English: In Wales it is right that from September our new national plan for Wales prescribes that a lack of money does not prevent in particular our young people from learning music, further that music is not anymore the birthright for those who can afford to pay to play. This, I think, is our shared Welsh vision, and I place on record my gratitude for the furthering and safeguarding of our great cultural legacy. Wales has long been recognised around the world as the land of song, and this became the title of my first ever commissioned report to this place by the eminent Professor Paul Carr, and its contributors were global artists and professionals of Wales. Because we have so much to be proud of, our champion choirs and brass bands, our internationally recognised composers, our pop and rock bands, and our renowned recording artists and conductors on digital global platforms, it is true simply to say that Wales punches above its weight when it comes to music. But this visible aural success has also been our greatest downfall. Masking the chaos of austerity impacts on our factories of music making, to paraphrase the very great Max Boyce. For much of the COVID pandemic, the music was silent. Our music of Wales in all its many coats of vibrant, colourful diversity was silenced. Venues closed, concerts cancelled. From the biggest stadia to our smallest community music groups, there was silence. Rehearsals silenced, for the greater good. A cultural grieving took hold, and people suffered, because music matters. It calms, it eases pain, it relaxes, it heals. Our Welsh hills and green valleys, like the greening of the coal tips now, are starting to breathe once again, alive with the sound of music once more. Deputy Llywydd, to make needed change is why we are all here. However, as politicians, we must be honest and take a long, hard look in the mirror. Our various culture and Welsh language committee reports evidenced, as I'm sure Delyth Jewell will highlight, first-hand the unsustainable future. Witnesses like the great conductor Owain Arwel Hughes voiced that the engines of our global success were closing down the very lifeblood, draining from infrastructure - unsustainable. Our music support services withering due to austerity and COVID a loss not only to our youth, a loss to our national legacy and a loss to our global reputation as the land of song. So, today, Minister, what is different? I believe, truly believe, that we are at the cusp of a new opportunity, unlimited, that we are steering in now new territory and that a new cultural renaissance in Wales can happen, that we can and will strengthen our musical and cultural scene and also our economy, most importantly through our funded access to music education, a priority for our future generations. There is a new vision for Wales. The strengthening of our music education is important to rebuild and support the well-being of our young people after coronavirus. And in this week where thousands flock to Cardiff to see a massive concert headlined by the great Sir Tom and the Stereophonics, we need to ask how do we nurture the next Shirley, Manics, Bryn Terfel, Catrin Finch, Claire Jones. Hugely important to this is our newly announced national plan for music, our national plan for music education and our National Music Service, and I'm hugely proud that a cornerstone of these plans will be universality, that every young person in Wales will have the opportunity to access music education and to learn an instrument. That company such as those in Merthyr that are producing socially procured plastic trumpets will be benefiting. I have said many times in this Chamber that music education should be based on the ability to play and not the ability to pay. Key to this is that these new ambitious proposals are properly financed. So, I welcome greatly the £13.5 million of funding to local authorities and their music services, which is so necessary and a very healthy start to the upskilling of all of our Welsh pupils, with proper access routes to elite pathways. This policy matters because it is about what we stand for as a country, who we are, and what we invest in in our future to cascade to the world. So, I'd like to thank the Minister wholeheartedly for his commitment to delivering on the National Music Service, which I believe has sincere support and consensus across this Chamber. And I want to briefly, if I may, pay tribute to all of those who have joined me in