English: Thank you for the follow-up questions. In terms of the radical steps that are taken, putting a health board into special measures was a radical step. It's the only health board since the history of devolution to be put into special measures, and it's not just about changes to only senior managers; there is a need to change the culture within the organisation. That's why we expect the health board to be in special measures for a significant period of time, because the changes that we need to see, for example, in mental health services, will take a significant period of time. So, I don't really accept this characterisation that radical steps have not been taken and are not being taken. We also have the reassurance of the tripartite advisory body, so we have external advisers, not just the chief executive of NHS Wales, reviewing the progress that is, or is not, being made with regard to special measures. On your particular point about vascular surgery, we've been through this before, and I simply don't accept or agree with this characterisation of the issue. The proposals are for about 20 per cent of activity, the highly complex vascular surgery, to be moved to a central unit, and that central specialist unit is based upon evidence it provides better outcomes - better outcomes for the people, regardless of where they live across north Wales, who go into that specialist centre. Eighty per cent of activity will remain where it is. So, for example, the diabetic debridement service that takes place within Ysbyty Gwynedd would stay where it is. I don't have a set objective for how many specialist services will remain in their current settings, either in north Wales or anywhere else. I simply set out that the health board, with its local population, wherever it is, must confront those obvious challenges it knows exist, and must address the best clinical evidence and advice on what to do to improve that service. Sometimes, that will be about delivering a service within a community and making care more local, and sometimes, where the evidence tells us the best and the biggest health gains to be made, which will also improve our ability to recruit the right staff in the right place, is actually to have a specialist centre. And I just don't think it's tenable for serious players within the debate about the future of the health service to only ever say, 'We disagree with any proposal to centralise a specialist service'. There is significant evidence that the move for vascular surgery will improve outcomes across north Wales, and I hope that Members will look at the evidence here objectively.
Welsh: Diolch am y cwestiynau dilynol. O ran y camau radical sy'n cael eu cymryd, roedd gwneud bwrdd iechyd yn destun mesurau arbennig yn gam radical. Dyma'r unig fwrdd iechyd yn hanes datganoli i gael ei wneud yn destun mesurau arbennig, ac nid yw'n ymwneud yn unig â newidiadau i uwch reolwyr; mae angen newid y diwylliant yn y sefydliad. Dyna pam rydym yn disgwyl i'r bwrdd iechyd fod yn destun mesurau arbennig am gyfnod sylweddol o amser, gan y bydd y newidiadau y mae angen i ni eu gweld, er enghraifft, mewn gwasanaethau iechyd meddwl, yn cymryd cryn dipyn o amser. Felly, nid wyf yn derbyn yr argraff a roddir na chafodd camau radical eu rhoi ar waith ac nad ydynt yn cael eu rhoi ar waith. Mae gennym hefyd y sicrwydd a roddwyd gan y corff ymgynghorol tri sefydliad, felly mae gennym gynghorwyr allanol, nid prif weithredwr GIG Cymru yn unig, yn adolygu'r cynnydd sy'n cael ei wneud, neu nad yw'n cael ei wneud, mewn perthynas â mesurau arbennig. O ran eich pwynt penodol am lawfeddygaeth fasgwlaidd, rydym wedi bod drwy hyn o'r blaen, ac nid wyf yn derbyn nac yn cytuno â'r argraff a roddir ar y mater. Mae'r cynigion yn argymell y dylai tua 20 y cant o'r gweithgaredd, y llawfeddygaeth fasgwlaidd gymhleth iawn, gael ei symud i uned ganolog, ac mae'r uned arbenigol ganolog honno'n seiliedig ar dystiolaeth ei bod yn darparu canlyniadau gwell - gwell canlyniadau i'r bobl, lle bynnag y maent yn byw ar draws gogledd Cymru, sy'n mynd i'r ganolfan arbenigol honno. Bydd 80 y cant o'r gweithgaredd yn aros lle y mae. Felly, er enghraifft, byddai'r gwasanaeth digramennu diabetig sy'n digwydd yn Ysbyty Gwynedd yn aros lle y mae. Nid oes gennyf amcan penodol o ran faint o wasanaethau arbenigol a fydd yn aros yn eu lleoliadau presennol, yng ngogledd Cymru neu yn unrhyw le arall. Rwy'n nodi'n syml fod yn rhaid i'r bwrdd iechyd, gyda'i boblogaeth leol, lle bynnag y mae, wynebu'r heriau amlwg hyn y mae'n gwybod eu bod yn bodoli, a rhaid iddo ymateb i'r dystiolaeth a'r cyngor clinigol gorau ynglŷn â beth i'w wneud i wella'r gwasanaeth hwnnw. Weithiau, bydd hynny'n ymwneud â darparu gwasanaeth mewn cymuned a gwneud gofal yn fwy lleol, ac weithiau, lle y dywed y dystiolaeth wrthym y mae'r enillion iechyd mwyaf a gorau i'w gwneud, a fydd hefyd yn gwella ein gallu i recriwtio'r staff iawn yn y lle iawn, cael canolfan arbenigol fydd yr ateb mewn gwirionedd. Ac nid wyf yn meddwl ei bod yn dderbyniol mai'r cyfan sydd gan y rhai sy'n rhan ganolog o'r ddadl am ddyfodol y gwasanaeth iechyd i'w ddweud byth yw 'Rydym yn anghytuno ag unrhyw gynnig i ganoli gwasanaeth arbenigol'. Mae yna dystiolaeth sylweddol y bydd symud llawdriniaeth fasgwlaidd fel hyn yn gwella canlyniadau ar draws gogledd Cymru, ac rwy'n gobeithio y bydd yr Aelodau'n edrych ar y dystiolaeth yn wrthrychol yma.