techiaith/cofnodycynulliad_en-cy huggingface dataset:
English: Thanks very much, Alun, and there's no question that the ambulance service has been under huge pressure, and of course none of these things live in isolation from each other. I think it probably is worth emphasising that, actually, in terms of 999 calls, for example, this October has seen a 24 per cent increase compared to last October. So, it's not just about them not performing well; they're trying to deal with a massive increase in demand, and so I do think we have to understand what is happening here. What we're trying to do is to make sure that the Welsh ambulance service are getting much better at forecasting, that they implement the requirements of the independent demand and capacity review, which looked at the way things were managed, and that we're directing people to clinically safe alternatives to try and dissipate some of that 24 per cent. But you'll be aware that we've already injected £25 million of additional funding into trying to sort out this problem over the winter months; that, since October, 100 military colleagues have been providing support for the Welsh ambulance service; and the trust is committed to recruiting a further 127 staff this year. So, all of these things, I'm hoping, will start to make a difference soon. Obviously, it needs to be sooner rather than later, because we're just about to enter the even more pressurised winter months. So, we're more than aware of the need to fix this problem sooner rather than later.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Alun, ac nid oes unrhyw amheuaeth fod y gwasanaeth ambiwlans wedi bod dan bwysau enfawr, ac wrth gwrs, nid oes unrhyw un o'r pethau hyn yn bodoli'n annibynnol ar y llall. Credaf ei bod yn werth pwysleisio, mae'n debyg, o ran galwadau 999, er enghraifft, y bu cynnydd o 24 y cant ym mis Hydref o gymharu â mis Hydref y llynedd. Felly, nid yw'n ymwneud â'u perfformiad yn unig; maent yn ceisio ymdopi â chynnydd enfawr yn y galw, ac felly credaf fod yn rhaid inni ddeall beth sy'n digwydd yma. Yr hyn y ceisiwn ei wneud yw sicrhau bod gwasanaeth ambiwlans Cymru yn gwella'n sylweddol o ran eu gallu i ragweld galw, eu bod yn gweithredu gofynion yr adolygiad annibynnol o alw a chapasiti, a fu'n edrych ar y ffordd y câi pethau eu rheoli, a'n bod yn cyfeirio pobl at ddewisiadau amgen sy'n glinigol ddiogel i geisio lleihau rhywfaint o'r 24 y cant hwnnw. Ond fe fyddwch yn ymwybodol ein bod eisoes wedi darparu £25 miliwn o gyllid ychwanegol er mwyn ceisio datrys y broblem hon dros fisoedd y gaeaf; fod 100 aelod o'r lluoedd arfog, ers mis Hydref, wedi bod yn darparu cymorth i wasanaeth ambiwlans Cymru; a bod yr ymddiriedolaeth wedi ymrwymo i recriwtio 127 aelod arall o staff eleni. Felly, bydd yr holl bethau hyn, gobeithio, yn dechrau gwneud gwahaniaeth cyn bo hir. Yn amlwg, mae angen i hynny ddigwydd yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach, gan ein bod ar fin mynd i mewn i fisoedd y gaeaf, a fydd yn cynyddu'r pwysau hyd yn oed ymhellach. Felly, rydym yn fwy nag ymwybodol o'r angen i ddatrys y broblem hon yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach.
English: Thank you very much. The Welsh Government is working with NHS Wales organisations to increase the healthcare workforce in Hywel Dda, and in other parts of Wales. This includes measures to boost recruitment, to support retention to keep people working in the NHS, and to encourage professionals to return to their careers and return to practice.
Welsh: Diolch yn fawr. Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda gwasanaeth iechyd Cymru i gynyddu'r gweithlu yn Hywel Dda, ac mewn mannau eraill o Gymru. Mae hwn yn cynnwys mesurau i gynyddu recriwtio a chadw pobl i weithio yn yr NHS, a hefyd annog pobl broffesiynol i ailgydio yn eu gyrfa a dychwelyd i ymarfer.
English: Diolch, Weinidog. You'll be aware that Wales's second largest GP surgery is Argyle Medical Group, which is located in Pembroke Dock within my constituency of Carmarthen West and South Pembrokeshire. According to the latest data, over 22,000 patients fall under Argyle's care, making it one of five practices in Wales with over 20,000 registered patients; yet, the group has only nine registered GPs working from the centre. This is compared to 17 GPs at the Sketty and Killay Medical Centres in Swansea, which have a similar patient count. This means that the patient to GP ratio at the Argyle Street practice is a dangerous 2,506 patients per GP. Let's be clear, the Argyle Medical Group staff are working hard to deliver the best quality service they can. However, and as the stats show, their hands are tied by increasing recruitment pressures. Given this situation, can the Minister outline what steps she is taking to support Argyle Medical Group in the recruitment of further staff, including GPs, nurse practitioners, pharmacists and physiotherapists, to ensure that all staff members are supported in delivering the best care for their patients? Diolch.
