English: Can I just say: if only life were as simple as this motion seeks to suggest? If only we could pass motions that then delivered money to fund our many public services, but life never is that easy, unfortunately, because, from what I know, and in spite of what the UK Prime Minister states, it is clear that austerity is not over and it's the shadow that continues to hang over us. The pressures of austerity still fall on our public services, and hard choices have to be made. But contrary to what the mover of the motion asserted, amongst the choices made by this Welsh Government is the drive to improve our economy and to support the skills development to help achieve that aim. And I'm pleased to see that the further education sector is at the heart of that agenda to build a Welsh economy that can work for everyone. I've seen that agenda being put to work in my own constituency of Merthyr Tydfil and Rhymney, where we have an excellent facility in Merthyr college delivering a range of both academic and vocational opportunities - thousands of people benefiting from the investment in skills programmes, helping to transform life opportunities. It shows the depth and range of the commitment of this Welsh Government to work with the further education sector, assisted in so many ways by the funding from the European Union to ensure that post-16 education is delivering what both learners and employers are looking for. But, of course, there are still challenges in helping people to make the right choices or choices that don't necessarily fit the stereotype but do draw on the untapped talents that people have. For example, in Merthyr - and I know I've discussed this previously with the Minister - I have to say that it would be good if we could see more women becoming engineers rather than hairdressers or more men becoming carers rather than builders, because we know that making the right choices on skills and learning can open the doors to better employment opportunities and better wages. So, the sector has to strike the right balance between the choice of learners and the needs of local employers, and I therefore welcome the move for the skills partnerships to help decide on both the needs and the opportunities that these provide. Given the challenge in some of our Valleys communities, I welcome the research that the Minister announced yesterday into a deprivation uplift because I do think that an additional helping hand is sometimes required in order to intervene, break cycles of deprivation and help improve social mobility. Skills and learning are the key to this. Finally, can I welcome the decision that the Welsh Government has made to provide funding to help with the pay award for teaching and support staff in further education? Hopefully, this will help to avoid the pay dispute from escalating, because I've been concerned with the way in which things have been going around the FE pay negotiations. I've been concerned that FE lecturers would be losing out compared to school sixth-form teachers, and I've been concerned that FE support staff would be losing out compared to both lecturers and teachers in relation to their pay awards. And, as Vikki Howells said, schools and colleges can't operate without support staff and yet it's that group, amongst the lowest paid in the sector, that has been on course for another standstill pay deal and which have become a political football in the colleges' funding battle with Welsh Government. In my discussions with their union, Unison, I know that they are now looking for parity of treatment in pay awards between lecturing and support staff, because further education providers depend on their whole staff team to deliver the best outcomes. But I'm also clear that we don't resolve pay disputes by passing motions in this Senedd; that's a matter for the employers and the trade unions. And given yesterday's announcement, I hope that both sides can now come together to resolve the pay dispute, which has clearly gone on for too long. With the Minister's statement yesterday, I believe the Welsh Government has shown its clear commitment to further education and its importance to our economy, and that should be welcomed by everyone.
