techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Can I thank you for that response, First Minister? I've received a number of complaints since Christmas regarding primary care provision, basically in two practices within Swansea East, about not being able to make an appointment, being told to phone back the next morning, doctors unwilling to make an appointment, difficulty in getting vaccinations, unwillingness to make home visits. I also know of the excellent patient provision that the other surgeries cover in my constituency. What can the Government do to standardise the quality of provision and bring all doctors' surgeries up to the level of the best?
Welsh: A gaf i ddiolch i chi am yr ateb yna, Brif Weinidog? Rwyf wedi derbyn nifer o gwynion ers y Nadolig ynghylch darpariaeth gofal sylfaenol, mewn dwy feddygfa yn Nwyrain Abertawe mewn gwirionedd, ynghylch methu â gwneud apwyntiad, cael eu hysbysu i ffonio yn ôl y bore wedyn, meddygon yn amharod i wneud apwyntiad, anawsterau o ran cael brechiadau, amharodrwydd i wneud ymweliadau cartref. Rwyf hefyd yn ymwybodol o'r ddarpariaeth ragorol i gleifion y mae'r meddygfeydd eraill yn ei chynnig yn fy etholaeth i. Beth all y Llywodraeth ei wneud i safoni ansawdd y ddarpariaeth a dod â meddygfeydd pob meddyg i lefel y goreuon?
English: It's a point that the Member makes, and it is a point that, like him, I hear from people on occasion. They ask why the services aren't consistent. Well, those services that are provided directly by health boards are able to be consistent, but we know that most GPs are independent contractors, and that's the way the situation will be for some years to come. It is important, of course, for the public to be able to access services when they need them. I do expect local GP practices and health boards to be focusing on this, working together locally across practices and in their 64 local primary care clusters with other key professionals. There is money on the table; there's the primary care fund of £43 million. That is there in order to improve ways of delivering services: for example, developing the role of nurses, so that people don't feel that they have to visit the GP every time, and placing pharmacists, physiotherapists and social workers alongside GP teams, as we're seeing more and more across Wales, so people can get the right professional that they need rather than having to see a GP who isn't able to help them and has to refer them, and then having to wait for longer.
Welsh: Mae'n bwynt y mae'r Aelod yn ei wneud, ac mae'n bwynt yr wyf i, fel yntau, yn ei glywed gan bobl ar adegau. Maen nhw'n gofyn pam nad yw'r gwasanaethau'n gyson. Wel, gall y gwasanaethau hynny a ddarperir yn uniongyrchol gan fyrddau iechyd fod yn gyson, ond rydym ni'n gwybod mai contractwyr annibynnol yw'r rhan fwyaf o feddygon teulu, a dyna sut y bydd y sefyllfa am rai blynyddoedd i ddod. Mae'n bwysig, wrth gwrs, i'r cyhoedd allu cael mynediad at wasanaethau pan fyddant eu hangen. Rwy'n disgwyl i feddygfeydd teulu lleol a byrddau iechyd ganolbwyntio ar hyn, gan weithio gyda'i gilydd yn lleol ar draws meddygfeydd ac yn eu 64 clwstwr gofal sylfaenol lleol gyda gweithwyr proffesiynol allweddol eraill. Mae arian ar gael; ceir y gronfa gofal sylfaenol o £43 miliwn. Mae honno yno i wella ffyrdd o ddarparu gwasanaethau: er enghraifft, datblygu swyddogaeth nyrsys, fel nad yw pobl yn teimlo bod yn rhaid iddyn nhw ymweld â'r meddyg teulu bob tro, a gosod fferyllwyr, ffisiotherapyddion a gweithwyr cymdeithasol ochr yn ochr â thimau meddygon teulu, gan ein bod ni'n gweld mwy a mwy ledled Cymru, fel y gall pobl gael y gweithiwr proffesiynol cywir sydd ei angen arnynt yn hytrach na gorfod gweld meddyg teulu nad yw'n gallu eu helpu ac yn gorfod eu hatgyfeirio, ac wedyn eu bod yn gorfod aros am fwy o amser.
