English: We have provided, and will continue to provide, significant financial support to the sector to ensure that services continue to operate so that those who depend on public transport are able to continue to use these services. The impact on passenger revenue, which before COVID-19 provided roughly half of the funding needed to operate our services, requires us to take urgent action. We need to ensure that we have a stable contractual basis to deliver on our key commitments of the creation of the metro, the delivery of brand-new rolling stock and the decarbonisation of our public transport network. Transport for Wales have now agreed the fundamentals of a new relationship between themselves and Keolis and Amey, which will provide a new robust delivery model. We are taking the urgent action necessary to protect services, to safeguard jobs and to deliver the ambitious metro programme. At this point, though, I do need to emphasise that we are still negotiating the particulars of the contract with our partners, so I'm sure Members will understand that I can't be too specific about commercially sensitive details at this stage. The rail services that passengers use will, from February of next year, be operated by a new publicly owned subsidiary of Transport for Wales. The new publicly owned company has obtained its own safety licence and will be subject to safety and other regulation by the Office of Rail and Road, in exactly the same way as all other rail operators. We're taking public sector control over the day-to-day operation and delivery of rail services, to balance the need for best value for money for the taxpayer and to ensure the continuation of our vital rail services. As well as protecting the delivery of rail services, we have also taken steps to secure the continued transformation of the core Valleys lines and ensure the building of the south Wales metro. This work will continue to be delivered by Amey Keolis Infrastructure Ltd, and a new partnership with KeolisAmey, led by Transport for Wales, will be established to help with the delivery of important commitments such as integrated ticketing and the ongoing integration of light and heavy rail. This is a necessary step that we have to take now to ensure the stability and ongoing operation of our rail services. We will continue to operate our rail services in this way, with our new public sector delivery model, for the foreseeable future. We are still waiting for the UK Government to publish their long-promised Williams rail review. I expect this to recommend both greater public sector involvement in rail, and that we are finally given the powers and fair funding settlement we need to deliver rail services and rail infrastructure in Wales. The current crisis means that this need is greater than ever now. As Members are aware, last month I wrote to the UK Secretary of State setting out the historic underinvestment in rail and the potential impact from HS2 on the Welsh economy. There is a fundamental need to reconsider the comparability factor under Barnett for the future consequentials in relation to HS2. Our ability to turn the misfortunes of the rail industry in Wales around and to encourage new passengers onto services in the future is dependent on fair and adequate investment in the infrastructure, to open up new routes, to increase service frequencies and to improve capacity. Members will also recall that the UK Government's contention is that, unlike Crossrail, which is an England-only project, HS2 is in fact an England and Wales project. There will be no direct HS2 services benefiting Wales. According to HS2's own figures, HS2 will cause a net £150 million annual damage to the economy of Wales. As a result of the classification as an England and Wales project, we will get nothing from the £100 billion of UK taxpayer expenditure