campaigning on this issue over a number of years to ensure that it has remained on the political agenda. I have already mentioned Owain Arwel Hughes and his passionate advocacy, Craig Roberts and his amazing network of musicians, and Vanessa David. I will also mention my sister, Eluned, and many, many more. And, of course, music does not exist within a vacuum. Creating a strong music sector relies on there being a vibrant cultural sector. Television, film, theatre and festivals provide an opportunity to showcase Welsh musical talent. During the last Senedd term, we saw the launch of Creative Wales to co-ordinate the growth of creative industries across Wales, and, despite the baptism of fire, the organisation has grown into the role, supporting the creative sector through unprecedented challenges, yet there is more opportunity, Dirprwy Lywydd, and room for co-operation and support across our different sectors. The arts are often intrinsically linked and economically of great significance to Wales, and I hope that Creative Wales and the Welsh Government will champion and work together in consensus to grow this co-operation. Lastly, this position is fragile, and in order to maintain it we must cherish our talent. And while there is much to celebrate in the progressive work Welsh Government has undertaken, we must ensure that the outcomes are properly measured so that policies deliver what they are meant to do, that precious public funding is utilised - every penny in the arts, every pound. To conclude, I believe we should celebrate, though, the huge strides forward and avoid blowing our own trumpet. We must ensure that the National Music Service lives up to its founding principles: that we truly create music education that's accessible to everyone and that we are giving our youngsters the very best opportunities just to be well or to be musical stars. Finally, I believe we will see that new cultural renaissance if we all in this Chamber work together to achieve it, and that the dragon and the phoenix will rise again. Diolch.
Welsh: Yng Nghymru, mae'n iawn fod ein cynllun cenedlaethol newydd ar gyfer Cymru o fis Medi ymlaen yn rhagnodi na ddylai diffyg arian atal ein pobl ifanc, yn arbennig, rhag dysgu cerddoriaeth, ac nad hawl i'r rhai sy'n gallu fforddio talu i chwarae yn unig yw cerddoriaeth mwyach. Credaf mai dyma yw ein gweledigaeth a rennir ar gyfer Cymru, a hoffwn gofnodi fy niolch am hyrwyddo a diogelu ein hetifeddiaeth ddiwylliannol wych. Mae Cymru wedi cael ei chydnabod ledled y byd fel gwlad y gân ers amser maith, a dyna oedd teitl yr adroddiad cyntaf imi erioed ei gomisiynu i'r lle hwn gan yr enwog Athro Paul Carr, ac roedd ei gyfranwyr yn cynnwys artistiaid byd-eang a gweithwyr proffesiynol o Gymru. Oherwydd bod gennym gymaint i ymfalchïo ynddo, ein bandiau pres a'n corau arobryn, ein cyfansoddwyr a gydnabyddir yn rhyngwladol, ein bandiau pop a roc, a'n hartistiaid a'n harweinwyr enwog ar blatfformau digidol byd-eang, mae'n wir dweud bod Cymru'n gwneud yn well na'r disgwyl yn y byd cerddoriaeth. Ond mae'r llwyddiant gweladwy a chlywadwy hwn hefyd wedi bod yn anfantais fawr i ni. Mae cuddio anhrefn cyni'n effeithio ar ein ffatrioedd cerddoriaeth, i aralleirio'r enwog Max Boyce. Yn ystod llawer o'r pandemig COVID, roedd y gerddoriaeth yn ddistaw. Tawelwyd ein cerddoriaeth o Gymru yn ei holl haenau niferus o amrywiaeth bywiog, lliwgar. Cafodd lleoliadau eu cau, cafodd cyngherddau eu canslo. O'n stadia mwyaf i'n grwpiau cerddoriaeth cymunedol lleiaf, cafwyd distawrwydd. Rhoddwyd taw ar ymarferion, er lles y mwyafrif. Cydiodd galar diwylliannol yn ein cymunedau, a dioddefodd pobl, oherwydd mae cerddoriaeth yn bwysig. Mae'n llonyddu, mae'n lleddfu poen, mae'n ymlacio, mae'n gwella. Mae ein bryniau Cymreig a'n dyffrynnoedd gwyrdd, fel rydym yn gwyrddu'r pyllau glo yn awr, yn dechrau anadlu unwaith eto, yn bywiogi gyda sŵn cerddoriaeth unwaith eto. Ddirprwy Lywydd, rydym i gyd yma i wneud y newidiadau sydd eu hangen. Fodd bynnag, fel gwleidyddion, rhaid inni fod yn onest ac edrych ar ein hunain yn hir yn y drych. Roedd ein hadroddiadau amrywiol ar y pwyllgor diwylliant a'r Gymraeg, fel y bydd Delyth Jewell yn siŵr o'i nodi, yn tynnu sylw uniongyrchol at y dyfodol anghynaliadwy. Mae tystion fel yr arweinydd gwych, Owain Arwel Hughes, wedi dweud bod peiriannau ein llwyddiant byd-eang yn atal y llif, yn draenio'r seilwaith - yn anghynaliadwy. Mae ein gwasanaethau cymorth cerddoriaeth yn gwywo oherwydd cyni a