English: Given the importance of this afternoon's debate, it would be remiss of me not to touch on the important contributions of our Welsh-language teachers, in particular those in both primary and secondary education, who are working around the clock to deliver a first-rate Welsh-medium education to young people right across Wales - a key tool in the chest should the Welsh Government want to achieve their ambitious 'Cymraeg 2050' Welsh-medium strategy. But, as Siân Gwenllian mentioned, it's a critical point in terms of the recruitment of Welsh-speaking teachers. Over the last five years, the number of individuals training to qualify as Welsh-medium teachers has been falling significantly year on year. On top of that, the rising rate of Welsh-medium teachers choosing to leave the profession within 10 years of qualifying means that our schools are reaching a crisis point. The current workforce is overstretched, but it still manages to deliver a first-rate classroom education. And this is a testament to the hours of dedication and commitment from teachers. Now, I grew up in Pembrokeshire, where I received a bilingual education, and I can say personally how beneficial the Welsh language was to my schooling. The teachers that I had, such as Barbara Lewis and Jane Griffiths or Paul Edwards and Richard Davies, were excellent, in both in Welsh and English alike, and their ability to switch between both languages brought lessons alive and made school fun. However, if the Welsh Government does not act, it's possible that the next generation of learners will miss out on the experience that I and many others received in school, and we must break the cycle where people grow up in a small town, they attend the closest university and they return to teach in that very same school in which they were taught. So, how do we recruit teachers from outside of Wales, who have different life experiences? And what support can we give them to learn and teach through the medium of the Welsh language? We cannot close the door on those from outside of Wales who wish to teach in our country. And as the coleg Cymraeg have said, we must be strategic and far reaching if the patterns outlined in this speech are to be changed. Thank you.
Welsh: O gofio pwysigrwydd y ddadl hon y prynhawn yma, byddai'n esgeulus imi beidio â sôn am gyfraniadau pwysig ein hathrawon Cymraeg, yn enwedig yr athrawon mewn addysg gynradd ac addysg uwchradd sy'n gweithio'n ddi-baid i ddarparu addysg Gymraeg o'r radd flaenaf i bobl ifanc ledled Cymru - offeryn allweddol yn y gist offer os yw Llywodraeth Cymru am gyflawni 'Cymraeg 2050', ei strategaeth uchelgeisiol. Ond, fel dywedodd Siân Gwenllian, mae'n adeg dyngedfennol ar gyfer recriwtio athrawon Cymraeg eu hiaith. Dros y pum mlynedd diwethaf, mae nifer yr unigolion sy'n hyfforddi i gymhwyso fel athrawon cyfrwng Cymraeg wedi gostwng yn sylweddol flwyddyn ar ôl blwyddyn. Ar ben hynny, mae'r ffaith bod nifer gynyddol o athrawon cyfrwng Cymraeg yn penderfynu gadael y proffesiwn o fewn 10 mlynedd ar ôl cymhwyso yn golygu bod ein hysgolion yn cyrraedd adeg dyngedfennol. Mae'r gweithlu presennol o dan bwysau mawr, ond mae'n dal i lwyddo i ddarparu addysg o'r radd flaenaf yn yr ystafell ddosbarth. Mae'n dyst i'r oriau o ymroddiad ac ymrwymiad mae athrawon yn eu rhoi. Ces i fy magu yn sir Benfro, lle ces i addysg ddwyieithog. Gallaf ddweud yn bersonol mor fuddiol oedd y Gymraeg o ran fy addysg. Roedd yr athrawon a oedd gennyf fi, megis Barbara Lewis, Jane Griffiths neu Paul Edwards a Richard Davies, yn rhagorol, yn y Gymraeg a'r Saesneg fel ei gilydd. Roedd y gallu i newid rhwng y ddwy iaith yn rhoi tipyn o sbarc yn y wers, yn gwneud yr ysgol yn hwyl. Ond, os na fydd Llywodraeth Cymru yn gweithredu, mae'n bosibl y bydd y to nesaf o ddysgwyr yn colli'r profiad a ges i a llawer o bobl eraill yn yr ysgol. Rhaid inni dorri'r cylch lle mae pobl yn tyfu i fyny mewn tref fach, yn mynd i'r brifysgol agosaf ac yn dychwelyd i ddysgu yn yr un ysgol yr aethon nhw iddi. Sut ydyn ni'n recriwtio athrawon o'r tu allan i Gymru, sydd â phrofiad bywyd gwahanol? A pha gefnogaeth y gallwn ni ei rhoi iddyn nhw ar gyfer dysgu ac addysgu trwy'r iaith? Allwn ni ddim cau'r drws ar bobl o'r tu allan i Gymru sydd am ddysgu yn ein gwlad. Fel y dywedodd y coleg Cymraeg, mae'n rhaid inni fod yn strategol ac uchelgeisiol os ydyn ni am newid y patrymau sydd wedi cael eu hamlinellu yn yr araith hon. Diolch.