Welsh: Diolch, Weinidog. Fe fyddwch yn ymwybodol mai'r feddygfa fwyaf ond un yng Nghymru yw Grŵp Meddygol Argyle, sydd wedi'i lleoli yn Noc Penfro yn fy etholaeth, Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro. Yn ôl y data diweddaraf, mae Argyle yn gyfrifol am ofal dros 22,000 o gleifion, sy'n golygu ei bod yn un o bum practis yng Nghymru a chanddynt dros 20,000 o gleifion cofrestredig; serch hynny, naw meddyg teulu cofrestredig yn unig sydd gan y grŵp yn gweithio o'r ganolfan. Mae hyn yn cymharu ag 17 meddyg teulu yng Nghanolfannau Meddygol Sgeti a Chilâ yn Abertawe, sydd â nifer debyg o gleifion. Golyga hyn fod y gymhareb rhwng cleifion a meddygon teulu ym mhractis Stryd Argyle yn 2,506 o gleifion i bob meddyg teulu, sy'n beryglus. Peidiwch â chamddeall, mae staff Grŵp Meddygol Argyle yn gweithio'n galed i ddarparu gwasanaeth o'r ansawdd gorau y gallant. Fodd bynnag, ac fel y dengys yr ystadegau, mae eu dwylo wedi'u clymu oherwydd pwysau cynyddol gyda recriwtio. O ystyried y sefyllfa hon, a all y Gweinidog amlinellu pa gamau y mae'n eu cymryd i gynorthwyo Grŵp Meddygol Argyle i recriwtio rhagor o staff, gan gynnwys meddygon teulu, ymarferwyr nyrsio, fferyllwyr a ffisiotherapyddion, i sicrhau bod pob aelod o staff yn cael eu cefnogi i ddarparu'r gofal gorau ar gyfer eu cleifion? Diolch.
English: Thanks very much, Sam. It's important to recognise that there have always been difficulties to recruit to some of our more remote areas. That's why we've had a very significant campaign, the 'Train. Work. Live.' campaign, which has been significant and we've managed to recruit significant numbers to west Wales because of that campaign - 30 in 2020 and 26 in 2021. So, we also have Health Education and Improvement Wales, which have published their 10-year workforce strategy, but I think it's important that all GP practices look not just at the recruitment of GPs, but also other models of practice. There are different practices that are calling on other professionals who are able to provide some very, very high-level and quality clinical support not necessarily from GPs. But we are aware that there is always a need to increase the number of GPs in Wales. You'll be aware that, over the next five years, we have committed to training 12,000 additional doctors, nurses and health professionals in Wales.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Sam. Mae'n bwysig cydnabod ei bod bob amser wedi bod yn anodd recriwtio i rai o'n hardaloedd mwy anghysbell. Dyna pam y cawsom yr ymgyrch bwysig iawn, 'Hyfforddi. Gweithio. Byw.', sydd wedi bod yn arwyddocaol ac rydym wedi llwyddo i recriwtio niferoedd sylweddol i orllewin Cymru oherwydd yr ymgyrch honno - 30 yn 2020 a 26 yn 2021. Felly, mae gennym hefyd Addysg a Gwella Iechyd Cymru, sydd wedi cyhoeddi eu strategaeth 10 mlynedd ar gyfer y gweithlu, ond credaf ei bod yn bwysig fod pob meddygfa'n edrych nid yn unig ar recriwtio meddygon teulu, ond ar fodelau ymarfer eraill hefyd. Mae gwahanol bractisau'n galw ar weithwyr proffesiynol eraill sy'n gallu darparu cymorth clinigol ar lefel a safon uchel iawn, ac nid o reidrwydd gan feddygon teulu. Ond rydym yn ymwybodol bob amser fod angen cynyddu nifer y meddygon teulu yng Nghymru. Fe fyddwch yn ymwybodol ein bod, dros y pum mlynedd nesaf, wedi ymrwymo i hyfforddi 12,000 o feddygon, nyrsys a gweithwyr iechyd proffesiynol ychwanegol yng Nghymru.
