techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: It's very interesting to see new markets being developed across the world whilst we are still members of the European Union. And any talk of opportunities of leaving the European Union is empty talk, and we know just how many opportunities there are for the meat industry, for the food industry more widely, and the rural economy more widely, to be part of European structures, including the structural funds. I have seen new research released today by the Conference of Peripheral Maritime Regions - the body that the Government here in Wales is part of - that says that Wales faces losing out on huge sums from the regional structural funds in coming years. They estimate that, if the UK were to remain within the European Union, it would qualify for £13 billion of regional funding between 2021 and 2027, which is 22 per cent of an increase as compared to the period between 2014-20. Does the Minister agree with me, therefore, that this strengthens once again the argument for having a people's vote, in order to have the chance to make the case for maintaining this for our rural industries?
Welsh: Mae'n ddiddorol iawn, yn tydi, gweld marchnadoedd newydd yn cael eu datblygu ar hyd a lled y byd, tra rydym ni'n dal yn aelodau o'r Undeb Ewropeaidd? A gwag iawn ydy sôn am gyfleoedd o adael yr Undeb Ewropeaidd, ac, yn wir, dŷn ni'n gwybod cymaint o gyfleon sydd yna i'r diwydiant cig, y diwydiant bwyd, a'r economi wledig yn gyfan gwbl, o fod yn rhan o strwythurau Ewropeaidd, yn cynnwys y cronfeydd strwythurol. A dwi wedi gweld ymchwil newydd sydd wedi cael ei ryddhau heddiw gan y Conference of Peripheral Maritime Regions - y corff y mae'r Llywodraeth yma yng Nghymru yn rhan ohono - sy'n dweud bod Cymru yn wynebu colli allan ar symiau mawr o'r cronfeydd rhanbarthol mewn blynyddoedd i ddod. Mae'n nhw'n amcangyfrif, pe bai'r Deyrnas Gyfunol yn aros yn yr Undeb Ewropeaidd, y byddai'n gymwys i dderbyn £13 biliwn o gyllid rhanbarthol rhwng 2021 a 2027, sy'n 22 y cant o gynnydd o'i gymharu â'r cyfnod 2014-20. Ydy'r Gweinidog yn cytuno efo fi, felly, bod hyn yn cryfhau eto y ddadl dros gael pleidlais y bobl, er mwyn cael cyfle i wneud yr achos dros gynnal hyn, er mwyn ein diwydiannau gwledig ni?
English: I'm not quite sure where developing markets for Welsh red meat comes into that question, but I absolutely agree with you about the amount of funding that we will lose. And across my portfolio, you'll be aware of the significant EU funding that comes in. I was just looking at a LIFE project before, and about the funding that those sorts of projects has brought into Wales, and the benefits to our environment. So we're still hopeful that we're certainly not going to have a 'no deal' - we think 'no deal' should be off the table. But even with the deal that was proposed by the Prime Minister, I think this will have a dreadful impact on our jobs and economy.
Welsh: Nid wyf yn hollol siŵr sut y mae'r cwestiwn hwnnw'n ymwneud â datblygu marchnadoedd ar gyfer cig coch Cymru, ond rwy'n cytuno'n llwyr â chi ynghylch faint o gyllid y byddwn yn ei golli. Ac ar draws fy mhortffolio, fe fyddwch yn gwybod am y cyllid sylweddol a ddaw o'r UE. Roeddwn yn edrych ar brosiect LIFE yn gynt, a'r cyllid y mae'r mathau hynny o brosiectau wedi'i ddarparu i Gymru, a'r manteision i'n hamgylchedd. Felly rydym yn dal i fod yn obeithiol na fyddwn yn cael Brexit 'dim bargen' - rydym o'r farn na ddylai 'dim bargen' fod yn opsiwn. Ond hyd yn oed gyda'r cytundeb a gynigiwyd gan y Prif Weinidog, credaf y bydd hyn yn cael effaith ofnadwy ar ein swyddi a'r economi.
