English: It is with deep regret that this debate today on Wales and the EU occurs in the shadow of the decision of a majority of our fellow citizens to withdraw from the European Union, but that was their democratic right, and they have exercised it. But a vow was made to the people of this country, as the leader of the opposition has said. It was a specific vow, and it was repeated. It included a commitment to increase spending on the national health service, it included a commitment that the British state would cover every penny of lost EU funding to farmers and in aid to deprived communities. Plaid Cymru waits with anticipation for the emergence, for the first time in history, of a British Prime Minister in Downing Street, in September, announcing a record, unprecendented increase in investment in Wales. That new Prime Minister will have to do so without any savings from European membership because, as we learned over the weekend, the Brexit plan may include membership of the European Economic Area, which comes with a substantial membership fee. A vow was made to the people of this country, many of whom live in the poorest communities of this continent. Plaid Cymru will not allow those people to be lied to. They stand to lose too much. Llywydd, in the weeks leading up to the appointment of a new Prime Minister, it is crucial that the Welsh Government works to further, as best it can, the Welsh national interest. And I would like to make a specific suggestion to the First Minister, which I hope he'll consider over the coming days as part of his Government's response. Will he compile and publish for debate in this Assembly a national mitigation plan for Wales, based on three broad strands? Firstly, the steps that can be taken internally, within Wales, to support those communities that are facing the greatest uncertainty, like west Wales and the Valleys, which will be seeking alternative sources of aid, and rural communities, which will require greater levels of financial support. Will he also consider bringing forward, as part of this strand, an economic fairness Bill, so that we have a regional development policy to support all corners of our nation, using the limited capital powers we have to best effect? Secondly as part of this national mitigation plan, we suggest a second strand to look at changes needed at the British Isles level that further the Welsh national interest. For example, will the First Minister look at advocating the creation of an investment bank of the isles, along the European Investment Bank model, to provide finance for schemes that would otherwise be funded by the EIB, and also perhaps as a mechanism for the delivery of a new structural funds programme to replace those that will be lost as a result of our withdrawal from the European Union? Would he also consider publishing proposals for the immediate constitutional changes needed to strengthen Wales's position so that we are not now incorporated into a monstrous England-and-Wales entity that works against our national interests? And, finally, as part of the third strand of this national mitigation plan, will the First Minister consider addressing Wales's place in the international community, including, of course, the new relationship we'll have to build with other European countries? Specifically, will he seek full and unfettered access for Welsh Government to the British state's diplomatic network, so that a distinct Welsh voice for securing trade and building relations can be established across Europe and the wider world? The First Minister should also consider renewing efforts to attract other countries to open diplomatic missions here in Cardiff as part of this process. Llywydd, whatever way people voted last week, many on all sides will be looking to the future anxiously. A sad irony of the referendum campaign was a fundamental, and, in my opinion, intentional misunderstanding of the principle of ever closer union. That part of EU treaties, of course, refers to the ever closer union of the peoples, not the Governments, of Europe. My hope, perhaps against all odds, is that the people of this nation can continue to stand with the peoples of this continent, and that the dream of Wales in Europe will never die.
