English: We have brought forward a detailed and comprehensive motion before the Senedd today, and the intention is to move the debate away from the problem and to the solutions and the need to take urgent action at a time where there are clear signs that the issue is intensifying. We know that local people are being shut out of the housing market in communities across Wales and that that is increasing. There are over 6,000 second homes in the county where I live, in Gwynedd - 12 per cent of the housing stock, one of the poorest percentages in all of Europe. And the COVID period has brought the tensions that such a situation cause to the fore once again. Ultimately there is a need for major structural changes, to the economy, to fiscal policy, to housing policy, to get to grips with the situation. There is no clearer sign of how unequal life is in these nations. There is something seriously wrong where so many of my constituents are earning lower wages and living in inadequate housing - damp, too small, without exterior space - while there are increasing numbers of luxury homes empty for long periods of time during the year while the wealthier owners are in their main homes in another part of an unequal United Kingdom. Yes, we need major changes, and I long for the day that the Senedd in Wales will be in a place to implement these structural changes in an independent nation. In the meantime, there are a number of measures that are possible and in the gift of the Welsh Government. In our motion, we set out a package of measures that could make a difference in terms of planning, in terms of budgets and in terms of licensing. What is needed is the political will to take urgent action. I was pleased to hear the First Minister saying that there is a need for legislation to decrease the problem of second homes. Plaid Cymru is very willing to collaborate with his Government to pass urgent legislation in the coming months. This is an issue that needs to be solved immediately, not kicked down the road to be included in a manifesto for the May elections next year. Taking specific steps now, starting the work of creating change, would be a clear and unambiguous sign for communities facing a great deal of pressure that the Government and Senedd of our nation is taking this seriously and believes that we need to take action urgently. This isn't a problem that's unique to Wales; there are problems worldwide and nations worldwide facing similar issues. In the report that we published today, we include measures that are being put in place successfully in other parts of the world, and closer to home, with Northumberland, for example, considering changes to their planning policy that would prohibit the sale of property for people outside of the area, in areas where there are too many second homes. We need to take action and we need to move the debate forward from the problem to what can be done to solve the problem. We would encourage everyone who is watching this debate to read the Plaid Cymru report and we would be very pleased to have your response, your comments and your further practical ideas about how to solve this crisis that is facing an increasing number of our communities.
Welsh: Rydyn ni wedi dod â chynnig manwl a chynhwysfawr gerbron y Senedd heddiw, a'r bwriad ydy symud y drafodaeth oddi wrth y broblem ac at yr atebion a'r angen i weithredu, a hynny ar frys, mewn cyfnod lle mae arwyddion clir mai dwysáu y mae'r broblem. Rydyn ni'n gwybod bod pobl leol yn cael eu cau allan o'r farchnad dai mewn cymunedau ar draws Cymru, a bod hynny ar gynnydd. Mae dros 6,000 o ail gartrefi yn y sir lle dwi yn byw, yng Ngwynedd - 12 y cant o'r stoc tai, un o'r canrannau gwaethaf yn Ewrop gyfan. Ac mae'r cyfnod COVID wedi dod â'r tensiynau y mae sefyllfa felly yn eu creu i'r wyneb unwaith eto. Yn y pen draw, mae angen newidiadau mawr, strwythurol i'r economi, i bolisïau ariannol, i bolisïau tai, er mwyn mynd i'r afael â'r sefyllfa go iawn. Does yna ddim arwydd cliriach o ba mor anghyfartal ydy bywyd yn y gwledydd hyn. Mae yna rywbeth mawr o'i le lle mae cynifer o fy etholwyr i yn ennill cyflogau bychain ac yn byw mewn tai anaddas, tamp, rhy fach, heb le y tu allan, tra bod yna nifer cynyddol o dai moethus yn wag am gyfnodau hir o'r flwyddyn am fod y perchnogion, mwy cefnog, yn eu prif gartrefi mewn rhan arall, mwy goludog, o'r wladwriaeth Brydeinig anghyfartal. Oes, mae angen newidiadau mawr, a phrysured y dydd pan fydd Senedd Cymru yn rhydd i roi'r newidiadau strwythurol yma ar waith mewn gwlad annibynnol. Yn y cyfamser, mae yna nifer o fesurau yn bosib, ac o fewn rheolaeth y Llywodraeth. Ac yn ein cynnig ni, rydyn ni'n cyflwyno pecyn o fesurau a allai wneud gwahaniaeth yn y maes cynllunio, cyllid, a thrwyddedu. Yr hyn sydd ei angen ydy'r ewyllys gwleidyddol i weithredu, a hynny ar frys. Ac mi roeddwn i'n falch o glywed y Prif Weinidog yn dweud bod angen deddfu i leihau problemau ail gartrefi. Mae Plaid Cymru yn barod iawn i gydweithio efo'i Lywodraeth o er mwyn pasio deddfwriaeth frys, yn ystod y misoedd nesaf. Mae hon yn broblem sydd angen mynd i'r afael â hi yn syth, nid i'w gadael yn fater i'w gynnwys mewn maniffesto at etholiad mis Mai y flwyddyn nesaf. Mi fyddai cymryd camau pendant rŵan, cychwyn ar y gwaith o greu newid, yn arwydd clir a diamwys i gymunedau sydd dan bwysau aruthrol bod Llywodraeth a Senedd ein gwlad yn cymryd y mater o ddifrif, ac yn credu bod angen gweithredu ar frys. Dydy hon ddim yn broblem sy'n unigryw i Gymru, wrth gwrs, ac mae yna wledydd ar draws y byd yn wynebu heriau tebyg. Ac yn yr adroddiad rydyn ni'n ei gyhoeddi heddiw yma, rydyn ni yn cynnwys mesurau sydd yn cael eu gweithredu yn llwyddiannus mewn rhannau eraill o'r byd, ac yn agosach at adref, efo Northumberland, er enghraifft, yn ystyried newidiadau i'w polisi cynllunio a fyddai'n gwahardd gwerthiant eiddo i bobl o'r tu allan mewn ardaloedd lle mae gormod o ail gartrefi. Mae angen gweithredu a symud y drafodaeth ymlaen o'r broblem i'r hyn sydd angen ei wneud i'w datrys. Mi fyddwn i yn annog pawb sydd yn gwylio'r ddadl hon i ddarllen adroddiad Plaid Cymru, ac mi fyddwn ni yn falch iawn i gael eich ymateb chi, eich sylwadau chi, a syniadau pellach, ymarferol am sut i ddatrys yr argyfwng yma sy'n wynebu nifer cynyddol o'n cymunedau ni.