English: Like others, I welcome the interim report and the opportunity to speak on the hugely important issues that are identified in it. I do hope that the final report of this parliamentary review provides a basis for this whole Assembly to find some fresh political consensus that helps us to deliver the continuing changes that we need to make in order to deliver the ever-improving health and social care across Wales in the future. It's what people will expect of us and I include in that those staff who are central to delivering those vital services on a daily basis for 365 days of the year. In spite of the challenges that we face, and many of them are described in the interim report, there are still so many experts who acknowledge that our NHS remains the shining example of the best healthcare system in the world. But I acknowledge that sections of this important review do highlight the significant shifts that still need to be made in the ways that we deliver services, in the places that we deliver services, and in preparing and leading staff to make those changes. So, I wanted to direct my specific comments today on the issues of workforce planning, on skills gaps, on staff engagement in the future of these services. I'm pleased that the interim report's recognised the importance of effective workforce planning, interdisciplinary training, and engagement with staff, because I know from personal experience that we have made some progress in these areas but we still have a long way to go, and I know how long these changes can take to bed in. It's only when some real values on social partnership working are adopted that we see people embrace an agenda for change and actually welcome the opportunity to become part of the solution. As I've said, change takes time. It takes sensitive leadership, and it requires effective workforce planning to deliver those solutions. It also remains a constant case of work in progress, because, by the very nature of the demands on these services, it means ongoing change across all the disciplines and all the service areas in both health and social services will be required in the years ahead. So, the recognition in this report of a need for stronger strategic and integrated workforce planning is very welcome. It will also become increasingly necessary as technological change drives the need for the reskilling of the workforce and presents opportunities for the upskilling of staff that will also help to deliver the integration process that we wish to see. In making my second point, I would echo the comments of the Cabinet Secretary on the need for more consensus as we face some of these fundamental challenges. So, in the spirit of constructive debate, I will for now put to one side the debate around austerity budgets that have marked the last seven years. But all of us as AMs, taxpayers, and the users of these services, need to reflect on how we can best meet the service demands of the future and whether that is to overcome staff and skills shortages, to face the shortages that many colleagues raise about services in our rural communities, or to meet the complex health and care demands in many Valleys communities, which I am more than familiar with. We must ask ourselves how will we overcome these challenges if we find, for example, that staff in social services can find better paid and probably less demanding employment, for example, in the local retail sector. So, I continue to advocate that ongoing engagement with staff and their trade unions is vital to address these challenges. The final point I want to make today is about the information exchange and best practice. I can only imagine, Cabinet Secretary, that it must drive you just a little bit mad when you see in these reports examples of best practice that we don't seem to learn from. In spite of all the technological changes, and in spite of the speed at which news can travel, it remains frustrating that we cannot get best practice adopted quickly across our services. That's not a new thing, but I do hope that we can look to this review to help speed up that process in Wales. Of course, we already know about a number of the issues that were identified in the interim report, and they were clearly also a feature in the final report at the end of the year. So, I hope we continue pushing forward and strengthening those actions we are already taking in order to secure progress in these important matters and not let the grass grow under our feet in those areas where we know that we can take action now.
