English: But I have to say that I really am disappointed with the Government amendment. I know that it doesn't look like much of a change at first glance, but what I see is just another example of something that this Government does time and time again, and that is use its powers to 'expect' rather than to 'achieve'. I did a quick skim through the Record of Proceedings and saw that Ministers had used the word 'expect' 36 times during scrutiny sessions in 2019, and I'm bound to have missed a few. But, you're the Government. You don't have to expect; you can insist. I find it hugely frustrating, both personally and on behalf of constituents, to know that Government, when there is complete agreement on a policy on all sides in the Chamber, can do something but chooses not to. So, obviously, I'm delighted that the Carers Trust are helping advise Government, but that is not a commitment to implement the introduction of an ID card consistently across Wales. You can promote this ID card through network partners and social media as much as you like, but if you leave this to the discretion of councils and the RSG, then your expectations will not be met. So, Deputy Minister, I'm going to go further than Janet Finch-Saunders today and invite you to withdraw your amendment and use your power to create the duty we call for in our motion, and do this this one thing for young carers. I think you can do it without resorting to major legislation. We are already sceptical about flagship statutes that turn out to give hurt and delight not: all those dashed expectations of the Social Services and Well-being (Wales) Act, and possibly now the Well-being of Future Generations (Wales) Act, based on what we heard today. Should we be celebrating our rights-led legislation, of which we've been proud, if it offers no attainable remedies for our constituents? I'm afraid that the social services Act has let down carers, including young carers, when they were very much in the mind of us all when we passed that legislation. So, let's turn to the positives. The information on the internet about other countries and how they recognise and support their young carers is surprisingly small and aggregated with information about carers as a whole. Of course, it has not been possible for me to delve into the Government sites of every country on the planet, all in different languages, but it does suggest that, perhaps, we in the UK and particularly in Wales recognise our debt to young carers more than in other parts of the world, even if we aren't meeting their needs. At least we're trying. The awareness raising through GP surgeries, inviting visitors to ask themselves whether they are carers, is a very visible campaign. I think that the Carers Trust and the various local organisations like Bridgend Carers in my region - sadly threatened by this baffling funding withdrawal by the local authority - deserve recognition for the work they do, not just in raising awareness but caring for carers. But it's young carers we're focusing on in this debate and I hope that the Deputy Minister will be able to tell us something about the current work that Welsh Government is doing to help children and young people self-identify as carers. I just want to wrap up here with a reminder of our own young carers futures grant. It was a policy that Welsh Conservatives developed after speaking directly to young adult carers in Carmarthenshire YAC and Carers Trust. All of us are looking for ways to kick down barriers that get in the way of young people building their best future and, in a nutshell, this grant would replace any carer's allowance lost to young people in full-time post-16 education or training. I know there are other support mechanisms, university and hardship funds, the adult dependent grant for older carers, but there's nothing that a young adult carer could have as of right - an enforceable right. That brings me back to the point I was making earlier about the ID card. I think the futures grant is a good policy, supporting aspiration, obviously, for young carers, but promoting women's equality - think how many young adult carers are young women. I hope that the Welsh Government will just look past the blue rosette on this occasion and give this idea serious consideration. Finally, I just want a quick shout out for Bridgend College, who have a college champion for student carers and, critically, are responsible for staff training. I'm sure we'll all be aware, to a degree, of the mixed levels of awareness within the education profession about how they can identify young carers and then support them, so I think there's a big shout of for Bridgend College to show how it can be done. So it's not just Coleg Gwent; they're doing it in South Wales West as well. Thank you very much.
