English: Diolch, Llywydd. Last week I was delighted to launch 'Healthy Weight: Healthy Wales', our 10-year strategy to help prevent and reduce obesity. This sets a clear path for a long-term approach that makes use of the five ways of working set out in the future generations Act as key components to deliver an approach that will have far-reaching impacts for the future health of the population. Obesity is a complex issue, with many contributing factors acting at an individual, community and global level. We are at a point in time where the UK already has one of the highest levels of obesity in western Europe. We start from a position where over 60 per cent of our adult population are either overweight or obese, and that has become a normalised state, with around 27 per cent of our four- and five-year-old children starting school each year who are already overweight or obese. The burden of obesity is felt hardest in our least affluent communities, and there are significant impacts upon life expectancy as we see worrying trends around links to type 2 diabetes, cancers, heart conditions and many other conditions associated with diet and an inactive lifestyle. We know that obesity can also have a significant impact on our mental health. In many cases that tracks from a young age to having lifelong consequences. The final strategy is a culmination of the views of our stakeholders, international evidence and research. When I stood before you to launch the consultation, I was grateful for the large measure of cross-party support and the understanding of the significance of this as an issue. Since then, we've held far-reaching consultation, which included conversations with over 1,000 people across Wales. There is strong support for the proposals that we have set out in the strategy, together with energy and backing within our communities to support positive lifestyle change. I want to ensure that our strategy unlocks that potential. Our strategy sets out a 10-year vision to help us all to make the healthy choice the easy choice. Our aim is to achieve these changes by 2030. We want future generations to live in environments where the healthy choice is the norm, where physical activity is part of everyday life, encouraged and supported by working in partnership with local government, education and transport, where Wales's natural beauty is taken advantage of and our food choices are nutritious and affordable. I want to close the health inequalities gap and, in particular, I want to focus and target support for children and families.
Welsh: Diolch, Llywydd. Yr wythnos diwethaf, pleser oedd cael lansio 'Pwysau Iach: Cymru Iach', sef ein strategaeth 10 mlynedd i helpu i atal a lleihau gordewdra. Mae'r strategaeth hon yn nodi llwybr clir ar gyfer dull hirdymor sy'n gwneud defnydd o'r pum ffordd o weithio a nodir yn Neddf cenedlaethau'r dyfodol fel elfennau allweddol i wireddu dull a fydd yn cael effeithiau pellgyrhaeddol ar iechyd y boblogaeth i'r dyfodol. Mae gordewdra yn fater cymhleth, gyda llawer o ffactorau'n cyfrannu ar lefel ar unigolion, cymunedau ac yn fyd-eang. Rydym mewn cyfnod o amser yn y DU sy'n gweld y cyfraddau uchaf o ordewdra yng ngorllewin Ewrop. Rydym yn cychwyn o sefyllfa lle mae dros 60 y cant o'n poblogaeth oedolion naill ai dros bwysau neu'n ordew, ac mae hynny wedi mynd yn beth normal, gyda thua 27 y cant o'n plant pedair a phump oed yn dechrau'r ysgol bob blwyddyn eisoes yn rhy drwm neu'n ordew. Caiff baich gordewdra ei deimlo fwyaf yn ein cymunedau lleiaf ariannog ni, a cheir effeithiau sylweddol ar ddisgwyliad oes gan ein bod ni'n gweld tueddiadau pryderus o ran y cysylltiadau â diabetes math 2, canserau, cyflyrau'r galon a llawer o gyflyrau eraill sy'n gysylltiedig â deiet a ffordd o fyw anactif. Rydym ni'n gwybod y gall gordewdra gael effaith sylweddol hefyd ar iechyd meddwl. Mewn llawer o achosion mae hynny'n cael ei gofnodi o oedran ifanc hyd at ganlyniadau gydol oes. Mae'r strategaeth derfynol yn benllanw ar farn ein rhanddeiliaid, tystiolaeth ryngwladol ac ymchwil. Pan sefais i o'ch blaen chi i lansio'r ymgynghoriad, roeddwn i'n ddiolchgar iawn am y gefnogaeth drawsbleidiol a'r ddealltwriaeth o arwyddocâd hyn fel mater o bwys. Ers hynny, cynhaliwyd ymgynghoriad pellgyrhaeddol, a oedd yn cynnwys sgyrsiau gyda dros 1,000 o bobl ledled Cymru. Ceir cefnogaeth gref i'r cynigion a nodwyd yn y strategaeth, ynghyd ag egni a chefnogaeth yn ein cymunedau i gefnogi newid cadarnhaol o ran ffordd o fyw. Rwy'n awyddus i sicrhau y bydd ein strategaeth ni'n datgloi'r potensial hwnnw. Mae ein strategaeth yn nodi gweledigaeth 10 mlynedd i'n helpu ni i gyd i wneud y dewis iach yn ddewis hawdd. Ein nod ni yw cyflawni'r newidiadau hyn erbyn 2030. Rydym eisiau gweld cenedlaethau'r dyfodol yn byw mewn amgylcheddau lle mae'r dewis iach yn ddewis arferol, lle mae gweithgarwch corfforol yn rhan o fywyd bob dydd ac yn cael ei annog a'i gefnogi drwy weithio mewn partneriaeth â llywodraeth leol, addysg a thrafnidiaeth, lle mae elwa o harddwch naturiol Cymru a lle mae ein dewisiadau ni o fwydydd yn faethlon ac yn fforddiadwy. Rwy'n awyddus i gau bwlch anghydraddoldebau iechyd ac, yn benodol, rwy'n awyddus i ganolbwyntio a thargedu cymorth i blant a theuluoedd.