English: Thank you, Mike. We recommend that an independent body should assess both the Welsh and UK Governments' claims around the levels of future funding and how this compares to previous EU funding. We are pleased that the Welsh Government has agreed to this recommendation, but, unfortunately, we did not receive the same commitment from the UK Government. We therefore urge the Minister to pursue the issue at the Finance: Interministerial Standing Committee when it next meets. Let's move on to the UK Government acting in devolved areas. A major concern for us is the UK Government using these funds as vehicles to act in devolved areas, namely through the financial assistance powers in the United Kingdom Internal Market Act 2021 and the Multiply programme. We also have sympathy with the Welsh Government that it is being bypassed in the decision-making process. The Finance Committee of the fifth Senedd has previously explored issues relating to the UK Government funding devolved areas via the internal market Act, so I will not reiterate those arguments today. However, the Multiply programme is further encroachment on an area that, as the Minister for Economy said, is 'plainly devolved'. We are disappointed with the method of allocating funds through the Multiply programme, and, given that education is devolved, we recommended that the UK Government provides flexibility to spend funds from the programme in other areas. We also acknowledge the Welsh Government's position that the programme is too narrow in focus and led to the duplication of provision. The UK Government says that 'Multiply is intended to complement existing Welsh Government provision' and that 'There remains the flexibility for places to adapt the delivery of Multiply in response to their local needs.' However, we feel that this should have gone further, to allow the Welsh Government greater flexibility to spend this funding in other areas. Worryingly, we also believe this Senedd is in danger of being sidelined, and that further consideration is required, to ensure that effective parliamentary scrutiny of these and future replacement funds takes place in Wales. Whilst the committee appreciates the attendance of the then Secretary of State and the then Under-Secretary of State for Wales, the UK Minister with responsibility for the funds refused to attend. As a committee, we have also faced similar issues in the past trying to engage with HM Treasury and their refusal to attend committee to discuss fiscal matters that have the potential to significantly impact Wales. If the UK Government insists on acting in devolved areas, scrutiny should not be done at Westminster only. These are new, significant funding arrangements that require resilient, transparent and accountable structures that reflect the constitutional realities of the UK, and this Senedd needs to consider its role in scrutinising these funds. I'll move on to the three specific funds that I mentioned at the start - the community renewal, levelling-up, and shared prosperity funds. We are very concerned with the lack of engagement on all three funds between the two Governments. These are new and crucial funding streams for Wales, and a lack of dialogue risks misaligning objectives between local government and the Welsh and UK Governments. In order to ensure value for money of project delivery, we believe we work best for the people of Wales when all tiers of government work together. In relation to the community renewal and levelling-up funds, we heard from local government that the timescales for submitting bids had been challenging, and the administrative pressures may have been a deciding factor in the types of bids that were submitted. The UK Government has acknowledged this position. Furthermore, the process was described as inherently wasteful. We are therefore pleased that the shared prosperity fund has moved away from the competitive process of those funds, and we have made a number of recommendations in this area. The Welsh Government has spoken positively about joint work with the UK Government on the free-ports programme in Wales. Equally, the UK Government said it is eager to strengthen its working relationship with the Welsh Government by building on its effective collaboration on the programme. In addition, the UK Government says it remains open to conversations with the Welsh Government on their role in any UK-wide