English: Thank you, Presiding Officer. Minister, you now have, obviously, overall responsibility for the rural affairs and environment portfolio, and, in particular, Natural Resources Wales. When I've gone around, since taking over the shadow brief, talking to the forestry sector in particular, they are deeply concerned about the management of the forestry estate in Wales, and in particular about their ability to access commercial timber so their operations aren't jeopardised in the future. This is emphasised today with a letter that has appeared in the press - and I appreciate the Welsh Government don't comment on leaks - but, from my personal experience of going around, everything in that letter bears out on the ground. And when you see figures of 12,000 jobs and £100 million-worth of investment, these are big numbers, and unless NRW get their act together and start delivering a forestry sector that can supply our timber businesses, we really will be losing much of this investment and many of these jobs. What confidence can you give us here today that you have confidence in the way NRW are taking forward the forestry sector here in Wales and, in particular, are addressing the concerns that have been expressed to me personally and in the letter that's appeared today?
Welsh: Diolch, Lywydd. Weinidog, bellach, yn amlwg, mae gennych gyfrifoldeb cyffredinol am y portffolio materion gwledig a'r amgylchedd, ac yn benodol, am Cyfoeth Naturiol Cymru. Wrth deithio o gwmpas ers i mi ymgymryd â'r briff ar ran yr wrthblaid, a siarad â'r sector coedwigaeth yn benodol, maent yn pryderu'n fawr ynglŷn â'r modd y rheolir yr ystâd goedwigaeth yng Nghymru, ac yn arbennig ynglŷn â'u gallu i gael hyd i bren masnachol fel nad yw eu gweithrediadau yn cael eu peryglu yn y dyfodol. Amlygir hyn heddiw mewn llythyr sydd wedi ymddangos yn y wasg - ac rwy'n deall nad yw Llywodraeth Cymru yn gwneud sylwadau ar wybodaeth a ddatgelwyd yn answyddogol - ond o'm profiad personol o deithio o gwmpas, mae popeth yn y llythyr hwnnw'n wir ar lawr gwlad. A phan fyddwch yn gweld ffigurau yn nodi 12,000 o swyddi, a gwerth £100 miliwn o fuddsoddiad, mae'r rhain yn niferoedd mawr, ac oni bai bod Cyfoeth Naturiol Cymru yn cael gwell siâp ar bethau ac yn dechrau sicrhau bod y sector coedwigaeth yn gallu cyflenwi ein busnesau pren, byddwn yn colli llawer o'r buddsoddiad hwn a llawer o'r swyddi hyn. Pa sicrwydd y gallwch ei roi inni yma heddiw fod gennych hyder yn y ffordd y mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gwasanaethu'r sector coedwigaeth yma yng Nghymru, ac yn benodol, yn mynd i'r afael â'r pryderon a fynegwyd wrthyf yn bersonol ac yn y llythyr a ymddangosodd heddiw?
English: Thank you. You're quite right - I don't like commenting on leaked correspondence. However, I can confirm to you and to the Chamber that I have received that letter from Confor, and obviously I'll be responding to it in due course. You will be aware, obviously, that I've been in this portfolio now for nearly three years, and I have had concerns around NRW and the way that they've dealt with forestry. However, I do have confidence in NRW. Just last week, I met with the chief executive and the interim chair to discuss this specific issue, and you'll be aware that I've replaced half the board, for instance, with new members. They've just come in at the tail end of last year. So, obviously, I've had discussions with them. You'll be aware that the chief executive and the interim chair will be in front of the Public Accounts Committee. So, I'm very encouraged that the way forward now is appropriate and that the interim chair and the chief executive absolutely have this as a priority.
Welsh: Diolch. Rydych yn llygad eich lle - nid wyf yn hoff o wneud sylwadau ar ohebiaeth a ddatgelwyd yn answyddogol. Fodd bynnag, gallaf gadarnhau i chi ac i'r Siambr fy mod wedi derbyn y llythyr hwnnw gan Confor, ac yn amlwg, byddaf yn ymateb iddo maes o law. Yn amlwg, fe fyddwch yn gwybod fy mod wedi bod yn gyfrifol am y portffolio hwn ers bron i dair blynedd bellach, ac rwyf wedi mynegi pryderon ynghylch Cyfoeth Naturiol Cymru a'r ffordd y maent wedi ymdrin â choedwigaeth. Fodd bynnag, mae gennyf hyder yn Cyfoeth Naturiol Cymru. Yr wythnos diwethaf, cyfarfûm â'r prif weithredwr a'r cadeirydd dros dro i drafod y mater penodol hwn, ac fe fyddwch yn gwybod bod hanner y bwrdd yn aelodau newydd a benodwyd gennyf fi, er enghraifft. Daethant i'w swyddi ddiwedd y llynedd. Felly, yn amlwg, rwyf wedi cael trafodaethau gyda hwy. Fe fyddwch yn gwybod y bydd y prif weithredwr a'r cadeirydd dros dro yn mynd gerbron y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus. Felly, mae'n galonogol iawn fod y ffordd ymlaen bellach yn briodol a bod y cadeirydd dros dro a'r prif weithredwr yn ystyried hyn yn flaenoriaeth.
