English: Indeed. Thank you very much. Thank you for that intervention. Now, last year - . By the way, this assessment also includes the respite care reference in point 5 of the original motion, and I've been taking actions to ensure that these enhanced rights are realised, and that's what this is about. Now, last year, I announced £3 million of new, recurring funding to support local authorities to provide additional respite for carers, including young carers, who have been mentioned. And with regard to amendment 7, this supports local authorities to develop additional respite care based on the needs of carers in their area. They are best placed to judge how this should be used. But, also, regional partnership boards can also use the integrated care fund to support carers. We've made £50 million revenue funding available in 2018-19, and carers are recognised as one of the core groups that this funding should go towards. In relation to point 4 of the original motion, Welsh Government is committed to monitoring the impact of the social services and well-being Act, as I said, and publishing data and making it more robust. The first annual report I referred to showed that not enough carers are currently accessing assessments. So, knowing this, and based on engagement with carers and the representative organisations, I published three national priorities for carers in Wales. They were: supporting life alongside caring, identifying and recognising carers, and providing information, advice and assistance to carers. Alongside that, I committed in excess of £1 million in 2018-19 to support progress against these national priorities. But, in addition, a ministerial advisory group for carers will provide now a national forum to steer the delivery of improvements for carers and provide a cross-sector response to the challenges that carers face. With reference to amendment 5, and in recognition of the issues affecting young carers, we have invited Children in Wales, the organisation that Welsh Government fund to run the young carers network, and the children's commissioner, to join this group. I will be attending the first meeting, which will meet this month, and we'll be receiving regular updates from the ministerial group. Now, the impacts of caring are seen in many various parts of people's lives. So, support for carers has got to be cross-departmental, cross-Government. So, with reference to point 3 of the original motion, we know that young carers face additional barriers to education, and they include financial barriers. So, I am therefore delighted that changes made following the Diamond review of higher education funding and student finance means that from 2018-19 every student will be entitled to financial support equivalent to the national living wage while they study. But Welsh Government has also been working, as has been mentioned by Vikki and others, closely with schools and colleges to ensure that young carers, who may have more absences than their peers, are not disadvantaged in accessing educational grants. Carers can be confident that they will receive appropriate financial support whilst studying. Moving now to amendment 3, we do recognise the difficulties all carers can face in balancing a job against the demands of being an unpaid carer. We have awarded funding to Carers Wales in 2018-19 for the new Employers for Carers Wales hub, which I was pleased to launch this morning. This project will support employers big and small across Wales to create a more carer-friendly workplace through one-to-one support, training and events. For young adult carers entering the workforce, the support offered by Careers Wales should be bespoke to the individual. For young carers, advice should take account of caring responsibilities whilst focusing on options available - raising aspirations, building confidence and supporting longer-term planning. If I can turn to amendment 6, young carers and young adult carers have expressed a strong interest in the young carers ID card. Now, Welsh Government is currently funding Carers Trust - . I was delighted, by the way, to meet with the YMCA with Bethan last week - I'll turn to that in a moment. But we are currently funding Carers Trust to support the development of these cards. The ID cards, which