ministerial forum, and, more broadly, on the opportunities for them to engage with SPF and other levelling-up funding opportunities. We hope the Welsh Government takes up this offer to engage, and hope the approach taken on free ports can be replicated in the delivery of SPF and future funds, in order to maximise the investment in Wales. Finally, I'd like to look ahead at plans for future funding. The EU funding programmes were delivered over a 10-year period, with the flexibility and longer spend profiles being described as hugely important. The shared prosperity fund only has a three-year funding cycle and has restrictions on moving funds between projects and financial years. Furthermore, returning underspends from the SPF could lead to projects being proposed in order to ensure money is spent, rather than ensuring priorities are dealt with. For these reasons, we recommend the UK Government increases flexibility to move the SPF funding between financial years and between projects, as well as increasing flexibility on how underspends will be treated. We note the UK Government's response that, and I quote: 'The UKSPF is providing local leaders with the opportunity to spend funding as they see fit and to enable places across Wales to unleash their unique potential.' However, this response reiterates our view that the Welsh Government is being bypassed in the decision-making process. We also sought clarity on the UK Government's long-term plans for replacement EU funding and the status of the shared prosperity fund beyond 2025. The UK Government has said that any continuation of existing or successor funds will be informed by a combination of engagement with relevant partners and evaluation of evidence, and that it would be inappropriate to pre-empt the structure and focus of future funds at this point in time. In this current economic climate, this offers little reassurance, and the committee believes that more needs to be done until we see funding arrangements that meet Wales's needs. Diolch yn fawr.
Welsh: Diolch, Mike. Rydym yn argymell y dylai corff annibynnol asesu honiadau Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU ynghylch lefelau cyllid yn y dyfodol a sut mae hyn yn cymharu â chyllid blaenorol yr UE. Rydym yn falch fod Llywodraeth Cymru wedi cytuno i'r argymhelliad hwn, ond yn anffodus, ni chawsom yr un ymrwymiad gan Lywodraeth y DU. Rydym yn annog y Gweinidog, felly, i fynd ar drywydd y mater yn y Pwyllgor Sefydlog Rhyngweinidogol ar Gyllid pan fydd yn cyfarfod nesaf. Gadewch inni symud ymlaen at Lywodraeth y DU yn gweithredu mewn meysydd datganoledig. Un pryder mawr i ni yw Llywodraeth y DU yn defnyddio'r cronfeydd hyn fel ffordd o weithredu mewn meysydd datganoledig, yn benodol drwy'r pwerau cymorth ariannol yn Neddf Marchnad Fewnol y Deyrnas Unedig 2021 a rhaglen Lluosi. Rydym hefyd yn cydymdeimlo â Llywodraeth Cymru am ei bod yn cael ei hanwybyddu yn y broses o wneud penderfyniadau. Mae Pwyllgor Cyllid y pumed Senedd eisoes wedi archwilio materion sy'n ymwneud â Llywodraeth y DU yn ariannu meysydd datganoledig drwy Ddeddf y farchnad fewnol, felly nid wyf am ailadrodd y dadleuon hynny heddiw. Fodd bynnag, mae rhaglen Lluosi yn tresmasu ymhellach ar faes, fel y dywedodd Gweinidog yr Economi, 'a ddatganolwyd yn bendant'. Rydym yn siomedig â'r dull o ddyrannu cyllid drwy raglen Lluosi, ac o gofio bod addysg yn faes sydd wedi'i ddatganoli, argymhellwyd gennym y dylai Llywodraeth y DU roi hyblygrwydd i wario arian o'r rhaglen mewn meysydd eraill. Rydym hefyd yn cydnabod safbwynt Llywodraeth Cymru fod ffocws y rhaglen yn rhy gul ac wedi arwain at ddyblygu darpariaeth. Dywed Llywodraeth y DU mai 'Bwriad Lluosi yw ategu darpariaeth bresennol Llywodraeth Cymru' a bod 'Hyblygrwydd o hyd i leoedd addasu darpariaeth Lluosi mewn ymateb i'w hanghenion lleol.' Fodd bynnag, rydym yn teimlo y dylai hyn fod wedi mynd ymhellach, er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd i Lywodraeth Cymru wario'r cyllid hwn mewn meysydd eraill. Mae'n destun pryder i ni hefyd fod y Senedd hon mewn perygl o gael ei hanwybyddu, a bod angen ystyriaeth bellach, er mwyn sicrhau craffu seneddol effeithiol ar y cronfeydd hyn a chronfeydd newydd yn y dyfodol yng Nghymru. Er bod y pwyllgor yn gwerthfawrogi presenoldeb Ysgrifennydd Gwladol ac Is-ysgrifennydd Gwladol Cymru ar y pryd, gwrthododd Gweinidog y DU a oedd yn gyfrifol am yr arian fynychu. Fel pwyllgor, rydym hefyd