on a project that damages Wales. Scotland, who will receive direct benefits from the project, will get a share of the £100 billion. A fair share of the £100 billion would certainly allow us to transform the railways in Wales. Now, I must be clear that we expect that the impact and the extent of this crisis on our public finances will be felt for some time. We've already provided up to £105 million of additional funding to run our rail services during this emergency period, and we'll probably need to make available a further £62 million of funding for the operation of services up until the end of March next year. This additional funding is essential to provide sufficient services and capacity within a reduced timetable to meet the travel needs of key workers and those with other essential travel needs, such as pupils and students returning to schools and colleges. In the longer term, while passenger demand remains at significantly reduced levels, we are likely to have to continue to make some difficult choices. Now, the operation of rail services will continue to suffer from a significant reduction in revenue until we are able to fully welcome passengers back onto our public transport network. We'll need to take decisions about resource availability, operational costs and the potential of continuing to offer a reduced level of service until demand and passenger revenues increase again. However, we will take the steps necessary to ensure that key workers and those that depend on public transport will continue to be able to make the journeys they need to. I can assure Members that I will keep them updated on the work we are doing and the choices that we will face with the delivery of rail services in Wales.
Welsh: Rydym ni wedi darparu, a byddwn yn parhau i ddarparu, cymorth ariannol sylweddol i'r sector i sicrhau bod gwasanaethau'n parhau i weithredu fel bod y rhai sy'n dibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus yn gallu parhau i ddefnyddio'r gwasanaethau hyn. Mae'r effaith ar refeniw teithwyr, a ddarparodd tua hanner yr arian sydd ei angen i weithredu ein gwasanaethau cyn COVID-19, yn golygu y bydd yn rhaid i ni weithredu ar frys. Mae angen inni sicrhau bod gennym ni sail gytundebol sefydlog i gyflawni ein hymrwymiadau allweddol i greu'r metro, darparu cerbydau newydd sbon a datgarboneiddio ein rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus. Mae Trafnidiaeth Cymru bellach wedi cytuno ar hanfodion perthynas newydd rhyngddyn nhw a Keolis ac Amey, a fydd yn darparu model darparu cadarn newydd. Rydym yn cymryd y camau brys sydd eu hangen i ddiogelu gwasanaethau, i ddiogelu swyddi ac i gyflawni'r rhaglen metro uchelgeisiol. Ar hyn o bryd, serch hynny, mae angen i mi bwysleisio ein bod yn dal i drafod manylion y contract gyda'n partneriaid, felly rwy'n siŵr y bydd yr Aelodau'n deall na allaf fod yn rhy benodol ynghylch manylion masnachol sensitif ar hyn o bryd. Bydd y gwasanaethau rheilffyrdd y bydd teithwyr yn eu defnyddio, o fis Chwefror y flwyddyn nesaf, yn cael eu gweithredu gan is-gwmni newydd Trafnidiaeth Cymru sy'n eiddo i'r cyhoedd. Mae'r cwmni cyhoeddus newydd wedi sicrhau ei drwydded ddiogelwch ei hun a bydd yn destun rheoliadau ac amodau diogelwch y Swyddfa Rheilffyrdd a Ffyrdd, yn yr un ffordd yn union â phob cwmni trên arall. Rydym yn cymryd rheolaeth sector cyhoeddus dros weithredu a darparu gwasanaethau rheilffyrdd o ddydd i ddydd, i gydbwyso'r angen am y gwerth gorau am arian i'r trethdalwr ac i sicrhau parhad ein gwasanaethau rheilffyrdd hanfodol. Yn ogystal â diogelu'r gwaith o ddarparu gwasanaethau rheilffyrdd, rydym ni hefyd wedi cymryd camau i sicrhau bod rheilffyrdd craidd y Cymoedd yn parhau i drawsnewid a sicrhau y caiff metro'r de ei adeiladu. Bydd Amey Keolis Infrastructure Ltd yn parhau i wneud y gwaith hwn, a bydd partneriaeth newydd gyda KeolisAmey, dan