English: I am very pleased to contribute to this crucial debate as a member of the special purpose committee that has been working on the report that is the subject of today's debate. The committee's task was to look at the conclusions of previous reports on parliamentary reform and then to make recommendations for policy directions for legislation by the Government to reform the Senedd. The backdrop to this was the co-operation agreement between my party and the Welsh Government, which agreed to create a Senedd that is more aligned with our modern democracy. On Sunday evening, I had the incredible privilege of watching the Welsh men's national football team reach the World Cup finals. The players and crowd were as one - confident, excited, and eagerly awaiting what the future holds. Today is also an important day in our nation's history. This is an opportunity for the Senedd to give its seal of approval to the committee's recommendations and take the first step on the journey to creating a larger Senedd and an equal Senedd. That would be an exciting step forward in terms of the growth of our democracy, in terms of creating a nation that has confidence in its own future, a nation that is becoming more and more eager to take control for the benefit of all who live here. The Senedd has made great strides over the last 20 years with its powers having greatly increased in terms of legislating and tax setting. The next sensible step is to increase the size of the Senedd and move us closer to the size of other similar Parliaments around the world. There is no doubt in my mind that the COVID period has convinced the people of Wales of the value of having a strong Parliament that can plough its own furrow in respect of important policies, and support was garnered for the cautious approach of the Government elected by the people of Wales to the health crisis, and there was a realisation that our Senedd is important. More and more of our constituents were turning to us as Members of the Senedd for help and information during the pandemic, as more and more of them realised - some for the first time - that the Senedd has discrete powers and that we use them in a different and better way than the Parliament at Westminster. That creates a new backdrop for the reform that is afoot, and people will welcome the move to a larger Senedd, a strong Senedd, with enough Members to scrutinise and challenge and hold our country's Government to account on the issues that matter in the lives of our citizens. I mentioned that today is an exciting day for our nation. I am extremely excited about the recommendation to create mandatory gender quotas as an integral part of our electoral system. Establishing gender equality has been one of my political priorities over the years, and that's one of the reasons why I decided to try to become a Member of the Senedd six years ago, because I believed that we needed many more women in influential roles in public life. I also believe that we cannot reach gender equality at the speed required without direct intervention and without specific mechanisms to achieve equality. For some years now, I have been chairing the Senedd's cross-party group on women. Over the past few months, the group has been making the case for gender quotas. We've held a series of meetings with experts from around the world, and the evidence clearly shows that creating quotas is an effective way of increasing the representation of women rapidly. I want to pay tribute to all of the organisations that have attended our meetings and have campaigned passionately for quotas. There is now strong support from three of the parties in the Senedd for the concept of gender quotas, and I'm very, very pleased and proud of that. [ Interruption.] There is no time now. In passing this motion today, the committee passes the baton of this journey to the Government. The committee's work is done. We are very grateful to the team who worked so diligently with us. We now need intensive and rapid work to get this all done in time for the next Senedd election. There will be an opportunity to discuss and refine as the legislation enters its journey. Today, we take pride in being at the outset of a historic journey during the lifetime of this Senedd, to create a strong and equal Senedd. We must eagerly grasp this special opportunity. We must not miss the opportunity and we must make this important change for the benefit of the people of Wales.
