English: Well, I'm not sure that everybody in your party believes that, but thank you for the intervention. We come to this debate too in the knowledge that financial certainty can change overnight. Financial stability at universities depends on this, particularly in relation to borrowing. Now, I understand that the Higher Education Council for Wales plays a regulatory role in this and that, ultimately, lenders would not lend at all under circumstances of a fundamental lack of confidence in certain universities. But we should also admit that the borrowing of some Welsh universities is high in proportion to overall income. In a situation of an economic shock or a sudden and severe decline in student numbers, how vulnerable are we? What about a situation in which loans given on the expectation of a steady income, derived from fees and student loans, are impacted by a reduction in fees and projected income? How will this impact some universities in Wales? These are the realities we need to address. These questions and others are the basis of why we believe we need an urgent and complete financial stability and sustainability review of the whole sector. The Diamond review was published in September 2016, and there are elements of that that are not yet in place, and the full financial implications of it are not yet felt. But I hear from across many of the sectors that the so-called Diamond dividend is not going to be the magic bullet here - it isn't going to be able to alleviate many of the financial issues now being experienced, because the landscape under which Diamond was produced has already changed. In my view, we're still some way off experiencing the effects of Brexit. If Boris Johnson becomes Prime Minister, which seems more and more likely, what will the effects of that be by October, when he has promised to leave the EU come what may? How will Britain's increasingly tarnished and joke status abroad impact international recruitment and the brand of Welsh universities? We already know that the mere prospect of Brexit and the chaos before we've even left have caused a big decline in EU student numbers. We're experiencing demographic changes and increasing competition from England. Around 40 per cent of Welsh students leave Wales to study elsewhere, worsening our brain drain and the viability of our HE sector, and I believe this needs to be addressed. The Augar review is going to leave parts of Diamond potentially in need of change too, and if that change results in Government change, then we need to understand how that landscape affects Wales, and I'm hopeful that the Welsh Government will tell us how they're going to respond to that particular review. Just coming on to some aspects of the motion we submitted and the amendments, obviously we will not be supporting the Government amendment. And I understand that the Lib Dem education Minister, with their record on education, particularly when it comes to higher education during the UK Government coalition, will want to be trying to be self-congratulatory. But I think this is too far and doesn't adequately recognise the seriousness of this issue. We will be supporting amendment 4 from Darren Millar. We believe that there does need to be a wider review of governance arrangements in the Welsh HE sector, which my colleague Helen Mary Jones will touch on further. I note last week what the Minister said regarding her remit letter to HEFCW, but I personally could not find specific reference to conducting a review in that letter. But, having had my researchers ring HEFCW, they've said that they are conducting a general review of arrangements, so perhaps the Minister, in her reply to this debate, can say what specifically that will mean in relation to governance, and how she will be responding to that particular review. We are calling for the scandal of vice-chancellors' pay to be dealt with finally. It's absolutely preposterous that vice-chancellors get paid more than the Prime Minister. There are arrangements in Scotland in place that help to deal with these issues, but I see no reason why Wales can't deal with it too. We're also pleased to support calls that have been around for a long time from NUS and others for staff and students to be fully involved in decision-making structures at universities, and this would be no surprise coming from me as