English: I'm very pleased to speak in this debate this afternoon. I didn't realise I had three minutes - I thought I had a bit more, so I'm going to need to speed up a bit now. I think it's been highlighted, and I apologise for not being at the launch of the hydrogen bike, because I was actually chairing the cross-party group on cancer at the time and couldn't be there. But it is important for us to remember a few things. Power accounted for 17 per cent of the UK's emissions in 2016, and that's according to the Committee on Climate Change. These figures need to reduce significantly - we all agree with that, and I don't think anybody in this Chamber would disagree with that - to be able to meet our 2050 targets. Now, transport and industrial emissions are two major causes of increased carbon emissions in the country, and we need to address these. Most people have already focused upon the transport agenda, so perhaps I'll look at the heavy industry, and that's responsible for 40 per cent of carbon dioxide emissions in Wales. But converting these emissions into high-value speciality chemicals and food products turns this waste into a major resource. Converting industry from using hydrocarbon fuels to using hydrogen generated from green electricity sources can both decrease industrial emissions and simultaneously lower energy costs to create a more competitive regional economy. Now, using hydrogen for heating and transport could be one of those ways. Hydrogen can be very versatile. It's been mentioned, it can be transported by pipeline, it can be transported by road in tankers as a compressed gas, or actually produced locally in a decentralised system. Therefore, it has many potential uses in an overall energy system. Now, we can make an important contribution to long-term decarbonisation, combined with good energy efficiency, cheap, low-carbon power generation, electrified transport and new hybrid heat pump systems. A report from the CCC, 'Hydrogen in a low-carbon economy', acknowledged the potential of hydrogen as a zero-carbon energy source. So, it's been recognised and there's no difference in that, but it could actually replace natural gas. I do remember the days of town gas, and we moved over to natural gas, and now we're talking about hydrogen replacing natural gas, and therefore, it's possible. It wasn't possible many years ago, because it was considered expensive. But today, it is a more realistic option to help decarbonise the UK, because the costs are coming down. And therefore, it is important that we get Government commitment to improving support to develop the UK's industrial capacity in this area. And Wales has a number of advantages that can be utilised in the transition to a hydrogen economy. We have abundant renewable sources to provide an opportunity for a cleaner energy system. However, one point - [ Inaudible.] - oil based, I've talked about the energy, the transport - I'll leave that to you; I'll leave that one for others to speak about. We have fantastic projects in this country, and amendment 3 from the Conservatives highlights that Wales should do more with the universities. Well, I actually want to put on record my appreciation of what they are already doing with universities on some of the projects. We have FLEXIS - flexible integrated energy systems - and we have RICE - reduced industrial carbon emissions. Both are fantastic projects. And I'm also proud of the fact that there are two research centres in my constituency - Baglan bay energy park and in the university's second campus. They are doing fantastic jobs. And let me give an indication of how they're working with industry and Tata in particular - I'll be very quick, Dirprwy Lywydd: using hydrogen to look at how we can actually capture waste heat in Tata, to turn that into usable energy, so we reduce our emissions. Using hydrogen has become a cheap an efficient way of actually generating electricity - again, from Tata's waste gases and renewable energy. Because if they can actually get energy into water, split the water into hydrogen and oxygen, hydrogen becomes energy and oxygen can be used, actually, in water cleansing in water treatment plants, which are also based in Tata, by the way. So, there's another option there. So, we can -
