English: Diolch, Llywydd. I'm grateful to Members for tabling this, the latest in a series of debates on air quality. It's a subject that we've all said before, and I as Minister for Environment have said, is a top priority not just for me in my own portfolio but across Government as well. I think today's debate sponsored by Members from all parties is a testament to the consensus we have in this place and in Wales on the need to take action, and we must take action across sectors to reduce the impacts of air pollution on both the health of our communities, our environment and our economy. I support the motion as originally tabled. The Welsh Government marked the first Clean Air Day last year with the publication of statutory guidance for local authorities, reshaping the air quality management duties in the context of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. Today's debate to mark the second Clean Air Day tomorrow provides a platform for us to promote Clean Air Day and to encourage awareness and involvement both within this place but outside it as well. I think we are all in agreement that this must go beyond simply a day and we must sustain the interest generated through Clean Air Day in the activity around it and ensure not only that it stays at the forefront of people's thoughts but more importantly informs all of our actions. Reducing public exposure to air pollution is one of Wales's national well-being and public health outcomes framework indicators. Earlier this year, we issued guidance with Public Health Wales to the NHS. This acknowledges that the NHS in Wales makes a contribution at local, regional and national levels to dealing with air pollution risks. The guidance includes action to support the assessment and mitigation of air pollution and its associated health risks and also provides information on behaviour change using the planning system and improving environmental sustainability and managing public health risk. Our local air quality management guidance to local authorities states that nitrogen dioxide and particulate matter are the pollutants of primary concern from a human health perspective. We are clear that we must achieve compliance with legal limits, but actually this is about going much further and striving to reduce levels of these pollutants across the board. Our consultation on 'Planning Policy Wales' reiterates these points. The local air quality management guidance also identifies the role of schools in tackling air quality. The first is a contribution we've heard much of today about the school run. Like David Melding says, it seems to be a modern phenomenon. When I went to school, the school run to me was actually me running away from my mum on the way home rather than cars around schools, so we need to look at how we tackle traffic congestion and air pollution, particularly during term-time rush hours.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n ddiolchgar i'r Aelodau am gyflwyno hyn, y ddiweddaraf mewn cyfres o ddadleuon ar ansawdd aer. Mae'n bwnc y mae pawb ohonom wedi dweud o'r blaen, ac yr wyf fi fel Gweinidog yr Amgylchedd wedi dweud, sy'n flaenoriaeth uchaf nid yn unig i mi yn fy mhortffolio fy hun ond ar draws y Llywodraeth hefyd. Credaf fod y ddadl heddiw a noddwyd gan Aelodau o bob plaid yn dyst i'r consensws sydd gennym yn y lle hwn ac yng Nghymru ar yr angen i roi camau ar waith, a rhaid inni wneud hynny ar draws sectorau i leihau effeithiau llygredd aer ar iechyd ein cymunedau, ein hamgylchedd a'n heconomi. Rwy'n cefnogi'r cynnig fel y'i cyflwynwyd yn wreiddiol. Nododd Llywodraeth Cymru y Diwrnod Aer Glân cyntaf y llynedd drwy gyhoeddi canllawiau statudol ar gyfer awdurdodau lleol a ail-luniai'r dyletswyddau rheoli ansawdd aer yng nghyd-destun Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae'r ddadl heddiw i nodi'r ail Ddiwrnod Aer Glân yfory yn darparu llwyfan i ni hyrwyddo'r Diwrnod Aer Glân ac annog ymwybyddiaeth a chyfranogiad yn y lle hwn a thu allan iddo yn ogystal. Credaf ein bod i gyd yn cytuno bod rhaid i hyn fynd y tu hwnt i ddiwrnod yn unig a rhaid inni gynnal y diddordeb a grëir drwy'r Diwrnod Aer Glân yn y gweithgaredd sydd ynghlwm wrtho a sicrhau nid yn unig ei fod yn aros ar flaen meddyliau pobl ond yn fwy pwysig, ei fod yn llywio ein holl weithgarwch. Mae lleihau cysylltiad y cyhoedd â llygredd aer yn un o ddangosyddion y fframwaith canlyniadau llesiant cenedlaethol ac iechyd y cyhoedd ar gyfer Cymru. Yn gynharach eleni, cyhoeddasom ganllawiau gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru ar gyfer y GIG. Maent yn cydnabod bod y GIG yng Nghymru yn gwneud cyfraniad yn lleol, yn rhanbarthol ac yn genedlaethol i ymdrin â risgiau llygredd aer. Mae'r canllawiau'n cynnwys camau gweithredu i gefnogi asesu a lliniaru llygredd aer a risgiau iechyd cysylltiedig a hefyd yn darparu gwybodaeth ar newid ymddygiad gan ddefnyddio'r system gynllunio a gwella cynaliadwyedd amgylcheddol a rheoli risg i iechyd y cyhoedd. Mae ein canllawiau rheoli ansawdd aer lleol i awdurdodau lleol yn datgan mai nitrogen deuocsid a mater gronynnol yw'r llygryddion sy'n peri'r pryder mwyaf o safbwynt iechyd pobl. Rydym yn glir fod yn rhaid inni gydymffurfio â therfynau cyfreithiol, ond mewn gwirionedd mae hyn yn ymwneud â mynd ymhellach o lawer ac ymdrechu i leihau lefelau o'r llygryddion hyn yn gyffredinol. Mae ein hymgynghoriad ar 'Polisi Cynllunio Cymru' yn ategu'r pwyntiau hyn. Mae'r canllawiau rheoli ansawdd aer lleol hefyd yn nodi rôl ysgolion yn y gwaith o fynd i'r afael ag ansawdd aer. Y cyntaf yw cyfraniad y clywsom lawer amdano heddiw sef hebrwng plant i'r ysgol ac oddi yno. Fel y dywed David Melding, mae'n ymddangos mai ffenomenon fodern ydyw. Pan oeddwn i'n mynd i'r ysgol, yr hyn a olygai hebrwng i'r ysgol i mi oedd rhedeg i ffwrdd oddi wrth fy mam ar y ffordd adref yn hytrach na cheir o amgylch ysgolion, felly mae angen inni edrych ar sut yr awn i'r afael â thagfeydd traffig a llygredd aer, yn enwedig ar adeg oriau brig yn ystod y tymor.