techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Minister, the Chancellor's recent announcement of an additional £25 million to Wales for the household fund is further evidence of a commitment to supporting older people through some difficult times ahead, alongside the additional winter fuel payment and further financial support to meet the cost of energy. Can the Minister outline how older people will benefit from the household fund in Wales, and what further steps will you take to help reduce bills for older people? Thank you.
Welsh: Weinidog, mae cyhoeddiad diweddar y Canghellor o £25 miliwn ychwanegol i Gymru ar gyfer y gronfa gymorth i aelwydydd yn dystiolaeth bellach o'r ymrwymiad i gefnogi pobl hŷn drwy'r cyfnodau anodd sydd o'u blaenau, ochr yn ochr â'r taliad tanwydd y gaeaf ychwanegol a chymorth ariannol pellach i dalu costau ynni. A wnaiff y Gweinidog amlinellu sut y bydd pobl hŷn yn elwa o'r gronfa gymorth i aelwydydd yng Nghymru, a pha gamau pellach y byddwch yn eu cymryd i helpu i leihau biliau ar gyfer pobl hŷn? Diolch.
English: Thank you, Altaf Hussain. I've just mentioned ways in which we are specifically focusing on the needs of older people, particularly with the national benefit take-up campaign, but also by ensuring, as I meet with the older people's commissioner, Age Cymru and cross-party groups, that we take into account the lived experience of older people and share that particularly, not just with the third sector, but with those organisations who have got responsibility in terms of giving advice, support and accessing our funds.
Welsh: Diolch i chi, Altaf Hussain, ac rwyf newydd sôn am ffyrdd yr ydym yn canolbwyntio'n benodol ar anghenion pobl hŷn, yn enwedig gyda'r ymgyrch genedlaethol i annog pobl i fanteisio ar fudd-daliadau, ond hefyd drwy sicrhau, wrth imi gyfarfod â'r comisiynydd pobl hŷn, Age Cymru a grwpiau trawsbleidiol, ein bod yn ystyried profiad bywyd pobl hŷn ac yn rhannu hwnnw, nid yn unig gyda'r trydydd sector, ond gyda'r sefydliadau sydd â chyfrifoldeb mewn perthynas â darparu cyngor a chymorth a defnydd o'n cronfeydd.
English: Welsh Government has a long-standing commitment to supporting advice services so we can be confident some of the most vulnerable people in our society have access to advice on debt and welfare benefit issues. The services they provide are a lifeline for many people struggling with the cost-of-living crisis.
Welsh: Mae gan Lywodraeth Cymru ymrwymiad hirsefydlog i gefnogi gwasanaethau cynghori felly gallwn fod yn hyderus fod rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas yn gallu cael gafael ar gyngor ar ddyledion a budd-daliadau lles. Mae'r gwasanaethau a ddarperir ganddynt yn achubiaeth i lawer o bobl sy'n cael anhawster gyda'r argyfwng costau byw.
English: Diolch, Gweinidog. I used to work for Citizens Advice, so I really do agree with you that they will be a lifeline for thousands of people in Wales over the coming months. Now, many vulnerable people, of course, need advice in person. I'd like to seek your assurance that support is being given to organisations like Citizens Advice to ensure that in-person advice will continue to be available for everyone who needs it, that we don't see too much of a focus being put on advice only being available over the telephone or digitally, because without face-to-face advice, many people won't know where to go for help. I'm particularly concerned about debt clients, because they're the most likely to disengage part way through the advice process, and if advisers have had to deal only with cases remotely, they won't have established the same relationship, and with the Ask programme, as well, where clients who present with debt issues or housing issues are routinely asked about abuse - that won't be safe or possible if the advice isn't being given face to face. So, could you give me an assurance, please, Minister, that organisations like Citizens Advice will be supported to continue to offer that vital face-to-face interaction with clients?
