English: The four elements of the Bill make a step forward to better quality improvement and support, more integrated working between health and social care and improved citizen engagement. I'm grateful to members of the Health, Social Care and Sport Committee, the Finance Committee and the Constitutional and Legislative Affairs Committee for their scrutiny of the Bill so far, and for their recommendations. But, in particular, I want to thank the Health, Social Care and Sport Committee for their support of the general principles of the Bill that is set out in their report. I do now want to turn to address some of the points raised in the committee reports. Firstly, the health committee recommends that there should be statutory guidance on the duty of quality. Now, I have already indicated that there would be guidance on the duty. However, I'm content that making it statutory would add weight to this, and I will table an amendment to do so. There are a number of recommendations about the detail of the duty of quality, what the focus of the duty should be and how it should be implemented. Again, I've been clear that, in my view, many of these are actually dealt with better in the guidance, which I now propose to make statutory, rather than having a long list on the face of the Bill. This approach should ensure that full consideration is given to all those issues that enable the duty to be discharged. We'll be better placed to describe a range of circumstances in an illustrative way and to be much clearer about what is meant in different scenarios. On both the duties of quality and candour, we will describe and explain in that statutory guidance the consequences for non-compliance. We need to strike a balance between clarity around what will happen if an organisation doesn't comply with the duty and the ability to take appropriate and proportionate steps. I want to think about the circumstances, and, importantly, to ensure that we take every opportunity to learn and improve. There has, of course, been significant interest in the proposals relating to the new citizen voice body, with a number of recommendations, most notably on providing the body with the right of access to health and social care services premises; ensuring the body is not a remote national body that is inaccessible and unable to represent the interests of people across the whole of Wales; and a requirement for NHS bodies and local authorities to respond to representations made by that body. I agree that the body needs to be able to seek the views of people at the point at which health and social care services are provided. I believe that the best way to achieve that is through a code of practice on access to health and social services premises. One of the principal benefits of this approach is its flexibility to apply to the huge variety of settings where health and social care services are provided. Vastly different forms of care, support and treatment are delivered across these settings, responsive to individuals' needs and wishes. The code also has the benefit of being a living document, capable of responding to changes in practices and people's experience of applying the code. It will carry with it the necessary weight to ensure that all parties discharge their respective responsibilities. It will, of course, be the subject of engagement and consultation in its preparation to ensure that, as a document, it is fit for purpose and clearly understood by all those who will need to apply it. We've taken this approach in developing and publishing codes of practices under the Social Services and Well-being (Wales) Act 2016, and I believe it's the most appropriate way forward to proceed here. I also agree that the new body needs to be able to represent the interests of people across Wales and be accessible to people in all parts of Wales, so I will bring forward Stage 2 amendments to address both the concern around the ability of the body to represent people across the whole of Wales and access to premises. I note the health committee's comments on the representations that the citizen voice body will be making and what can be done to ensure not only they are listened to, but that the body and the public can see that they are being listened to. The report recommends a requirement to respond to representations be included on the face of the Bill. Now, I believe the current wording already requires NHS bodies and local authorities to have regard to representations, and that carries considerable weight. However, I have taken account of what the committee has said, and