English: Diolch, Dirprwy Lywydd. I think, very clearly, listening to this debate, there are two things that strike me: first, that certainly the biggest risk to Wales and its citizens is remaining part of the UK and not having these levers under our control, and secondly that all the Brexit dividend promises were lies. We're not seeing that reflected in the reality here in Wales. Last night, I attended a public meeting organised by those that are opposing the proposals by Cardiff Council to close the Museum of Cardiff, privatise St David's Hall and reduce public library services. We heard a number of powerful speeches, in particular by those whose lives have been transformed by these wonderful facilities, proving that cultural assets aren't just nice to have, but absolutely essential for the health and well-being of our communities. When I have previously raised concerns about the potential loss of both cultural assets and leisure facilities - including swimming pools - in the Senedd, I've been repeatedly told that it is a matter for local authorities and that their settlement is better than expected in the draft budget. But I'm afraid that detracts from the reality that we're currently seeing across Wales, with - as everybody knows - Andrew Morgan, the leader of the WLGA, recently stating that the economic outlook for councils looks bleak, and councils are having to make difficult decisions to meet spiralling budget gaps due to energy bills, inflation and pay costs. One question that was asked at last night's public meeting - and I think it is relevant for today's debate - was why are so many politicians both in our Senedd and in our local authorities not doing more to stand up to the austerity agenda, and not on the streets to reject the Tory narrative that no money is available. [ Interruption.] No. Time and time again here, we hear Ministers state that it's the UK Government's fault that these difficult decisions have to be made, but one thing I'd like to ask today is: what are you doing in practical terms, beyond writing letters or making public statements, to demand the funding we need and deserve? Unless something significantly changes, and quickly, Wales will be stripped of many of its vital public services and facilities, and I worry that sometimes, we forget here that these are a result of political choices made by the UK Government. The UK Government follows a policy agenda that rewards the rich or super-rich and punishes the majority. It's time for us to unite with our communities and send a clear message to Westminster that enough is enough and that we are unwilling to continue to implement an austerity agenda on their behalf. We therefore have an opportunity in this budget to outline the kind of Wales that we want to see, and use all the powers available to us to prioritise. My colleague Adam Price has outlined our priorities in terms of the NHS, and our proposal does mean that additional money can be made available. My colleague Sioned Williams outlined the very real challenges and the risks associated with some of the cuts that we are seeing in the draft budget, especially impacting children and young people living in poverty here in Wales, and there are more children and young people in poverty with every month that goes by. I would also like to ask two other questions. Firstly, how does this draft budget address the issue of teacher recruitment and retention? It's something that Laura Anne Jones picked up on. We've heard warnings from headteachers that unless additional funding is made available, we will lose teachers and teaching assistants and additional support services will be lost. So, what considerations have been given to this in the budget?