arweiniad Trafnidiaeth Cymru, yn cael ei sefydlu i helpu i gyflawni ymrwymiadau pwysig megis system docynnau integredig a'r gwaith parhaus o gyfuno rheilffyrdd ysgafn a thrwm. Mae hwn yn gam angenrheidiol y mae'n rhaid inni ei gymryd nawr i sicrhau sefydlogrwydd a gweithrediad parhaus ein gwasanaethau rheilffyrdd. Byddwn yn parhau i weithredu ein gwasanaethau rheilffyrdd fel hyn, gyda'n model cyflenwi sector cyhoeddus newydd, hyd y gellir rhagweld. Rydym yn dal i aros i Lywodraeth y DU gyhoeddi adolygiad Williams o'u heiddo ynglŷn â'r rheilffyrdd, a addawyd ers amser maith. Rwy'n disgwyl i hwn argymell mwy o gyfranogiad gan y sector cyhoeddus yn y rheilffyrdd, a'n bod o'r diwedd yn cael y pwerau a'r setliad ariannu teg sydd eu hangen arnom ni i ddarparu gwasanaethau rheilffyrdd a seilwaith rheilffyrdd yng Nghymru. Mae'r argyfwng presennol yn golygu bod yr angen hwn yn fwy nag erioed nawr. Fel y gŵyr yr Aelodau, y mis diwethaf ysgrifennais at Ysgrifennydd Gwladol y DU yn nodi'r tanfuddsoddi hanesyddol yn y rheilffyrdd ac effaith bosibl HS2 ar economi Cymru. Mae angen sylfaenol i ailystyried y ffactor cymharedd o dan Barnett ar gyfer y symiau canlyniadol yn y dyfodol mewn cysylltiad â HS2. Mae ein gallu i ddatrys helyntion y diwydiant rheilffyrdd yng Nghymru ac annog teithwyr newydd i ddefnyddio gwasanaethau yn y dyfodol yn dibynnu ar fuddsoddiad teg a digonol yn y seilwaith, agor llwybrau newydd, cynyddu amlder gwasanaethau a gwella capasiti. Bydd Aelodau hefyd yn cofio mai honiad Llywodraeth y DU yw bod HS2, yn wahanol i Crossrail, sy'n brosiect i Loegr yn unig, mewn gwirionedd yn brosiect i Gymru a Lloegr. Ni fydd Cymru yn manteisio ar wasanaethau HS2 uniongyrchol. Yn ôl ffigurau HS2 ei hun, bydd HS2 yn achosi niwed blynyddol net o £150 miliwn i economi Cymru. Yn sgil y ffaith bod y prosiect yn cael ei ddosbarthu'n brosiect i Gymru a Lloegr, ni fyddwn yn cael dim o'r £100 biliwn o wariant trethdalwyr y DU ar brosiect sy'n niweidio Cymru. Bydd yr Alban, a fydd yn cael budd uniongyrchol o'r prosiect, yn cael cyfran o'r £100 biliwn. Byddai cyfran deg o'r £100 biliwn yn sicr yn caniatáu inni drawsnewid y rheilffyrdd yng Nghymru. Nawr, rhaid imi fod yn glir ein bod yn disgwyl y bydd effaith a graddau'r argyfwng hwn o ran ein cyllid cyhoeddus yn cael eu teimlo am gryn amser. Rydym ni eisoes wedi darparu hyd at £105 miliwn o gyllid ychwanegol i redeg ein gwasanaethau rheilffyrdd yn ystod y cyfnod brys hwn, ac mae'n debyg y bydd angen i ni ddarparu £62 miliwn arall o gyllid ar gyfer gweithredu gwasanaethau hyd at ddiwedd mis Mawrth y flwyddyn nesaf. Mae'r cyllid ychwanegol hwn yn hanfodol er mwyn darparu digon o wasanaethau a chapasiti o fewn amserlen lai i ddiwallu anghenion teithio gweithwyr allweddol a'r rhai ag anghenion teithio hanfodol eraill, megis disgyblion a myfyrwyr sy'n dychwelyd i ysgolion a cholegau. Yn y tymor hwy, tra bod llawer llai o alw gan deithwyr o hyd, mae'n debygol y bydd yn rhaid inni barhau i wneud rhai dewisiadau anodd. Nawr, bydd gweithredu gwasanaethau rheilffyrdd yn parhau i ddioddef gostyngiad sylweddol mewn refeniw nes y gallwn ni groesawu teithwyr yn ôl i'n rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus yn llawn. Bydd angen i ni wneud penderfyniadau ynghylch sicrhau bod adnoddau ar gael, costau gweithredol a'r potensial o barhau i gynnig gwasanaeth llai cynhwysfawr nes bydd y galw a refeniw teithwyr yn cynyddu eto. Fodd bynnag, byddwn yn cymryd y camau angenrheidiol i sicrhau y bydd gweithwyr allweddol a'r rhai sy'n dibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus yn parhau i allu gwneud y teithiau y mae angen iddyn nhw eu gwneud. Gallaf sicrhau'r Aelodau y byddaf yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf iddyn nhw am y gwaith yr ydym ni yn ei wneud a'r dewisiadau y byddwn yn eu hwynebu wrth ddarparu gwasanaethau rheilffyrdd yng Nghymru.