English: Can I thank the Minister for his statement this afternoon? The football world cup in Qatar does present us with an opportunity to showcase Wales on the international stage, and it's right that the Welsh Government is actively using the event to develop economic opportunities and to travel to the event itself. I'm also pleased to hear that the Welsh Government has raised serious concerns about workers' rights and LGBTQ+ rights with the Qatari ambassador to the UK, and that engagement is taking place with the international TUC and the Rainbow Wall fans group to engage on these very critical issues. The world cup provides an opportunity to promote our values. The Minister has made it clear that, to support Wales and engage in diplomacy, the First Minister will attend Wales's group game against the USA, and, indeed, the Minister will attend the England game. He also says that they will work to ensure their presence leaves a positive impact, and so in the interests of transparency, the Minister must publish the Welsh Government's spend on these trips, along with the itinerary of meetings and events that he and the First Minister will be attending. Perhaps the Minister will agree to publish the full details and costings of these trips so that we can assess whether they have delivered their intended outcomes and provided value for money for the taxpayer. Only last week, the Welsh Government explained that it wasn't attending COP27 because it wanted to limit its air miles, yet it seems to have no problem justifying these particular trips. So, I hope the Minister can understand the confusion over the Welsh Government's thinking here, as there will be many, many people who will want to understand why this engagement is rightly appropriate but attendance at COP27 wasn't. I hope the Minister will clarify for the record exactly what criteria the Qatar trips have met that COP27 perhaps didn't meet. Today's statement refers to the enhanced marketing campaign that the Welsh Government has launched in relation to the world cup, which includes a focus on targeting markets in Wales, the USA and the UK, and provides us with more details on some of the projects and activity that is taking place. The statement specifically referred to the Welsh Government's core digital marketing strand, which will focus on tourism as well as trade and investment markets. I'd be grateful if he could tell us a bit more about the digital marketing campaigns that will be taking place. Today's statement also refers to Gŵyl Cymru and the range of events taking place that celebrate our culture, arts and language. It's vital that we build off this activity for the future. Therefore, perhaps the Minister could tell us a bit more about the discussions that he's having with organisations like Amgueddfa Cymru, the mentrau iaith and the Urdd to maximise the benefits that the world cup offers Wales. Today's statement confirms some new additions to the team of Welsh ambassadors who will be supporting the Welsh Government's programme of events. It's great to see a real mix of voices to help promote Wales to the world during the world cup. Perhaps he could tell us what specific activity the ambassadors will be doing during the world cup and how he'll be measuring the success of Lleisiau Cymru more generally. Of course, it's right that the Welsh Government is seeking to create a positive and lasting legacy from the world cup, as it should from all major events. It's crucial that the Welsh Government doesn't embark on this agenda without significant engagement with the Football Association of Wales, Sport Wales and, indeed, other stakeholders. So, I'd be grateful if the Minister could update us on the latest discussions that he's had with stakeholders about creating a lasting legacy from the world cup once the tournament has concluded. Today's