English: Thank you, Minister, for your statement this afternoon. I think it is a slight variation on the statement that was issued earlier in the day, and so I look forward to reading the detailed statement that you've just given to Plenary this afternoon. I do notice that, in the remarks in the statement that was issued earlier and the one that you addressed to the Chamber, the word 'lockdown' was not used at all, yet if you go on to any social media platform or mainstream media, the word screaming out at you is that RCT has gone into 'lockdown'. I presume this is a deliberate change of language from the Minister and his officials, because most people associate the word 'lockdown' with, obviously, the national lockdown that happened in March, and obviously these new controls are nowhere near as severe as those introduced at the national lockdown. But I'd be grateful if you could clarify exactly why the word 'lockdown' hasn't been used by you, and if it is a word that the Welsh Government are trying to avoid, then what liaisons have you had with the media and other outlets to try and phrase the language so that people who are affected by these new restrictions can get first-class information and can adhere to the requests that you are making of them. Because, as you said in your statement, it's quite clearly down to personal responsibility and people responding to the requests - the virus has not gone away and there are actions that they need to take. And with that first-class information that needs to be conveyed, I do regret that local Members were not taken into confidence about this announcement today. As I understand it, obviously Welsh Government chose to put itself up to the press conference last night, so I assume this announcement was, well in advance, considered by Welsh Government, and I think it would have been most helpful if local Members could have been taken into confidence or, if some local Members were taken into confidence, why not all local Members? Could you confirm who exactly did have a briefing prior to this announcement in the press conference at 12.30 p.m.? Two simple requests that have come into my office since this announcement: a lady who is enjoying a holiday in Tenby, for example, with her family now wonders whether she needs to be back in Aberdare before 6 o'clock tomorrow night. Well, clearly, I don't think that's the case because these are local restrictions. Another request that came in was about driving lessons and driving tests, because they're using the Merthyr test centre - would they be able to undertake the test now in Merthyr because they live in Aberdare. Those are just two very simple things for which, as a local Member, I certainly would have benefited from some form of briefing from officials so that I could have requested a more detailed briefing and understand it so that I could convey proper, sound information back to constituents, so that people don't end up falling foul through misinformation. I wonder whether such a briefing could be furnished in the coming days to local Members so that they can obviously assist their constituents. I'd also like to try to understand - in your statement, you say that, in the next two weeks, the new restrictions will be reviewed. What will be the threshold that you will be looking for that would lighten the load on some of these restrictions and start a rollback from the RCT area to get back to, maybe, what other parts of Wales comply with at the moment? I think it's important that people understand, whilst these restrictions come in at 6 o'clock tomorrow night, what we are aiming for in the next two weeks and what the numbers are that you as a Minister and your officials will be looking at to make sure that that is the case. My final request to you is: in England information obviously is power in making these decisions and, in England, it is published on a local authority basis on a weekly level and, especially by ward level, that information is made available in council areas. You go out here today into the Bay area and you see people enjoying the late-summer sun that we're enjoying at the moment, and you wouldn't say there was a care in the world, yet just a couple of miles from here, two areas are under severe restrictions because of the coronavirus outbreak. Wouldn't it be a good use of information to make that available, as England do, on a ward-by-ward basis so people can understand the level of infection that is circulating in their community and can make sure that they are doing all they can to support their community in bearing down on this virus? If it can be done in England, why can't it be done in Wales? I hope you will give us a positive response in your answer.
