English: Diolch, Llywydd. I'm pleased to contribute to this debate today on behalf of the Finance Committee. We have made 11 recommendations in total, but given the time available, I will focus on our main concerns. Whilst we are supportive of the aim of the Bill, a key concern for us was the lack of data and the number of unknown costs contained in the regulatory impact assessment. This consequently made it difficult for the committee to assess the overall financial implications of the Bill. We have on numerous occasions expressed our view that RIAs should contain the best estimate possible. As a result, I am sure that it will not come as a surprise to the Deputy Minister and her ministerial colleagues that many of our recommendations call on the Welsh Government to undertake further work assessing the costs. It is also disappointing that the committee has to continually make these points, and it urges the Deputy Minister to listen to, and act upon, our recommendations. The Chair of the Finance Committee has previously spoken in the Chamber about our concerns of rising inflation on the cost of legislation. His Majesty's Treasury's Green Book says that the effects of general inflation should be removed when estimating the cost of Bills. However, given the 40-year-high inflation rate and the uncertainty that the Welsh Government's block grant will rise at the same level, we believe that the RIA should take into account inflation when calculating potential costs. The Bill has a five-year appraisal period and therefore rising inflation could lead to additional costs being borne by the public and private sectors. We recommend that the Deputy Minister updates the RIA to model costs based on forecasted inflation data for the duration of the Bill's appraisal period. Turning to the costs relating to the socially responsible procurement duty contained in the Bill, the RIA notes that the public and private sectors would incur costs of £20.5 million and £6.5 million respectively. There are a number of possible scenarios identified that could arise from the increased expectation on delivering socially responsible public procurement outcomes, including wider use of sustainably sourced materials; staff receiving more training and better terms and conditions; and staff time in attending additional training. We asked whether attempts had been made to model the possible scenarios to determine potential costs, and the Deputy Minister told us that as the Bill covers a huge range of public bodies, she did not have the data at present to measure the baseline. As a result, our recommendation 3 calls for further work to be undertaken to assess the costs to public and private bodies relating to this duty. This work should include a sensitivity analysis to show the potential range of costs too. However, I am disappointed, as I understand that the Minister hasn't accepted this recommendation. On the provisions in the Bill relating to bid costs and real living wages, the committee felt that an increased focus on socially responsible public procurement outcomes could, in the short term, increase bid prices. We are therefore concerned that businesses may respond to the increase by reducing employees or passing the cost on to customers. To mitigate this, we recommend that the Welsh Government ensures that the additional requirements placed on businesses are proportionate, and that the statutory guidance provides the necessary support for procurement and contract management staff in Wales. With an increased focus on fair work, another likely additional cost would be incurred through the increased adoption of the real living wage throughout supply chains. Whilst the Welsh Government cannot mandate the real living wage, the Deputy Minister told us