English: I think I take that as a vote of confidence in NRW's ability to address the concerns in the letter that has been put forward by 10 - and I think it's an unprecedented number - processors here in Wales. Another point that has come forward is that, obviously, in the response today, there's much emphasis on Grant Thornton's independent inquiry looking at some of the issues that have been flagged historically about NRW. I am told that Grant Thornton have not engaged with many of these processors, if indeed any of these processors, in seeking their views on the way forward on the forestry sector. Can you give confirmation today, and is it your understanding, that the terms of reference for Grant Thornton were to take an analysis of the sector's performance, but, importantly, to engage with stakeholders such as the processors, and, if that hasn't happened, you will instruct NRW to go back to the processors and actually have their input into any recommendations that might emerge from this independent report?
Welsh: Rwy'n credu fy mod yn cymryd hynny fel pleidlais o hyder yng ngallu Cyfoeth Naturiol Cymru i fynd i'r afael â'r pryderon yn y llythyr a gyflwynwyd gan 10 - a chredaf fod hwnnw'n nifer digynsail - o broseswyr yma yng Nghymru. Pwynt arall a godwyd yw bod llawer o bwyslais yn yr ymateb heddiw, yn amlwg, ar ymchwiliad annibynnol Grant Thornton sy'n edrych ar rai o'r materion a nodwyd yn hanesyddol mewn perthynas â Cyfoeth Naturiol Cymru. Dywedir wrthyf nad yw Grant Thornton wedi ymgysylltu â llawer o'r proseswyr hyn, os o gwbl yn wir, o ran gwrando ar eu safbwyntiau ar y ffordd ymlaen i'r sector coedwigaeth. A allwch gadarnhau heddiw, ac mai dyma a ddealloch chi, mai cylch gorchwyl Grant Thornton oedd dadansoddi perfformiad y sector, ond, yn bwysig, ymgysylltu â rhanddeiliaid, megis y proseswyr, ac, os nad yw hynny wedi digwydd, y byddwch yn cyfarwyddo Cyfoeth Naturiol Cymru i ddychwelyd at y proseswyr a chael eu mewnbwn ar unrhyw argymhellion a allai godi o'r adroddiad annibynnol hwn?
English: There are several points to that question. There were 10 processors who put their names to that letter. I've also asked NRW to look at the relationships that have been had between those 10 companies and NRW as the contracts have come forward. I can't, off the top of my head, say word for word what the terms of reference were, but certainly it was very important, and I had this assurance that NRW worked in a very open and transparent way with Grant Thornton, and I would have thought that - . I've made it very clear there must be no room for any irregularity. So, I would expect Grant Thornton, obviously, then to liaise with the processors to get their views. And the other reassurance I can give you, to go back to your first question, is that there has been a change of personnel around forestry in NRW, which, again, I think will strengthen things going forward.
Welsh: Ceir nifer o bwyntiau yn y cwestiwn hwnnw. Mae 10 o broseswyr wedi rhoi eu henwau ar y llythyr hwnnw. Rwyf hefyd wedi gofyn i Cyfoeth Naturiol Cymru edrych ar y berthynas rhwng y 10 cwmni hwnnw a Cyfoeth Naturiol Cymru wrthi i'r contractau ddod gerbron. Ar hyn o bryd, ni allaf ddweud air am air beth oedd y cylch gorchwyl, ond yn sicr, roedd yn bwysig iawn, a chefais sicrwydd fod Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gweithio mewn ffordd agored a thryloyw iawn gyda Grant Thornton, a buaswn wedi dychmygu bod - . Rwyf wedi dweud yn glir iawn na ddylai fod lle i unrhyw afreoleidd-dra. Felly, buaswn yn disgwyl i Grant Thornton, yn amlwg, gysylltu wedyn gyda phroseswyr i gael eu barn. A'r sicrwydd arall y gallaf ei roi i chi, gan ddychwelyd at eich cwestiwn cyntaf, yw bod newid wedi bod o ran staff coedwigaeth Cyfoeth Naturiol Cymru, a chredaf y bydd hynny, unwaith eto, yn cryfhau pethau yn y dyfodol.
