English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer. When I launched the ministerial taskforce for the south Wales Valleys in a statement to the National Assembly in July, I committed to updating Members about its progress. The taskforce has held its first meeting, meeting local stakeholders and receiving presentations on a range of issues. The second meeting later this month will have a specific focus on jobs and prosperity. I will repeat today what I said in July: I am determined this taskforce will have a positive and lasting impact on people's lives and on our Valleys communities. We know that achieving change will not be easy. Many of the issues facing our Valleys communities are deep-seated and long-standing. They are the result of generational changes and will take time to reverse. I intend to draw upon the strengths of our Valleys communities. We must be mindful that the Valleys are not a single homogenous area, but are areas that are achieving economic renewal, encouraging employment figures and improvements in skills, educational attainment, health and well-being. I want to build on these foundations. I have been struck by the energy, commitment and passion of the taskforce members. Members have been drawn together from a range of different sectors. This is helping to provide a real balance of views and to provide challenge where appropriate. The taskforce members are also providing us with a wealth of experience in areas that are crucial to our ambitions. We have already begun to harness that expertise to kick-start our thinking. I am also looking to continue to strengthen the taskforce and will make a further statement on the membership of the taskforce when appropriate. The taskforce has a clear remit to drive change, and this includes challenging and shaping future delivery. In particular, there is a strong recognition that community-led engagement is fundamental. If the taskforce is to have a real impact on jobs, improving skills, educational attainment and health outcomes, then its work and priorities need to be driven and developed in collaboration with local people and local communities. Following the first meeting, which was held in September in Trehafod in the Rhondda, four key challenges have been identified, which will underpin our work. Firstly, positive communication and community involvement; secondly, increased access to good-quality jobs and increasing employability skills; thirdly, better integration and co-ordination across public services; and finally, maximising benefits from structures and organisations already working with and in the Valleys. These priorities will act as an initial platform to drive real change. Engagement and empowering communities to identify local priorities is a fundamental principle at the heart of our approach. I do not underestimate the scale of the challenge this represents. The Valleys are a complex patchwork of communities, and they will all have a view - and sometimes differing views - and competing priorities, but that only emphasises the importance of doing everything we can to give people an opportunity to express those views. We should be prepared to use innovative techniques where they can offer new insights. We are, for example, exploring the option of working with researchers to collect real-time information about people's attitudes, aspirations and priorities. We will consider a targeted campaign to raise the profile of the Valleys. We need to both safeguard and create jobs to drive a more vibrant Valleys economy. The next meeting of the taskforce, on 28 November, will be a jobs summit, allowing us to focus on employment. We will be involving private and public sector employers, and we will look at all of our policy levers that are available to ensure that they are aligned to deliver economic growth. Jobs are key to our ambitions, but we will also need to make sure that the people living in Valleys communities have the skills they need to compete for those jobs, and they need to be able to access those jobs. The Cardiff capital city deal, city