a former sabbatical officer. The set-up right now isn't sufficient. There needs to be a more inclusive structure written into law, in our view, and a whole partnership approach to higher education in general. Ultimately, we believe that universities are critical to the fabric of Welsh life and to our economy. There are whole communities, towns and cities immeasurably richer due to their presence. But we do see clouds on the horizon and in our honest opinion - we're all being honest this week, aren't we - we have to truly recognise this and I hope that the Minister does, too. We've raised these issues in numerous forums in the past, and have been told not to worry so much. I and others believe it needs greater action and urgency. We also believe, as I've called for in the past, this sector is big enough to warrant having a separate Minister for higher education. When we look at the post-16 landscape, the Minister's proposed PCET reforms, I believe this would warrant direct activity by a separate Minister. So, I reiterate: a sector facing ongoing financial threats and downsizing; a sector potentially, in some areas, over-exposed to borrowing; universities that in some areas are downsizing their very campuses and presence in some parts of Wales. And we have people working in a sector who tell me and others that transparency isn't enough, that governance is not inclusive enough and does not provide the level of strong oversight, vision or direction that the sector desperately needs. Perhaps the regulator would do well to focus on these concerns, as opposed to engaging with me constantly about what the Minister can and cannot respond to here in this very Chamber. The Minister says, and she will say again today, no doubt, that the universities are autonomous, and, yes, we do understand that. But we believe that there can be greater expectations, drive and vision to preferred outcomes. Right now, everyone in Wales, particularly students and staff in the higher education sector, need to be entirely confident for the future. I'm afraid, at this present moment in time, that they are not.
Welsh: Wel, nid wyf yn siŵr fod pawb yn eich plaid yn credu hynny, ond diolch am yr ymyriad. Deuwn at y ddadl hon hefyd gan wybod y gall sicrwydd ariannol newid dros nos. Mae sefydlogrwydd ariannol prifysgolion yn dibynnu ar hyn, yn enwedig mewn perthynas â benthyca. Nawr, deallaf fod Cyngor Addysg Uwch Cymru yn chwarae rôl reoleiddiol yn hyn o beth ac yn y pen draw, ni fyddai benthycwyr yn fodlon benthyg o gwbl o dan amgylchiadau o ddiffyg hyder sylfaenol mewn rhai prifysgolion. Ond dylem gyfaddef hefyd fod lefel benthyca rhai o brifysgolion Cymru yn uchel o gymharu â'r incwm cyffredinol. Mewn sefyllfa o sioc economaidd neu ddirywiad sydyn a difrifol yn nifer y myfyrwyr, pa mor agored i niwed ydym ni? Beth am sefyllfa lle mae benthyciadau sy'n cael eu rhoi gan ddisgwyl incwm cyson yn deillio o ffioedd a benthyciadau myfyrwyr yn cael eu heffeithio gan ostyngiad mewn ffioedd ac incwm rhagamcanol? Sut y bydd hyn yn effeithio ar rai prifysgolion yng Nghymru? Dyma'r gwirioneddau y mae angen inni fynd i'r afael â hwy. Mae'r cwestiynau hyn ac eraill yn sail i pam y credwn fod angen inni gael adolygiad llawn o sefydlogrwydd ariannol a chynaliadwyedd y sector cyfan, a hynny ar frys. Cyhoeddwyd adolygiad Diamond ym mis Medi 2016, ac mae elfennau ohono nad ydynt yn weithredol eto, ac nid yw ei oblygiadau ariannol llawn wedi'u teimlo eto. Ond clywaf gan lawer o'r sectorau nad yw'r difidend Diamond fel y'i gelwir yn mynd i fod yn ateb i bob dim - nid yw'n mynd i allu lliniaru llawer o'r problemau ariannol a wynebir yn awr, oherwydd bod y dirwedd y cynhyrchwyd Diamond arni eisoes wedi newid. Yn fy marn i, rydym yn dal i fod yn bell o brofi effeithiau Brexit. Os daw Boris Johnson yn Brif Weinidog, sy'n ymddangos yn fwyfwy tebygol, beth fydd effeithiau hynny erbyn mis Hydref, pan fydd wedi addo gadael yr UE doed a ddelo? Sut y bydd statws gynyddol faeddedig a chwerthinllyd Prydain dramor yn effeithio ar recriwtio rhyngwladol a brand prifysgolion Cymru? Rydym eisoes yn gwybod bod rhagweld Brexit ynddo'i hun a'r anhrefn cyn inni adael hyd yn oed wedi achosi gostyngiad mawr yn niferoedd y myfyrwyr o'r UE. Rydym yn profi newidiadau demograffig a chystadleuaeth gynyddol o Loegr. Mae tua 40 y cant o fyfyrwyr Cymru yn gadael Cymru i astudio