will prevent young people having to repeatedly disclose information about their role as a carer and explain, and to support them to access support, will be designed with young carers and tested with professionals, including teachers, doctors and pharmacists. [ Interruption. ] If I can just turn to some of the detail, because it's - . The YMCA piece of work was very useful in itself, but this is beyond that. It's about providing Welsh Government with a range of options for the design of the national ID card, developed with young carers, tested with a range of professionals, producing the bilingual electronic toolkit, guidance and resources, facilitating a quarterly national round-table for carers services to enable troubleshooting, peer-to-peer support, learning, facilitating the national process for young carers to have the ability to anonymously feed back their experiences of applying for and using an ID card, and providing quarterly reports then to Welsh Government and carer services - [ Interruption. ] I'm against time, Bethan. I'm really sorry. I'd love to, but I'm against time. We're promoting the young carers ID card through network partners and social media channels, and regular progress reports will be presented for the attention of the ministerial advisory group for carers. Now, a couple of other things in closing. I've spoken to the Cabinet Secretary for Economy and Transport, who's very keen to work with me to examine existing and potential future support available to help young carers in Wales with transport costs and to explore whether this could be linked, indeed, to the ID card. So, I would urge Members to support amendment 1 to the main motion, but also, in the spirit that this debate has been held in, and in a spirit of cross-party support in this Carers Week, amendments 4, 6, 8 and 9. Some are not perfect, but the spirit and the intention is good and we can support them. I'm up against time, so -
Welsh: Yn wir. Diolch yn fawr iawn. Diolch i chi am yr ymyriad hwnnw. Nawr, y llynedd - . Gyda llaw, mae'r asesiad hwn hefyd yn cynnwys y cyfeiriad at ofal seibiant ym mhwynt 5 y cynnig gwreiddiol, ac rwyf wedi bod yn rhoi camau ar waith i sicrhau bod yr hawliau ehangach hyn yn cael eu gwireddu, a dyna yw hanfod hyn. Nawr, y llynedd, cyhoeddais £3 miliwn o gyllid cylchol newydd i gynorthwyo awdurdodau lleol i ddarparu gofal seibiant ychwanegol ar gyfer gofalwyr, gan gynnwys gofalwyr ifanc, sydd wedi cael eu crybwyll. Ac o ran gwelliant 7, mae hyn yn cynorthwyo awdurdodau lleol i ddatblygu gofal seibiant ychwanegol yn seiliedig ar anghenion gofalwyr yn eu hardal. Hwy sydd yn y sefyllfa orau i farnu sut y dylid defnyddio hwn. Ond hefyd, gall byrddau partneriaeth rhanbarthol ddefnyddio'r gronfa gofal integredig hefyd i gefnogi gofalwyr. Rydym wedi ryddhau £50 miliwn o arian refeniw yn 2018-19, a chaiff gofalwyr eu cydnabod fel un o'r grwpiau craidd y dylai'r arian hwn fynd tuag ato. Mewn perthynas â phwynt 4 y cynnig gwreiddiol, mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i fonitro effaith y Ddeddf gwasanaethau cymdeithasol a llesiant, fel y dywedais, a chyhoeddi data a'i wneud yn fwy cadarn. Dangosodd yr adroddiad blynyddol cyntaf y cyfeiriais ato nad oes digon o ofalwyr yn cael asesiad ar hyn o bryd. Felly, o wybod hyn, ac yn seiliedig ar ymgysylltiad â gofalwyr a sefydliadau cynrychiadol, cyhoeddais dair blaenoriaeth genedlaethol ar gyfer gofalwyr yng Nghymru, sef: cefnogi bywydau ochr yn ochr â gofalu, nodi a chydnabod gofalwyr, a darparu gwybodaeth, cyngor a chymorth i ofalwyr. Ochr yn ochr â hynny, rwyf wedi ymrwymo dros £1 filiwn yn 2018-19 i gefnogi cynnydd yn erbyn y blaenoriaethau cenedlaethol hyn. Ond yn ogystal, bydd grŵp cynghori'r Gweinidog ar ofalwyr yn darparu fforwm cenedlaethol yn awr ar gyfer llywio gwelliannau i ofalwyr a darparu ymateb traws-sector i'r heriau sy'n wynebu gofalwyr. Gan gyfeirio at welliant 5, ac i gydnabod y materion sy'n effeithio ar ofalwyr ifanc, rydym wedi gwahodd Plant yng Nghymru, y sefydliad y mae Llywodraeth Cymru yn ei gyllido i redeg y rhwydwaith gofalwyr ifanc, a'r comisiynydd plant, i ymuno â'r grŵp hwn. Byddaf yn mynychu'r cyfarfod cyntaf a fydd yn cyfarfod y mis hwn, a byddwn yn cael diweddariadau rheolaidd gan grŵp y Gweinidog. Nawr, gellir gweld effeithiau