English: Diolch, Deputy Presiding Officer. I move the motion in my name. The condition of Wales's roads is a matter of great importance to all of us. Whether we drive, cycle, or take the bus, we're all road users in one way or another. The everyday things that sustain us, including much of our food, are, of course, transported via the roads. In addition to the importance to us all as part of our lives, the road network is one of the nation's greatest assets also, worth an estimated £13.5 billion, and covers over 21,000 miles. Our inquiry has looked in detail at how we maintain our roads, how we improve them, and whether this approach meets the expectations the Welsh Government has set itself in the laws it has passed. Committee members were mindful of how much the public talk about the state of our roads, so we were keen to enable people to contribute to our work. We therefore held a photographic competition to encourage people from all parts of Wales to submit images that represent the network. The images we received are playing on the screens here in the Chamber, and covered a wide range - some funny, some sweeping landscapes and some pothole-ridden tarmac. The Minister will recall that he accepted many, but not all, of our recommendations. One of the sobering aspects of this inquiry has been how many of the issues raised in previous studies remain difficult. There is an overwhelming consensus that long-term funding for local government and trunk road agencies would lead to improvements, yet we remain stuck in an annual cycle. Twelve months ago, in a statement on the future of Transport for Wales, the then Cabinet Secretary said that he had: 'committed to a five-year programme of transport capital funding through Transport for Wales.' He claimed that this would lead to 15 to 20 per cent efficiencies. The committee recommended that the five-year funding model that was being applied to Transport for Wales - or rather is - is also applied to local authorities. However, the Government has rejected that call. While saying that it's sympathetic to such calls, the formal response sets out a number of reasons why this is difficult right now. It refers to the fact that local authorities receive funding from a range of sources, not just the Welsh Government. It also cities uncertainty around the planned UK Government spending review, combined with austerity and Brexit. While it commits to working with local government to provide 'indicative information to inform their forward planning', it's unclear how this funding uncertainty affects the five-year programme of capital funding committed for Transport for Wales, so I hope the Minister will be able to clarify why the two bodies see such a different approach. If there was one key thing to take away from our report - one recommendation we considered in detail - it was this one, recommendation 12: 'The forthcoming Wales Transport Strategy should set a clear priority for maintaining the existing road network, mainstreaming and upgrading active travel infrastructure, and prioritising access, in preference to building new roads.' I am disappointed that the Government rejected this recommendation. Now, we know that money is tight, and we know that there is a strain on the current network and there's a strain on the cost of maintaining it, but we also know that investing and maintaining saves money in the longer term. The committee and the Minister have indicated the need for greater spending on active travel infrastructure. It seems unlikely that this will be possible on any scale without re-prioritising the spend within the transport budget. In addition to these financial reasons, there is the pressure provided by the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 to consider the wider impacts of investment. More roads equals more traffic, equals more pollution. I should make clear that I - my views and the committee's views - . I'm not saying that we don't build new roads. That's not what we're saying at all - far from it. We're about to see the opening of the Newtown bypass in my own constituency - a massive infrastructure project much needed for many, many years. There are cases where roads need to be moved, or addressing pinch points would be the best possible solution. So, our recommendation is about a focus on the other activities, rather than saying, 'Don't build new roads'. [ Interruption.] Yes, of course.