English: You make the absolutely fundamentally correct point that we need more of the allied healthcare professionals in place in general practices in order to help to maintain a good quality of service for staff. So, my question to you, First Minister, is that, last year, there was an absolutely right focus on getting more doctors into Wales, whether it was secondary or primary care. This year, will you be able to look towards how we may recruit more people into the allied healthcare professions, how we might have adequate training places for them, how we might encourage young people that this would be a very useful career path for them and show them that there's a real career development? Because we're not going to solve our primary care issues without having that broad structure of competent individuals offering holistic services to people.
Welsh: Rydych chi'n gwneud pwynt cwbl gywir yn ei hanfod ein bod ni angen mwy o'r gweithwyr gofal iechyd proffesiynol perthynol yn gweithio mewn meddygfeydd teulu er mwyn helpu i gynnal gwasanaeth o ansawdd da i staff. Felly, fy nghwestiwn i chi, Brif Weinidog, yw, y llynedd, roedd pwyslais hollol gywir ar gael mwy o feddygon i Gymru, pa un a oedd hynny i ofal eilaidd neu sylfaenol. Eleni, a fyddwch chi'n gallu ystyried sut y gallwn ni recriwtio mwy o bobl i'r proffesiynau gofal iechyd perthynol, sut y gallem ni gael lleoedd hyfforddiant digonol ar eu cyfer, sut y gallem ni annog pobl ifanc y byddai hwn yn llwybr gyrfa defnyddiol iawn iddyn nhw a dangos iddyn nhw y ceir datblygiad gyrfaol gwirioneddol? Oherwydd nid ydym ni'n mynd i ddatrys ein problemau gofal sylfaenol heb gael y strwythur eang hwnnw o unigolion cymwys yn cynnig gwasanaethau cyfannol i bobl.
English: Yes, absolutely. We launched the first phase of the national and international recruitment campaign last October, aimed at attracting doctors, particularly GPs, to train, work and live in Wales, and the indications are that the number of applications for GP training has increased, including in those areas where we have introduced an incentive-based approach. I can say that the Cabinet Secretary agreed plans for phase 2 of the recruitment campaign earlier this week, aimed at other healthcare professionals in primary care.
Welsh: Ie, yn hollol. Lansiwyd cam cyntaf yr ymgyrch recriwtio genedlaethol a rhyngwladol gennym fis Hydref diwethaf, gyda'r nod o ddenu meddygon, a meddygon teulu yn benodol, i hyfforddi, gweithio a byw yng Nghymru, a'r arwyddion yw bod nifer y ceisiadau ar gyfer hyfforddiant meddyg teulu wedi cynyddu, gan gynnwys yn y meysydd hynny lle'r ydym ni wedi cyflwyno dull seiliedig ar gymhellion. Gallaf ddweud bod Ysgrifennydd y Cabinet wedi cytuno cynlluniau ar gyfer cam 2 yr ymgyrch recriwtio yn gynharach yr wythnos hon, wedi'i dargedu at weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill ym maes gofal sylfaenol.
English: With emergency departments in our hospitals in crisis - the Royal College of Emergency Medicine's words, rather than my words - would the First Minister agree that the erosion that there has been in the percentage of NHS funding provided to primary care and the stress that that places on our GP surgeries causes problems for our A&E departments? And does the First Minister agree, therefore, that it is now time to look again at how health funding is allocated in Wales in order to ensure fair funding for primary care in order to maintain a sustainable NHS for the future?
Welsh: Efo adrannau brys ein hysbytai ni mewn argyfwng - geiriau Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys ydy'r rheini, nid fy ngeiriau i - a ydy'r Prif Weinidog yn cytuno bod yr erydiad sydd wedi bod yng nghyfran arian yr NHS sy'n mynd at ofal sylfaenol, a'r straen y mae hynny'n ei roi ar ein meddygfeydd teulu ni yn achosi problemau wedyn i adrannau brys yn ein hysbytai ni? Ac a ydy'r Prif Weinidog yn cytuno, felly, ei bod hi'n amser edrych eto ar sut mae arian iechyd yng Nghymru yn cael ei rannu er mwyn sicrhau cyllid teg i ofal sylfaenol, er mwyn cynnal NHS cynaliadwy ar gyfer y dyfodol?