English: I'd be grateful if you could add any more advice in a written response, if possible, Minister, because I appreciate you might not have known the terms of reference word by word. I wouldn't have expected you to know that, but I think it's a genuine concern, if that engagement hasn't happened, as to what confidence you can have in the final report. But another point I'd like to press on NRW, if possible: yesterday, in the statement on 'no deal' preparedness, I highlighted to you the £30 million that has come to the Welsh Government in relation to money that the Chancellor has made available to the devolved Governments. I'm assuming some of that £30 million has been allocated to your department, albeit you didn't confirm that in your response to me yesterday. Are you able to confirm today if that money has come to your department, or if part of that money has come to your department, and that you will be making money available to NRW with the regulatory responsibilities and the permitting responsibilities that they will pick up as we move forward in the Brexit process, because I think it is vitally important that, obviously, if responsibilities are passed to an organisation, resource follows as well? And, as I've pointed out, the money has come from the Chancellor - this £30 million - so we need to understand exactly how that's been allocated within Government.
Welsh: Buaswn yn ddiolchgar pe gallech ychwanegu unrhyw gyngor ychwanegol mewn ymateb ysgrifenedig, os oes modd, Weinidog, gan fy mod yn sylweddoli efallai nad oeddech yn gwybod y cylch gorchwyl air am air. Ni fuaswn wedi disgwyl ichi wybod hynny, ond credaf fod pa hyder sydd gennych yr adroddiad terfynol, os nad yw'r ymgysylltu hwnnw wedi digwydd, yn fater gwirioneddol bwysig. Ond pwynt arall yr hoffwn ei godi mewn perthynas â Cyfoeth Naturiol Cymru, os caf: ddoe, yn y datganiad ar barodrwydd ar gyfer 'dim bargen', tynnais eich sylw at y £30 miliwn a roddwyd i Lywodraeth Cymru mewn perthynas ag arian y mae'r Canghellor wedi'i ddarparu i'r Llywodraethau datganoledig. Rwy'n cymryd bod rhywfaint o'r £30 miliwn hwnnw wedi'i ddyrannu i'ch adran, er na chadarnhawyd hynny gennych yn eich ymateb i mi ddoe. A allwch gadarnhau heddiw fod yr arian hwnnw wedi dod i'ch adran, neu fod peth o'r arian hwnnw wedi dod i'ch adran, ac y byddwch yn darparu arian i Cyfoeth Naturiol Cymru gyda'r cyfrifoldebau rheoleiddiol a'r cyfrifoldebau trwyddedu y byddant yn eu hysgwyddo wrth inni fwrw ymlaen â phroses Brexit, gan y credaf ei bod yn hanfodol bwysig, yn amlwg, os trosglwyddir cyfrifoldebau i sefydliad, fod adnoddau'n dilyn hefyd? Ac fel rwyf wedi'i nodi, mae'r arian wedi dod gan y Canghellor - y £30 miliwn hwn - felly mae angen inni ddeall sut yn union y mae wedi cael ei ddyrannu o fewn y Llywodraeth.
English: I'd be very happy to send a note to you with the detail of that funding.
Welsh: Buaswn yn fwy na pharod i anfon nodyn atoch gyda manylion y cyllid hwnnw.
English: Thank you, Llywydd. As the announcement on suspension of Wylfa Newydd underlines how problematic the development of the next generation of nuclear power stations is, there is a risk now that we find ourselves delaying and waiting, possibly, for years for something to happen, and nobody wants to see the island or, indeed, north Wales more broadly in a state of limbo as a result of that. So, isn't now the time for you, as Minister, and for the Welsh Government along with the UK Government to spark a substantial increase in the investment in renewable energy as a means of fully delivering the huge potential that we have here in Wales in that context, and in so doing, of course, helping to strengthen the economy and to provide swifter and cheaper solutions to energy and climate needs here in Wales?
