English: But the conversation needs to begin with the UK Government now about the future, about how economic life will function after the job retention scheme and the self-employment income support scheme have been taken away. In Wales, our priority has not changed. Public health and the control of the pandemic remain our No. 1 priority. That's why, on 14 May, I issued an important reminder to anyone considering travelling to Wales: please stay at home. Visitors will be welcome with open arms to Wales once we are through this crisis, but, for now, we must tackle the virus by staying home. Now, a major part of our work has been to support businesses through this pandemic, and our package of support is the most generous for businesses anywhere in the UK, and it includes a £100 million loans scheme to help more than 1,000 businesses through the Development Bank of Wales; a £400 million economic resilience fund grant scheme, which, for phase 1, has attracted more than 9,500 applications, with over 6,000 offers already made to date, worth in excess of £100 million; and also, of course, the non-domestic rates-based grant support for small businesses and businesses operating in the retail, leisure and hospitality sectors, awarding to date 51,100 grants worth more than £626 million. It's a total package of £1.7 billion, worth 2.7 per cent of gross domestic product. On 27 April, we paused the economic resilience fund to give us an opportunity to consider where further support could make the biggest impact, not only to help those businesses we haven't already reached, but also to consider what support all businesses will need through the ongoing rescue phase, as well as into the restart and recovery phases, as lockdown measures are eased in line with last Friday's framework. That work is advancing well and we are finalising the details of the next phase of the economic resilience fund. I expect to reopen the economic resilience fund eligibility checker for new applications by the middle of June, allowing companies time to prepare their applications. Following that, I expect to open for full applications later in the month. This will enable access to the remaining £100 million of the £300 million already approved and allocated to support microbusinesses, small and medium sized enterprises and large businesses. Now, in terms of eligibility, phase 2 of the fund will operate in the same way as phase 1, but with an update to the micro scheme. This will enable limited companies that are not VAT registered to access the fund, something that so many small businesses have been calling for. In addition, we are also working with our partners in local government to develop further support proposals for those not yet reached - for example, start-up businesses. We've also supplemented the Government's discretionary assistance fund, which supports people who are recently employed but not eligible for the job retention scheme, as well as the self-employed. I will, of course, Llywydd, continue to keep Members up to date on these matters. In the meantime, the UK Government has a critical role in expanding its support for strategic businesses still struggling to find appropriate support. In particular, I have asked the UK Government to look again at what help it can provide to safeguard businesses critical to our national economic security, such as Tata Steel and Airbus. Earlier today, Llywydd, the Minister for Education outlined a COVID-19 post-16 sector resilience plan to give education providers a clear framework for planning and delivering our employability and skills response. Employability support is vital in times of economic