English: Now, Dirprwy Lywydd, throughout this period, COBRA has met regularly and has taken advice from the four UK chief medical officers and from the scientific group for emergencies. As that advice has evolved, we have progressively tightened the measures we need to take. Since the Senedd last met, we have closed schools, closed down pubs, clubs, bars and restaurants. Yesterday, the Welsh Government took measures to close down caravan parks, camp sites, tourist hotspots and beauty spots to reinforce the guidance about people not gathering in large numbers and keeping their distance. We also announced the strict enforcement by local authorities of the closure of pubs and bars, with the risk of licensees losing their licence if caught flouting the ban. A few hours later, at the end of yesterday afternoon, COBRA met again to consider even stricter measures. As you will have seen from the statements that I, the Prime Minister, and the First Ministers of Scotland and Northern Ireland issued, what was previously advice is now a requirement. For the next three weeks at least, all high-street shops and community spaces will be closed. Food shops, local NHS services, pharmacies, banks and post offices and petrol stations will continue to be open, but all gatherings of more than two people in public will not be permitted. We must stay at home, leaving only for strictly limited reasons. And the four reasons are these: firstly, shopping for basic necessities - for example, food and medicines - but these trips need to be as infrequent as we can make them. Secondly, we're allowed one form of exercise each day, for example, a run, a walk, or a cycle - alone or with members of your household. Thirdly, we're allowed to leave home for any medical need, or to provide care or to help a vulnerable person. And, finally, we can travel to and from work, but only where this absolutely cannot be done from home. Now, Dirprwy Lywydd, these are extraordinary measures. But, as I've said, they are necessary to reduce the spread of coronavirus and to allow the NHS to save lives. As we all follow these new rules, they will reduce our day-to-day contact with other people and the speed and transmission of the virus. These are rules for everybody - not one of us is an exception. All of our lives have changed, and that includes the way in which this Senedd will work. The measures I have outlined here came into force at midnight last night. They will last for three weeks, when they will be reviewed. The UK Government will provide the police with the powers necessary to enforce these measures, but, of course, I hope very much that we do not reach that point. Responding to this pandemic is the work of the entire Welsh Government. Last night, the education Minister provided additional guidance to parents and schools in light of these new requirements. The economy Minister has set out advice for businesses, and the environment Minister is having daily discussions with the food and farming industries. The whole Cabinet is focused on the public health emergency in front of us. Today, Ministers would have provided oral statements here about the work they are undertaking, and we will ensure, of course, that those statements are available to Members here and to the public. The way in which the Welsh Government is able to work so closely with our partners in local government, with the trade unions, with the voluntary sector, with employers and businesses is fundamental to the way we are responding to this pandemic, and I believe a real strength of the way we are able to do things here in Wales. Dirprwy Lywydd, can I close by thanking everyone for their help and for their support as we face this public health emergency together? This is a very worrying time for families and communities throughout our country, and I know that there will be many, many questions that people have, especially following last night's announcement, and we will try our best to respond to them all. We have asked a great deal of the public, but particularly of our health and social care staff, of our public services and those many people who have come forward to volunteer. The response in Wales has been genuinely outstanding. And to all of those, I say again, thank you so much - diolch o galon i chi gyd.
