English: Diolch, Llywydd. Can I first call for a statement on the Cystic Fibrosis Trust? In response to Bethan Sayed, you referred to a statement by the Minister in August, but the Scottish Government announced that people with cystic fibrosis there could access Orkambi and Symkevi as part of a five-year agreement with Vertex on 12 September. So, things have moved on and it's in that context that Cystic Fibrosis Trust have stated that it seems there were preliminary discussions between Vertex and the All Wales Therapeutics and Toxicology Centre looking at the possibility of submissions being made some weeks and months ago, but the data submissions to the All Wales Medicines Strategy Group haven't taken place, as far as they're aware. And, with the news from Scotland, they're saying that it's very disappointing that these discussions haven't got to this stage with Welsh authorities and they're urging Vertex to ensure that they follow the necessary procedures to make this happen. But they're also saying it would be really useful if we can ensure the Minister here can continue to update the Assembly on progress and look at what his department can do to ensure that this stays on the agenda and Welsh people with cystic fibrosis aren't spending too long without access to treatments their Scottish counterparts do have access to. So, the diary has moved on, and it's in that context I feel, across parties, we would welcome that statement. Secondly, and finally, I call for a statement on the modern slavery helpline. On 7 May, Jane Hutt, Deputy Minister and Chief Whip, made a statement on the modern slavery helpline, hosted by Unseen. As she said, Unseen 'work with a range of partners including the UK and devolved Governmentsworking to build a better understanding of how modern slavery is affecting our communities and our people so that effective and timely action can be taken to address the problem.' And she said: 'Our Wales Anti-Slavery Leadership Group works closely with Unseen to help promote the Helpline, which aims to increase levels of reporting and subsequently leads to more victims being identified, rescued, and where possible to the prosecution of offenders.' However, serious concerns have been raised with me about the organisation Unseen and the helpline, where, despite having received £2 million in two years, it seems that, without urgent funding, the helpline is now under threat of being closed. In fact, their website - I've checked this morning - says: 'SAVE THE UK MODERN SLAVERY HELPLINEWithout urgent funding it will close on 30th November'. And also, yesterday, in the North Wales Chronicle, we read that the Human Trafficking Foundation has welcomed an increase in the identification of potential victims, including 70 potential victims recorded by North Wales Police in the 12 months to June - that's significantly up on the previous 12 months. But she has cautioned - or they have cautioned - that the proportion of people entering the national referral mechanism who are then recognised as having been trafficked has remained stagnant. Only about 7 per cent of cases investigated go to the Crown Prosecution Service, only about 1 per cent receive compensation, and, she says, perhaps most shockingly of all, the Government, and presumably both Governments in the context of the Minister's previous statement, have no idea what happens to these thousands of victims when they exit the national referral mechanism. This is a terrifying oversight. Again, I call for an urgent statement in that context, where the helpline the Welsh Government is contributing to and dependent upon might be about to close.