uncertainty and responding to those swiftly. One year on from its official launch, the Working Wales service has directly supported more than 31,500 adults, and over 6,000 young people, who are looking for employability support. That service has been adapted in response to the pandemic and has extended its web chat, text messaging and call service facilities to best meet the needs of users. But this is not the only change that we have made. For apprentices, we have developed online learning modules to ensure they are able to continue to progress through their learning. For our traineeship learners, we have developed digital learning packages and maintained their training allowances. And for those furthest from the labour market, our community employability programmes have adapted their delivery to continue providing outreach in our most deprived and vulnerable communities for young people and adults. For those closer to the labour market, support is being provided through ReAct, Jobs Growth Wales, and the employability skills programme. And for those in work, the Union Learning Fund, with support from the Wales Trades Union Congress, is delivering immediate skills solutions and support to workers during and after the coronavirus crisis. Now, it has to be said, Llywydd, that none of this would be possible without the support of our social partners. And on 14 May, together with the First Minister, I met members of the shadow social partnership council to discuss the challenges we all face over the coming months, to discuss how we lift the lockdown safely, to discuss how we can take advantage of, and move towards, an economy that sees us travel less, but work smarter. Last week, I also met transport unions, passenger groups, public transport operators, stakeholder representatives, and Transport for Wales to discuss the guidance we are developing to help prepare our public transport network for the new normal. In the short term, we are considering ways in which we can manage demand for public transport and maintain strict social distancing. Some of the measures that we discussed were the prioritising of public transport for key workers, encouraging greater pre-booking and better planning of travel, and staggering shift patterns in the public sector, and encouraging the private sector to do likewise. We'll publish this guidance in the coming weeks, in readiness for any easing of the lockdown that might occur through the next 21-day review of regulations. Now, Llywydd, this week is, of course, Mental Health Awareness Week, and we recognise that this is a very uncertain and stressful time for businesses and employees. That's why, as part of our package of advice, we have included information on mental health and well-being on the Business Wales website to help business leaders take care of themselves and their staff. These include the Time to Change Wales programme and the Public Health Wales 'How are you doing?' campaign. Mental health is something that is very important to me, and I'd urge all businesses and employees to make use of these invaluable resources. And, Llywydd, I'd just like to end by offering my thanks again to Members across this Chamber for the advice, the ideas, and the counsel that they have provided over the last few months. We will get through this crisis, and we will build back better in our economy, in our communities and in our public services, and we will work together to do it. And now I'm very pleased to be able to take questions.
