English: Diolch, Llywydd. I move, formally. Ron Davies described devolution as a process not an event. 'An evolving process' is another way of saying 'No stable settlement'. Our constitutional arrangements are constantly contested and that, we believe, is a failure. Welsh Government may assert in its amendment that our current devolved institutions are the settled will of the Welsh people, but that is all it is: an assertion. Why, if these institutions have such settled support, is Welsh Government always agitating to change that supposed settlement? Of course, through history, people and institutions agitate for money and power. The Welsh Government in this Assembly demand more money and more power, and claim it will be spent or exercised better than by UK Government. But what is the record? For education, Wales is still bottom of the UK table and below the OECD average for maths, reading and science on the PISA results. For health, we have record numbers waiting more than 12 hours in A&E - two and a half times as many as in England - and we have a health board mired in special measures for a whole Assembly term. Meanwhile, gross weekly pay in Wales is £50 less than the UK average, a gap that has massively grown during devolution. And where Welsh Government has levers to improve our economic performance, it fails to use them effectively. Still, we see costs spiralling on the Heads of the Valleys road, far from completion, while £114 million was spent on a promised M4 relief road, now cancelled, cutting south Wales off from key sources of economic growth. You can look forward to hearing from my colleague Mandy Jones about north Wales. So, is it really the settled will of the people of Wales that UK Government should forever be stripped of power, substance and authority to the benefit of the Welsh Government and Assembly? I don't believe that it is. Wales voted by 4:1 against devolution in 1979, and by a fraction of a percent for a limited model - devolving the Executive and administrative powers of the Wales Office - in 1997. And we should face the fact that the trajectory of devolution in Wales has been in the slipstream of Scotland. There are, of course, many polls we can cite, but on any measure, the demand for self-government, autonomy or independence in Wales is less than in Scotland. But the Welsh Government likes having more power, so says we must have the same as Scotland. The self-interest of devolved institutions and politicians acts to increase separation and accentuate difference between Wales and England. Is that wanted, and is the structure of devolution sustainable? The greater powers that the Scottish Government and Parliament have - at least those granted through the infamous pledge - reflect the fear of UK politicians that Scotland would otherwise vote for independence. They have no similar fare with respect to Wales. The Minister for Economy, Transport and - now, the order paper tells us - North Wales writes threatening letters to Westminster, demanding full devolution of rail, or else. He tells Westminster MPs it must be done to save the union, given a growing movement for Welsh independence. I'm afraid, on this matter, he is not taken seriously. The First Minister, at least, takes seriously Wales's fiscal deficit. According to the Wales Governance Centre, total Government spending in Wales in 2019 was £13.7 billion more than the taxes and other Government income raised in Wales. That fiscal deficit is equivalent to 19.4 per cent of Welsh GDP, compared to about 7 per cent in Scotland. It is the First Minister's knock-down argument against independence; Plaid Cymru's demand that England take away £1 in every £5 spent in Wales. Yet, the Welsh Government is happy to hide behind that demand, as it agitates for more and more devolution. The latest demand, articulated in a long and worthy report commissioned by the ex-First Minister, is for justice and policing to be devolved. Because the courts and police interface with public services that are devolved, we are told