Welsh: Diolch, Weinidog. Roeddwn yn arfer gweithio i Cyngor ar Bopeth, felly rwy'n cytuno'n llwyr â chi y byddant yn achubiaeth i filoedd o bobl yng Nghymru dros y misoedd nesaf. Nawr, mae llawer o bobl agored i niwed, wrth gwrs, angen cyngor wyneb yn wyneb, a hoffwn ofyn am eich sicrwydd fod cymorth yn cael ei roi i sefydliadau fel Cyngor ar Bopeth i sicrhau y bydd cyngor wyneb yn wyneb yn parhau i fod ar gael i bawb sydd ei angen, ac nad ydym yn gweld gormod o ffocws yn cael ei roi ar gyngor sydd ar gael dros y ffôn neu'n ddigidol yn unig, oherwydd heb gyngor wyneb yn wyneb, bydd llawer o bobl heb wybod lle i droi am gymorth. Rwy'n arbennig o bryderus am gleientiaid sydd mewn dyled, oherwydd hwy yw'r rhai mwyaf tebygol o roi'r gorau iddi hanner ffordd drwy'r broses gynghori, ac os yw cynghorwyr ond wedi gorfod ymdrin ag achosion o bell, ni fyddant wedi sefydlu'r un berthynas, a chyda'r rhaglen Gofyn, hefyd, lle mae cleientiaid sydd â phroblemau dyled neu broblemau tai yn cael eu holi'n rheolaidd am gamdriniaeth - ni fydd hynny'n ddiogel nac yn bosibl os nad yw'r cyngor yn cael ei ddarparu wyneb yn wyneb. Felly, a wnewch chi roi sicrwydd i mi, os gwelwch yn dda, Weinidog, y bydd sefydliadau fel Cyngor ar Bopeth yn cael eu cefnogi i barhau i gynnig y rhyngweithio wyneb yn wyneb hanfodol hwnnw â chleientiaid?
English: Diolch, Delyth Jewell. Your role and your experience of working in Citizens Advice are very valuable, and it's useful to have that particular focus on how we can move through the pandemic to recovery and back to the face-to-face, which we know is very valuable for older people, but also for people who can often have complex needs and problems. This year I've made available over £13 million for single advice fund services so that people can get that help. I think evidence that it's making a difference - I'll just quote that, since January last year, single advice fund services have helped 116,000 people to deal with over 532,000 social welfare problems, and that's actually helped them claim additional income of over £67 million and have debts totalling £20 million written off. So, support for the sector, and Citizens Advice as a key partner, is crucial, and we will be looking particularly at key priority groups in their work and delivery, including older people, disabled people and people from black, Asian and minority ethnic communities.
Welsh: Diolch, Delyth Jewell. Mae eich rôl a'ch profiad o weithio yn Cyngor ar Bopeth yn werthfawr iawn, ac mae'n ddefnyddiol cael y ffocws penodol hwnnw ar sut y gallwn adfer ar ôl y pandemig a mynd yn ôl i weld cleientiaid wyneb yn wyneb, rhywbeth y gwyddom ei fod yn werthfawr iawn i bobl hŷn, ond hefyd i bobl a all fod ag anghenion a phroblemau cymhleth yn aml. Eleni, rwyf wedi sicrhau bod dros £13 miliwn ar gael ar gyfer gwasanaethau'r gronfa gynghori sengl fel y gall pobl gael y cymorth hwnnw. Rwy'n credu bod tystiolaeth yn dangos ei fod yn gwneud gwahaniaeth - fe soniaf fod gwasanaethau'r gronfa gynghori sengl, ers mis Ionawr y llynedd, wedi helpu 116,000 o bobl i ymdrin â dros 532,000 o broblemau lles cymdeithasol, ac mae hynny mewn gwirionedd wedi eu helpu i hawlio incwm ychwanegol o dros £67 miliwn a'u helpu i ddileu cyfanswm o £20 miliwn o ddyledion. Felly, mae cymorth i'r sector, a Cyngor ar Bopeth fel partner allweddol, yn hollbwysig, a byddwn yn edrych yn arbennig ar grwpiau blaenoriaeth allweddol yn eu gwaith a'u darpariaeth, gan gynnwys pobl hŷn, pobl anabl a phobl o gymunedau du, Asiaidd ac ethnig leiafrifol.
English: The Welsh Government is committed to continuing to provide support for veterans across Wales. This includes funding armed forces liaison officers, investing in mental health services and supporting Armed Forces Day in Wrexham on 18 June.
