techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Given that the Welsh Government promised to cut taxes for small businesses and instead extended the small business rate relief scheme, which had been temporary, this was described by the North Wales Federation of Small Businesses, which represents businesses from Arfon right across the region, as you know, as 'blatantly misleading and the worst form of spin-doctoring.' How, therefore, will you respond to the extra £16 million announced in the autumn statement for the Welsh Government to spend on business rates? I believe they said that they remain a huge financial burden for small businesses. At present, the rateable value of each business that pays business rates in Wales is only half that in England and the size of the firm, unlike England and Scotland, is not taken into account, putting smaller firms at direct disadvantage. So, how will you engage with small businesses in Arfon and their sector representatives, such as the Federation of Small Businesses, to address those concerns?
Welsh: O ystyried bod Llywodraeth Cymru wedi addo torri trethi ar gyfer busnesau bach ac yn lle hynny wedi ymestyn y cynllun rhyddhad ardrethi i fusnesau bach, a oedd wedi bod yn gynllun dros dro, disgrifiwyd hyn gan Ffederasiwn Busnesau Bach Gogledd Cymru, sy'n cynrychioli busnesau o Arfon ar draws y rhanbarth fel y gwyddoch, yn gwbl gamarweiniol a dyma'r ffurf waethaf ar sbinddoctora. Sut felly rydych yn ymateb i'r £16 miliwn ychwanegol a gyhoeddwyd yn natganiad yr hydref i Lywodraeth Cymru ei wario ar ardrethi busnes? Credaf eu bod wedi dweud eu bod yn parhau i fod yn faich ariannol enfawr ar fusnesau bach. Ar hyn o bryd, nid yw gwerth ardrethol pob busnes sy'n talu ardrethi busnes yng Nghymru yn ddim ond hanner y gwerth yn Lloegr, ac nid yw maint y cwmni, yn wahanol i Loegr a'r Alban, yn cael ei ystyried, gan roi cwmnïau llai o dan anfantais uniongyrchol. Felly, sut y byddwch yn ymgysylltu â busnesau bach yn Arfon a chynrychiolwyr eu sector, megis y Ffederasiwn Busnesau Bach, i fynd i'r afael â'r pryderon hynny?
English: I'd like to thank the Member for his question and say that that was one person within the FSB and many others in the FSB in north Wales have welcomed the Welsh Government's cut to business taxes for small and medium-sized businesses in Arfon. The Member mentions the English scheme, but that applies to far fewer businesses. Our scheme will apply to around 70 per cent of businesses and around half of all eligible businesses will pay no rates at all. In terms of the support that we give to businesses in Arfon, I think it's pretty clear that our assistance is paying dividends, as the number of enterprises operating in Gwynedd has reached a record high, with 15,786 businesses operating in that part of Wales. That's reflected across the whole of north Wales as well, where a record number of businesses are now operating - just shy of 62,000.
Welsh: Hoffwn ddiolch i'r Aelod am ei gwestiwn a dweud mai un unigolyn yn y Ffederasiwn Busnesau Bach oedd hynny, a bod llawer o bobl eraill yn y Ffederasiwn Busnesau Bach yng ngogledd Cymru wedi croesawu toriad Llywodraeth Cymru i drethi busnes ar gyfer busnesau bach a chanolig yn Arfon. Mae'r Aelod yn crybwyll y cynllun yn Lloegr, ond mae hwnnw'n gymwys i lawer llai o fusnesau. Bydd ein cynllun yn gymwys i oddeutu 70 y cant o fusnesau ac ni fydd oddeutu hanner yr holl fusnesau cymwys yn talu unrhyw ardrethi o gwbl. O ran y cymorth a roddwn i fusnesau yn Arfon, credaf ei bod yn eithaf amlwg fod ein cymorth yn dwyn ffrwyth, gan fod nifer y mentrau sy'n gweithredu yng Ngwynedd wedi cyrraedd y lefel uchaf erioed, gyda 15,786 o fusnesau'n gweithredu yn y rhan honno o Gymru. Caiff hynny ei adlewyrchu ledled gogledd Cymru hefyd, lle y mae'r nifer uchaf erioed o fusnesau'n gweithredu ar hyn o bryd - bron i 62,000.
