English: Thank you very much, Llywydd. I move amendments 7 and 11 in the group in my name and on behalf of the Plaid Cymru group. I do hope that, as we are meeting as the Committee of the Whole Assembly this afternoon, it's not only the names that you have before you prior to the meeting that you will call in this debate, but you will open the door to the other parties. I look forward to hearing why the Conservatives oppose the amendments or the Bill itself, and I look forward to hearing - and I miss, in fact - some of the more constitutional contributions that some Members opposite may make. But these amendments relate specifically to the need to protect the protected Welsh food names as we exit the European Union, and the amendments will place a duty on Welsh Ministers - as this Bill does provide significant powers to Welsh Ministers; do bear that in mind - to protect those names, and to ensure that we do our very best to remain within the designated name system of the European Union, what is known for the most part as PGI, although there are other designations, of course. Now, at the moment, there are 16 Welsh food products that have been registered under the European regime and another two are awaiting approval. Some of them are very familiar to Members: Welsh lamb and beef, of course, are protected; Caerphilly cheese, although it's produced in Ceredigion - just over the border from Ceredigion, actually; Halen Môn/Anglesey Sea Salt; sewin or sea trout that have been caught with traditional methods using coracles; and Carmarthen ham, which you can buy in Carmarthen market. They're all protected, as are the excellent foods that we see when we travel abroad and on the continent, which have the protected status there. But it's not just the names that are important, but the economic and cultural status underpinning them. So, Hybu Cig Cymru has found that lamb exports from Wales have grown 25 per cent since PGI status was awarded. So, there's economic value to this. The European Commission has discovered that the value for any product with a geographical designation is £1.55. That is to say that you will get £1.55 per £1 because you have this PGI status, or a similar status. And just today, the Western Mail published that 55 per cent of customers in Wales favour buying foods with PGI status; 37 per cent say that they would be far more likely to buy lamb from Wales if it had that status and because it has that status. For beef, it's higher. Indeed, for beef, almost 50 per cent of Welsh customers favour Welsh beef because it has this status. So, safeguarding the status is extremely important. In Westminster, there's a version of the Bill going through Westminster - the European withdrawal Bill. There is no agreement yet between the Government here and the Government in Westminster as to what route we should go down, but it's important to place on record that the Minister for business, who has a similar role to Julie James, in Westminster, has said that it isn't possible to guarantee that these designations are safeguarded as we exit the European Union. And there is a risk there to Welsh exports, to Welsh farmers and to food producers in Wales. So, it is important that we as an Assembly consider these issues as we discuss our own legislation. I very much hope, therefore, that the Assembly will respond positively to these amendments and that we do everything within our power to ensure that we retain the protected designations for the excellent quality foods from Wales.
