English: I want to thank that committee for this report and all those people who've contributed towards it. I'd particularly like to thank the Everyone's Invited movement for shining a light on the prevalence of peer-on-peer sexual harassment. I was pleased to read that the Welsh Government have agreed to adopt Estyn's definition of sexual harassment, as recommended in the report. As the report points out, peer-on-peer sexual harassment is so prevalent amongst school-age children and young people that it has become normalised. That is extremely worrying. Many children and young people may not even realise that what they're experiencing is sexual harassment. So, having a clear definition is really important. It will help clarify what behaviour is considered as sexual harassment, and I hope that will help pupils feel empowered to report incidents to teachers, parents and any other organisation. I also believe that it will give clarity to those who are being confided in that the individual is being subject to sexual harassment as opposed to bullying, as an example. The report highlights that many young people felt that there should be more education on the subject, and having a definition will be particularly helpful in delivering education on sexual harassment in schools. And I'd be keen to know if the Welsh Government has had any discussion with other agencies about adopting the same definition, because it would be joined-up working that will drive change. According to the school list on the Everyone's Invited website, there are testimonials from pupils in every single local authority area in Wales. Moving forward, I believe that it will be essential that there is honest and regular reporting in each local authority area; schools must be actively encouraged to report incidents to the local authority; and there must be support in place for both the school and the pupil reporting peer-on-peer sexual harassment. As we know, a huge proportion of sexual harassment is carried out online. Having access to social media messaging platforms has made it much easier for pupils to both carry out harassment and to be targeted by it. A person being targeted may not even attend the same school or college as the person who is carrying out that behaviour. So, I think it would be hugely beneficial for children and young people to have some clear guidance on how to report incidents in those cases. Working together and with our children and young people is absolutely paramount. Minister, what action will the Welsh Government take to respond to the role that social media and being online has on peer-on-peer sexual harassment? And finally, it is essential that children are taught and understand how to respect each other, and I know that the new curriculum aims to do that, because if that doesn't happen - and this is really worrying evidence - if this is perceived as normal behaviour, those children will be the adults of tomorrow, and they will be taking forward those harmful views into life with them. So, I thank the committee very much for this, and I look forward to the Minister's response.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r pwyllgor am yr adroddiad a'r holl bobl sydd wedi cyfrannu ato. Hoffwn ddiolch yn arbennig i fudiad Everyone's Invited am daflu goleuni ar fynychder aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion. Roeddwn yn falch o ddarllen bod Llywodraeth Cymru wedi cytuno i fabwysiadu diffiniad Estyn o aflonyddu rhywiol, fel yr argymhellir yn yr adroddiad. Fel y mae'r adroddiad yn nodi, mae aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion mor gyffredin ymhlith plant oed ysgol a phobl ifanc fel ei fod wedi'i normaleiddio. Mae hynny'n hynod bryderus. Efallai na fydd llawer o blant a phobl ifanc hyd yn oed yn sylweddoli mai aflonyddu rhywiol yw'r hyn y maent yn ei ddioddef. Felly, mae cael diffiniad clir yn bwysig iawn. Bydd yn helpu i egluro pa ymddygiad a ystyrir yn aflonyddu rhywiol, ac rwy'n gobeithio y bydd hynny'n helpu disgyblion i deimlo eu bod wedi'u grymuso i roi gwybod i athrawon, rhieni ac unrhyw sefydliad arall am ddigwyddiadau. Credaf hefyd y bydd yn rhoi eglurder i'r rheini y mae plant a phobl ifanc yn ymddiried ynddynt fod yr unigolyn yn dioddef aflonyddu rhywiol yn hytrach na'n cael eu bwlio, er enghraifft. Mae'r adroddiad yn nodi bod llawer o bobl ifanc yn teimlo y dylid cael mwy o addysg ar y pwnc, a bydd cael diffiniad yn arbennig o ddefnyddiol wrth gyflwyno addysg ar aflonyddu rhywiol mewn ysgolion. A hoffwn wybod a yw Llywodraeth Cymru wedi cael unrhyw drafodaeth gydag asiantaethau eraill ynghylch mabwysiadu'r un diffiniad, gan mai gweithio cydgysylltiedig sy'n mynd i ysgogi newid. Yn ôl y rhestr o ysgolion ar wefan Everyone's Invited, cafwyd tystiolaeth gan ddisgyblion ym mhob ardal awdurdod lleol yng Nghymru. Wrth symud ymlaen, credaf y bydd yn hanfodol cael adroddiadau gonest a rheolaidd ym mhob ardal awdurdod lleol; rhaid mynd ati i annog ysgolion i roi gwybod am ddigwyddiadau i'r awdurdod lleol; ac mae'n rhaid cael cefnogaeth ar gyfer yr ysgol a'r disgybl sy'n rhoi gwybod am aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion. Fel y gwyddom, mae cyfran enfawr o aflonyddu rhywiol yn digwydd ar-lein. Mae cael mynediad at blatfformau negeseua ar y cyfryngau cymdeithasol wedi'i gwneud yn llawer haws i ddisgyblion aflonyddu, a chael eu targedu gan aflonyddu. Mae'n bosibl na fydd unigolyn sy'n cael eu targedu hyd yn oed yn mynychu'r un ysgol neu goleg â'r unigolyn sy'n aflonyddu. Felly, credaf y byddai'n hynod fuddiol i blant a phobl ifanc gael canllawiau clir ar sut i roi gwybod am ddigwyddiadau yn yr achosion hynny. Mae gweithio gyda'n gilydd a chyda'n plant a'n pobl ifanc yn hollbwysig. Weinidog, pa gamau y bydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i ymateb i'r rôl y mae cyfryngau cymdeithasol a bod ar-lein yn ei chwarae mewn aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion? Ac yn olaf, mae'n hanfodol fod plant yn cael eu haddysgu ac yn deall sut i barchu ei gilydd, a gwn fod y cwricwlwm newydd yn bwriadu gwneud hynny, oherwydd os na fydd hynny'n digwydd - ac mae'r dystiolaeth hon yn peri cryn bryder - os yw hyn yn cael ei ystyried yn ymddygiad normal, y plant hynny fydd oedolion yfory, a bydd y safbwyntiau niweidiol hyn yn aros gyda hwy yn ystod eu hoes. Felly, diolch yn fawr iawn i'r pwyllgor am hyn, ac edrychaf ymlaen at ymateb y Gweinidog.