English: Well, two things: first of all, I don't think it's just about having more and more doctors. We need to ensure that people do go to the relevant professional for them. That could be a pharmacist or it could be a nurse or a physiotherapist. It's right to say that we do need to ensure that we do maintain the right number of doctors, but it's not just about having doctors. The other side, of course, is that it's important that people don't remain in hospital for too long. We've seen the problems that have arisen in England because they have cut back on expenditure on social services, and social care in particular. In Wales, of course, we maintained the level of funding to ensure that that didn't happen here. It's true to say that there are pressures in our health service. That happens every year, especially in our emergency departments. There have been plans put in place and those have worked despite the pressure that has been placed on doctors, and may I pay tribute, once again, to all those who work in our health service, especially those who work in the emergency services, for the excellent work that they do, especially at this time of year?
Welsh: Wel, dau beth: yn gyntaf, nid ydw i'n credu taw dim ond cael mwy a mwy o ddoctoriaid yw'r ateb. Mae'n rhaid i ni sicrhau bod pobl yn mynd i'r person proffesiynol sydd yn berthnasol i beth sydd gyda nhw. Efallai taw fferyllydd fyddai hwnnw, efallai taw nyrs fyddai hwnnw, efallai taw ffisiotherapydd fydd hwnnw. Mae'n iawn i ddweud bod yn rhaid i ni sicrhau ein bod ni'n cadw nifer y doctoriaid lan ar y lefel iawn, ond nid dim ond doctoriaid yw rhan o'r ateb hwn. Ar yr ochr arall, wrth gwrs, mae'n hollbwysig i sicrhau bod pobl ddim yn aros yn yr ysbyty yn rhy hir. Rŷm ni wedi gweld y problemau sydd wedi digwydd yn Lloegr o achos y ffaith eu bod nhw wedi torri nôl ar wario ar wasanaethau cymdeithasol, a gofal cymdeithasol yn enwedig. Yng Nghymru, wrth gwrs, gwnaethom ni gadw lefel yr arian ar yr un lefel er mwyn sicrhau bod hynny ddim yn digwydd yng Nghymru. Mae'n wir i ddweud bod pwysau yn y gwasanaeth iechyd. Mae hynny'n iawn. Mae'n digwydd bob blwyddyn, yn enwedig yn yr adrannau argyfwng. Mae yna gynlluniau wedi bod mewn lle, ac mae'r cynlluniau hynny wedi gweithio er y pwysau sydd wedi cael eu rhoi ar y meddygon. A gaf i hefyd dalu teyrnged unwaith eto i bawb sy'n gweithio yn y gwasanaeth iechyd, yn enwedig y rhai sy'n gweithio yn yr adrannau argyfwng, am y gwaith da y maen nhw yn ei wneud, yn enwedig amser hwn y flwyddyn?
English: A number of actions to support growth across the whole of the Welsh economy - direct support through Business Wales, and we're also working alongside the National Procurement Service to increase the amount of Welsh produce coming into the public sector. Of course, in the food and drink industry, Welsh produce is far better labelled now than it certainly was 15 years ago. He may have the experience that I have of going into local shops and seeing, fortunately, that Welsh produce is first off the shelves.
Welsh: Nifer o gamau gweithredu i gefnogi twf ar draws economi gyfan Cymru - cymorth uniongyrchol trwy Busnes Cymru, ac rydym ni hefyd yn gweithio ochr yn ochr â'r Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol i gynyddu faint o gynnyrch o Gymru sy'n dod i mewn i'r sector cyhoeddus. Wrth gwrs, yn y diwydiant bwyd a diod, mae cynnyrch o Gymru wedi'i labelu'n llawer gwell nawr nag yr oedd 15 mlynedd yn ôl, yn sicr. Efallai fod ganddo'r un profiad sydd gennyf i o fynd i mewn i siopau lleol a gweld, yn ffodus, mai cynnyrch o Gymru yw'r cyntaf i ddod oddi ar y silffoedd.
English: Norway, which, as we heard, he visited recently, the Republic of Ireland, the German region of Hesse, and others, all have an official, widely recognised country-of-origin brand that, in large part, is aimed at domestic consumers. Now, if, as it seems, we are going to be ejected out of the single market by that regressive alliance of Corbyn and May, import substitution will be even more important to us in the future. So, can we have a made-in-Wales brand as the first line of defence from the economic lunacy emanating from Westminster?
