English: Thank you very much, acting Llywydd, and thank you very much to Mike Hedges for bringing forward this debate. I've very much enjoyed it, so far, anyway, and I want to limit my contribution. But it's a very timely debate, especially as we consider, some of you who will remember last summer, the discussion in Dwyfor Meirionydd about Capel Tom Nefyn in Pistyll, with the community there trying to save that chapel for community benefit, but, ultimately, the chapel was bought and is going to be developed as a holiday home. So, we have to look at community needs with regard to these resources. It's a debate that's important to me too on several fronts. First of all, I'm a son of a minister, and have attended several different chapels over the course of my life. I'm also a lay preacher, or I was before being elected, and it's sad to say that the last three chapels at which I gave a sermon have closed. I don't know if that's a reflection on me or the lack of congregation there. Those chapels are now empty, although one has been turned into offices. I also have a family interest in this issue. My uncle, Dewi-Prys Thomas, was a renowned architect and he championed the chapels of Wales. Scholars from outside Wales have constantly argued that there is no such thing as Welsh vernacular architecture, but Dewi-Prys Thomas disagreed. He argued that the small chapels of Wales were a clear and perfect example of Welsh folk architecture, with the chapel being the heart of the community, drawing people together. So, there is architectural value for these buildings.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Lywydd dros dro, a diolch yn fawr iawn i Mike am ddod â'r ddadl yma ger ein bron. Dwi wedi'i mwynhau'n arw, hyd yma, beth bynnag, a dwi eisiau cyfyngu fy nghyfraniad rhyw ychydig, os caf i. Ond mae'n ddadl amserol iawn, yn enwedig wrth ystyried, y rhai ohonoch chi a fydd yn cofio'r haf diwethaf, y drafodaeth fuodd yn Nwyfor Meirionydd am Gapel Tom Nefyn, Pistyll, efo'r gymuned yno yn trio achub y capel yno ar gyfer budd cymunedol, ond yn y diwedd y capel yn cael ei brynu ac yn mynd i gael ei ddatblygu yn dŷ haf. Felly, mae'n rhaid i ni edrych hefyd at ddibenion cymunedol yr adnoddau yma. Mae'n ddadl sy'n bwysig i mi'n bersonol hefyd am sawl rheswm. Yn gyntaf, dwi'n fab i weinidog, ac wedi mynychu sawl capel ar hyd fy oes. Dwi hefyd yn bregethwr lleyg, neu mi oeddwn i cyn cael fy ethol, ac mae'n drist dweud bod y tri chapel diwethaf imi bregethu ynddynt bellach wedi cau. Dwi ddim yn gwybod ydy hwnna mewn gwirionedd yn dweud rhywbeth am fy mhregethu i yn fwy na'r cynulleidfaoedd, neu ddiffyg cynulleidfaoedd, a oedd yn mynd yno. Mae'r capeli yna bellach yn eistedd yn wag, ac un wedi'i droi mewn i swyddfeydd. Hefyd mae gen i ddiddordeb teuluol yn y peth. Roedd fy ewythr i, Dewi-Prys Thomas, yn bensaer nodedig, ac mi oedd o'n bencampwr i gapeli Cymru. Mae ysgolheigion o'r tu allan i Gymru wedi dadlau erioed nad oes yna fath beth â phensaernïaeth Gymreig, ond roedd Dewi-Prys Thomas yn anghytuno. Roedd o'n dadlau bod yr hen gapeli bach Cymreig yn enghreifftiau perffaith o bensaernïaeth werinol Cymru, efo'r capel yn ganolbwynt cymunedol yn tynnu pobl ynghyd. Felly, mae yna werth pensaernïol i'r adeiladau hynny.