English: Let's not beat about the bush: COVID-19 has not caused this waiting list crisis. Yes, it has exacerbated problems, but those were issues already present within the Welsh NHS under the remit of this Welsh Labour Government. As of January 2020 - 2020 - 12,428 treatment pathways were waiting over 36 weeks for treatment in north Wales. That already horrific figure has now reached 58,988 in February 2022. It's the highest number on record and is 250 per cent higher than the low of 17 in May 2012. Clearly, the staggering worsening delays we are encountering in the Betsi Cadwaladr University Health Board form part of over a decade of decline and overcentralisation in three major hospitals - Ysbyty Maelor Wrecsam, Glan Clwyd and Gwynedd. Look at Llandudno hospital: prior to the pandemic, it already had empty wards, and then the management team at the board went and closed the ambulatory care unit - ACU - in 2021, a newly opened unit to actually reduce pressure on Ysbyty Glan Clwyd, Ysbyty Gwynedd and even Wrexham Maelor. Despite having an excellent minor injuries unit, which saw 98.4 per cent of patients spend less than the four-hour target time in the emergency department, its responsibilities now have decreased to around nine injury categories. And this - . We were told, once the A&E department went, that we would have an all-singing, all-dancing minor injuries unit, and, again, one that would take pressure off the three major hospitals. And yet, as we speak, the services there are being reduced. Consequently, even residents living in the town opt to go now straight to Glan Clwyd or Gwynedd out of fear that the MIU will simply refer them there. This is compounding the pressure in the worst-performing A&E in the nation. At Ysbyty Glan Clwyd, less than one in two patients are seen within four hours, and one in four patients wait over 12 hours. Now, I've been leading my own campaign to try and reduce pressure on the three major hospitals. The health board is undertaking a six-month bridging service - and, Minister, this is where you've got people in beds in those three major hospitals who really should be in the social care system. So, you know, because I think you've welcomed it, this bridging service - . But the costs of it, it's only going to be open for six months. We need that to be a longer functioning service. These are people who are medically fit to be discharged and have a suitable care package in place, and these are being transferred to the specially configured Aberconwy ward in Llandudno. But no initiative can be judged on its merit on a six-month basis. I hope you will agree that increasing the role of our smaller hospitals is a key lever at our disposal. And I will always continue to stand up and fight hard to see services integrated at Llandudno hospital, because you've promised me, as have previous chief executives of the health board, and previous Ministers, that Llandudno General Hospital does have an integral part to play. So, you know, actions speak better than words. At present, the Welsh Government management of the Welsh NHS has caused a situation in which the Stroke Association are warning that delayed transfers of care are causing a number of problems in emergency care for stroke patients. Cancer Research UK has stated that the quality statement lacks detail and accountability. It does not set the vision needed to support services to recover from the impact of the pandemic whilst improving cancer survival. We certainly have a crisis with mental health services in north Wales. Despite the Deputy Minister claiming that mental health for children and young people would be a top priority, only 38.1 receive their local primary mental health support services assessment in north Wales within 28 days, and that was in December. Compare that to Cardiff, however, where the figure is 91.3. And it gets worse. The Nant y Glyn community mental health team in Colwyn Bay is failing our residents. I have constituents who are in mental health crisis, and, when they reach out to this Nant y Glyn clinic, they can't get through to the centre on the phone, let alone access any specific support. I've asked Fleur Evans now to meet me with Mr Kenny Burns, the manager of that centre, because it is not good enough. People are coming into my office seeking urgent mental health support, people are also coming into my office threatening suicide because they cannot access this support. I've raised this year after year after year here, and you can turn around, Minister, with all due respect - and I do have a lot of respect for you; I just feel that we come here week after week, we raise the same concerns, you listen and you respond, but it's not words I want, it's action for my residents -