English: Questions now from party spokespeople. The spokesperson for the Welsh Conservatives, Russell George.
Welsh: Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Russell George.
English: Thank you, Presiding Officer. Cabinet Secretary, I welcome the 1.6 per cent rise in Welsh exports. However, it is concerning to me, on looking deeper into the figures, that trade to North America has significantly declined from over a quarter share of Welsh exports in 2012 to just 15 per cent in 2016. In the same period, the volume of exports has declined by 15 per cent. Furthermore, over the last four years, the First Minister has made a number of high-profile trips to the US, the latest being in September. Have they been a success?
Welsh: Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, croesawaf y cynnydd o 1.6 y cant yn allforion Cymru. Fodd bynnag, mae'n peri pryder i mi, wrth edrych yn fanylach ar y ffigurau, fod masnach i Ogledd America wedi gostwng yn sylweddol o dros chwarter allforion Cymru yn 2012 i 15 y cant yn unig yn 2016. Yn yr un cyfnod, mae nifer yr allforion wedi gostwng 15 y cant. Ar ben hynny, dros y pedair blynedd diwethaf, mae'r Prif Weinidog wedi gwneud nifer o deithiau proffil uchel i'r Unol Daleithiau, gyda'r daith ddiweddaraf ym mis Medi. A ydynt wedi bod yn llwyddiant?
English: Yes, they have, because data show that the return on the investment of those trade missions is approximately 40:1. So, a great success in terms of the return for the taxpayer. We are planning two more trade missions to the United States in the spring of next year, to San Francisco and to New York. I think it's quite clear that the additional £5 million that has been secured for Visit Wales, as a consequence of the budget agreement with Plaid Cymru, will also help in promoting Wales in the key market of the United States, but I would say to Members that the United States is a vast country and we do have to focus our resources and activities in key areas. So, it may well be that we focus in specific cities or states of the United States as we look to exploit opportunities to increase our export potential there.
Welsh: Ydynt, maent wedi bod yn llwyddiant, gan fod data'n dangos bod yr enillion ar fuddsoddiad y teithiau masnach hynny oddeutu 40:1. Felly, llwyddiant mawr o ran yr enillion i'r trethdalwr. Rydym yn cynllunio dwy daith fasnach arall i'r Unol Daleithiau yn ystod gwanwyn y flwyddyn nesaf, i San Francisco ac i Efrog Newydd. Credaf ei bod yn eithaf clir y bydd y £5 miliwn ychwanegol a sicrhawyd ar gyfer Croeso Cymru, o ganlyniad i'r cytundeb cyllideb gyda Phlaid Cymru, hefyd yn gymorth i hyrwyddo Cymru ym marchnad allweddol yr Unol Daleithiau, ond byddwn yn dweud wrth yr Aelodau fod yr Unol Daleithiau yn wlad enfawr a bod yn rhaid i ni ganolbwyntio ein hadnoddau a'n gweithgaredd mewn ardaloedd allweddol. Felly, efallai'n wir y byddwn yn canolbwyntio ar ddinasoedd neu daleithiau penodol yn yr Unol Daleithiau wrth i ni geisio manteisio ar gyfleoedd i gynyddu ein potensial allforio yno.
English: I'm pleased to hear that there will be further trade missions to the US - that's welcome - but of course what's important is the success of those missions. The Welsh Government is, of course, currently developing a new economic strategy, which is even a greater priority, I would say, given the vote to leave the European Union. We've already seen a decline in exports to North America. Whilst there is a modest growth in exports overall, your Government, I would say, should be proactively working to seek out those new opportunities. So, will you therefore commit to making this a top priority in 2017 and incorporate the boosting of trade with North America within that strategy?