regions and the Swansea Bay city region provide real opportunities for Valleys communities. Capitalising on the city deal will include harnessing the full possibilities offered by the south Wales metro. Flexible, affordable and integrated transport throughout and across the Valleys will be vital for our future. Our commitment to the metro is clear, but I do not believe that we should be satisfied with simply delivering the metro. We will need to work with our local partners to identify the other investment opportunities that the metro will make possible. This is a once-in-a-lifetime development for the Valleys, and we must make the most of it whilst at the same time ensuring that those communities not directly served by the metro are not left behind. I also feel that we should not feel constrained to limit our interventions to those initiatives that we've used in the past. We need to be innovative in our thinking, and we should be prepared to use the Valleys to test new approaches. Why not use the Valleys to develop new ways of linking the people who need jobs with the employers trying to fill vacancies? We are already exploring whether there may be more flexible ways to respond to those needs. The taskforce provides us with a new way of looking at these issues, and it provides new ways to identify the key partners who will support our delivery. There are examples of excellent practice all over the Valleys that we can build upon. We have already heard from projects making a real difference for their communities, but we've also heard some very clear messages that those projects are all too often having to overcome some bureaucratic barriers. We need to be prepared to challenge those barriers and to remove those barriers, but I don't want the taskforce to simply offer commentary from the sidelines. Our early discussions suggest that there is scope for us to pilot new forms of project delivery. I want us to examine how we might join up existing programmes to even greater effect. I would welcome any comments that Members may care to make on this and other matters. I am intending to make a further announcement on this aspect of our plans in the near future. Deputy Presiding Officer, I am also concerned to ensure that wider Government initiatives will help deliver on our ambitions. The recent statement on community resilience made by my colleague, the Cabinet Secretary for Communities and Children, provides a useful reminder for the taskforce about the importance of public services working together but also involving the third sector. This includes putting people at the centre of local delivery. The board we have established at official level to support the work of the taskforce provides us with a mechanism for making sure that we identify and capture other areas of policy development that may cut across our work. I will emphasise again that my approach to the work of the taskforce is as much about bringing together work already under way as it is promoting new work. I have no desire to develop parallel or competing delivery structures for the Valleys. I want us to identify those policy initiatives that can make a real difference, and then I want us to develop the most effective delivery structures to implement those policies. I will continue to work closely with all of my ministerial colleagues on this work, and the taskforce will continue to provide a mechanism for helping us to ensure that our response is as coherent as possible. Deputy Presiding Officer, it is still early days but I am pleased to reiterate that the taskforce's forward work programme will build in outcomes and evidence to measure change. This will include a focus on well-being to reflect what people and communities are feeling and telling us. Our work will be led and influenced by what those communities tell us. I will continue to update Members as the taskforce's work progresses and evolves in the coming months.