Welsh: A gaf fi ddweud hyn: o na bai bywyd mor syml ag y mae'r cynnig hwn yn ceisio awgrymu? O na baem yn gallu pasio cynigion sydd wedyn yn darparu arian i gyllido ein gwasanaethau cyhoeddus niferus, ond nid yw bywyd byth mor hawdd â hynny, yn anffodus, oherwydd, o'r hyn rwy'n ei wybod, ac er gwaethaf yr hyn y mae Prif Weinidog y DU yn ei ddweud, mae'n amlwg nad yw cyni ar ben a dyna yw'r cysgod sy'n parhau i hongian dros ein pennau. Mae pwysau cyni'n dal i wasgu ar ein gwasanaethau cyhoeddus, a rhaid gwneud dewisiadau anodd. Ond yn groes i'r hyn a honnwyd gan y sawl a wnaeth y cynnig, un o'r dewisiadau a wnaed gan y Llywodraeth hon yw'r ymdrech i wella ein heconomi a chefnogi datblygu sgiliau i helpu i gyflawni'r nod hwnnw. Ac rwy'n falch o weld bod y sector addysg bellach yn ganolog i'r agenda honno i adeiladu economi Gymreig a all weithio i bawb. Rwyf wedi gweld yr agenda honno'n cael ei rhoi ar waith yn fy etholaeth i, Merthyr Tudful a Rhymni, lle mae gennym gyfleuster ardderchog yng ngholeg Merthyr Tudful sy'n darparu amrywiaeth o gyfleoedd academaidd a galwedigaethol - miloedd o bobl yn elwa ar y buddsoddiad mewn rhaglenni sgiliau, gan helpu i drawsnewid cyfleoedd bywyd. Mae'n dangos dyfnder a chyrhaeddiad ymrwymiad Llywodraeth Cymru i weithio gyda'r sector addysg bellach, wedi'i chynorthwyo mewn cymaint o ffyrdd gan gyllid o'r Undeb Ewropeaidd i sicrhau bod addysg ôl-16 yn darparu'r hyn y mae dysgwyr a chyflogwyr yn chwilio amdano. Ond wrth gwrs, ceir heriau o hyd wrth helpu pobl i wneud y dewisiadau cywir neu ddewisiadau nad ydynt o reidrwydd yn cyd-fynd â'r ystrydeb ond sy'n manteisio ar y doniau a fydd gan bobl ond nad ydynt wedi'u datblygu eto. Er enghraifft, ym Merthyr Tudful - a gwn fy mod wedi trafod hyn o'r blaen gyda'r Gweinidog - rhaid imi ddweud y byddai'n dda pe gallem weld mwy o fenywod yn dod yn beirianwyr yn hytrach na phobl trin gwallt neu fwy o ddynion yn dod yn ofalwyr yn hytrach nag adeiladwyr, gan y gwyddom fod gwneud y dewisiadau cywir ynglŷn â sgiliau a dysgu yn gallu agor drysau i gyfleoedd gwaith a chyflogau gwell. Felly, rhaid i'r sector sicrhau'r cydbwysedd cywir rhwng dewis dysgwyr ac anghenion cyflogwyr lleol, ac felly rwy'n croesawu'r cynnig y dylai partneriaethau sgiliau helpu i benderfynu ar yr anghenion a'r cyfleoedd y mae'r rhain yn eu darparu. O ystyried yr her yn rhai o'n cymunedau yn y Cymoedd, rwy'n croesawu'r ymchwil a gyhoeddodd y Gweinidog ddoe i ymgodiad amddifadedd oherwydd rwy'n credu weithiau fod angen help llaw ychwanegol er mwyn ymyrryd, torri cylchoedd amddifadedd a helpu i wella symudedd cymdeithasol. Sgiliau a dysgu yw'r allwedd i hyn. Yn olaf, a gaf fi groesawu'r penderfyniad a wnaed gan Lywodraeth Cymru i ddarparu arian i helpu gyda'r dyfarniad cyflog ar gyfer staff addysgu a chymorth mewn addysg bellach? Gobeithio y bydd yn helpu i atal yr anghydfod cyflog rhag gwaethygu, oherwydd rwyf wedi bod yn bryderus ynglŷn â'r ffordd y mae pethau wedi bod yn mynd gyda'r negodiadau cyflog addysg bellach. Rwyf wedi bod yn bryderus y byddai darlithwyr addysg bellach ar eu colled o gymharu ag athrawon dosbarth chwech mewn ysgolion, ac rwyf wedi bod yn bryderus y byddai staff cymorth addysg bellach ar eu colled o gymharu â darlithwyr ac athrawon o safbwynt eu dyfarniadau cyflog. Ac fel y dywedodd Vikki Howells, ni all ysgolion a cholegau weithredu heb staff cymorth, ac eto y grŵp hwnnw, sydd ymysg y rhai ar y cyflogau isaf yn y sector, sydd wedi bod ar y llwybr tuag at gytundeb cyflog digyfnewid arall ac sydd wedi dod yn bêl-droed wleidyddol yn y frwydr gyda Llywodraeth Cymru am gyllid i golegau. Yn fy nhrafodaethau gyda'u hundeb, Unsain, gwn eu bod bellach yn edrych am driniaeth gyfartal o ran dyfarniadau cyflog rhwng staff darlithio a staff cymorth, oherwydd mae darparwyr addysg bellach yn dibynnu ar eu tîm staff cyfan i gyflawni'r canlyniadau gorau. Ond rwy'n glir hefyd nad ydym yn datrys anghydfod cyflog drwy basio cynigion yn y Senedd hon; mater i'r cyflogwyr a'r undebau llafur yw hynny. Ac o ystyried y cyhoeddiad ddoe, rwy'n gobeithio y gall y ddwy ochr ddod at ei gilydd yn awr i ddatrys yr anghydfod cyflog, sy'n amlwg wedi bod yn mynd rhagddo'n rhy hir. Gyda datganiad y Gweinidog ddoe, rwy'n credu bod Llywodraeth Cymru wedi dangos ei hymrwymiad clir i addysg bellach a'i phwysigrwydd i'n heconomi, a dylai pawb groesawu hynny.