techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Well, the decision made about the future of the Royal Glamorgan Hospital, which we'll be debating later on today, is one where the health board have a responsibility to make a choice. They do need to listen to and engage with their medical workforce to understand what doctors are saying about the safety of that service. That's a short-term challenge and a longer term one. But they also of course have a responsibility to listen to the public. And that's not just about the numbers of people who are engaged and genuinely anxious about the future of services. They've got to be able to listen to those concerns, those fears - because, actually, the health board themselves may not know everything about the direct impact upon the communities they serve, the challenges about access, about equity - and to be able to listen to what the public are saying and to respond to that in providing any answer for the future. And of course I expect not just members of the public, but their elected representatives too, to ask those questions. And I expect those questions to be answered, in a way that is genuinely open and transparent, about any choice the health board make in providing the sort of high-quality and safe service that people in every part of Wales are entitled to expect.
Welsh: Wel, mae'r penderfyniad a wnaed am ddyfodol Ysbyty Brenhinol Morgannwg, y byddwn yn ei drafod yn nes ymlaen heddiw, yn un lle mae gan y bwrdd iechyd gyfrifoldeb i wneud dewis. Mae angen iddynt wrando ar eu gweithlu meddygol ac ymgysylltu â hwy i ddeall yr hyn y mae meddygon yn ei ddweud am ddiogelwch y gwasanaeth hwnnw. Mae honno'n her yn y tymor byr ac yn y tymor hwy. Ond mae ganddynt gyfrifoldeb hefyd wrth gwrs i wrando ar y cyhoedd. Ac nid yw hynny'n ymwneud yn unig â niferoedd y bobl sy'n gysylltiedig â hyn ac sy'n wirioneddol bryderus am ddyfodol gwasanaethau. Mae'n rhaid iddynt allu gwrando ar y pryderon hynny, yr ofnau hynny - oherwydd, mewn gwirionedd, efallai na fydd y bwrdd iechyd eu hunain yn gwybod popeth am yr effaith uniongyrchol ar y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu, yr heriau ynghylch mynediad, ynghylch tegwch - a gallu gwrando ar yr hyn y mae'r cyhoedd yn ei ddweud ac ymateb i hynny wrth ddarparu unrhyw ateb ar gyfer y dyfodol. Ac wrth gwrs, rwy'n disgwyl i aelodau'r cyhoedd, a'u cynrychiolwyr etholedig hefyd, ofyn y cwestiynau hynny. Ac rwy'n disgwyl i'r cwestiynau hynny gael eu hateb, mewn ffordd sy'n wirioneddol agored a thryloyw, am unrhyw ddewis y mae'r bwrdd iechyd yn ei wneud o ran darparu'r math o wasanaeth diogel o ansawdd uchel y mae gan bobl ym mhob rhan o Gymru hawl i'w ddisgwyl.
English: I agree with you that the public should be listened to. It's a real shame that the 60,000 responses to the consultation that went into the south Wales programme, back in 2014, weren't listened to. Minister, I can reveal, this afternoon, that, in the last couple of hours, the overwhelming majority of consultants at the Royal Glamorgan have agreed, in a meeting, that a full 24-hour A&E should remain at the Royal Glamorgan Hospital. Now, both yourself and the First Minister have said that this decision needs to be led by doctors. In the light of the views of those doctors, will you now commit to restoring A&E at the Royal Glamorgan and guaranteeing its long-term future?
Welsh: Rwy'n cytuno â chi y dylid gwrando ar y cyhoedd. Mae'n drueni mawr na wrandawyd ar y 60,000 o ymatebion i'r ymgynghoriad a gynhaliwyd ar raglen de Cymru yn ôl yn 2014. Weinidog, gallaf ddatgelu, y prynhawn yma, fod y mwyafrif llethol o'r meddygon ymgynghorol yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg, wedi cytuno yn ystod y ddwy awr ddiwethaf, mewn cyfarfod, y dylid parhau i ddarparu gwasanaeth damweiniau ac achosion brys 24 awr llawn yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg. Nawr, rydych chi a'r Prif Weinidog wedi dweud bod angen i'r penderfyniad hwn gael ei arwain gan feddygon. Yng ngoleuni barn y meddygon hynny, a wnewch chi ymrwymo yn awr i adfer yr adran ddamweiniau ac achosion brys yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg a gwarantu ei dyfodol hirdymor?