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Pan lansiais y tasglu gweinidogol ar gyfer Cymoedd y de mewn datganiad i'r Cynulliad Cenedlaethol ym mis Gorffennaf, ymrwymais i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau am ei gynnydd. Mae'r tasglu wedi cynnal ei gyfarfod cyntaf, gan gwrdd â rhanddeiliaid lleol a derbyn cyflwyniadau ar ystod o faterion. Bydd yr ail gyfarfod yn ddiweddarach y mis hwn yn canolbwyntio'n benodol ar swyddi a ffyniant. Ailadroddaf heddiw yr hyn a ddywedais ym mis Gorffennaf: rwy'n benderfynol y bydd y tasglu hwn yn cael effaith gadarnhaol a pharhaol ar fywydau pobl ac ar ein cymunedau yn y Cymoedd. Rydym yn gwybod na fydd cyflawni newid yn hawdd. Mae llawer o'r materion sy'n wynebu ein cymunedau yn y Cymoedd wedi'u gwreiddio'n ddwfn ac wedi bodoli ers amser hir. Maen nhw'n deillio o newidiadau dros y cenedlaethau a bydd yn cymryd amser i wyrdroi hyn. Bwriadaf fanteisio ar gryfderau ein cymunedau yn y Cymoedd. Mae'n rhaid i ni fod yn ymwybodol nad yw'r Cymoedd yn un ardal unffurf, ond mae yma ardaloedd lle mae'r economi yn adfywio, mae'r ffigurau cyflogaeth yn galonogol ac mae gwelliannau mewn sgiliau, cyrhaeddiad addysgol, iechyd a lles. Rwy'n dymuno adeiladu ar y sylfeini hyn. Mae egni, ymrwymiad ac angerdd aelodau'r tasglu wedi cael argraff fawr arnaf i. Mae'r aelodau wedi dod ynghyd o amryw o sectorau gwahanol. Mae hyn yn helpu i ddarparu cydbwysedd barn gwirioneddol ac i gynnig her pan fo'n briodol. Mae aelodau'r tasglu hefyd yn dod â chyfoeth o brofiad mewn meysydd sy'n hanfodol i'n huchelgais. Rydym eisoes wedi dechrau manteisio ar yr arbenigedd hwnnw i roi hwb i'n ffordd ni o feddwl. Rwyf hefyd yn bwriadu parhau i gryfhau'r tasglu a bydd gennyf ddatganiad arall ar aelodaeth y tasglu pan fo hynny'n briodol. Mae gan y tasglu gylch gwaith clir i ysgogi newid, ac mae hyn yn cynnwys herio a ffurfio darpariaeth y dyfodol. Yn benodol, mae cydnabyddiaeth gref fod ymgysylltiad gan y gymuned yn hanfodol. Os yw'r tasglu i gael effaith wirioneddol ar swyddi, gwella sgiliau, cyrhaeddiad addysgol a chanlyniadau iechyd, mae angen i'w waith a'i flaenoriaethau gael eu hysgogi a'u datblygu mewn cydweithrediad â phobl leol a chymunedau lleol. Yn dilyn y cyfarfod cyntaf, a gynhaliwyd ym mis Medi yn Nhrehafod yn y Rhondda, nodwyd pedwar her allweddol, a fydd yn sail i'n gwaith. Yn gyntaf, cyfathrebu cadarnhaol a chyfranogiad cymunedol; yn ail, mynediad gwell at swyddi o safon a chynyddu sgiliau cyflogadwyedd; yn drydydd, integreiddio a chydlynu'n well ar draws gwasanaethau cyhoeddus; ac yn olaf, manteisio i'r eithaf ar fuddion strwythurau a sefydliadau sydd eisoes yn gweithio yn y Cymoedd gyda phobl y Cymoedd. Bydd y blaenoriaethau hyn yn llwyfan cychwynnol i ysgogi newid gwirioneddol. Mae ymgysylltu a grymuso cymunedau i nodi blaenoriaethau lleol yn egwyddor sylfaenol sydd wrth wraidd ein dull ni o weithredu. Nid wyf yn tanbrisio maint yr her y mae hyn yn ei gynrychioli. Mae'r Cymoedd yn glytwaith cymhleth o gymunedau, a bydd gan bob cymuned ei safbwynt - weithiau safbwyntiau gwahanol - ynghyd â blaenoriaethau sy'n cystadlu â'i gilydd. Ond mae hyn ond yn pwysleisio pa mor bwysig yw gwneud popeth y gallwn i roi cyfle i bobl fynegi'r safbwyntiau hynny. Dylem fod yn barod i ddefnyddio technegau arloesol a all gynnig cipolwg newydd. Rydym ni, er enghraifft, yn ymchwilio i'r posibilrwydd o weithio gydag ymchwilwyr i gasglu gwybodaeth amser real am agweddau, dyheadau a blaenoriaethau pobl. Byddwn yn ystyried ymgyrch wedi'i thargedu i godi proffil y Cymoedd. Mae angen inni ddiogelu a chreu swyddi i ysgogi economi fwy bywiog yn y Cymoedd. Bydd cyfarfod nesaf y tasglu, ar 28 Tachwedd, yn gynhadledd swyddi, a fydd yn ein galluogi ni i ganolbwyntio ar gyflogaeth. Byddwn yn cynnwys cyflogwyr o'r sectorau preifat a chyhoeddus, a byddwn yn ystyried yr holl ysgogiadau polisi sydd ar gael inni fel y gallwn wneud yn siŵr eu bod wedi eu halinio i gyflawni twf economaidd. Mae swyddi yn allweddol i'n huchelgais, ond bydd angen inni sicrhau hefyd bod gan y bobl sy'n byw yng nghymunedau'r Cymoedd y sgiliau angenrheidiol i gystadlu am y swyddi hynny, ac mae angen iddynt allu cael mynediad at y swyddi hynny. Mae Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, dinas-ranbarthau