Welsh: Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i barhau i ddarparu cymorth i gyn-filwyr ledled Cymru. Mae hyn yn cynnwys ariannu swyddogion cysylltu â'r lluoedd arfog, buddsoddi mewn gwasanaethau iechyd meddwl a chefnogi Diwrnod y Lluoedd Arfog yn Wrecsam ar 18 Mehefin.
English: Thank you, Deputy Minister, for your response. I must say it was a pleasure to see you also at the gun salute here in Cardiff Bay last week, and your support for veterans, I know, is appreciated. But recently I also had the pleasure of meeting the Royal British Legion, and they raised an area with me, which was they're looking to extend housing priority need to cover five years for those who've left military service, and, as is in place in England, to ensure that divorced or separated spouses and partners of service personnel in Wales can access housing support on the same terms as other armed forces families. So, in light of this, Deputy Minister, I wonder what consideration have you had to extend the housing priority need and what discussions are you having with representatives of veterans to ensure that their important concerns are looked at. Thank you.
Welsh: Diolch i chi am eich ymateb, Ddirprwy Weinidog. Rhaid imi ddweud ei bod yn bleser eich gweld chi hefyd yn y salíwt ynnau yma ym Mae Caerdydd yr wythnos diwethaf, ac mae eich cefnogaeth i gyn-filwyr, rwy'n gwybod, yn cael ei werthfawrogi. Ond yn ddiweddar, cefais y pleser hefyd o gyfarfod â'r Lleng Brydeinig Frenhinol, ac fe wnaethant dynnu fy sylw at y ffaith eu bod eisiau ymestyn yr angen blaenoriaethol am dai i bum mlynedd ar gyfer y rhai sydd wedi gadael gwasanaeth milwrol, ac fel sy'n digwydd yn Lloegr, sicrhau y gall gwŷr a gwragedd a phartneriaid aelodau o'r lluoedd arfog yng Nghymru sydd wedi ysgaru neu wahanu gael cymorth tai ar yr un telerau â theuluoedd eraill y lluoedd arfog. Felly, yng ngoleuni hyn, Ddirprwy Weinidog, tybed pa ystyriaeth a roddwyd gennych i ymestyn yr angen blaenoriaethol am dai a pha drafodaethau a gawsoch gyda chynrychiolwyr cyn-filwyr i sicrhau bod eu pryderon pwysig yn cael sylw. Diolch.
English: Around 2,000 Ukrainians have now arrived in Wales under the Homes for Ukraine scheme. Around 500 of these have been sponsored by the Welsh Government. Guidance for local authorities and sponsors as well as our Sanctuary website for Ukrainians are available. Our 24/7 contact centre and third sector partners are also providing support.
Welsh: Mae tua 2,000 o Wcreiniaid bellach wedi cyrraedd Cymru o dan gynllun Cartrefi i Wcráin. Noddwyd tua 500 o'r rhain gan Lywodraeth Cymru. Mae canllawiau ar gael i awdurdodau lleol a noddwyr yn ogystal â'n gwefan Noddfa ar gyfer Wcreiniaid. Mae ein canolfan gyswllt 24/7 a'n partneriaid yn y trydydd sector hefyd yn darparu cymorth.
English: Diolch yn fawr, Weinidog. I appreciate your update and your earlier written statement on this as well, however I do wish to draw your attention to the support and assistance offered to individuals who have provided their properties as part of the Welsh Government's Homes for Ukraine programme. Having spoken to several Pembrokeshire and Carmarthenshire families who've participated in this programme, it's very clear that there is a brief support framework available for those hosting Ukrainian families. Day-to-day task such as assisting with opening bank accounts, taxying families back and forth for hospital appointments and taking the time to support with the school run all involve sacrificing time off work. In fact, the reality is that those participating in the Homes for Ukraine programme are not just offering a spare bedroom, they are offering the chance to become an integrated member of their family. Given this and your written statement today outlining a pause to new applications, can the Minister outline what support beyond the existing £350 'thank you' payment the Welsh Government is giving to families who are hosting and supporting Ukrainian refugees? Diolch.