English: Well, actually, the health board themselves have made it clear in the statement they made yesterday that they don't have a final answer to what should happen. They do, though, have an unavoidable challenge about the future safety of that service, and that is because the last permanent consultant at the Royal Glamorgan is leaving at the end of March. Now, you can't ignore the reality of what that means for the future safety of the service. And for all those people who, understandably - within this Chamber and outside it - want to have a 24-hour service remain in the emergency department at the Royal Glamorgan and consultant-led, that has to rub up against the reality of whether or not they can recruit staff to deliver that service safely and effectively -
Welsh: Wel, mewn gwirionedd, mae'r bwrdd iechyd ei hun wedi egluro yn y datganiad a wnaethant ddoe nad oes ganddynt ateb terfynol i'r hyn a ddylai ddigwydd. Fodd bynnag, mae ganddynt her anochel ynghylch diogelwch y gwasanaeth hwnnw yn y dyfodol, a hynny am fod y meddyg ymgynghorol parhaol olaf yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg yn gadael ar ddiwedd mis Mawrth. Nawr, ni allwch anwybyddu realiti'r hyn y mae hynny'n ei olygu i ddiogelwch y gwasanaeth yn y dyfodol. Ac i'r holl bobl sydd, yn ddealladwy - yn y Siambr hon a thu allan - eisiau gweld adran ddamweiniau ac achosion brys 24 awr dan arweiniad meddyg ymgynghorol yn parhau yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg, rhaid gosod hynny yn erbyn realiti eu gallu neu eu hanallu i recriwtio staff i ddarparu'r gwasanaeth hwnnw'n ddiogel ac yn effeithiol -
English: You need to change the south Wales programme if you're to have a chance of recruiting.
Welsh: Mae angen i chi newid rhaglen de Cymru i gael gobaith o recriwtio.
English: And the problem - the problem that all of us face is that, if we can't recruit the right number of permanent consultants to deliver that service, then we won't be able to do that. And it's not simply a matter of saying the south Wales programme is to blame. That doesn't resolve the problem. It would just avoid the problem we face, and, actually, we all know that if you ignore safety concerns that are provided by staff, by people delivering that care - if you fail to deal with that challenge - then, actually, you will end up providing an unsafe service, harm being caused, and then people concerned will quite rightly say, 'Why didn't you do something about it? Why didn't the health board do something about it?' And this isn't a question of the amount of effort that goes into recruitment. Emergency medicine is a shortage area of practice. Right across the United Kingdom there are challenges. This is not a situation that is unique to one part of Wales. And I understand why people have strong feelings, and I don't ask people to park their feelings or to avoid the challenges that exist. But I do want us to have a debate that is honest about the real challenges that we face and not to try to pretend to ourselves or anybody else that there is an easy answer - that, if only people tried harder, all of the challenges wouldn't exist.