Welsh: Rwy'n falch o glywed y bydd rhagor o deithiau masnach i'r Unol Daleithiau - mae hynny i'w groesawu - ond wrth gwrs, yr hyn sy'n bwysig yw llwyddiant y teithiau hynny. Ar hyn o bryd, mae Llywodraeth Cymru, wrth gwrs, yn datblygu strategaeth economaidd newydd, sydd hyd yn oed yn fwy o flaenoriaeth, yn fy marn i, o ystyried y bleidlais i adael yr Undeb Ewropeaidd. Rydym eisoes wedi gweld gostyngiad mewn allforion i Ogledd America. Er bod twf cymedrol mewn allforion yn gyffredinol, byddwn yn dweud y dylai eich Llywodraeth fod yn gweithio'n rhagweithiol i chwilio am y cyfleoedd newydd hynny. Felly, a wnewch chi ymrwymo i wneud hyn yn flaenoriaeth yn 2017 a chynnwys hybu masnach gyda Gogledd America yn y strategaeth honno?
English: Yes, indeed. Exports, we've said on a number of occasions, are going to be a key feature of our work in the coming years. We will be intensifying both investment and activity in this area, not least because currency exchange rates clearly give us a competitive advantage in many markets at present. I should say as well that, in terms of exports, the figures that the Member has pointed to show that only five of the 12 UK countries and English regions had increases in export values. Wales was one of them. The remaining seven saw falls against this period with Scotland having the largest percentage decrease. Wales is well positioned to build on recent success in exports and I intend to do just that.
Welsh: Gwnaf, yn wir. Bydd allforion, fel rydym wedi'i ddweud ar sawl achlysur, yn nodwedd allweddol o'n gwaith yn y blynyddoedd i ddod. Byddwn yn cynyddu buddsoddiad a gweithgarwch yn y maes hwn, nid yn lleiaf am fod cyfraddau cyfnewid arian yn rhoi mantais gystadleuol glir i ni mewn nifer o farchnadoedd ar hyn o bryd. Dylwn ddweud hefyd, o ran allforion, fod y ffigurau y cyfeiriodd yr Aelod atynt yn dangos mai mewn pump yn unig o 12 gwlad a rhanbarth y DU y bu cynnydd mewn gwerthoedd allforio. Roedd Cymru'n un ohonynt. Bu gostyngiadau yn y cyfnod hwn yn y saith arall gyda'r Alban yn dioddef y gostyngiad canrannol mwyaf. Mae Cymru mewn sefyllfa dda i adeiladu ar ei llwyddiant diweddar o ran allforion, ac rwy'n bwriadu gwneud hynny.
English: While I also recognise the EU is an important market for Wales, there should be a warning, of course, of an over-reliance on trading with one area. From 2012 to 2016, the EU share of the Welsh export market has risen from 44 per cent to 67 per cent. That accounts for two thirds of Welsh exports. The UK average, by contrast, is 49 per cent, which is about where it was four years ago before North American trade started to decline. The President-elect has indicated a willingness to trade with the UK. What discussions have you had about this and will you act on that invitation and make sure Wales is at the front of that queue?
Welsh: Er fy mod yn cydnabod hefyd fod yr UE yn farchnad bwysig i Gymru, dylid rhybuddio, wrth gwrs, yn erbyn gorddibyniaeth ar fasnachu gydag un ardal. Rhwng 2012 a 2016, mae cyfran yr UE o farchnad allforio Cymru wedi codi o 44 y cant i 67 y cant. Mae hynny'n ddwy ran o dair o allforion Cymru. Cyfartaledd y DU, mewn cyferbyniad, yw 49 y cant, sef oddeutu'r un faint ag yr oedd bedair blynedd yn ôl cyn i fasnach Gogledd America ddechrau dirywio. Mae'r darpar-Arlywydd wedi mynegi ei barodrwydd i fasnachu gyda'r DU. Pa drafodaethau a gawsoch ynglŷn â hyn ac a fyddwch yn derbyn y gwahoddiad hwnnw ac yn sicrhau bod Cymru ar flaen y ciw?