Welsh: Diolch, Llywydd. Gan fod y cyhoeddiad, wrth gwrs, am oedi Wylfa Newydd yn tanlinellu pa mor broblemus yw datblygu cenhedlaeth newydd o orsafoedd niwclear, mae yna beryg nawr, wrth gwrs, ein bod ni'n ffeindio ein hunain yn oedi ac yn aros, o bosib, am flynyddoedd i rywbeth ddigwydd, a does neb eisiau gweld yr ynys nac yn wir, ogledd Cymru'n ehangach mewn cyflwr o limbo o bosib o ganlyniad i hynny. Felly, onid nawr yw'r amser i chi, fel Gweinidog, ac i Lywodraeth Cymru gyda Llywodraeth y Deyrnas Unedig sbarduno cynnydd sylweddol yn y buddsoddiad mewn ynni adnewyddadwy fel modd i wireddu'n llawn y potensial aruthrol, wrth gwrs, sydd gennym ni fan hyn yng Nghymru yn y cyd-destun hynny, a thrwy wneud hynny hefyd, wrth gwrs, helpu i gryfhau'r economi ac i gyfrannu datrysiadau cyflymach a rhatach i anghenion ynni a newid hinsawdd yma yng Nghymru?
English: Obviously, we're very disappointed to hear that the development of Wylfa Newydd has been suspended, and, obviously, the Minister for Economy and Transport answered the emergency question from your colleague Rhun yesterday in great detail. Whilst of course nuclear is part of the energy mix, I certainly don't view it as a renewable energy. It's low carbon, but my commitment to bringing in more renewable energy has not been affected by this. I'm very keen on all forms of renewable energy. Just this week, I had a very good meeting on Monday about tidal stream, because I think there are lots of opportunities there. So, next week, we're having a marine energy summit in Swansea that the First Minister will be speaking at. I think that shows our commitment to renewable energy, and I'm certainly looking at ways of bringing more renewable energy projects into Wales.
Welsh: Yn amlwg, rydym yn siomedig iawn o glywed bod y gwaith o ddatblygu Wylfa Newydd wedi'i atal, ac yn amlwg, atebodd Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth y cwestiwn brys gan eich cyd-Aelod, Rhun, yn fanwl iawn ddoe. Er bod ynni niwclear, wrth gwrs, yn rhan o'r cymysgedd ynni, yn sicr nid wyf yn ei ystyried yn ynni adnewyddadwy. Mae'n ynni carbon isel, ond nid yw hyn wedi effeithio ar fy ymrwymiad i gyflwyno mwy o ynni adnewyddadwy. Rwy'n hoff iawn o bob math o ynni adnewyddadwy. Yr wythnos hon, cefais gyfarfod da iawn ddydd Llun ynglŷn ag araeau llanw, gan y credaf fod llawer o gyfleoedd ynghlwm wrth hynny. Felly, yr wythnos nesaf, byddwn yn cynnal uwchgynhadledd ynni'r môr yn Abertawe, a bydd y Prif Weinidog yn siarad ynddi. Credaf fod hynny'n dangos ein hymrwymiad i ynni adnewyddadwy, ac rwy'n sicr yn edrych ar ffyrdd o ddod â rhagor o brosiectau ynni adnewyddadwy i Gymru.
English: I find it interesting that you say that your plans in terms of renewable energy haven't been affected by this decision. That's exactly what should have happened, in my view. We need to redouble our efforts in this area in order to deliver the potential that we have. In his manifesto to become leader of the Labour Party in Wales, Mark Drakeford, of course, committed to creating - or to look at creating - a co-operative body, Ynni Cymru/Energy Wales, which would promote local energy production and would provide advice on strategic investment in energy, among other objectives. Can you give us an update on where we are in delivering that? And given the news on Wylfa, will you also commit to locate Ynni Cymru/Energy Wales on our energy island, Ynys Môn?