Welsh: Ond mae angen i'r sgwrs ddechrau gyda Llywodraeth y DU yn awr ynglŷn â'r dyfodol, ynglŷn â sut y bydd bywyd economaidd yn gweithredu ar ôl i'r cynllun cadw swyddi a'r cynllun cymorth incwm i'r hunangyflogedig ddod i ben. Yng Nghymru, nid yw ein blaenoriaeth wedi newid. Iechyd cyhoeddus a rheoli'r pandemig yw ein blaenoriaeth o hyd. Dyna pam y cyhoeddais nodyn atgoffa pwysig ar 14 Mai i unrhyw un a oedd yn ystyried teithio i Gymru: arhoswch gartref os gwelwch yn dda. Bydd croeso â breichiau agored i ymwelwyr â Chymru pan fyddwn wedi cefnu ar yr argyfwng hwn, ond am nawr, rhaid inni drechu'r feirws drwy aros gartref. Nawr, rhan bwysig o'n gwaith yw cynorthwyo busnesau drwy'r pandemig hwn, a'n pecyn cymorth ni yw'r mwyaf hael i fusnesau yn unrhyw le yn y DU, ac mae'n cynnwys cynllun benthyciadau £100 miliwn i helpu mwy na 1,000 o fusnesau drwy Fanc Datblygu Cymru; cynllun grantiau cronfa cadernid economaidd gwerth £400 miliwn sydd wedi denu mwy na 9,500 o geisiadau cam 1, gyda dros 6,000 o gynigion eisoes wedi'u gwneud hyd yma, gwerth mwy na £100 miliwn; a hefyd, wrth gwrs, y cymorth grant ar sail ardrethi annomestig i fusnesau bach a busnesau sy'n gweithredu yn y sectorau manwerthu, hamdden a lletygarwch, sydd wedi dyfarnu 51,100 o grantiau gwerth mwy na £626 miliwn hyd yma. Mae'n becyn cyfan o £1.7 biliwn, sy'n werth 2.7 y cant o'r cynnyrch domestig gros. Ar 27 Ebrill, caewyd y gronfa cadernid economaidd am gyfnod er mwyn rhoi cyfle inni ystyried ble gallai cymorth pellach gael yr effaith fwyaf, nid yn unig i helpu'r busnesau nad ydym wedi eu cyrraedd eisoes, ond hefyd i ystyried pa gymorth y bydd pob busnes ei angen drwy'r cyfnod achub sy'n mynd rhagddo, yn ogystal ag i mewn i'r camau ailgychwyn ac adfer, wrth i gyfyngiadau gael eu llacio yn unol â fframwaith dydd Gwener diwethaf. Mae'r gwaith yn mynd rhagddo'n dda ac rydym wrthi'n cwblhau manylion cam nesaf y gronfa cadernid economaidd. Rwy'n disgwyl ailagor gwiriwr cymhwysedd y gronfa cadernid economaidd i geisiadau newydd erbyn canol mis Mehefin, gan ganiatáu amser i gwmnïau baratoi eu ceisiadau. Yn dilyn hynny, rwy'n disgwyl agor i geisiadau llawn yn ddiweddarach yn y mis. Bydd hyn yn galluogi busnesau i wneud cais am gyfran o'r £100 miliwn sy'n weddill o'r £300 miliwn sydd eisoes wedi'i gymeradwyo a'i ddyrannu i gefnogi microfusnesau, mentrau bach a chanolig a busnesau mawr. Nawr, o ran cymhwysedd, bydd cam 2 o'r gronfa yn gweithredu yn yr un ffordd â cham 1, ond gyda diweddariad i'r cynllun micro. Bydd hyn yn galluogi cwmnïau cyfyngedig nad ydynt wedi'u cofrestru at ddibenion TAW i gael mynediad at y gronfa, rhywbeth y mae cynifer o fusnesau bach wedi bod yn galw amdano. Yn ogystal â hynny, rydym hefyd yn gweithio gyda'n partneriaid llywodraeth leol i ddatblygu cynigion cymorth pellach i'r rhai nas cyrhaeddwyd eto - er enghraifft, busnesau newydd. Rydym hefyd wedi ychwanegu at gronfa cymorth dewisol y Llywodraeth, sy'n cefnogi pobl sydd wedi cael eu cyflogi'n ddiweddar ond nad ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun cadw swyddi, yn ogystal â'r hunangyflogedig. Wrth gwrs, Lywydd, byddaf yn parhau i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am y materion hyn. Yn y cyfamser, mae gan Lywodraeth y DU rôl hollbwysig yn ehangu ei chefnogaeth i fusnesau strategol sy'n dal i'w chael hi'n anodd dod o hyd i gymorth priodol. Yn benodol, rwyf wedi gofyn i Lywodraeth y DU edrych eto ar ba gymorth y gall ei ddarparu i ddiogelu busnesau sy'n allweddol i'n diogelwch economaidd cenedlaethol, megis Tata Steel ac Airbus. Yn gynharach heddiw, Lywydd, amlinellodd y Gweinidog Addysg gynllun cydnerthu ar gyfer y sector ôl-16 yn sgil COVID-19 er mwyn rhoi fframwaith clir i ddarparwyr addysg ar gyfer cynllunio a darparu ein hymateb o ran cyflogadwyedd a sgiliau. Mae cymorth cyflogadwyedd yn hanfodol mewn cyfnod