that they too must be devolved, although that logic can of course work in two ways. Similarly, we are told that it is illogical for a legislature not to have its own jurisdiction, and therefore Wales must have its own legal jurisdiction, separate from England and English law. Again, that logic can work two ways. What will we do if voters in England decide they have had enough of the cost devolution entails for them as our common governance erodes? Many, including in this Chamber, recognise how hard devolution in the UK is to reconcile with the logic of political systems we see elsewhere in the world. On Saturday, in Newcastle, I heard the ex-First Minister set out his vision of a federal UK. I've heard David Melding develop his ideas in this field on many an occasion. Indeed, we heard yesterday that he now has his colleague Darren Millar on side, although whether that is through force of logic or repetition, I do not know. I'm not persuaded by their case. That is because, while I emphasise commonality between Wales and England, the differences are greater than those between English regions. And, as we saw in a referendum in the north east of England, there is little appetite there for separate Assemblies. The alternative to that is, within a federal system, an English Parliament. As well as likely bringing another layer of politicians, for which there is no demand, the power, size and budget of such an institution, and presumably its associated Government, would imply a dominance that would itself tend to undermine continuing UK institutions. Many Members who voted remain, and feel that the UK is diminished through leaving the EU, fear this will lead to Irish unification and Scottish independence. [ Interruption.] I give way to the Member for Monmouth.
Welsh: Diolch, Lywydd. Rwy'n cynnig yn ffurfiol. Disgrifiodd Ron Davies ddatganoli fel proses, nid digwyddiad. Mae 'proses sy'n esblygu' yn ffordd arall o ddweud 'dim trefniant sefydlog'. Caiff ein trefniadau cyfansoddiadol eu herio'n gyson a chredwn fod hynny'n fethiant. Gall Llywodraeth Cymru honni yn ei gwelliant mai ein sefydliadau datganoledig presennol yw ewyllys sefydlog pobl Cymru, ond dyna'r cyfan ydyw: honiad. Os yw'r sefydliadau hyn wedi cael cefnogaeth mor sefydlog, pam y mae Llywodraeth Cymru bob amser yn ysu i newid y sefydlogrwydd tybiedig hwnnw? Wrth gwrs, drwy hanes, mae pobl a sefydliadau'n ysu am arian a phŵer. Mae Llywodraeth Cymru yn y Cynulliad hwn yn mynnu mwy o arian a mwy o bŵer, ac yn honni y caiff ei wario neu ei arfer yn well na Llywodraeth y DU. Ond beth a gyflawnwyd? O ran addysg, mae Cymru'n dal i fod ar waelod y tabl yn y DU o hyd ac yn is na chyfartaledd y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd mewn mathemateg, darllen a gwyddoniaeth ar ganlyniadau PISA. O ran iechyd, mae gennym niferoedd uwch nag erioed yn aros dros 12 awr mewn adran damweiniau ac achosion brys - ddwy waith a hanner yn fwy nag yn Lloegr - ac mae gennym fwrdd iechyd sy'n gaeth i fesurau arbennig am dymor Cynulliad cyfan. Yn y cyfamser, mae'r cyflog wythnosol gros yng Nghymru £50 yn is na chyfartaledd y DU, bwlch sydd wedi tyfu'n aruthrol yn ystod datganoli. A lle mae gan Lywodraeth Cymru ddulliau o wella ein perfformiad economaidd, mae'n methu eu defnyddio'n effeithiol. Gwelwn y costau'n cynyddu o hyd ar ffordd Blaenau'r Cymoedd, sydd ymhell o fod wedi'i chwblhau, tra gwariwyd £114 miliwn ar ffordd liniaru'r M4 a addawyd, ond sydd wedi ei chanslo bellach, gan dorri de Cymru oddi wrth ffynonellau allweddol o dwf economaidd. Gallwch edrych ymlaen at glywed gan fy nghyd-Aelod Mandy Jones am ogledd Cymru. Felly, ai ewyllys sefydlog pobl Cymru mewn gwirionedd yw y dylai Llywodraeth y DU gael ei hamddifadu o bŵer, sylwedd ac awdurdod am byth er budd Llywodraeth a Chynulliad Cymru? Nid wyf yn credu hynny. Pleidleisiodd Cymru 4:1 yn erbyn datganoli yn 1979, ac o ffracsiwn o ganran dros fodel cyfyngedig - gan ddatganoli pwerau Gweithredol a gweinyddol Swyddfa Cymru - yn 1997. A dylem wynebu'r ffaith bod llwybr datganoli yng