wedi wynebu problemau tebyg yn y gorffennol wrth geisio ymgysylltu â Thrysorlys EM a hwythau'n gwrthod mynychu'r pwyllgor i drafod materion cyllidol sydd â'r potensial i gael effaith sylweddol ar Gymru. Os yw Llywodraeth y DU yn mynnu gweithredu mewn meysydd datganoledig, ni ddylai'r craffu ddigwydd yn San Steffan yn unig. Mae'r rhain yn drefniadau ariannu newydd, arwyddocaol sy'n galw am strwythurau cydnerth, tryloyw ac atebol ac sy'n adlewyrchu realiti cyfansoddiadol y DU, ac mae angen i'r Senedd hon ystyried ei rôl yn craffu ar y cronfeydd hyn. Symudaf ymlaen at y tair cronfa benodol y soniais amdanynt ar y dechrau - y gronfa adfywio cymunedol, y gronfa ffyniant bro, a'r gronfa ffyniant gyffredin. Rydym yn bryderus iawn ynghylch y diffyg ymgysylltiad mewn perthynas â phob un o'r tair cronfa rhwng y ddwy Lywodraeth. Mae'r rhain yn ffrydiau ariannu newydd a hanfodol i Gymru, ac mae diffyg deialog yn golygu y bydd amcanion yn cael eu cam-alinio rhwng llywodraeth leol a Llywodraethau Cymru a'r DU. Er mwyn sicrhau gwerth am arian wrth gyflawni prosiectau, credwn ein bod yn gweithio orau i bobl Cymru pan fydd pob haen o lywodraeth yn cydweithio. Mewn perthynas â'r gronfa adfywio cymunedol a'r gronfa ffyniant bro, clywsom gan lywodraeth leol fod yr amserlenni ar gyfer cyflwyno ceisiadau wedi bod yn heriol, ac efallai fod y pwysau gweinyddol wedi bod yn ffactor allweddol yn y mathau o geisiadau a gyflwynwyd. Mae Llywodraeth y DU wedi cydnabod y safbwynt hwn. Ymhellach, disgrifiwyd y broses fel un gynhenid wastraffus. Rydym yn falch felly fod y gronfa ffyniant gyffredin wedi symud oddi wrth broses gystadleuol y cronfeydd hynny, ac rydym wedi gwneud nifer o argymhellion yn y maes hwn. Mae Llywodraeth Cymru wedi siarad yn gadarnhaol am waith ar y cyd â Llywodraeth y DU ar raglen y porthladdoedd rhydd yng Nghymru. Yn yr un modd, dywedodd Llywodraeth y DU ei bod yn awyddus i gryfhau ei pherthynas waith â Llywodraeth Cymru drwy adeiladu ar ei chydweithrediad effeithiol ar y rhaglen. Yn ogystal, mae Llywodraeth y DU yn dweud ei bod yn dal yn agored i sgyrsiau gyda Llywodraeth Cymru ynglŷn â'u rôl mewn unrhyw fforwm gweinidogol DU gyfan, ac yn fwy cyffredinol, ynglŷn a'r cyfleoedd iddynt ymgysylltu â'r gronfa ffyniant gyffredin a chyfleoedd codi'r gwastad eraill. Gobeithiwn y bydd Llywodraeth Cymru yn manteisio ar y cynnig hwn i ymgysylltu, a gobeithiwn y gellir ailadrodd y dull a ddefnyddiwyd mewn perthynas â phorthladdoedd rhydd wrth ddarparu arian y gronfa ffyniant gyffredin ac arian yn y dyfodol, er mwyn sicrhau'r buddsoddiad mwyaf posibl yng Nghymru. Yn olaf, hoffwn edrych ymlaen at gynlluniau ar gyfer cyllid yn y dyfodol. Cyflwynwyd rhaglenni ariannu'r UE dros gyfnod o 10 mlynedd, gyda'r hyblygrwydd a'r proffiliau gwariant hirach yn cael eu disgrifio'n hynod bwysig. Cylch ariannu tair blynedd yn unig sydd gan y gronfa ffyniant gyffredin, ac mae ganddi gyfyngiadau ar symud arian rhwng prosiectau a blynyddoedd ariannol. Ymhellach, gallai dychwelyd tanwariant o'r gronfa ffyniant gyffredin arwain at brosiectau'n cael eu cynnig er mwyn sicrhau bod arian yn cael ei wario, yn hytrach na sicrhau yr eir i'r afael â blaenoriaethau. Am y rhesymau hyn, rydym yn argymell bod Llywodraeth y DU yn cynyddu hyblygrwydd i symud cyllid y gronfa ffyniant gyffredin rhwng blynyddoedd ariannol a rhwng prosiectau, yn ogystal â chynyddu hyblygrwydd o ran sut y caiff tanwariant ei drin. Rydym yn nodi ymateb Llywodraeth y DU, a dyfynnaf: 'Mae cronfa ffyniant gyffredin y DU yn rhoi cyfle i arweinwyr lleol wario arian fel y gwelant yn dda, ac i alluogi lleoedd ledled Cymru i wireddu eu potensial unigryw.' Fodd bynnag, mae'r ymateb hwn yn ategu ein barn fod Llywodraeth Cymru yn cael ei hanwybyddu yn y broses o wneud penderfyniadau. Gwnaethom ofyn hefyd am eglurder ynghylch cynlluniau hirdymor Llywodraeth y DU ar gyfer cyllid yn lle cyllid yr UE a statws y gronfa ffyniant gyffredin y tu hwnt i 2025. Mae Llywodraeth y DU wedi dweud y bydd parhad unrhyw gronfeydd presennol neu gronfeydd olynol yn cael ei lywio gan gyfuniad o ymgysylltu â phartneriaid perthnasol a gwerthuso tystiolaeth, ac y byddai'n amhriodol ceisio achub y blaen ar strwythur a ffocws cyllid yn y dyfodol. Yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni, nid yw hyn yn rhoi llawer o sicrwydd, ac mae'r pwyllgor yn credu bod angen gwneud mwy hyd nes y gwelwn drefniadau ariannu sy'n diwallu anghenion Cymru. Diolch yn fawr.