English: I'd like to start with a very quick response to my colleague Mark Isherwood. And I really do understand his passion and the need for us to look back and to see what has worked and what hasn't. But I want to look forward. And this isn't, as we've heard, about the devolution of crime. This is about us looking at how we respond to it, and how we can prevent crime as well. This is about us in Wales taking power back to say, 'This is how we want to do it differently to what is happening at the moment.' And I want to focus on the situation with women, particularly women in prisons. There are seven facts I just want to lay before you. Women are more likely than male prisoners to serve short sentences for non-violent offences. The average distance a woman is held from home is 63 miles. Over half the women in prison report having suffered domestic violence or emotional, physical or sexual abuse as a child. Women are more likely than men to self-harm whilst in prison. And, finally, black and minority ethnic women are more than twice as likely to be arrested than white women. The female offender strategy, published in 2018, four years ago, was designed to deliver vast improvements on community-based solutions, well-being and better custody. But the National Audit Office in England said that since the strategy was published in 2018, the UK Government had made limited progress towards its goals because it had not prioritised investment in this work. And funding for the strategy was less than half of the minimum £40 million that officials estimated would be needed, but £150 million was found to fund an additional 500 women's prison places when it was needed, against the direction of travel under the new strategy. I want us to look differently at how we treat women in our prisons, and to look at how we deal with women offenders. We can do better here in Wales; I know that. Let's not imprison our women; let's look at community sentences, women's centres, how we look at residential alternatives, some of those being with children, not just with babies, and much, much smaller units. I believe that improving how the criminal justice system responds to the needs of women should be at the heart of that call, and for the call for devolution of powers to Wales, which I hope that the Minister can address in response to today's debate. Diolch yn fawr iawn.
Welsh: Hoffwn ddechrau gydag ymateb cyflym iawn i fy nghyd-Aelod, Mark Isherwood. Ac rwy'n deall ei angerdd a'r angen inni edrych yn ôl a gweld beth sydd wedi gweithio a beth sydd heb weithio. Ond rwyf am edrych ymlaen. Ac nid yw hyn, fel y clywsom, yn ymwneud â datganoli troseddu. Mae'n ymwneud ag edrych ar sut yr ymatebwn iddo, a sut y gallwn atal troseddu hefyd. Mae'n ymwneud â ni yng Nghymru yn cymryd pŵer yn ôl a dweud, 'Dyma sut yr ydym am ei wneud yn wahanol i'r hyn sy'n digwydd ar hyn o bryd.' Ac rwyf am ganolbwyntio ar sefyllfa menywod, yn enwedig menywod mewn carchardai. Rwyf am osod saith ffaith ger eich bron. Mae menywod yn fwy tebygol na charcharorion gwrywaidd o gael dedfryd fer o garchar am droseddau di-drais. Y pellter cyfartalog y caiff menyw ei chadw o'i chartref yw 63 milltir. Mae dros hanner y menywod yn y carchar yn dweud eu bod wedi dioddef trais yn y cartref neu gam-drin emosiynol, corfforol neu rywiol pan oeddent yn blant. Mae menywod yn fwy tebygol na dynion o hunan-niweidio tra byddant yn y carchar. Ac yn olaf, mae menywod du a lleiafrifol ethnig dros ddwywaith yn fwy tebygol o gael eu harestio na menywod gwyn. Lluniwyd y strategaeth troseddwyr benywaidd, a gyhoeddwyd yn 2018, bedair blynedd yn ôl, i sicrhau gwelliannau enfawr i atebion yn y gymuned, lles a charcharau gwell. Ond dywedodd y Swyddfa Archwilio Genedlaethol yn Lloegr mai cynnydd cyfyngedig tuag at ei nodau a wnaeth Llywodraeth y DU ers cyhoeddi'r strategaeth yn 2018 am nad oedd wedi blaenoriaethu buddsoddiad yn y gwaith hwn. Ac roedd y cyllid ar gyfer y strategaeth yn llai na hanner yr isafswm o £40 miliwn yr oedd swyddogion wedi amcangyfrif y byddai ei angen, ond daethpwyd o hyd i £150 miliwn i ariannu 500 o leoedd ychwanegol mewn carchardai i fenywod pan oedd ei angen, yn erbyn y cyfeiriad teithio o dan y strategaeth newydd. Rwyf am inni edrych yn wahanol ar sut yr ydym yn trin menywod yn ein carchardai, ac edrych ar sut yr ydym yn ymdrin â throseddwyr benywaidd. Gallwn wneud yn well yma yng Nghymru; rwy'n gwybod y gallwn. Gadewch inni beidio â charcharu ein menywod; gadewch inni edrych ar ddedfrydau cymunedol, canolfannau menywod, sut yr edrychwn ar ddewisiadau preswyl amgen, gyda rhai o'r rheini gyda phlant, nid yn unig gyda babanod, ac unedau llawer iawn llai o faint. Credaf y dylai gwella'r ffordd y mae'r system cyfiawnder troseddol yn ymateb i anghenion menywod fod yn ganolog i'r alwad honno, a'r alwad i ddatganoli pwerau i Gymru, y gobeithiaf y gall y Gweinidog roi sylw iddi wrth ymateb i'r ddadl heddiw. Diolch yn fawr iawn.