o ansicrwydd economaidd ac yn ymateb i hynny'n gyflym. Flwyddyn ar ôl ei lansio'n swyddogol, mae gwasanaeth Cymru'n Gweithio wedi cefnogi dros 31,500 o oedolion yn uniongyrchol, a dros 6,000 o bobl ifanc sy'n chwilio am gymorth cyflogadwyedd. Addaswyd y gwasanaeth hwnnw mewn ymateb i'r pandemig ac mae wedi ymestyn ei ddarpariaeth sgwrsio ar y we, negeseuon testun a chyfleusterau gwasanaeth galwadau i ddiwallu anghenion defnyddwyr yn y ffordd orau. Ond nid dyma'r unig newid a wnaethom. Ar gyfer prentisiaid, rydym wedi datblygu modiwlau dysgu ar-lein i sicrhau eu bod yn gallu parhau i gamu ymlaen drwy eu dysgu. Ar gyfer ein dysgwyr drwy hyfforddeiaethau, rydym wedi datblygu pecynnau dysgu digidol ac wedi cynnal eu lwfansau hyfforddiant. Ac i'r rhai sydd bellaf oddi wrth y farchnad lafur, mae ein rhaglenni cyflogadwyedd cymunedol wedi addasu eu darpariaeth er mwyn parhau i ddarparu allgymorth yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig ac agored i niwed ar gyfer pobl ifanc ac oedolion. I'r rhai sy'n nes at y farchnad lafur, darparir cymorth trwy ReAct, Twf Swyddi Cymru a'r rhaglen sgiliau cyflogadwyedd. Ac i'r rhai sydd mewn gwaith, mae Cronfa Ddysgu Undebau Cymru, gyda chefnogaeth Cyngres Undebau Llafur Cymru, yn darparu atebion sgiliau uniongyrchol a chefnogaeth i weithwyr yn ystod ac ar ôl yr argyfwng coronafeirws. Nawr, mae'n rhaid dweud, Lywydd, na fyddai dim o hyn yn bosibl heb gefnogaeth ein partneriaid cymdeithasol. Ac ar 14 Mai, gyda'r Prif Weinidog, cyfarfûm ag aelodau o gyngor y bartneriaeth gymdeithasol y gwrthbleidiau i drafod yr heriau sy'n ein hwynebu ni i gyd dros y misoedd nesaf, i drafod sut y byddwn yn codi'r cyfyngiadau'n ddiogel, i drafod sut y gallwn fanteisio ar, a symud tuag at economi sy'n cynnwys teithio llai, ond gweithio'n ddoethach. Yr wythnos diwethaf hefyd, cyfarfûm ag undebau trafnidiaeth, grwpiau teithwyr, gweithredwyr trafnidiaeth gyhoeddus, cynrychiolwyr rhanddeiliaid, a Trafnidiaeth Cymru i drafod y canllawiau rydym yn eu datblygu i helpu i baratoi ein rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus ar gyfer y normal newydd. Yn y tymor byr, rydym yn ystyried ffyrdd o reoli'r galw am drafnidiaeth gyhoeddus a dal ati i gadw pellter cymdeithasol. Ymhlith y mesurau a drafodasom, roedd blaenoriaethu trafnidiaeth gyhoeddus i weithwyr allweddol, annog mwy o archebu ymlaen llaw a chynllunio teithio'n well, darwahanu patrymau sifftiau yn y sector cyhoeddus, ac annog y sector preifat i wneud yr un peth. Byddwn yn cyhoeddi'r canllawiau hyn yn ystod yr wythnosau nesaf, yn barod ar gyfer unrhyw lacio ar y cyfyngiadau symud a allai ddigwydd drwy'r adolygiad 21 diwrnod nesaf o'r rheoliadau. Nawr, Lywydd, yr wythnos hon yw Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl wrth gwrs, ac rydym yn cydnabod bod hwn yn gyfnod ansicr a dirdynnol iawn i fusnesau a chyflogeion. Dyna pam ein bod wedi cynnwys gwybodaeth am iechyd meddwl a lles fel rhan o'n pecyn cyngor ar wefan Busnes Cymru er mwyn helpu arweinwyr busnes i ofalu amdanynt eu hunain a'u staff. Mae'r rhain yn cynnwys rhaglen Amser i Newid Cymru ac ymgyrch Iechyd Cyhoeddus Cymru,'Sut wyt ti?'. Mae iechyd meddwl yn rhywbeth sy'n bwysig iawn i mi, a hoffwn annog pob busnes a chyflogai i ddefnyddio'r adnoddau amhrisiadwy hyn. Lywydd, hoffwn orffen drwy ddiolch eto i'r Aelodau ar draws y Siambr hon am y cyngor, y syniadau, a'r awgrymiadau y maent wedi'u darparu yn ystod y misoedd diwethaf. Fe ddown drwy'r argyfwng hwn, ac fe wnawn ailadeiladu'n well yn ein heconomi, yn ein cymunedau ac yn ein gwasanaethau cyhoeddus, a byddwn yn gweithio gyda'n gilydd i wneud hynny. Ac rwy'n falch iawn o allu cymryd cwestiynau yn awr.