English: Diolch, and thanks for the statement. Of course, we share with you the recognition that safer communities cannot be achieved by a single government, service or community. This is a shared agenda. You referred to the decline in first-time entrants to the youth justice system. As you know, the problem is the persistent recurrence of repeat offenders who then increasingly end up in custody, but what consideration have you given to the independent Taylor review of youth justice, particularly its proposals for work training schemes to help reform and help offenders find work on release. You referred to close co-operation with police forces in Wales and the recruitment of 500 community support officers across Wales. What engagement or involvement have you had, more broadly, where we learned at the North Wales Police briefing for Assembly Members and Members of Parliament at North Wales Police headquarters last month - which, unfortunately, you were not able to be present at, but some of your colleagues were - that, in north Wales, for example, there had been an increase in special constables to 192, in police special volunteers to 110, and the starting of the volunteer police cadets programme having reached, I think, 60 by that stage. You referred to the fire and rescue services - timely, given yesterday's press coverage of a rise in deliberate fires in Wales, with services diverted from other 999 calls and with fire crews called to more than 7,100 deliberate fires in 2015-16 - an increase of almost 11 per cent on the previous year. Now, this is something that has come out year after year, with you and other Ministers or Cabinet Secretaries holding the relevant portfolio. I wonder if you could tell us again, or provide an update on what engagement you're having with the fire services, and other agencies - hopefully, including the third sector - regarding addressing that. You referred to ambulance services. Again, at the North Wales Police briefing, we heard about police officers being called upon to supplement the ambulance service on calls. They said that they were assisting with managing the impact of hospital pressures to improve decision making around when the ambulance service should call the police in order to reduce unnecessary attendance by police at non-police-related incidents. Again, I don't know whether it's yourself or other colleagues in Cabinet, but perhaps you could indicate what role, if any, the Welsh Government might be playing in that. You referred rightly to the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act. When you made a statement on this last November you referred to statutory guidance requiring local authorities to designate a member of staff to champion violence against women, domestic abuse and sexual violence in schools and other settings. I indicated that the Minister at the time of the legislation had stated that guidance would drive a whole-school approach by appointing a staff member, pupil and governor in those roles. You responded positively. I wonder if you could indicate what progress might have been achieved thus far. At the same time, I referred to the call by NSPCC for a comprehensive child sexual abuse prevention strategy for Wales, following the 'How safe are our children? 2016' report of a 26 per cent increase in the number of recorded sexual offences against children under 16 in Wales. I also referred to pre-custodial programmes for male perpetrators of domestic violence and a scheme that you acknowledged, Atal y Fro, which is also developing programmes, in addition to those for men, for women and adolescent perpetrators. You might recall that I worked alongside colleagues, hard, to try and get this into the legislation. The Minister at the conclusion, although not accepting that, committed the Welsh Government to take this forward and look at the evidence accordingly. What action have your colleagues taken to look at the only accredited programme in Wales to see how this might be better embraced and fill in the gaps that exist?