Welsh: Fel eraill, croesawaf yr adroddiad interim a'r cyfle i drafod y materion hynod bwysig a nodir ynddo. Rwyf yn gobeithio y bydd adroddiad terfynol yr adolygiad seneddol hwn yn rhoi sail i'r Cynulliad cyfan hwn ddod i gonsensws gwleidyddol newydd sy'n ein helpu i gyflawni'r newidiadau parhaus y mae angen inni eu gwneud er mwyn darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol sy'n gwella'n barhaus ledled Cymru yn y dyfodol. Dyma'r hyn y bydd pobl yn ei ddisgwyl gennym ni ac yr wyf yn cynnwys yn hynny yr aelodau staff hynny sy'n ganolog i ddarparu'r gwasanaethau hanfodol hynny yn feunyddiol am 365 diwrnod y flwyddyn. Er gwaethaf yr heriau yr ydym yn eu hwynebu, a disgrifir llawer ohonynt yn yr adroddiad interim, mae yna lawer o arbenigwyr o hyd sy'n cydnabod bod ein GIG yn parhau i fod yn esiampl wych o'r system gofal iechyd orau yn y byd. Ond rwy'n cydnabod bod adrannau o'r adolygiad pwysig hwn yn tynnu sylw at y newidiadau sylweddol y mae angen eu gwneud o hyd i'r ffordd yr ydym ni'n darparu gwasanaethau, yn y mannau yr ydym ni'n darparu gwasanaethau ynddynt, ac wrth baratoi ac arwain staff i wneud y newidiadau hynny. Felly, roeddwn i eisiau cyfeirio fy sylwadau penodol heddiw at faterion cynllunio gweithlu, at fylchau mewn sgiliau, at gymell staff i fod yn rhan o ddyfodol y gwasanaethau hyn. Rwy'n falch bod yr adroddiad interim wedi cydnabod pwysigrwydd cynllunio gweithlu effeithiol, hyfforddiant rhyngddisgyblaethol, ac ymgysylltu â staff, oherwydd gwn o brofiad personol ein bod wedi gwneud rhywfaint o gynnydd yn y meysydd hyn ond mae gennym ffordd bell eto i fynd, ac fe wn i ba mor hir y gall y newidiadau hyn gymryd i ymwreiddio. Dim ond wrth fabwysiadu rhai gwerthoedd gwirioneddol ar weithio mewn partneriaeth gymdeithasol y gwelwn ni bobl yn croesawu agenda ar gyfer newid ac yn croesawu'r cyfle mewn difrif i fod yn rhan o'r ateb. Fel y dywedais, mae newid yn cymryd amser. Mae'n gofyn am arweinyddiaeth dringar, ac mae angen cynllunio gweithlu effeithiol arno i gyflawni'r atebion hynny. Mae hefyd yn waith sydd yn wastadol ar y gweill, oherwydd, yn unol ag union natur y gofynion ar y gwasanaethau hyn, mae'n golygu y bydd angen newid parhaus ar draws yr holl ddisgyblaethau a'r holl feysydd gwasanaeth o ran iechyd a'r gwasanaethau cymdeithasol yn y blynyddoedd i ddod. Felly, mae croeso mawr i'r gydnabyddiaeth yn yr adroddiad hwn bod angen cynllunio gweithlu strategol ac integredig cryfach. Bydd hefyd yn dod yn fwyfwy angenrheidiol gan fod newid technolegol yn creu'r angen i ailsgilio'r gweithlu ac yn cyflwyno cyfleoedd ar gyfer uwch-sgilio staff a fydd hefyd yn helpu i gyflawni'r broses integreiddio yr hoffem ni ei gweld. Wrth wneud fy ail bwynt, hoffwn ategu sylwadau Ysgrifennydd y Cabinet ynghylch yr angen am fwy o gonsensws wrth i ni wynebu rhai o'r heriau sylfaenol hyn. Felly, er mwyn cael dadl adeiladol, byddaf yn rhoi o'r neilltu y ddadl ynghylch cyllidebau cyni sydd wedi nodweddu'r saith mlynedd ddiwethaf. Ond mae angen i bawb ohonom ni fel ACau, trethdalwyr, a defnyddwyr y gwasanaethau hyn, fyfyrio ar y ffordd y gallwn fodloni gofynion y gwasanaeth orau yn y dyfodol ac a yw hynny am oresgyn prinder staff a sgiliau, i wynebu'r prinder y mae llawer o gydweithwyr yn ei grybwyll ynghylch gwasanaethau yn ein cymunedau gwledig, neu i fodloni'r gofynion iechyd a gofal cymhleth mewn nifer o gymunedau'r Cymoedd, yr wyf yn fwy na chyfarwydd â nhw. Mae'n rhaid inni ofyn i ni ein hunain sut y byddwn yn goresgyn yr heriau hyn os canfyddwn, er enghraifft, y gall staff yn y gwasanaethau cymdeithasol ddod o hyd i swydd sy'n talu'n well ac sy'n llai beichus, er enghraifft, yn y sector manwerthu lleol. Felly, rwyf yn parhau i ddadlau bod trafodaethau parhaus â staff a'u hundebau llafur yn hanfodol i fynd i'r afael â'r heriau hyn. Mae'r pwynt olaf yr wyf am ei wneud heddiw yn ymwneud â chyfnewid gwybodaeth ac arfer gorau. Ni allaf ond dychmygu, Ysgrifennydd y Cabinet, eich bod ychydig yn ddig pan fyddwch yn gweld yn yr adroddiadau hyn enghreifftiau o arfer gorau nad ydym yn ymddangos fel pe byddem yn dysgu ohonynt. Er gwaethaf yr holl newidiadau technolegol, ac er gwaethaf y cyflymder y gall newyddion deithio, mae'n parhau i fod yn rhwystredig na allwn ni fabwysiadu arferion gorau yn gyflym ar draws ein gwasanaethau. Nid yw hynny'n rhywbeth newydd, ond rwy'n gobeithio y gallwn ni edrych ar yr adolygiad hwn i helpu i gyflymu'r broses honno yng Nghymru. Wrth gwrs, rydym eisoes yn gwybod am nifer o'r materion a nodwyd yn yr adroddiad interim, ac roeddent yn amlwg hefyd yn nodwedd yn yr adroddiad terfynol ar ddiwedd y flwyddyn. Felly, rwy'n gobeithio y byddwn yn parhau i ddatblygu a chryfhau'r camau hynny yr ydym eisoes yn eu cymryd er mwyn sicrhau cynnydd yn y materion pwysig hyn a pheidio â llaesu dwylo yn y meysydd hynny lle y gwyddom ni y gallwn ni weithredu ynddynt ar hyn o bryd.