English: I've had no conversations as of yet with the President-elect and no invitation to attend any trade events in the United States. Of course, we would consider them, should they come forward. Yes, the President-elect has given indications that he would wish to forge favourable agreements with the United Kingdom. That said, throughout the entirety of the campaign that he's just fought, he was saying that he wishes to draw up the drawbridges, rather than reach out to partners around the world. So, we'll need to wait until January to actually see whether his willingness or his seeming enthusiasm to embrace some of the United Kingdom is actually genuine.
Welsh: Nid wyf wedi cael unrhyw sgyrsiau hyd yn hyn gyda'r darpar-Arlywydd nac unrhyw wahoddiad i fynychu unrhyw ddigwyddiadau masnach yn yr Unol Daleithiau. Wrth gwrs, byddem yn eu hystyried, pe baent yn dod i law. Do, mae'r darpar-Arlywydd wedi mynegi y byddai'n dymuno creu cytundebau ffafriol â'r Deyrnas Unedig. Wedi dweud hynny, drwy gydol ei ymgyrch, roedd yn dweud ei fod yn dymuno cau'r pontydd codi, yn hytrach nag estyn llaw i bartneriaid ledled y byd. Felly, bydd angen i ni aros tan fis Ionawr i weld mewn gwirionedd a yw ei barodrwydd neu ei frwdfrydedd ymddangosiadol i gofleidio peth o'r Deyrnas Unedig yn ddilys.
English: Diolch, Lywydd. Turning to some more mundane matters, but nonetheless important in their own right, Cabinet Secretary, could the Cabinet Secretary inform us as to who is responsible for clearing litter from the trunk roads in Wales?
Welsh: Diolch, Lywydd. Gan droi at faterion mwy cyffredin, ond pwysig ynddynt eu hunain serch hynny, a all Ysgrifennydd y Cabinet roi gwybod i ni pwy sy'n gyfrifol am glirio ysbwriel oddi ar y cefnffyrdd yng Nghymru?
English: Yes, that would be Welsh Government.
Welsh: Gallaf. Llywodraeth Cymru.
English: Well, I thank you for your answer, Cabinet Secretary, but the reason for my inquiry is that the general condition of the verges of such roads is, quite frankly, appalling. Nick Ramsay raised the matter of the A449 with your predecessor, and a temporary clean-up took place. However, soon after, it returned to its usual deplorable condition. Now, I know that the Cabinet Secretary is fully committed to the tourism industry in Wales, so given that many of these trunk roads either traverse or lead into areas of outstanding natural beauty, does the Cabinet Secretary not agree that it is an intolerable state of affairs, especially as the plethora of flotsam and jetsam is not only environmentally unacceptable but also extremely hazardous?
Welsh: Wel, diolch am eich ateb, Ysgrifennydd y Cabinet, ond y rheswm dros fy nghwestiwn yw bod cyflwr cyffredinol y lleiniau ar ymylon ffyrdd o'r fath, a bod yn onest, yn ofnadwy. Soniodd Nick Ramsay am fater yr A449 wrth eich rhagflaenydd, a chliriwyd y ffordd dros dro. Fodd bynnag, yn fuan wedyn, dychwelodd i'w chyflwr echrydus arferol. Nawr, gwn fod Ysgrifennydd y Cabinet yn gwbl ymrwymedig i'r diwydiant twristiaeth yng Nghymru, felly o ystyried bod llawer o'r cefnffyrdd hyn naill ai'n croesi neu'n arwain at ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol, a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn cytuno na ellir goddef y sefyllfa, yn enwedig gan fod yr holl ysbwriel nid yn unig yn annerbyniol yn amgylcheddol, ond hefyd yn hynod o beryglus?
English: I would agree that littering is utterly unacceptable, but the way that we respond to such a problem is not just to clear up litter, it's to persuade people to change their attitudes, their behaviours and their culture. Indeed, under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015, it's imperative that we find ways to avoid such problems emerging in the future. So it's not just for us to clear up on trunk roads; we are having a very difficult time to find the resources to do just that, just as local authorities are struggling, given this continued period of austerity. But, longer term, we need people to change their behaviours in order to keep our landscapes clearer and more attractive, not just for visitors but for people who live in them.