statement refers to sport diplomacy opportunities, and the Minister will no doubt be aware of Professor Laura McAllister's report on developing a Welsh sports diplomacy strategy. That report rightly recognises that, currently, any benefits to Welsh society or economy are ad hoc rather than part of a long-term strategy and allied to Welsh or wider British policy objectives. It also noted that more needs to be done to digitally map, measure and evaluate sport and its contribution to the Welsh economy at home and abroad. Therefore, perhaps the Minister could tell us whether the Welsh Government is considering a sports diplomacy strategy. Also, can he tell us what work is being done to better quantify the contribution of sport to the Welsh economy? Finally, Dirprwy Lywydd, it's vital that the Welsh Government learns from best practice in this area. We can certainly learn a lot from other Governments across the world. The Australian Government has done some significant work on how sport can help deliver its foreign policy goals. So, perhaps there's room here to commission work on how other Governments have approached this, so we can learn from best practice. I'd be grateful if the Minister would consider commissioning a paper on this matter. The Qatar world cup does offer significant economic opportunities and could be a way to open the door to further trade links with other countries, but we need to consider the whole picture of how sport can be an economic asset. So, I look forward to learning more about the specific initiatives that the Welsh Government is investing in and how they can deliver positive returns for the Welsh economy. Therefore, on that note, Dirprwy Lywydd, on behalf of the Welsh Conservatives, can I also say a huge ' pob lwc ' to Rob Page and the team?
Welsh: A gaf i ddiolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad y prynhawn 'ma? Mae cwpan pêl-droed y cyd yn Qatar yn gyfle i ni arddangos Cymru ar y llwyfan rhyngwladol, ac mae'n iawn bod Llywodraeth Cymru yn mynd ati i ddefnyddio'r digwyddiad i ddatblygu cyfleoedd economaidd ac i deithio i'r digwyddiad ei hun. Rydw i hefyd yn falch o glywed bod Llywodraeth Cymru wedi codi pryderon difrifol ynghylch hawliau gweithwyr a hawliau LHDTC+ gyda'r llysgennad ar ran Qatar i'r DU, ac wedi ymgysylltu â'r TUC rhyngwladol a grŵp cefnogwyr y Wal Enfys er mwyn ymgysylltu ar y materion hollbwysig hyn. Mae cwpan y byd yn rhoi cyfle i hyrwyddo ein gwerthoedd. Mae'r Gweinidog wedi dweud yn glir, er mwyn cefnogi Cymru ac ymwneud â diplomyddiaeth, y bydd y Prif Weinidog yn mynd i gêm grŵp Cymru yn erbyn yr UDA, ac, yn wir, bydd y Gweinidog yn mynychu gêm Lloegr. Mae hefyd yn dweud y byddant yn gweithio i sicrhau bod eu presenoldeb yn gadael effaith gadarnhaol, ac felly er mwyn tryloywder, rhaid i'r Gweinidog gyhoeddi gwariant Llywodraeth Cymru ar y teithiau hyn, ynghyd â rhestr o'r cyfarfodydd a digwyddiadau y bydd ef a'r Prif Weinidog yn eu mynychu. Efallai y bydd y Gweinidog yn cytuno i gyhoeddi manylion llawn a chostau'r teithiau hyn fel y gallwn asesu p'un a ydyn nhw wedi cyflawni eu canlyniadau arfaethedig ac wedi darparu gwerth am arian i'r trethdalwr. Mor ddiweddar â'r wythnos ddiwethaf, esboniodd Llywodraeth Cymru nad oedd yn mynychu COP27 oherwydd ei bod am gyfyngu ei milltiroedd aer, ac eto mae'n ymddangos nad oes ganddi broblem wrth gyfiawnhau'r teithiau penodol hyn. Felly, rwy'n gobeithio y gall y Gweinidog ddeall y dryswch dros feddylfryd Llywodraeth Cymru yma, gan y bydd llawer iawn o bobl a fydd eisiau deall pam bod yr ymgysylltu hwn yn briodol ond nad oedd presenoldeb COP27 yn briodol. Rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn egluro, er mwyn i bawb gael gwybod, pa feini prawf yn union mae teithiau Qatar wedi eu diwallu efallai nad oedd COP27 yn eu diwallu. Mae'r datganiad heddiw yn cyfeirio at yr