I do intend to bring forward a Government amendment at Stage 2 to require Welsh Ministers to issue again statutory guidance on how this will work in practice. Again, having listened to the evidence presented on the topic, it's clear that the citizen voice body will need to be kept up to date with how a public authority is dealing with their representation, and, importantly, the outcome of that representation. The publication of statutory guidance will enable us to set out how this should happen in a proportionate way that reflects the different types of representation that may be made. I've read what the health committee have to say on the independence of the new body, as well as some of the evidence that was used to form its view. We need to be clear when talking about the appointment of members - the Bill gives Welsh Ministers a power to appoint members of the board of the new body. An appointment of board members will be subject to the rules of the Commissioner for Public Appointments. That requires open and fair competition for posts. I did, though, indicate during my appearance before the health committee that I am more than happy to include an additional stakeholder stage in the appointments process. Unlike the current position with community health councils, where Welsh Ministers appoint 50 per cent of the volunteer members, under the new arrangements in the Bill, the citizen voice body itself will be able to directly recruit all of its volunteers, which increases rather than decreases its independence from Government. There are also sufficient safeguards on the face of the Bill to ensure the body's independence from Government, such as a requirement to produce an annual plan containing the body's priorities and objectives for the year, which is produced following consultation and without the need for permission or approval from the Government. Turning now to the Constitutional and Legislative Affairs Committee, I'm happy to accept the committee's recommendations. All of the elements, and therefore the meaning of the duty of candour, are set out on the face of the Bill. The Bill is clear that the duty is triggered when there is more than minimal harm. An explanation of this will be set out in the statutory guidance, which we will develop in conjunction with both clinicians and the wider public. That's important as it will enable us to guide healthcare staff, patients and service users about how the duty works in a way that is accessible and user-friendly. I understand the committee's point about the need for a clear explanation of what the duty of candour means, and that that should be accessible to the public. I think statutory guidance, again, provides the best way of doing so. The explanatory memorandum with the Bill, on pages 19 and 20, includes a clear explanation of what is meant by a duty of candour and why we are introducing such a duty. Regarding their second recommendation, I can say now that I have no current intention to use the powers in section 26 in respect of amending primary legislation. The power is there to ensure we can respond appropriately to any unforeseen future developments, such as UK Government legislation. This is a standard provision in Assembly Bills. If the Government were to bring forward amendments to primary legislation, the regulations would be subject to the affirmative procedure and Assembly scrutiny. I've reflected on the discussion in the committee about the use of the word 'expedient' in the English and the Welsh, and I'll be bringing forward a Government amendment to replace the word 'expedient' with the word 'appropriate'. I'm also grateful to the Finance Committee for their constructive and helpful recommendations. I will bring forward a revised and strengthened regulatory impact assessment to reflect the report where appropriate, including sensitivity analysis for some parts of the Bill and a range of costings covering different scenarios. Finally, I'd like to reiterate my earlier comments and once again thank all committees for their input to date and engagement throughout Stage 1 scrutiny of the Bill. As citizens of Wales, I believe we are genuinely fortunate to enjoy some of the best health and social care services provided by committed and compassionate staff at all levels. The successful passage of this Bill will help futureproof these services for generations to come. As the health committee's report recognises, there is considerable support from a broad range of stakeholders for the aims of the Bill, and I hope that Members will give their support to it today.