Welsh: Mae gan Norwy, lle bu ar ymweliad, fel y clywsom, yn ddiweddar, Gweriniaeth Iwerddon, rhanbarth Hesse yn yr Almaen, ac eraill, i gyd frand gwlad tarddiad swyddogol a adnabyddir yn eang sydd, i raddau helaeth, wedi eu hanelu at ddefnyddwyr domestig . Nawr, os, fel y mae'n ymddangos, ydym ni'n mynd i gael ein taflu allan o'r farchnad sengl gan gynghrair atchweliadol Corbyn a May, bydd disodli mewnforio yn bwysicach fyth i ni yn y dyfodol. Felly, a allwn ni gael brand 'cynhyrchwyd yng Nghymru' fel y llinell gyntaf o amddiffyniad rhag y gwallgofrwydd economaidd sy'n deillio o San Steffan?
English: This has been looked at in the past as to whether there's a need for a brand for Welsh produce, or whether it's better approached through having a strong brand recognition for individual products, Welsh lamb being one of those products. These days, most food producers, for example, do label their products as Welsh. That is seen as a great advantage to them; for some less so, but certainly it's much more prevalent than it was 15, 16 years ago, and people are far more likely now to buy Welsh products. I remember, at the time of the foot and mouth crisis, that at that time one of the big supermarkets didn't label anything as Welsh. Everything was generic in every single store. That has long changed, and things are the better for it. The domestic market in Wales is important, but it's a small market, and that's why, of course, we continue to make sure that we have an emphasis on exports, and having Welsh-branded products going to export. When we look at Welsh food, the one thing we must avoid is the Norwegian situation, where there is a tariff on food. They were saying to me that the tariffs are so detailed that there is one tariff for smoked salmon and another tariff for fresh salmon, which gives you an idea - he will know this anyway - of how complicated trading negotiations actually are. But, for Norway, they do have tariffs imposed on their agricultural produce going into the European market. The very last thing we need is to see the same thing happen to Wales.
Welsh: Edrychwyd ar hyn yn y gorffennol o ran pa un a oes angen brand ar gyfer cynnyrch o Gymru, neu a fyddai'n well cael adnabyddiaeth brand gref ar gyfer cynhyrchion unigol, ac mae cig oen Cymru yn un o'r cynhyrchion hynny. Y dyddiau hyn, mae'r rhan fwyaf o gynhyrchwyr bwyd, er enghraifft, yn labelu eu cynnyrch fel cynnyrch o Gymru. Ystyrir bod hynny'n fantais fawr iddyn nhw; maen hynny'n llai gwir i rai, ond yn sicr mae'n llawer mwy cyffredin nag yr oedd 15, 16 mlynedd yn ôl, ac mae pobl yn llawer mwy tebygol o brynu cynnyrch o Gymru erbyn hyn. Rwy'n cofio, ar adeg argyfwng clwy'r traed a'r genau, nad oedd un o'r archfarchnadoedd mawr yn labelu unrhyw beth i ddweud ei fod yn dod o Gymru bryd hynny. Roedd popeth yn gyffredinol ym mhob un siop. Mae hynny wedi newid ers amser maith, ac mae pethau'n well o'r herwydd. Mae'r farchnad ddomestig yng Nghymru yn bwysig, ond marchnad fechan yw hi, a dyna pam, wrth gwrs, yr ydym ni'n parhau i wneud yn siŵr bod gennym ni bwyslais ar allforion, a chael cynnyrch â brand Cymreig i farchnadoedd tramor. Pan edrychwn ni ar fwyd o Gymru, yr un peth y mae'n rhaid i ni ei osgoi yw'r sefyllfa yn Norwy, lle ceir tariff ar fwyd. Roedden nhw'n dweud wrthyf fod y tariffau mor fanwl fel bod un tariff ar gyfer eog mwg a thariff arall ar gyfer eog ffres, sy'n rhoi syniad i chi - bydd ef yn gwybod hyn beth bynnag - o ba mor gymhleth yw trafodaethau masnachu mewn gwirionedd. Ond, o ran Norwy, mae ganddyn nhw dariffau a orfodir ar eu cynnyrch amaethyddol sy'n mynd i'r farchnad Ewropeaidd. Y peth olaf un sydd ei angen arnom ni yw gweld yr un peth yn digwydd i Gymru.