English: Finally, question 8, Adam Price.
Welsh: Ac yn olaf, cwestiwn 8, Adam Price.
English: Health boards are responsible for commissioning services to meet the needs of their local population. The all-Wales prior approval scheme ensures that patients are treated as close to their homes as possible within their own local health board areas.
Welsh: Mae byrddau iechyd yn gyfrifol am gomisiynu gwasanaethau i ddiwallu anghenion eu poblogaeth leol. Mae cynllun cymeradwyo ymlaen llaw Cymru gyfan yn sicrhau bod cleifion yn cael eu trin mor agos â phosibl i'w cartrefi o fewn ardal eu bwrdd iechyd lleol eu hunain.
English: I am grateful to the Minister. The national policy notes that patients shouldn't access medical treatment in another health board unless all local options are unable to provide that treatment. It has a real impact on communities on the borders of health boards. I'm thinking of Upper Brynamman, for example, in my constituency, where the village is split in two - Lower Brynamman is in the Swansea health board area and Upper Brynamman is in Hywel Dda - which means, of course, that the time to access Glangwili hospital from Upper Brynamman is three times as long as it would take to reach the nearest hospital in Swansea. Since the introduction of this national policy in 2018, local residents do feel that there has been a deterioration in their clinical treatment. So, isn't now the time, Minister, to review the policy in order to ensure that there is a solution that is fair to those communities that happen to be on the borders of our health boards?
Welsh: Dwi'n ddiolchgar i'r Gweinidog. Mae'r polisi cenedlaethol yn nodi ni ddylai cleifion ganfod triniaeth feddygol mewn bwrdd iechyd arall heblaw i bob opsiwn lleol methu â darparu'r driniaeth honno. Mae e'n effeithio'n drwm iawn ar gymunedau sydd ar y ffiniau. Dwi'n meddwl am Frynaman Uchaf, er enghraifft, yn fy etholaeth i, lle mae pentref wedi'i rhannu'n ddwy - Brynaman Isaf ym mwrdd iechyd rhanbarth Abertawe a Brynaman Uchaf wedyn ym mwrdd iechyd Hywel Dda - sy'n golygu, wrth gwrs, fod yr amser i gyrraedd ysbyty Glangwili o Frynaman Uchaf dair gwaith yr amser y byddai'n cymryd i gyrraedd yr ysbyty agosaf yn Abertawe. Ers cyflwyno'r polisi cenedlaethol yma yn 2018, mae'r trigolion lleol yn teimlo bod yna waethygu wedi bod yn eu triniaeth glinigol. Felly, onid dyma'r amser, Weinidog, i adolygu'r polisi er mwyn sicrhau bod yna ddatrysiad sydd yn deg i'r cymunedau hynny sy'n digwydd bod ar gyrion ein rhanbarthau iechyd?
English: Thank you very much. Health boards have to develop services on the basis of the local population, and if patients then ask to go somewhere else, that can have an impact and destabilise services in the two health boards. So, if they've planned for one thing and something else happens, evidently that is going to cause problems. I think that it is important to recognise that if, for example, someone wants to go from the Hywel Dda board area to Swansea, what that would mean in the long term for the hospital in Carmarthen. So, we have to think through the implications. So, what we're trying to do is to get health boards to work on a regional scale, but I do think it's important that people understand that we're doing these things not because we want to make life difficult for people, but to ensure that we can provide a service for everyone and ensure that we can plan services for everyone.
Welsh: Diolch yn fawr. Mae byrddau iechyd yn gorfod datblygu gwasanaethau ar sail beth yw'r boblogaeth leol, ac os ydy cleifion wedyn yn gofyn i fynd i rywle arall, mae hwnna yn gallu cael effaith ar ansefydlogi'r gwasanaethau yn y ddau fwrdd iechyd. Felly, os ydyn nhw wedi cynllunio ar gyfer un peth ac mae rhywbeth arall yn digwydd, yn amlwg mae hwnna'n mynd i greu problem. Dwi'n meddwl ei bod yn bwysig i gydnabod pe bai, er enghraifft, rhywun eisiau mynd o fwrdd Hywel Dda i Abertawe, beth fyddai hynny mewn gwirionedd yn golygu yn y tymor hir i'r ysbyty yng Nghaerfyrddin. So, mae'n rhaid meddwl drwy beth yw'r goblygiadau. Felly, beth rŷn ni'n trio'i wneud yw cael byrddau iechyd i weithio mwy ar raddfa ranbarthol, ond dwi yn meddwl ei bod yn bwysig bod pobl yn deall ein bod ni'n gwneud y pethau yma nid achos ein bod ni'n ceisio gwneud bywyd yn anodd i bobl, ond er mwyn sicrhau ein bod ni'n gallu rhoi gwasanaeth i bob un a sicrhau ein bod ni'n gallu cynllunio gwasanaeth ar gyfer pob un.
