English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I'd like to thank the Member for North Wales for highlighting this most important of issues today. I'm pleased to respond on behalf of the whole of Government. Our tackling poverty programme is something that all Ministers are responsible for. However, I'm delighted to be able to respond on behalf of each of the Ministers in this debate. I'll begin by saying that whilst recent data shows that the level of relative child poverty in Wales has fallen slightly, we have no room whatsoever to be complacent. Current levels are too high, admittedly, and there is a consensus of opinion from a range of respected research organisations that the detrimental impact of the UK Government's tax and welfare reforms on disadvantaged families means that we'll see a significant rise in child poverty in the coming years. It's been estimated by the Equality and Human Rights Commission that an additional 50,000 Welsh children could be plunged into poverty, and that we could see an increase in levels of deprivation for our most vulnerable families. Now, as you know, fiscal powers over the welfare system that are needed to bring about any significant change in levels of child poverty do not sit with Welsh Government, but there is much that we can do with our existing levers to help to mitigate the impact of poverty for our children and their families, and, indeed, to prevent poverty in the longer term. That's what I want to focus on: the prevention of poverty. We believe that investing in the early years of a child's life is a key priority for our national strategy, 'Prosperity for All'. We're focusing on those areas where we can have the most impact - on the pivotal early years of a child's life and on maximising employability. We're making an important contribution to improving health and developmental outcomes through programmes such as Flying Start and our Healthy Child Wales programme. Our Families First programme provides advice and support to parents, looking at the whole needs of the whole family. On employability, there is a strong evidence base to show that employment provides the most sustainable route out of poverty, and our employability plan sets out those actions that we'll take to support individuals to find, to maintain and to progress in employment. We know that staying in work and having opportunities to progress through work are vital in improving outcomes. The employability plan, it has to be said, works in tandem with our economic action plan, a plan to increase wealth and well-being whilst also reducing inequalities. And at the heart of the economic action plan is a new relationship between Government and business based on the principle of public investment with a social purpose. Our economic contract requires businesses seeking direct investment from us to act responsibly as businesses and as employers. Our ambition is to make Wales a fair work nation, with access to better jobs, closer to home, developing skills and careers, a nation where we can all expect decent life-enhancing work, and a nation where we all build prosperity and all share in that prosperity. We're setting up a fair work commission that will test the evidence and make recommendations on supporting fair work in Wales, and we expect the commission to report in the spring of 2019. In terms of the impact of the UK's exit from the EU on the child poverty agenda, this will have far-reaching consequences for the prosperity of Wales for many years to come. Analysis shows that any significant reduction in access to the single market will be damaging for Wales's prosperity. For example, the cost of food, particularly fresh fruit and vegetables, could rise significantly in the event of a 'no deal' scenario. Such price rises are likely to be disproportionately felt amongst those children living in the least affluent families. While we don't underestimate the scale of our challenge, we must also recognise the strength of the opportunity. Our labour market is, by historical standards, in a relatively strong position. We have an opportunity to build on the advances made in recent years that have seen close to a record number of people in work. We also have a real opportunity to build on our relationship with world-class companies and significant investments. Through our work, we can build on the strong foundations we are developing, futureproof our economy and empower our people and communities, so that we all have the opportunity to contribute to and benefit from economic growth.
