English: The point is this, isn't it? On the Brexiteers' side, repeated claims were made that everything would be fine, there would be a free trade deal and there wouldn't be a 'no deal'. Well, that was just wrong, wasn't it? We all see that. Nobody said two years ago - no-one in UKIP; Nigel Farrage didn't say it; the Brexiteers on the Conservative side didn't say it; the Brexiteers on my own side didn't say it, in my own party - no-one said, 'Well, if we crash out, there'll be a "no deal" and it doesn't matter.' It was always about a free trade agreement, and Norway was the example that was given. There are people in this Chamber, actually, who said that Norway was the example that the UK should follow. I think there's merit in that, although the model isn't exactly right as far as we are concerned. The reality is that the EU is a political project, but then so is the UK. Every nation state, every sovereign state, is a political project and we have to bear that in mind. But I want to turn, if I could, my attention to an issue that I first raised in this Chamber years ago - one that is trying to be dismissed, but is, in fact, at the very heart of Brexit and the Brexit negotiations, and that's the situation in Ireland. In 1995, the end of the Troubles was being seen by people there. When the Good Friday agreement was signed in 1998, it brought to an end not 25 years of trouble, not 100 years of trouble, but 300 years of on and off war. That's what it brought to an end. People were told, 'You will be able, now, to share an identity; the border will be porous and it won't make a difference anymore, because we're all part of the EU.' That, now, is in grave danger. And yet the response of Brexiteers is to say - Jacob Rees-Mogg has said it; Boris Johnson has said it - that it doesn't matter; that, somehow, it is the tail wagging the dog. Well, in reality, it is absolutely crucial. Because, let me tell Members - and I'll tell Neil Hamilton this - more than 3,000 people died between 1969 and 1994. People on both sides were killed because of their religion. You could not walk the streets in certain parts of the city without putting your life in danger. A helicopter was in the air all day. When you crossed the border, you went through a security point. There were roadblocks all around the city of Belfast. The situation in Northern Ireland was dire: people were killed who were driving taxis because they drove for the wrong firm; people were killed when bombs were placed, as we know, at Enniskillen; people were killed in pubs because they happened to be the wrong religion in the wrong pub. And here we have people saying, 'It doesn't matter; it doesn't matter.' Say that to my wife's family. And you say that to the people of Northern Ireland who went through all that mayhem for many, many years, and say to them, 'It doesn't matter about Northern Ireland'. Because, remember, the UK is not even 100 years old - not even 100 years old. The UK only came into existence when the Irish Free State was set up under its current borders. I say to Members in this Chamber now: I have seen what conflict looks like in Northern Ireland, and I have seen what peace brings. I saw the prosperity that peace brought. I saw the barriers coming down. I saw people being able to walk the streets without fear of being kidnapped or murdered. We play around with that peace agreement at our peril; it is not something that you play games with, and it is not something that can be dismissed as a result of the Brexit negotiations. Brexit has to take into account that there exists on the island of Ireland a border that's been fought over, where people have died, and a border that in 1998 was an issue that was settled with a peaceful outcome. That is now under threat. So, yes, there are arguments in this Chamber that have been rehearsed many times before. I'm not seeking to rehearse them and I'm not seeking to say, 'Well, you know, the result was wrong two years ago', because those arguments have already been made, but we do not play with people's lives, and we do not ignore the fact that peace was brought to the island of Ireland because - true - of the efforts of the UK and Irish Governments, but because of the efforts of the EU as well. With the stakes being so high, I can't see what objection anybody would surely have that, if the political process fails, if Parliament can't agree, if there's an election and there's an inconclusive result, the people are then asked the question, 'What do you now think? You know what the circumstances are, you know what the stakes are - what do you want to do?' And that's democracy.