Welsh: Diolch yn fawr, Weinidog. Rwy'n gwerthfawrogi eich diweddariad a'ch datganiad ysgrifenedig cynharach ar hyn hefyd, ond hoffwn dynnu eich sylw at y gefnogaeth a'r cymorth a gynigir i unigolion sydd wedi darparu eu heiddo fel rhan o raglen Cartrefi i Wcráin Llywodraeth Cymru. Ar ôl siarad â nifer o deuluoedd yn sir Benfro a sir Gaerfyrddin sydd wedi cymryd rhan yn y rhaglen hon, mae'n amlwg iawn fod fframwaith cymorth byr ar gael i'r rhai sy'n rhoi llety i deuluoedd o Wcráin. Mae tasgau o ddydd i ddydd megis helpu i agor cyfrifon banc, hebrwng teuluoedd i ac o apwyntiadau ysbyty a rhoi amser i helpu i hebrwng plant i'r ysgol i gyd yn golygu aberthu amser o'r gwaith. Yn wir, y realiti yw nad cynnig ystafell wely sbâr yn unig y mae'r rhai sy'n rhan o'r rhaglen Cartrefi i Wcráin, maent yn cynnig cyfle i ddod yn aelod integredig o'u teulu. O ystyried hyn a'ch datganiad ysgrifenedig heddiw yn disgrifio oedi i geisiadau newydd, a wnaiff y Gweinidog amlinellu pa gymorth sydd ar gael y tu hwnt i'r taliad 'diolch' presennol o £350 y mae Llywodraeth Cymru yn ei roi i deuluoedd sy'n cynnal ac yn cefnogi ffoaduriaid o Wcráin? Diolch.
English: Our Warm Homes programme for lower income households saves an average of £300 a year by improving energy efficiency. Eligible working-age households are also benefiting from a £200 winter fuel support payment, and a £150 cost-of-living payment is being made to properties in council tax bands A to D.
Welsh: Mae ein rhaglen Cartrefi Clyd ar gyfer aelwydydd incwm is yn arbed £300 y flwyddyn ar gyfartaledd drwy wella effeithlonrwydd ynni. Mae aelwydydd oedran gweithio cymwys hefyd yn elwa ar daliad cymorth tanwydd y gaeaf o £200, ac mae taliad costau byw o £150 yn cael ei wneud i bob eiddo ym mandiau'r dreth gyngor A i D.
English: I thank the Minister for that response. Of course, it's good to hear of the support currently available for some people. The increase in the cap on fuel prices, of course, will be challenging for all. According to the National Energy Action charity, we could see up to 45 per cent of all households in Wales suffering fuel poverty because of the rise in the cap. This is frightening. We're talking about 614,000 households in Wales. But I want to focus on pre-payment meters in my question. One in five standard tariff electricity customers in north Wales pay through pre-payment meters, and that will certainly be higher in Dwyfor Meirionnydd. Because the cap has been increased since April, customers paying through pre-payment meters will see their costs increasing from £1,309 to £2,017 a year. Very often, these are the poorest people in society. They need more support than what you've outlined already, those using pre-payment meters, compared to others. All additional support is of benefit, of course, but what other support can you provide to people using pre-payment meters, and what discussions have you had with landlords, be they housing association or private landlords, in order to ensure that people won't enter fuel poverty because of these pre-payment meters?
