English: We've also lost some of the extra proposed guidance that was initially proposed. We were told that it could also stipulate that the Llywydd can take into account whether a group has a significant and demonstrable democratic mandate for formation and whether it shares a political philosophy that would be clear to the electorate. I'm not sure how a Presiding Officer is meant to determine those things, and it's good, at least, that that bit hasn't made it through. However, we do have guidance that's already - . I mean, I thought the Llywydd should be drawing up guidance under these Standing Orders, yet the guidance has already been drawn up before the Standing Order changes have been passed. And under the proposed new Standing Order 1.3A, we're told that the Llywydd should provide guidance that relates to new Standing Order 1.3 (ii), but the guidance that the Llywydd has already presented as an annex, purportedly under 1.3A as it should be, actually applies at least in part to 1.3 (i). So, we're already in a confusing situation. The guidance says: 'By-elections may also change the Senedd's political make-up in a way that makes it appropriate to recognise a new group.' Well, that applies, at least in part, as I said, to 1.3 (i), which defines a political group as 'a group of at least three Members belonging to the same registered political party that won at least one seat at the previous Senedd election'. So, if a party wins one or two seats, but doesn't have the three for a group, it will be unable to form a group, but, if it later wins a by-election, it will be able to form a group under 1.3 (i). So, why, Llywydd, have you published guidance purportedly under 1.3A that's meant to relate to 1.3 (ii), yet relates at least in part to 1.3 (i)? I'm afraid it's typical of how we apply our Standing Orders and the sort of attitude that we see to them in this place. I believe it's inappropriate to give the office of the Llywydd such wide discretion, exercise of which would inevitably draw its holder into party political controversy. Perhaps that's what's desired. I wrote to the Llywydd on 23 February with some of these points. I haven't had the courtesy of a reply. After all, as drawn, the proposed changes to Standing Orders might be read by some as if designed ex post to prevent the formation of the Brexit Party group, of which I was part. I would argue that major parties betraying their voters by promising to deliver Brexit but then blocking it did constitute a national crisis or major event that changes group affiliations. Arguably, most Conservative supporters deserting their party to vote for the Brexit Party in the May 2019 European elections, which the Brexit Party won, constituted a split in a registered political party, but would you as Llywydd consider it such? We saw you delay recognition of that group for a week, purportedly to check with the Electoral Commission whether it was a registered party, despite the register of parties being a public document online, updated in real time and available to all. Today, we've seen on behalf of, I assume, Caroline Jones, that it's now been made public how you responded to her, berating her on the formation of the Brexit Party group and saying you expected better of her. Yet these Standing Orders propose to give the Presiding Officer discretion to decide whether a group should be formed, purportedly on the basis of guidance, which is already contrary to the Standing Order it's meant to be done under, but the reality is it would be a discretion, and it would be exercised by a Presiding Officer, I fear, according to that Presiding Officer's own personal political