Welsh: Gadewch inni ei dweud hi fel y mae: nid COVID-19 sydd wedi achosi'r argyfwng rhestrau aros. Mae wedi gwaethygu problemau, ydy, ond roedd y problemau hynny eisoes yn bresennol o fewn GIG Cymru o dan oruchwyliaeth y Llywodraeth Lafur hon yng Nghymru. Ym mis Ionawr 2020 - 2020 - roedd 12,428 o lwybrau triniaeth yn aros dros 36 wythnos am driniaeth yng ngogledd Cymru. Mae'r ffigur hwnnw, a oedd eisoes yn arswydus, bellach wedi cyrraedd 58,988 ym mis Chwefror 2022. Dyma'r nifer uchaf erioed ac mae 250 y cant yn uwch na'r pwynt isaf o 17 ym mis Mai 2012. Yn amlwg, mae'r oedi syfrdanol sy'n gwaethygu ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr yn rhan o dros ddegawd o ddirywiad a gorganoli mewn tri ysbyty mawr - Ysbyty Maelor Wrecsam, Ysbyty Glan Clwyd ac Ysbyty Gwynedd. Edrychwch ar ysbyty Llandudno: cyn y pandemig, roedd yno wardiau gwag eisoes, ac yna penderfynodd tîm rheoli'r bwrdd gau'r uned triniaethau dydd yn 2021, uned a agorwyd o'r newydd i leihau'r pwysau ar Ysbyty Glan Clwyd, Ysbyty Gwynedd a hyd yn oed Ysbyty Maelor Wrecsam. Er bod ganddynt uned mân anafiadau ardderchog, lle roedd 98.4 y cant o gleifion yn treulio llai na'r amser targed o bedair awr yn yr adran achosion brys, mae cyfrifoldebau'r adran honno bellach wedi gostwng i tua naw categori o anafiadau. A hyn - . Ar ôl cau'r adran ddamweiniau ac achosion brys, dywedwyd wrthym y byddai gennym uned mân anafiadau sy'n gwneud y cyfan, ac unwaith eto, un a fyddai'n tynnu pwysau oddi ar y tri phrif ysbyty. Ac eto, wrth inni siarad, mae'r gwasanaethau yno'n cael eu lleihau. O ganlyniad, mae hyd yn oed trigolion sy'n byw yn y dref yn dewis mynd yn syth i Ysbyty Glan Clwyd neu Ysbyty Gwynedd rhag ofn mai eu cyfeirio yno y bydd yr uned mân anafiadau yn ei wneud beth bynnag. Mae hyn yn dwysáu'r pwysau ar yr adran ddamweiniau ac achosion brys sy'n perfformio waethaf yn y wlad. Yn Ysbyty Glan Clwyd, mae mwy nag un o bob dau glaf yn aros dros bedair awr, ac mae un o bob pedwar claf yn aros dros 12 awr. Nawr, rwyf wedi bod yn arwain fy ymgyrch fy hun i geisio lleihau'r pwysau ar y tri phrif ysbyty. Mae'r bwrdd iechyd yn cyflawni gwasanaeth pontio am chwe mis - dyma lle mae gennych bobl mewn gwelyau yn y tri ysbyty mawr a ddylai fod yn y system gofal cymdeithasol mewn gwirionedd. Felly, wyddoch chi, oherwydd credaf eich bod wedi'i groesawu, y gwasanaeth pontio hwn - . Ond oherwydd y gost, ni fydd ond ar agor am chwe mis. Mae angen i hwnnw fod yn wasanaeth mwy hirdymor. Mae'r rhain yn bobl sy'n ffit yn feddygol i gael eu rhyddhau ac mae ganddynt becyn gofal addas ar waith, ac mae'r rhain yn cael eu trosglwyddo i ward Aberconwy a gyfluniwyd yn arbennig yn Llandudno. Ond ni ellir barnu gwerth unrhyw fenter ar sail chwe mis. Gobeithio y byddwch yn cytuno bod cynyddu rôl ein hysbytai llai yn gyfrwng allweddol sydd ar gael inni. A byddaf bob amser yn parhau i sefyll ac ymladd yn galed i weld gwasanaethau'n cael eu hintegreiddio yn ysbyty Llandudno, oherwydd rydych wedi addo imi, fel y gwnaeth cyn brif weithredwyr y bwrdd iechyd, a Gweinidogion blaenorol, fod gan Ysbyty Cyffredinol Llandudno ran annatod i'w chwarae. Felly, wyddoch chi, mae gweithredoedd yn dweud mwy na geiriau. Ar hyn o bryd, mae rheolaeth Llywodraeth Cymru o GIG Cymru wedi achosi sefyllfa lle mae'r Gymdeithas Strôc yn rhybuddio bod oedi wrth drosglwyddo gofal yn achosi nifer o broblemau mewn gofal brys i gleifion strôc. Mae Cancer Research UK wedi datgan nad oes digon o fanylion ac atebolrwydd yn y datganiad ansawdd. Nid yw'n gosod y weledigaeth sydd ei hangen i gynorthwyo gwasanaethau i wella o effaith y pandemig gan wella cyfraddau goroesi canser ar yr un pryd. Yn sicr, mae gennym argyfwng gyda gwasanaethau iechyd meddwl yng ngogledd Cymru. Er i'r Dirprwy Weinidog honni y byddai iechyd meddwl i blant a phobl ifanc yn brif flaenoriaeth, dim ond 38.1 sy'n cael eu hasesiad gwasanaethau cymorth iechyd meddwl sylfaenol lleol yn y gogledd o fewn 28 diwrnod, ac roedd hynny ym mis Rhagfyr. Cymharwch hynny â Chaerdydd, fodd bynnag, lle mae'r ffigur yn 91.3. Ac mae'n gwaethygu. Mae tîm iechyd meddwl cymunedol Nant y Glyn ym Mae Colwyn yn gwneud cam â'n trigolion. Mae gennyf etholwyr sydd mewn argyfwng iechyd meddwl, a phan fyddant angen cymorth y clinig hwn yn Nant y Glyn, ni allant fynd drwodd i'r ganolfan ar y ffôn, heb sôn am gael unrhyw gymorth penodol. Rwyf wedi gofyn i Fleur Evans gyfarfod â mi a Mr Kenny Burns, rheolwr y ganolfan honno, oherwydd nid yw'n ddigon da. Mae pobl yn dod i fy swyddfa i chwilio am gymorth iechyd meddwl brys, mae pobl hefyd yn dod i fy swyddfa yn bygwth hunanladdiad am na allant gael y cymorth hwn. Rwyf wedi codi hyn flwyddyn ar ôl blwyddyn yma, a gallwch droi, Weinidog, gyda phob dyledus barch - ac mae gennyf lawer o barch tuag atoch; ond rwy'n teimlo ein bod yn dod yma wythnos ar ôl wythnos, rydym yn codi'r un pryderon, rydych yn gwrando ac rydych yn ymateb, ond nid wyf eisiau geiriau, rwyf eisiau camau gweithredu i fy nhrigolion -