English: May I in the first instance thank Bethan Sayed for introducing such a philosophical topic, which gives me an opportunity to continue with the seminar, possibly? Because, clearly, as a Government, our powers in relation to the media are limited by the legislation surrounding devolution. I don't want to rehearse the issues over the devolution of broadcasting, but in my view the reason for not arguing for devolution of broadcasting is that we would then be talking about seeking control that would possibly be very limited or even fake control over one platform, whilst I think it's important to look - as we've been encouraged to do by Bethan Sayed in this debate - at the fundamental questions surrounding citizenship and participation, which relate to this whole question. The media in any society are a means to have discourse and debate, and where that media is controlled by a minority of any kind - be that a powerful minority by virtue of the structure of the organisations controlling the media, or as in the example that we saw, towards the end there, of people who were involved with criminality by using and buying people to undermine opinions - then these trends are trends that, in my view, can only be dealt with practically by us as a Government by trying to undermine them. And that is by increasing the emphasis on constructive education on the media and in terms of social understanding of the nature of mass media. Many years ago, I taught in this area, and I think that we have lost that fundamental emphasis very often, namely that we don't educate the population sufficiently on how to read the mass media. The emphasis is not in our schools or in our courses or perhaps even in places such as this place, where we discuss politics. Perhaps we don't discuss the fact that understanding relies on the ability of the individual and any specific group that one is part of to be able to analyse what is being said. And therefore I have to say that I find it very difficult as a former part-time philosopher to respond to a debate where one can talk about 'the truth' or 'the reality' or 'the events', because as they were reported, as they occurred. Because, to me, every event is analysed and interpreted. Therefore, what we need to help to create is an active population that can analyse intellectually, that feel as soon they hear any statement, about any event, that the next question that should arise is: well, what really happened? Not that one can find the truth or identify the truth, because the person who is receiving the message wasn't involved in the event and wasn't witness to it in that sense, but that one actually develops an intellectual understanding and curiosity. I think that's central to this. Therefore, what I will take from this debate is the need for us, as a Government - and this is an issue not just in terms of culture or the media, but particularly in terms of the curriculum and education - that we do seek to find out how we can use the new curriculum for Wales so that our children and young people will be citizens who have an understanding of ethics and can evaluate and use evidence and can become critical citizens, because the only truth in my view - and I've used that word myself now - but the only effective way, I should say, to respond to any fake news is by analysing what an event is and what is one's understanding of that event. The weakness of the term 'fake news' is that it suggests that there is such a thing as true news. All news is a description of an incident or an event, therefore we have to develop that understanding to see through what happened and to be critical in our understanding of it. Understanding democratic responsibilities and rights means that we have to understand that prejudice is commonplace in society, and that we must also be able to analyse our own prejudice. Did you want to intervene?