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n gwneud y cynnig yn fy enw i. Mae cyflwr y ffyrdd yng Nghymru yn fater o bwys mawr i bob un ohonom. Pa un a fyddwn yn gyrru, yn seiclo, neu'n mynd ar y bws, mae pawb ohonom yn defnyddio'r ffyrdd mewn rhyw ffordd neu'i gilydd. Caiff y pethau bob dydd sy'n ein cynnal, yn cynnwys llawer o'n bwyd, eu cludo ar hyd y ffyrdd wrth gwrs. Yn ychwanegol at ei bwysigrwydd i ni i gyd fel rhan o'n bywydau, mae'r rhwydwaith ffyrdd hefyd yn un o asedau mwyaf y wlad, sy'n werth oddeutu £13.5 biliwn, ac yn ymestyn dros 21,000 milltir. Mae ein hymchwiliad wedi edrych yn fanwl ar sut rydym yn cynnal ein ffyrdd, sut rydym yn eu gwella, ac a yw'r modd y gwneir hynny yn ateb y disgwyliadau y mae Llywodraeth Cymru wedi'u gosod iddi ei hun yn y deddfau y mae wedi eu pasio. Roedd aelodau'r pwyllgor yn ymwybodol o faint o siarad a wneir gan y cyhoedd am gyflwr ein ffyrdd, felly roeddem yn awyddus i alluogi pobl i gyfrannu at ein gwaith. Felly, cynhaliwyd cystadleuaeth ffotograffig i annog pobl o bob rhan o Gymru i gyflwyno lluniau sy'n cynrychioli'r rhwydwaith. Mae'r lluniau a ddaeth i law i'w gweld ar y sgriniau yma yn y Siambr, ac roeddent yn cynnwys amrywiaeth eang - rhai'n ddoniol, rhai tirweddau ysgubol a rhai enghreifftiau o darmac yn llawn o dyllau. Bydd y Gweinidog yn cofio ei fod wedi derbyn llawer, ond nid pob un, o'n hargymhellion. Un o'r agweddau sobreiddiol ar yr ymchwiliad hwn yw cymaint o'r materion a godwyd mewn astudiaethau blaenorol sy'n parhau i fod yn anodd. Ceir consensws aruthrol y byddai cyllid hirdymor ar gyfer llywodraeth leol ac asiantaethau cefnffyrdd yn arwain at welliannau, ac eto rydym yn dal yn sownd mewn cylch blynyddol. Ddeuddeg mis yn ôl, mewn datganiad ar ddyfodol Trafnidiaeth Cymru, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet ar y pryd ei fod: wedi ymrwymo i raglen bum mlynedd o gyllid cyfalaf trafnidiaeth drwy Trafnidiaeth Cymru. Honnodd y byddai hyn yn arwain at 15 i 20 y cant o arbedion effeithlonrwydd. Argymhellodd y pwyllgor fod y model ariannu pum mlynedd a oedd yn cael ei gymhwyso ar gyfer Trafnidiaeth Cymru - neu'n hytrach, sy'n cael ei gymhwyso - hefyd yn gymwys ar gyfer awdurdodau lleol. Fodd bynnag, mae'r Llywodraeth wedi gwrthod yr alwad honno. Er ei bod yn dweud ei bod yn cydymdeimlo â galwadau o'r fath, mae'r ymateb ffurfiol yn nodi nifer o resymau pam y mae hyn yn anodd ar hyn o bryd. Mae'n cyfeirio at y ffaith bod awdurdodau lleol yn cael cyllid o amrywiaeth o ffynonellau, nid Llywodraeth Cymru'n unig. Mae hefyd yn nodi ansicrwydd ynghylch adolygiad o wariant arfaethedig Llywodraeth y DU, ynghyd â'r cyni ariannol a Brexit. Er ei bod yn ymrwymo i weithio gyda llywodraeth leol i ddarparu 'gwybodaeth fynegol i lywio blaengynllunio ariannol', nid yw'n glir sut y mae'r ansicrwydd hwn ynglŷn ag ariannu'n effeithio ar y rhaglen bum mlynedd o gyllid cyfalaf a addawyd ar gyfer Trafnidiaeth Cymru, felly rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn gallu egluro pam y mae'r ddau gorff yn gweld dulliau mor wahanol o weithredu. Os oes un peth allweddol yn deillio o'n hadroddiad - un argymhelliad a ystyriwyd yn fanwl gennym - argymhelliad 12 yw hwnnw: 'Dylai'r strategaeth arfaethedig, Strategaeth Drafnidiaeth Cymru, bennu blaenoriaeth glir ar gyfer cynnal y rhwydwaith ffyrdd presennol, prif-ffrydio ac uwchraddio'r seilwaith teithio llesol, a blaenoriaethu mynediad, yn hytrach nag adeiladu ffyrdd newydd.' Rwy'n siomedig fod y Llywodraeth wedi gwrthod yr argymhelliad hwn. Nawr, gwyddom fod arian yn dynn, a gwyddom fod pwysau ar y rhwydwaith presennol a straen ar y gost o'i gynnal, ond rydym hefyd yn gwybod y bydd buddsoddi a chynnal a chadw yn arbed arian yn fwy hirdymor. Mae'r pwyllgor a'r Gweinidog wedi dangos yr angen am fwy o wariant ar seilwaith teithio llesol. Mae'n ymddangos yn annhebygol y bydd hyn yn bosibl ar unrhyw raddfa heb ail-flaenoriaethu'r gwariant o fewn y gyllideb drafnidiaeth. Yn ogystal â'r rhesymau ariannol hyn, mae pwysau o du Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 i ystyried effeithiau ehangach buddsoddi. Mae rhagor o ffyrdd yn golygu rhagor o draffig, a rhagor o lygredd. Dylwn egluro bod gennyf - mae fy safbwyntiau a barn y pwyllgor - . Nid wyf yn dweud y dylem beidio ag adeiladu ffyrdd newydd. Nid dyna rydym yn ei ddweud o gwbl - dim o gwbl. Rydym ar fin gweld ffordd osgoi'r Drenewydd yn fy etholaeth yn cael ei hagor - prosiect seilwaith enfawr mawr ei angen ers llawer iawn o flynyddoedd. Ceir achosion lle y mae angen symud ffyrdd, neu lle y byddai mynd i'r afael â mannau cyfyng yn ateb gorau posibl. Felly, mae ein hargymhelliad yn ymwneud â ffocws ar y gweithgareddau eraill, yn hytrach na dweud, 'Peidiwch ag adeiladu ffyrdd newydd'. [ Torri ar draws.] Wrth gwrs.