English: The next item is the topical question. There is one topical question today and that is to be posed by Paul Davies.
Welsh: Yr eitem nesaf yw'r cwestiwn amserol. Mae un cwestiwn i'w ofyn heddiw a hwnnw gan Paul Davies.
English: The First Minister and the leader of Plaid Cymru this morning signed the co-operation agreement. The agreement, the detailed policy programme and the mechanisms document that sets out how the agreement between the Welsh Government and Plaid Cymru will work have also been published.
Welsh: Llofnododd y Prif Weinidog ac arweinydd Plaid Cymru y cytundeb cydweithio y bore yma. Mae'r cytundeb, y rhaglen bolisi fanwl a'r ddogfen fecanweithiau sy'n nodi sut y bydd y cytundeb rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru'n gweithio hefyd wedi'u cyhoeddi.
English: I think we've been very open and transparent. We've published all the documentation this morning, which absolutely sets out how it will work. I don't think we could have been any more open and transparent, and, certainly, we have nothing to hide. I don't think anybody's arguing about the role of Plaid Cymru. The status of Plaid Cymru as a party in this Chamber, as I said in my answer to Paul Davies, is a matter for the Llywydd, for the Senedd Commission, and for the remuneration board. The working of Government is a matter for the Welsh Government - the internal workings - which, I have to say, are very dry; everybody suddenly seems very interested in them. The Member will know very much that this is not a coalition. He understands full well what a coalition is.
Welsh: Rwy'n credu ein bod wedi bod yn agored ac yn dryloyw iawn. Rydym wedi cyhoeddi'r holl ddogfennau y bore yma, sy'n nodi'n glir sut y bydd yn gweithio. Nid wyf yn credu y gallem fod wedi bod yn fwy agored a thryloyw, ac yn sicr, nid oes gennym unrhyw beth i'w guddio. Nid wyf yn credu bod neb yn dadlau ynghylch rôl Plaid Cymru. Mater i'r Llywydd, i Gomisiwn y Senedd, ac i'r bwrdd taliadau yw statws Plaid Cymru fel plaid yn y Siambr hon, fel y dywedais yn fy ateb i Paul Davies. Mater i Lywodraeth Cymru yw gwaith y Llywodraeth - y gwaith mewnol - sydd, mae'n rhaid imi ddweud, yn sych iawn; yn sydyn iawn, mae pawb i'w gweld â diddordeb mawr ynddynt. Bydd yr Aelod yn gwybod yn iawn nad clymblaid yw hon. Mae'n deall yn iawn beth yw clymblaid.
English: Item 4 is next, the 90-second statements, and the first is from Adam Price.
Welsh: Eitem 4 sydd nesaf, y datganiadau 90 eiliaid, ac mae'r datganiad cyntaf gan Adam Price.
English: Diolch yn fawr, Llywydd. I wish to make a quick statement today on SUDEP, which is sudden unexpected death in epilepsy. In Wales, there are an estimated 32,000 people living with epilepsy. Twenty-one people a week or three people every day in the United Kingdom die from SUDEP, with a large percentage of them being young men between the age of 20 and 40. As a group, people living with epilepsy are at a one in 1,000 risk of SUDEP. However, this can change drastically for some people depending on their individual circumstances. For some of my constituents, this is a very real issue that they live with every day, and some of the experiences they have shared with me over the past few weeks have been truly inspiring. I would particularly like to reference Hayden Brown, a young man from Ammanford who lost his life to SUDEP just over two years ago now. His mother, Helen, is working with Hywel Dda to produce a resource that can be given to people at the point of diagnosis to increase people's awareness and inform them on how they can minimise risks. She also gives out an award in his name every year at his old junior school, Ysgol Bro Banw. SUDEP Action are an excellent charity, who are doing their utmost to raise awareness of SUDEP specifically, and I would encourage anyone who has had family or loved ones affected by the condition to visit their website. Also, Epilepsy Action Cymru do a fantastic job of raising awareness and increasing understanding of the condition here in Wales. I would like to thank these organisations for their excellent work on this issue.
