English: I don't think I need to tell anyone here that small businesses are indeed the lifeblood of our economy in Wales, making up 99.4 per cent of all businesses in Wales. In 2015-16, the number of SME start-ups rose by 2.1 per cent - that's 99,860 - all small businesses, all out there on their own. Many are sole traders who start off small and they have many competing and conflicting priorities just to be able to keep the shop door open. We all know of many wonderful examples in our own constituencies, many promoting our local tourism industry - especially our hospitality businesses, our retailers on our high streets and our fantastic services industry. SMEs make up 61 per cent of private-sector employment, providing the equivalent of 673,600 full-time jobs. That's a colossal amount of people. Many of them do it completely independent of any support from the public sector or, indeed, this Welsh Labour Government. But, support for SMEs is lacking, particularly in Wales. I'm glad to see that the United Kingdom Government actually do take small businesses very seriously. Here, we've seen an increase of just 20 medium-sized businesses since 2014. Yesterday, Barclays published findings showing that the proportion of high-growth SMEs in Wales fell by 2.2 per cent in the last 12 months, the second worst decline in the UK after Scotland and compared to all regions of England, which have seen and witnessed an increase. The Welsh Government administered just 10 grants a day through Finance Wales - and that's across the whole of Wales - last year. Professor Dylan Jones-Evans has stated that the funding gap between the finance that Welsh SMEs need and what they can access is £500 million a year. That's a lot of money, you know, if you're a small business. The Wales development bank appears to be simply a re-packaged version of Finance Wales. Various proposals for a development bank have been proposed. In fact, we, the Welsh Conservatives, have actually come up with good ideas far better than Finance Wales. Even now, as part of its deal with Plaid Cymru, the Welsh Labour Government is very reluctant to come forward with any detail about the forthcoming Welsh development bank, despite it due to actually be running next year. For us to make the debate meaningful today, though, the National Assembly for Wales must be able to scrutinise any development bank's business case in order to ensure that businesses are fully supported through the proposals and that the failings of Finance Wales, which we're all too familiar with, over many years, are fully addressed. What we are concerned about is that it will be a continuation of Finance Wales, which has long been deemed unfit for purpose and lacking in engagement. Perhaps the Cabinet Secretary might be able to shed more light on this. The levels of business rate relief in Wales is putting our SMEs at a distinct disadvantage compared to similar business in England and Scotland. The Welsh Government has not supported businesses through the valuation office's revaluation process, discretionary hardship relief is too often not awarded where needed and a better rate relief is available to SMEs in England and Scotland. For 2017-18, it is estimated that a business with a rateable value of £12,000 will be liable to pay just under £6,000 in business rates in Wales, whilst in England that figure would be zero. A business valued at £10,000 would owe an amount of £3,323. In Scotland, that figure would be zero. The Federation of Small Businesses has criticised the Welsh Labour Government, and I do too, over their spin on their manifesto pledge for tax cuts to small businesses. Deputy Llywydd, the FSB are correct, making small business rate relief permanent simply does not imply any tax cut whatsoever. The Welsh Conservatives have long been supporters of our small businesses and we shall continue to be so. We have several proposals to support them: the creation of a small business hub, ensuring our SMEs are truly represented, providing a clear point of contact, improved access to support and easy to navigate; a regional development bank - businesses to access finance on the high street and on their own doorstep; much-improved business rate relief, with rates abolished for all businesses with a rateable value up to £12,000 and tapered for those up to £15,000. Llywydd, I have hoteliers locally paying business rates of around £120,000, retailers paying £70,000 a year -