a dinas-ranbarth Bae Abertawe yn gyfleoedd gwirioneddol i gymunedau'r Cymoedd. Bydd manteisio ar y fargen ddinesig yn cynnwys manteisio ar y posibiliadau llawn a gynigir gan fetro de Cymru. Bydd cludiant hyblyg, fforddiadwy ac integredig ym mhob cwr o'r Cymoedd yn hanfodol i'n dyfodol. Mae ein hymrwymiad i'r metro yn glir, ond ni chredaf y dylem fodloni ar gyflwyno'r metro yn unig. Bydd angen inni weithio gyda'n partneriaid lleol i nodi'r cyfleoedd buddsoddi eraill a ddaw yn sgil y metro. Mae hwn yn ddatblygiad i'r Cymoedd na fyddwn yn gweld dim byd tebyg iddo yn yr oes hon, ac mae'n rhaid inni fanteisio arno, gan sicrhau hefyd nad yw'r cymunedau hynny nas gwasanaethir yn uniongyrchol gan y metro yn cael eu gadael ar ôl. Rwyf hefyd o'r farn na ddylem deimlo bod yn rhaid inni gyfyngu ein hymyriadau i'r mentrau hynny yr ydym wedi eu defnyddio yn y gorffennol. Mae angen inni feddwl yn arloesol, a dylem ni fod yn barod i ddefnyddio'r Cymoedd i brofi dulliau newydd. Beth am ddefnyddio'r Cymoedd i ddatblygu ffyrdd newydd o gysylltu pobl y mae angen swyddi arnyn nhw â'r cyflogwyr sy'n ceisio llenwi swyddi gwag? Rydym eisoes yn ymchwilio i unrhyw ffyrdd mwy hyblyg o ymateb i'r anghenion hynny. Mae'r tasglu yn rhoi ffordd newydd inni o edrych ar y materion hyn, ac mae'n rhoi ffyrdd newydd o ganfod y partneriaid allweddol a fydd yn ein cefnogi i'w cyflenwi. Ceir enghreifftiau o arfer rhagorol ledled y Cymoedd y gallwn adeiladu arnyn nhw. Rydym eisoes wedi clywed am brosiectau sy'n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol yn eu cymunedau. Ond rydym hefyd wedi clywed negeseuon clir iawn bod yn rhaid i'r prosiectau hynny oresgyn rhwystrau biwrocratiaeth yn amlach na pheidio. Mae angen inni fod yn barod i herio'r rhwystrau hynny a chael gwared arnyn nhw, ond nid wyf i eisiau i'r tasglu wneud dim ond cynnig sylwadau o bell. Mae ein trafodaethau cynnar yn awgrymu bod lle i ni dreialu dulliau newydd o gyflawni prosiectau. Rwyf i eisiau i ni edrych ar sut y gallwn gyfuno rhaglenni presennol i gael mwy o effaith eto. Byddwn i'n croesawu unrhyw sylwadau gan yr Aelodau ynglŷn â hyn a materion eraill. Rwy'n bwriadu gwneud cyhoeddiad pellach ar yr agwedd hon o'n cynlluniau yn y dyfodol agos. Ddirprwy Lywydd, rwyf hefyd yn awyddus i sicrhau y bydd mentrau ehangach y Llywodraeth yn helpu i gyflawni ein huchelgeisiau. Mae'r datganiad diweddar ar gydnerthedd cymunedol gan fy nghyd-Aelod, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, yn ffordd ddefnyddiol o atgoffa'r tasglu am bwysigrwydd cydweithio rhwng gwasanaethau cyhoeddus ond gan gynnwys y trydydd sector hefyd. Mae hyn yn cynnwys sicrhau bod pobl yn ganolog i gyflenwi lleol. Mae'r bwrdd yr ydym wedi ei sefydlu ar lefel swyddogion i gefnogi gwaith y tasglu yn darparu dull o sicrhau ein bod yn nodi ac yn manteisio ar feysydd eraill o ddatblygu polisi a all ddod ar draws ein gwaith. Byddaf yn pwysleisio unwaith eto bod fy agwedd at waith y tasglu yn ymwneud â dwyn ynghyd y gwaith sydd eisoes yn cael ei wneud lawn cymaint ag y mae â hyrwyddo gwaith newydd. Nid oes gennyf unrhyw awydd i ddatblygu strwythurau cyflawni cyfochrog na chystadleuol yn y Cymoedd. Rwyf eisiau inni nodi'r mentrau polisi hynny a all wneud gwahaniaeth gwirioneddol, ac yna rwyf eisiau inni ddatblygu'r strwythurau cyflawni mwyaf effeithiol i roi'r polisïau hynny ar waith. Byddaf yn parhau i weithio'n agos â phob un o fy nghydweinidogion ar y gwaith hwn, a bydd y tasglu yn parhau i ddarparu dull a fydd yn ein helpu i sicrhau bod ein hymateb mor gydlynol â phosibl. Ddirprwy Lywydd, mae'n ddyddiau cynnar o hyd, ond rwyf yn falch o allu ailadrodd y bydd rhaglen waith y tasglu wrth symud ymlaen yn cynnwys canlyniadau a thystiolaeth i fesur newid. Bydd hyn yn cynnwys pwyslais ar les i adlewyrchu'r hyn y mae pobl a chymunedau yn ei deimlo ac yn ei ddweud wrthym. Bydd ein gwaith yn cael ei arwain a'i ddylanwadu gan yr hyn y mae'r cymunedau hynny yn ei ddweud wrthym. Byddaf yn parhau i roi'r newyddion diweddaraf i'r Aelodau wrth i waith y tasglu ddatblygu ac esblygu yn ystod y misoedd nesaf.