Welsh: Diolch yn fawr, Lywydd. Hoffwn wneud datganiad cyflym heddiw ar SUDEP, sef marwolaeth annisgwyl sydyn oherwydd epilepsi. Yng Nghymru, amcangyfrifir bod 32,000 o bobl yn byw gydag epilepsi. Mae 21 o bobl yr wythnos neu dri o bobl bob dydd yn y Deyrnas Unedig yn marw o SUDEP, gyda chanran fawr ohonynt yn ddynion ifanc rhwng 20 a 40 oed. Fel grŵp, mae risg pobl sy'n byw gydag epilepsi o SUDEP yn un mewn 1,000. Fodd bynnag, gall hyn newid yn llwyr i rai pobl yn dibynnu ar eu hamgylchiadau unigol. I rai o fy etholwyr, mae hwn yn fater real iawn y maent yn byw gydag ef bob dydd, ac mae rhai o'r profiadau y maent wedi'u rhannu â mi dros yr wythnosau diwethaf wedi bod yn wirioneddol ysbrydoledig. Hoffwn gyfeirio'n arbennig at Hayden Brown, dyn ifanc o Rydaman a gollodd ei fywyd i SUDEP ychydig dros ddwy flynedd yn ôl yn awr. Mae ei fam, Helen, yn gweithio gyda Hywel Dda i gynhyrchu adnodd y gellir ei roi i bobl ar adeg y diagnosis i gynyddu ymwybyddiaeth pobl a'u hysbysu sut y gallant leihau risgiau. Mae hi hefyd yn rhoi gwobr yn ei enw bob blwyddyn yn ei hen ysgol gynradd, Ysgol Bro Banw. Mae SUDEP Action yn elusen ragorol sy'n gwneud ei gorau glas i godi ymwybyddiaeth o SUDEP yn benodol, a hoffwn annog unrhyw un sydd â theulu neu anwyliaid yr effeithiwyd arnynt gan y cyflwr i ymweld â'u gwefan. Hefyd, mae Epilepsy Action Cymru yn gwneud gwaith gwych o godi ymwybyddiaeth a chynyddu dealltwriaeth o'r cyflwr yma yng Nghymru. Hoffwn ddiolch i'r sefydliadau hyn am eu gwaith rhagorol ar y mater hwn.
English: On Monday, a memorial service was held for the late Dame Cheryl Gillan at Westminster. For those of you who may not be aware, Cheryl was born in Llandaff, Cardiff, and raised in south Wales. Indeed, her family still runs a farm in Usk. She was educated at Elm Tree House, a former alma mater of mine, and Norfolk House primary school in Cardiff, before attending Cheltenham Ladies' College and the College of Law. In 1992, she was elected to Parliament as Member of Parliament for Chesham and Amersham, a seat she held until her sad and sudden passing in April this year. Cheryl was appointed Secretary of State for Wales, the first woman to hold this role, after the general election in 2010, a post that she held with sheer distinction and pride. I knew her for many years, and her passion and kindness always shone through. She was widely respected amongst the political spectrum, and admired for her dedication to Wales. Cheryl is greatly missed by all of her friends in Wales, who will always remember her good humour and kindness. Public life is certainly poorer without her. Thank you.
Welsh: Ddydd Llun, cynhaliwyd gwasanaeth coffa i'r diweddar Fonesig Cheryl Gillan yn San Steffan. I'r rhai nad ydynt yn gwybod, ganed Cheryl yn Llandaf, Caerdydd, a'i magu yn ne Cymru. Yn wir, mae ei theulu'n dal i gynnal fferm ym Mrynbuga. Cafodd ei haddysg yn Elm Tree House, fy hen ysgol, ac ysgol gynradd Norfolk House yng Nghaerdydd, cyn mynychu Cheltenham Ladies' College a Choleg y Gyfraith. Ym 1992, fe'i hetholwyd i'r Senedd yn Aelod Seneddol dros Chesham and Amersham, sedd a gadwodd nes ei marwolaeth drist a sydyn ym mis Ebrill eleni. Penodwyd Cheryl yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru, y fenyw gyntaf i gael y swydd, ar ôl yr etholiad cyffredinol yn 2010, swydd a gyflawnodd gydag anrhydedd a balchder pur. Roeddwn yn ei hadnabod ers blynyddoedd lawer, ac roedd ei hangerdd a'i charedigrwydd bob amser yn amlwg. Roedd hi'n uchel ei pharch ar draws y sbectrwm gwleidyddol, ac roedd ei hymroddiad i Gymru yn destun edmygedd. Gwelir colli Cheryl yn fawr gan ei holl ffrindiau yng Nghymru, a fydd bob amser yn cofio ei hiwmor a'i charedigrwydd. Mae bywyd cyhoeddus yn sicr yn dlotach hebddi. Diolch.
