English: Brexit was always going to require a border somewhere between the EU single market and the UK internal market, yet successive UK Governments that supported Brexit have naively and stubbornly refused to acknowledge this point. I of course accept that any agreement can be the subject of technical review and, indeed, the UK and the EU have entered into formal and informal discussions on technical changes to the protocol, and these must continue. Regrettably, the UK Government has decided that it needs to have powers through this Bill to make changes to the operation of the protocol in domestic law. It seems to believe that the existence of such powers gives it a stronger position in negotiating changes to the protocol with the European Commission, and yet 52 of the 90 Members of the Northern Ireland Assembly elected in May, from three parties, wrote in June to Prime Minister Johnson to oppose this Bill. The UK Government's approach is tactically naive and politically inept. The UK Government's approach has real disastrous consequences for Wales and for the trade and co-operation agreement, which envisages the UK associating to the Horizon research programme. Its predecessor programmes have hugely benefited the Welsh and wider UK and European economies over decades. Many research programmes at Welsh universities have been funded through it, yet our continued participation in the round of programmes and funding that has already begun is now jeopardised through this Bill. The Commission has been unwilling to proceed with UK association to the programme, most likely because of the bad faith caused by the Bill. We, along with universities and businesses across the UK, have pressed them to reconsider their approach, but the ultimate cause is this Bill. Now, I'll address the specific arguments for not recommending consent. Firstly, the Bill may well, in all probability, breach international law. Notable legal scholars have commented that the UK Government's international law defence of necessity for breaching international obligations is not only weak, but even hopeless, as described by the former head of the UK Government's legal department. We are unwilling to recommend consent to a Bill that has the potential to breach international law on an unjustifiable basis. As set out in the memorandum, this has serious implications for Welsh Ministers' obligations to comply with the law, including international law and treaty obligations under the ministerial code. I note that the Legislation, Justice and Constitution Committee shares these concerns regarding the UK Government's position. In our opinion, it would be ethically and constitutionally wrong for this Government to recommend consent to legislation that is in itself potentially unlawful. Secondly, many of the regulation-making powers drafted in the Bill are so broad that they lack any real clarity of purpose, and this has significant potential implications for Wales and for our devolution settlement, both in the sense that we cannot fully understand the nature and potential scope of the powers that could be conferred on Welsh Ministers, nor can we properly assess the extent to which Ministers of the Crown powers could be used to encroach on devolved matters. This is clearly not transparent, it is certainly not good law, and it's certainly a threat to fundamental constitutional principles and our devolution settlement. I note that the Legislation, Justice and Constitution Committee also shares concerns over the extremely wide delegated powers in this Bill. Thirdly, I should reiterate that, yet again, the Welsh Government was given no role. We were given no role in the drafting of this Bill and, just as with the United Kingdom Internal Market Act 2020 and the dreadful Retained EU Law (Revocation and Reform) Bill, we disagree with the UK Government's tactical approach. It should continue constructive negotiations with the European Commission on the ongoing technical issues. I do not want the Welsh Government and the Senedd to be party to any further damage to the UK's international reputation. I'm pleased that all three Senedd committee reports on the memorandum, despite the relatively limited time for consideration, address concerns about the possible damage to UK-EU relations and stress the need for a negotiated settlement. I am grateful for their diligence and support and for the important work done to scrutinise the legislative consent memorandum and the Bill. Diolch, Dirprwy Lywydd.