Welsh: Cytunaf fod taflu ysbwriel yn hollol annerbyniol, ond ni ddylid ymateb i broblem o'r fath drwy glirio ysbwriel yn unig, dylid perswadio pobl i newid eu hagweddau, eu hymddygiad a'u diwylliant. Yn wir, o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, mae'n hanfodol ein bod yn dod o hyd i ffyrdd o atal problemau o'r fath rhag codi yn y dyfodol. Felly nid yw hyn yn ymwneud â chlirio'r cefnffyrdd yn unig; rydym yn ei chael hi'n anodd iawn dod o hyd i'r adnoddau i wneud hynny, yn union fel y mae awdurdodau lleol yn ei chael hi'n anodd, o ystyried y cyfnod parhaus hwn o galedi. Ond yn y tymor hwy, mae angen i bobl newid eu hymddygiad er mwyn i ni gadw ein tirweddau'n daclusach ac yn fwy deniadol, nid yn unig ar gyfer ymwelwyr ond ar gyfer y bobl sy'n byw yno.
English: Well, again, I thank the Cabinet Secretary for his reply, but this is such a fundamental part of what we want to sell Wales as to the tourists who come here. And to see the verges in the absolute state that they are, that does not encourage or give a good impression of Wales generally. Something ought to be done about this, and quite urgently.
Welsh: Wel, unwaith eto, diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ateb, ond mae hyn yn rhan mor hanfodol o sut yr hoffem werthu Cymru i'r twristiaid a ddaw yma. Ac nid yw gweld y lleiniau ar ymyl y ffyrdd yn y fath gyflwr yn annog neu'n rhoi argraff dda o Gymru yn gyffredinol. Dylid gwneud rhywbeth am hyn, ac ar frys.
English: Quality of place is absolutely essential in ensuring people have pride in the place that they live, and I would agree with the Member that it does need to be improved in terms of not just trunk road verges, but streets in general and town centres. Many local authorities are having difficulty with an increase, in some parts, of littering and anti-social behaviour. But the key, the long-term key, to improving our built environment is in ensuring that people change their behaviours, and we are trying to do just that. Indeed, right from primary school upwards, with the introduction of the new curriculum, we hope that people will become more responsible and respectful adults and stop littering. I find it particularly frustrating in my constituency, where there is a well-known fast food outlet on the side of one of our trunk roads. We often see considerable litter being dropped, but I have to say that that particular outlet is very responsible in actually paying for, and often organising, litter-picking sessions. Of course, they can't go on the trunk road, but in the surrounding areas. And I would like to see more corporate responsibility of that nature right across our towns and cities and, indeed, along roadways, where there is currently a problem with littering, particularly with fast food.
Welsh: Mae ansawdd lleoliad yn gwbl hanfodol wrth sicrhau bod pobl yn ymfalchïo yn lle y maent yn byw, a chytunaf â'r Aelod fod angen ei wella, nid yn unig o ran y lleiniau ar ymylon cefnffyrdd, ond o ran strydoedd yn gyffredinol a chanol trefi. Mae llawer o awdurdodau lleol yn ei chael hi'n anodd gyda chynnydd, mewn rhai ardaloedd, mewn taflu ysbwriel ac ymddygiad gwrthgymdeithasol. Ond yr hyn sy'n allweddol, yn y tymor hir, i wella ein hamgylchedd adeiledig yw sicrhau bod pobl yn newid eu hymddygiad, ac rydym yn ceisio gwneud hynny. Yn wir, o'r ysgol gynradd ymlaen, gyda chyflwyno'r cwricwlwm newydd, gobeithiwn y bydd pobl yn dod yn oedolion mwy cyfrifol a pharchus ac yn rhoi'r gorau i daflu ysbwriel. Rwy'n teimlo'n rhwystredig iawn yn fy etholaeth i, lle y mae man gwerthu bwyd brys adnabyddus ar ochr un o'n cefnffyrdd. Rydym yn aml yn gweld llawer o ysbwriel yn cael ei daflu, ond mae'n rhaid i mi ddweud bod y man gwerthu bwyd hwnnw'n gyfrifol iawn gan eu bod yn talu am, ac yn aml yn trefnu, sesiynau casglu ysbwriel. Wrth gwrs, ni allant fynd ar y gefnffordd, ond yn y mannau cyfagos. A hoffwn weld rhagor o gyfrifoldeb corfforaethol o'r math hwnnw yn ein trefi a'n dinasoedd, ac yn wir, ar y ffyrdd, lle y ceir problem ar hyn o bryd gydag ysbwriel, yn enwedig gyda bwyd brys.