English: Thank you for those words. We will now take a short break to allow for some changeovers in the Chamber, and we will return for item 5.
Welsh: Diolch yn fawr am hynny. Egwyl fer nesaf nawr er mwyn gwneud ambell i newid i'r Siambr, ac fe fyddwn ni'n dychwelyd ar gyfer eitem 5.
English: We move now to item 5, a Member debate under Standing Order 11.21 (iv): cancer diagnosis and treatment, and I call on Mabon ap Gwynfor to move the motion.
Welsh: Eitem 5 yw'r nesaf, dadl Aelodau o dan Reol Sefydlog 11.21 (iv): diagnosis a thriniaeth canser. Galwaf ar Mabon ap Gwynfor i wneud y cynnig.
English: Thank you very much, Deputy Presiding Officer, and thank you for the opportunity to table this motion today, and may I thank all the other Members who have supported it? The number of Members who have supported the motion is testament to the importance of the subject. Cancer, of course, is something that is very close to us all - far too close, actually. My father is a cancer patient, and has been since late 2019. Back in the summer, my father had the good news that the cancer had disappeared, and that he was in remission. This was a cause for celebration, of course. Then, at the beginning of the autumn, when he went back for his tests, he found that the tumour had returned. I can attest, therefore, to the fact that the diagnosis process, waiting for results, waiting for treatment, waiting for answers when something unexpected happens is very cruel, and I can't imagine the torment that my father and mother have had to endure through this without knowing whether this terrible thing is growing faster inside him, or if it's spreading. However, I'm not alone in living these experiences. There are thousands of patients and families in Wales living these experiences every day and, of course, there are others in this Chamber who have also experienced it, I'm sure. We all, of course, remember the late Steffan Lewis, who contributed so much in such a short time, and he was lost to cancer. In tabling this motion today, I want to focus on the impact of COVID on cancer services, the workforce, waiting times and diagnosis.
Welsh: Diolch yn fawr iawn, Dirprwy Lywydd, a diolch am y cyfle i gyflwyno'r cynnig yma heddiw ger eich bron, a diolch i'r holl Aelodau eraill sydd wedi ei gefnogi o. Mae'r nifer sydd wedi cefnogi'r cynnig yn dyst i bwysigrwydd y testun. Mae canser, wrth gwrs, yn rhywbeth sydd yn agos iawn at bob un ohonom ni - yn llawer rhy agos mewn gwirionedd. Mae fy nhad yn glaf canser, ac wedi bod ers diwedd 2019. Yn ôl yn yr haf, cafodd fy nhad y newyddion da fod y canser wedi diflannu, a'i fod mewn remission. Roedd yn achos dathlu, wrth reswm. Yna, ar ddechrau'r hydref, wrth fynd am ei brofion, gwelwyd fod y tyfiant wedi dod yn ôl. Dwi'n dyst, felly, i'r ffaith fod y broses ddiagnosis, aros am ganlyniadau, aros am driniaeth, aros am atebion pan fo rhywbeth annisgwyl yn codi - hyn oll yn boen meddwl creulon, a gallaf ddim dychmygu'r gwewyr mae fy nhad a mam yn gorfod mynd drwyddo heb wybod os ydy'r erchyll beth yma yn tyfu ynghynt y tu mewn iddo, neu wedi ymledu. Ond dydw i ddim ar fy mhen fy hun yn byw'r profiadau yma. Mae yna filoedd o gleifion a theuluoedd yng Nghymru yn byw'r profiad yma yn ddyddiol ac, wrth gwrs, mae eraill yn y Siambr yma heddiw wedi ei brofi o, dwi'n siŵr. Rydyn ni oll, wrth gwrs, heddiw, yn cofio am yr annwyl a'r diweddar Steffan Lewis, a gyfrannodd gymaint mewn amser llawer yn rhy fyr, ac fe'i gollwyd o i ganser. Wrth gyflwyno'r cynnig yma heddiw, dwi am ganolbwyntio ar effaith COVID ar wasanaethau canser, y gweithlu, amseroedd aros a diagnosis.