English: I was pleased to hear the First Minister, in his response, refer to the role of Welsh public bodies in supporting not just Welsh producers and suppliers, but also they have a role in proactively supporting their local economies. What a difference it would make if all Welsh public bodies, or, indeed, all bodies in Wales in receipt of Welsh public funds, acted deliberately, proactively and collaboratively with one another to support their local economies, and including fostering the development of local suppliers and local supply chains. What steps can the Welsh Government take to bring that about?
Welsh: Roeddwn i'n falch o glywed y Prif Weinidog, yn ei ymateb, yn cyfeirio at swyddogaeth cyrff cyhoeddus Cymru o ran cefnogi nid yn unig cynhyrchwyr a chyflenwyr Cymru, ond hefyd bod ganddyn nhw swyddogaeth o ran cefnogi eu heconomïau lleol yn rhagweithiol. Byddai'n gwneud cryn wahaniaeth pe byddai pob corff cyhoeddus yng Nghymru, neu, yn wir, pob corff yng Nghymru sy'n derbyn cyllid cyhoeddus Cymru, yn gweithredu'n fwriadol, yn rhagweithiol ac yn gydweithredol â'i gilydd i gefnogi eu heconomïau lleol, ac yn cynnwys meithrin datblygiad cyflenwyr lleol a chadwyni cyflenwi lleol. Pa gamau all Llywodraeth Cymru eu cymryd i sicrhau hynny?
English: Well, we do continue work on marrying the risk-based and proportionate SQuID approach, as it's called, simplifying the process for suppliers in bidding for public sector work and helping to ensure that all suppliers have a fair chance of winning that work. One of the issues, particularly in the food and drink sector, that was a problem at one time is that they were too small. Companies were too small to supply big organisations like the NHS day in, day out, week in, week out, with what they produced. That was overcome through the procurement initiatives that were put in place and we've seen far more procurement now taking place locally than was the case certainly 15 or 16 years ago. Moving local authorities away from compulsory competitive tendering took some time, even as the concept disappeared. When we talk of best value to local authorities, we say to them that it's not just about getting the cheapest possible quote, it's about making sure that as much money as possible is retained in the local economy.
Welsh: Wel, rydym ni'n parhau i weithio ar gydweddu'r dull seiliedig a dull SquID cymesur, fel y'i gelwir, gan symleiddio'r broses i gyflenwyr wrth wneud cais am waith yn y sector cyhoeddus a helpu i sicrhau bod pob cyflenwr yn cael cyfle teg i ennill y gwaith hwnnw. Un o'r materion, yn enwedig yn y sector bwyd a diod, a oedd yn broblem ar un adeg yw eu bod nhw'n rhy fach. Roedd cwmnïau yn rhy fach i gyflenwi sefydliadau mawr fel y GIG ddydd ar ôl dydd, wythnos ar ôl wythnos, gyda'r hyn yr oedden nhw'n ei gynhyrchu. Cafodd hynny ei oresgyn drwy'r mentrau caffael a gyflwynwyd ac rydym ni wedi gweld llawer mwy o gaffael yn digwydd yn lleol erbyn hyn nag oedd yn wir 15 neu 16 mlynedd yn ôl, yn sicr. Cymrodd gryn amser i symud awdurdodau lleol oddi wrth dendro cystadleuol gorfodol, hyd yn oed wrth i'r cysyniad ddiflannu. Pan fyddwn ni'n sôn am werth gorau i awdurdodau lleol, rydym ni'n dweud wrthyn nhw nad yw'n ymwneud â chael y dyfynbris rhataf posibl yn unig, mae'n ymwneud â sicrhau bod cymaint o arian â phosibl yn cael ei gadw yn yr economi leol.
English: I'm pleased that Adam Price has raised this question. Only you could make Corbyn and May sound like a 1960s folk group, Adam. I'd rather focus on the food and drink issue that the First Minister mentioned in answering you. I agree with you, First Minister, that Wales does have a great story to tell in terms of our home-grown food and drink, and you're right to point out labelling as an important tool. Would you agree with me that food festivals and models such as that are also a very important way for us to sell Welsh produce, not just to Welsh consumers, as Adam Price's question originally said, but also to English consumers coming across the border?