Welsh: Dwi'n falch iawn i gyfrannu i'r ddadl hollbwysig hon fel aelod o'r pwyllgor diben arbennig fu'n gweithio ar yr adroddiad sydd yn destun ein trafodaeth ni heddiw yma. Gwaith y pwyllgor oedd edrych ar gasgliadau adroddiadau blaenorol ar ddiwygio seneddol ac yna gwneud argymhellion ar gyfer cyfarwyddiadau polisi ar gyfer deddfwriaeth gan y Llywodraeth i ddiwygio'r Senedd. Yn gefnlen i hyn oedd y cytundeb cydweithio rhwng fy mhlaid i a Llywodraeth Cymru, sydd wedi cytuno i greu Senedd sydd yn fwy cydnaws â'n democratiaeth fodern. Nos Sul, ces i'r fraint anhygoel o weld tîm pêl-droed cenedlaethol dynion Cymru yn cyrraedd rownd derfynol Cwpan y Byd. Roedd y chwaraewyr a'r dorf fel un - yn hyderus, yn gyffrous, yn edrych ymlaen yn eiddgar at beth ddaw i'r dyfodol. Mae heddiw hefyd yn ddiwrnod pwysig yn hanes ein cenedl ni. Dyma gyfle i'r Senedd roi sêl bendith i argymhellion y pwyllgor a chymryd y cam cyntaf ar y daith i greu Senedd fwy a Senedd gydradd. Byddai hynny yn gam cyffrous ymlaen o safbwynt twf ein democratiaeth, o safbwynt creu cenedl sydd â hyder yn ei dyfodol ei hun, cenedl sy'n mynd yn fwy a mwy awyddus i gydio yn yr awenau er lles pawb sydd yn byw yma. Mae'n Senedd ni wedi cymryd camau breision ymlaen dros yr 20 mlynedd diwethaf, gyda'r pwerau wedi cynyddu'n sylweddol o ran creu deddfwriaeth a gosod trethi. Y cam synhwyrol nesaf ydy i gynyddu maint y Senedd a'n symud ni'n agosach at faint Seneddau eraill tebyg ar draws y byd. Does dim dwywaith yn fy meddwl i fod y cyfnod COVID wedi argyhoeddi pobl Cymru o werth cael Senedd gref sy'n gallu torri ei chwys ei hun o ran polisïau pwysig, a chafwyd cefnogaeth i ddull gofalus Llywodraeth etholedig pobl Cymru o ddelio efo'r argyfwng iechyd a sylweddoliad bod ein Senedd ni yn hollbwysig. Roedd yna fwy a mwy o etholwyr yn troi atom ni fel Aelodau o'r Senedd am gymorth a gwybodaeth yn ystod y pandemig, wrth i fwy a mwy o bobl sylweddoli - rhai ohonyn nhw am y tro cyntaf - fod gan Senedd Cymru bwerau neilltuol a'n bod ni yn eu defnyddio mewn ffordd wahanol a gwell na'r Senedd yn San Steffan. Mae hynny yn creu cefnlen newydd ar gyfer y diwygio sydd ar droed, a bydd pobl yn croesawu'r symudiad tuag at Senedd fwy, Senedd gref, gyda digon o seneddwyr i graffu a herio a dal Llywodraeth ein gwlad i gyfrif ar y materion sydd o bwys ym mywydau ein dinasyddion ni. Mi wnes i sôn fod heddiw yn ddiwrnod cyffrous i'n cenedl ni. Dwi yn hynod, hynod o gyffrous ynglŷn â'r argymhelliad ynglŷn â chreu cwotâu rhywedd mandadol fel rhan integredig o'n system etholiadol ni. Mae creu cydraddoldeb rhywedd wedi bod yn un o fy mlaenoriaethau gwleidyddol i ar draws y blynyddoedd, a dyma un o'r rhesymau pam wnes i benderfynu ceisio bod yn Aelod o'r Senedd chwe blynedd yn ôl, oherwydd fy mod yn grediniol bod angen llawer mwy o ferched mewn llefydd dylanwadol mewn bywyd cyhoeddus. A dwi hefyd yn grediniol na fedrwn ni ddim cyrraedd cydraddoldeb rhywedd ar y cyflymder sydd ei angen heb ymyrraeth uniongyrchol a heb fecanweithiau penodol i sicrhau cyfartaledd. Ers rhai blynyddoedd bellach, dwi wedi bod yn cadeirio grŵp trawsbleidiol menywod y Senedd. Dros y misoedd diwethaf, mae'r grŵp wedi bod yn gwneud yr achos dros gwotâu rhywedd. Rydym wedi cynnal cyfres o gyfarfodydd gydag arbenigwyr o bob cwr o'r byd, ac mae'r dystiolaeth yn dangos yn glir fod creu cwotâu yn ffordd effeithiol o gynyddu cynrychiolaeth menywod yn gyflym. Dwi am dalu teyrnged i'r holl fudiadau sydd wedi mynychu ein cyfarfodydd ni ac wedi ymgyrchu'n frwd dros gwotâu. Bellach mae yna gefnogaeth yma yn y Senedd gan y tair plaid i'r cysyniad o gwotâu rhywedd, a dwi'n hynod, hynod o falch efo hynny. [ Torri ar draws.] Does yna ddim amser ar ôl, rŵan. Wrth basio'r cynnig yma heddiw, mae'r pwyllgor yn trosglwyddo'r camau nesaf ar y daith i'r Llywodraeth. Mae gwaith y pwyllgor ar ben, ac mae'n diolch ni'n fawr i'r tîm fu'n gweithio mor ddiwyd efo ni. Rŵan, mae angen gwaith dwys a chyflym er mwyn dod â'r cyfan i fwcl mewn pryd ar gyfer etholiadau nesaf y Senedd. Bydd yna gyfle i wyntyllu ac i fireinio wrth i'r ddeddfwriaeth fydd ar ei thaith. Heddiw, beth am inni ymfalchïo ein bod ni'n cychwyn siwrnai hanesyddol yn ystod oes y Senedd hon, i greu Senedd gref a chydradd. Mae'n rhaid inni gydio'n eiddgar yn y cyfle arbennig hwn, peidio colli'r cyfle a chreu'r newid pwysig, a hynny er mwyn pobl Cymru.