she does expect that the Bill will increase the uptake as one aspect of better employment practices. We very much welcome the increased focus on fair work and we hope that public and private bodies will adopt the real living wage, however, this is an area we would like to keep an eye on, and our recommendation 7 asks that the post-implementation review for this Bill should include information on the uptake of the real living wage as a result of this legislation. The construction contract management costs are the most significant allocations made in the RIA, with a particular focus on large construction contracts with values above £2 million. Whilst the provisions in this Bill will place additional requirements on organisations managing contracts and additional costs, we hope it will lead to improvements in contracts across sectors and prevent unethical practices, such as modern slavery, from happening in supply chains. Nevertheless, we are concerned about the impact this will have on small and medium-sized businesses. We recommended that specific support is provided to SMEs to enable them to participate in contracts - to be found in recommendation 8 - and that further analysis of how this duty impacts on SMEs is provided - recommendation 9. Again, I'm disappointed - or we will be disappointed - if that recommendation 9 hasn't been accepted. Finally, Llywydd, as I mentioned at the start of my contribution, we are disappointed with the limited data available on the financial outcomes of the Bill. For this reason, we recommend that the Welsh Government publishes a mid-term report as well as a final five-year evaluation report, which should outline the financial costs incurred as a result of the Bill's implementation. Diolch.
Welsh: Diolch, Llywydd. Rwy'n falch o gyfrannu at y ddadl hon heddiw ar ran y Pwyllgor Cyllid. Rydym ni wedi cyflwyno cyfanswm o 11 argymhelliad, ond o ystyried yr amser sydd ar gael, byddaf yn canolbwyntio ar ein prif bryderon. Er ein bod ni'n gefnogol i nod y Bil, un o'r prif bryderon i ni oedd diffyg data a nifer y costau anhysbys yn yr asesiad effaith rheoleiddiol. O ganlyniad roedd hyn yn ei gwneud hi'n anodd i'r pwyllgor asesu goblygiadau ariannol cyffredinol y Bil. Rydym ar sawl achlysur wedi mynegi ein barn y dylai asesiadau effaith rheoleiddiol gynnwys yr amcangyfrif gorau posibl. O ganlyniad, rwy'n siŵr na fydd yn syndod i'r Dirprwy Weinidog a'i chydweithwyr gweinidogol bod nifer o'n hargymhellion yn galw ar Lywodraeth Cymru i ymgymryd â gwaith pellach i asesu'r costau. Mae'n siomedig hefyd bod yn rhaid i'r pwyllgor wneud y pwyntiau hyn yn barhaus, ac mae'n annog y Dirprwy Weinidog i wrando ar ein hargymhellion, a gweithredu arnynt. Mae Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid wedi siarad yn y Siambr o'r blaen am ein pryderon o chwyddiant cynyddol ar gost deddfwriaeth. Mae Llyfr Gwyrdd Trysorlys ei Mawrhydi yn dweud y dylid dileu effeithiau chwyddiant cyffredinol wrth amcangyfrif cost Biliau. Fodd bynnag, o ystyried y gyfradd chwyddiant uchaf ers 40 mlynedd a'r ansicrwydd y bydd grant bloc Llywodraeth Cymru yn codi ar yr un lefel, rydym ni'n credu y dylai'r asesiad effaith rheoleiddiol ystyried chwyddiant wrth gyfrifo costau posibl. Mae gan y Bil gyfnod arfarnu pum mlynedd ac felly gallai chwyddiant cynyddol arwain at gostau ychwanegol yn cael eu hysgwyddo gan y sectorau cyhoeddus a phreifat. Rydym ni'n argymell bod y Dirprwy Weinidog yn diweddaru'r asesiad effaith rheoleiddiol i fodelu costau yn seiliedig ar ddata chwyddiant a ragwelir drwy gydol cyfnod arfarnu'r Bil. Gan droi at y costau sy'n ymwneud â'r ddyletswydd caffael cymdeithasol gyfrifol sydd yn y Bil, mae'r asesiad effaith rheoleiddiol yn nodi y byddai'r sectorau cyhoeddus a phreifat yn ysgwyddo costau o £20.5 miliwn