Welsh: Mae pedair elfen y Bil yn gwneud cam ymlaen tuag at wella a chefnogi ansawdd gwell, gweithio mwy integredig rhwng iechyd a gofal cymdeithasol a gwella ymgysylltu â dinasyddion. Rwy'n ddiolchgar i aelodau'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon, y Pwyllgor Cyllid a'r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol am eu gwaith craffu ar y Bil hyd yn hyn, ac am eu hargymhellion. Ond, yn benodol, rwyf eisiau diolch i'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon am gefnogi egwyddorion cyffredinol y Bil a nodir yn eu hadroddiad. Rwyf eisiau troi nawr i fynd i'r afael â rhai o'r pwyntiau a godwyd yn adroddiadau'r pwyllgorau. Yn gyntaf, mae'r pwyllgor iechyd yn argymell y dylid cael canllawiau statudol ar ddyletswydd ansawdd. Nawr, rwyf eisoes wedi nodi y byddai canllawiau ar y ddyletswydd. Fodd bynnag, rwy'n fodlon y byddai ei wneud yn statudol yn ychwanegu at y pwyslais, a byddaf yn cyflwyno gwelliant i wneud hynny. Mae nifer o argymhellion ynghylch manylion y ddyletswydd ansawdd, beth ddylai pwyslais y ddyletswydd fod a sut y dylid ei weithredu. Unwaith eto, rwyf wedi bod yn glir byddai llawer o'r rhain, yn fy marn i, yn cael eu trin yn well yn y canllawiau, ac rwyf bellach yn cynnig gwneud rheini'n statudol, yn hytrach na chael rhestr hir ar wyneb y Bil. Dylai'r dull hwn sicrhau y rhoddir ystyriaeth lawn i'r holl faterion hynny sy'n fodd o gyflawni'r ddyletswydd. Byddwn mewn gwell sefyllfa i ddisgrifio amrywiaeth o amgylchiadau mewn ffordd enghreifftiol a bod yn llawer cliriach ynghylch yr hyn a olygir wrth wahanol amgylchiadau. O ran y dyletswyddau ansawdd a gonestrwydd, byddwn yn disgrifio ac yn esbonio yn y canllawiau statudol beth fydd canlyniadau diffyg cydymffurfio. Mae angen i ni sicrhau cydbwysedd rhwng eglurder ynghylch yr hyn a fydd yn digwydd os nad yw sefydliad yn cydymffurfio â'r ddyletswydd a'r gallu i weithredu'n briodol a chymesur. Hoffwn feddwl am yr amgylchiadau, ac, yn bwysig, sicrhau ein bod yn manteisio ar bob cyfle i ddysgu a gwella. Wrth gwrs, bu cryn ddiddordeb yn y cynigion sy'n ymwneud â chorff newydd llais y dinesydd, gyda nifer o argymhellion, yn fwyaf nodedig ynglŷn â rhoi hawl i'r corff allu ymweld â safleoedd y gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol; sicrhau nad yw'r corff yn gorff cenedlaethol anghysbell sy'n anhygyrch ac nad yw'n gallu cynrychioli buddiannau pobl ledled Cymru gyfan; a gofyniad bod cyrff y GIG ac awdurdodau lleol yn ymateb i sylwadau a gyflwynir gan y corff hwnnw. Rwy'n cytuno bod angen i'r corff allu ceisio barn pobl ar yr adeg y darperir gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. Credaf mai'r ffordd orau o gyflawni hynny yw drwy god ymarfer o ran ymweld â safleoedd iechyd a gwasanaethau cymdeithasol. Un o brif fanteision y dull gweithredu hwn yw ei hyblygrwydd i fod yn berthnasol i'r amrywiaeth enfawr o leoliadau lle darperir gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. Darperir mathau tra gwahanol o ofal, cymorth a thriniaeth yn y lleoliadau hyn, sy'n ymateb i anghenion a dymuniadau unigolion. Mae'r cod hefyd yn elwa ar fod yn ddogfen fyw, sy'n gallu ymateb i newidiadau mewn arferion a phrofiad pobl o ddefnyddio'r cod. Bydd yn cynnwys y pwyslais angenrheidiol i sicrhau bod pob parti yn cyflawni ei gyfrifoldebau priodol. Wrth gwrs, bydd yn destun ymgysylltu ac ymgynghori wrth ei baratoi er mwyn sicrhau ei fod, fel dogfen, yn addas i'r diben a bod pawb y bydd angen iddynt ei ddefnyddio yn ei ddeall yn glir. Rydym ni wedi mynd ati fel hyn wrth ddatblygu a chyhoeddi codau ymarfer o dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2016, ac rwy'n credu mai dyma'r ffordd fwyaf priodol o symud ymlaen gyda hyn mewn golwg. Cytunaf hefyd fod angen i'r corff newydd allu cynrychioli buddiannau pobl ledled Cymru a bod yn hygyrch i bobl ym mhob rhan o Gymru, felly byddaf yn cyflwyno gwelliannau yng Nghyfnod 2 i fynd i'r afael â'r pryder ynghylch gallu'r corff i gynrychioli pobl o Gymru benbaladr ac o ran ymweld â safleoedd. Nodaf sylwadau'r pwyllgor iechyd ar y sylwadau y bydd corff llais y dinesydd yn eu cyflwyno a'r hyn y gellir ei wneud i sicrhau nid yn unig fod rhywun yn gwrando arnynt, ond y gall y corff a'r cyhoedd weld bod rhywun yn gwrando arnynt. Mae'r adroddiad yn argymell y dylid cynnwys ar wyneb y Bil gofyniad i roi sylw i sylwadau a gyflwynir. Nawr, rwy'n credu bod y geiriad presennol eisoes yn ei gwneud hi'n ofynnol i gyrff y GIG ac awdurdodau lleol roi sylw i sylwadau, ac mae hynny o bwys mawr. Fodd bynnag, rwyf wedi ystyried yr hyn y mae'r pwyllgor wedi'i ddweud, ac rwy'n bwriadu cyflwyno gwelliant