Welsh: Diolch, Weinidog, am eich datganiad y prynhawn yma. Credaf ei fod yn amrywiad bach ar y datganiad a gyhoeddwyd yn gynharach yn y dydd, ac felly edrychaf ymlaen at ddarllen y datganiad manwl rydych newydd ei roi i'r Cyfarfod Llawn y prynhawn yma. Yn y sylwadau yn y datganiad a gyhoeddwyd yn gynharach a'r un a roesoch i'r Siambr, rwy'n sylwi na ddefnyddiwyd y term 'cyfyngiadau symud' o gwbl, ac eto, os edrychwch ar unrhyw un o'r llwyfannau cyfryngau cymdeithasol neu'r cyfryngau'r prif ffrwd, y term sy'n sgrechian arnoch yw bod RhCT o dan 'gyfyngiadau symud'. Tybiaf fod hwn yn newid bwriadol o ran iaith gan y Gweinidog a'i swyddogion, gan fod y rhan fwyaf o bobl yn cysylltu'r term 'cyfyngiadau symud', yn amlwg, â'r cyfyngiadau symud cenedlaethol a gafwyd ym mis Mawrth, ac yn amlwg, nid yw'r mesurau rheoli newydd hyn yn agos at fod mor llym â'r rhai a gyflwynwyd gyda'r cyfyngiadau symud cenedlaethol. Ond byddwn yn ddiolchgar pe gallech egluro pam yn union nad yw'r term 'cyfyngiadau symud' wedi'i ddefnyddio gennych chi, ac os yw'n derm y mae Llywodraeth Cymru yn ceisio'i osgoi, pa gysylltiadau a gawsoch chi gyda'r cyfryngau ac eraill i geisio geirio'r iaith fel bod pobl yr effeithir arnynt gan y cyfyngiadau newydd hyn yn gallu cael gwybodaeth o'r radd flaenaf ac yn gallu cydymffurfio â'r hyn rydych yn ei ofyn ganddynt. Oherwydd, fel y dywedoch chi yn eich datganiad, yn amlwg, mae'n ymwneud â chyfrifoldeb personol a phobl yn ymateb i'r gofynion - nid yw'r feirws wedi diflannu, ac mae yna bethau sydd angen iddynt eu gwneud. A gyda'r wybodaeth o'r radd flaenaf honno y mae angen ei chyfleu, mae'n siomedig na chafodd yr Aelodau lleol wybod am y cyhoeddiad hwn heddiw. Yn ôl yr hyn a ddeallaf, yn amlwg, gwnaeth Llywodraeth Cymru y penderfyniad neithiwr i gynnal cynhadledd i'r wasg, felly rwy'n cymryd bod y cyhoeddiad hwn wedi'i ystyried gan Lywodraeth Cymru ymhell ymlaen llaw, a chredaf y byddai wedi bod o gymorth mawr pe bai'r Aelodau lleol wedi cael gwybod, neu os cafodd rhai Aelodau lleol wybod, pam ddim pob Aelod lleol? A allech gadarnhau pwy yn union a gafodd wybod cyn y cyhoeddiad hwn yn y gynhadledd i'r wasg am 12.30 p.m.? Mae fy swyddfa wedi derbyn dau gais syml ers y cyhoeddiad: mae dynes sy'n mwynhau gwyliau yn Ninbych-y-pysgod, er enghraifft, gyda'i theulu bellach yn pendroni a oes angen iddi fod yn ôl yn Aberdâr cyn 6 o'r gloch nos yfory. Wel, yn amlwg, ni chredaf fod hynny'n wir gan mai cyfyngiadau lleol yw'r rhain. Roedd cais arall a gafwyd yn ymwneud â gwersi gyrru a phrofion gyrru, gan eu bod yn defnyddio canolfan brofi Merthyr Tudful - a fyddent yn gallu cael y prawf ym Merthyr Tudful gan eu bod yn byw yn Aberdâr. Mae'r rheini'n ddau beth syml iawn y byddwn i, fel Aelod lleol, yn sicr o fod wedi elwa o ryw fath o gyfarwyddyd yn eu cylch gan swyddogion fel y gallwn fod wedi gofyn am sesiwn friffio fanylach a deall hyn fel y gallwn gyfleu gwybodaeth briodol a chadarn i'r etholwyr, fel nad yw pobl yn torri'r rheolau am eu bod wedi cael gwybodaeth anghywir. Tybed a ellid darparu cyfarwyddyd o'r fath i'r Aelodau lleol yn y dyddiau nesaf, fel y gallant gynorthwyo eu hetholwyr, yn amlwg. Hoffwn hefyd geisio deall - yn eich datganiad, dywedwch y bydd y cyfyngiadau newydd yn cael eu hadolygu yn ystod y pythefnos nesaf. Beth fydd y trothwy y byddwch yn edrych amdano er mwyn ysgafnu baich rhai o'r cyfyngiadau hyn a chychwyn y broses o lacio'r cyfyngiadau yn ardal RhCT er mwyn dychwelyd, efallai, at yr hyn y mae rhannau eraill o Gymru yn cydymffurfio ag ef ar hyn o bryd? Gyda'r cyfyngiadau hyn yn dod i rym am 6 o'r gloch nos yfory, credaf ei bod yn bwysig i bobl ddeall beth rydym yn anelu ato dros y pythefnos nesaf a beth yw'r niferoedd y byddwch chi fel Gweinidog a'ch swyddogion yn edrych arnynt i sicrhau y bydd hynny'n digwydd. Fy nghais olaf i chi yw hwn: yn Lloegr, mae gwybodaeth yn amlwg yn bŵer i allu gwneud y penderfyniadau hyn, ac yn Lloegr, caiff ei chyhoeddi ar sail awdurdod lleol yn wythnosol, ac ar lefel ward yn enwedig, mae'r wybodaeth honno ar gael yn yr ardaloedd cyngor. Rydych yn mynd allan yma heddiw i ardal y Bae ac rydych yn gweld pobl yn mwynhau'r haul haf bach Mihangel ar hyn o bryd, ac ni fyddech yn dweud bod yna unrhyw bryderon yn y byd, ond ychydig filltiroedd yn unig o'r fan hon, mae dwy ardal dan gyfyngiadau llym oherwydd yr achosion o'r coronafeirws. Oni fyddai'n ddefnydd da o wybodaeth i sicrhau bod y wybodaeth honno ar gael, fel y mae Lloegr yn ei wneud, fesul ward fel y gall pobl ddeall lefel yr haint sy'n lledaenu yn eu cymuned a gallant sicrhau eu bod yn gwneud popeth a allant i gynorthwyo eu cymuned i drechu'r feirws hwn? Os gellir gwneud hynny yn Lloegr, pam na ellir ei wneud yng Nghymru? Rwy'n gobeithio y rhowch ymateb cadarnhaol i ni.