Welsh: Diolch, Dirprwy Lywydd. Rwy'n credu, yn glir iawn, wrth wrando ar y ddadl hon, bod dau beth yn fy nharo i: yn gyntaf, yn sicr y risg fwyaf i Gymru a'i dinasyddion yw parhau i fod yn rhan o'r DU a pheidio â bod â'r ysgogiadau hyn o dan ein rheolaeth, ac yn ail mai celwyddau oedd yr holl addewidion difidend Brexit. Nid ydyn ni yn gweld hynny'n cael ei adlewyrchu yn y realiti yma yng Nghymru. Neithiwr, fe es i i gyfarfod cyhoeddus a oedd wedi'i drefnu gan y rhai sy'n gwrthwynebu'r cynigion gan Gyngor Caerdydd i gau Amgueddfa Caerdydd, preifateiddio Neuadd Dewi Sant a lleihau gwasanaethau llyfrgelloedd cyhoeddus. Gwnaethon ni glywed nifer o areithiau pwerus, yn arbennig gan y rhai y mae eu bywydau wedi'u trawsnewid gan y cyfleusterau gwych hyn, gan brofi nad yw asedau diwylliannol ond yn braf i'w cael, ond yn gwbl hanfodol ar gyfer iechyd a lles ein cymunedau. Pan ydw i eisoes wedi codi pryderon yn y Senedd am y posibilrwydd o golli ased diwylliannol a chyfleusterau hamdden - gan gynnwys pyllau nofio - , rwyf i wedi cael gwybod dro ar ôl tro mai mater i awdurdodau lleol yw hynny a bod eu setliad yn well na'r disgwyl yn y gyllideb ddrafft. Ond rwy'n ofni bod hynny'n tynnu oddi ar y gwirionedd yr ydyn ni'n ei weld ledled Cymru ar hyn o bryd, gyda - fel y mae pawb yn gwybod - Andrew Morgan, arweinydd CLlLC, yn datgan yn ddiweddar bod y rhagolygon economaidd i gynghorau yn edrych yn llwm, ac mae cynghorau'n gorfod gwneud penderfyniadau anodd i lenwi bylchau cynyddol yn y gyllideb oherwydd biliau ynni, chwyddiant a chostau cyflog. Un cwestiwn a ofynnwyd yn y cyfarfod cyhoeddus neithiwr - ac rwy'n credu ei fod yn berthnasol i'r ddadl heddiw - oedd pam mae cymaint o wleidyddion yn ein Senedd ni ac yn ein hawdurdodau lleol ni nad ydyn nhw'n gwneud mwy i wrthsefyll yr agenda cyni, ac nad ydyn nhw ar y strydoedd i wrthod naratif y Torïaid nad oes arian ar gael. [ Torri ar draws.] Na. Dro ar ôl tro yma, rydyn ni'n clywed Gweinidogion yn dweud mai bai Llywodraeth y DU yw hi bod yn rhaid gwneud y penderfyniadau anodd hyn, ond un peth yr hoffwn i ei ofyn heddiw yw: beth rydych chi'n ei wneud mewn termau ymarferol, y tu hwnt i ysgrifennu llythyrau neu wneud datganiadau cyhoeddus, i fynnu'r cyllid yr ydyn ni ei angen ac yn ei haeddu? Oni bai bod rhywbeth sylweddol yn newid, ac yn gyflym, bydd Cymru'n cael ei dinoethi o lawer o'i gwasanaethau a'i chyfleusterau cyhoeddus hanfodol, ac rwy'n gofidio weithiau, ein bod ni'n anghofio yn y fan yma fod y rhain o ganlyniad i ddewisiadau gwleidyddol wedi'u gwneud gan Lywodraeth y DU. Mae Llywodraeth y DU yn dilyn agenda polisi sy'n gwobrwyo'r cyfoethog neu'r hynod gyfoethog ac yn cosbi'r mwyafrif. Mae'n bryd i ni uno gyda'n cymunedau ac anfon neges glir i San Steffan mai digon yw digon a'n bod ni'n anfodlon parhau i weithredu agenda gyni ar eu rhan. Mae gennym ni gyfle felly yn y gyllideb hon i amlinellu'r math o Gymru yr ydyn ni eisiau'i gweld, a defnyddio'r holl bwerau sydd ar gael i ni i'w blaenoriaethu. Mae fy nghyd-Aelod, Adam Price, wedi amlinellu ein blaenoriaethau o ran y GIG, ac mae ein cynnig yn golygu y gall arian ychwanegol fod ar gael. Amlinellodd fy nghyd-Aelod Sioned Williams yr heriau gwirioneddol iawn a'r risgiau sy'n gysylltiedig â rhai o'r toriadau yr ydyn ni'n eu gweld yn y gyllideb ddrafft, yn enwedig yn effeithio ar blant a phobl ifanc sy'n byw mewn tlodi yma yng Nghymru, ac mae mwy o blant a phobl ifanc mewn tlodi gyda phob mis sy'n mynd heibio. Hoffwn i ofyn dau gwestiwn arall hefyd. Yn gyntaf, sut mae'r gyllideb ddrafft hon yn ymdrin â'r mater o recriwtio a chadw athrawon? Mae'n rhywbeth y cododd Laura Anne Jones. Rydyn ni wedi clywed rhybuddion gan benaethiaid, oni bai bod cyllid ychwanegol ar gael, byddwn ni'n colli athrawon a chynorthwywyr addysgu a bydd gwasanaethau cymorth ychwanegol yn cael eu colli. Felly, pa ystyriaethau sydd wedi'u rhoi i hyn yn y gyllideb?