Welsh: A'r broblem - y broblem sy'n ein hwynebu ni i gyd yw, os na allwn recriwtio'r nifer iawn o feddygon ymgynghorol parhaol i ddarparu'r gwasanaeth hwnnw, ni fyddwn yn gallu gwneud hynny. Ac nid yw'n fater o ddweud yn syml mai rhaglen de Cymru sydd ar fai. Nid yw hynny'n datrys y broblem. Ni fyddai ond yn osgoi'r broblem rydym yn ei hwynebu, ac mewn gwirionedd, rydym i gyd yn gwybod, os ydych yn anwybyddu pryderon diogelwch mewn perthynas â staff, mewn perthynas â'r bobl sy'n darparu'r gofal hwnnw - os ydych yn methu mynd i'r afael â'r her honno - fe fyddwch yn darparu gwasanaeth anniogel yn y pen draw, bydd niwed yn cael ei achosi, a bydd pobl yn dweud, a hynny'n gwbl briodol, 'Pam na wnaethoch chi rywbeth yn ei gylch? Pam na wnaeth y bwrdd iechyd rywbeth yn ei gylch?' Ac nid yw'n gwestiwn o faint o ymdrech a wneir i recriwtio. Mae meddygaeth frys yn faes ymarfer sy'n brin o staff. Mae yna heriau ar draws y Deyrnas Unedig. Nid yw hon yn sefyllfa sy'n unigryw i un rhan o Gymru. Ac rwy'n deall pam fod gan bobl deimladau cryf, ac nid wyf yn gofyn i bobl roi eu teimladau o'r neilltu nac osgoi'r heriau sy'n bodoli. Ond rwyf eisiau inni gael dadl onest am yr heriau gwirioneddol rydym yn eu hwynebu a pheidio â cheisio esgus i ni'n hunain nac i neb arall fod yna ateb hawdd - sef na fyddai'r holl heriau'n bodoli pe bai pobl ond yn ymdrechu'n galetach.
English: Diolch, Llywydd. Minister, just a few days ago, we marked Time to Talk Day here in Wales, aimed at getting us, as a nation, talking about our mental health, but more importantly helping to change attitudes and remove the stigma that still surrounds mental health, and, while we have made some progress, it's sadly not enough. The annual population survey ranks Wales behind all other UK nations for measures of mental well-being. One in four of us will experience mental ill health, yet a staggering 90 per cent of people have been treated negatively because they have mental health issues. Minister, what more can the Welsh Government do to encourage more positive attitudes towards mental health issues to get more of us talking about our own mental health issues in order to break down barriers?
Welsh: Diolch, Lywydd. Weinidog, ychydig ddyddiau'n ôl, roeddem yn nodi Diwrnod Amser i Siarad yma yng Nghymru, gyda'r nod o sicrhau ein bod, fel cenedl, yn siarad am ein hiechyd meddwl, ond yn bwysicach, yn helpu i newid agweddau a chael gwared ar y stigma sy'n dal i fodoli ynghylch iechyd meddwl, ac er ein bod wedi gwneud rhywfaint o gynnydd, yn anffodus nid yw'n ddigon. Mae'r arolwg blynyddol o'r boblogaeth yn rhestru Cymru y tu ôl i holl wledydd eraill y DU mewn perthynas â mesurau llesiant meddyliol. Bydd un o bob pedwar ohonom yn dioddef salwch meddwl, ond eto mae 90 y cant o bobl wedi cael eu trin yn negyddol oherwydd bod ganddynt broblemau iechyd meddwl. Weinidog, beth arall y gall Llywodraeth Cymru ei wneud i annog agweddau mwy cadarnhaol tuag at faterion iechyd meddwl er mwyn cael mwy ohonom i siarad am ein problemau iechyd meddwl ein hunain er mwyn chwalu rhwystrau?
English: Well, as you know, we continue to part-fund the Time to Change Wales campaign. That has actually made a difference in persuading people to talk more openly and to be more understanding about mental health challenges, because almost all of us, if we haven't had a mental health challenge ourselves, know someone who has. This isn't an uncommon challenge and issue. So, it's not just about funding the campaign; it is about the way that we make choices and the way that we behave. And, in fact, in the last Assembly term, Members from all of the parties in the Chamber, at that time, spoke about their own challenges. And I think that was a really important moment for this place, to have elected representatives openly talk about the challenge they face, but the fact that, despite that, they still go on and achieve. And there's a challenge here about recognising that having a mental health condition does not mean that the rest of your life needs to stop. We don't say that when people have physical health challenges either, and it's about a much more open and understanding conversation. But this is cultural change. The Government is part of leading that, but all of the answers certainly don't rest in our hands.