Nghymru wedi digwydd yn sgilwynt yr Alban. Wrth gwrs, ceir llawer o arolygon barn y gallwn sôn amdanynt, ond ar unrhyw fesur, mae'r galw am hunanlywodraeth, ymreolaeth neu annibyniaeth yng Nghymru yn llai nag yn yr Alban. Ond mae Llywodraeth Cymru yn hoffi cael mwy o bŵer, felly dywed fod yn rhaid i ni gael yr un peth â'r Alban. Mae hunan-les sefydliadau a gwleidyddion datganoledig yn gweithredu i gynyddu rhaniad a phwysleisio gwahaniaeth rhwng Cymru a Lloegr. A yw pobl eisiau hynny, ac a yw strwythur datganoli'n gynaliadwy? Mae'r pwerau mwy sydd gan Lywodraeth a Senedd yr Alban - y rhai a roddwyd drwy'r addewid drwgenwog - yn adlewyrchu ofn gwleidyddion y DU y byddai'r Alban fel arall yn pleidleisio dros annibyniaeth. Nid yw'r un peth yn wir mewn perthynas â Chymru. Mae Gweinidog yr Economi, Trafnidiaeth a - medd y papur trefn wrthym bellach - Gogledd Cymru yn ysgrifennu llythyrau bygythiol i San Steffan, yn mynnu datganoli'r rheilffyrdd yn llawn, doed a ddelo. Mae'n dweud wrth ASau San Steffan fod yn rhaid ei wneud er mwyn achub yr undeb, o ystyried bod yna symudiad cynyddol dros annibyniaeth i Gymru. Mae arnaf ofn, ar y mater hwn, nad yw'n cael ei gymryd o ddifrif. Mae'r Prif Weinidog, o leiaf, o ddifrif ynghylch diffyg ariannol Cymru. Yn ôl Canolfan Llywodraethiant Cymru, roedd cyfanswm gwariant y Llywodraeth yng Nghymru yn 2019 yn £13.7 biliwn yn fwy na'r trethi ac incwm arall y Llywodraeth a godwyd yng Nghymru. Mae'r diffyg ariannol hwnnw'n gyfwerth â 19.4 y cant o gynnyrch domestig gros Cymru, o'i gymharu â thua 7 y cant yn yr Alban. Dyma ddadl gref y Prif Weinidog yn erbyn annibyniaeth; galwad Plaid Cymru fod Lloegr yn mynd â £1 o bob £5 a werir yng Nghymru. Eto i gyd, mae Llywodraeth Cymru yn fodlon cuddio y tu ôl i'r alwad honno, wrth iddi ysu am fwy a mwy o ddatganoli. Yr alwad ddiweddaraf, a fynegwyd mewn adroddiad hir a pharchus a gomisiynwyd gan y cyn-Brif Weinidog, yw datganoli cyfiawnder a phlismona. Gan fod y llysoedd a'r heddlu'n cydgysylltu â gwasanaethau cyhoeddus sydd wedi'u datganoli, dywedir wrthym fod yn rhaid eu datganoli hwythau hefyd, er y gall y rhesymeg honno weithio'r ddwy ffordd wrth gwrs. Yn yr un modd, dywedir wrthym ei bod yn afresymegol i ddeddfwrfa beidio â chael ei hawdurdodaeth ei hun, ac felly fod yn rhaid i Gymru gael ei hawdurdodaeth gyfreithiol, ar wahân i gyfraith Lloegr a chyfraith Seisnig. Unwaith eto, gall y rhesymeg honno weithio'r ddwy ffordd. Beth a wnawn os bydd pleidleiswyr yn Lloegr yn penderfynu eu bod wedi cael digon ar y gost y mae datganoli'n ei achosi iddynt hwy wrth i'r llywodraethu sy'n gyffredin rhyngom erydu? Mae nifer, gan gynnwys yn y Siambr hon, yn cydnabod pa mor galed yw hi i gysoni datganoli yn y DU â rhesymeg systemau gwleidyddol a welwn mewn mannau eraill yn y byd. Ddydd Sadwrn, yn Newcastle, clywais y cyn-Brif Weinidog yn amlinellu ei weledigaeth o DU ffederal. Clywais David Melding yn datblygu ei syniadau yn y maes hwn ar sawl achlysur. Yn wir, clywsom ddoe fod ei gyd-Aelod, Darren Millar, yn ochri ag ef bellach, er nad wyf yn gwybod a yw hynny wedi digwydd drwy rym rhesymeg neu o'i ailadrodd yn ddigon aml. Nid wyf wedi fy mherswadio gan eu hachos. Y rheswm am hynny yw, er fy mod yn pwysleisio'r hyn sy'n gyffredin rhwng Cymru a Lloegr, mae'r gwahaniaethau'n fwy na'r rheini rhwng rhanbarthau Loegr. Ac fel y gwelsom mewn refferendwm yng ngogledd-ddwyrain Lloegr, nid oes llawer o awydd yno i gael Cynulliadau ar wahân. Y dewis arall yn lle hynny, mewn system ffederal, yw Senedd i Loegr. Yn ogystal â'r tebygolrwydd y byddai'n creu haen arall o wleidyddion nad oes galw amdani, byddai pŵer, maint a chyllideb sefydliad o'r fath, a'i Lywodraeth gysylltiedig yn ôl pob tebyg, yn awgrymu goruchafiaeth a fyddai ynddi'i hun yn tueddu i danseilio sefydliadau a fyddai'n parhau ar sail y DU. Mae nifer o'r Aelodau a bleidleisiodd dros aros yn yr UE, ac sy'n teimlo bod y DU yn cael ei lleihau drwy adael yr UE, yn ofni y bydd hyn yn arwain at uno Iwerddon ac annibyniaeth yr Alban. [ Torri ar draws.] Rwy'n ildio i'r Aelod dros Fynwy.