Welsh: A gaf i yn y lle cyntaf ddiolch i Bethan Sayed am gyflwyno pwnc mor athronyddol, sydd yn rhoi cyfle i mi barhau'r seminar o bosibl? Oherwydd, yn amlwg, fel Llywodraeth, mae ein pwerau ni dros y cyfryngau yn gyfyngedig gan ddeddfwriaeth datganoli. Nid wyf eisiau mynd yn ôl i'r ddadl dros ddatganoli darlledu, ond y rheswm yn fy marn i dros beidio â dadlau dros ddatganoli darlledu ydy byddem ni wedyn yn sôn am geisio rheolaeth a fyddai o bosibl yn rhyw fath o ffug reolaeth neu'n rheolaeth gyfyngedig dros un llwyfan, tra rwy'n meddwl ei bod yn bwysig inni edrych - fel rydym wedi cael ein hannog i edrych gan Bethan Sayed yn y ddadl yma - ar y cwestiynau sylfaenol ynglŷn â dinasyddiaeth a chyfranogaeth sydd yn rhan o'r cwestiwn yma. Mae'r cyfryngau o fewn unrhyw gymdeithas yn fodd i gynnal trafodaeth, a lle mae'r cyfryngau yna yn cael eu rheoli gan unrhyw leiafrif o unrhyw fath - lleiafrif pwerus yn rhinwedd strwythur y sefydliadau sydd yn rheoli'r cyfryngau, neu er enghraifft, fel y gwelsom ni tua'r diwedd yna, o bobl a oedd yn ddrwgweithredu mewn gwirionedd drwy ddefnyddio a phrynu pobl i danseilio barn - mae'r tueddiadau yma yn dueddiadau nad oes, yn fy marn i, ddim ond un ffordd ymarferol i ni fel Llywodraeth o geisio eu tanseilio nhw. A hynny yw drwy gynyddu y pwyslais ar addysg adeiladol ym maes cyfryngau ac ym maes deallusrwydd cymdeithasol o beth yw natur y cyfryngau torfol. Fe fues i, flynyddoedd yn ôl, yn dysgu yn y maes yma ac rwy'n meddwl ein bod ni wedi colli y pwyslais sylfaenol yn aml iawn, sef nad ydym ni yn addysgu'r boblogaeth sut i ddarllen y cyfryngau torfol yn ddigonol. Nid yw'r pwyslais yn ein hysgolion ni, nag yn ein cyrsiau ni, nag o bosibl hyd yn oed mewn llefydd fel y fan yma lle rydym ni'n trafod gwleidyddiaeth. Efallai bod ni ddim yn trafod digon fod dealltwriaeth yn dibynnu ar allu yr unigolyn a'r grŵp penodol y mae rhywun yn rhan ohono fo i allu dadansoddi'r hyn sy'n cael ei ddweud. Felly, mae'n rhaid imi ddweud fy mod i'n ei ffeindio hi'n anodd iawn fel rhyw fath o gyn athronydd rhan amser i ymateb i ddadl lle mae rhywun yn gallu sôn am 'y gwirionedd' neu am 'y realiti' neu am 'y digwyddiadau', oherwydd fel yr adroddwyd nhw fel y digwyddon nhw. Oherwydd, i mi, mae pob digwyddiad yn cael ei gyfryngu. Mae pob digwyddiad yn cael ei ddehongli. Felly, beth mae eisiau i ni helpu i'w greu yw poblogaeth weithredol sydd yn gallu dadansoddi yn eu meddwl, sydd yn teimlo cyn gynted ac y maen nhw'n cael gosodiad ger eu bron nhw, am unrhyw ddigwyddiad, mai'r cwestiwn nesaf sy'n codi yw: beth ddigwyddodd mewn gwirionedd? Nid bod rhywun yn gallu ffeindio'r gwir, oherwydd nid oedd y person, efallai, sydd yn cael y neges ddim yn rhan o'r digwyddiad ac felly nid oes tyst yn yr ystyr yna, ond bod rhywun yn magu deallusrwydd beirniadol. Rwy'n meddwl bod hynny yn ganolog i'n dealltwriaeth ni. Ac, felly, beth rydw i am ei gymryd o'r drafodaeth yma ydy'r angen i ni, fel Llywodraeth - ac mae hwn yn fater nid jest o ran diwylliant a'r cyfryngau, ond hefyd yn arbennig o ran cwricwlwm ac addysg - ein bod ni yn chwilio i weld sut y gallwn ni ddefnyddio'r dibenion sydd yn y cwricwlwm newydd i Gymru fel y bydd ein plant a'n pobl ifanc ni yn ddinasyddion sydd yn ystyriol o ran moesegaeth ac yn gallu gwerthuso, ac yn gallu defnyddio tystiolaeth, ac yn gallu bod yn ddinasyddion beirniadol oherwydd yr unig wir yn fy marn i - a fi ddefnyddiodd y gair yna rŵan fy hun - yr unig ffordd effeithiol, ddylwn i ddweud, i ymateb i unrhyw ffug newyddion yw drwy ddadansoddi beth yw digwyddiad a beth yw dealltwriaeth o ddigwyddiad. Gwendid y gair 'ffug newyddion', wrth gwrs, yw ei fod o'n awgrymu bod yna'r fath beth â newyddion sydd yn wir ac sydd ddim yn ffug. Mae pob newyddion yn ddisgrifiad o ddigwyddiad, ac felly mae'n rhaid i ni fagu'r deallusrwydd yna i weld drwy'r hyn a ddigwyddodd ac i fod yn ystyriol ac yn feirniadol. Mae deall cyfrifoldebau ac hawliau democrataidd yn golygu bod yn rhaid inni ddeall bod rhagfarnau'n digwydd yn gyson mewn cymdeithas, a bod yn rhaid inni hefyd allu dadansoddi'n rhagfarnau ein hunain, ac, felly, wrth wneud hynny - . A wyt ti eisiau ymyrryd?