Welsh: Diolch yn fawr iawn i'r Gweinidog am yr ateb yna. Wrth gwrs, mae'n dda clywed am y cymorth sydd ar gael ar hyn o bryd i rai pobl. Mae'r cynnydd yn y cap ar brisiau ynni, wrth gwrs, yn mynd i fod yn heriol i bawb. Yn ôl yr elusen National Energy Action, fe allwn ni weld hyd at 45 y cant o bob aelwyd yng Nghymru yn dioddef tlodi tanwydd oherwydd codi'r cap. Mae hyn yn ffigur brawychus. Rydyn ni'n sôn am 614,000 o aelwydydd yng Nghymru. Ond dwi am ganolbwyntio ar fesuryddion rhagdaliad, pre-payment meters, yn fy nghwestiwn i. Mae un o bob pump o gwsmeriaid trydan safonol yn talu drwy ragdaliad yng ngogledd Cymru, ac mae'r ffigur yna yn sicr am fod yn uwch yn Nwyfor Meirionnydd. Oherwydd bod y cap wedi codi ers mis Ebrill, mae cwsmeriaid sy'n talu drwy ragdaliad am weld eu costau cynyddu o £1,309 i £2,017 y flwyddyn. Yn amlach na pheidio, y rhain hefyd ydy'r bobl dlotaf yn ein cymdeithas. Mae angen mwy o gymorth na'r hyn rydych chi wedi sôn amdano eisoes ar y bobl sy'n talu drwy ragdaliad na phobl eraill. Mae pob cymorth ychwanegol o fudd, ond pa gymorth arall fedrwch chi ei gynnig i bobl sy'n talu drwy ragdaliad, a pha drafodaethau ydych chi'n eu cael efo landlordiaid, boed yn gymdeithasau tai neu'n breifat, er mwyn sicrhau nad ydy pobl yn mynd i mewn i dlodi tanwydd oherwydd y mesuryddion rhagdaliad yma?
English: Diolch yn fawr. It's a really important question. I think you will recall a powerful exchange between the First Minister and Ken Skates a few weeks ago about the impact of fuel poverty, and the fact that people may be self-disconnecting in terms of pre-payment meters. So, I'm glad that you've brought this to our attention. The theme of my questions today has been very much the impact of the cost of living and fuel poverty - the cost-of-living crisis and the impact it will have on fuel poverty. So, thank you again for giving that information. We've been urging Ofgem to give us the information about the estimates in terms of self-rationing. They do actually suggest 34 per cent of smart meter households are self-disconnecting and 13 per cent are regularly reliant on emergency credit. But I think we all know of those who are the hardest hit and also pay more for pre-payment meters. Now, this is something that we are looking at, and I recently visited a Blaenau Gwent foodbank, where they actually also have a fuel voucher scheme as well for pre-payment meters. It's crucial that we do everything that we can and look at every avenue for supporting those 200,000 households on pre-payment meters for electricity and gas.
Welsh: Diolch yn fawr. Mae'n gwestiwn pwysig iawn. Rwy'n credu y byddwch yn cofio trafodaeth bwerus rhwng y Prif Weinidog a Ken Skates ychydig wythnosau'n ôl am effaith tlodi tanwydd, a'r ffaith y gallai pobl fod yn hunan-ddatgysylltu mesuryddion rhagdalu. Felly, rwy'n falch eich bod wedi tynnu ein sylw at hyn. Thema fy nghwestiynau heddiw oedd effaith costau byw a thlodi tanwydd - yr argyfwng costau byw a'r effaith a gaiff ar dlodi tanwydd. Felly, diolch ichi eto am rannu'r wybodaeth honno. Rydym wedi bod yn annog Ofgem i ddarparu'r wybodaeth am yr amcangyfrifon hunan-ddogni. Maent yn awgrymu mewn gwirionedd fod 34 y cant o aelwydydd mesuryddion deallus yn hunan-ddatgysylltu a bod 13 y cant yn dibynnu'n rheolaidd ar gredyd brys. Ond rwy'n credu ein bod i gyd yn gwybod am y rhai sy'n cael eu taro galetaf ac sydd hefyd yn talu mwy am fesuryddion rhagdalu. Nawr, mae hyn yn rhywbeth yr ydym yn edrych arno, ac ymwelais â banc bwyd ym Mlaenau Gwent yn ddiweddar, lle mae ganddynt gynllun talebau tanwydd ar gyfer mesuryddion rhagdalu. Mae'n hanfodol ein bod yn gwneud popeth yn ein gallu ac yn dilyn pob trywydd i allu cefnogi'r 200,000 o aelwydydd sydd â mesuryddion rhagdalu ar gyfer trydan a nwy.
English: The next item is questions to the Counsel General and Minister for the Constitution, and the first question is from Rhys ab Owen.
Welsh: Yr eitem nesaf, felly, yw'r cwestiynau i'r Cwnsler Cyffredinol a Gweinidog y Cyfansoddiad, ac mae'r cwestiwn cyntaf gan Rhys ab Owen.
