English: Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd, and I'm grateful to you for allowing this short debate. Tom Giffard has asked for a minute of my time this afternoon, so I will ensure that I conclude my remarks in time for him to be able to speak. Levelling up is one of those things in politics that we'd never heard of a few years ago, and now we never hear the end of today. One of the many parts of the UK Government's levelling-up process is something that is constantly discussed, but never defined. And I think for many of us - . I find myself in the unhappy situation possibly today of having been around for long enough to remember these things turning up on more than one occasion. And one of the things that I find most disappointing about the United Kingdom Government's approach to its overall levelling-up agenda is that it doesn't define any targets, it doesn't define any objectives and it doesn't allow any accountability. I was lucky enough to be a European programmes Minister in the Welsh Government between 2011 and 2013, and that period covered the renegotiation of the EU budget at that time. It also covered the new legislation on structural funds. The Welsh Government and the people of Wales were involved in that process. They were involved in that process because it was done in public, it was done with accountability and democracy and scrutiny and transparency. The legislation was passed in public. The budget was debated in public. The Welsh Government were involved in defining the United Kingdom's position on all of those matters. There were secondments between the Welsh Government and the UK Government to enable the expertise of the Welsh Government to be used to its best ability to inform what the UK Government's position was at that time. I attended European Councils and we debated those matters in this Chamber on a number of occasions. All of those different aspects underpinned a policy approach. None of those things are true today about a levelling-up agenda - none of those things are true today. There's no transparency. We don't know what the objectives are of the United Kingdom Government. They haven't published any targets, they haven't published a timescale, they've missed every consultation that they've promised, and there's been no accountability of any description at all. It is a lesson in how not to make policy and how not to involve people. And I say that as an introduction because it is important that we don't only make those points in relation to the United Kingdom Government, but we ensure that the Welsh Government doesn't repeat those errors and those mistakes as well. It is always important to learn from history rather than to repeat the mistakes of history. And in my time here, I've seen a number of different initiatives launched for our own levelling-up agenda in the Valleys of south Wales. I remember the One Wales Government, where Leighton Andrews and then Jocelyn Davies worked exceptionally hard, both Ministers, in order to deliver agendas for the Heads of the Valleys and for the Valleys as a whole. I then remember the work that was done in order to deliver other programmes in the Government elected in 2011, and, as many Members will remember, I was appointed by Carwyn Jones to lead the Valleys taskforce, which was appointed to lead this work after the 2016 election. And as I look back over that period of time, I'm thinking of the lessons that we should be learning, as a Welsh Government and as a Parliament. And what are those lessons?
Welsh: Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd, ac rwy'n ddiolchgar i chi am ganiatáu'r ddadl fer hon. Mae Tom Giffard wedi gofyn am funud o fy amser y prynhawn yma, felly byddaf yn sicrhau fy mod yn cwblhau fy sylwadau mewn pryd iddo allu siarad. Mae codi'r gwastad yn un o'r pethau mewn gwleidyddiaeth nad oeddem erioed wedi clywed amdano ychydig flynyddoedd yn ôl, ac nid ydym yn clywed ei ddiwedd heddiw. Mae un o'r rhannau niferus o broses codi'r gwastad Llywodraeth y DU yn rhywbeth sy'n cael ei drafod yn gyson, ond nid yw erioed wedi'i ddiffinio. Ac i lawer ohonom, rwy'n credu - . Rwyf yn y sefyllfa anhapus heddiw o bosibl o fod wedi bod o gwmpas yn ddigon hir i gofio'r pethau hyn yn digwydd ar fwy nag un achlysur. Ac un o'r pethau sy'n siomedig iawn am ddull Llywodraeth y Deyrnas Unedig o ymdrin â'i hagenda gyffredinol ar gyfer codi'r gwastad yw nad yw'n diffinio unrhyw dargedau, nid yw'n diffinio unrhyw amcanion ac nid yw'n caniatáu unrhyw atebolrwydd. Roeddwn yn ddigon ffodus i fod yn Weinidog rhaglenni Ewropeaidd yn Llywodraeth Cymru rhwng 2011 a 2013, ac yn ystod y cyfnod hwnnw, ailnegodwyd cyllideb yr UE ar y pryd. Hefyd cafwyd ddeddfwriaeth newydd ar gronfeydd strwythurol. Roedd Llywodraeth Cymru a phobl Cymru yn rhan o'r broses honno. Roeddent yn rhan o'r broses honno am ei bod wedi'i gwneud yn gyhoeddus, fe'i gwnaed gydag atebolrwydd a democratiaeth a chraffu a thryloywder. Pasiwyd y ddeddfwriaeth yn gyhoeddus. Trafodwyd y gyllideb yn gyhoeddus. Roedd Llywodraeth Cymru yn rhan o'r broses o ddiffinio safbwynt y Deyrnas Unedig ar yr holl faterion hynny. Cafwyd secondiadau rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU er mwyn sicrhau bod modd defnyddio arbenigedd Llywodraeth Cymru yn y ffordd orau i lywio safbwynt Llywodraeth y DU ar y pryd. Mynychais Gynghorau Ewropeaidd a buom yn trafod y materion hynny yn y Siambr hon ar sawl achlysur. Roedd pob un o'r gwahanol agweddau hynny'n sail i bolisi. Nid oes yr un o'r pethau hynny'n wir heddiw am agenda codi'r gwastad - nid oes yr un o'r pethau hynny'n wir heddiw. Nid oes unrhyw dryloywder. Nid ydym yn gwybod beth yw amcanion Llywodraeth y Deyrnas Unedig. Nid ydynt wedi cyhoeddi unrhyw dargedau, nid ydynt wedi cyhoeddi amserlen, maent wedi methu gwneud pob ymgynghoriad a addawyd ganddynt, ac ni fu unrhyw atebolrwydd ar unrhyw ffurf o gwbl. Mae'n wers ar sut i beidio â llunio polisi a sut i beidio â chynnwys pobl. A dywedaf hynny fel cyflwyniad oherwydd mae'n bwysig nad ydym yn gwneud y pwyntiau hynny mewn perthynas â Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn unig, ond ein bod yn sicrhau nad yw Llywodraeth Cymru yn ailadrodd y gwallau hynny a'r camgymeriadau hynny hefyd. Mae bob amser yn bwysig dysgu o hanes yn hytrach nag ailadrodd camgymeriadau hanes. Ac yn fy amser i yma, rwyf wedi gweld nifer o fentrau gwahanol yn cael eu lansio ar gyfer ein hagenda codi'r gwastad ein hunain yng Nghymoedd de Cymru. Cofiaf Lywodraeth Cymru'n Un, lle gweithiodd y ddau Weinidog, Leighton Andrews a Jocelyn Davies wedyn, yn eithriadol o galed ar gyflawni agendâu ar gyfer Blaenau'r Cymoedd ac ar gyfer y Cymoedd yn gyffredinol. Cofiaf wedyn y gwaith a wnaed er mwyn cyflwyno rhaglenni eraill yn y Llywodraeth a etholwyd yn 2011, ac fel y bydd llawer o'r Aelodau'n cofio, cefais fy mhenodi gan Carwyn Jones i arwain tasglu'r Cymoedd, a bennwyd i arwain y gwaith hwn ar ôl etholiad 2016. Ac wrth i mi edrych yn ôl dros y cyfnod hwnnw, rwy'n meddwl am y gwersi y dylem fod yn eu dysgu, fel Llywodraeth Cymru ac fel Senedd. A beth yw'r gwersi hynny?