Welsh: Dwi'n ei ffeindio hi'n ddiddorol eich bod chi'n dweud nad yw eich cynlluniau chi o safbwynt ynni adnewyddadwy ddim wedi cael eu heffeithio gan y penderfyniad yma. Dyna'n union ddylai fod wedi digwydd yn fy marn i. Hynny yw, nawr mae angen dyblu ymdrechion yn y maes yma er mwyn gwireddu'r potensial sydd gennym ni. Yn ei faniffesto i fod yn arweinydd y Blaid Lafur yng Nghymru, fe wnaeth Mark Drakeford, wrth gwrs, ymrwymo i greu corff - neu i edrych ar greu corff - cydfuddiannol newydd, Ynni Cymru, a fydd yn hybu cynhyrchu ynni yn lleol ac yn cynghori ar fuddsoddi strategol mewn ynni, ymysg amcanion eraill. Allwch chi roi diweddariad inni o safbwynt ble rŷm ni arni ar wireddu hynny? Ac yn sgil y newyddion, wrth gwrs, ynglŷn ag Wylfa, a wnewch chi hefyd ymrwymo i leoli Ynni Cymru ar ein hynys ynni ni, wrth gwrs, sef Ynys Môn?
English: I can't give that commitment, but certainly I've had very early discussions with the First Minister. I think probably the Monday after he became First Minister I had a discussion around his plans in relation to that and he's asked officials to work on that for him.
Welsh: Ni allaf roi'r ymrwymiad hwnnw, ond yn sicr, rwyf wedi cael trafodaethau cynnar iawn gyda'r Prif Weinidog. Ar y dydd Llun, rwy'n credu, wedi iddo ddod yn Brif Weinidog, cefais drafodaeth gydag ef ynglŷn â'i gynlluniau mewn perthynas â hynny ac mae wedi gofyn i swyddogion weithio ar hynny ar ei ran.
English: We had a ministerial statement from you yesterday, of course, about your preparations for the possibility of crashing out of the EU without a deal and the adverse impact that would have on agriculture and other sectors in Wales. In that statement, you said, and I quote, that you're 'committed to working with key sectors to design support mechanisms around these serious challenges'. Yet today, we see reports that both NFU Cymru and the Farmers Union of Wales have raised concerns about being excluded from your 'no deal' Brexit planning process. Their only involvement so far has been through a single, solitary round-table meeting that was only held last week. Clearly, time is running out, Minister, so surely your Welsh Government contingency planning group should include industry representatives, as happened in the past, of course, during the foot and mouth outbreaks in 2001 and 2007. So, could you explain to us what role those key stakeholders will play in your 'no deal' deliberations over the coming weeks? Because it is only weeks that we have left.
Welsh: Cawsom ddatganiad gweinidogol gennych ddoe, wrth gwrs, ar eich paratoadau ar gyfer y posibilrwydd o adael yr UE heb gytundeb a'r effaith andwyol y byddai hynny'n ei chael ar amaethyddiaeth a sectorau eraill yng Nghymru. Yn y datganiad hwnnw, fe ddywedoch chi, ac rwy'n dyfynnu, eich bod wedi ymrwymo i weithio gyda sectorau allweddol i gynllunio mecanweithiau cymorth mewn perthynas â'r heriau difrifol hyn. Ond heddiw gwelwn adroddiadau fod NFU Cymru ac Undeb Amaethwyr Cymru wedi mynegi pryderon ynglŷn â chael eu cau allan o'ch proses gynllunio ar gyfer Brexit 'dim bargen'. Eu hunig gyfraniad hyd yn hyn yw un cyfarfod bwrdd crwn a gynhaliwyd yr wythnos diwethaf. Yn amlwg, mae amser yn brin, Weinidog, felly does bosibl na ddylai grŵp cynllunio wrth gefn Llywodraeth Cymru gynnwys cynrychiolwyr y diwydiant, fel y gwelwyd yn y gorffennol, wrth gwrs, yn ystod yr achosion o glwy'r traed a'r genau yn 2001 a 2007. Felly, a allwch egluro inni pa rôl allweddol y bydd y rhanddeiliaid hynny'n ei chwarae yn eich trafodaethau 'dim bargen' dros yr wythnosau nesaf? Oherwydd ychydig wythnosau yn unig sydd gennym ar ôl.