English: Can I welcome the Counsel General's statement and also commend his hard work hitherto, obviously, in matters pertaining to the Supreme Court? I'm reassured by the Llywydd that we're not at present in a court, so that provides us with a positive way forward, but I do welcome the Supreme Court's ruling that the UK Parliament should play its full role and have a vote on triggering article 50. Much has changed, obviously, in governance terms in these islands since 1973, since the UK entered the European Union. As the Counsel General outlined, much has changed in succeeding centuries as regards the royal prerogative. So, we're building on all that. However, legally, the Supreme Court's ruling does not require the consent of devolved administrations. I'm taken with your comments on the court's recognition that the Sewel convention plays an important constitutional role - yes, and that is as far as it goes. It's a political convention, not a legal requirement. Having said that, though, I hope that the UK Government listens to that political convention, because the Supreme Court was not giving the UK Government licence to ignore the Sewel convention. However, it is saying that the courts cannot decide disputes; the matter is political rather than legal. I'm just putting that out there so that nobody runs away with the idea that the Sewel convention is not important at all. However, I would temper your natural delight in that paragraph with a bit of realism as regards 'it's not a legal requirement'. Further, just to develop the argument, obviously, we're all aware that Wales is an exporting nation with a substantial trade surplus with the EU - 200,000 jobs are tied into the single market, and the customs union and all the rest of it. That's why it's important that Wales has its say here. Yes, we voted Brexit, but we didn't vote to lose 200,000 jobs. Obviously, the Plaid MPs at the Westminster end of the M4 will be submitting amendments in due course as the article 50 legislation proceeds through the Houses. But I've got to say, here in Wales, if Assembly Members are given no opportunity to have a say on triggering article 50 - as I said, legally, we cannot, I know, and I hear what you say about the moral point emanating from the UK Government to understand our concerns and hopefully to involve us - but, if it seems as though there's no opportunity for Assembly Members here to have a say, in view of the importance of this article 50 triggering and the whole EU debate to Wales, as I've outlined, Plaid Cymru will seek to table a legislative consent motion in the National Assembly to give us a voice. It's a simple matter of democracy from our point of view that devolved legislatures should have a role in commencing the process of leaving the EU. As I said, governance arrangements have changed in these islands over the last 40 years and there needs to be a recognition of that. In the absence, therefore - not to labour the point, but we will move that legislative consent motion if things are not happening - of a formal legal requirement for the UK Government to consult with devolved nations, what confidence does the Counsel General have that that Wales voice can be heard, given there's no legal reason for the UK Government to listen to us at all? Diolch yn fawr.
Welsh: A gaf i groesawu datganiad y Cwnsler Cyffredinol a hefyd gymeradwyo ei waith caled hyd yn hyn, yn amlwg, mewn materion yn ymwneud â'r Goruchaf Lys? Fe wnaeth y Llywydd fy sicrhau nad ydym ar hyn o bryd mewn llys, felly mae hynny'n rhoi ffordd gadarnhaol ymlaen i ni. Ond rwy'n croesawu dyfarniad y Goruchaf Lys y dylai Senedd y DU chwarae ei rhan lawn a chael pleidlais ar sbarduno erthygl 50. Mae llawer wedi newid, yn amlwg, o ran llywodraethu yn yr ynysoedd hyn ers 1973, ers i'r DU ymuno â'r Undeb Ewropeaidd. Fel yr amlinellodd y Cwnsler Cyffredinol, mae llawer wedi newid mewn canrifoedd olynol o ran yr uchelfraint frenhinol. Felly, rydym yn adeiladu ar hynny i gyd. Fodd bynnag, yn ôl y gyfraith, nid oes angen caniatâd gweinyddiaethau datganoledig ar ddyfarniad y Goruchaf Lys. Rwy'n hoffi eich sylwadau ar gydnabyddiaeth y llys fod confensiwn Sewel yn chwarae rhan gyfansoddiadol bwysig - ie, a dyna mor bell ag y mae'n mynd. Mae'n gonfensiwn gwleidyddol, nid yn ofyniad cyfreithiol. Wedi dweud hynny, fodd bynnag, rwy'n gobeithio y bydd Llywodraeth y DU yn gwrando ar y confensiwn gwleidyddol, oherwydd nad oedd y Goruchaf Lys yn rhoi trwydded i Lywodraeth y DU i anwybyddu confensiwn Sewel. Fodd bynnag, mae'n dweud na all y llysoedd benderfynu anghydfodau; mae'r mater yn wleidyddol yn hytrach na chyfreithiol. Rwy'n nodi hynny rhag i unrhyw un fynd i ffwrdd gyda'r syniad nad yw confensiwn Sewel yn bwysig o gwbl. Fodd bynnag, byddwn yn ffrwyno eich pleser naturiol yn y paragraff hwnnw drwy sôn am ychydig o realaeth ynghylch 'nid yw'n ofyniad cyfreithiol'. Ar hynny, dim ond i ddatblygu'r ddadl, yn amlwg, rydym i gyd yn ymwybodol fod Cymru yn genedl sy'n allforio gyda gwarged masnachol sylweddol â'r UE - mae 200,000 o swyddi ynghlwm wrth y farchnad sengl, a'r undeb tollau a'r gweddill. Dyna pam mae'n bwysig bod gan Gymru ei llais yma. Do, fe wnaethom bleidleisio o blaid Brexit, ond ni wnaethom bleidleisio o blaid colli 200,000 o swyddi. Yn amlwg, bydd yr ASau Plaid ym mhen San Steffan yr M4 yn cyflwyno gwelliannau maes o law wrth i'r ddeddfwriaeth erthygl 50 fynd rhagddi drwy'r Tŷ. Ond mae'n rhaid i mi ddweud, yma yng Nghymru, os nad yw Aelodau'r Cynulliad yn cael unrhyw gyfle i ddweud eu dweud ar sbarduno erthygl 50 - fel y dywedais, yn ôl y gyfraith, ni allwn, rwy'n gwybod, ac rwy'n clywed yr hyn a ddywedwch am y pwynt moesol yn deillio o Lywodraeth y DU i ddeall ein pryderon a, gobeithio, i'n cynnwys ni - ond, os yw'n ymddangos fel pe nad oes cyfle i Aelodau'r Cynulliad yma gael dweud eu dweud, o ystyried pwysigrwydd sbarduno erthygl 50 a'r ddadl UE gyfan i Gymru, fel yr wyf wedi amlinellu, bydd Plaid Cymru yn ceisio cyflwyno cynnig cydsyniad deddfwriaethol yn y Cynulliad Cenedlaethol i roi llais i ni. O'n safbwynt ni, mae'n fater syml o ddemocratiaeth y dylai fod gan ddeddfwrfeydd datganoledig ran yn y gwaith o gychwyn y broses o adael yr Undeb Ewropeaidd. Fel y dywedais, mae trefniadau llywodraethu wedi newid yn yr ynysoedd hyn dros y 40 mlynedd diwethaf ac mae angen cydnabod hynny. Felly - heb siarad yn ormodol am y peth, ond byddwn yn cynnig y cynnig cydsyniad deddfwriaethol hwnnw os na fydd pethau'n digwydd - yn absenoldeb gofyniad cyfreithiol ffurfiol i Lywodraeth y DU ymgynghori â gwledydd datganoledig, pa hyder sydd gan y Cwnsler Cyffredinol y gellir clywed llais Cymru, o gofio nad oes rheswm cyfreithiol i Lywodraeth y DU wrando arnom ni o gwbl? Diolch yn fawr.