gofalu mewn sawl rhan wahanol o fywydau pobl. Felly, rhaid i gymorth i ofalwyr fod yn drawsadrannol, yn drawslywodraethol. Felly, gan gyfeirio at bwynt 3 y cynnig gwreiddiol, gwyddom fod gofalwyr ifanc yn wynebu rhwystrau ychwanegol i addysg, ac maent yn cynnwys rhwystrau ariannol. Felly, rwy'n falch iawn fod newidiadau a wnaed yn sgil adolygiad Diamond o gyllid addysg uwch a chyllid myfyrwyr yn golygu, o 2018-19, y bydd gan bob myfyriwr hawl i gymorth ariannol sy'n cyfateb i'r cyflog byw cenedlaethol tra byddant yn astudio. Ond mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn gweithio'n agos hefyd, fel y crybwyllwyd gan Vikki ac eraill, gydag ysgolion a cholegau er mwyn sicrhau nad yw gofalwyr ifanc, a allai fod yn absennol yn amlach na'u cyfoedion, dan anfantais o ran cael mynediad at grantiau addysgol. Gall gofalwyr fod yn hyderus y byddant yn derbyn cymorth ariannol priodol tra byddant yn astudio. Gan symud ymlaen yn awr at welliant 3, rydym yn cydnabod yr anawsterau y gall pob gofalwr eu hwynebu wrth gydbwyso swydd yn erbyn y galwadau o fod yn ofalwr di-dâl. Rydym wedi dyfarnu cyllid i Gofalwyr Cymru yn 2018-19 ar gyfer rhwydwaith Cyflogwyr Gofalwyr Cymru, ac roeddwn yn falch o'i lansio y bore yma. Bydd y prosiect hwn yn cynorthwyo cyflogwyr mawr a bach ledled Cymru i greu gweithle mwy ffafriol i ofalwyr drwy gymorth un i un, hyfforddiant a digwyddiadau. Ar gyfer oedolion ifanc sy'n ymuno â'r gweithlu, dylai'r cymorth a gynigir gan Gyrfa Cymru fod yn addas ar gyfer yr unigolyn. Ar gyfer gofalwyr ifanc, dylai cyngor ystyried y cyfrifoldebau gofalu gan ganolbwyntio ar opsiynau sydd ar gael - codi dyheadau, meithrin hyder a chefnogi cynlluniau mwy hirdymor. Os caf droi at welliant 6, mae gofalwyr ifanc a gofalwyr sy'n oedolion ifanc wedi mynegi diddordeb cryf yn y cerdyn adnabod i ofalwyr ifanc. Nawr, mae Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd yn ariannu Ymddiriedolaeth y Gofalwyr - . Roedd hi'n bleser, gyda llaw, gallu cyfarfod â YMCA gyda Bethan yr wythnos diwethaf - fe drof at hynny mewn eiliad. Ond ar hyn o bryd rydym yn ariannu Ymddiriedolaeth y Gofalwyr i gefnogi datblygiad y cardiau hyn. Bydd y cardiau adnabod, a fydd yn atal pobl ifanc rhag gorfod datgelu gwybodaeth am eu rôl fel gofalwyr dro ar ôl tro ac yn egluro, ac yn eu cynorthwyo i ddod o hyd i gymorth, yn cael eu cynllunio gyda gofalwyr ifanc a'u profi gyda gweithwyr proffesiynol, gan gynnwys athrawon, meddygon a fferyllwyr. [ Torri ar draws. ] Os caf droi at rai o'r manylion, oherwydd mae'n - . Roedd y gwaith YMCA yn ddefnyddiol iawn ynddo'i hun, ond mae hyn yn mynd y tu hwnt i hynny. Mae'n ymwneud â darparu amrywiaeth o opsiynau i Lywodraeth Cymru ar gyfer dylunio'r cerdyn adnabod cenedlaethol, a ddatblygir gyda gofalwyr ifanc, ac a brofir gan amrywiaeth o weithwyr proffesiynol, cynhyrchu'r pecyn cymorth, y canllawiau a'r adnoddau yn electronig ac yn ddwyieithog, hwyluso trafodaeth genedlaethol chwarterol o amgylch y bwrdd er mwyn i wasanaethau gofalwyr allu datrys problemau, cymorth gan gymheiriaid, dysgu, hwyluso'r broses genedlaethol i ofalwyr ifanc allu rhoi adborth yn ddienw am eu profiadau o ymgeisio am gerdyn adnabod a'i ddefnyddio, a darparu adroddiadau chwarterol wedyn i Lywodraeth Cymru a gwasanaethau gofalwyr - [ Torri ar draws. ] Nid oes gennyf amser, Bethan. Mae'n wir ddrwg gennyf. Buaswn wrth fy modd, ond nid oes gennyf amser. Rydym yn hyrwyddo'r cerdyn adnabod i ofalwyr ifanc drwy bartneriaid rhwydwaith a sianeli cyfryngau cymdeithasol, a chyflwynir adroddiadau cynnydd yn rheolaidd at sylw grŵp cynghori'r Gweinidog ar ofalwyr. Nawr, ychydig o bethau eraill wrth orffen. Rwyf wedi siarad ag Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Thrafnidiaeth, sy'n awyddus iawn i weithio gyda mi i archwilio'r cymorth sydd ar gael yn y presennol ac a allai fod ar gael yn y dyfodol i helpu gofalwyr ifanc yng Nghymru gyda chostau trafnidiaeth ac i archwilio a ellid cysylltu hyn, yn wir, â'r cerdyn adnabod. Felly, buaswn yn annog yr Aelodau i gefnogi gwelliant 1 i'r prif gynnig, a gwelliannau 4, 6, 8 a 9 hefyd, yn yr ysbryd y cynhaliwyd y ddadl hon ynddo, ac ysbryd cefnogaeth drawsbleidiol yn ystod Wythnos y Gofalwyr. Nid yw rhai ohonynt yn berffaith, ond mae'r ysbryd a'r bwriad yn dda a gallwn eu cefnogi. Rwy'n brin o amser, felly -