Welsh: Y pwynt yw hyn, ynte? Ar ochr pobl Brexit, gwnaethpwyd honiadau mynych y byddai popeth yn iawn, y byddai cytundeb masnach rydd ac na fyddai sefyllfa 'dim bargen'. Wel, roedd hynny'n anghywir, onid oedd? Mae pawb ohonom yn gweld hynny. Ni ddywedodd neb ddwy flynedd yn ôl - neb yn UKIP; ni ddywedodd Nigel Farrage hyn, na phobl Brexit ar ochr y Ceidwadwyr; ni chafodd ei ddweud gan bobl Brexit ar fy ochr fy hun, yn fy mhlaid fy hun - ni ddywedodd neb, 'Wel, os ydym yn gadael heb gytundeb, bydd yn fater o "ddim bargen" a pha ots.' Roedd yn ymwneud bob amser â chytundeb masnach rydd, a Norwy oedd yr enghraifft a roddwyd. Dywedodd rhai pobl yn y Siambr, mewn gwirionedd, mai Norwy yw'r esiampl y dylai'r DU ei dilyn. Credaf fod i hynny ei rinwedd, er nad yw'r model yn union fel y dylai fod o'm rhan ninnau. Y realiti yw mai prosiect gwleidyddol yw'r UE, ond dyna hefyd yw'r DU. Mae pob cenedl-wladwriaeth, pob gwladwriaeth sofran, yn brosiect gwleidyddol a rhaid inni gadw hynny mewn cof. Ond rwyf am droi fy sylw at fater a godais yn y Siambr hon gyntaf flynyddoedd yn ôl, os caf - un sy'n ceisio cael ei ddiystyru, ond sydd mewn gwirionedd yn ganolog i Brexit a'r negodiadau Brexit, sef y sefyllfa yn Iwerddon. Yn 1995, gwelodd y bobl yno ddiwedd ar y Trafferthion. Pan lofnodwyd cytundeb Dydd Gwener y Groglith yn 1998, rhoddodd ddiwedd ar, nid 25 mlynedd o drafferthion, nid 100 mlynedd o drafferthion, ond 300 o flynyddoedd o ryfel achlysurol. Dyna y llwyddodd i roi diwedd arno. Dywedwyd wrth bobl, 'Yn awr, fe fyddwch yn gallu rhannu hunaniaeth; bydd y ffin yn dyllog ac ni fydd yn gwneud gwahaniaeth mwyach, oherwydd rydym oll yn rhan o'r UE.' Mae hynny mewn perygl dirfawr yn awr. Ac eto ymateb pobl Brexit yw dweud - mae Jacob Rees-Mogg wedi'i ddweud; mae Boris Johnson wedi'i ddweud - nad oes ots; mai'r gynffon yn siglo'r ci yw hyn rywsut. Wel, mewn gwirionedd, mae'n gwbl hanfodol. Oherwydd, gadewch imi ddweud wrth yr Aelodau - ac fe ddywedaf hyn wrth Neil Hamilton - bu farw mwy na 3,000 o bobl rhwng 1969 a 1994. Cafodd pobl ar y ddwy ochr eu lladd oherwydd eu crefydd. Ni allech gerdded y strydoedd mewn rhai rhannau o'r ddinas heb roi eich bywyd mewn perygl. Roedd hofrennydd yn yr awyr drwy'r dydd. Pan oeddech yn croesi'r ffin, byddech yn mynd drwy bwynt diogelwch. Roedd rhwystrau ffyrdd yr holl ffordd o gwmpas dinas Belfast. Roedd y sefyllfa yng Ngogledd Iwerddon yn enbyd: lladdwyd pobl a oedd yn gyrru tacsis am eu bod yn gyrru ar ran y cwmni anghywir; lladdwyd pobl pan osodwyd bomiau, fel y gwyddom, yn Enniskillen; lladdwyd pobl mewn tafarnau oherwydd eu bod yn digwydd bod yn y grefydd anghywir yn y dafarn anghywir. Ac yma mae gennym bobl yn dweud, 'Nid yw'n bwysig; nid yw'n bwysig.' Dywedwch hynny wrth deulu fy ngwraig. Ac rydych yn dweud hynny wrth bobl Gogledd Iwerddon a aeth drwy'r holl anhrefn hwnnw am nifer fawr iawn o flynyddoedd, ac yn dweud wrthynt, 'Does dim ots am Ogledd Iwerddon'. Oherwydd, cofiwch, nid yw'r DU yn 100 mlwydd oed hyd yn oed - nid yw'n 100 mlwydd oed hyd yn oed. Ni ddaeth y DU i fodolaeth tan i Wladwriaeth Rydd Iwerddon gael ei sefydlu o fewn ei ffiniau presennol. Rwy'n dweud wrth yr Aelodau yn y Siambr hon yn awr: rwyf wedi gweld sut beth yw gwrthdaro yng Ngogledd Iwerddon, ac rwyf wedi gweld beth y mae heddwch wedi'i sicrhau. Gwelais y ffyniant a ddaeth yn sgil yr heddwch. Gwelais y rhwystrau'n dod i lawr. Gwelais bobl yn gallu cerdded ar hyd y strydoedd heb ofni cael eu herwgipio neu eu llofruddio. Gwae inni chwarae o gwmpas gyda'r cytundeb heddwch hwnnw; nid yw'n rhywbeth i chi chwarae gemau ag ef, ac nid yw'n rhywbeth y gellir ei ddiystyru yn sgil trafodaethau Brexit. Rhaid i Brexit ystyried bod ffin yr ymladdwyd drosti ar ynys Iwerddon, ffin lle mae pobl wedi marw, a ffin a oedd yn broblem a gafodd ei datrys yn 1998 gyda chanlyniad heddychlon. Mae hynny bellach o dan fygythiad. Felly, oes, mae yna ddadleuon yn y Siambr hon sydd wedi cael eu hailadrodd droeon o'r blaen. Nid wyf eisiau eu hailadrodd ac nid wyf yn ceisio dweud, 'Wel, wyddoch chi, roedd y canlyniad yn anghywir ddwy flynedd yn ôl', oherwydd mae'r dadleuon hynny eisoes wedi'u gwneud, ond nid ydym yn chwarae â bywydau pobl, ac nid ydym yn anwybyddu'r ffaith fod heddwch wedi'i ennill ar ynys Iwerddon o ganlyniad - mae'n wir - i ymdrechion Llywodraethau'r DU ac Iwerddon, ond o ganlyniad i ymdrechion yr UE yn ogystal. Gyda chymaint yn y fantol, ni allaf weld pa wrthwynebiad a fyddai gan neb, os yw'r broses wleidyddol yn methu, os na all y Senedd gytuno, os ceir etholiad a bod y canlyniad yn amhendant, i ofyn y cwestiwn i bobl wedyn, 'Beth a gredwch erbyn hyn? Fe wyddoch beth yw'r amgylchiadau, fe wyddoch beth sydd yn y fantol - beth rydych chi eisiau ei wneud?' A dyna yw democratiaeth.