English: Thank you very much, Llywydd. I'm very pleased to contribute to this debate. The Finance Committee has made 19 recommendations, and I thank the Minister for her letter of 23 March, which sets out her response to those recommendations. Given the time available today for this debate, I will focus on our main concerns only. As a committee, we do acknowledge that this is a significant piece of legislation, but there are two areas where the committee has particular concerns. First, when the Minister announced the Bill and introduced it, she said that she intended to bring forward amendments to extend the franchise to prisoners and to young people in custody. We were critical of a similar approach taken during scrutiny of the Senedd and Elections (Wales) Bill, when it was announced during Stage 1 that significant amendments would be brought forward in relation to the financial arrangements for the Electoral Commission at that point. So, the committee reiterates its view that inserting new provisions via amendment at Stage 2 reduces the committee's ability to consider the general costs of the proposed legislation, particularly as the opportunity for financial scrutiny of these changes is limited. Today, the Assembly will be asked to approve a financial resolution, but if there are substantial changes made during Stage 2, the Assembly will have voted to commit resources without being fully informed of the costs of the Bill. The committee believes that it's essential that the Assembly has the relevant financial information in order to ensure that it's able to make an informed decision when it's being asked to commit resources. Secondly, the Bill contains a significant number of enabling powers for Welsh Ministers, and these powers, of course, have not been costed. This is another issue that we have raised on a number of occasions, namely that the Member in charge should include the best estimate of the costs associated with subordinate legislation alongside the relevant primary legislation. Nevertheless, I am pleased that the Minister has agreed in principle to recommendations 1, 5, 15 and 17, which relate to the Welsh Government providing full and robust regulatory impact assessments for any relevant subordinate legislation made as a result of this Bill. The committee is concerned that some costs in the RIA relating to voting, elections and awareness raising have been averaged across principal councils. They don't take account of variances in local authority areas. We feel that some costs are likely to fall more heavily in certain areas. Our recommendation 2 asks the Welsh Government to undertake further work to identify the distribution of the electorate across Wales and to clarify the approach it intends to take to any funding allocated to support the provisions of the Bill relating to elections and voting. We are pleased the Minister has accepted this recommendation and is currently working with local authorities and stakeholders to consider how best the Welsh Government can manage the potential differential impacts on individual local authorities. We look forward to receiving an update in due course. In relation to elections and voting, the committee is of the view that there are a number of areas where more information could have been provided. It is disappointing that recommendation 6, which asks for further information on the types of pilot schemes that the Welsh Government may wish to trial and the potential resources required for such activity, has been rejected. Whilst noting that the Minister does not intend to trial any electoral pilots at the 2022 local elections, the Minister has stated that there are likely to be cost implications because of changes to electoral management software, staffing, training, and so on. The committee believes that an estimate of potential resource required for such