Welsh: Nawr, Dirprwy Lywydd, trwy gydol y cyfnod hwn, mae COBRA wedi cyfarfod yn rheolaidd ac wedi cael cyngor gan bedwar prif swyddog meddygol y DU a chan y grŵp gwyddonol ar gyfer argyfyngau. Wrth i'r cyngor hwnnw esblygu, rydym ni wedi tynhau'n raddol y mesurau y mae angen i ni eu cymryd. Ers cyfarfod diwethaf y Senedd, rydym ni wedi cau ysgolion, cau tafarndai, clybiau, bariau a bwytai. Ddoe, cymerodd Llywodraeth Cymru fesurau i gau meysydd carafanau, safleoedd gwersylla, mannau poblogaidd i dwristiaid a mannau prydferth i atgyfnerthu'r canllawiau ynghylch pobl ddim yn ymgynnull mewn niferoedd mawr a chadw eu pellter oddi wrth ei gilydd. Cyhoeddwyd gennym hefyd bod awdurdodau lleol yn gorfodi'r cam o gau tafarndai a bariau yn llym, gyda'r perygl y byddai trwyddedigion yn colli eu trwyddedau pe bydden nhw'n cael eu dal yn anwybyddu'r gwaharddiad. Ychydig oriau yn ddiweddarach, ddiwedd prynhawn ddoe, cyfarfu COBRA eto i ystyried mesurau llymach fyth. Fel y byddwch wedi gweld o'r datganiadau a gyhoeddwyd gennyf i, Prif Weinidog y DU, a Phrif Weinidogion yr Alban a Gogledd Iwerddon, mae'r hyn a oedd yn gyngor yn flaenorol yn ofyniad erbyn hyn. Am y tair wythnos nesaf o leiaf, bydd holl siopau'r stryd fawr a mannau cymunedol ar gau. Bydd siopau bwyd, gwasanaethau GIG lleol, fferyllfeydd, banciau a swyddfeydd post a gorsafoedd petrol yn parhau i fod ar agor, ond ni chaniateir unrhyw gynulliad o fwy na dau o bobl yn gyhoeddus. Mae'n rhaid i ni aros gartref, gan adael am resymau cyfyngedig iawn yn unig. A dyma'r pedwar rheswm: yn gyntaf, siopa am angenrheidiau sylfaenol - er enghraifft, bwyd a moddion - ond mae angen i'r teithiau hyn fod mor anaml ag y gallwn ni eu gwneud. Yn ail, caniateir un math o ymarfer corff bob dydd, er enghraifft, rhedeg, mynd am dro, neu feicio - ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o'ch aelwyd. Yn drydydd, rydym ni'n cael gadael ein cartrefi ar gyfer unrhyw angen meddygol, neu i ddarparu gofal neu i helpu person agored i niwed. Ac, yn olaf, cawn deithio i'r gwaith ac yn ôl, ond dim ond pan nad oes unrhyw ffordd o gwbl y gellir gwneud hyn o gartref. Nawr, Dirprwy Lywydd, mae'r rhain yn fesurau eithriadol. Ond, fel y dywedais, maen nhw'n angenrheidiol i leihau lledaeniad coronafeirws ac i ganiatáu i'r GIG achub bywydau. Wrth i bob un ohonom ni ddilyn y rheolau newydd hyn, byddan nhw'n lleihau ein cysylltiad o ddydd i ddydd gyda phobl eraill a chyflymder a throsglwyddiad y feirws. Mae'r rhain yn rheolau i bawb - nid oes yr un ohonom ni'n eithriad. Mae bywydau pob un ohonom ni wedi newid, ac mae hynny'n cynnwys y ffordd y bydd y Senedd hon yn gweithio. Daeth y mesurau yr wyf i wedi eu hamlinellu yn y fan yma i rym am hanner nos neithiwr. Byddan nhw'n para am dair wythnos, pan fyddan nhw'n cael eu hadolygu. Bydd Llywodraeth y DU yn rhoi'r pwerau angenrheidiol i'r heddlu orfodi'r mesurau hyn, ond, wrth gwrs, rwy'n gobeithio'n fawr iawn na fyddwn ni'n cyrraedd y pwynt hwnnw. Mae ymateb i'r pandemig hwn yn waith i Lywodraeth Cymru gyfan. Neithiwr, rhoddodd y Gweinidog addysg ganllawiau ychwanegol i rieni ac ysgolion yng ngoleuni'r gofynion newydd hyn. Mae Gweinidog yr economi wedi cyflwyno cyngor i fusnesau, ac mae Gweinidog yr amgylchedd yn cael trafodaethau dyddiol gyda'r diwydiannau bwyd a ffermio. Mae'r Cabinet cyfan yn canolbwyntio ar yr argyfwng iechyd cyhoeddus sydd o'n blaenau. Heddiw, byddai Gweinidogion wedi darparu datganiadau llafar yma am y gwaith y maen nhw'n ei wneud, a byddwn yn sicrhau, wrth gwrs, bod y datganiadau hynny ar gael i Aelodau yn y fan yma ac i'r cyhoedd. Mae'r ffordd y mae Llywodraeth Cymru yn gallu gweithio mor agos gyda'n partneriaid mewn llywodraeth leol, gyda'r undebau llafur, gyda'r sector gwirfoddol, gyda chyflogwyr a busnesau, yn hanfodol i'r ffordd yr ydym ni'n ymateb i'r pandemig hwn, ac yn gryfder gwirioneddol o'r ffordd yr ydym ni'n gallu gwneud pethau yma yng Nghymru. Dirprwy Lywydd, a gaf i gloi drwy ddiolch i bawb am eu cymorth ac am eu cefnogaeth wrth i ni wynebu'r argyfwng iechyd cyhoeddus hwn gyda'n gilydd? Mae hwn yn gyfnod pryderus iawn i deuluoedd a chymunedau ledled ein gwlad, a gwn y bydd gan bobl l awer iawn o gwestiynau, yn enwedig ar ôl y cyhoeddiad neithiwr, a byddwn yn gwneud ein gorau i ymateb i bob un ohonyn nhw. Rydym ni wedi gofyn llawer iawn gan y cyhoedd, ond yn enwedig ein staff iechyd a gofal cymdeithasol, ein gwasanaethau cyhoeddus a'r bobl niferus hynny sydd wedi dod ymlaen i wirfoddoli. Mae'r ymateb yng Nghymru wedi bod yn wirioneddol eithriadol. Ac i bob un o'r rheini, dywedaf eto, diolch yn fawr iawn - diolch o galon i chi gyd.