Welsh: Wel, fel y gwyddoch, rydym yn parhau i ariannu ymgyrch Amser i Newid Cymru yn rhannol. Mae'r ymgyrch honno wedi gwneud gwahaniaeth mewn gwirionedd o ran perswadio pobl i siarad yn fwy agored ac i ddeall heriau iechyd meddwl yn well, oherwydd mae bron bob un ohonom, os nad ydym wedi wynebu her iechyd meddwl ein hunain, yn adnabod rhywun sydd wedi gwneud hynny. Nid yw hon yn her nac yn broblem anghyffredin. Felly, mae'n ymwneud â mwy nag ariannu'r ymgyrch; mae'n ymwneud â'r ffordd rydym yn gwneud dewisiadau a'r ffordd rydym yn ymddwyn. Ac yn wir, yn ystod tymor diwethaf y Cynulliad, siaradodd Aelodau o bob plaid yn y Siambr, ar yr adeg honno, am eu heriau eu hunain. Ac rwy'n credu bod honno'n foment wirioneddol bwysig i'r lle hwn, y ffaith bod cynrychiolwyr etholedig wedi siarad yn agored am yr her sy'n eu hwynebu, a'u bod wedi mynd ymlaen i gyflawni er gwaethaf hynny. Ac mae yna her yma ynglŷn â chydnabod nad yw cael cyflwr iechyd meddwl yn golygu bod angen i weddill eich bywyd ddod i stop. Nid ydym yn dweud hynny pan fydd pobl yn wynebu heriau iechyd corfforol chwaith, ac mae'n ymwneud â sgwrs lawer mwy agored a chydymdeimladol. Ond newid diwylliannol yw hwn. Mae'r Llywodraeth yn rhan o arwain y newid hwnnw, ond yn sicr nid yw'r atebion i gyd yn ein dwylo ni.
English: Thank you for that answer, Minister. When it comes to changing attitudes to mental health issues, we have to lead by example, and we have certainly set an example here in the Assembly, with Members talking freely and openly about their own health issues. Unfortunately, the positive example we have set does not pervade the public sector as a whole. I recently had to represent an elderly constituent who was facing eviction by his housing association due to the cleanliness issue of his home. My staff had to point out that this gentleman had severe mental health issues, along with other physical health issues, and was receiving zero support. Thankfully, in this case, the tenant was not evicted and is now receiving the help that he needed. However, had we not been involved, I have no doubt that this elderly gentleman would have ended up on the street, homeless. We know that mental health issues are prevalent in our homeless population. Minister, what guidance can the Welsh Government issue to local government and registered social landlords to increase awareness of mental health issues and ensure people with mental health issues receive the support they need, and staff the training that they also need? Thank you.
Welsh: Diolch ichi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Pan ddaw'n fater o newid agweddau at broblemau iechyd meddwl, mae'n rhaid inni arwain drwy esiampl, ac rydym yn sicr wedi gosod esiampl yma yn y Cynulliad, gydag Aelodau'n siarad yn rhydd ac yn agored am eu problemau iechyd eu hunain. Yn anffodus, nid yw'r enghraifft gadarnhaol rydym wedi'i gosod yn treiddio i'r sector cyhoeddus yn ei gyfanrwydd. Yn ddiweddar, bu'n rhaid i mi gynrychioli etholwr oedrannus a oedd yn wynebu cael ei droi allan gan ei gymdeithas dai oherwydd problemau glanweithdra yn ei gartref. Roedd yn rhaid i fy staff nodi bod gan y gŵr bonheddig hwn broblemau iechyd meddwl difrifol, ynghyd â phroblemau iechyd corfforol eraill, ac nad oedd yn cael unrhyw gymorth. Yn yr achos hwn, diolch byth, ni chafodd y tenant ei droi allan ac mae bellach yn cael y cymorth roedd ei angen. Fodd bynnag, pe na baem wedi ymyrryd, nid oes gennyf unrhyw amheuaeth y byddai'r gŵr oedrannus hwn yn cysgu ar y stryd, yn ddigartref. Gwyddom fod problemau iechyd meddwl yn gyffredin ymhlith ein poblogaeth ddigartref. Weinidog, pa ganllawiau y gall Llywodraeth Cymru eu rhoi i lywodraeth leol a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig er mwyn codi ymwybyddiaeth o broblemau iechyd meddwl a sicrhau bod pobl â phroblemau iechyd meddwl yn cael y cymorth y maent ei angen, a bod staff yn cael yr hyfforddiant y maent hwythau hefyd ei angen? Diolch.