Welsh: Rwy'n falch iawn o gael siarad yn y ddadl hon y prynhawn yma. Nid oeddwn yn sylweddoli mai tair munud oedd gennyf - roeddwn i'n meddwl bod gennyf ychydig mwy, felly mae angen i mi gyflymu ychydig yn awr. Rwy'n credu ei fod wedi cael ei nodi, ac rwy'n ymddiheuro am fethu lansiad y beic hydrogen, oherwydd roeddwn yn cadeirio'r grŵp trawsbleidiol ar ganser ar y pryd ac ni allwn fod yno. Ond mae'n bwysig inni gofio ambell beth. Pŵer oedd i gyfrif am 17 y cant o allyriadau'r DU yn 2016, a hynny yn ôl y Pwyllgor ar Newid Hinsawdd. Mae angen i'r ffigurau hyn leihau'n sylweddol - rydym i gyd yn cytuno ar hynny, ac nid wyf yn credu y byddai neb yn y Siambr hon yn anghytuno - er mwyn gallu cyrraedd ein targedau ar gyfer 2050. Nawr, mae allyriadau trafnidiaeth ac allyriadau diwydiannol yn ddau brif achos dros y cynnydd mewn allyriadau carbon yn y wlad, ac mae angen inni fynd i'r afael â'r rhain. Mae'r rhan fwyaf o bobl eisoes wedi canolbwyntio ar yr agenda drafnidiaeth, felly efallai y caf edrych ar y diwydiant trwm sy'n gyfrifol am 40 y cant o allyriadau carbon deuocsid yng Nghymru. Ond mae troi'r allyriadau hyn yn gemegau arbenigol gwerth uchel a chynhyrchion bwyd yn troi'r gwastraff hwn yn adnodd pwysig. Gall newid diwydiant o ddefnyddio tanwyddau hydrocarbon i ddefnyddio hydrogen a gynhyrchir o ffynonellau trydan gwyrdd leihau allyriadau diwydiannol a lleihau costau ynni ar yr un pryd i greu economi ranbarthol sy'n fwy cystadleuol. Nawr, gallai defnyddio hydrogen ar gyfer gwresogi a thrafnidiaeth fod yn un o'r ffyrdd hynny. Gall hydrogen fod yn hyblyg iawn. Crybwyllwyd y gellir ei gludo drwy biblinell, gellir ei gludo ar y ffordd mewn tanceri fel nwy cywasgedig, neu ei gynhyrchu'n lleol mewn system ddatganoledig. Felly, mae iddo lawer o ddefnyddiau posibl mewn system ynni gyffredinol. Nawr, gallwn wneud cyfraniad pwysig i ddatgarboneiddio hirdymor, wedi'i gyfuno ag effeithlonrwydd ynni da, cynhyrchu pŵer carbon isel rhad, trafnidiaeth wedi'i thrydaneiddio a systemau pwmp gwres hybrid newydd. Roedd adroddiad gan y Pwyllgor ar Newid Hinsawdd, 'Hydrogen in a low-carbon economy', yn cydnabod potensial hydrogen fel ffynhonnell ynni ddi-garbon. Felly, mae wedi cael ei gydnabod ac nid oes gwahaniaeth ynddo, ond gallai gymryd lle nwy naturiol. Rwy'n cofio dyddiau nwy glo, ac fe newidiwyd i nwy naturiol, ac yn awr rydym yn sôn am hydrogen yn cymryd lle nwy naturiol, ac felly, mae'n bosibl. Nid oedd yn bosibl flynyddoedd lawer yn ôl, gan ei fod yn cael ei ystyried yn ddrud. Ond heddiw, mae'n opsiwn mwy realistig i helpu i ddatgarboneiddio'r DU, gan fod y costau'n gostwng. Ac felly, mae'n bwysig ein bod yn cael ymrwymiad gan y Llywodraeth i wella cymorth i ddatblygu gallu diwydiannol y DU yn y maes hwn. Ac mae gan Gymru nifer o fanteision y gellir eu defnyddio wrth newid i economi hydrogen. Mae gennym ffynonellau adnewyddadwy helaeth i roi cyfle i gael system ynni lanach. Fodd bynnag, un pwynt - [ Anghlywadwy.] - yn seiliedig ar olew, rwyf wedi siarad am yr ynni, y drafnidiaeth - fe adawaf hynny i chi; fe adawaf hynny i bobl eraill siarad amdano. Mae gennym brosiectau gwych yn y wlad hon, ac mae gwelliant 3 gan y Ceidwadwyr yn tynnu sylw at y ffaith y dylai Cymru wneud mwy â'r prifysgolion. Wel, rwyf am gofnodi fy ngwerthfawrogiad o'r hyn y maent yn ei wneud eisoes gyda phrifysgolion ar rai o'r prosiectau. Mae gennym systemau ynni integredig hyblyg (FLEXIS), ac mae gennym gynlluniau lleihau allyriadau carbon diwydiannol (REIS). Mae'r ddau yn brosiectau gwych. Ac rwyf hefyd yn falch o'r ffaith bod dwy ganolfan ymchwil yn fy etholaeth - parc ynni bae Baglan ac yn ail gampws y brifysgol. Maent yn gwneud gwaith gwych. A gadewch i mi nodi sut y maent yn gweithio gyda diwydiant a Tata yn arbennig - fe fyddaf yn gyflym iawn, Ddirprwy Lywydd: defnyddio hydrogen i edrych ar sut y gallwn ddefnyddio gwres gwastraff yn Tata, a'i droi'n ynni defnyddiadwy, fel ein bod yn lleihau ein hallyriadau. Mae defnyddio hydrogen wedi dod yn ffordd rad ac effeithiol o gynhyrchu trydan - unwaith eto, o nwyon gwastraff Tata ac ynni adnewyddadwy. Oherwydd os gallant gael ynni i mewn i ddŵr, hollti'r dŵr yn hydrogen ac ocsigen, daw hydrogen yn ynni a gellir defnyddio ocsigen i lanhau dŵr mewn gweithfeydd trin dŵr, sydd hefyd wedi'u lleoli yn Tata, gyda llaw. Felly, dyna opsiwn arall yno. Felly, gallwn -