ymgyrch farchnata well mae Llywodraeth Cymru wedi ei lansio mewn perthynas â chwpan y byd, sy'n cynnwys pwyslais ar dargedu marchnadoedd yng Nghymru, yr UDA a'r DU, ac mae'n rhoi mwy o fanylion i ni am rai o'r prosiectau a'r gweithgarwch sy'n digwydd. Cyfeiriodd y datganiad yn benodol at linyn marchnata digidol craidd Llywodraeth Cymru, fydd yn canolbwyntio ar dwristiaeth yn ogystal â marchnadoedd masnach a buddsoddi. Byddwn yn ddiolchgar pe gallai ddweud ychydig mwy wrthym ni am yr ymgyrchoedd marchnata digidol fydd yn digwydd. Mae datganiad heddiw hefyd yn cyfeirio at Gŵyl Cymru a'r amrywiaeth o ddigwyddiadau sy'n dathlu ein diwylliant, ein celfyddydau a'n hiaith. Mae'n hanfodol ein bod ni'n adeiladu oddi ar gweithgarwch hwn ar gyfer y dyfodol. Felly, efallai y gallai'r Gweinidog ddweud ychydig mwy wrthym ni am y trafodaethau y mae'n eu cael gyda sefydliadau fel Amgueddfa Cymru, y mentrau iaith a'r Urdd er mwyn sicrhau'r buddion mwyaf posibl mae cwpan y byd yn eu cynnig i Gymru. Mae datganiad heddiw yn cadarnhau rhai ychwanegiadau newydd i'r tîm o lysgenhadon Cymru fydd yn cefnogi rhaglen ddigwyddiadau Llywodraeth Cymru. Mae'n wych gweld cymysgedd go iawn o leisiau i helpu i hyrwyddo Cymru i'r byd yn ystod cwpan y byd. Efallai y gallai ddweud wrthym ni pa weithgareddau penodol y bydd y llysgenhadon yn eu gwneud yn ystod cwpan y byd a sut y bydd yn mesur llwyddiant Lleisiau Cymru yn fwy cyffredinol. Wrth gwrs, mae'n iawn bod Llywodraeth Cymru yn ceisio creu gwaddol cadarnhaol a pharhaol o gwpan y byd, fel y dylai o bob digwyddiad mawr. Mae'n hanfodol nad yw Llywodraeth Cymru yn cychwyn ar yr agenda hon heb ymgysylltu'n sylweddol â Chymdeithas Bêl-droed Cymru, Chwaraeon Cymru ac, yn wir, randdeiliaid eraill. Felly, byddwn i'n ddiolchgar pe bai'r Gweinidog yn gallu ein diweddaru ar y trafodaethau diweddaraf y mae wedi'u cael gyda rhanddeiliaid ynglŷn â chreu gwaddol parhaol o gwpan y byd pan fydd y twrnamaint wedi dod i ben. Mae'r datganiad heddiw yn cyfeirio at gyfleoedd diplomyddiaeth chwaraeon, ac mae'n siŵr y bydd y Gweinidog yn ymwybodol o adroddiad yr Athro Laura McAllister ar ddatblygu strategaeth diplomyddiaeth chwaraeon yng Nghymru. Mae'r adroddiad hwnnw yn cydnabod yn gywir, ar hyn o bryd, bod unrhyw fanteision i gymdeithas neu economi Cymru yn ad hoc yn hytrach nag yn rhan o strategaeth hirdymor ac yn gysylltiedig ag amcanion polisi Cymru neu Brydain yn ehangach. Nododd hefyd bod angen gwneud rhagor i fapio, mesur a gwerthuso chwaraeon yn ddigidol a'i gyfraniad i economi Cymru gartref a thramor. Felly, efallai y gallai'r Gweinidog ddweud wrthym ni p'un a yw Llywodraeth Cymru yn ystyried strategaeth diplomyddiaeth chwaraeon. Hefyd, a all ddweud wrthym ni pa waith sy'n cael ei wneud i fesur cyfraniad chwaraeon yn well i economi Cymru? Yn olaf, Dirprwy Lywydd, mae'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn dysgu o arfer gorau yn y maes hwn. Yn sicr, gallwn ddysgu llawer gan Lywodraethau eraill ar draws y byd. Mae Llywodraeth Awstralia wedi gwneud gwaith sylweddol ar sut y gall chwaraeon helpu i gyflawni ei nodau polisi tramor. Felly, efallai bod lle yma i gomisiynu gwaith ar sut mae Llywodraethau eraill wedi mynd ati i wneud hyn, fel y gallwn ni ddysgu o'r arfer gorau. Byddwn yn ddiolchgar pe bai'r Gweinidog yn ystyried comisiynu papur ar y mater hwn. Mae cwpan y byd Qatar yn cynnig cyfleoedd economaidd sylweddol a gallai fod yn ffordd o agor y drws i gysylltiadau masnach pellach gyda gwledydd eraill, ond mae angen i ni ystyried y darlun cyfan o sut y gall chwaraeon fod yn ased economaidd. Felly, rwy'n edrych ymlaen at ddysgu mwy am y mentrau penodol mae Llywodraeth Cymru yn buddsoddi ynddyn nhw a sut y gallant gyflwyno enillion cadarnhaol i economi Cymru. Felly ar y nodyn hwnnw, Dirprwy Lywydd, ar ran y Ceidwadwyr Cymreig, a gaf i ddweud 'pob lwc' anferth i Rob Page a'r tîm?