Welsh: Rwy'n falch bod Adam Price wedi codi'r cwestiwn hwn. Dim ond chi allai wneud i Corbyn a May swnio fel grŵp canu gwerin o'r 1960au, Adam. Byddai'n well gen i ganolbwyntio ar y mater bwyd a diod y soniodd y Prif Weinidog amdano wrth eich ateb. Rwy'n cytuno â chi, Brif Weinidog, fod gan Gymru stori wych i'w hadrodd o ran ein bwyd a diod cartref, ac rydych chi'n iawn i dynnu sylw at labelu fel arf pwysig. A fyddech chi'n cytuno â mi bod gwyliau bwyd a modelau fel hynny hefyd yn ffordd bwysig iawn i ni werthu cynnyrch o Gymru, nid yn unig i ddefnyddwyr yng Nghymru, fel y dywedodd cwestiwn Adam Price yn wreiddiol, ond hefyd i ddefnyddwyr o Loegr sy'n dod dros y ffin?
English: Abergavenny, I'm sure, is well respected as a food festival, as he will know. But he's right, because the events showcase Welsh produce. The food hall at the Royal Welsh Show, at one time, was too small. It was rebuilt and is now probably too small again. That's an indication of the success of the Welsh food and drink industry in its diversification, in its variation, and the fact that so many of the businesses that were set up over the past decade are still there and are still able to go into the supermarkets. There's been a change of heart amongst a number of the supermarkets as well. Whereas in the past they preferred to purchase from large suppliers, they have become more interested in smaller suppliers and in local produce, which is something that I very much welcome. But what we have to avoid more than anything else is our biggest market, which is Europe, being either closed to us or the terms of trade with that market being less advantageous to us. The US will never replace the European market. The US is very protectionist when it comes to agriculture. So, keeping Welsh farmers being able to sell on the current terms of the European market is absolutely vital to the future of Welsh farming.
Welsh: Mae'r Fenni, rwy'n siŵr, yn uchel ei pharch fel gŵyl fwyd, fel y bydd ef yn gwybod. Ond mae'n iawn, gan fod y digwyddiadau yn arddangos cynnyrch o Gymru. Roedd y neuadd fwyd yn Sioe Frenhinol Cymru, ar un adeg, yn rhy fach. Cafodd ei hailadeiladu ac mae bellach yn rhy fach eto yn ôl pob tebyg. Mae hynny'n arwydd o lwyddiant diwydiant bwyd a diod Cymru o ran ei arallgyfeirio, ei amrywiad, a'r ffaith fod cynifer o'r busnesau a sefydlwyd yn ystod y degawd diwethaf yn dal i fod yno ac yn dal i allu mynd i mewn i'r archfarchnadoedd. Mae nifer o'r archfarchnadoedd wedi newid eu meddyliau hefyd. Er y bu'n well ganddyn nhw brynu gan gyflenwyr mawr yn y gorffennol, maen nhw wedi datblygu mwy o ddiddordeb mewn cyflenwyr llai ac mewn cynnyrch lleol, sy'n rhywbeth yr wyf i'n ei groesawu'n fawr. Ond yr hyn y mae'n rhaid i ni ei osgoi yn fwy na dim arall yw i'n marchnad fwyaf, sef Ewrop, naill ai gael ei chau i ni neu i'r telerau masnachu â'r farchnad honno fod yn llai manteisiol i ni. Ni fydd yr Unol Daleithiau fyth yn cymryd lle'r farchnad Ewropeaidd. Mae'r Unol Daleithiau yn warchodol iawn pan ddaw i amaethyddiaeth. Felly, mae cadw gallu ffermwyr Cymru i werthu ar delerau presennol y farchnad Ewropeaidd yn gwbl hanfodol i ddyfodol ffermio yng Nghymru.
English: It's a matter of serious concern, of course. We have a strong track record of controlling animal-disease outbreaks. The Cabinet Secretary will be providing an update in her oral statement on avian influenza this afternoon.
Welsh: Mae'n fater o bryder difrifol, wrth gwrs. Mae gennym ni hanes cryf o reoli achosion o glefydau anifeiliaid. Bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf yn ei datganiad llafar ar ffliw adar y prynhawn yma.