English: This isn't just a single-shot measure, because actually we do know that, across both local authorities and housing association partners, there is a growing level of awareness about the stress and mental health challenge that people face for a variety of reasons. It's not just about the challenges that many people face, for example, about changes in the benefit system; real anxiety. Money worries often lead to mental health challenges. It's not just about the homeless population; people who actually live in homes and have jobs also face some of the same challenges. So, there's no perfect way of looking at it, but I think you'll find that housing associations in particular have a pretty well-structured national campaign where they're looking to raise awareness both within their own memberships and the wider landlord sector about the challenges people do face. It's a national conversation, it takes place here in the Assembly, in public services, but also in workplaces too. Because I think we need to accept that, for all that we want to achieve, we actually do need to get alongside the public to make the sort of difference that the Member refers to.
Welsh: Nid un ateb sydd i hyn, oherwydd mewn gwirionedd rydym yn gwybod, ar draws awdurdodau lleol a phartneriaid cymdeithasau tai, fod yna lefel gynyddol o ymwybyddiaeth am heriau iechyd meddwl a straen y mae pobl yn eu hwynebu am amryw o resymau. Mae'n ymwneud â mwy na'r heriau y mae llawer o bobl yn eu hwynebu, er enghraifft, am newidiadau yn y system budd-daliadau; pryder gwirioneddol. Mae pryderon ariannol yn aml yn arwain at heriau iechyd meddwl. Mae'n ymwneud â mwy na'r boblogaeth ddigartref yn unig; mae pobl sy'n byw mewn cartrefi ac sydd â swyddi hefyd yn wynebu rhai o'r un heriau. Felly, nid oes un ffordd berffaith o edrych ar y sefyllfa, ond rwy'n credu y byddwch yn gweld bod gan gymdeithasau tai yn arbennig ymgyrch genedlaethol sydd wedi'i strwythuro'n dda lle maent yn ceisio codi ymwybyddiaeth ymysg eu haelodau eu hunain a'r sector landlordiaid yn ehangach am yr heriau y mae pobl yn eu hwynebu. Mae'n sgwrs genedlaethol, mae'n digwydd yma yn y Cynulliad, mewn gwasanaethau cyhoeddus, ond hefyd mewn gweithleoedd. Oherwydd rwy'n credu bod angen inni dderbyn, er cymaint rydym eisiau ei gyflawni, fod angen inni sefyll ochr yn ochr â'r cyhoedd i wneud y math o wahaniaeth y mae'r Aelod yn cyfeirio ato.
English: The health board recently commissioned an independent review of its psychological therapies provision as part of its own improvement programme. The review findings highlighted examples of positive practice but also made a number of recommendations for urgent improvement, which I expect to be implemented as a matter of priority.
Welsh: Yn ddiweddar, comisiynodd y bwrdd iechyd adolygiad annibynnol o'i ddarpariaeth o therapïau seicolegol fel rhan o'i raglen ei hun ar gyfer gwella. Tynnodd canfyddiadau'r adolygiad sylw at enghreifftiau o arferion cadarnhaol ond gwnaeth nifer o argymhellion ar gyfer gwelliant brys hefyd, ac rwy'n disgwyl i'r rhain gael eu rhoi ar waith fel mater o flaenoriaeth.
English: The number and skills of community-based, multi-professional health and care teams should be determined by local population need. We expect health boards, local authorities and other service providers to plan multi-professional teams organised around local communities and delivering co-ordinated care and support.
Welsh: Dylai nifer a sgiliau timau iechyd a gofal cymunedol amlbroffesiynol gael eu pennu yn ôl angen y boblogaeth leol. Rydym yn disgwyl i fyrddau iechyd, awdurdodau lleol a darparwyr gwasanaethau eraill gynllunio timau amlbroffesiynol wedi'u trefnu o amgylch cymunedau lleol a darparu gofal a chymorth cydgysylltiedig.