opinions, whether about Brexit or anything else, and that is not how a Parliament should operate. It is wrong. These issues simply should not fall to be decided on that basis. We're told that a national crisis would justify a change to party affiliation. Does COVID fall within that? Is it okay to have different groups because of that? What about if a major political party is taken over by an anti-semite as a leader? Is it okay then for Members to form a different group, or are they expected to stay in the same group and support that party at the election and say, 'He should be Prime Minister of the United Kingdom', as we saw in 2019? I don't think it should be a matter for a Presiding Officer to decide, or for guidance, or for Business Committee - two-thirds majority there at the moment, but probably not in future - to use. It should be a decision for elected Members, answering to their electorate in a democracy. The provisions on independents are outrageous. I mean, if, in a general election, individuals get themselves elected to this place as independents - a very high hurdle - if three or more of them do that, why on earth should they be banned from having a group? It's just a protection of the vested interests of the established parties trying to squeeze out competitors. The hurdle is already very high for independents to come in and, if three of them do, the idea that they shouldn't be allowed to form a group, but potentially could if they later won by-elections, makes absolutely no sense whatever. These provisions are unfair; those who are putting them forward, those who are drafting guidance that's inconsistent with them and have shown their own bias on these things before, should not be doing this. We're opposed to them. Thank you.
Welsh: Rydym hefyd wedi colli rhai o'r canllawiau ychwanegol arfaethedig a gynigiwyd yn wreiddiol. Dywedwyd wrthym y gallai hefyd nodi y gall y Llywydd ystyried a oes gan grŵp fandad democrataidd sylweddol ac amlwg i ymffurfio ac a yw'n rhannu athroniaeth wleidyddol a fyddai'n glir i'r etholwyr. Nid wyf yn siŵr sut y mae Llywydd i fod i benderfynu ar y pethau hynny, ac mae'n dda, o leiaf, nad yw'r rhan honno wedi dod drwodd. Fodd bynnag, mae gennym ganllawiau sydd eisoes - . Roeddwn yn meddwl y dylai'r Llywydd lunio canllawiau o dan y Rheolau Sefydlog hyn, ac eto mae'r canllawiau eisoes wedi'u llunio cyn i'r newidiadau i'r Rheolau Sefydlog gael eu pasio. Ac o dan Reol Sefydlog newydd arfaethedig 1.3A, dywedir wrthym y dylai'r Llywydd ddarparu canllawiau sy'n ymwneud â Rheol Sefydlog 1.3 (ii) newydd, ond mae'r canllawiau y mae'r Llywydd eisoes wedi'u cyflwyno fel atodiad, o dan 1.3A fel y dylai fod, mewn gwirionedd yn ymwneud yn rhannol o leiaf ag 1.3 (i). Felly, rydym eisoes mewn sefyllfa ddryslyd. Mae'r canllawiau'n dweud: 'Gall is-etholiadau hefyd newid cyfansoddiad gwleidyddol y Senedd mewn ffordd sy'n ei gwneud yn briodol cydnabod grŵp newydd.' Wel, mae hynny'n ymwneud yn rhannol o leiaf, fel y dywedais, ag 1.3 (i), sy'n diffinio grŵp gwleidyddol fel 'grŵp a chanddo o leiaf dri Aelod sy'n perthyn i'r un blaid wleidyddol gofrestredig a enillodd o leiaf un sedd yn etholiad blaenorol y Senedd'. Felly, os bydd plaid yn ennill un neu ddwy sedd, ond nad oes ganddi'r tair ar gyfer grŵp, ni fydd yn gallu ffurfio grŵp, ond os bydd yn ennill is-etholiad yn ddiweddarach, bydd yn gallu ffurfio grŵp o dan 1.3 (i). Felly, Lywydd, pam eich bod wedi cyhoeddi canllawiau o dan 1.3A sydd i fod i ymwneud ag 1.3 (ii), ac eto'n ymwneud, yn rhannol o leiaf, ag 1.3 (i)? Mae arnaf ofn ei fod yn nodweddiadol o sut rydym yn cymhwyso ein Rheolau Sefydlog a'r math o agwedd a welwn tuag atynt