activity should have been included in the RIA. The Bill requires local authorities to make arrangements to broadcast their meetings in the interests of transparency in the decision-making process. The RIA estimates that the broadcasting contract for Wales would cost a principal authority, on average, approximately £12,000 per annum. We heard evidence that this figure is significantly underestimated, and we are therefore pleased that the Minister has accepted recommendation 10, to consider whether an all-Wales broadcasting contract is feasible and whether this would be the most cost-effective solution. We are also pleased that her officials will be considering further the benefits and disbenefits of doing this. The committee notes the general support of the WLGA for the proposal for corporate joint committees as a vehicle for collaboration. However, we consider that there could be potential start-up costs to establishing such committees as well as potential savings over time. The committee is pleased that the Minister has accepted recommendation 16, namely that the Welsh Government shares its analysis of the costs and benefits of establishing corporate joint committees when the review has concluded, and will consider accounting for this information in the RIA. I recognise that this Bill will progress in unprecedented times and that we may see changes at the amending stages that may be less substantial than expected. However, I would reiterate my comments at the beginning of my contribution, namely that Bills should be as fully developed as possible on introduction and that amending stages should not be used to introduce new, extensive policy proposals that haven't been subject to scrutiny at Stage 1. Thank you, Llywydd.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Rydw i'n falch iawn o allu cyfrannu at y ddadl yma. Mae'r Pwyllgor Cyllid wedi gwneud 19 argymhelliad, ac rydw i'n diolch i'r Gweinidog am ei llythyr, dyddiedig 23 Mawrth, yn nodi ymateb i'r argymhellion hynny, ac, o ystyried faint o amser, wrth gwrs, sydd ar gael ar gyfer y ddadl yma heddiw, mi fyddaf i'n canolbwyntio ar ein prif bryderon ni'n unig. Rydym ni fel pwyllgor yn cydnabod bod hwn yn ddarn sylweddol o ddeddfwriaeth, ond mae yna ddau faes y mae gan y pwyllgor bryderon penodol yn eu cylch nhw. Yn gyntaf, pan gyflwynodd y Gweinidog y Bil, mi gyhoeddodd ei bwriad i gyflwyno gwelliannau i estyn yr etholfraint i garcharorion a phobl ifanc yn y ddalfa. Roeddem ni'n feirniadol o ddull tebyg a gafodd ei ddefnyddio wrth i ni graffu ar y Bil Senedd ac Etholiadau (Cymru), pan gyhoeddwyd yn ystod Cyfnod 1 y byddai gwelliannau sylweddol yn cael eu cyflwyno mewn perthynas â threfniadau ariannol y Comisiwn Etholiadol bryd hynny. Mae'r pwyllgor yn ailadrodd, felly, ei farn bod mewnosod darpariaethau newydd drwy welliannau yng Nghyfnod 2 yn amharu ar allu'r pwyllgor i ystyried costau cyffredinol y ddeddfwriaeth arfaethedig, yn enwedig gan fod y cyfle i gynnal gwaith craffu ariannol ar y newidiadau hyn yn gyfyngedig. Heddiw, mi ofynnir i'r Cynulliad, wrth gwrs, i gymeradwyo penderfyniad ariannol, ond, eto, os bydd newidiadau sylweddol yn cael eu gwneud yn ystod Cyfnod 2, bydd y Cynulliad wedyn wedi pleidleisio dros ymrwymo adnoddau heb gael gwybod beth yw costau llawn y Bil. Mae'r pwyllgor o'r farn ei bod hi'n hanfodol bod gan y Cynulliad y wybodaeth ariannol berthnasol i sicrhau ei fod yn gallu gwneud penderfyniad ar sail gwybodaeth pan ofynnir iddo ymrwymo adnoddau. Yn ail, mae'r Bil yn cynnwys nifer sylweddol o bwerau galluogi i Weinidogion Cymru a dyw'r pwerau hyn, wrth gwrs, ddim wedi cael eu costio. Mae hwn hefyd yn fater rydym ni wedi'i godi ar sawl achlysur, sef y dylai'r Aelod sy'n gyfrifol gynnwys yr amcangyfrif gorau o'r costau sy'n gysylltiedig ag is-ddeddfwriaeth ochr yn ochr â'r ddeddfwriaeth sylfaenol berthnasol. Serch hynny, rydw i'n