English: Thank you very much, Llywydd, and thank you for the opportunity to speak to this motion tabled by Plaid Cymru to declare this Assembly's support for the school climate strikes. Fridays for future, youth for climate, youth strike for climate - whatever badge you want to give it, there is no doubt that it's now an international movement of young people who have decided that the time has come for their voice to be heard in the discussion and in the stance taken to insist upon action to prevent global warming and to tackle the climate emergency that we are experiencing at the moment. Now, we know the story dating back to the actions of Greta Thunberg, when she held that protest in August 2018 - just 12 months ago - outside the Riksdag in Sweden, holding a 'school strike for the climate' sign. She decided that she needed to do this every Friday until the Swedish Government aligned to the Paris accord. She came up with the slogan 'Fridays for future', and in 12 months we have seen this movement spreading to all parts of the world. She, of course, will participate in school strikes in the United States this Friday, 20 September, and these strikes will now happen on every continent across the globe - from Iceland to Cyprus in Europe, India, Pakistan, Australia, Japan, the Philippines, South Africa, nations in South America, the United States and Canada. Here in Wales, I will be joining a group of young people from the county of Conwy who will come together in Colwyn Bay. I know that there will also be action in Wrexham, as there will be in a number of other towns in Wales. The timing, of course, is significant, bearing in mind that there is a climate summit being held by the UN next week. Now, these strikes have been exceptionally effective, not only turning heads and attracting coverage, but engendering discussion around the climate emergency in classrooms and on school playgrounds, and also in homes, in pubs and in Parliaments, of course, as we have experienced today and as we have seen a number of times before today. But, along with what Extinction Rebellion have been doing over recent months, the political narrative around climate change has been transformed. Indeed, the terminology has changed. We're not saying 'climate change' now - we are now recognising it as a climate emergency. I was very pleased that this Senedd has supported a Plaid Cymru motion to declare a climate emergency - the first Parliament, as I understand it, in the world to do that. It was good to see the Welsh Government declaring a climate emergency too. The momentum that's been built by these young people, and by others, of course, has created this new environment in terms of a better understanding of what needs to be delivered. Now, I do understand that some people will perhaps think that we don't want to encourage young people not to attend classes, and to miss a few hours or maybe a day's education every now and again - that there is a risk to the pupils' education as a result of that. But, that is nothing compared to the risk of the implications of climate change that they are going to face a lot more than many of us will experience.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd, a diolch am y cyfle i siarad i'r cynnig yma gan Blaid Cymru i ddatgan cefnogaeth y Cynulliad yma i'r streiciau ysgol dros yr hinsawdd. Fridays for future, youth for climate, youth strike for climate - beth bynnag neu pa bynnag fathodyn ŷch chi eisiau rhoi arno fe, nid oes amheuaeth ei fod e nawr yn fudiad rhyngwladol o bobl ifanc sydd wedi penderfynu bod yr amser wedi dod i'w llais nhw gael ei glywed yn y drafodaeth a'r gwrthsafiad sydd ei angen i fynnu gweithredu i atal cynhesu byd eang ac i fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd rŷm ni yn ei brofi ar hyn o bryd. Nawr, rŷm ni'n gwybod y stori, wrth gwrs, yn dyddio yn ôl i weithred Greta Thunberg, pan gynhaliodd hi'r brotest yn Awst 2018 - dim ond 12 mis yn ôl - y tu allan i'r Riksdag yn Sweden, yn dal arwydd ' school strike for the climate', a hithau wedyn yn penderfynu ei bod hi'n teimlo ei bod hi'n gorfod gwneud hyn bob dydd Gwener tan y byddai Llywodraeth Sweden yn alinio â chytundeb Paris. Hi fathodd y slogan ' Fridays for future', ac, fel rwy'n dweud, mewn cwta 12 mis rŷm ni wedi gweld y mudiad yma yn ymledu i bob rhan o'r byd. Mi fydd hi, wrth gwrs, yn cymryd rhan mewn streiciau ysgol yn yr Unol Daleithiau ddydd Gwener yma, 20 Medi, ac mi fydd yna streiciau nawr yn digwydd ar bob cyfandir ar draws y byd, o Wlad yr Iâ i Gyprus yn Ewrop, i India a Phacistan, i Awstralia, Japan, y Philippines, De Affrica, gwledydd De America, yr Unol Daleithiau, fel yr oeddwn i'n ei ddweud, a Chanada. Yma yng Nghymru, wrth gwrs, mi fydda i'n ymuno â chriw o bobl ifanc o sir Conwy a fydd yn dod at ei gilydd ym Mae Colwyn. Rwy'n gwybod y bydd yna weithredu hefyd yn Wrecsam, fel y bydd mewn sawl tref a rhan o Gymru. Mae'r amseru yr wythnos yma yn arwyddocaol hefyd, wrth gwrs, o gofio bod yna uwchgynhadledd ar yr hinsawdd yn cael ei chynnal gan y Cenhedloedd Unedig yr wythnos nesaf. Nawr, mae'r streiciau yma wedi bod yn hynod, hynod o effeithiol, nid yn unig yn troi pennau ac yn denu sylw ac yn ennyn trafodaeth o gwmpas yr argyfwng hinsawdd mewn ystafelloedd dosbarth ac ar fuarthau ysgol, ie, ac mewn cartrefi, mewn tafarndai ac mewn senedd-dai, wrth gwrs, fel rŷm ni yn ei wneud heddiw ac fel rŷm ni wedi'i wneud lawer tro cyn heddiw. Ond, ar y cyd â'r hyn y mae Extinction Rebellion wedi bod yn ei wneud dros y cyfnod diwethaf, mae'r naratif gwleidyddol, wrth gwrs, o gwmpas newid hinsawdd wedi newid yn llwyr. Yn wir, mae'r derminoleg wedi newid. Dŷn ni ddim yn dweud 'newid hinsawdd' bellach - rŷm ni'n cydnabod mai argyfwng hinsawdd sydd gennym. Ac roeddwn yn falch iawn, wrth gwrs, fod y Senedd yma wedi cefnogi cynnig Plaid Cymru i ddatgan argyfwng hinsawdd, sef y Senedd gyntaf, o beth rwy'n ddeall, yn y byd i wneud hynny. Roedd hi'n dda hefyd gweld Llywodraeth Cymru yn datgan yr un peth yn ogystal. Mae'r momentwm sydd wedi cael ei adeiladu gan y bobl ifanc yma, ac eraill, wrth gwrs, wedi creu yr amgylchfyd newydd yna o safbwynt gwell dealltwriaeth ynglŷn â'r hyn sydd angen ei gyflawni. Nawr, dwi yn deall y bydd rhai pobl efallai'n meddwl dŷn ni ddim eisiau annog pobl ifanc i beidio â bod yn y dosbarth - i fod yn colli ychydig oriau neu ddiwrnod o addysg bob hyn a hyn - a bod yna risg i addysg y plant yn sgil hynny. Ond, wrth gwrs, nid yw hynny'n ddim byd o'i gymharu â'r risg sy'n dod yn sgil goblygiadau'r newid hinsawdd y maen nhw yn ei wynebu llawer mwy nag y bydd nifer ohonom ni yn ei wynebu.