Welsh: Ond mae'n rhaid i mi ddweud fy mod i'n siomedig iawn ynglŷn â gwelliant y Llywodraeth. Gwn nad yw'n edrych fel fawr o newid ar yr olwg gyntaf, ond yr hyn a welaf fi yw enghraifft arall o rywbeth y mae'r Llywodraeth hon yn ei wneud dro ar ôl tro, sef defnyddio ei phwerau i 'ddisgwyl' yn hytrach na 'chyflawni'. Fe edrychais yn gyflym drwy Gofnod y Trafodion a gweld bod Gweinidogion wedi defnyddio'r gair 'disgwyl' 36 gwaith yn ystod sesiynau craffu yn 2019, ac rwy'n siŵr o fod wedi methu ambell un. Ond chi yw'r Llywodraeth. Nid oes raid i chi ddisgwyl; gallwch fynnu. Rwy'n teimlo'n rhwystredig iawn o wybod, yn bersonol ac ar ran etholwyr, y gallai'r Llywodraeth wneud rhywbeth, pan fydd cytundeb llwyr ar bolisi ar bob ochr yn y Siambr, ond ei bod yn dewis peidio. Felly, yn amlwg, rwyf wrth fy modd fod Ymddiriedolaeth y Gofalwyr yn helpu i gynghori'r Llywodraeth, ond nid yw hynny'n ymrwymiad i gyflwyno cerdyn adnabod yn gyson ledled Cymru. Gallwch hyrwyddo'r cerdyn adnabod hwn drwy bartneriaid rhwydwaith a chyfryngau cymdeithasol gymaint ag y mynnwch, ond os byddwch yn gadael hyn i ddisgresiwn cynghorau a'r grant cynnal refeniw, ni chaiff eich disgwyliadau mo'u bodloni. Felly, Ddirprwy Weinidog, rwy'n mynd i fynd ymhellach na Janet Finch-Saunders heddiw a'ch gwahodd i dynnu eich gwelliant yn ôl a defnyddio'ch pŵer i greu'r ddyletswydd y galwn amdani yn ein cynnig, a gwneud hynny dros y gofalwyr ifanc. Credaf y gallwch ei wneud heb orfod troi at ddeddfwriaeth fawr. Rydym eisoes yn amheus ynghylch statudau blaenllaw sy'n tueddu i roi loes a fawr o lawenydd: yr holl ddisgwyliadau na chafodd eu gwireddu gan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru), ac yn awr o bosibl Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru), yn seiliedig ar yr hyn a glywsom heddiw. A ddylem ddathlu ein deddfwriaeth sy'n seiliedig ar hawliau, deddfwriaeth yr ydym wedi bod yn falch ohoni, os nad yw'n cynnig atebion cyraeddadwy i'n hetholwyr? Rwy'n ofni bod y Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol wedi siomi gofalwyr, gan gynnwys gofalwyr ifanc, er eu bod yn bendant iawn ym meddwl pob un ohonom pan basiwyd y ddeddfwriaeth honno gennym. Felly, gadewch i ni droi at y pethau cadarnhaol. Mae'r wybodaeth ar y rhyngrwyd am wledydd eraill a sut y maent yn cydnabod ac yn cefnogi eu gofalwyr ifanc yn syndod o fach ac wedi'i chyfuno â gwybodaeth am ofalwyr yn gyffredinol. Wrth gwrs, ni fu'n bosibl imi ymchwilio i wefannau Llywodraeth pob gwlad ar y blaned yn y gwahanol ieithoedd, ond mae'n awgrymu, efallai, ein bod ni yn y DU, ac yng Nghymru yn enwedig, yn cydnabod ein dyled i ofalwyr ifanc yn fwy nag mewn rhannau eraill o'r byd, hyd yn oed os nad ydym yn diwallu eu hanghenion. Rydym o leiaf yn gwneud ymdrech. Mae'r ymgyrch i godi ymwybyddiaeth drwy feddygfeydd meddygon teulu, sy'n gwahodd ymwelwyr i holi eu hunain a ydynt yn ofalwyr, yn un weladwy iawn. Credaf fod Ymddiriedolaeth y Gofalwyr a'r gwahanol fudiadau lleol fel Gofalwyr Pen-y-bont ar Ogwr yn fy rhanbarth i - sydd o dan fygythiad yn anffodus yn sgil tynnu arian yn ôl gan yr awdurdod lleol, penderfyniad sy'n peri dryswch - yn haeddu cydnabyddiaeth am y gwaith a wnânt, nid yn unig o ran codi ymwybyddiaeth ond o ran gofalu am ofalwyr. Ond rydym yn canolbwyntio ar ofalwyr ifanc yn y ddadl hon ac rwy'n gobeithio y bydd y Dirprwy Weinidog yn gallu dweud rhywbeth wrthym am y gwaith y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud ar hyn o bryd i helpu plant a phobl ifanc i adnabod eu hunain fel gofalwyr. Hoffwn orffen drwy atgoffa am ein grant dyfodol gofalwyr ifanc ein hunain. Roedd yn bolisi a ddatblygodd y Ceidwadwyr Cymreig ar ôl siarad yn uniongyrchol ag oedolion ifanc sy'n ofalwyr yn Sir Gaerfyrddin ac Ymddiriedolaeth y Gofalwyr. Mae pob un ohonom yn chwilio am ffyrdd i gael gwared ar rwystrau sy'n atal pobl ifanc rhag adeiladu'r dyfodol gorau iddynt eu hunain, ac yn gryno, byddai'r grant hwn yn disodli unrhyw lwfans gofalwr a gollir gan bobl ifanc mewn addysg neu hyfforddiant ôl-16 amser llawn. Gwn fod yna systemau cymorth eraill, cronfeydd prifysgol a chronfeydd caledi, y grant oedolion dibynnol ar gyfer gofalwyr hŷn, ond nid oes dim y gallai oedolyn ifanc sy'n ofalwr ei gael fel hawl sy'n orfodadwy. Daw hynny â mi yn ôl at y pwynt yr oeddwn yn ei wneud yn gynharach am y cerdyn adnabod. Rwy'n credu bod y grant dyfodol yn bolisi da, yn cefnogi dyhead, yn amlwg, i ofalwyr ifanc, ond yn hyrwyddo cydraddoldeb i fenywod - ystyriwch cymaint o fenywod ifanc sy'n ofalwyr. Gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn edrych heibio i'r rhosglwm glas y tro hwn ac yn rhoi ystyriaeth ddifrifol i'r syniad hwn. Yn olaf, rwyf am gyfeirio at Goleg Penybont, sydd â hyrwyddwr coleg ar gyfer myfyrwyr sy'n ofalwyr ac yn hollbwysig, maent yn gyfrifol am hyfforddi staff. Rwy'n siŵr y bydd pawb ohonom yn ymwybodol, i ryw raddau, o'r lefelau cymysg o ymwybyddiaeth a geir yn y proffesiwn addysg o sut y gallant nodi pwy sy'n ofalwyr ifanc a'u cefnogi yn sgil hynny, felly rwy'n credu bod angen i Goleg Penybont ddangos sut y gellir ei wneud. Felly nid Coleg Gwent yn unig sy'n ei wneud; maent yn ei wneud yng Ngorllewin De Cymru hefyd. Diolch yn fawr iawn.