English: Thank you, Minister, for that answer. Phil Banfield from the British Medical Association recently said it's clear that the latest developments are getting worse, not better. He ended his comments by saying, unless the issue is taken seriously, there's a 'real chance of lives being needlessly lost.' In between those two statements, he said what's important is that extra beds are put into hospitals, more staff are put on the front line in community settings to relieve the pressures, and additionally, out of the budget process, additional money made available to the health service. Now, we know additional money has been made available to the health service through the budget process. What commitment can you give in light of these comments from the BMA about additional staff and, importantly, additional beds within our hospitals, so that lives are not 'needlessly lost', as he has said?
Welsh: Diolch am yr ateb hwnnw, Weinidog. Yn ddiweddar, dywedodd Phil Banfield o Gymdeithas Feddygol Prydain ei bod yn amlwg fod y datblygiadau diweddaraf yn gwaethygu, ac nid yn gwella. Gorffennodd ei sylwadau drwy ddweud, os na roddir sylw difrifol i'r mater, fod perygl gwirioneddol y bydd bywydau'n cael eu colli'n ddiangen. Rhwng y ddau ddatganiad, dywedodd mai'r hyn sy'n bwysig yw bod gwelyau ychwanegol yn cael eu darparu mewn ysbytai, fod mwy o staff yn cael eu rhoi ar y rheng flaen yn y gymuned i leddfu'r pwysau, ac yn ogystal, fod arian ychwanegol yn cael ei ddarparu i'r gwasanaeth iechyd drwy broses y gyllideb. Nawr, gwyddom fod arian ychwanegol wedi'i ddarparu i'r gwasanaeth iechyd drwy broses y gyllideb. Pa ymrwymiad y gallwch ei roi yng ngoleuni'r sylwadau hyn gan Gymdeithas Feddygol Prydain am staff ychwanegol ac yn bwysig, am welyau ychwanegol yn ein hysbytai, fel nad yw 'bywydau'n cael eu colli'n ddiangen', fel y dywedodd?
English: Public Health Wales is working to improve cervical screening uptake, particularly in women from the age of 25 to 30, who are the lowest-attending demographic. I'm pleased to say that uptake has increased with over 30,000 more women screened by the programme in Wales in 2018-19 compared to the previous year.
Welsh: Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gweithio i wella cyfraddau sgrinio ceg y groth, yn enwedig ymhlith menywod rhwng 25 a 30 oed, sef y demograffig lle ceir y nifer isaf o fenywod yn manteisio ar y prawf. Rwy'n falch o ddweud bod y cyfraddau wedi cynyddu gyda dros 30,000 yn fwy o fenywod wedi'u sgrinio gan y rhaglen yng Nghymru yn 2018-19 o'i gymharu â'r flwyddyn flaenorol.
English: Thank you for that answer, Minister. Figures provided by Jo's Cervical Cancer Trust show that cervical screening attendance in Wales is just over 73 per cent. This is well below the 80 per cent target set by your Government. However, their research reveals that 63 per cent of women who have physical disabilities have been unable to attend cervical screening. What action are you taking, Minister, to tackle this inequality in cervical screening to ensure that women with disabilities have access to this potentially life-saving test in Wales?
Welsh: Diolch ichi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae ffigurau a ddarparwyd gan Ymddiriedolaeth Canser Ceg y Groth Jo yn dangos bod y lefelau sy'n manteisio ar brawf sgrinio ceg y groth yng Nghymru ychydig dros 73 y cant. Mae hyn ymhell o dan y targed o 80 y cant a osodwyd gan eich Llywodraeth. Fodd bynnag, mae eu hymchwil yn dangos bod 63 y cant o fenywod sydd ag anableddau corfforol wedi methu mynychu profion ceg y groth. Pa gamau rydych yn eu cymryd, Weinidog, i fynd i'r afael â'r anghydraddoldeb hwn ym maes sgrinio ceg y groth i sicrhau bod menywod ag anableddau yn gallu manteisio ar y prawf hwn a allai achub bywydau yng Nghymru?