English: Thank you very much, Llywydd. I am very pleased to contribute to this debate to outline the Finance Committee's recommendations in relation to the financial implications of the Bill. We have made four recommendations, and I hope that the Counsel General will take these on board as the legislation progresses. The committee considered this Bill back in January, and, at that time, given the uncertainties around Brexit, we were concerned about the timing of this Bill, given that the Welsh Government would have to use a significant amount of its resources to deal with Brexit. This concern remains, of course, given that the deadline for leaving the EU has been extended. However, we do support the aim of the Bill to make Welsh law more accessible, clear and straightforward to use. We understand that the Bill has been developed following a number of inquiries, including the previous report by the Constitutional and Legislative Affairs Committee 'Making Laws in Wales' and the Law Commission's report 'Form and Accessibility of the Law Applicable in Wales', which recommended that the Welsh Government pursue a policy of consolidating and codifying the law in Wales. However, we are concerned that the Welsh Government's legislative resource is being committed to this Bill at a time when a significant resource will be needed to deal with the consequences of Brexit. Having said that, we recognise the implementation of this Bill will be very beneficial when considering any legislative changes due to Brexit. The Law Commission's report suggested benefits of £23.75 million could be generated annually. This would result from savings worth £23.56 million because legal practitioners would need to spend less time conducting research, and time-saving benefits of £190,000 tied to improved capacity for non-legal civil society to have legal access. Yet, despite this significant suggested benefit, the Welsh Government did not substantiate this analysis, and it was not applied as part of the Welsh Government's own benefit analysis within the RIA. We heard from the Counsel General that although the impact assessment by the Law Commission was used as a starting point, the main driver for the Bill is to improve social justice by ensuring the public can have easier access to Welsh law. We accept that cost savings are not the main driver for the Bill. However, efficiencies in the legal system are explicitly identified as a benefit and a reason for introducing the Bill. As such, recommendation 1 in our report recommends that the Welsh Government undertakes further work on analysing and costing the efficiencies within the Bill, and that it includes this information in a revised RIA. The committee was pleased to see the Bill included review mechanisms to ensure that the objectives of the legislation are being delivered in line with expectations. We have recommended that consideration should be given to the resource and financial implications of delivering the Bill's objectives so as to ensure value for money. The most significant costs associated with the Bill are in relation to Part 1, which makes provision to promote the accessibility of the law that is or could be made by the National Assembly and Welsh Ministers. This includes the ongoing staff costs of legislative counsel and translation services needed to deliver the programme of accessibility, namely more than £588,000 per year and nearly £3 million over five years. The Counsel General has acknowledged this work will impact on other policy staff and lawyers at the Welsh Government and that there may be costs to the private sector in understanding the new law, yet these costs have not been identified in the RIA. Therefore, we have recommended that the Welsh Government provide further information on the financial implications for Welsh Government staff and costs to other private sector bodies in its revised RIA. Finally, Presiding Officer, only £5,000 has been accounted for transitional costs to provide guidance to professionals on the impact of the Bill. We are concerned that no other activities have been included for raising awareness, and we would have anticipated that wider public engagement would be needed to generate the benefits that the Welsh Government expects. We believe that this is especially pertinent at a time when legal aid is being cut and there may be a greater need to access Welsh laws among the general public. Our final recommendation therefore is that the Welsh Government should provide further information on how it intends to publicise the Bill, if enacted. Thank you.