English: So, I think that's a complete misunderstanding of a plan-led system that we have here in Wales. I understand, Russell George, that you are trying to put a good spin on what's happening in England, but I would take the exact opposite view, in fact. The deregulation that's being proposed in England takes away all of the community involvement in the planning process. In fact, once the designation has been made, you can pretty much build anything you like in the zones designated for development. I think that the recent developments politically over the border, with the protests of a number of Conservative MPs from shire counties about that exact point would underline the point I'm making. Here in Wales, we have a plan-led system. The plans are extensively consulted upon, and they are subject to all the scrutiny processes of this place and of the democratic consultation process. Then, it is a national spatial strategy for 20 years. We have also, of course, put in place the regional arrangements that will allow regions to come forward with their regional development plans, aligned with the national development framework, or 'Future Wales' as we want it called, and of course with 'Planning Policy Wales'. I've made the point a number of times in this Chamber that none of these documents is a stand-alone document. They have to be read as a suite of documents across the piece. 'Planning Policy Wales' is also widely consulted on, and of course is the basis on which local authorities make their local development plans. So, what we will have - and I've acknowledged many times that we started, perhaps, in the wrong place, at the bottom end - . It would have been much better to start at the top end. But we've got the national spatial strategy nearly there. It's still going through its Senedd scrutiny processes, and I've received very helpful recommendations from the Senedd committees on the latest version of the plan, and we'll be considering those before we publish the final version in February. This will allow the regions to come forward with their regional strategic plans, and of course they will be widely consulted on locally as well, and your constituents will have an enormous number of opportunities to feed into those regional plans for their region, because, of course, we don't want the regions of Wales to all look exactly the same; we want them to have that local flavour, and that local input. And then, of course, they translate into the local development plans, where local people have a big say. Also, you and I sat on that committee together, and looked at the Planning (Wales) Act 2015. And you'll remember that I was vehemently opposed to the removal of the village green safeguards, and we had a number of spirited discussions about it, and I'm very pleased to say the planning Act in Wales upheld safeguards for village greens. So, you cannot put that into the local development framework and then apply for planning permission. At this point in time, you can still claim village green status for that. Delyth Jewell raised, didn't she, the access to green spaces with me. My own view is that often the first time that the people locally, who use the village green, understand there's a development proposal for it is when the signs go up on the local lamp posts. So, saying that they should have known that when the local development plan was put in place I thought was disingenuous. So, I'm personally quite proud of the fact that our committee made that recommendation and the Government held to it.
Welsh: Felly, credaf fod hynny'n gamddealltwriaeth lwyr o'r system a arweinir gan gynllun sydd gennym yma yng Nghymru. Russell George, rwy'n deall eich bod yn ceisio rhoi golwg dda ar yr hyn sy'n digwydd yn Lloegr, ond byddwn yn arddel y safbwynt cwbl groes, a dweud y gwir. Mae'r dadreoleiddio sy'n cael ei argymell yn Lloegr yn dileu'r holl gyfranogiad cymunedol yn y broses gynllunio. Yn wir, pan fydd y dynodiad wedi'i wneud, gallwch adeiladu unrhyw beth a hoffwch yn y parthau a ddynodwyd i'w datblygu. Credaf y byddai'r datblygiadau diweddar yn wleidyddol dros y ffin, gyda phrotestiadau nifer o ASau Ceidwadol o siroedd canolbarth Lloegr ynglŷn â'r union bwynt hwnnw'n tanlinellu'r pwynt rwy'n ei wneud. Yma yng Nghymru, mae gennym system sy'n cael ei harwain gan gynllun. Ymgynghorir yn helaeth ar y cynlluniau, ac maent yn ddarostyngedig i holl brosesau craffu'r lle hwn a'r broses ymgynghori ddemocrataidd. Mae'n strategaeth ofodol genedlaethol ers 20 mlynedd. Rydym hefyd, wrth gwrs, wedi rhoi'r trefniadau rhanbarthol ar waith a fydd yn caniatáu i ranbarthau gyflwyno eu cynlluniau datblygu rhanbarthol, i gyd-fynd â'r fframwaith datblygu cenedlaethol, neu 'Cymru'r Dyfodol' fel rydym am iddo gael ei alw, ac wrth gwrs gyda 'Polisi Cynllunio Cymru'. Rwyf wedi gwneud y pwynt sawl gwaith yn y Siambr hon nad oes yr un o'r dogfennau hyn yn ddogfen annibynnol. Rhaid eu darllen fel cyfres o ddogfennau gyda'i gilydd. Ymgynghorir yn eang ar 'Polisi Cynllunio Cymru' hefyd, ac wrth gwrs mae'n sail i awdurdodau lleol wneud eu cynlluniau datblygu lleol. Felly, yr hyn a fydd gennym - ac rwyf wedi cydnabod droeon inni ddechrau, efallai, yn y lle anghywir, ar y pen isaf - . Byddai wedi bod yn llawer gwell dechrau yn y pen uchaf. Ond mae gennym y strategaeth ofodol genedlaethol bron yno. Mae'n dal i fynd drwy ei phrosesau craffu yn y Senedd, ac rwyf wedi derbyn argymhellion defnyddiol iawn gan bwyllgorau'r Senedd ar y fersiwn ddiweddaraf o'r cynllun, a byddwn yn ystyried y rheini cyn inni gyhoeddi'r fersiwn derfynol ym mis Chwefror. Bydd hyn yn caniatáu i'r rhanbarthau gyflwyno eu cynlluniau strategol rhanbarthol, ac wrth gwrs ymgynghorir yn eang arnynt yn lleol hefyd, a bydd gan eich etholwyr nifer enfawr o gyfleoedd i gyfrannu at y cynlluniau rhanbarthol hynny ar gyfer eu rhanbarth, oherwydd, wrth gwrs, nid ydym am i ranbarthau Cymru i gyd edrych yn union yr un fath; rydym am iddynt gael y blas lleol hwnnw, a'r mewnbwn lleol hwnnw. Ac yna, wrth gwrs, maent yn trosi'n gynlluniau datblygu lleol, lle mae gan bobl leol lais mawr. Hefyd, roeddech chi a minnau'n aelodau o'r pwyllgor hwnnw gyda'n gilydd, ac fe edrychasom ar Ddeddf Cynllunio (Cymru) 2015. Ac fe fyddwch yn cofio fy mod yn gwrthwynebu dileu mesurau diogelu maes y pentref yn chwyrn, a chawsom nifer o drafodaethau bywiog yn ei gylch, ac rwy'n falch iawn o ddweud bod y Ddeddf gynllunio yng Nghymru wedi cynnal mesurau diogelu ar gyfer meysydd pentref. Felly, ni allwch roi hynny yn y fframwaith datblygu lleol a gwneud cais wedyn am ganiatâd cynllunio. Ar hyn o bryd, gallwch ddal i hawlio statws maes y pentref ar gyfer hynny. Cododd Delyth Jewell fater mynediad at fannau gwyrdd, oni wnaeth? Fy marn i yw mai'r tro cyntaf yn aml y bydd y bobl sy'n defnyddio maes y pentref yn lleol yn deall bod cynnig datblygu ar ei gyfer yw pan fydd yr arwyddion yn ymddangos ar y pyst lamp lleol. Felly, anonest yn fy marn i oedd dweud y dylent fod wedi gwybod pan roddwyd y cynllun datblygu lleol ar waith. Felly, yn bersonol rwy'n eithaf balch o'r ffaith bod ein pwyllgor wedi gwneud yr argymhelliad hwnnw a bod y Llywodraeth wedi'i ddal ato.