English: I'd like to thank the Deputy Minister for his statement today and for the technical briefing that he provided to us as opposition Members yesterday. I'd also like to thank his officials. It was very helpful and very enlightening. Of course, this is a very wide-ranging set of proposals. I think we all need to take time to consider them properly and to respond to the consultation, but they are ambitious, and we very much, on the Plaid Cymru benches, welcome that. And I'd associate myself with everything the Minister said about we've got to do things differently, and nobody thinks that's going to be easy. There will be challenges and there will be difficult and perhaps unpopular decisions to be made. The work that's been done to prepare this draft will, in our opinion, provide a strong basis for whoever forms the next Government to move this agenda forward, and it is my impression, Llywydd, that the Deputy Minister will get broad support. We might have a difference of opinion about detail, but he will get broad support across this Chamber, and I think that's important. Because to deliver change on this scale may need many Governments and many terms of Government and maybe Governments of different colours, but I think people in the sector and key partners need to understand that we all understand the importance of decarbonising transport and of making sure that our public transport system works. I have a few specific questions I'd like to raise with the Deputy Minister today - some about the process and potentially the process going forward, but also some specifics about the content. But if the Deputy Minister doesn't have immediate answers, then these are conversations that we will undoubtedly continue to have. The Deputy Minister in his statement refers to the spirit of the well-being of future generations Act on a number of occasions. Can he tell us this afternoon the extent to which this legislation has provided the legal underpinning for the preparation of this consultation document and the actions within it? It seems to me that, particularly when there are difficult decisions to be made, a clear legal underpinning for where that's coming from can be of assistance. The documents themselves and the Minister in his statement make reference to accessibility. That term is used in a number of ways, and I would agree that it's obviously crucially important. Can I specifically ask the Deputy Minister if he agrees with me that physical accessibility is still a real barrier for people accessing public transport, whether that's a parent with a pram or people living with a range of physical impairments? We know, for example, how many of our stations you just can't get into because there are so many steps. Can I ask the Deputy Minister if disabled people have been consulted in the preparation of this draft and how he and his officials will ensure that they're enabled to respond to the consultation? I agree with the Deputy Minister when he says that electric cars won't solve all our problems, but as Russell George has said, they do have a role to play, and electric vehicles will be important, potentially, in rural communities particularly. I welcome the commitment in the draft to an electric vehicle charging plan, and I hear what the Deputy Minister says about not necessarily providing all the infrastructure, but is it the Deputy Minister's intention that the plan will enable an acceleration of the current roll-out, particularly in rural areas? I would put it to the Deputy Minister that we can't really wait for market failure, because we don't know how long it will take for us to know that the market has failed. Now, I know the Deputy Minister will agree with me that if we are to facilitate behaviour change, we need real transformations in the way in which the modes of active travel and public transport connect with each other. Does he agree with me that the current proposed draft buses Bill will need to be reviewed and strengthened to ensure that it gives whoever forms the next Welsh Government sufficient power over bus services to ensure that bus companies comply with the need for that effective connectivity of modes? And finally, does the Deputy Minister agree with me that if we are to convince people to get out of their cars - and we've talked a lot about convenience here, but for some people, it's beyond convenience - we have to ensure that both active travel and public transport modes both are safe and feel safe, particularly to potentially vulnerable users? So, can I ask the Deputy Minister what consideration has been given during the preparation of this draft to the importance of ensuring the safety of potentially vulnerable users of active travel modes and public transport, particularly women and girls? I'm thinking, obviously, here, particularly of night-time travel, people returning from late shifts at work, those kinds of issues, where I know that many women are very reluctant to use our current public transport modes, because whether or not they actually are safe, they don't feel very safe to use.