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Dwi'n falch iawn o gael cyfrannu at y ddadl yma i amlinellu argymhellion y Pwyllgor Cyllid ynghylch goblygiadau ariannol y Bil. Rŷn ni wedi gwneud pedwar argymhelliad, a dwi'n gobeithio y bydd y Cwnsler Cyffredinol yn ystyried y rhain wrth i'r ddeddfwriaeth fynd yn ei blaen. Fe drafododd y pwyllgor y Bil hwn nôl ym mis Ionawr, a, bryd hynny, o ystyried, wrth gwrs, yr ansicrwydd ynghylch Brexit, roedd gennym ni bryderon ynghylch amseriad y Bil, oherwydd y byddai'n rhaid i Lywodraeth Cymru ddefnyddio llawer o'i hadnoddau wrth fynd i'r afael â Brexit. Mae'r pryder hwn yn parhau, wrth gwrs, gan fod y dyddiad cau i adael yr Undeb Ewropeaidd wedi'i ymestyn. Fodd bynnag, rŷn ni yn cefnogi nod y Bil o wneud cyfraith Cymru yn fwy hygyrch, yn fwy eglur ac yn fwy hylaw. Rŷn ni'n deall bod y Bil wedi'i ddatblygu yn sgil nifer o ymchwiliadau, gan gynnwys adroddiad blaenorol y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, sef 'Deddfu yng Nghymru', ac adroddiad Comisiwn y Gyfraith, sef 'Ffurf a Hygyrchedd y Gyfraith sy'n Gymwys yng Nghymru', a oedd yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn arddel polisi o gydgrynhoi a chodeiddio'r gyfraith yng Nghymru. Fodd bynnag, rŷn ni yn pryderu bod adnoddau deddfwriaethol Llywodraeth Cymru yn cael eu hymrwymo i'r Bil hwn ar adeg pan fydd angen adnoddau sylweddol i ymdrin â goblygiadau Brexit. Wedi dweud hynny, rŷn ni yn cydnabod y bydd gweithredu'r Bil hwn yn fuddiol iawn wrth ystyried unrhyw newidiadau deddfwriaethol a ddaw yn sgil Brexit. Awgrymodd adroddiad Comisiwn y Gyfraith y gellid cynhyrchu buddion gwerth £23.75 miliwn yn flynyddol. Byddai hyn yn deillio o arbedion gwerth dros £23.56 miliwn oherwydd y byddai ymarferwyr cyfreithiol yn gorfod treulio llai o amser yn gwneud gwaith ymchwil, ac mi fyddai arbedion amser gwerth £190,000 yn sgil cynyddu capasiti'r gymdeithas sifil nad yw'n rhan o'r proffesiwn cyfreithiol i gael mynediad at y gyfraith. Eto, er gwaethaf y buddion sylweddol a awgrymwyd, wnaeth Llywodraeth Cymru ddim cadarnhau'r dadansoddiad hwn, ac ni chafodd ei ddefnyddio fel rhan o ddadansoddiad Llywodraeth Cymru o'r buddion yn yr asesiad effaith rheoleiddiol. Fe wnaethon ni glywed gan y Cwnsler Cyffredinol, er bod yr asesiad effaith gan Gomisiwn y Gyfraith yn cael ei ddefnyddio fel man cychwyn, mai'r prif gymhelliant ar gyfer y Bil hwn yw gwella cyfiawnder cymdeithasol drwy sicrhau y gall y cyhoedd gael mynediad rhwyddach at gyfraith Cymru. Rŷn ni'n derbyn nad arbedion cost yw'r prif reswm dros gyflwyno'r Bil. Fodd bynnag, mae arbedion effeithlonrwydd yn y system gyfreithiol yn cael eu nodi'n benodol fel un o'r buddion ac fel un o'r rhesymau dros gyflwyno'r Bil. Felly, mae'r argymhelliad cyntaf yn ein hadroddiad yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn gwneud rhagor o waith i ddadansoddi a chostio'r arbedion effeithlonrwydd yn y Bil, a'i bod yn cynnwys y wybodaeth hon mewn asesiad effaith rheoleiddiol diwygiedig. Roedd y pwyllgor yn falch o weld bod y Bil yn cynnwys mecanweithiau adolygu i sicrhau bod amcanion y ddeddfwriaeth yn cael eu cyflawni yn unol â'r disgwyliadau. Rŷn ni wedi argymell y dylid ystyried goblygiadau cyflawni amcanion y Bil o ran adnoddau a chyllid i sicrhau gwerth am arian. Mae'r costau mwyaf sylweddol sy'n gysylltiedig â'r Bil yn ymwneud â Rhan 1, sy'n gwneud darpariaeth i hyrwyddo hygyrchedd y cyfreithiau y mae'r Cynulliad Cenedlaethol a Gweinidogion Cymru yn eu gwneud neu'n gallu eu gwneud. Mae hyn yn cynnwys costau staff parhaus y cwnsleriaid deddfwriaethol a'r gwasanaethau cyfieithu sydd eu hangen i gyflawni'r rhaglen hygyrchedd, sef £588,000 y flwyddyn a bron i £3 miliwn dros bum mlynedd. Mae'r Cwnsler Cyffredinol wedi cydnabod y bydd y gwaith hwn yn effeithio ar staff polisi eraill a chyfreithwyr yn Llywodraeth Cymru ac efallai y bydd costau i'r sector preifat o ran deall y gyfraith newydd, ac eto nid yw'r costau hyn wedi'u nodi yn yr asesiad effaith rheoleiddiol. Felly, rŷn ni wedi argymell bod Llywodraeth Cymru yn darparu gwybodaeth ychwanegol am y goblygiadau ariannol o ran staff Llywodraeth Cymru a'r costau i gyrff eraill yn y sector preifat yn ei hasesiad effaith rheoleiddiol diwygiedig. Yn olaf, Llywydd, dim ond £5,000 sydd wedi'i nodi ar gyfer costau pontio i roi arweiniad i weithwyr proffesiynol ar effaith y Bil. Rŷn ni'n pryderu nad oes unrhyw weithgareddau eraill wedi'u nodi ar gyfer codi ymwybyddiaeth, a byddem wedi disgwyl y byddai'n rhaid cynnal rhagor o weithgareddau i ymgysylltu â'r cyhoedd i sicrhau'r buddion y mae Llywodraeth Cymru yn eu disgwyl. Credwn fod hyn yn arbennig o berthnasol ar adeg pan fo cymorth cyfreithiol yn cael ei dorri ac efallai y bydd rhagor o alw am fynediad at gyfreithiau Cymru gan y cyhoedd. Ein hargymhelliad terfynol, felly, yw y dylai Llywodraeth Cymru ddarparu gwybodaeth bellach am y ffordd y mae'n bwriadu codi ymwybyddiaeth o'r Bil, o'i ddeddfu. Diolch.