falch bod y Gweinidog wedi cytuno mewn egwyddor i argymhellion 1, 5, 15 ac 17, sy'n ymwneud â Llywodraeth Cymru yn darparu asesiadau effaith rheoleiddiol llawn a chadarn ar gyfer unrhyw is-ddeddfwriaeth berthnasol sy'n cael ei gwneud o ganlyniad i'r Bil hwn. Mae'r pwyllgor yn pryderu bod rhai costau yn yr asesiad rheoleiddiol yn ymwneud â phleidleisio, etholiadau a chodi ymwybyddiaeth yn gostau ar gyfartaledd ar draws prif gynghorau ac nad ydyn nhw'n ystyried y gwahaniaethau rhwng ardaloedd awdurdodau lleol. Rŷn ni o'r farn bod rhai costau yn debygol o daro rhai ardaloedd yn drymach na'i gilydd. Yn argymhelliad 2, rŷn ni'n gofyn i Lywodraeth Cymru wneud rhagor o waith i nodi dosbarthiad yr etholwyr ledled Cymru, ac egluro'r dull mae'n bwriadu'i ddefnyddio ar gyfer unrhyw gyllid a ddyrennir i gefnogi'r darpariaethau yn y Bil sy'n ymwneud ag etholiadau a phleidleisio. Rŷn ni'n falch bod y Gweinidog wedi derbyn yr argymhelliad hwn a'i bod hi'n gweithio gydag awdurdodau lleol a rhanddeiliaid eraill i ystyried y ffordd orau y gall Llywodraeth Cymru reoli'r effeithiau gwahaniaethol posib ar awdurdodau lleol unigol. Edrychwn ymlaen at gael y wybodaeth ddiweddaraf maes o law. Mewn perthynas ag etholiadau a phleidleisio, mae'r pwyllgor o'r farn bod nifer o feysydd lle gellid bod wedi darparu rhagor o wybodaeth. Mae'n siom bod argymhelliad 6, sy'n gofyn am ragor o wybodaeth am y mathau o gynlluniau y bydd Llywodraeth Cymru efallai am eu treialu, a'r adnoddau posib sy'n ofynnol ar gyfer gweithgaredd o'r fath, wedi cael ei wrthod. Rŷn ni'n nodi nad yw'r Gweinidog yn bwriadu treialu'r un peilot etholiadol cyn yr etholiadau lleol yn 2022 nac ar gyfer yr etholiadau hynny, ond mae'r Gweinidog, er hynny, wedi nodi ei bod yn debygol y bydd goblygiadau o ran cost oherwydd newidiadau i feddalwedd rheoli etholiadol, staffio, hyfforddiant, ac ati. Mae'r pwyllgor o'r farn y dylai'r asesiad effaith rheoleiddiol fod wedi cynnwys amcangyfrif o'r adnoddau y mae'n bosib y bydd eu hangen ar gyfer gweithgaredd o'r fath. Mae'r Bil yn ei gwneud hi'n ofynnol i awdurdodau lleol wneud trefniadau i ddarlledu cyfarfodydd, a hynny er budd tryloywder yn y broses o wneud penderfyniadau. Mae'r asesiad effaith rheoleiddiol yn amcangyfrif y byddai'r contract darlledu ar gyfer Cymru yn costio oddeutu £12,000 y flwyddyn i brif gyngor ar gyfartaledd. Fe glywsom ni dystiolaeth bod y ffigwr hwn wedi cael ei amcangyfrif yn rhy isel o lawer, ac rŷn ni'n falch felly bod y Gweinidog wedi derbyn argymhelliad 10, i ystyried a yw contract darlledu Cymru gyfan yn ymarferol, ac ai hwn fyddai'r ateb mwyaf cost-effeithiol, ac yn falch y bydd ei swyddogion yn ystyried ymhellach y manteision a'r anfanteision o wneud hyn. Mae'r pwyllgor yn nodi cefnogaeth gyffredinol Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i'r cynnig ar gyfer cydbwyllgorau corfforedig fel cyfrwng ar gyfer cydweithredu. Fodd bynnag, rŷn ni o'r farn y gallai sefydlu pwyllgorau o'r fath arwain at gostau cychwynnol posib, yn ogystal, wrth gwrs, ag arbedion posib gydag amser. Mae'r pwyllgor yn falch bod y Gweinidog wedi derbyn argymhelliad 16, sef bod Llywodraeth Cymru yn rhannu dadansoddiad o gostau a buddion sefydlu cydbwyllgorau corfforedig pan fydd yr adolygiad yn dod i ben ac y bydd yn ystyried rhoi cyfrif am y wybodaeth hon yn yr asesiad effaith rheoleiddiol. Rwy'n cydnabod y ffaith y bydd y Bil hwn yn symud ymlaen, wrth gwrs, mewn cyfnod unigryw a'r posibilrwydd y bydd yna newidiadau yn cael eu gwneud yn y cyfnodau diwygio, ac efallai y bydd rheini yn llai sylweddol na'r disgwyl. Fodd bynnag, dwi am ailadrodd fy sylwadau o ddechrau fy nghyfraniad, sef, wrth gwrs, y dylid sicrhau bod Biliau yn cael eu datblygu mor drylwyr a phosib cyn eu cyflwyno ac na ddylid defnyddio cyfnodau diwygio i gyflwyno cynigion newydd a helaeth nad ydyn nhw wedi bod yn destun craffu yng Nghyfnod 1. Diolch, Llywydd.