriculum provides us with the opportunity - indeed, the requirement - to look at the wider aspects of education, particularly the well-being aspects of children's right to an education. This is particularly pertinent to the Welsh Government's ambition to reduce the poverty attainment gap. The numbers involved are not that significant. Statistically, Cardiff does better on fixed-term exclusions, with 17 per 1,000 pupils, versus 29 per 1,000 for Wales as a whole. These are figures for the last available period, which is 2019-20, and any subsequent figures are not going to be that useful at the moment, because, obviously, the lockdown will have hugely skewed them in one direction or another.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd. Rwyf wedi cytuno i roi munud o fy amser i Heledd Fychan. Rwy'n cynrychioli etholaeth amrywiol iawn, gyda rhai o'r aelwydydd tlotaf a rhai o'r aelwydydd cyfoethocaf yng Nghymru. Rwyf wedi cael fy nghyfareddu ers tro gan y ffordd y mae gwahanol ysgolion yng Nghaerdydd ac mewn mannau eraill yn ymdrin ag anawsterau ymddygiad disgyblion a'u hymdrechion, neu fel arall, i osgoi gwahardd disgyblion. Tua 10 mlynedd yn ôl, ymwelodd Julie Morgan a minnau â'r uned cyfeirio disgyblion yng Ngabalfa, ac rwy'n cofio'n glir gwrando ar un ferch yn disgrifio'r prydau poeth a'r pwdin yr oedd wedi'u mwynhau yn yr ysgol gynradd. Roedd yn amlwg i mi nad oedd wedi cael pryd poeth yn y tair blynedd ers hynny, naill ai yn yr ysgol neu gartref, ac rwy'n aml yn meddwl tybed beth ddigwyddodd iddi a sut y gallai ei bywyd fod wedi bod yn wahanol pe bai wedi cael gwell cefnogaeth i ffynnu yn yr ysgol. Rydym wedi barnu ysgolion ers amser maith yn ôl cyfran y disgyblion sy'n cael pum gradd A i C yn eu TGAU a chymwysterau uwch sy'n sicrhau lle iddynt mewn prifysgol neu fan hyfforddi o'u dewis. Mae cyrhaeddiad yn bwysig iawn. Mae'r gymdeithas angen i'r genhedlaeth nesaf allu achub ein bywydau os cawn ein taro gan gar, neu i ail-beiriannu ein cartrefi, ein trafnidiaeth a'n system fwyd mewn ymateb i'n rhwymedigaethau hinsawdd, neu'n wir, i gynhyrchu'r cyfoeth sydd ei angen arnom i ddiwallu anghenion cenedlaethau'r dyfodol. Ond nid yw'n ddigon inni ganolbwyntio ar gyrhaeddiad yn unig wrth fesur pa mor dda y mae ysgolion yn addysgu eu holl ddisgyblion. Ni chaiff plant eu geni'n gyfartal, ac mae rhai plant yn cyrraedd y dosbarth derbyn ar ôl profi nifer o brofiadau niweidiol eisoes yn ystod plentyndod, ac nid oes ganddynt lawer o eiriau i gyfleu eu teimladau, tra bo eraill eisoes wedi dysgu ysgrifennu eu henw a mynegi eu hunain yn glir. Mae'r cwricwlwm newydd yn rhoi cyfle - yn ei gwneud yn ofynnol yn wir - inni edrych ar yr agweddau ehangach ar addysg, yn enwedig yr agweddau llesiant ar hawl plant i addysg. Mae hyn yn arbennig o berthnasol i uchelgais Llywodraeth Cymru i leihau'r bwlch cyrhaeddiad mewn perthynas â thlodi. Nid yw'r niferoedd dan sylw mor sylweddol â hynny. Yn ystadegol, mae Caerdydd yn gwneud yn well ar waharddiadau cyfnod penodol, gyda 17 o bob 1,000 o ddisgyblion, o gymharu â 29 o bob 1,000 ar gyfer Cymru gyfan. Ffigurau yw'r rhain ar gyfer y cyfnod diwethaf sydd ar gael, sef 2019-20, ac ni fydd unrhyw ffigurau dilynol mor ddefnyddiol â hynny ar hyn o bryd, oherwydd, yn amlwg, bydd y cyfyngiadau symud wedi'u gwyro'n aruthrol i ryw gyfeiriad neu'i gilydd.