Welsh: Diolch, Llywydd. A gaf i alw am ddatganiad ar yr Ymddiriedolaeth Ffibrosis Systig yn gyntaf? Mewn ymateb i Bethan Sayed, fe wnaethoch gyfeirio at ddatganiad gan y Gweinidog ym mis Awst. Ond cyhoeddodd Llywodraeth yr Alban y gallai pobl â ffibrosis systig gael mynediad i Orkambi a Symkevi fel rhan o gytundeb pum mlynedd gyda Vertex ar 12 Medi. Felly, mae pethau wedi symud ymlaen ac yn y cyd-destun hwnnw mae'r Ymddiriedolaeth Ffibrosis Systig wedi datgan ei bod yn ymddangos bod trafodaethau rhagarweiniol wedi'u cynnal rhwng Vertex a Chanolfan Therapiwteg a Thocsicoleg Cymru gyfan gan edrych ar y posibilrwydd o wneud cyflwyniadau wythnosau a misoedd yn ôl, ond nid yw'r cyflwyniadau data i Grŵp Strategaeth Meddyginiaethau Cymru gyfan wedi'u cynnal, cyn belled ag y maent yn ymwybodol. Gyda'r newyddion o'r Alban, maen nhw n dweud ei bod yn siomedig iawn nad yw'r trafodaethau hyn wedi cyrraedd y cam hwn gydag awdurdodau yng Nghymru ac maen nhw'n annog Vertex i sicrhau eu bod yn dilyn y gweithdrefnau angenrheidiol i wneud i hyn ddigwydd. Ond maent hefyd yn dweud y byddai'n ddefnyddiol iawn pe gallem sicrhau y gall y Gweinidog yn y fan hon barhau i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Cynulliad ar gynnydd ac edrych ar yr hyn y gall ei adran ei wneud i sicrhau bod hyn yn aros ar yr agenda ac nad yw pobl â ffibrosis systig yng Nghymru'n treulio gormod o amser heb gael gafael ar driniaethau y mae eu cymheiriaid yn yr Alban yn gallu manteisio arnynt. Felly, mae'r amserlen wedi symud ymlaen, ac yn y cyd-destun hwnnw teimlaf, ar draws y pleidiau, y byddem yn croesawu'r datganiad hwnnw. Yn ail, ac yn olaf, galwaf am ddatganiad ar y llinell gymorth caethwasiaeth fodern. Ar 7 Mai, gwnaeth Jane Hutt, y Dirprwy Weinidog a'r prif chwip, ddatganiad ar y llinell gymorth caethwasiaeth fodern, a gynhaliwyd gan Unseen. Fel y dywedodd, mae Unseen 'yn gweithio gydag amrywiaeth o bartneriaid gan gynnwys y DU a'r llywodraethau datganoledig yn gweithio i feithrin gwell dealltwriaeth o sut mae caethwasiaeth fodern yn effeithio ar ein cymunedau a'n pobl fel bod modd cymryd camau effeithiol ac amserol i fynd i'r afael â'r broblem.' A dywedodd: 'Mae grŵp arweinyddiaeth gwrth-gaethwasiaeth Cymru yn gweithio'n agos gydag Unseen i helpu i hyrwyddo'r llinell gymorth, sy'n ceisio cynyddu lefelau adrodd ac wedyn yn arwain at nodi mwy o ddioddefwyr, eu hachub, a lle bo modd erlyn troseddwyr. ' Fodd bynnag, mynegwyd pryderon difrifol wrthyf am y sefydliad, Unseen, a'r llinell gymorth. Er iddo dderbyn £2 filiwn mewn dwy flynedd, mae'n ymddangos, heb gael cyllid ar frys, fod bygythiad gau'r llinell gymorth erbyn hyn. Yn wir, mae eu gwefan - rwyf wedi gwirio hyn y bore yma - yn dweud: 'ACHUBWCH LINELL GYMORTH CAETHWASIAETH FODERN Y DU. Heb gyllid brys bydd yn cau ar 30ain Tachwedd'. A hefyd, ddoe, yn y North Wales Chronicle, darllenwn fod y sefydliad masnachu mewn pobl wedi gweld cynnydd yn y nifer o ddioddefwyr posibl, gan gynnwys 70 o ddioddefwyr posibl a gofnodwyd gan Heddlu Gogledd Cymru yn y 12 mis hyd at fis Mehefin - dyna gynnydd sylweddol ar y 12 mis blaenorol. Ond mae hi wedi rhybuddio - neu maen nhw wedi rhybuddio - bod cyfran y bobl sy'n mynd i mewn i'r mecanwaith atgyfeirio cenedlaethol, ac sydd wedyn yn cael eu cydnabod fel rhai sydd wedi cael eu masnachu, wedi aros yn ei unfan. Dim ond tua 7 y cant o'r achosion yr ymchwiliwyd iddynt sy'n mynd ymlaen i Wasanaeth Erlyn y Goron, dim ond tua 1 y cant gaiff iawndal, a dywed, efallai yn fwyaf dychrynllyd, nad oes gan y Llywodraeth, y ddwy Lywodraeth, mae'n debyg, yng nghyd-destun datganiad y Gweinidog yn y gorffennol, ddim syniad beth sy'n digwydd i'r miloedd o ddioddefwyr pan fyddant yn gadael y mecanwaith atgyfeirio cenedlaethol. Mae hwn yn amryfusedd dychrynllyd. Unwaith eto, galwaf am ddatganiad brys yn y cyd-destun hwnnw, lle mae'r llinell gymorth y mae Llywodraeth Cymru yn cyfrannu ati, ac yn dibynnu arni, ar fin cau.