English: I welcome the EHRC report updating us on the state of equality and human rights in Wales in 2018. I want to focus today, and will again tomorrow in the equalities and Brexit debate, on one action, and that's the recommendation to the Welsh Government by the EHRC and backed by two Assembly committees that the Welsh Government should bring the socioeconomic equality duty to life in Wales. In 'Is Wales Fairer?', the EHRC calls on the Welsh Government to enact the socioeconomic equality duty in the Equality Act 2010 so that public bodies have due regard to the need to reduce the inequalities of outcome that result from socioeconomic disadvantage. We need the commitment from the Welsh Government that this will be progressed as rapidly as possible. I want to use the opportunity today to return to two key themes that I've been speaking on over the past year. The first is my commitment to tackling the gender pay gap. Earlier this year, I noted from the World Economic Forum that it will take 217 years to achieve gender pay parity. We had the opportunity this year to scrutinise the impact of the Equality Act provision for companies with workforces of over 250, with the appalling shortfalls in gender pay hitting the headlines. And I fully support the Women's Equality Network manifesto in this regard, which calls for the gender pay gap to be halved by 2028. It was the Office for National Statistics that recently revealed that the gender pay gap for full-time workers had fallen to a record low of 8.6 per cent, compared with 9.1 per cent last year, and is at its lowest since records began in 1997, when it stood at 17.4 per cent. But as Frances O'Grady, the general secretary of the TUC, said in response to these figures: 'Working women won't be celebrating this negligible decrease in the gender pay gap. At this rate, another generation of women will spend their whole working lives waiting to be paid the same as men.' And she was, of course, backed by the Fawcett Society's Sam Smethers, who said: 'This is a practically static picture on pay inequalityand it's a missed opportunity for our economy. Improving our performance on gender equality in the workplace could increase GDP by £150 billion.' The second, final point I want to make relates to the need for women to be fully represented with gender parity in the Assembly, as recommended in 'A Parliament that Works for Wales'. We achieved this gender parity in 2003, all too briefly, as a result of positive actions such as the constituency twinning that Welsh Labour took forward and women-only shortlists. But we have slipped back again as an Assembly. Yet the public opinion has moved ahead, as we saw in the recent Beaufort Research- Western Mail poll, which reported last week that 53 per cent of the population were either definitely or possibly in favour of legislation that would ensure an equal number of male and female AMs. The majority responding in favour of the legislation came from across Wales, with the poorest and youngest people most in favour of achieving this balance. And these are the people I represent in my constituency, whose voices I want to be heard in this Assembly and by the Welsh Labour Government. So, I'd like this legislation to be in place for a gender-balanced Assembly in time for the next election in 2021, and I back the chief executive officer of Chwarae Teg, who welcomes this poll, as I do, saying that politicians across the political spectrum must act. And this is backed by the EHRC in their comments in their report on promoting human rights participation in Wales. They say: 'We made recommendations to Welsh Government and National Assembly consultations on electoral arrangements with the aim of ensuring elected representatives are reflective of the diversity of Wales.' And they're calling on the Welsh Government to consider the case for changing legislation, so that roles such as Ministers, public appointees and councillors may be job shared, and that all Welsh public authorities should advertise all jobs as flexible by default. So, I'm one of those politicians who believe we must act. I'll continue to press for the socioeconomic duty to be adopted, and for legislative action to be commenced, to achieve gender parity, in line with public opinion, and the pursuit of what the Counsel General rightly says should be a fairer and more equal Wales.