a £6.5 miliwn yn y drefn honno. Mae nifer o senarios posibl wedi'u nodi a allai godi o'r disgwyliad cynyddol ar ddarparu canlyniadau caffael cyhoeddus cymdeithasol gyfrifol, gan gynnwys defnydd ehangach o ddeunyddiau o ffynonellau cynaliadwy; staff yn derbyn mwy o hyfforddiant a thelerau ac amodau gwell; ac amser staff wrth fynychu hyfforddiant ychwanegol. Fe wnaethom ni ofyn a oedd ymdrechion wedi'u gwneud i fodelu'r senarios posib i benderfynu ar gostau posib, a dywedodd y Dirprwy Weinidog wrthym, gan fod y Bil yn cwmpasu ystod enfawr o gyrff cyhoeddus, nad oedd ganddi'r data ar hyn o bryd i fesur y waelodlin. O ganlyniad, mae ein hargymhelliad 3 yn galw am wneud gwaith pellach i asesu'r costau i gyrff cyhoeddus a phreifat sy'n ymwneud â'r ddyletswydd hon. Dylai'r gwaith hwn gynnwys dadansoddiad o sensitifrwydd i ddangos yr ystod bosibl o gostau hefyd. Fodd bynnag, rwy'n siomedig, gan fy mod yn deall nad yw'r Gweinidog wedi derbyn yr argymhelliad hwn. O ran y darpariaethau yn y Bil sy'n ymwneud â chostau cynnig a chyflogau byw go iawn, roedd y pwyllgor o'r farn y gallai mwy o bwyslais ar ganlyniadau caffael cyhoeddus sy'n gymdeithasol gyfrifol, yn y tymor byr, gynyddu prisiau ymgeisio. Rydym ni'n poeni felly y gallai busnesau ymateb i'r cynnydd drwy leihau gweithwyr neu basio'r gost ymlaen i gwsmeriaid. Er mwyn lliniaru hyn, rydym ni'n argymell bod Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod y gofynion ychwanegol sy'n cael eu rhoi ar fusnesau yn gymesur, a bod y canllawiau statudol yn rhoi'r cymorth angenrheidiol i staff caffael a rheoli contract yng Nghymru. Gyda mwy o bwyslais ar waith teg, byddai cost ychwanegol arall tebygol yn cael ei ysgwyddo drwy fabwysiadu'r cyflog byw go iawn yn gynyddol trwy gadwyni cyflenwi. Er na all Llywodraeth Cymru orfodi'r cyflog byw go iawn, dywedodd y Dirprwy Weinidog wrthym ei bod ni'n disgwyl y bydd y Bil yn cynyddu'r nifer sy'n manteisio ar yr un agwedd ar arferion cyflogaeth gwell. Rydym ni'n croesawu'r pwyslais cynyddol ar waith teg yn fawr ac rydym ni'n gobeithio y bydd cyrff cyhoeddus a phreifat yn mabwysiadu'r cyflog byw go iawn, fodd bynnag, mae hwn yn faes yr hoffem ni gadw llygad arno, ac mae ein hargymhelliad 7 yn gofyn i'r adolygiad ôl-weithredu ar gyfer y Bil hwn gynnwys gwybodaeth am y nifer sy'n manteisio ar y cyflog byw go iawn o ganlyniad i'r ddeddfwriaeth hon. Costau rheoli'r contract adeiladu yw'r dyraniadau mwyaf sylweddol a wnaed yn yr asesiad effaith rheoleiddiol, gan ganolbwyntio'n benodol ar gontractau adeiladu mawr gyda gwerthoedd dros £2 miliwn. Er y bydd y darpariaethau yn y Bil hwn yn gosod gofynion ychwanegol ar sefydliadau sy'n rheoli contractau a chostau ychwanegol, gobeithiwn y bydd yn arwain at welliannau mewn contractau ar draws sectorau ac yn atal arferion anfoesegol, fel caethwasiaeth fodern, rhag digwydd mewn cadwyni cyflenwi. Serch hynny, rydyn ni'n poeni am yr effaith y bydd hyn yn ei gael ar fusnesau bach a chanolig. Argymhellwyd bod cymorth penodol yn cael ei ddarparu i fusnesau bach a chanolig i'w galluogi i gymryd rhan mewn contractau - i'w gweld yn argymhelliad 8 - a bod dadansoddiad pellach o sut mae'r ddyletswydd hon yn effeithio ar fusnesau bach a chanolig yn cael ei ddarparu - argymhelliad 9. Unwaith eto, rwy'n siomedig - neu byddwn yn siomedig - os nad yw'r argymhelliad hwnnw 9 wedi cael ei dderbyn. Ac yn olaf, Llywydd, fel y soniais ar ddechrau fy nghyfraniad, rydym ni'n siomedig gyda'r data cyfyngedig sydd ar gael ar ganlyniadau ariannol y Bil. Am y rheswm hwn, rydym ni'n argymell bod Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi adroddiad canol tymor yn ogystal ag adroddiad gwerthuso pum mlynedd terfynol, a ddylai amlinellu'r costau ariannol sydd wedi cael eu hysgwyddo o ganlyniad i weithredu'r Bil. Diolch.