Welsh: Mae'n drist iawn fod y ddadl hon heddiw ar Gymru a'r UE yn digwydd yng nghysgod penderfyniad mwyafrif ein cyd-ddinasyddion i dynnu'n ôl o'r Undeb Ewropeaidd, ond dyna oedd eu hawl democrataidd, ac maent wedi ei arfer. Ond gwnaed adduned i bobl y wlad hon, fel y mae arweinydd yr wrthblaid wedi ei ddweud. Roedd yn adduned benodol, ac fe gafodd ei hailadrodd. Roedd yn cynnwys ymrwymiad i gynyddu gwariant ar y gwasanaeth iechyd gwladol, roedd yn cynnwys ymrwymiad y byddai gwladwriaeth Prydain yn talu pob ceiniog o arian yr UE a gollwyd i ffermwyr ac mewn cymorth i gymunedau difreintiedig. Mae Plaid Cymru yn aros yn eiddgar am ymddangosiad, am y tro cyntaf mewn hanes, Prif Weinidog Prydain yn Stryd Downing, ym mis Medi, yn cyhoeddi'r cynnydd digynsail mwyaf erioed mewn buddsoddiad yng Nghymru. Bydd yn rhaid i'r Prif Weinidog newydd hwnnw wneud hynny heb unrhyw arbedion o aelodaeth Ewropeaidd oherwydd, fel y canfuom dros y penwythnos, efallai y bydd y cynllun Brexit yn cynnwys aelodaeth o'r Ardal Economaidd Ewropeaidd, sy'n dod gyda ffi aelodaeth sylweddol. Gwnaed adduned i bobl y wlad hon, ac mae llawer ohonynt yn byw yng nghymunedau tlotaf y cyfandir hwn. Ni wnaiff Plaid Cymru ganiatáu i rywun ddweud celwydd wrth y bobl hynny. Mae ganddynt lawer gormod i'w golli. Lywydd, yn yr wythnosau sy'n arwain at benodi Prif Weinidog newydd, mae'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn gweithio i hybu, cystal ag y gall, budd cenedlaethol Cymru. A hoffwn wneud awgrym penodol i'r Prif Weinidog, yr wyf yn gobeithio y bydd yn ei ystyried yn ystod y dyddiau nesaf yn rhan o ymateb ei Lywodraeth. A wnaiff lunio a chyhoeddi, ar gyfer dadl yn y Cynulliad hwn, gynllun lliniaru cenedlaethol ar gyfer Cymru, yn seiliedig ar dair elfen gyffredinol? Yn gyntaf, y camau y gellir eu cymryd yn fewnol, yng Nghymru, i gefnogi'r cymunedau hynny sy'n wynebu'r ansicrwydd mwyaf, megis y gorllewin a'r Cymoedd, a fydd yn chwilio am ffynonellau eraill o gymorth, a chymunedau gwledig, a fydd angen lefelau uwch o gymorth ariannol. A wnaiff ef hefyd ystyried cyflwyno, yn rhan o'r elfen hon, Bil tegwch economaidd, fel bod gennym bolisi datblygu rhanbarthol i gefnogi pob cwr o'n cenedl, gan ddefnyddio'r pwerau cyfalaf cyfyngedig sydd gennym yn y modd gorau? Yn ail, yn rhan o'r cynllun lliniaru cenedlaethol hwn, rydym yn awgrymu ail elfen i edrych ar newidiadau sydd eu hangen ar lefel Ynysoedd Prydain sy'n hybu budd cenedlaethol Cymru. Er enghraifft, a fydd y Prif Weinidog yn edrych ar hyrwyddo creu banc buddsoddi'r ynysoedd, tebyg i fodel Banc Buddsoddi Ewrop, i ddarparu cyllid ar gyfer cynlluniau a fyddai fel arall yn cael eu hariannu gan Fanc Buddsoddi Ewrop, a hefyd efallai fel mecanwaith ar gyfer cyflwyno rhaglen cronfeydd strwythurol newydd i ddisodli'r rhai a fydd yn cael eu colli o ganlyniad i ni dynnu'n ôl o'r Undeb Ewropeaidd? A wnaiff ef hefyd ystyried cyhoeddi cynigion ar gyfer y newidiadau cyfansoddiadol sydd eu hangen ar unwaith i gryfhau sefyllfa Cymru fel nad ydym yn cael ein hymgorffori yn awr mewn endid gwrthun Cymru a Lloegr sy'n gweithio yn erbyn ein buddiannau cenedlaethol? Ac, yn olaf, yn rhan o drydedd elfen y cynllun lliniaru cenedlaethol hwn, a wnaiff y Prif Weinidog ystyried rhoi sylw i sefyllfa Cymru yn y gymuned ryngwladol, gan gynnwys, wrth gwrs, y berthynas newydd y bydd yn rhaid i ni ei hadeiladu â gwledydd eraill yn Ewrop? Yn benodol, a fydd yn ceisio mynediad llawn a dilyffethair i Lywodraeth Cymru i rwydwaith diplomyddol y wladwriaeth Brydeinig, fel y gellir sefydlu llais Cymru ar wahân ar gyfer sicrhau masnach a datblygu cysylltiadau ar draws Ewrop a'r byd ehangach? Dylai'r Prif Weinidog hefyd ystyried adnewyddu ymdrechion i ddenu gwledydd eraill i agor cenadaethau diplomyddol yma yng Nghaerdydd yn rhan o'r broses hon. Lywydd, pa bynnag ffordd y pleidleisiodd pobl yr wythnos diwethaf, bydd llawer ar bob ochr yn edrych tua'r dyfodol yn bryderus. Eironi trist ymgyrch y refferendwm oedd camddealltwriaeth sylfaenol, ac, yn fy marn i, bwriadol o'r egwyddor o undeb agosach fyth. Mae'r rhan honno o gytuniadau'r UE, wrth gwrs, yn cyfeirio at yr undeb agosach fyth o bobloedd, nid Llywodraethau, Ewrop. Fy ngobaith, efallai yn erbyn pob tebygolrwydd, yw y gall pobl y genedl hon barhau i sefyll gyda phobloedd y cyfandir hwn, ac na fydd y freuddwyd o Gymru yn Ewrop fyth yn marw.