gan y Llywodraeth yng Nghyfnod 2 i'w gwneud hi'n ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi canllawiau statudol eto ynglŷn â sut y bydd hyn yn gweithio'n ymarferol. Unwaith eto, ar ôl gwrando ar y dystiolaeth a gyflwynwyd ar y pwnc, mae'n amlwg y bydd angen i gorff llais y dinesydd gael gwybod yn gyson sut mae awdurdod cyhoeddus yn ymdrin â'i sylwadau, ac, yn bwysig, canlyniad y sylwadau hynny. Bydd cyhoeddi canllawiau statudol yn ein galluogi i ddisgrifio sut y dylai hyn ddigwydd mewn ffordd gymesur sy'n adlewyrchu'r gwahanol fathau o sylwadau y gellir eu cyflwyno. Rwyf wedi darllen yr hyn sydd gan y pwyllgor iechyd i'w ddweud am annibyniaeth y corff newydd, yn ogystal â pheth o'r dystiolaeth a ddefnyddiwyd i lunio barn. Mae angen inni fod yn glir wrth sôn am benodi aelodau - mae'r Bil yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru benodi aelodau bwrdd y corff newydd. Wrth benodi aelodau'r bwrdd rhaid cadw at reolau'r Comisiynydd Penodiadau Cyhoeddus. Mae hynny'n gofyn am gystadleuaeth agored a theg am swyddi. Er hynny, dywedais yn ystod fy ymddangosiad gerbron y pwyllgor iechyd fy mod yn fwy na pharod i gynnwys cam ychwanegol i randdeiliaid yn y broses benodi. Yn wahanol i'r sefyllfa bresennol gyda chynghorau iechyd cymuned, lle mae Gweinidogion Cymru yn penodi 50 y cant o'r aelodau gwirfoddol, o dan y trefniadau newydd yn y Bil, bydd corff llais y dinesydd ei hun yn gallu recriwtio ei holl wirfoddolwyr yn uniongyrchol, sy'n cynyddu yn hytrach na lleihau ei annibyniaeth ar y Llywodraeth. Mae digon o fesurau diogelu ar wyneb y Bil hefyd i sicrhau bod y corff yn annibynnol ar y Llywodraeth, megis gofyniad i gynhyrchu cynllun blynyddol sy'n cynnwys blaenoriaethau ac amcanion y corff ar gyfer y flwyddyn, a gynhyrchir ar ôl ymgynghori a heb fod angen caniatâd na chymeradwyaeth gan y Llywodraeth. Gan droi nawr at y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, rwy'n hapus i dderbyn argymhellion y pwyllgor. Mae'r holl elfennau, ac felly ystyr dyletswydd gonestrwydd, wedi'u gosod ar wyneb y Bil. Mae'r Bil yn glir y daw'r ddyletswydd i rym pan fo mwy nag ychydig o niwed. Caiff esboniad o hyn ei nodi yn y canllawiau statudol y byddwn yn eu datblygu ar y cyd â chlinigwyr a'r cyhoedd yn fwy cyffredinol. Mae hynny'n bwysig gan y bydd yn ein galluogi i roi arweiniad i staff gofal iechyd, cleifion a defnyddwyr gwasanaethau ynglŷn â sut mae'r ddyletswydd yn gweithio mewn ffordd hygyrch a hawdd ei defnyddio. Rwy'n deall sylw'r pwyllgor ynghylch yr angen am esboniad clir o'r hyn yw ystyr y ddyletswydd gonestrwydd, ac y dylai hynny fod yn hygyrch i'r cyhoedd. Rwy'n meddwl mai canllawiau statudol, unwaith eto, sy'n cynnig y ffordd orau o wneud hynny. Mae'r memorandwm esboniadol gyda'r Bil, ar dudalennau 19 a 20, yn cynnwys esboniad clir o'r hyn a olygir wrth ddyletswydd gonestrwydd a pham yr ydym ni'n cyflwyno dyletswydd o'r fath. O ran eu hail argymhelliad, gallaf ddweud yn awr nad oes gennyf i unrhyw fwriad ar hyn o bryd i ddefnyddio'r pwerau yn adran 26 o ran diwygio deddfwriaeth sylfaenol. Mae'r pŵer yno i sicrhau y gallwn ni ymateb yn briodol i unrhyw ddatblygiadau annisgwyl yn y dyfodol, fel deddfwriaeth gan Lywodraeth y DU. Mae hon yn ddarpariaeth safonol ym Miliau'r Cynulliad. Pe bai'r Llywodraeth yn cyflwyno gwelliannau i ddeddfwriaeth sylfaenol, byddai'r rheoliadau yn ddarostyngedig i'r weithdrefn gadarnhaol a gwaith craffu gan y Cynulliad. Rwyf wedi myfyrio ar y drafodaeth yn y pwyllgor ynglŷn â'r defnydd o'r gair 'hwylus' yn y Gymraeg a'r Saesneg, a byddaf yn cyflwyno gwelliant gan y Llywodraeth i roi'r gair 'priodol' yn lle'r gair 'hwylus'. Rwyf hefyd yn ddiolchgar i'r Pwyllgor Cyllid am eu hargymhellion adeiladol a defnyddiol. Byddaf yn cyflwyno asesiad effaith rheoleiddiol diwygiedig a chryfach i adlewyrchu'r adroddiad lle y bo'n briodol, gan gynnwys dadansoddiad sensitifrwydd ar gyfer rhai rhannau o'r Bil ac ystod o gostau sy'n cwmpasu gwahanol amgylchiadau. Yn olaf, hoffwn ailadrodd fy sylwadau cynharach a diolch unwaith eto i'r holl bwyllgorau am eu sylwadau hyd yma a'u hymgysylltiad drwy gydol Cyfnod 1 y gwaith o graffu ar y Bil. Credaf ein bod ni, ddinasyddion Cymru, yn wirioneddol ffodus i fwynhau rhai o'r gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol gorau wedi eu darparu gan staff ymroddedig a thosturiol ar bob lefel. Bydd llwyddiant hynt y Bil hwn yn helpu i ddiogelu'r gwasanaethau hyn am y cenedlaethau i ddod. Fel y mae adroddiad y pwyllgor iechyd yn cydnabod, mae cryn gefnogaeth gan ystod eang o randdeiliaid i amcanion y Bil, a gobeithio y bydd yr Aelodau'n ei gefnogi heddiw.