mewn man arall, gan waethygu ein draen dawn a hyfywedd ein sector addysg uwch, a chredaf fod angen mynd i'r afael â hyn. Mae adolygiad Augar yn mynd i olygu y bydd angen newid rhannau o adolygiad Diamond hefyd, ac os bydd y newid hwnnw'n arwain at newid Llywodraeth, mae angen inni ddeall sut y mae'r dirwedd honno'n effeithio ar Gymru, a gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru'n dweud wrthym sut y bwriadant ymateb i'r adolygiad penodol hwnnw. Ac i ddod at rai agweddau ar y cynnig a gyflwynwyd gennym a'r gwelliannau, yn amlwg ni fyddwn yn cefnogi gwelliant y Llywodraeth. A deallaf y bydd Gweinidog addysg y Democratiaid Rhyddfrydol, gyda'u record ar addysg, yn enwedig addysg uwch yn ystod Llywodraeth gymblaid y DU, am geisio bod yn hunanglodforus. Ond rwy'n meddwl bod hyn yn rhy bell ac nid yw'n cydnabod yn ddigonol pa mor ddifrifol yw'r mater hwn. Byddwn yn cefnogi gwelliant 4 gan Darren Millar. Credwn fod angen adolygiad ehangach o drefniadau llywodraethu yn y sector addysg uwch yng Nghymru, a bydd fy nghyd-Aelod, Helen Mary Jones, yn trafod hynny ymhellach. Nodaf yr hyn a ddywedodd y Gweinidog yr wythnos diwethaf ynglŷn â'i llythyr cylch gwaith i CCAUC, ond yn bersonol ni allwn ddod o hyd i gyfeiriad penodol at gynnal adolygiad yn y llythyr hwnnw. Ond ar ôl i fy ymchwilwyr ffonio CCAUC, maent wedi dweud eu bod yn cynnal adolygiad cyffredinol o'r trefniadau, felly efallai y gall y Gweinidog, yn ei hymateb i'r ddadl hon, ddweud beth yn benodol y bydd hynny'n ei olygu mewn perthynas â llywodraethu, a sut y bydd yn ymateb i'r adolygiad hwnnw. Rydym yn galw ar y Llywodraeth i ymdrin â sgandal cyflogau is-gangellorion o'r diwedd. Mae'n hollol hurt fod is-gangellorion yn cael mwy o gyflog na'r Prif Weinidog. Ceir trefniadau ar waith yn yr Alban sy'n helpu i ymdrin â'r materion hyn, ond ni welaf unrhyw reswm pam na all Cymru fynd i'r afael â hyn yn ogystal. Rydym hefyd yn falch o gefnogi galwadau a glywyd ers amser maith gan Undeb Cenedlaethol y Myfyrwyr ac eraill i staff a myfyrwyr gael chwarae rhan lawn yn y strwythurau ar gyfer gwneud penderfyniadau mewn prifysgolion, ac ni fyddai hyn yn syndod o gwbl fel cyn swyddog sabothol. Nid yw'r drefn fel y mae yn ddigonol bellach. Yn ein barn ni, mae angen strwythur mwy cynhwysol wedi'i gosod yn y gyfraith a dull partneriaeth gyfan o ymdrin ag addysg uwch yn gyffredinol. Yn y pen draw, credwn fod prifysgolion yn hanfodol i wead bywyd Cymru ac i'n heconomi. Ceir cymunedau, trefi a dinasoedd cyfan sy'n llawer iawn cyfoethocach o ganlyniad i'w presenoldeb. Ond rydym yn gweld cymylau ar y gorwel ac yn ein barn onest ni - mae pawb ohonom yn onest yr wythnos hon, onid ydym - mae'n rhaid i ni gydnabod hyn o ddifrif ac rwy'n gobeithio bod y Gweinidog yn ei gydnabod hefyd. Rydym wedi codi'r materion hyn mewn nifer o fforymau yn y gorffennol, a dywedwyd wrthym am beidio â phoeni cymaint. Rwyf fi ac eraill yn credu bod angen mwy o weithredu a hynny ar frys. Credwn hefyd, fel y gelwais amdano yn y gorffennol, fod y sector hwn yn ddigon mawr i gyfiawnhau cael Gweinidog ar wahân ar gyfer addysg uwch. Wrth edrych ar y tirlun ôl-16, diwygiadau arfaethedig y Gweinidog i addysg a hyfforddiant ôl-orfodol, credaf y byddai hyn yn cyfiawnhau gweithgarwch uniongyrchol gan Weinidog ar wahân. Felly, fe ailadroddaf: sector sy'n wynebu bygythiadau ariannol parhaus a gostyngiad yn y niferoedd; sector a allai fod yn rhy agored i fenthyca mewn rhai meysydd; prifysgolion sy'n cyfyngu ar faint eu campysau a'u presenoldeb mewn rhai ardaloedd o Gymru. Ac mae gennym bobl yn gweithio mewn sector sy'n dweud wrthyf fi ac eraill nad yw tryloywder yn ddigon, nad yw llywodraethu'n ddigon cynhwysol ac nad yw'n darparu'r lefel o oruchwyliaeth, gweledigaeth na chyfeiriad cryf sydd eu hangen yn ddybryd ar y sector. Efallai y byddai'n beth da i'r rheoleiddiwr ganolbwyntio ar y pryderon hyn yn hytrach nag ymgysylltu â mi'n gyson ynglŷn â'r hyn a all, a beth na all y Gweinidog ymateb iddo yn y Siambr hon. Dywed y Gweinidog, a bydd yn dweud eto heddiw mae'n siŵr, fod y prifysgolion yn annibynnol, ac rydym yn deall hynny. Ond credwn y gellir cael mwy o ddisgwyliadau, ysgogiad a gweledigaeth o ran canlyniadau a ffefrir. Mae angen i bawb yng Nghymru, yn enwedig myfyrwyr a staff yn y sector addysg uwch, fod yn gwbl hyderus yn awr ar gyfer y dyfodol. Ar hyn o bryd, mae arnaf ofn nad ydynt.