Welsh: Roedd Brexit bob amser am fynnu ffin yn rhywle rhwng marchnad sengl yr UE a marchnad fewnol y DU, ond eto mae Llywodraethau olynol y DU a oedd yn cefnogi Brexit wedi gwrthod cydnabod y pwynt hwn a hynny mewn ffordd naïf ac ystyfnig. Rwy'n derbyn, wrth gwrs, y gall unrhyw gytundeb fod yn destun adolygiad technegol ac, yn wir, mae'r DU a'r UE wedi dechrau trafodaethau ffurfiol ac anffurfiol ynglŷn â newidiadau technegol i'r protocol, ac mae'n rhaid i'r rhain barhau. Yn anffodus, mae Llywodraeth y DU wedi penderfynu bod angen iddi fod â phwerau trwy gyfrwng y Bil hwn i wneud newidiadau i'r ffordd y mae'r protocol yn gweithredu mewn cyfraith ddomestig. Mae hi'n ymddangos ei bod o'r farn fod bodolaeth pwerau o'r fath yn ei rhoi mewn sefyllfa fwy manteisiol wrth drafod newidiadau i'r protocol gyda'r Comisiwn Ewropeaidd, ac eto fe ysgrifennodd 52 o'r 90 o aelodau sydd yng Nghynulliad Gogledd Iwerddon a etholwyd ym mis Mai, o dair plaid, ym mis Mehefin at Brif Weinidog Johnson yn gwrthwynebu'r Bil hwn. Mae dull Llywodraeth y DU yn dactegol naïf ac yn wleidyddol hurt. Mae i ymagwedd Llywodraeth y DU ganlyniadau trychinebus iawn i Gymru a'r cytundeb masnach a chydweithio, sy'n rhagweld y dylai'r DU gysylltu â rhaglen ymchwil Horizon. Mae ei rhaglenni rhagflaenol wedi bod o fudd mawr i economïau Cymru a'r DU ac Ewrop yn fwy eang dros gyfnod o ddegawdau. Mae llawer o raglenni ymchwil ym mhrifysgolion Cymru wedi cael eu hariannu drwyddi, ond eto mae ein cyfranogiad parhaus ni yn y cylch o raglenni a chyllid sydd eisoes wedi dechrau yn cael ei beryglu erbyn hyn oherwydd y Bil hwn. Nid yw'r Comisiwn wedi bod yn fodlon parhau gyda chyfranogiad y DU yn y rhaglen, yn fwyaf tebygol oherwydd y drwgdeimlad a achoswyd gan y Bil. Rydym ni, ynghyd â phrifysgolion a busnesau ledled y DU, wedi pwyso arnyn nhw i ailystyried eu dull o weithredu, ond y gwir achos yn y pen draw yw'r Bil hwn. Nawr, rwyf i am ymdrin â'r dadleuon penodol dros beidio ag argymell caniatâd. Yn gyntaf, mae hi'n ddigon posibl y bydd y Bil, yn ôl bob tebyg, yn torri cyfraith ryngwladol. Mae ysgolheigion cyfreithiol nodedig wedi dweud bod amddiffyniad cyfraith ryngwladol Llywodraeth y DU oherwydd rheidrwydd i dorri rhwymedigaethau rhyngwladol nid yn unig yn llipa, ond yn ddiobaith hyd yn oed, fel y'i disgrifiwyd gan gyn-bennaeth adran gyfreithiol Llywodraeth y DU. Nid ydym ni'n fodlon cymeradwyo caniatâd i Fil sydd â phosibiliad o dorri cyfraith ryngwladol ar sail na ellir ei chyfiawnhau. Yn unol â'r memorandwm, mae i hynny oblygiadau difrifol i rwymedigaethau Gweinidogion Cymru i gydymffurfio â'r gyfraith, gan gynnwys cyfraith ryngwladol a rhwymedigaethau cytundebau yn unol â'r cod gweinidogol. Rwy'n nodi bod y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad yn rhannu'r pryderon hyn ynghylch safbwynt Llywodraeth y DU. Yn ein barn ni, fe fyddai hi'n amhriodol yn foesol ac yn gyfansoddiadol i'r Llywodraeth hon argymell cydsyniad i ddeddfwriaeth sydd ynddi ei hunan yn anghyfreithlon, o bosibl. Yn ail, mae llawer o'r pwerau i lunio rheoliadau a ddrafftiwyd yn y Bil mor eang fel nad oes ganddyn nhw unrhyw eglurder gwirioneddol o ran eu dibenion, ac mae i hyn oblygiadau sylweddol i Gymru o bosibl ac i'n setliad datganoli ni, yn yr ystyr na allwn ni ddeall natur na chylch posibl y pwerau y gellid eu rhoi i Weinidogion Cymru yn llawn ac ni allwn ni asesu yn iawn ychwaith i ba raddau y gellid defnyddio Gweinidogion y Goron i dresmasu ar faterion datganoledig. Mae hi'n amlwg nad yw hyn yn dryloyw, yn bendant nid yw hon yn gyfraith dda, ac yn sicr mae hi'n bygwth egwyddorion cyfansoddiadol sylfaenol a'n setliad datganoli ni. Rwy'n nodi bod y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad yn rhannu pryderon hefyd ynghylch y pwerau dirprwyedig hynod eang sydd yn y Bil hwn. Yn drydydd, fe ddylwn i ailadrodd na roddwyd unrhyw swyddogaeth i Lywodraeth Cymru, unwaith eto. Ni chawsom ni unrhyw ran yn nrafftio'r Bil hwn ac, yn union fel gyda Deddf Marchnad Fewnol y Deyrnas Unedig 2020 a'r Bil Cyfraith yr UE (Dirymu a Diwygio) echrydus, rydym ni'n anghytuno ag ymagwedd dactegol Llywodraeth y DU. Fe ddylai hi barhau i drafod yn adeiladol gyda'r Comisiwn Ewropeaidd ynglŷn â'r materion technegol hyn yn barhaus. Nid wyf i'n dymuno i Lywodraeth Cymru a'r Senedd fod yn rhan o unrhyw ddifenwad pellach i'r DU yn rhyngwladol. Rwy'n falch fod pob un o'r tri adroddiad gan bwyllgor y Senedd ar y memorandwm, er gwaethaf yr amser cymharol gyfyngedig i'w ystyried, yn mynd i'r afael â phryderon am y niwed posibl i'r cysylltiadau rhwng y DU a'r UE ac yn pwysleisio'r angen am setliad drwy drafodaeth. Rwy'n ddiolchgar am eu diwydrwydd a'u cefnogaeth ac am y gwaith pwysig a wnaethpwyd o ran craffu ar y memorandwm cydsyniad deddfwriaethol a'r Bil. Diolch, Dirprwy Lywydd.