English: First Minister, I'm sure you'd be the first to agree that we haven't always seen eye to eye over the years. But, I have no doubt that at every point during the period that you have held high office you've had the interests of our country foremost in your thoughts. When you took the reins, you were just the second First Minister in our history, and that particular honour will be yours forever, of course. One of your main tasks in many ways was to build on the success of your predecessor, and someone you described earlier as your mentor, Rhodri Morgan - one who was crucial in gaining popular support for our National Assembly, a new institution that was on very unstable foundations during those early days. You took that responsibility seriously, working in the coalition with my party at that time. You proceeded with the referendum that we as two parties had agreed to institute, ensuring that this Senedd today has the powers that enable us to legislate for Wales and its people, today and for the future. That was quite an achievement, Carwyn, and I'm eager to put that on record today. Through collaboration between our two parties, there was a successful referendum in 2011, which was a historic milestone. We use those words very often as politicians, but this was historic in terms of the growth and development of our country's national institutions. I think your articulation of your vision of the kind of constitutional framework that Wales must have in order to become a more successful country can be seen as your most important contribution. As well as developing the Senedd's law-making powers, we saw the beginnings of the introduction of tax-varying responsibilities during your tenure. These powers will be crucial for us to have a more rounded economic policy for the future. You've also argued the case strongly for a distinctive legal jurisdiction for Wales and set in train the commission on justice, which I'm sure will take that agenda forward. Indeed, I am confident that leaders of an independent Wales in the future will be grateful to you for your contribution in that regard. Beyond that, you've made a number of interventions more generally on a UK-wide level, calling for more co-operation between the devolved administrations and the UK Government. You've called for a federal structure for the United Kingdom, with the devolved nations represented in a reformed second chamber. This has of course opened the door to the next stages in the evolution of the relationship between the countries of these islands, which I'm sure will inevitably happen over the next decade. I'm sure that you will have a further contribution to make to that discussion.
Welsh: Brif Weinidog, rwy'n siŵr taw chi fyddai'r cyntaf i gytuno nad ydym ni bob amser wedi gweld llygad yn llygad dros y blynyddoedd. Ond, eto i gyd, nid oes gen i ddim amheuaeth bod buddiannau ein gwlad wedi bod yn flaenllaw yn eich meddyliau chi drwy gydol eich oes fel Prif Weinidog. Pan gymeroch chi'r awenau, chi oedd dim ond yr ail Brif Weinidog yn ein hanes, ac mi fydd yr anrhydedd arbennig honno o eiddo i chi am byth, wrth gwrs. Un o'ch prif orchwylion mewn sawl ffordd oedd adeiladu ar lwyddiant eich rhagflaenydd, a'r sawl y gwnaethoch chi ei alw'n gynharach yn fentor, sef Rhodri Morgan - un a fu'n allweddol wrth ennyn cefnogaeth y bobl i'n hegin Gynulliad Cenedlaethol, sefydliad newydd a oedd, wrth gwrs, ar seiliau simsan iawn yn y dyddiau cynnar hynny. Fe gymeroch chi'r cyfrifoldeb hwnnw o ddifrif, gan gydweithio yn y glymblaid roedd fy mhlaid i yn rhan ohoni ar y pryd. Fe wnaethoch chi fwrw ymlaen â chynnal y refferendwm yr oeddem ni wedi cytuno rhwng y ddwy blaid i roi ar waith gan sicrhau bod gan y Senedd hon heddiw y pwerau sy'n caniatáu i ni ddeddfu dros Gymru a'i phobl heddiw ac i'r dyfodol. Roedd honno'n gamp fawr, Carwyn, ac rwy'n awyddus i roi hynny ar y cofnod heddiw. Drwy gydweithio rhwng ein dwy blaid ni, cafwyd refferendwm llwyddiannus yn 2011 a oedd yn garreg filltir hanesyddol o bwys. Rydym yn defnyddio'r geiriau hynny'n aml iawn fel gwleidyddion, ond roedd hwn yn hanesyddol o ran twf a datblygiad sefydliadau cenedlaethol ein gwlad. Rwy'n credu y bydd y ffordd huawdl rydych chi wedi amlinellu eich gweledigaeth chi o'r math o fframwaith cyfansoddiadol y mae'n rhaid i Gymru ei gael er mwyn iddi fod yn wlad mwy llwyddiannus yn cael ei gweld fel eich cyfraniad pwysicaf. Yn ogystal â datblygu pwerau deddfu'r Senedd, gwelwyd dechrau ar y gwaith o weithredu cyfrifoldebau dros amrywio trethi hefyd yn ystod eich cyfnod wrth y llyw. Bydd y pwerau hyn yn angenrheidiol er mwyn inni gael polisi economaidd mwy cyflawn at y dyfodol. Rydych chi hefyd wedi dadlau'r achos yn gryf dros awdurdodaeth gyfreithiol i Gymru a sefydlu'r comisiwn ar gyfiawnder a fydd yn siŵr o fwrw'r agenda hwnnw yn ei flaen. Yn wir, rwy'n hyderus y bydd arweinwyr Cymru annibynnol yn y dyfodol yn ddiolchgar i chi am eich cyfraniad yn hyn o beth. Y tu hwnt i hynny, rydych chi wedi gwneud nifer o gyfraniadau yn fwy cyffredinol ar lefel y Deyrnas Unedig, gan alw am ragor o gydweithio rhwng y llywodraethau datganoledig a Llywodraeth Prydain. Rŷch chi wedi galw am strwythur ffederal ar gyfer y Deyrnas Unedig, gyda'r gwledydd datganoledig yn cael eu cynrychioli mewn ail siambr wedi'i diwygio. Mae hyn, wrth gwrs, wedi agor y drws ar y camau nesaf yn esblygiad y berthynas rhwng gwledydd yr ynysoedd hyn, sydd yn anochel o ddigwydd dros y ddegawd nesaf. Mae'n siŵr y bydd gennych chi gyfraniad pellach i'w wneud i'r drafodaeth honno.