English: Thank you for the question. We set out principles for a devolved justice system in our publication recently, 'Delivering Justice for Wales'. We will use this to co-produce a vision of how justice can be delivered better, through conversations with those with expertise in the justice system. Considering resources will be an important element of that.
Welsh: Diolch am y cwestiwn. Gwnaethom nodi egwyddorion ar gyfer system gyfiawnder ddatganoledig yn ein cyhoeddiad diweddar, 'Sicrhau Cyfiawnder i Gymru'. Byddwn yn defnyddio hwn i gydgynhyrchu gweledigaeth o sut y gellir darparu cyfiawnder yn well, drwy sgyrsiau â'r rhai sydd ag arbenigedd yn y system gyfiawnder. Bydd ystyried adnoddau yn elfen bwysig o hynny.
English: Despite a recent tweet from Andrew R.T. Davies declaring that the Welsh Conservatives would never support the devolution of justice, I, and, I know, you too, Counsel General, would agree with the words of Lord Thomas of Cwmgiedd that it's a matter of when rather than if justice is devolved to this place. With things moving very quickly in Westminster, the devolution of justice could happen sooner than we might expect. To do that, we will need a fair transfer of funding, although personally I think that devolving justice to Wales would save money for taxpayers. But does the Government know - and if they don't know, when will they know - how much money they will need from the Treasury in the UK?
Welsh: Er gwaethaf trydariad diweddar Andrew R.T. Davies yn datgan na fydd y Ceidwadwyr Cymreig byth yn cefnogi datganoli cyfiawnder, dwi, a dwi'n gwybod chi, hefyd, Cwnsler Cyffredinol, yn cytuno gyda geiriau'r Arglwydd Thomas o Gwmgiedd - mae mater o bryd yn hytrach nag os yw datganoli cyfiawnder i'r lle hwn. A chyda pethau'n symud yn sydyn iawn yn San Steffan, fe all datganoli cyfiawnder ddigwydd yn gynt nag rŷn ni'n ei feddwl. I wneud hynny, bydd angen trosglwyddiad teg o arian, er, yn bersonol, dwi'n credu y byddai datganoli cyfiawnder i Gymru yn arbed arian i drethdalwyr. Ond ydy'r Llywodraeth yn gwybod - ac os nad ydyn nhw'n gwybod, pryd gwnawn nhw wybod - faint o arian sydd angen arnyn nhw o Drysorlys y Deyrnas Unedig?
English: Thank you for that question. The enforcement of fisheries legislation is vital for the sustainability of our fisheries and the protection of the marine environment. Although I'm unable to comment on specific, ongoing cases, I confirm we have successfully prosecuted illegal fishers over the past year.
Welsh: Diolch ichi am y cwestiwn hwnnw. Mae gorfodi deddfwriaeth pysgodfeydd yn hanfodol i gynaliadwyedd ein pysgodfeydd a diogelu'r amgylchedd morol. Er na allaf wneud sylwadau ar achosion penodol sy'n mynd rhagddynt rwy'n cadarnhau ein bod wedi erlyn pysgotwyr anghyfreithlon yn llwyddiannus dros y flwyddyn ddiwethaf.
English: Okay. Thank you for the answer, Counsel General. Illegal fishing is not only damaging to the Welsh economy, but is also costly for our coastal environments. Unregulated fishing techniques impact on biodiversity and marine habitats, leading to overfishing, which undermines attempts to secure sustainable fish stocks. What steps are the Welsh Government taking to crack down on illegal fishing in north Wales to protect our fish stocks and sustainable practices in the industry? Thank you.
Welsh: Iawn. Diolch am yr ateb, Gwnsler Cyffredinol. Mae pysgota anghyfreithlon nid yn unig yn niweidiol i economi Cymru, mae hefyd yn gostus i'n hamgylcheddau arfordirol. Mae technegau pysgota heb eu rheoleiddio yn effeithio ar fioamrywiaeth a chynefinoedd morol, gan arwain at orbysgota, sy'n tanseilio ymdrechion i sicrhau stociau pysgod cynaliadwy. Pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i fynd i'r afael â physgota anghyfreithlon yng ngogledd Cymru i ddiogelu ein stociau pysgod a'n harferion cynaliadwy yn y diwydiant? Diolch yn fawr iawn.