Welsh: Diolch yn fawr, Llywydd. Rwy'n cynnig gwelliant 7 a gwelliant 11 yn y grŵp, sydd yn fy enw i, ac ar ran grŵp Plaid Cymru. Rwy'n gobeithio, gan ein bod ni'n cyfarfod fel pwyllgor cyfan y Senedd - y Cynulliad y prynhawn yma, nad yn unig yr enwau sydd ger eich bron ymlaen llaw y byddwch chi'n eu galw i gymryd rhan yn y trafodaethau yma ond y byddwch chi'n agor y drws i'r pleidiau eraill. Rwy'n edrych ymlaen at glywed pam mae'r Torïaid yn gwrthwynebu'r gwelliannau, fel maen nhw'n dechrau gwneud, neu'r Bil ei hunan, ac rwy'n edrych ymlaen at, ac yn colli a dweud y gwir, rai o'r cyfraniadau mwy cyfansoddiadol y bydd ambell i Aelod fan draw yn eu gwneud. Ond mae'r gwelliannau hyn yn ymwneud yn benodol â'r angen i warchod enwau gwarchodedig Cymreig wrth inni ymadael â'r Undeb Ewropeaidd, a bydd y gwelliannau yn rhoi dyletswydd ar Weinidogion Cymru, gan fod y Bil yma'n rhoi pwerau sylweddol i Weinidogion Cymru - cofiwch chi hynny - i warchod yr enwau hynny ac i wneud yn siŵr ein bod ni'n gwneud ein gorau glas i aros tu fewn i system enwau dynodedig yr Undeb Ewropeaidd, sef yr hyn sy'n cael ei nabod gan fwyaf fel PGI, er bod yna enwau eraill o gwmpas. Nawr, ar hyn o bryd, mae yna 16 o gynhyrchion bwyd Cymreig wedi eu cofrestru o dan y drefn Ewropeaidd ac mae yna ddau arall yn aros i gael eu derbyn. Mae rhai ohonyn nhw yn gyfarwydd iawn, iawn i Aelodau. Mae cig oen a chig eidion o Gymru, wrth gwrs, wedi eu gwarchod; caws Caerffili, er ei fod yn cael ei gynhyrchu yng Ngheredigion - jest dros y ffin, tu fas i Geredigion; Halen Môn. Mae siwin neu frithyll y môr sydd wedi cael eu dala yn y ffordd draddodiadol mewn cwrwgl yn cael eu hamddiffyn, a ham sir Gâr, a gewch chi yn y farchnad yng Nghaerfyrddin. Mae'r rhain i gyd wedi eu gwarchod, fel, wrth gwrs, rydym ni'n gwybod am y bwydydd gwych pan fyddwn ni'n mynd dramor, yn mynd ar y cyfandir ac yn gweld y bwydydd gwych sydd wedi eu gwarchod yn fanna. Ond nid jest yr enwau sydd yn bwysig, ond y statws economaidd a diwylliannol sydd y tu ôl iddyn nhw. Felly, mae Hybu Cig Cymru wedi canfod bod allforion cig oen o Gymru wedi tyfu 25 y cant ers inni gael y statws dynodedig PGI. Mae yna werth economaidd iddyn nhw. Mae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi canfod bod gwerth ar gyfer unrhyw gynnyrch sydd wedi ei ddynodi yn ddaearyddol yn £1.55 - hynny yw, mi gewch chi £1.55 yn fwy y bunt am fod gyda chi'r statws yma o PGI neu debyg. Dim ond heddiw mae'r Western Mail wedi cyhoeddi bod 55 y cant o gwsmeriaid yng Nghymru yn ffafrio prynu bwyd gyda statws PGI, 37 y cant yn dweud y bydden nhw'n fwy tebyg o lawer o brynu cig oen o Gymru pe bai e'n dwyn y statws yna, oherwydd ei fod e'n dwyn y statws yna; a 49 y cant - yn uwch - ar gyfer cig eidion a dweud y gwir. Mae bron hanner o gwsmeriaid Cymru yn ffafrio cig eidion o Gymru oherwydd bod gyda fe'r statws yma. Felly, mae amddiffyn y statws yma yn bwysig iawn. Nawr, yn San Steffan, wrth gwrs, rydym ni'n cofio bod y Bil yma yn fersiwn o'r Bil sy'n mynd drwy San Steffan, y Bil ymadael â'r Undeb Ewropeaidd. Nid ydym ni wedi cael y cytundeb rhwng y Llywodraeth yma a Llywodraeth San Steffan i weld pa lwybr i fynd arno, ond mae'n bwysig rhoi ar gofnod bod y Gweinidog busnes, sydd yn gwneud swydd debyg i un Julie James, yn San Steffan wedi dweud nad oes modd gwarantu bod enwau fel hyn yn cael eu diogelu wrth inni ymadael â'r Undeb Ewropeaidd. Mae perig fanna i allforion o Gymru, i ffermwyr ac amaethwyr Cymru ac i gynhyrchwyr bwyd Cymru. Felly, mae'n bwysig, rydw i'n meddwl, ein bod ni fel Cynulliad yn ystyried y materion yma wrth drafod ein deddfwriaeth ein hunan. Rwy'n gobeithio'n fawr, felly, y bydd y Cynulliad yn ymateb yn bositif i'r gwelliannau hyn ac yn gwneud pob dim o fewn ein gallu ni i sicrhau ein bod ni'n cadw statws enwau gwarchodedig ar gyfer bwydydd da iawn o Gymru.