English: Diolch, Lywydd. It was expected for the regional gross value added figures to be released today by the Office for National Statistics, but they've been postponed for a week - perhaps realising the Welsh Government have already had a tough enough week with yesterday's PISA results. However, I would like to bring to the attention of the Cabinet Secretary a report released by Ernst and Young this week on regional growth projections for the next three years. Slower growth is predicted across the UK, with an average UK growth of 1.5 per cent. Wales, however, is even worse, with growth expected to be at just 1 per cent - growth in GVA over the next three years. If you factor in this projected growth rate, then Welsh GVA would then fall below the 70 per cent average, compared to the UK GVA, for the first time ever in recorded economic history. Isn't this the Maginot line, if you like, of Welsh economic policy - a line that should never be crossed? We don't currently have an upper target from the Welsh Government in terms of GVA. We did once; it was 90 per cent. It was abolished. Could we at least have a lower target, a national poverty line that we should never accept? And if that line - I hope it never happens - is crossed, will we have a public commitment that someone in Welsh Government will take ultimate responsibility for it?
Welsh: Diolch, Lywydd. Roedd disgwyl i'r ffigurau gwerth ychwanegol crynswth rhanbarthol gael eu cyhoeddi heddiw gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol, ond cawsant eu gohirio am wythnos - efallai am eu bod yn sylweddoli bod Llywodraeth Cymru eisoes wedi cael wythnos ddigon anodd gyda chanlyniadau PISA ddoe. Fodd bynnag, hoffwn dynnu sylw Ysgrifennydd y Cabinet at adroddiad a gyhoeddwyd gan Ernst and Young yr wythnos hon ar ragamcanion twf rhanbarthol ar gyfer y tair blynedd nesaf. Rhagwelir twf arafach ar draws y DU, gyda thwf cyfartalog o 1.5 y cant ar gyfer y DU. Mae Cymru, fodd bynnag, hyd yn oed yn waeth, a disgwylir y bydd twf yn 1 y cant yn unig - twf mewn gwerth ychwanegol gros y dros y tair blynedd nesaf. Os ydych yn cynnwys y gyfradd twf a ragwelir, yna byddai gwerth ychwanegol gros Cymru yn gostwng yn is na'r cyfartaledd o 70 y cant, o gymharu â gwerth ychwanegol gros y DU, am y tro cyntaf ers dechrau cadw cofnodion economaidd. Onid hon yw llinell Maginot polisi economaidd Cymru, os mynnwch - llinell na ddylid ei chroesi? Ar hyn o bryd, nid oes gennym darged uchaf gan Lywodraeth Cymru o ran gwerth ychwanegol gros. Roedd gennym un ar un adeg; targed o 90 y cant. Fe'i diddymwyd. A allem gael targed is, o leiaf, ffin dlodi genedlaethol na ddylem byth ei derbyn? Ac os croesir y ffin honno - a gobeithiaf na fydd hynny byth yn digwydd - a fydd gennym ymrwymiad cyhoeddus y bydd rhywun yn Llywodraeth Cymru yn cymryd cyfrifoldeb am hynny yn y pen draw?