yn y lle hwn. Rwy'n credu ei bod yn amhriodol rhoi disgresiwn mor eang i swydd y Llywydd, a byddai ei arfer yn anochel yn tynnu ei deiliad i ddadl bleidiol wleidyddol. Efallai mai dyna a ddymunir. Ysgrifennais at y Llywydd ar 23 Chwefror gyda rhai o'r pwyntiau hyn. Ni chefais ateb. Wedi'r cyfan, fel y'u lluniwyd, gallai rhai ddarllen y newidiadau arfaethedig i'r Rheolau Sefydlog fel pe baent wedi'u cynllunio ex post i atal ffurfio grŵp y Blaid Brexit roeddwn yn rhan ohono. Byddwn yn dadlau bod i bleidiau mawr fradychu eu pleidleiswyr drwy addo cyflawni Brexit a'i rwystro wedyn yn argyfwng cenedlaethol neu'n ddigwyddiad mawr sy'n newid teyrngarwch i grwpiau. Gellid dadlau bod y rhan fwyaf o gefnogwyr y Ceidwadwyr a drodd eu cefnau ar eu plaid i bleidleisio dros Blaid Brexit yn etholiadau Ewrop ym mis Mai 2019, etholiad a enillodd Plaid Brexit, yn rhaniad mewn plaid wleidyddol gofrestredig, ond a fyddech chi fel Llywydd yn ei ystyried felly? Fe'ch gwelsom yn oedi cyn cydnabod y grŵp hwnnw am wythnos, a'r honiad oedd eich bod wedi gwneud hynny er mwyn holi i'r Comisiwn Etholiadol a oedd yn blaid gofrestredig, er bod y gofrestr o bleidiau yn ddogfen gyhoeddus ar-lein, wedi'i diweddaru mewn amser real ac ar gael i bawb. Heddiw, rydym wedi gweld o ran Caroline Jones, rwy'n cymryd, ei bod bellach yn gyhoeddus sut y gwnaethoch ymateb iddi hi, ei beirniadu am ffurfio grŵp Plaid Brexit a dweud eich bod wedi disgwyl gwell ganddi. Ac eto, mae'r Rheolau Sefydlog hyn yn cynnig rhoi disgresiwn i'r Llywydd benderfynu a ddylid ffurfio grŵp, a hynny ar sail canllawiau, sydd eisoes yn groes i'r Rheol Sefydlog y mae i fod wedi'i wneud oddi tani, ond y realiti yw y byddai'n ddisgresiwn, a byddai'n cael ei arfer gan Lywydd, mae arnaf ofn, yn ôl barn wleidyddol bersonol y Llywydd dan sylw, boed hynny am Brexit neu unrhyw beth arall, ac nid dyna sut y dylai Senedd weithredu. Mae'n anghywir. Ni ddylid penderfynu ar y materion hyn ar y sail honno. Dywedir wrthym y byddai argyfwng cenedlaethol yn cyfiawnhau newid i ymlyniad pleidiol. A yw COVID yn dod o fewn hynny? A yw'n iawn cael gwahanol grwpiau oherwydd hynny? Beth am os yw plaid wleidyddol fawr yn cael ei chymryd drosodd gan arweinydd gwrth-semitig? A yw'n iawn bryd hynny i Aelodau ffurfio grŵp gwahanol, neu a oes disgwyl iddynt aros yn yr un grŵp a chefnogi'r blaid honno yn yr etholiad a dweud, 'Dylai fod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig', fel y gwelsom yn 2019? Nid wyf yn credu y dylai fod yn fater i Lywydd ei benderfynu, nac i ganllawiau, na'r Pwyllgor Busnes - mwyafrif o ddwy ran o dair yno ar hyn o bryd, ond nid yn y dyfodol yn ôl pob tebyg - ei ddefnyddio. Dylai fod yn benderfyniad i Aelodau etholedig, gan fod yn atebol i'w hetholwyr mewn democratiaeth. Mae'r darpariaethau ar gyfer Aelodau annibynnol yn warthus. Hynny yw, os bydd unigolion, mewn etholiad cyffredinol, yn cael eu hethol i'r lle hwn fel Aelodau annibynnol - rhwystr uchel iawn - os bydd tri neu fwy ohonynt yn gwneud hynny, pam ar y ddaear y dylid eu gwahardd rhag cael grŵp? Mae'n amddiffyn buddiannau breintiedig y pleidiau sefydledig sy'n ceisio gwasgu cystadleuwyr allan. Mae'r rhwystr eisoes yn uchel iawn i aelodau annibynnol ddod i mewn ac os bydd tri ohonynt yn gwneud hynny, nid yw'r syniad na ddylid caniatáu iddynt ffurfio grŵp, ond y gallent wneud hynny o bosibl pe baent yn ennill is-etholiadau yn ddiweddarach, yn gwneud unrhyw synnwyr o gwbl. Mae'r darpariaethau hyn yn annheg; ni ddylai'r rhai sy'n eu cyflwyno, y rhai sy'n drafftio canllawiau sy'n anghyson â hwy ac sydd wedi dangos eu tuedd eu hunain ar y pethau hyn o'r blaen, fod yn gwneud hyn. Rydym yn eu gwrthwynebu. Diolch.