English: Well, I thank Dawn Bowden for those questions, Llywydd. On the voluntary effort, we have 15,000 new volunteers in the system as a result of the coronavirus appeal. That's more than double the number of volunteers that were previously registered in that system and that's a fantastic response. Here in Wales, the help that we are able to offer that group of people who are not in the shielded category but nevertheless have real vulnerability because they don't have family, friends or neighbours or other networks they can use, the mobilisation of that voluntary effort through community voluntary councils working with local authorities, I think, has been an astonishing strength of the way that we've been able to make sure that those vulnerable people in Wales have not been neglected, not just set to one side. And that is an effort that is going to have to continue for many weeks and months ahead. I want to take up Dawn's second point, Llywydd, and just underline it: this is a long haul. This is not going to be over quickly. Until there is a vaccination that everybody can feel confident works, then we're going to be living with outbreaks of this virus for quite a long time to come, and as we lift the lockdown, so the surveillance measures in the community, our ability to be able to spot quickly and respond quickly to local flaring up of the virus again, will be an absolutely essential part of the plan that John Griffiths asked me about. Our chief medical officer has already developed a surveillance plan for Wales that we will need as the lockdown begins to be eased, and we are discussing with Public Health Wales this week how that plan can be translated into services on the ground. It will mean a different sort of testing regime, going back to community testing, rather than testing aimed solely at patients and at staff. It will be a huge effort that we will need to mobilise again and that's why, in my opening statement, I emphasised our determination to use the time we have during the next three weeks to put those sorts of plans firmly in place.
Welsh: Wel, diolch i Dawn Bowden am ei chwestiynau, Lywydd. Ar yr ymdrech wirfoddol, mae gennym 15,000 o wirfoddolwyr newydd yn y system o ganlyniad i'r apêl coronafeirws. Mae hynny'n fwy na dwywaith nifer y gwirfoddolwyr a oedd wedi'u cofrestru eisoes yn y system honno, ac mae hwnnw'n ymateb gwych. Yma yng Nghymru, mae'r help y gallwn ei gynnig i'r grŵp hwnnw o bobl nad ydynt yn y categori a warchodir ond sydd serch hynny'n wirioneddol agored i niwed am nad oes ganddynt deulu, ffrindiau na chymdogion na rhwydweithiau eraill y gallant eu defnyddio, credaf fod symbylu'r ymdrech wirfoddol honno drwy waith cynghorau gwirfoddol cymunedol ar y cyd ag awdurdodau lleol wedi bod yn gryfder rhyfeddol o ran y ffordd rydym wedi gallu sicrhau nad yw'r bobl agored i niwed hynny yng Nghymru wedi cael eu hesgeuluso, neu eu gwthio o'r neilltu. Ac mae honno'n ymdrech sy'n mynd i orfod parhau am wythnosau a misoedd i ddod. Hoffwn roi sylw i ail bwynt Dawn, Lywydd, a'i danlinellu: mae hon yn daith hir. Ni ddaw i ben yn fuan. Hyd nes y bydd brechiad ar gael y gall pawb deimlo'n hyderus ei fod yn gweithio, byddwn yn byw gydag achosion o'r feirws hwn am amser hir, ac wrth i ni godi'r cyfyngiadau symud, bydd y mesurau gwyliadwriaeth yn y gymuned, ein gallu i nodi achosion lleol o'r feirws yn gyflym ac ymateb iddynt yn gyflym eto, yn rhan gwbl hanfodol o'r cynllun y gofynnodd John Griffiths imi yn ei gylch. Mae ein prif swyddog meddygol eisoes wedi datblygu cynllun gwyliadwriaeth ar gyfer Cymru y bydd ei angen arnom wrth i'r cyfyngiadau symud ddechrau cael eu llacio, ac rydym yn trafod gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru yr wythnos hon sut y gellir trosi'r cynllun hwnnw'n wasanaethau ar lawr gwlad. Bydd yn golygu math gwahanol o drefn brofi, mynd yn ôl i brofi yn y gymuned, yn hytrach nag anelu profion at gleifion ac at staff yn unig. Bydd yn ymdrech enfawr y bydd angen i ni ei symbylu unwaith eto, a dyna pam, yn fy natganiad agoriadol, y pwysleisiais ein penderfyniad i ddefnyddio'r amser sydd gennym yn ystod y tair wythnos nesaf i roi'r mathau hynny o gynlluniau ar waith yn gadarn.