COVID ac mae hon yn golled i'n hieuenctid, yn golled i'n gwaddol cenedlaethol ac yn golled i'n henw da byd-eang fel gwlad y gân. Felly, heddiw, Weinidog, beth sy'n wahanol? Rwy'n credu, yn credu o ddifrif, ein bod ar drothwy cyfle newydd, digyfyngiad, a'n bod bellach mewn tiriogaeth newydd lle y gallai dadeni diwylliannol newydd ddigwydd yng Nghymru, y gallwn ac y byddwn yn cryfhau ein sîn gerddorol a diwylliannol yn ogystal â'n heconomi, yn bwysicaf oll drwy ein mynediad a ariennir at addysg cerddoriaeth, sy'n flaenoriaeth i genedlaethau'r dyfodol. Ceir gweledigaeth newydd ar gyfer Cymru. Mae cryfhau ein haddysg cerddoriaeth yn bwysig er mwyn ailadeiladu a chefnogi llesiant ein pobl ifanc ar ôl coronafeirws. A'r wythnos hon, pan fo miloedd yn heidio i Gaerdydd i weld cyngerdd enfawr gyda Syr Tom a'r Stereophonics, mae angen inni ofyn sut y mae meithrin y Shirley, y Manics, y Bryn Terfel, y Catrin Finch, y Claire Jones nesaf. Mae'r cynllun cenedlaethol newydd sydd newydd ei gyhoeddi gennym ar gyfer cerddoriaeth yn hollbwysig i hyn, ein cynllun cenedlaethol ar gyfer addysg cerddoriaeth a'n Gwasanaeth Cerddoriaeth Cenedlaethol, ac rwy'n hynod falch mai un o gonglfeini'r cynlluniau hyn fydd y ffaith eu bod ar gyfer pawb, y bydd pob person ifanc yng Nghymru yn cael cyfle i gael addysg cerddoriaeth ac i ddysgu chwarae offeryn. Bydd y cwmni, fel yr un ym Merthyr sy'n cynhyrchu trympedi plastig a gaffaelwyd yn gymdeithasol gyfrifol, yn elwa. Rwyf wedi dweud droeon yn y Siambr hon y dylai addysg cerddoriaeth fod yn seiliedig ar y gallu i chwarae ac nid ar y gallu i dalu. Yr hyn sy'n allweddol i hyn yw bod y cynigion uchelgeisiol newydd hyn yn cael eu hariannu'n briodol. Felly, rwy'n croesawu'n fawr y £13.5 miliwn o gyllid i awdurdodau lleol a'u gwasanaethau cerdd, sydd mor angenrheidiol ac sy'n ddechrau iach iawn i uwchsgilio pob un o'n disgyblion yng Nghymru, gyda llwybrau mynediad priodol at lwybrau elitaidd. Mae'r polisi hwn yn bwysig oherwydd mae'n ymwneud â'r hyn yr ydym yn sefyll drosto fel gwlad, pwy ydym ni, a'r hyn yr ydym yn buddsoddi ynddo yn y dyfodol i lifo i'r byd. Felly, hoffwn ddiolch o waelod calon i'r Gweinidog am ei ymrwymiad i gyflawni'r Gwasanaeth Cerddoriaeth Cenedlaethol, sydd, yn fy marn i, wedi ennyn cefnogaeth ddiffuant a chonsensws ar draws y Siambr hon. A hoffwn dalu teyrnged yn fyr, os caf, i bawb sydd wedi ymuno â mi i ymgyrchu ar y mater hwn dros nifer o flynyddoedd i sicrhau ei fod wedi aros ar yr agenda wleidyddol. Rwyf eisoes wedi sôn am Owain Arwel Hughes a'i gefnogaeth angerddol, Craig Roberts a'i rwydwaith rhyfeddol o gerddorion, a Vanessa David. Rwyf hefyd am grybwyll fy chwaer, Eluned, a llawer iawn mwy. Ac wrth gwrs, nid yw cerddoriaeth yn bodoli mewn gwactod. Mae creu sector cerddoriaeth cryf yn dibynnu ar gael sector diwylliannol bywiog. Mae teledu, ffilm, theatr a gwyliau yn gyfle i arddangos talent gerddorol Gymreig. Yn ystod tymor diwethaf y Senedd, lansiwyd Cymru Greadigol i gydlynu twf diwydiannau creadigol ledled Cymru, ac er gwaethaf y bedydd tân, mae'r sefydliad wedi tyfu i mewn i'r rôl, gan gefnogi'r sector creadigol drwy heriau na welwyd eu tebyg o'r blaen, ac eto ceir rhagor o gyfleoedd, Ddirprwy Lywydd, a lle i gydweithredu a chefnogi ar draws ein gwahanol sectorau. Mae'r celfyddydau'n aml wedi'u cysylltu'n gynhenid ac maent yn bwysig iawn i Gymru o safbwynt economaidd, a gobeithio y bydd Cymru Greadigol a Llywodraeth Cymru yn hyrwyddo ac yn gweithio gyda'i gilydd mewn consensws i adeiladu ar y cydweithrediad hwn. Yn olaf, mae'r sefyllfa hon yn fregus, ac er mwyn ei chynnal rhaid inni ofalu am ein talent. Ac er bod llawer i'w ddathlu yn y gwaith blaengar y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud, rhaid inni sicrhau bod y canlyniadau'n cael eu mesur yn briodol fel bod polisïau'n cyflawni'r hyn y maent i fod i'w wneud, fod arian cyhoeddus gwerthfawr yn cael ei wario - pob ceiniog yn y celfyddydau, pob punt. I gloi, serch hynny, credaf y dylem ddathlu'r camau breision ymlaen ac osgoi canu ein clodydd ein hunain. Rhaid inni sicrhau bod y Gwasanaeth Cerddoriaeth Cenedlaethol yn bodloni ei egwyddorion sylfaenol: ein bod o ddifrif yn creu addysg cerddoriaeth sy'n hygyrch i bawb a'n bod yn rhoi'r cyfleoedd gorau i'n pobl ifanc i wneud yn iawn neu i fod yn sêr cerddorol. Yn olaf, credaf y gwelwn y dadeni diwylliannol newydd hwnnw os bydd pawb ohonom yn y Siambr hon yn gweithio gyda'n gilydd i'w gyflawni, ac y bydd y ddraig a'r ffenics yn codi eto. Diolch.