Welsh: Diolch, Ddirprwy Lywydd. Hoffwn ddiolch i'r Aelod dros Ogledd Cymru am dynnu sylw at y mater hollbwysig hwn heddiw. Rwy'n falch o ymateb ar ran y Llywodraeth gyfan. Mae ein rhaglen ar gyfer trechu tlodi yn rhywbeth y mae pob Gweinidog yn gyfrifol amdani. Fodd bynnag, rwy'n falch iawn o allu ymateb ar ran pob un o'r Gweinidogion yn y ddadl hon. Fe ddechreuaf drwy ddweud er bod data diweddar yn dangos bod lefel tlodi plant cymharol yng Nghymru wedi gostwng ychydig, nid oes gennym le o gwbl i fod yn hunanfodlon. Mae'r lefelau presennol yn rhy uchel, rhaid cyfaddef, ac mae consensws barn ymhlith amrywiaeth o sefydliadau ymchwil uchel eu parch fod effaith andwyol diwygiadau treth a lles Llywodraeth y DU ar deuluoedd dan anfantais yn golygu y byddwn yn gweld cynnydd sylweddol mewn tlodi plant yn y blynyddoedd i ddod. Amcangyfrifodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol y gallai 50,000 ychwanegol o blant Cymru gael eu gorfodi i fyw mewn tlodi, ac y gallem weld lefelau amddifadedd yn codi i'n teuluoedd mwyaf agored i niwed. Nawr, fel y gwyddoch, nid yw'r pwerau ariannol dros y system les sydd eu hangen er mwyn sicrhau unrhyw newid sylweddol i lefelau tlodi plant ym meddiant Llywodraeth Cymru, ond mae llawer y gallwn ei wneud gyda'n dulliau presennol i helpu i liniaru effaith tlodi ar ein plant a'u teuluoedd, ac yn wir, i atal tlodi yn y tymor hwy. Dyna rwyf am ganolbwyntio arno: atal tlodi. Rydym yn credu bod buddsoddi ym mlynyddoedd cynnar bywyd plentyn yn flaenoriaeth allweddol ar gyfer ein strategaeth genedlaethol, 'Ffyniant i Bawb'. Rydym yn canolbwyntio ar y meysydd lle y gellir cael yr effaith fwyaf - ar y blynyddoedd cynnar hollbwysig ym mywyd y plentyn ac ar hyrwyddo cyflogadwyedd. Rydym yn gwneud cyfraniad pwysig tuag at wella iechyd a chanlyniadau datblygiadol drwy raglenni fel Dechrau'n Deg a'n rhaglen Plant Iach Cymru. Mae ein rhaglen Teuluoedd yn Gyntaf yn rhoi cyngor a chymorth i rieni, gan edrych ar holl anghenion y teulu cyfan. Ar gyflogadwyedd, ceir tystiolaeth gref i ddangos mai cyflogaeth sy'n darparu'r llwybr mwyaf cynaliadwy allan o dlodi, ac mae ein cynllun cyflogadwyedd yn nodi'r camau gweithredu y byddwn yn eu cymryd i gynorthwyo unigolion i ddod o hyd i waith, ac i barhau a chamu ymlaen mewn gwaith. Gwyddom fod aros mewn gwaith a chael cyfleoedd i wneud cynnydd drwy waith yn hollbwysig ar gyfer gwella canlyniadau. Mae'n rhaid dweud bod y cynllun cyflogadwyedd yn gweithio ochr yn ochr â'n cynllun gweithredu economaidd, cynllun i gynyddu cyfoeth a lles gan leihau anghydraddoldebau hefyd. Ac wrth wraidd y cynllun gweithredu economaidd ceir perthynas newydd rhwng y Llywodraeth a busnes yn seiliedig ar yr egwyddor o fuddsoddiad cyhoeddus gyda diben cymdeithasol. Mae ein contract economaidd yn ei gwneud yn ofynnol i fusnesau sy'n chwilio am fuddsoddiad uniongyrchol gennym i ymddwyn yn gyfrifol fel busnesau ac fel cyflogwyr. Ein huchelgais yw gwneud Cymru'n genedl waith teg, gyda mynediad at swyddi gwell, yn agosach at adref, gan ddatblygu sgiliau a gyrfaoedd, cenedl lle y gall pob un ohonom ddisgwyl gwaith gweddus sy'n gwella bywyd, a chenedl lle mae pawb ohonom yn adeiladu ffyniant ac yn rhannu yn y ffyniant hwnnw. Rydym yn sefydlu comisiwn gwaith teg a fydd yn profi'r dystiolaeth ac yn gwneud argymhellion ar gefnogi gwaith teg yng Nghymru, ac rydym yn disgwyl i'r comisiwn gyflwyno adroddiad yn ystod gwanwyn 2019. O ran effaith y DU yn gadael yr UE ar yr agenda tlodi plant, bydd hyn yn cael effaith bellgyrhaeddol ar ffyniant Cymru am flynyddoedd lawer i ddod. Mae'r dadansoddiadau'n dangos y bydd unrhyw leihad sylweddol yn y mynediad at y farchnad sengl yn niweidiol i ffyniant Cymru. Er enghraifft, gallai cost bwyd, yn enwedig ffrwythau a llysiau, godi'n sylweddol mewn senario 'dim bargen'. Mae cynnydd o'r fath yn y prisiau yn debygol o gael ei deimlo'n anghymesur ymhlith y plant sy'n byw yn y teuluoedd lleiaf cefnog. Er nad ydym yn tanamcangyfrif maint yr her sy'n ein hwynebu, rhaid inni gydnabod cryfder y cyfle hefyd. Yn ôl safonau hanesyddol, mae ein marchnad lafur mewn sefyllfa gymharol gryf. Mae gennym gyfle i adeiladu ar y datblygiadau a wnaed yn y blynyddoedd diwethaf a welodd yn agos at y nifer uchaf erioed o bobl mewn gwaith. Hefyd mae gennym gyfle go iawn i adeiladu ar ein perthynas â chwmnïau o'r radd flaenaf a buddsoddiadau sylweddol. Drwy ein gwaith, gallwn adeiladu ar y sylfeini cryf rydym yn eu datblygu, diogelu ein heconomi ar gyfer y dyfodol a grymuso ein pobl a'n cymunedau, fel bod pawb ohonom yn cael cyfle i gyfrannu at, ac elwa o dwf economaidd.