Welsh: Diolch, a diolch am y datganiad. Wrth gwrs, rydym ni'n rhannu gyda chi y gydnabyddiaeth na ellir cyflawni cymunedau mwy diogel gan un llywodraeth, gwasanaeth neu gymuned. Agenda a rennir yw hon. Gwnaethoch gyfeirio at y gostyngiad yn nifer y bobl ifanc sy'n mynd i'r system cyfiawnder ieuenctid am y tro cyntaf. Fel y gwyddoch, y broblem yw'r aildroseddwyr sy'n aildroseddu'n barhaus sydd, yn gynyddol, yn mynd i'r ddalfa yn y pen draw, ond pa ystyriaeth ydych chi wedi'i rhoi i adolygiad annibynnol Taylor o gyfiawnder ieuenctid, yn enwedig ei gynigion i sefydlu cynlluniau hyfforddi yn y gwaith i gynorthwyo i ddiwygio a helpu troseddwyr i ddod o hyd i waith ar ôl eu rhyddhau. Gwnaethoch chi gyfeirio at gydweithio agos gyda heddluoedd yng Nghymru a recriwtio 500 o swyddogion cymorth cymunedol ledled Cymru. Pa ymgysylltiad neu gyfranogiad ydych chi wedi'i gael, yn fwy cyffredinol, oherwydd cawsom wybod, yn y cyfarfod briffio hwnnw gan Heddlu Gogledd Cymru ar gyfer Aelodau'r Cynulliad ac Aelodau Seneddol ym mhencadlys Heddlu Gogledd Cymru fis diwethaf - nad oeddech, yn anffodus, yn gallu bod yn bresennol ynddo, ond roedd rhai o'ch cydweithwyr yno - y bu, yn y gogledd, er enghraifft, gynnydd yn nifer y cwnstabliaid arbennig i 192, gwirfoddolwyr arbennig yr heddlu i 110, a bod rhaglen cadetiaid gwirfoddol yr heddlu wedi'i dechrau a bod y niferoedd wedi cyrraedd 60, rwy'n credu, erbyn yr adeg honno. Gwnaethoch chi gyfeirio at y gwasanaethau tân ac achub - yn amserol, o ystyried y sylw yn y wasg ddoe i gynnydd yn nifer y tanau bwriadol yng Nghymru, a gwasanaethau yn cael eu dargyfeirio o alwadau 999 eraill a chriwiau tân yn cael eu galw i fwy na 7,100 o danau bwriadol yn ystod 2015-16 - cynnydd o bron i 11 y cant o'i gymharu â'r flwyddyn flaenorol. Nawr, mae hyn yn rhywbeth sydd wedi codi flwyddyn ar ôl blwyddyn, gyda chi a Gweinidogion neu Ysgrifenyddion Cabinet eraill yn gyfrifol am y portffolio perthnasol. Tybed a allech chi ddweud wrthym eto, neu roi'r wybodaeth ddiweddaraf am yr ymgysylltu hyn yr ydych chi'n ei wneud gyda'r gwasanaethau tân, ac asiantaethau eraill - gan gynnwys y trydydd sector, gobeithio - ynglŷn â mynd i'r afael â hynny. Gwnaethoch chi gyfeirio at wasanaethau ambiwlans. Unwaith eto, yn y cyfarfod briffio gan Heddlu Gogledd Cymru, clywsom am swyddogion yr heddlu yn cael ei galw i ategu'r gwasanaeth ambiwlans ar alwadau. Roeddent yn dweud eu bod yn cynorthwyo i reoli effaith pwysau ar ysbytai i wella prosesau gwneud penderfyniadau o ran pryd y dylai'r gwasanaeth ambiwlans alw'r heddlu er mwyn lleihau presenoldeb diangen yr heddlu mewn digwyddiadau nad ydynt yn gysylltiedig â'r heddlu. Unwaith eto, nid wyf yn gwybod pa un ai chi neu gydweithwyr eraill yn y Cabinet sy'n gyfrifol, ond efallai y gallech ddweud pa swyddogaeth, os o gwbl, y gallai fod gan Lywodraeth Cymru yn hynny. Fe wnaethoch chi gyfeirio yn briodol at Ddeddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol Deddf (Cymru). Pan wnaethoch chi ddatganiad ar hyn fis Tachwedd diwethaf fe wnaethoch chi gyfeirio at ganllawiau statudol a oedd yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ddynodi aelod o staff i arwain ym maes trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol mewn ysgolion a lleoliadau eraill. Nodais fod y Gweinidog ar adeg y ddeddfwriaeth wedi dweud y byddai canllawiau ysgogi ymagwedd ysgol gyfan drwy benodi aelod o staff, disgybl a llywodraethwr i'r swyddogaethau hynny. Fe wnaethoch ymateb yn gadarnhaol. Tybed a allwch chi nodi pa gynnydd sydd wedi ei gyflawni, o bosibl, hyd yn hyn. Ar yr un pryd, cyfeiriais at yr alwad gan yr NSPCC am strategaeth gynhwysfawr ar gyfer Cymru i atal cam-drin plant yn rhywiol, yn dilyn yr adroddiad 'Pa mor ddiogel yw ein plant ni? 2016' a oedd yn nodi y bu cynnydd o 26 y cant yn nifer y troseddau rhywiol a gofnodwyd yn erbyn plant dan 16 oed yng Nghymru. Cyfeiriais hefyd at raglenni cyn carchar ar gyfer dynion sy'n cyflawni troseddau trais yn y cartref a chynllun y gwnaethoch chi ei gydnabod, Atal y Fro, sydd hefyd yn datblygu rhaglenni i fenywod a throseddwyr glasoed, yn ogystal â'r rhai hynny ar gyfer dynion. Efallai y byddwch yn cofio imi weithio'n galed, ochr yn ochr â chydweithwyr, i geisio cynnwys hyn yn y ddeddfwriaeth. Fe wnaeth y Gweinidog, yn y diwedd, er nad oedd yn derbyn hynny, ymrwymo Llywodraeth Cymru i fwrw ymlaen â hyn ac edrych ar y dystiolaeth yn unol â hynny. Pa gamau y mae eich cydweithwyr wedi'u cymryd i edrych ar yr unig raglen achrededig yng Nghymru i weld sut y gallai hyn gael ei gynnwys yn well a llenwi'r bylchau sy'n bodoli?