English: I wish to speak in support of the motion tabled. I'm the Plaid Cymru spokesperson on communities and older people, and as such, this proposed legislation is something I take a keen interest in. This motion is timely in light of a number of headlines we've seen in recent weeks. We've seen research that shows that older people are feeling increasingly cut off from society. This is, in part, due to old habits of relying on cash, and with a reluctance to adopt online banking, this adds to the feeling of being ignored, left out and left behind. It has also been said that loneliness is the new normal for many older people. We should not accept or tolerate this. This section of society may be among some of our most vulnerable and, for many of us, our most precious. We have also heard how scams have risen dramatically since the beginning of the pandemic. We know that older people are often the victims of this type of crime. It's also true that they are the most targeted. This is causing police forces to alter their recruitment policies, so that they have a constabulary more capable of investigating these crimes. Then, of course, there are the headlines that we saw at the start of the pandemic and, indeed, throughout the pandemic: the impact on care homes. The death rates in care homes were not acceptable, and lessons have to be learned. Those residents who were fortunate enough to avoid catching coronavirus were still impacted greatly by the removal of visitation rights from family and friends. It is possible for social distancing to be maintained, even during a pandemic, to protect and prevent the virus from spreading. The blanket ban on visits under any circumstances, including socially distanced outdoor visits, meant well-being plummeting for many care home residents. Sending out a clear message that the rights of older people matter and are protected in law would be a powerful thing for this Senedd to do. This legislation will make it clear that we, in this Senedd, value our older people. Most importantly, it will tell our older people that we care. That's something worth supporting. Diolch yn fawr.
Welsh: Hoffwn siarad i gefnogi'r cynnig a gyflwynwyd. Fi yw llefarydd Plaid Cymru ar gymunedau a phobl hŷn, ac fel y cyfryw, mae'r ddeddfwriaeth arfaethedig hon yn rhywbeth y mae gennyf ddiddordeb brwd ynddo. Mae'r cynnig hwn yn amserol o gofio am nifer o benawdau a welsom yn ystod yr wythnosau diwethaf. Gwelsom ymchwil sy'n dangos bod pobl hŷn yn teimlo fwyfwy eu bod wedi'u gwahanu oddi wrth y gymdeithas. Yn rhannol, deillia hyn o hen arfer o ddibynnu ar arian parod, a chydag amharodrwydd i fabwysiadu bancio ar-lein, mae hyn yn ychwanegu at y teimlad o gael eu hanwybyddu, eu gadael allan o bethau a'u gadael ar ôl. Dywedwyd hefyd mai unigrwydd yw'r normal newydd i lawer o bobl hŷn. Ni ddylem dderbyn na goddef hyn. Efallai fod y rhan hon o gymdeithas ymhlith rhai o'n pobl fwyaf agored i niwed ac i lawer ohonom, y bobl sy'n golygu fwyaf i ni. Rydym hefyd wedi clywed sut y mae sgamiau wedi cynyddu'n ddramatig ers dechrau'r pandemig. Gwyddom fod pobl hŷn yn aml yn dioddef o'r math hwn o drosedd. Mae hefyd yn wir mai hwy yw'r rhai sy'n cael eu targedu fwyaf. Mae hyn yn peri i heddluoedd newid eu polisïau recriwtio, fel bod ganddynt gwnstabl sy'n fwy abl i ymchwilio i'r troseddau hyn. Wedyn, wrth gwrs, mae'r penawdau a welsom ar ddechrau'r pandemig ac yn wir, drwy gydol y pandemig: yr effaith ar gartrefi gofal. Nid oedd y cyfraddau marwolaethau mewn cartrefi gofal yn dderbyniol, ac mae'n rhaid dysgu gwersi. Roedd y trigolion a oedd yn ddigon ffodus i osgoi dal y coronafeirws yn dal i gael eu heffeithio'n fawr drwy golli'r hawl i ymweliadau gan deulu a ffrindiau. Mae'n bosibl cynnal pellter cymdeithasol, hyd yn oed yn ystod pandemig, er mwyn diogelu ac atal y feirws rhag lledaenu. Roedd y gwaharddiad cyffredinol ar ymweliadau o dan unrhyw amgylchiadau, gan gynnwys ymweliadau awyr agored gan gadw pellter cymdeithasol, yn golygu bod llesiant wedi gwaethygu'n sylweddol i lawer o breswylwyr cartrefi gofal. Byddai cyfleu neges glir fod hawliau pobl hŷn yn bwysig ac yn cael eu diogelu yn y gyfraith yn beth pwerus i'r Senedd hon ei wneud. Bydd y ddeddfwriaeth hon yn ei gwneud yn glir ein bod ni, yn y Senedd hon, yn parchu ein pobl hŷn. Yn bwysicaf oll, bydd yn dweud wrth ein pobl hŷn ein bod yn malio. Mae hynny'n rhywbeth gwerth ei gefnogi. Diolch yn fawr.