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Dirprwy Weinidog am ei ddatganiad heddiw ac am y briff technegol a roddodd i ni, Aelodau'r gwrthbleidiau, ddoe. Hoffwn ddiolch hefyd i'w swyddogion. Roedd yn ddefnyddiol iawn ac yn hynod ddiddorol. Wrth gwrs, mae hon yn gyfres eang iawn o gynigion. Credaf fod angen i bob un ohonom ni gymryd amser i'w hystyried yn iawn ac ymateb i'r ymgynghoriad, ond maen nhw yn uchelgeisiol, ac rydym ni, ar feinciau Plaid Cymru, yn croesawu hynny yn fawr iawn. Ac rwy'n cytuno â phopeth a ddywedodd y Gweinidog ynglŷn â bod yn rhaid i ni wneud pethau'n wahanol, ac nid oes neb yn credu y bydd hynny'n hawdd. Bydd heriau a bydd penderfyniadau anodd ac amhoblogaidd efallai i'w gwneud. Bydd y gwaith sydd wedi'i wneud i baratoi'r drafft hwn, yn ein barn ni, yn sylfaen gref i bwy bynnag sy'n ffurfio'r Llywodraeth nesaf i symud yr agenda hon yn ei blaen, a'm hargraff i, Llywydd, yw y bydd cefnogaeth eang i'r Dirprwy Weinidog. Efallai fod gennym ni wahaniaeth barn am fanylion, ond caiff gefnogaeth eang ar draws y Siambr hon, a chredaf fod hynny'n bwysig. Oherwydd efallai y bydd angen llawer o Lywodraethau a llawer tymor Llywodraeth ac efallai Llywodraethau o wahanol liwiau ar gyfer newid ar y raddfa hon, ond credaf fod angen i bobl yn y sector a phartneriaid allweddol ddeall ein bod ni i gyd yn deall pwysigrwydd datgarboneiddio trafnidiaeth a sicrhau bod ein system trafnidiaeth gyhoeddus yn gweithio. Mae gennyf ychydig o gwestiynau penodol yr hoffwn i eu gofyn i'r Dirprwy Weinidog heddiw - rhai am y broses ac o bosibl y broses yn y dyfodol, ond hefyd rhai manylion am y cynnwys. Ond os nad oes gan y Dirprwy Weinidog atebion ar unwaith, yna mae'r rhain yn sgyrsiau y byddwn yn sicr yn parhau i'w cael. Mae'r Dirprwy Weinidog yn ei ddatganiad yn cyfeirio at ysbryd Deddf llesiant cenedlaethau'r dyfodol droeon. A all ddweud wrthym ni y prynhawn yma i ba raddau y mae'r ddeddfwriaeth hon wedi darparu'r sail gyfreithiol ar gyfer paratoi'r ddogfen ymgynghori hon a'r camau gweithredu oddi mewn iddi? Mae'n ymddangos i mi, yn enwedig pan fydd penderfyniadau anodd i'w gwneud, y gall sail gyfreithiol glir o ran y cyd-destun fod o gymorth. Mae'r dogfennau eu hunain a'r Gweinidog yn ei ddatganiad yn cyfeirio at hygyrchedd. Defnyddir y term hwnnw mewn nifer o ffyrdd, ac rwy'n cytuno ei fod yn amlwg yn hollbwysig. A gaf i ofyn yn benodol i'r Dirprwy Weinidog a yw'n cytuno â mi fod hygyrchedd corfforol yn dal yn rhwystr gwirioneddol i bobl ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, boed hynny'n rhiant â phram neu bobl sy'n byw gydag amrywiaeth o namau corfforol? Gwyddom, er enghraifft, faint o'n gorsafoedd na allwch chi eu defnyddio oherwydd bod cynifer o risiau. A gaf i ofyn i'r Dirprwy Weinidog a ymgynghorwyd â phobl anabl wrth baratoi'r drafft hwn a sut y bydd yntau a'i swyddogion yn sicrhau y galluogir nhw i ymateb i'r ymgynghoriad? Cytunaf â'r Dirprwy Weinidog pan ddywed na fydd ceir trydan yn datrys ein holl broblemau, ond fel y dywedodd Russell George, mae ganddyn nhw swyddogaeth bwysig, a bydd cerbydau trydan yn bwysig, o bosib, mewn cymunedau gwledig yn arbennig. Croesawaf yr ymrwymiad yn y drafft i gynllun gwefrio cerbydau trydan, a chlywaf yr hyn a ddywed y Dirprwy Weinidog am beidio â darparu'r holl seilwaith o reidrwydd, ond ai bwriad y Dirprwy Weinidog yw y bydd y cynllun yn fodd o gyflymu'r broses sy'n mynd rhagddi ar hyn o bryd o gyflwyno'r seilwaith, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig? Byddwn yn dweud wrth y Dirprwy Weinidog na allwn ni aros am fethiant yn y farchnad mewn gwirionedd, oherwydd nid ydym ni'n gwybod faint o amser a gymer hi i ni wybod bod y farchnad wedi methu. Nawr, rwy'n gwybod y bydd y Dirprwy Weinidog yn cytuno â mi, os ydym ni eisiau hwyluso newid ymddygiad, fod angen trawsnewidiad gwirioneddol arnom ni yn y ffordd y mae'r dulliau teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus yn cysylltu â'i gilydd. A yw'n cytuno â mi y bydd angen adolygu a chryfhau'r Bil bysiau drafft arfaethedig presennol er mwyn sicrhau ei fod yn rhoi digon o rym i bwy bynnag sy'n ffurfio Llywodraeth nesaf Cymru dros wasanaethau bysiau i sicrhau bod cwmnïau bysiau'n cydymffurfio â'r angen am y cysylltedd effeithiol hwnnw rhwng y gwahanol ffyrdd o deithio? Ac yn olaf, a yw'r Dirprwy Weinidog yn cytuno â mi, os ydym ni eisiau argyhoeddi pobl i adael eu ceir gartref - ac rydym ni wedi siarad llawer am gyfleustra yn hyn o beth, ond i rai pobl, mae y tu hwnt i gyfleustra - rhaid inni sicrhau bod ffyrdd llesol o deithio a thrafnidiaeth gyhoeddus yn ddiogel ac yn teimlo'n ddiogel, yn enwedig i ddefnyddwyr a allai fod yn agored i niwed? Felly, a gaf i ofyn i'r Dirprwy Weinidog pa ystyriaeth sydd wedi'i rhoi wrth baratoi'r drafft hwn i bwysigrwydd sicrhau diogelwch pobl sy'n defnyddio dulliau teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus ac a allai fod yn agored i niwed, yn enwedig menywod a merched? Rwy'n meddwl, yn amlwg, yma, yn enwedig am deithio yn ystod y nos, pobl sy'n dychwelyd o sifftiau hwyr yn y gwaith, y mathau hynny o faterion, lle rwy'n gwybod fod llawer o fenywod yn amharod iawn i ddefnyddio ein dulliau trafnidiaeth gyhoeddus presennol, oherwydd p'un a ydyn nhw'n ddiogel ai peidio, nid ydyn nhw'n teimlo'n ddiogel iawn i'w defnyddio.