Welsh: Nid wyf yn meddwl bod rhaid i mi ddweud wrth neb yma fod busnesau bach yn asgwrn cefn ein heconomi yng Nghymru, gan mai dyna yw 99.4 y cant o'r holl fusnesau yng Nghymru. Yn 2015-16, cafwyd cynnydd o 2.1 y cant yn nifer y busnesau bach a chanolig newydd - sef 99,860 - pob un yn fusnes bach, a phob un allan yno ar eu pen eu hunain. Mae llawer ohonynt yn unig fasnachwyr sy'n dechrau'n fach ac mae ganddynt lawer o flaenoriaethau'n cystadlu ac yn gwrthdaro ddim ond i allu cadw drws y siop ar agor. Rydym i gyd yn gwybod am lawer o enghreifftiau gwych yn ein hetholaethau ein hunain, gyda llawer ohonynt yn hyrwyddo ein diwydiant twristiaeth lleol - yn enwedig ein busnesau lletygarwch, ein manwerthwyr ar ein strydoedd mawr a'n diwydiant gwasanaethau gwych. Busnesau bach a chanolig yw 61 y cant o gyflogaeth y sector preifat, gan ddarparu'r hyn sy'n cyfateb i 673,600 o swyddi amser llawn. Dyna nifer aruthrol o bobl. Mae llawer ohonynt yn gwneud hynny heb unrhyw gefnogaeth gan y sector cyhoeddus, na'r Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru yn wir. Ond mae cefnogaeth i fusnesau bach a chanolig yn brin, yn enwedig yng Nghymru. Rwy'n falch o weld bod Llywodraeth y Deyrnas Unedig o ddifrif ynglŷn â busnesau bach. Yma, rydym wedi gweld cynnydd o ddim ond 20 busnes canolig ei faint ers 2014. Ddoe, cyhoeddodd Barclays ganfyddiadau sy'n dangos bod cyfran y busnesau bach a chanolig twf uchel yng Nghymru wedi gostwng 2.2 y cant yn ystod y 12 mis diwethaf, y dirywiad gwaethaf ond un yn y DU ar ôl yr Alban ac o gymharu â phob rhanbarth yn Lloegr sydd wedi gweld ac wedi tystio i gynnydd. Ni ddarparodd Llywodraeth Cymru fwy na 10 grant y dydd drwy Cyllid Cymru - a hynny ar draws Cymru gyfan - y llynedd. Mae'r Athro Dylan Jones-Evans wedi datgan bod y bwlch cyllido rhwng y cyllid sydd ei angen ar fusnesau bach a chanolig yng Nghymru a'r hyn y gallant ei gael yn £500 miliwn y flwyddyn. Mae hynny'n llawer o arian, wyddoch chi, os ydych yn fusnes bach. Mae'n ymddangos mai fersiwn wedi'i hailbecynnu o Cyllid Cymru yw banc datblygu Cymru. Cynigiwyd argymhellion amrywiol ar gyfer banc datblygu. Yn wir, mae gennym ni, y Ceidwadwyr Cymreig, syniadau da sy'n llawer gwell na Cyllid Cymru. Hyd yn oed yn awr, fel rhan o'i chytundeb â Phlaid Cymru, mae Llywodraeth Lafur Cymru yn amharod iawn i gyflwyno unrhyw fanylion am y banc datblygu Cymru sydd ar y ffordd, er ei fod i fod yn weithredol y flwyddyn nesaf mewn gwirionedd. Ond er mwyn i ni wneud y ddadl yn ystyrlon heddiw, rhaid i Gynulliad Cenedlaethol Cymru allu craffu ar achos busnes unrhyw fanc datblygu er mwyn sicrhau bod busnesau'n cael cefnogaeth lawn drwy'r cynigion a bod methiannau Cyllid Cymru, methiannau rydym i gyd yn rhy gyfarwydd â hwy dros nifer o flynyddoedd, yn cael sylw llawn. Yr hyn rydym yn bryderus yn ei gylch yw y bydd yn barhad o Cyllid Cymru, yr ystyriwyd ers amser hir ei fod yn anaddas i'r diben ac yn brin o ymgysylltiad. Efallai y gallai Ysgrifennydd y Cabinet daflu mwy o oleuni ar hyn. Mae lefelau rhyddhad ardrethi busnes yng Nghymru yn rhoi ein busnesau bach a chanolig o dan anfantais amlwg o gymharu â busnesau tebyg yn Lloegr a'r Alban. Nid yw Llywodraeth Cymru wedi cefnogi busnesau drwy broses ailbrisio'r swyddfa brisio, yn rhy aml ni chaiff rhyddhad caledi yn ôl disgresiwn ei ddyfarnu lle y bo angen ac mae rhyddhad ardrethi gwell ar gael i fusnesau bach a chanolig yn Lloegr a'r Alban. Ar gyfer 2017-18, amcangyfrifir y bydd busnes sydd â gwerth ardrethol o £12,000 yn atebol i dalu ychydig o dan £6,000 mewn ardrethi busnes yng Nghymru, ond yn Lloegr byddai'r ffigur yn sero. Byddai dyled busnes sy'n werth £10,000 yn £3,323. Yn yr Alban, byddai'r ffigur yn sero. Mae'r Ffederasiwn Busnesau Bach wedi beirniadu Llywodraeth Lafur Cymru, ac rwy'n gwneud hynny hefyd, am eu sbin ar eu haddewid maniffesto i dorri trethi i fusnesau bach. Ddirprwy Lywydd, mae'r Ffederasiwn Busnesau Bach yn llygad ei lle yn dweud nad yw gwneud rhyddhad ardrethi i fusnesau bach yn barhaol yn golygu toriad treth o gwbl. Mae Ceidwadwyr Cymru wedi cefnogi ein busnesau bach ers amser maith a byddwn yn parhau i wneud hynny. Mae gennym nifer o gynigion i'w cefnogi: creu canolbwynt i fusnesau bach, gan sicrhau bod ein busnesau bach a chanolig yn cael eu cynrychioli go iawn, gan ddarparu pwynt cyswllt clir, gwella mynediad i gymorth a'i wneud yn hawdd i'w lywio; banc datblygu rhanbarthol - busnesau i gael gafael ar gyllid ar y stryd fawr ac ar garreg eu drws; rhyddhad ardrethi busnes llawer gwell, gan ddiddymu ardrethi i bob busnes sydd â gwerth ardrethol o hyd at £12,000 a'i leihau'n raddol i'r rhai sydd â gwerth ardrethol o hyd at £15,000. Lywydd, mae gennyf westywyr yn lleol sy'n talu ardrethi busnes o tua £120,000, manwerthwyr sy'n talu £70,000 y flwyddyn -