Welsh: Rwy'n croesawu adroddiad y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol sy'n rhoi'r newyddion diweddaraf inni o ran y sefyllfa ynglŷn â chydraddoldeb a hawliau dynol yng Nghymru yn 2018. Rwyf eisiau canolbwyntio heddiw, ac felly eto yfory, yn y ddadl ar gydraddoldebau a Brexit, ar un o'r camau, a hwnnw yw'r argymhelliad i Lywodraeth Cymru gan y comisiwn ac y mae dau bwyllgor y Cynulliad yn ei gefnogi, sef y dylai Llywodraeth Cymru weithredu'r ddyletswydd cydraddoldeb economaidd-gymdeithasol yng Nghymru. Yn 'A yw Cymru'n decach?', mae'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn galw ar Lywodraeth Cymru i weithredu'r ddyletswydd cydraddoldeb economaidd-gymdeithasol yn Neddf Cydraddoldeb 2010 fel bod cyrff cyhoeddus yn rhoi ystyriaeth briodol i'r angen i leihau anghydraddoldebau sy'n deillio o anfantais economaidd-gymdeithasol. Mae angen ymrwymiad gan Lywodraeth Cymru arnom ni y gwneir hyn mor gyflym â phosibl. Rwyf eisiau defnyddio'r cyfle heddiw i ddychwelyd at ddwy thema allweddol y bûm yn siarad yn eu cylch dros y flwyddyn ddiwethaf. Y gyntaf yw fy ymrwymiad i fynd i'r afael â'r gwahaniaeth cyflog rhwng y rhywiau. Yn gynharach eleni, sylwais y dywedodd Fforwm Economaidd y Byd y bydd yn cymryd 217 mlynedd i sicrhau cydraddoldeb cyflog rhwng y rhywiau. Cawsom y cyfle eleni i graffu ar effaith yr hyn mae'r Ddeddf Cydraddoldeb yn ei olygu i gwmnïau gyda gweithluoedd o dros 250, gyda'r diffygion ofnadwy mewn anghydraddoldeb cyflog rhwng y rhywiau i'w gweld yn y penawdau. Ac rwy'n llwyr gefnogi maniffesto Y Rhwydwaith Cydraddoldeb i Fenywod yn hyn o beth, sy'n galw am haneru'r gwahaniaeth cyflog rhwng y rhywiau erbyn 2028. Y Swyddfa Ystadegau Gwladol a ddangosodd yn ddiweddar bod y gwahaniaeth cyflog rhwng y rhywiau ar gyfer gweithwyr amser llawn wedi gostwng i'r ganran isaf erioed, o 8.6 y cant, o'i gymharu â 9.1 y cant y llynedd, ac mae ar ei isaf ers i gofnodion ddechrau ym 1997, pan yr oedd yn 17.4 y cant. Ond fel y dywedodd Frances O'Grady, Ysgrifennydd Cyffredinol y TUC, wrth ymateb i'r ffigurau hyn: ni fydd menywod sy'n gweithio yn dathlu'r gostyngiad bach iawn hwn yn y gwahaniaeth cyflog rhwng y rhywiau. Os yw'r cynnydd mor araf â hyn, bydd cenhedlaeth arall o fenywod yn treulio eu holl fywyd gwaith yn aros i gael eu talu'r un faint â dynion. Ac wrth gwrs, fe gafodd hi gefnogaeth Sam Smethers o Gymdeithas Fawcett, a ddywedodd nad oes bron dim wedi newid i bob pwrpas o ran anghydraddoldeb cyflog, a'i fod yn gyfle a gollwyd ar gyfer ein heconomi. Dywedodd hefyd y gallai cael gwell cydraddoldeb rhwng y rhywiau yn y gweithle arwain at gynnydd o £150 biliwn mewn cynnyrch domestig gros. Mae'r ail bwynt, a'r olaf yr hoffwn ei wneud, yn ymwneud â'r angen i fenywod gael cydraddoldeb llwyr rhwng y rhywiau yn y Cynulliad, fel yr argymhellwyd yn 'Senedd Sy'n Gweithio i Gymru'. Fe wnaethom ni lwyddo i gael y cydraddoldeb hwn rhwng y rhywiau yn 2003, am gyfod rhy fyr o lawer, o ganlyniad i gamau gweithredu cadarnhaol Llafur Cymru megis gefeillio etholaethau a rhestrau byr menywod yn unig. Ond rydym ni wedi llithro yn ôl unwaith eto fel Cynulliad. Eto mae'r farn gyhoeddus wedi symud ymlaen, fel y gwelsom ni yn y pôl piniwn diweddar gan Beaufort Research yn y Western Mail, a ddangosodd yr wythnos diwethaf bod 53 y cant o'r boblogaeth naill ai'n sicr neu o bosib o blaid deddfwriaeth a fyddai'n sicrhau bod nifer cyfartal o Aelodau Cynulliad gwrywaidd a benywaidd. Roedd y mwyafrif a ymatebodd o blaid y ddeddfwriaeth yn un a oedd i'w weld ledled Cymru, gyda'r bobl dlotaf ac ieuengaf fwyaf o blaid y cydbwysedd hwn. A dyma'r bobl yr wyf yn eu cynrychioli yn fy etholaeth i, yr wyf eisiau i'w lleisiau gael eu clywed yn y Cynulliad hwn a chan Lywodraeth Lafur Cymru. Felly, fe hoffwn i gael y ddeddfwriaeth hon ar waith i gael cydbwysedd rhwng y rhywiau yn y Cynulliad mewn pryd ar gyfer yr etholiad nesaf yn 2021, ac rwy'n cefnogi prif swyddog gweithredol Chwarae teg, sy'n croesawu'r pôl piniwn hwn, fel finnau, sy'n dweud bod yn rhaid i wleidyddion o bob lliw weithredu. Ac fe gaiff hyn ei ategu gan Y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn ei sylwadau yn ei adroddiad ar hybu hawliau dynol yng Nghymru. Maen nhw'n dweud: Rydym ni wedi gwneud argymhellion i ymgynghoriadau Llywodraeth Cymru a'r Cynulliad Cenedlaethol ynglŷn â threfniadau etholiadol gyda'r nod o sicrhau bod cynrychiolwyr etholedig yn adlewyrchu amrywiaeth Cymru. Ac maen nhw'n galw ar Lywodraeth Cymru i ystyried yr achos dros newid y ddeddfwriaeth, fel y gall swyddogaethau fel Gweinidogion, penodedigion cyhoeddus a chynghorwyr rannu swydd, ac y dylai holl awdurdodau cyhoeddus Cymru hysbysebu pob swydd fel rhai hyblyg fel egwyddor graidd. Felly, rwy'n un o'r gwleidyddion hynny sy'n credu bod yn rhaid inni weithredu. Byddaf yn parhau i bwyso i fabwysiadu'r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol, ac i ddechrau gweithredu'n ddeddfwriaethol i sicrhau cydraddoldeb rhwng y rhywiau, yn unol â barn y cyhoedd, a cheisio creu'r hyn a ddywed y Cwnsler Cyffredinol yn gwbl briodol y dylai fod gennym, sef Cymru decach a mwy cyfartal.